Wikipedia
csbwiki
https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna
MediaWiki 1.46.0-wmf.24
first-letter
Media
Specjalnô
Diskùsëjô
Brëkòwnik
Diskùsëjô brëkòwnika
Wiki
Diskùsëjô Wiki
Òbrôzk
Diskùsëjô òbrôzków
MediaWiki
Diskùsëjô MediaWiki
Szablóna
Diskùsëjô Szablónë
Pòmòc
Diskùsëjô Pòmòcë
Kategòrëjô
Diskùsëjô Kategòrëji
TimedText
TimedText talk
Moduł
Dyskusja modułu
Wydarzenie
Dyskusja wydarzenia
Eùropejskô Ùnijô
0
1426
196077
195861
2026-04-21T23:25:26Z
Rzadtymczasowy
19437
pòprawienié pòdôwków, zôczątk historie
196077
wikitext
text/x-wiki
{| border="1" align="right" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+ <big>'''{{{1|{{PAGENAME}}}}}'''</big>
|-
| align="center" colspan="2" style="background:#f9f9f9;" | [[Òbrôzk:Flag_of_Europe.svg|250px|]]
'''Fana Eùropejsczi Ùnie''' – dwanôsce złotëch gwiôzd rozłożonëch w òkrãgù
na mòdrim tle<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/symbols/european-flag_pl Flaga europejska], european-union.europa.eu.</ref>.
|-
| align="center" colspan="2" style="background:#f9f9f9;" | [[Òbrôzk:European Union main map.svg|250x250px|bezramki]]
'''Kôrta Eùropejsczi Ùnie'''
|}
'''Eùropejskô Ùniô, EÙ''' – gòspòdarczô i pòliticznô zrzesz 27 państw [[Eùropa|Eùropë]]. Pòwsta 1 smùtana 1993 rokù na mòcë [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòdë z Maastricht]], co bëło skùtkã wielelatny pòliticzny, gòspòdarczi i spòlëznowi integracje. Kòrzenie dzysdniowi eùropejsczi integracje sëgają pòwòjnégò cządu – 1949 rokù pòwsta Radzëzna Eùropë, a 1951 r. Eùropejskô Wspólnota Wãgla i Stalë<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1945-59], european-union.europa.eu.</ref>.
Òd czasu weńscô w żëcé Lizbóńsczi Ùgòdë 1 gòdnika 2009, prawnym spòdlim funksnérowaniô Ùnie są [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòda ò Eùropejsczi Ùnie]] i [[Traktat ò funksnérowanim Europejsczi Ùnii|Ùgòda ò funksnérowanim Eùropejsczi Ùnie]]. Wiôldżé znaczenié dlô ùnijnégò pòrządkù prawnégò mô téż [[Kôrta Prôw Pòdstawòwich]]. Ùgòda z Lizbónë dôwô mòżlëwòta przëjãcô przez EÙ [[Europejsczi Kónwencji Prôw Człowieka]]. Samò przëstãpienié do Kónwencji nie òznôczô bëcô członkã Ùnii w Radzëznie Europë.
W Eùropejsczi Ùnie żëje 449 milionów lëdzy, przë czim 66% pòpùlacje twòrzi 6 krajów<ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/demography-2025#about-publication Demography of Europe – 2025 edition], ec.europa.eu.</ref>. Wiérzchëzna to 4 mln km²<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/facts-and-figures-european-union_pl Fakty i liczby dotyczące Unii Europejskiej], european-union.europa.eu.</ref>. Krajowô Wërobizna Brutto to 19423,32 mld USD (34859,60 UDB per capita)<ref>[https://pl.tradingeconomics.com/european-union/gdp PKB Unii Europejskiej], tradingeconomics.com.</ref>.
{| class="wikitable"
|+Pòpùlacjô Eùropejsczi Ùnie
!Kraj
!Pòpùlacjô (% pòpùlacje EÙ)
|-
|[[òbrôzk:Flag of Europe.svg|border|20px]] '''Eùropejskô Ùniô'''
| align="center" |'''449 milionów (100%)'''
|-
|[[òbrôzk:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Niemieckô]]
| align="center" |83,4 milionów (19%)
|-
|[[òbrôzk:Flag of France.svg|border|20px]] [[Francëjô|Francëskô]]
| align="center" |68,4 milionów (15%)
|-
|[[òbrôzk:Flag of Italy.svg|border|20px]] [[Italskô]]
| align="center" |58,9 milionów (13%)
|-
|[[òbrôzk:Flag of Spain.svg|border|20px]] [[Szpańskô]]
| align="center" |48,6 milionów (11%)
|-
|[[òbrôzk:Flag of Poland.svg|border|20px]] [[Pòlskô]]
| align="center" |36,6 milionów (8%)
|}
[[Himn Eùropejsczi Ùnie]] (''Òda do redotë'') na kaszëbsczi przedolmaczëł Zbigniéw Jankòwsczi{{Pòtrzébny przëpis}}.
== Historiô ==
=== Eùropejsczé Wspólnotë ===
Pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnë]] bëła w Eùropie brëkòwnota zakùńczeniégò cządu krwawëch i czãstëch zwad. Eùropejsczi pòliticë naczãlë proces integracje, jaczégò pierszim krokã bëło pòwstanié [[NATO]] 4 łżëkwiata 1949 rokù<ref name=":0">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1945-59], european-union.europa.eu.</ref>. Zdrëszëna mia zagwësnic bezpiek midzë [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónyma Stanama]], [[Kanada|Kanadą]] i [[Eùropa|Eùropą]] (na zôczątkù bëło to 10 państw zôpôdny eùropë<ref name=":0" />). Miesąc pózni, 5 maja 1949 ùsadzonô je Radzëzna Eùropë. 9 maja 1950 rokù minyster zagrańcowëch zachów Francësczi, [[Robert Schuman]], przedstôwiô plan integracje wëróbkù wãgla i stalë. ''(ò planie Schumana dodac [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59/schuman-declaration-may-1950_pl stądka])''. Rok pózni, 18 łżëkwiata 1951 przez 6 krajów zôpôdny eùropë ([[Niemieckô]], [[Francëjô|Francëskô]], [[Italskô|Italskô,]] [[Néderlandzkô]], [[Belgijskô|Belgiô]] i [[Luksembùrg]]) założónô je Eùropejskô Wspólnota Wãgla i Stalë, jakô 1 stëcznika 1958 rokù rozkòscerzô sã w Eùropejską Gòspòdarczą Wspólnotã i Eùropejską Wspólnotã Atomòwi Energie (Eùratom).
19 strëmiannika 1958 rokù pòwstôwô Eùropejskô Parlamentarnô Gromada, jakô 30 strëmiannika 1962 rokù przesztôłcô sã w [[Eùropejsczi Parlament]]<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/pl/sheet/11/the-european-parliament-historical-background Parlament Europejski: geneza], europarl.europa.eu.</ref>
== Sztruktura ==
W Eùropejsczi Ùnie fónksnérëje 7 eùropejsczich jinstitucjów, 9 òrganów EÙ i wiãcy jak 30 zdecentralizowónëch agencjów<ref>[https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/institutions-and-bodies/types-institutions-and-bodies_pl Rodzaje instytucji i organów], european-union.europa.eu.</ref>. Jistnieją 4 główné jinstitucje, jaczé czerëją administracją EÙ:
* [[Òbrôzk:European Parliament Strasbourg Hemicycle - Diliff.jpg|mały|Zala Òbradów Eùropejsczégò Parlamentu w [[Sztrasbùrg|Sztrasbùrgù]]]]Eùropejsczi Parlament – reprezentëje òbëwatelów nôleżnikòwëch krajów EÙ. Pòsélcowie są wëbieróni w bezpòstrzédny welacje. EP rozsądzô w sprawie eùropejsczégò prawa mët z Radzëzną Eùropejsczi Ùnie. Zacwierdzëwô bùdżet Ùnie.
* Eùropejskô Radzëzna – przédnicë państw abò rządów krajów EÙ twòrzą radzëznã. Wskazëwô òglowi pòliticzny czerënk i prioritetë Ùnie. Przédnik radzëznë wëbieróny je na 2,5-latną kadencjã, chtërną mòże rôz òdnowic. Reprezentacją Pòlsczi w radzëznie je premiéra<ref>[https://www.consilium.europa.eu/pl/european-council/members/ Członkowie Rady Europejskiej], consilium.europa.eu.</ref>.
* Radzëzna Eùropejsczi Ùnie – reprezentëje rządë krajów EÙ. Radzëzna je ògarnã, w jaczim minystrowie ze wszëtczich krajów pòtikają sã, bë twòrzëc prawò i kòòrdinowac pòlitikã w apartnych òbrëmiach.
* Eùropejskô Kòmisjô – przédny òrgan wëkònawczi EÙ.
== Geògrafiô ==
=== Nôleżnikòwé kraje EÙ ===
{| class="wikitable"
!Rok przëstãpieniô
!Nôleżnikòwé kraje EÙ
!Òrganizacjô
|-
| align="center" |1957
|[[òbrôzk:Flag of Belgium (civil).svg|border|20px]][[Belgijskô|Belgiô]], [[òbrôzk:Flag of France.svg|border|20px]][[Francëjô|Francëskô]], [[òbrôzk:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]][[Néderlandzkô]], [[òbrôzk:Flag of Luxembourg.svg|border|20px]][[Luksembùrg]], [[òbrôzk:Flag of Germany.svg|border|20px]]RFN (òd 1990 jakno [[Niemieckô|zjednónô Niemieckô]]), [[òbrôzk:Flag of Italy.svg|border|20px]][[Italskô]]
| align="center" |Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota
|-
| align="center" |1973
|[[òbrôzk:Flag of Denmark.svg|border|20px]][[Dëńskô]], [[òbrôzk:Flag of Ireland.svg|border|20px]][[Irlandiô|Irlandzkô]], [[òbrôzk:Flag of United Kingdom.svg|border|20px]][[Wiôlgô Britanijô|Wiôlgô Britaniô]]*
| rowspan="3" align="center" |Eùropejskô Wspólnota
|-
| align="center" |1981
|[[òbrôzk:Flag of Greece.svg|border|20px]][[Greckô]]
|-
| align="center" |1986
|[[òbrôzk:Flag of Spain.svg|border|20px]][[Szpańskô]], [[òbrôzk:Flag of Portugal.svg|border|20px]][[Pòrtugalskô]]
|-
| align="center" |1995
|[[òbrôzk:Flag of Austria.svg|border|20px]][[Aùstriô|Óstriackô]], [[òbrôzk:Flag of Finland.svg|border|20px]][[Fińskô]], [[òbrôzk:Flag of Sweden.svg|border|20px]][[Szwedzkô|Szwédzkô]]
| rowspan="4" align="center" |Eùropejskô Ùniô
|-
| align="center" |2004
|[[òbrôzk:Flag of Cyprus.svg|border|20px]][[Cyper]], [[òbrôzk:Flag of Czech Republic.svg|border|20px]][[Czeskô Repùblika|Czeskô]], [[òbrôzk:Flag of Estonia.svg|border|20px]][[Estoniô]], [[òbrôzk:Flag of Lithuania.svg|border|20px]][[Lëtwa|Lëtewskô]], [[òbrôzk:Flag of Latvia.svg|border|20px]][[Łotwa]], [[òbrôzk:Flag of Malta.svg|border|20px]][[Malta]], [[òbrôzk:Flag of Poland.svg|border|20px]][[Pòlskô]], [[òbrôzk:Flag of Slovakia.svg|border|20px]][[Słowackô]], [[òbrôzk:Flag of Slovenia.svg|border|20px]][[Słoweniô|Sloweńskô]], [[òbrôzk:Flag of Hungary.svg|border|20px]][[Madżarskô]]
|-
| align="center" |2007
|[[òbrôzk:Flag of Bulgaria.svg|border|20px]][[Bùłgariô|Bùłgarskô]], [[òbrôzk:Flag of Romania.svg|border|20px]][[Rumùńskô]]
|-
| align="center" |2013
|[[òbrôzk:Flag of Croatia.svg|border|20px]][[Chòrwackô]]
|}[[Òbrôzk:EC-EU-enlargement animation.gif|Rozkòscerzanié sã Eùropejsczi Ùnie w czasu|mały|250x250px]]
=== Kraje, jaczé òpùscëłë EÙ ===
1 gromicznika 2020 rokù Wiôlgô Britaniô òpùscëła Eùropejską Ùniã<ref>Zawiadomienie o wejściu w życie Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej ([https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2020:029:FULL&from=PL Dz. Urz. UE L 29 z 31 stëcznika 2020 r., s. 189]).</ref>, na spòdlim wënikù referendum z 23 czerwińca 2016 rokù. 51.9% òsób bëło za òpùszczenim Eùropejsczi Ùnie<ref>[https://www.electoralcommission.org.uk/research-reports-and-data/our-reports-and-data-past-elections-and-referendums/report-23-june-2016-referendum-uks-membership-european-union Report: 23 June 2016 referendum on the UK’s membership of the European Union], electoralcommission.org.uk, séwnik 2016.</ref>.
{| class="wikitable"
!Państwò
!Rok przëstãpieniô
!Rok wëstãpieniô
!Referendum
|-
|[[òbrôzk:Flag of United Kingdom.svg|border|15px]]Wiôlgô Britaniô
| align="center" |1973
| align="center" |2020
|23 czerwińca 2016
|}
=== Kraje, jaczé kandidëją do EÙ ===
Pòdług Ùgòdë ò Eùropejsczi Ùnie, kòżdi demòkraticzny eùropejsczi kraj mòże złożëc pòdôw ò nôleżnictwò w ùnie<ref>[https://enlargement.ec.europa.eu/enlargement-policy/conditions-membership_en?prefLang=pl Conditions for membership], enlargement.ec.europa.eu.</ref>.
Do EÙ mòże dołãczëc eùropejsczi kraj, jaczi spełni tpzw. kòpenhasczé kriteria. Kraj, jaczi chce weńsc do ùnie, mùszi na przëmiôr:
* miec sztabil jinstytucje, jaczé gwarantëją demòkracjã, rządë prawa, przestrzeganié praw człowieka,
* miec rënkòwą gòspòdarkã, jakô dobrze fónksnérëje,
* miec mòżlëwòtã spełnic òbrzészczi, jaczé są wënikã nôleżnictwa w EÙ.
Dzys warô aneksjowi proces dlô 10 krajów<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_pl Rozszerzenie UE], european-union.europa.eu,</ref>.
{| class="wikitable"
!Państwò
!Pòdôw ò nôleżnictwò w EÙ
!Sztatus kandidata
!Negòcjacje w sprawie nôleżnictwa
|-
|[[òbrôzk:Flag of Albania.svg|border|20px]] [[Albańskô]]
| align="center" |łżëkwiat 2009
| align="center" |czerwińc 2014
| align="center" |lëpińc 2022
|-
|[[òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|border|20px]] [[Bòsniô i Hercegòwina]]
| align="center" |gromicznik 2016
| align="center" |gòdnik 2022
|
|-
|[[òbrôzk:Flag of Georgia.svg|border|20px]] [[Grëzóńskô]]
| align="center" |strëmiannik 2022
| align="center" |gòdnik 2023
|
|-
|[[òbrôzk:Flag of Moldova.svg|border|20px]] [[Mòłdawiô]]
| align="center" |strëmiannik 2022
| align="center" |czerwińc 2022
| align="center" |czerwińc 2024
|-
|[[òbrôzk:Flag of Montenegro.svg|border|20px]] [[Czôrnogóra]]
| align="center" |gòdnik 2008
| align="center" |gòdnik 2010
| align="center" |czerwińc 2012
|-
|[[òbrôzk:Flag of North Macedonia.svg|border|20px]] [[Nordowô Macedoniô]]
| align="center" |strëmiannik 2004
| align="center" |gòdnik 2005
| align="center" |lëpińc 2022
|-
|[[òbrôzk:Flag of Serbia.svg|border|20px]] [[Serbiô|Serbskô]]
| align="center" |gòdnik 2009
| align="center" |strëmiannik 2012
| align="center" |stëcznik 2014
|-
|[[òbrôzk:Flag of Turkey.svg|border|20px]] [[Tëreckô]]
| align="center" |łżëkwiat 1987
| align="center" |gòdnik 1999
| align="center" |rujan 2005
|-
|[[òbrôzk:Flag of Ukraine.svg|border|20px]] [[Ùkrajina]]
| align="center" |gromicznik 2022
| align="center" |czerwińc 2022
| align="center" |czerwińc 2024
|-
|[[òbrôzk:Flag of Kosovo.svg|border|20px]] [[Kòsowò]]*
| align="center" |gòdnik 2022
|
|
|}
== Galeriô ==
<gallery mode="packed">
Òbrôzk:Quai d'Orsay.jpg
Òbrôzk:Eurotower in Frankfurt.jpg|Eùropejsczi Centralny Bank
Òbrôzk:Polska ePaszport.jpg|Òbkłôdka pasu
Òbrôzk:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|Eùropejskô Kòmisjô
</gallery>
== Òbaczë téż ==
* [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùniji]]
* [[Eùropa]]
* [[Eùropejskô Radzëzna]][https://web.archive.org/web/20140909142901/http://european-council.europa.eu/home-page.aspx?lang=pl (pl)]
== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [https://european-union.europa.eu/index_pl Òficjalnô starna Eùropejsczi Ùnie (pl)]
[[Kategòrëjô:Eùropa]]
9ve9yor4neokai677ke5egptgn5eb84
196079
196077
2026-04-21T23:26:59Z
Rzadtymczasowy
19437
drobn.
196079
wikitext
text/x-wiki
{| border="1" align="right" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+ <big>'''{{{1|{{PAGENAME}}}}}'''</big>
|-
| align="center" colspan="2" style="background:#f9f9f9;" | [[Òbrôzk:Flag_of_Europe.svg|250px|]]
'''Fana Eùropejsczi Ùnie''' – dwanôsce złotëch gwiôzd rozłożonëch w òkrãgù
na mòdrim tle<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/symbols/european-flag_pl Flaga europejska], european-union.europa.eu.</ref>.
|-
| align="center" colspan="2" style="background:#f9f9f9;" | [[Òbrôzk:European Union main map.svg|250x250px|bezramki]]
'''Kôrta Eùropejsczi Ùnie'''
|}
'''Eùropejskô Ùniô, EÙ''' – gòspòdarczô i pòliticznô zrzesz 27 państw [[Eùropa|Eùropë]]. Pòwsta 1 smùtana 1993 rokù na mòcë [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòdë z Maastricht]], co bëło skùtkã wielelatny pòliticzny, gòspòdarczi i spòlëznowi integracje. Kòrzenie dzysdniowi eùropejsczi integracje sëgają pòwòjnégò cządu – 1949 rokù pòwsta Radzëzna Eùropë, a 1951 r. Eùropejskô Wspólnota Wãgla i Stalë<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1945-59], european-union.europa.eu.</ref>.
Òd czasu weńscô w żëcé Lizbóńsczi Ùgòdë 1 gòdnika 2009, prawnym spòdlim funksnérowaniô Ùnie są [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòda ò Eùropejsczi Ùnie]] i [[Traktat ò funksnérowanim Europejsczi Ùnii|Ùgòda ò funksnérowanim Eùropejsczi Ùnie]]. Wiôldżé znaczenié dlô ùnijnégò pòrządkù prawnégò mô téż [[Kôrta Prôw Pòdstawòwich]]. Ùgòda z Lizbónë dôwô mòżlëwòta przëjãcô przez EÙ [[Europejsczi Kónwencji Prôw Człowieka]]. Samò przëstãpienié do Kónwencji nie òznôczô bëcô członkã Ùnii w Radzëznie Europë.
W Eùropejsczi Ùnie żëje 449 milionów lëdzy, przë czim 66% pòpùlacje twòrzi 6 krajów<ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/demography-2025#about-publication Demography of Europe – 2025 edition], ec.europa.eu.</ref>. Wiérzchëzna to 4 mln km²<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/facts-and-figures-european-union_pl Fakty i liczby dotyczące Unii Europejskiej], european-union.europa.eu.</ref>. Krajowô Wërobizna Brutto to 19423,32 mld USD (34859,60 UDB per capita)<ref>[https://pl.tradingeconomics.com/european-union/gdp PKB Unii Europejskiej], tradingeconomics.com.</ref>.
{| class="wikitable"
|+Pòpùlacjô Eùropejsczi Ùnie
!Kraj
!Pòpùlacjô (% pòpùlacje EÙ)
|-
|[[òbrôzk:Flag of Europe.svg|border|20px]] '''Eùropejskô Ùniô'''
| align="center" |'''449 milionów (100%)'''
|-
|[[òbrôzk:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Niemieckô]]
| align="center" |83,4 milionów (19%)
|-
|[[òbrôzk:Flag of France.svg|border|20px]] [[Francëjô|Francëskô]]
| align="center" |68,4 milionów (15%)
|-
|[[òbrôzk:Flag of Italy.svg|border|20px]] [[Italskô]]
| align="center" |58,9 milionów (13%)
|-
|[[òbrôzk:Flag of Spain.svg|border|20px]] [[Szpańskô]]
| align="center" |48,6 milionów (11%)
|-
|[[òbrôzk:Flag of Poland.svg|border|20px]] [[Pòlskô]]
| align="center" |36,6 milionów (8%)
|}
[[Himn Eùropejsczi Ùnie]] (''Òda do redotë'') na kaszëbsczi przedolmaczëł Zbigniéw Jankòwsczi{{Pòtrzébny przëpis}}.
== Historiô ==
=== Eùropejsczé Wspólnotë ===
Pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnë]] bëła w Eùropie brëkòwnota zakùńczeniégò cządu krwawëch i czãstëch zwad. Eùropejsczi pòliticë naczãlë proces integracje, jaczégò pierszim krokã bëło pòwstanié [[NATO]] 4 łżëkwiata 1949 rokù<ref name=":0">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1945-59], european-union.europa.eu.</ref>. Zdrëszëna mia zagwësnic bezpiek midzë [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónyma Stanama]], [[Kanada|Kanadą]] i [[Eùropa|Eùropą]] (na zôczątkù bëło to 10 państw zôpôdny eùropë<ref name=":0" />). Miesąc pózni, 5 maja 1949 ùsadzonô je Radzëzna Eùropë. 9 maja 1950 rokù minyster zagrańcowëch zachów Francësczi, [[Robert Schuman]], przedstôwiô plan integracje wëróbkù wãgla i stalë. Rok pózni, 18 łżëkwiata 1951 przez 6 krajów zôpôdny eùropë ([[Niemieckô]], [[Francëjô|Francëskô]], [[Italskô|Italskô,]] [[Néderlandzkô]], [[Belgijskô|Belgiô]] i [[Luksembùrg]]) założónô je Eùropejskô Wspólnota Wãgla i Stalë, jakô 1 stëcznika 1958 rokù rozkòscerzô sã w Eùropejską Gòspòdarczą Wspólnotã i Eùropejską Wspólnotã Atomòwi Energie (Eùratom).
19 strëmiannika 1958 rokù pòwstôwô Eùropejskô Parlamentarnô Gromada, jakô 30 strëmiannika 1962 rokù przesztôłcô sã w [[Eùropejsczi Parlament]]<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/pl/sheet/11/the-european-parliament-historical-background Parlament Europejski: geneza], europarl.europa.eu.</ref>
== Sztruktura ==
W Eùropejsczi Ùnie fónksnérëje 7 eùropejsczich jinstitucjów, 9 òrganów EÙ i wiãcy jak 30 zdecentralizowónëch agencjów<ref>[https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/institutions-and-bodies/types-institutions-and-bodies_pl Rodzaje instytucji i organów], european-union.europa.eu.</ref>. Jistnieją 4 główné jinstitucje, jaczé czerëją administracją EÙ:
* [[Òbrôzk:European Parliament Strasbourg Hemicycle - Diliff.jpg|mały|Zala Òbradów Eùropejsczégò Parlamentu w [[Sztrasbùrg|Sztrasbùrgù]]]]Eùropejsczi Parlament – reprezentëje òbëwatelów nôleżnikòwëch krajów EÙ. Pòsélcowie są wëbieróni w bezpòstrzédny welacje. EP rozsądzô w sprawie eùropejsczégò prawa mët z Radzëzną Eùropejsczi Ùnie. Zacwierdzëwô bùdżet Ùnie.
* Eùropejskô Radzëzna – przédnicë państw abò rządów krajów EÙ twòrzą radzëznã. Wskazëwô òglowi pòliticzny czerënk i prioritetë Ùnie. Przédnik radzëznë wëbieróny je na 2,5-latną kadencjã, chtërną mòże rôz òdnowic. Reprezentacją Pòlsczi w radzëznie je premiéra<ref>[https://www.consilium.europa.eu/pl/european-council/members/ Członkowie Rady Europejskiej], consilium.europa.eu.</ref>.
* Radzëzna Eùropejsczi Ùnie – reprezentëje rządë krajów EÙ. Radzëzna je ògarnã, w jaczim minystrowie ze wszëtczich krajów pòtikają sã, bë twòrzëc prawò i kòòrdinowac pòlitikã w apartnych òbrëmiach.
* Eùropejskô Kòmisjô – przédny òrgan wëkònawczi EÙ.
== Geògrafiô ==
=== Nôleżnikòwé kraje EÙ ===
{| class="wikitable"
!Rok przëstãpieniô
!Nôleżnikòwé kraje EÙ
!Òrganizacjô
|-
| align="center" |1957
|[[òbrôzk:Flag of Belgium (civil).svg|border|20px]][[Belgijskô|Belgiô]], [[òbrôzk:Flag of France.svg|border|20px]][[Francëjô|Francëskô]], [[òbrôzk:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]][[Néderlandzkô]], [[òbrôzk:Flag of Luxembourg.svg|border|20px]][[Luksembùrg]], [[òbrôzk:Flag of Germany.svg|border|20px]]RFN (òd 1990 jakno [[Niemieckô|zjednónô Niemieckô]]), [[òbrôzk:Flag of Italy.svg|border|20px]][[Italskô]]
| align="center" |Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota
|-
| align="center" |1973
|[[òbrôzk:Flag of Denmark.svg|border|20px]][[Dëńskô]], [[òbrôzk:Flag of Ireland.svg|border|20px]][[Irlandiô|Irlandzkô]], [[òbrôzk:Flag of United Kingdom.svg|border|20px]][[Wiôlgô Britanijô|Wiôlgô Britaniô]]*
| rowspan="3" align="center" |Eùropejskô Wspólnota
|-
| align="center" |1981
|[[òbrôzk:Flag of Greece.svg|border|20px]][[Greckô]]
|-
| align="center" |1986
|[[òbrôzk:Flag of Spain.svg|border|20px]][[Szpańskô]], [[òbrôzk:Flag of Portugal.svg|border|20px]][[Pòrtugalskô]]
|-
| align="center" |1995
|[[òbrôzk:Flag of Austria.svg|border|20px]][[Aùstriô|Óstriackô]], [[òbrôzk:Flag of Finland.svg|border|20px]][[Fińskô]], [[òbrôzk:Flag of Sweden.svg|border|20px]][[Szwedzkô|Szwédzkô]]
| rowspan="4" align="center" |Eùropejskô Ùniô
|-
| align="center" |2004
|[[òbrôzk:Flag of Cyprus.svg|border|20px]][[Cyper]], [[òbrôzk:Flag of Czech Republic.svg|border|20px]][[Czeskô Repùblika|Czeskô]], [[òbrôzk:Flag of Estonia.svg|border|20px]][[Estoniô]], [[òbrôzk:Flag of Lithuania.svg|border|20px]][[Lëtwa|Lëtewskô]], [[òbrôzk:Flag of Latvia.svg|border|20px]][[Łotwa]], [[òbrôzk:Flag of Malta.svg|border|20px]][[Malta]], [[òbrôzk:Flag of Poland.svg|border|20px]][[Pòlskô]], [[òbrôzk:Flag of Slovakia.svg|border|20px]][[Słowackô]], [[òbrôzk:Flag of Slovenia.svg|border|20px]][[Słoweniô|Sloweńskô]], [[òbrôzk:Flag of Hungary.svg|border|20px]][[Madżarskô]]
|-
| align="center" |2007
|[[òbrôzk:Flag of Bulgaria.svg|border|20px]][[Bùłgariô|Bùłgarskô]], [[òbrôzk:Flag of Romania.svg|border|20px]][[Rumùńskô]]
|-
| align="center" |2013
|[[òbrôzk:Flag of Croatia.svg|border|20px]][[Chòrwackô]]
|}[[Òbrôzk:EC-EU-enlargement animation.gif|Rozkòscerzanié sã Eùropejsczi Ùnie w czasu|mały|250x250px]]
=== Kraje, jaczé òpùscëłë EÙ ===
1 gromicznika 2020 rokù Wiôlgô Britaniô òpùscëła Eùropejską Ùniã<ref>Zawiadomienie o wejściu w życie Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej ([https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2020:029:FULL&from=PL Dz. Urz. UE L 29 z 31 stëcznika 2020 r., s. 189]).</ref>, na spòdlim wënikù referendum z 23 czerwińca 2016 rokù. 51.9% òsób bëło za òpùszczenim Eùropejsczi Ùnie<ref>[https://www.electoralcommission.org.uk/research-reports-and-data/our-reports-and-data-past-elections-and-referendums/report-23-june-2016-referendum-uks-membership-european-union Report: 23 June 2016 referendum on the UK’s membership of the European Union], electoralcommission.org.uk, séwnik 2016.</ref>.
{| class="wikitable"
!Państwò
!Rok przëstãpieniô
!Rok wëstãpieniô
!Referendum
|-
|[[òbrôzk:Flag of United Kingdom.svg|border|15px]]Wiôlgô Britaniô
| align="center" |1973
| align="center" |2020
|23 czerwińca 2016
|}
=== Kraje, jaczé kandidëją do EÙ ===
Pòdług Ùgòdë ò Eùropejsczi Ùnie, kòżdi demòkraticzny eùropejsczi kraj mòże złożëc pòdôw ò nôleżnictwò w ùnie<ref>[https://enlargement.ec.europa.eu/enlargement-policy/conditions-membership_en?prefLang=pl Conditions for membership], enlargement.ec.europa.eu.</ref>.
Do EÙ mòże dołãczëc eùropejsczi kraj, jaczi spełni tpzw. kòpenhasczé kriteria. Kraj, jaczi chce weńsc do ùnie, mùszi na przëmiôr:
* miec sztabil jinstytucje, jaczé gwarantëją demòkracjã, rządë prawa, przestrzeganié praw człowieka,
* miec rënkòwą gòspòdarkã, jakô dobrze fónksnérëje,
* miec mòżlëwòtã spełnic òbrzészczi, jaczé są wënikã nôleżnictwa w EÙ.
Dzys warô aneksjowi proces dlô 10 krajów<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_pl Rozszerzenie UE], european-union.europa.eu,</ref>.
{| class="wikitable"
!Państwò
!Pòdôw ò nôleżnictwò w EÙ
!Sztatus kandidata
!Negòcjacje w sprawie nôleżnictwa
|-
|[[òbrôzk:Flag of Albania.svg|border|20px]] [[Albańskô]]
| align="center" |łżëkwiat 2009
| align="center" |czerwińc 2014
| align="center" |lëpińc 2022
|-
|[[òbrôzk:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|border|20px]] [[Bòsniô i Hercegòwina]]
| align="center" |gromicznik 2016
| align="center" |gòdnik 2022
|
|-
|[[òbrôzk:Flag of Georgia.svg|border|20px]] [[Grëzóńskô]]
| align="center" |strëmiannik 2022
| align="center" |gòdnik 2023
|
|-
|[[òbrôzk:Flag of Moldova.svg|border|20px]] [[Mòłdawiô]]
| align="center" |strëmiannik 2022
| align="center" |czerwińc 2022
| align="center" |czerwińc 2024
|-
|[[òbrôzk:Flag of Montenegro.svg|border|20px]] [[Czôrnogóra]]
| align="center" |gòdnik 2008
| align="center" |gòdnik 2010
| align="center" |czerwińc 2012
|-
|[[òbrôzk:Flag of North Macedonia.svg|border|20px]] [[Nordowô Macedoniô]]
| align="center" |strëmiannik 2004
| align="center" |gòdnik 2005
| align="center" |lëpińc 2022
|-
|[[òbrôzk:Flag of Serbia.svg|border|20px]] [[Serbiô|Serbskô]]
| align="center" |gòdnik 2009
| align="center" |strëmiannik 2012
| align="center" |stëcznik 2014
|-
|[[òbrôzk:Flag of Turkey.svg|border|20px]] [[Tëreckô]]
| align="center" |łżëkwiat 1987
| align="center" |gòdnik 1999
| align="center" |rujan 2005
|-
|[[òbrôzk:Flag of Ukraine.svg|border|20px]] [[Ùkrajina]]
| align="center" |gromicznik 2022
| align="center" |czerwińc 2022
| align="center" |czerwińc 2024
|-
|[[òbrôzk:Flag of Kosovo.svg|border|20px]] [[Kòsowò]]*
| align="center" |gòdnik 2022
|
|
|}
== Galeriô ==
<gallery mode="packed">
Òbrôzk:Quai d'Orsay.jpg
Òbrôzk:Eurotower in Frankfurt.jpg|Eùropejsczi Centralny Bank
Òbrôzk:Polska ePaszport.jpg|Òbkłôdka pasu
Òbrôzk:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|Eùropejskô Kòmisjô
</gallery>
== Òbaczë téż ==
* [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùniji]]
* [[Eùropa]]
* [[Eùropejskô Radzëzna]][https://web.archive.org/web/20140909142901/http://european-council.europa.eu/home-page.aspx?lang=pl (pl)]
== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [https://european-union.europa.eu/index_pl Òficjalnô starna Eùropejsczi Ùnie (pl)]
[[Kategòrëjô:Eùropa]]
6mx3fhcdwcwhgsgz44313dacafmmtku
Szwedzkô
0
1897
196075
195963
2026-04-21T16:25:37Z
DawnyTest
14843
196075
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox-państwò|
gwôsné miono = Kongeriget Sverige |
miono = Królestwò Szwedzczi |
miono-genitiw = Szwedzczi |
fana = Flag of Sweden.svg|
herb = Great coat of arms of Sweden.svg |
na karce = LocationSweden.png|
mòtto = För Sverige i tiden |
jãzëk = [[Szwedzczi jãzëk|szwedzczi]], lapońsczi|
stolëca = Sztokhòlm |
fòrma państwa = Kònstitucëjnô mònarchijô |
wiéchrzëzna = 449.964 |
lëdztwò = 10,610,485 | rok = 2025 |
dëtk = szwedzkô krona | kòd dëtka = SEK |
czasowô cona = +1 – zëma
[[UTC]] +2 – lato |
swiãto = 6 czerwińca |
himn = Du gamla, du fria,<br>Kungssången |
kòd = SE |
Internet = .se |
telefón = 46 |Mònarcha=Karól XVI Gùstôw|Premiéra=Ulf Kristersson|aùtowi kòd=S}}'''Szwedzkô''' (''Sverige'') je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]], krôj [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Greńczë z [[Norweskô|Norweską]], [[Fińskô|Fińską]] a téż z [[Dëńskô|Dëńską]] przez mòst nad cesniną Öresund. Stolecznym garda je [[Sztokhòlm]].
== Geògrafiô ==
=== Wiéchrzëzna ===
* całownô: 450,295<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20210110083823/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sweden Sweden] The World Factbook</ref>
* wiéchrzëzna lądu: 410,335
* wiéchrzëzna wòdów: 39,960
=== Lądowé grańce ===
* òglowô długòsc wszëtczich grańców: 2,211 km
* państwa, z jaczima mô grańce: [[Fińskô]] 545 km; [[Norweskô]] 1,666 km
=== Brzegòwô liniô ===
3,218 km
=== Klimat ===
Ùmiarkowany na pôłniu, z zëmną, chmùrzëstą zëmą, chmùrzëstim dzélowo chłodnym latã, subartkiczny na nordze<ref>[https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/sweden/51263.htm Sweden (08/05)] US Department of State</ref>.
=== Ùsztôłcenié terenu ===
Przédno plasczi lub łagódnie grzëpowe nizënë; na pòrénku góry<ref name=":0" />.
=== Wësokòsc terenu ===
* strzédnô wësokòsc: 492 m. n.r.m.
* nôniższô wësokòsc: -2,4 m. n.r.m. (Roztoka jezera Hammarsjon, òbòk Kristianstad)
* nôwëższi czëp: 2,100 m. n.r.m. (Kebnekaise)
=== Gruńtë wedle ùżiwaniô ===
* rolné gruńtë 7.3% (w tim 6.2% òrnëch gruńtów)
* lasë 68.6%
== Demografiô ==
=== Pòpùlacjô ===
* wielëna lëdztwa: 10,610,485 (wôrtoscë szacowóné na pazdzérznik 2025)<ref>[https://www.scb.se/en/finding-statistics/statistics-by-subject-area/population-and-living-conditions/population-composition-and-development/population-statistics/ Population statistics] Statistics Sweden</ref>
=== Etniczné karna ===
Szwedzë 79.6%, Syrëjczëcë 1.9%, Irakijczicë 1.4%, Finowie 1.3%, jinni 15.8%<ref name=":0" />
Òficjalne nôrôdné mniejszosci: Żëdzë, Cëgónie, Samowie, Finowie, Tornedalianie<ref name=":1">[https://sweden.se/life/equality/national-minorities-in-sweden There are 5 official national minorities in Sweden. Swedish law protects their languages and cultures.] Sweden.se</ref><ref name=":2">[https://start.stockholm/en/about-the-city-of-stockholm/how-the-city-is-governed/national-minorities/ National minorities] Stockholms stad</ref>.
=== Jãzëczi ===
Òficjalny jãzëk je szwedzczi, ùznawane sã też jãzëczi mniejszosci: Jidisz, cëgóńsczi, lapońsczi, fińsczi, meänkieli<ref name=":1" /><ref name=":2" />.
=== Religijné karna ===
53% - [[Lëterstwò|lëteranie]], mni niż 6% - zaòstałë [[Chrzescëjanizna|chrzescëjańscze]] wëznania, 8,1% - [[Islam|mùzułmónie]]<ref>[https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/sweden/ 2023 Report on International Religious Freedom: Sweden] US Department of State</ref>.
=== Ùrbanizacjô ===
* mieskô pòpùlacjô: 88.7% (2023)
* wikszé miesczé westrzódczi: Sztokhòlm – 995,574 mieszkańców w 2025<ref>[https://sweden.se/life/society/key-facts-about-sweden Key facts about Sweden] Sweden.se</ref>
== Pòliticzny system ==
Szwedzkô je kònstitucyjną mònarchią, [[Przédnik kraju|przédnikã kraju]] òd 1973 je król Karól XVI Gùstôw<ref>[https://www.kungahuset.se/english/royal-house/hm-the-king HM The King] Kungahuset</ref>. Szefem rządu je premiéra Ulf Kristersson<ref>[https://www.government.se/government-of-sweden/prime-ministers-office/ Prime Minister's Office] The Government of Sweden</ref>. Parlameńt - Rikgsdag ma 349 członków, sã wëbierani na 4 lata<ref>[https://www.riksdagen.se/en/ Welcome to the Riksdag] Sveriges Riksdag</ref>. Òd 1 stëcznika 1995 Szwedzkô je krôjem [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]], a òd 25 strëmiannika 2001 je członkiem cony Schengen<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/sweden_en Sweden] European Union</ref>.
== Bùtnowé lënczi ==
* {{commons|Category:Sweden}}
== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}{{Eùropa}}
[[Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa]]
[[Kategòrëjô:Szwedzkô|*]]
1ir0nkjldm4niv8kkjj4s3aqgecafcp
San Marino
0
4480
196076
193437
2026-04-21T18:54:50Z
DawnyTest
14843
196076
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox-państwò|
gwôsné miono = Serenissima Repubblica di San Marino |
miono = Repùblika San Marino |
miono-genitiw = Sanmarińsczi|
fana = Flag_of_San Marino.svg|
herb = Coat of arms of San Marino.svg |
na karce = Europe location SMO.png|
mòtto = Libertas<br>(Wòlnota)|
jãzëk = [[italsczi jãzëk|italsczi]]|
stolëca = San Marino (gard) |
fòrma państwa = repùblika |
wiéchrzëzna = 61,6|
procent-wòdë = 0 |
lëdztwò = 33,572 | rok = 2025 |
dëtk = [[Eùro]]| kòd dëtka = EUR |
czasowô cona = +1 |
himn = Inno Nazionale<br>(Nôrodny himn) <center>[[File:Inno Nazionale della Repubblica.ogg]]</center>|
kòd = RSM |
Internet = .sm |
telefón = 378 |Prezydeńt=Alice Mina, Vladimiro Selva|data ùsôdzenia=301|aùtowi kòd=RSM}}
'''San''' '''Marino''' je baro môłim gardã-państwã w pôłniowi Eùropie.
* stoleczny gard: [[San Marino (gard)]]
* lëdztwò: 33,572 mieszkańców (2025)
* wiéchrzëzna: 61,6 km²
{{Eùropa}}
{{Eùro}}
{{stub}}
[[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]]
i755mqv9irlvt08kurn36nlvmlmygoz
Tuńc
0
6770
196082
194797
2026-04-22T11:46:24Z
Iketsi
3254
/* Bùtnowé lënczi */ +1
196082
wikitext
text/x-wiki
{{verify}}
[[Òbrôzk:Sfakia-dance.jpg|mały|Tùńc]]
Tùńc – béł w dôwnych czasach na Kaszëbach bòkatnô rozwiniãti. Wiãkszosc piesni i jinstrumentalnéch układów w ritmie trzëmiarowim je richtich kaszëbskô. W wiãkszoscy są to ùtwòrë żewi. Tùńce na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] są ùksztôłtowóny pòd wpłiwã mùzicznich prądów òbijmających [[Europa|Europã]] w drëdzi pòłowie XVIII wiekù.
Kaszëbsczi Tùńce nôleżi pòdzelëc na grëpë:
* zabawë taneczni,
* tùńce òbrzãdowi,
* tùńce pòpisowi,
* tùńce warkù lub robòtë
== Òbaczë téż ==
* [[Rëbacczi tuńc]]
* [[Sëknia]]
== Lëteratura ==
* Tańce kaszubskie,pod red. Pawła Szefki,z.1, Gdańsk 1957
== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* http://skarbnicakaszubska.pl/tance-edukacujne-dla-dzieci/
[[Kategòrëjô:Rozriwka]]
[[Kategòrëjô:Kùńszt]]
eucqs7pdno8l0jawvcwa9ek3ghrnrto
Szewc (tuńc)
0
9000
196086
194237
2026-04-22T11:50:18Z
Iketsi
3254
{{#categorytree:Kaszëbsczé tuńce|hideroot=on|mode=pages}}
196086
wikitext
text/x-wiki
[[Òbrôzk:Dożynki Kaszubskie (oryginał z archiwum NAC).jpg|mały|]]
'''Szewc''' – to je kaszëbsczi tuńc robòtë.
== Òbaczë téż ==
{{#categorytree:Kaszëbsczé tuńce|hideroot=on|mode=pages}}
== Lëteratura ==
* [[Ferdinand Neureiter|F. Neureiter]]: Historia literatury kaszubskiej : próba zarysu, przełożyła Maria Boduszyńska-Borowikowa ; wstępem opatrzył Tadeusz Bolduan, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Miejski, 1982, s. 221, ISBN 8300002561
* [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, ss. 254 - 255
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* {{YouTube|8njo7kIJeaI|Taniec kaszubski „Szewiec"}}
* http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html
{{Ùzémk artikla}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]]
[[Kategòrëjô:Tuńce]]
dqndpw8qni0ng5gtmncyxswwvbgt3i2
196087
196086
2026-04-22T11:50:31Z
Iketsi
3254
[[Kategòrëjô:Kaszëbsczé tuńce]]
196087
wikitext
text/x-wiki
[[Òbrôzk:Dożynki Kaszubskie (oryginał z archiwum NAC).jpg|mały|]]
'''Szewc''' – to je kaszëbsczi tuńc robòtë.
== Òbaczë téż ==
{{#categorytree:Kaszëbsczé tuńce|hideroot=on|mode=pages}}
== Lëteratura ==
* [[Ferdinand Neureiter|F. Neureiter]]: Historia literatury kaszubskiej : próba zarysu, przełożyła Maria Boduszyńska-Borowikowa ; wstępem opatrzył Tadeusz Bolduan, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Miejski, 1982, s. 221, ISBN 8300002561
* [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, ss. 254 - 255
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* {{YouTube|8njo7kIJeaI|Taniec kaszubski „Szewiec"}}
* http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html
{{Ùzémk artikla}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbsczé tuńce]]
tsv8wtrzvriyqsd4mdhz8bk2sbc9xnw
196091
196087
2026-04-22T11:52:45Z
Iketsi
3254
[[tuńc]]
196091
wikitext
text/x-wiki
[[Òbrôzk:Dożynki Kaszubskie (oryginał z archiwum NAC).jpg|mały|]]
'''Szewc''' – to je kaszëbsczi [[tuńc]] robòtë.
== Òbaczë téż ==
{{#categorytree:Kaszëbsczé tuńce|hideroot=on|mode=pages}}
== Lëteratura ==
* [[Ferdinand Neureiter|F. Neureiter]]: Historia literatury kaszubskiej : próba zarysu, przełożyła Maria Boduszyńska-Borowikowa ; wstępem opatrzył Tadeusz Bolduan, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Miejski, 1982, s. 221, ISBN 8300002561
* [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, ss. 254 - 255
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* {{YouTube|8njo7kIJeaI|Taniec kaszubski „Szewiec"}}
* http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html
{{Ùzémk artikla}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbsczé tuńce]]
js9zvty0j6ri9k2rmupeqo1ir7nlu0f
Dzëk (tuńc)
0
9002
196083
194233
2026-04-22T11:47:35Z
Iketsi
3254
{{#categorytree:Kaszëbsczé tuńce|hideroot=on|mode=pages}}
196083
wikitext
text/x-wiki
'''Dzëk''' – to je kaszëbsczi tuńc. Piérwi to béł chłopsczi tuńc.
== Òbaczë téż ==
{{#categorytree:Kaszëbsczé tuńce|hideroot=on|mode=pages}}
== Lëteratura ==
== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=UX8km97vmWc Dzëk]
* [http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/dzek2.html Dzëk północny -[[Zélewò]] ]
* http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html
{{Ùzémk artikla}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]]
[[Kategòrëjô:Kaszëbsczé tuńce]]
eh6lt8mxhwfm8cucyqimuwsov05044z
196089
196083
2026-04-22T11:51:45Z
Iketsi
3254
kat.
196089
wikitext
text/x-wiki
'''Dzëk''' – to je kaszëbsczi tuńc. Piérwi to béł chłopsczi tuńc.
== Òbaczë téż ==
{{#categorytree:Kaszëbsczé tuńce|hideroot=on|mode=pages}}
== Lëteratura ==
== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=UX8km97vmWc Dzëk]
* [http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/dzek2.html Dzëk północny -[[Zélewò]] ]
* http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html
{{Ùzémk artikla}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbsczé tuńce]]
nls7evz4m6js2bon3px86mrapguza01
196093
196089
2026-04-22T11:52:55Z
Iketsi
3254
[[tuńc]].
196093
wikitext
text/x-wiki
'''Dzëk''' – to je kaszëbsczi [[tuńc]]. Piérwi to béł chłopsczi tuńc.
== Òbaczë téż ==
{{#categorytree:Kaszëbsczé tuńce|hideroot=on|mode=pages}}
== Lëteratura ==
== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=UX8km97vmWc Dzëk]
* [http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/dzek2.html Dzëk północny -[[Zélewò]] ]
* http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html
{{Ùzémk artikla}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbsczé tuńce]]
k3wt1oyibd92hed7lzys3ynhc6x172p
196095
196093
2026-04-22T11:54:24Z
Iketsi
3254
<ref>
196095
wikitext
text/x-wiki
'''Dzëk''' – to je kaszëbsczi [[tuńc]]. Piérwi to béł chłopsczi tuńc<ref>https://web.archive.org/web/20090420072402/http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html</ref>.
== Òbaczë téż ==
{{#categorytree:Kaszëbsczé tuńce|hideroot=on|mode=pages}}
== Lëteratura ==
== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=UX8km97vmWc Dzëk]
* [http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/dzek2.html Dzëk północny -[[Zélewò]] ]
* http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html
{{Ùzémk artikla}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbsczé tuńce]]
qf4rrgb3w0zeqevljoklpkg67p9atcy
196096
196095
2026-04-22T11:58:32Z
Iketsi
3254
web.archive.org
196096
wikitext
text/x-wiki
'''Dzëk''' – to je kaszëbsczi [[tuńc]]. Piérwi to béł chłopsczi tuńc<ref>https://web.archive.org/web/20090420072402/http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html</ref>.
== Òbaczë téż ==
{{#categorytree:Kaszëbsczé tuńce|hideroot=on|mode=pages}}
== Przëpisë ==
{{Przëpisë}}
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* {{YouTube|UX8km97vmWc|Dzëk}}
* [https://web.archive.org/web/20070522210400/http://szkola.interklasa.pl/f019/strona/pol/dzek2.html Dzëk północny – [[Zélewò]] ]
* [https://web.archive.org/web/20090420072402/http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html Tańce ludowe]
{{Ùzémk artikla}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbsczé tuńce]]
bhfo20xho4o0keguunifcw0yde06kfl
Rëbacczi tuńc
0
11073
196084
176906
2026-04-22T11:49:44Z
Iketsi
3254
== Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}};
196084
wikitext
text/x-wiki
'''Rëbacczi tuńc''' – to je kaszëbsczi tuńc dlô chłopów w kòrkach przed łowienim rëbów abò pò nim jak òni ùłowielë.
== Òbaczë téż ==
{{#categorytree:Kaszëbsczé mùzea|hideroot=on|mode=pages}}
== Lëteratura ==
[[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1970, tom IV, s. 308
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html
{{Ùzémk artikla}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbsczé tuńce]]
pyj74wky56idcwuri1385zdgt6hk7n4
196085
196084
2026-04-22T11:49:55Z
Iketsi
3254
tuńce
196085
wikitext
text/x-wiki
'''Rëbacczi tuńc''' – to je kaszëbsczi tuńc dlô chłopów w kòrkach przed łowienim rëbów abò pò nim jak òni ùłowielë.
== Òbaczë téż ==
{{#categorytree:Kaszëbsczé tuńce|hideroot=on|mode=pages}}
== Lëteratura ==
[[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1970, tom IV, s. 308
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html
{{Ùzémk artikla}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbsczé tuńce]]
47jqpx4gqse66vqnexulx6grp3d7prr
196092
196085
2026-04-22T11:52:51Z
Iketsi
3254
[[tuńc]]
196092
wikitext
text/x-wiki
'''Rëbacczi tuńc''' – to je kaszëbsczi [[tuńc]] dlô chłopów w kòrkach przed łowienim rëbów abò pò nim jak òni ùłowielë.
== Òbaczë téż ==
{{#categorytree:Kaszëbsczé tuńce|hideroot=on|mode=pages}}
== Lëteratura ==
[[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1970, tom IV, s. 308
== Bùtnowé lënczi ==
{{Commons}}
* http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html
{{Ùzémk artikla}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbsczé tuńce]]
o2sdojdjx2suur1f7u7fr3k6muas6z9
Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi
3
12678
196081
195853
2026-04-22T11:45:15Z
Iketsi
3254
/* Artykuły */ Odpowiedź
196081
wikitext
text/x-wiki
== Artykuły ==
Witam, panie Iketsi! Dziękujemy za ogromne wkłady i edycje w kaszubskiej Wikipedii! Tak ogromne, że aktualnie stałeś się największym edytorem w naszej kaszubskiej Wikipedii po dwóch administratorów [[Brëkòwnik:Kaszeba|Kaszeba]] i [[Brëkòwnik:Kirsan|Kirsanie]]. Dzięki tobie, ilość artykułów w kaszubskiej Wikipedii dynamicznie urosła przez 30 dni. I oczywiście to będzie pierwsza dyskusja z tobą. Mimo tego wszystkiego, nadal widać, że tworzysz artykuły z małą ilością informacji po kaszubsku, to oznacza, że masz małą znajomość języka kaszubskiego, dlatego rozbudowałem i edytowałem twoje artykuły jak [[Òpłôtk]] i [[Papiéż]] z poprawną pisownią i ostatnio dodałem szablon [[Szablóna:ADR|ADR]] za brak informacji. Aby stworzyć pełny i rozbudowany artykuł, musisz mieć przynajmniej podstawową, bądź także zaawansowaną znajomość kaszubskiego lub polecam Cię naukę w języku kaszubskim z filmikami wideo np. Warsztaty języka kaszubskiego, lub Kaszëbsczi dlô dozdrzeniałëch i słownikami internetowymi, lub prawdziwymi np. [[Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka]], [[Glosbe]], [[Tatoeba]] i [[Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej]], ale także stron internetowych, np. Rastko. Ale to nie będzie trwać krótko. Życzę miłej nauki :) Pozdrawiam, [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 12:54, 17 łżë 2026 (CEST)
:Bóg zapłac! –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 13:45, 22 łżë 2026 (CEST)
jf0yoxc4w7lgbm6edhjtmyo2sa2e786
Brëkòwnik:Rzadtymczasowy/zapisownik
2
12679
196078
196072
2026-04-21T23:25:31Z
Rzadtymczasowy
19437
196078
wikitext
text/x-wiki
wiôlgô prosba ò to, żebë nie dotëkac ti starnë – to je mój priwatny brudnopis z tim, co chcã na kaszëbsczi wiki robic i co ùwôżôm, że je do pòprawë.
'''todo:'''
* [[Kaszëbsczi alfabét]] – historiô?
** [https://fundacjakaszuby.org/produkt/5-x-skra-antologijo-tekstov-z-lat-2014-2019/ SKRA], ''klasiczni varianjt'', historiô òd Cënôwë
* [[Kaszëbsczi Himn]]
* [[Kòscół Ewanielëckò-Aùgsbùrsczi w Pòlsczi Repùblice]] – napisac dzél ò nôùce Kòscoła
== Nôùka Kòscoła ==
* [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejskô Ùniô]] – ògarnąc
{{Infobox-państwò
|miono= Eùropejskô Ùniô
|gwôsné miono=
|lata jistnienia=
|fana= Flag of Europe.svg
|miono-genitiw= Eùropejsczi
|herb=
|mòtto=In varietate concordia<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/symbols/eu-motto%20pl Motto UE], european-union.europa.eu</ref>
|himn= Òda do Redotë <center>[[Òbrôzk:European continental anthem, performed by the United States Navy Band.wav]]</center>
|na karce= European Union main map.svg
|jãzëk= [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùniji|24 jãzëczi]]
|stolëca= Bruksela, Sztrasbùrg, Luksembùrg, Frankfurt
|fòrma państwa= midzënôdornô ùniô
|kònstitucjô=
|Mònarcha=
|Prezydeńt= António Costa
|Premiéra= Ursula von der Leyen
|data ùsôdzenia= 1 smùtana 1993<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/founding-agreements%20pl Traktaty założycielskie], european-union.europa.eu</ref>
|data lëkwidacji=
|wiéchrzëzna= 4 mln
|procent-wòdë=
|lëdztwò= 450 646 971[https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tps00001/default/table?lang=en]
|rok= 2025
|dëtk= eùro
|kòd dëtka= EUR, €
|czasowô cona=
|swiãto=
|kòd=
|Internet=
|aùtowi kòd=
|telefón=
}}
* [[Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich ZYMK]]
* [[Wiedźmin]]
* [[Stanisłôw Lem]]
* [[Gduńsczi Ùniwersytet]] – zwłaszcza kaszëbistika na ùczbòwnie
todstpm0wrx7cylf8lbyyfc4k7hcsyi
196080
196078
2026-04-21T23:32:04Z
Rzadtymczasowy
19437
196080
wikitext
text/x-wiki
wiôlgô prosba ò to, żebë nie dotëkac ti starnë – to je mój priwatny brudnopis z tim, co chcã na kaszëbsczi wiki robic i co ùwôżôm, że je do pòprawë.
'''todo:'''
* [[Kaszëbsczi alfabét]] – historiô?
** [https://fundacjakaszuby.org/produkt/5-x-skra-antologijo-tekstov-z-lat-2014-2019/ SKRA], ''klasiczni varianjt'', historiô òd Cënôwë
* [[Kaszëbsczi Himn]]
* [[Kòscół Ewanielëckò-Aùgsbùrsczi w Pòlsczi Repùblice]] – napisac dzél ò nôùce Kòscoła
== Nôùka Kòscoła ==
* [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejskô Ùniô]] – ògarnąc
** plan Schumana
** historiô dali
** infobox?
{{Infobox-państwò
|miono= Eùropejskô Ùniô
|gwôsné miono=
|lata jistnienia=
|fana= Flag of Europe.svg
|miono-genitiw= Eùropejsczi
|herb=
|mòtto=In varietate concordia<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/symbols/eu-motto%20pl Motto UE], european-union.europa.eu</ref>
|himn= Òda do Redotë <center>[[Òbrôzk:European continental anthem, performed by the United States Navy Band.wav]]</center>
|na karce= European Union main map.svg
|jãzëk= [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùniji|24 jãzëczi]]
|stolëca= Bruksela, Sztrasbùrg, Luksembùrg, Frankfurt
|fòrma państwa= midzënôdornô ùniô
|kònstitucjô=
|Mònarcha=
|Prezydeńt= António Costa
|Premiéra= Ursula von der Leyen
|data ùsôdzenia= 1 smùtana 1993<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/founding-agreements%20pl Traktaty założycielskie], european-union.europa.eu</ref>
|data lëkwidacji=
|wiéchrzëzna= 4 mln
|procent-wòdë=
|lëdztwò= 450 646 971[https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tps00001/default/table?lang=en]
|rok= 2025
|dëtk= eùro
|kòd dëtka= EUR, €
|czasowô cona=
|swiãto=
|kòd=
|Internet=
|aùtowi kòd=
|telefón=
}}
* [[Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich ZYMK]]
* [[Wiedźmin]]
* [[Stanisłôw Lem]]
* [[Gduńsczi Ùniwersytet]] – zwłaszcza kaszëbistika na ùczbòwnie
dizrxpra2rpfk7u2bg59vnqmimilxec
Kategòrëjô:Kaszëbsczé tuńce
14
12772
196088
2026-04-22T11:50:43Z
Iketsi
3254
N
196088
wikitext
text/x-wiki
{{Commons}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]]
rfxi7u0pczhx8mfmjy4j3r47ld1255e
196090
196088
2026-04-22T11:52:10Z
Iketsi
3254
[[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura|Tuńce]] [[Kategòrëjô:Tuńce|Kaszëbsczé ]]
196090
wikitext
text/x-wiki
{{Commons}}
[[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura|Tuńce]]
[[Kategòrëjô:Tuńce|Kaszëbsczé ]]
oubbfa6k562iu98zrcqvhaa8h4ww701
196094
196090
2026-04-22T11:53:29Z
Iketsi
3254
https://web.archive.org/web/20090420072402/http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html
196094
wikitext
text/x-wiki
{{Commons}}
* https://web.archive.org/web/20090420072402/http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html
[[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura|Tuńce]]
[[Kategòrëjô:Tuńce|Kaszëbsczé ]]
jifo8c6d3dlikra50cio82768eht8t7