Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 1427 196550 191602 2026-04-27T22:05:11Z Iketsi 3254 |*]]→| ]] 196550 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|mały|Eùropa ë [[Eùropejskô Ùnijô]]]] '''Eùropa''' ([[Grecczi jãzëk|gr.]] ë [[Łacëzna|łac.]] ''Europa'', mòże bëc zrzeszëne z grecczim ''europos'', 'letkò ùnoszącë sã', abò òd [[Asyrsczi jãzëk|asyrsczégò]] ''ereb'', co òznôczô 'zôpôd') je dzélã swiata (przez niechtërnech zwóny [[kòntinent|kòntinentã]]) na nordowi półkùglë planetë [[Zemia]]. Rozcëgò sã òd [[Atlantëcczi Òcean|Atlantëcczégò Òceanu]] na zôpôdze do górów [[Ùral]] na pòrénkù razã z tima gòrama, téż òd [[Westrzódzemne Mòrzé|Westrzódzemnegò Mòrza]], [[Czôrne Mòrzé|Czôrnégò Mòrza]] ë òbniżeniô Kùmskò-Manëcczégò na pôłnim do [[Nordowi Òcean|Nordowégò Mòrza]] na nordze. == Geògrafne pòdôwczi == [[Òbrôzk:Europe_satellite_orthographic.jpg|mały|Satelitarni òdjimk Eùropë]] [[Òbrôzk:Rectified Languages of Europe map.png|mały|Eùropa]] [[Òbrôzk:Grossgliederung Europas.png|mały|Eùropa]] [[Òbrôzk:First.Crusade.Map.jpg|mały|Eùropa, [[1000]].]] '''Wiéchrzëzna Eùropë:''' 10&nbsp;521&nbsp;324 km², (5,96 mln km² z òstrowama, le bez eùropejsczégò dzélu Rusczi)<br /> '''Lëdztwò:''' kòl 744 mln (wôrtosc na ògle z 2026, bez eùropejsczégò dzélu Rusczi)<br /> '''Równoleżnikòwi rozskòczënk:''' 5600 km (79 gradów)<br /> '''Pôłnikòwi rozskòczënk:''' 4200 km (35 gradów)<br /> '''Długota strądôw:''' 38 tys. km<br /> '''Strzédna wiżô môlu:''' 340 m [[n.r.m.]]<br /> '''Nôwëższi wëszéńc w Eùropie:''' [[Mont Blanc]] (4807 m n.r.m.) <br /> '''Nôniższi môl w Eùropie:''' na strądze [[Kaspijsczé Mòrze|Kaspijsczégò Mòrza]] (-28 m p.r.m.) <br /> '''Nôdłëgszô rzéka w Eùropie:''' [[Wołga]] 3530 km<br /> '''Nôwiksze jezero w Eùropie:''' [[Ładoga]] 17700 km² <br /> '''Strzédna gãscëzna lëdzy:''' 34 sztaturë/km²<br /> '''Nôwiksze garde w Eùropie:''' [[Sztambùl|Stambuł]], [[Londin|London]], [[Pariz]], [[Mòskwa]] Nôdalszi grańcë Eùropë jakno dzélu swiata: * na nordze – [[Òstrów Rudolfô]] w òstrowinié [[Zemiô Franciszka Józefa|Zemii Franciszka Józefa]] * na pôłnie – òstrów [[Gavdos]] * na pòrénkù – [[Flissingsczi Retk]] na [[Nowô Zemiô|Nowi Zemi]] * na zôpôdze – kamiznë kòle òstrowa [[Flores (òstrów na Azorach)|Flores]] na [[Azorë|Azorach]] Nôdalszi grańcë Eùropë jakno kòńtinentù: * na nordze – retk [[Nordkinn]] ([[Norweskô]]) * na pôłnie – retk [[Marroquí]] ([[Szpańskô]]) * na pòrénkù – ùbiega [[Bajdarata|Bajdaratë]] do [[Bajdarackô Hôwinga|Bajdaraccziej Hôwindżi]] ([[Ruskô]]) * na zôpôdze – retk [[Roca]] ([[Pòrtugalskô]]) Nôwikszim krôjã w Eùropie je Ruskô. Razã z [[Azëjô|Azëją]] Eùropa je [[Eùrazëjô|Eùrazëjã]] ë je jeji 1/5 wiéchrzëzne, nôbarżi pòłożoną na zôpôd ë je téż jeji nôwikszim pòłòstrowã. == Pòzwa == Pòzwa Eùropë wëwòdzë sã z grecczégò słowa Εὐρώπη (''Europe'') i wic przez łacyńsczą fòrmã ''Europa'' wëszło do wnetk wszëtczich jãzëków swiata. Etimòlogiô samégò terminu Εὐρώπη je niejasnô: bëc mòże pòchòdzë òno òd εὐρωπός (''europos'') – „łagódnie wznôszający sã”, abò òd asyrijsczégò ''ereb'', „zôpôd”. Jinszé teorëje wëwòdzą róda pòzwë òd semicczégò słowa òznaczëjącégò „cemny”. Ùżëwóne je téż òkreslenié Stari Kontinent. == Grańce Eùropë == Przebieg ùmówny grańcë Eùropë z Azją na pòrénkù i pôłniowim pòrénkù wëwołëje spiérczi. Sprawa ta je różnie rozstrzëganô w ùczbie poszczególnëch krajów, a nôwicy rozbieżnoscë w tij sprawie wëstãpujã w ùczbie [[Anglosasë|anglosasczim]]. == Òbôcze téż == '''''Dostónczi Wikipediji tikającé Eùropë''''' * [[Lësta nôwikszëch gardów w Eùropie]] * [[Lësta historëcznëch krôjów ë òbéńdów w Eùropie]] * [[Lësta eùropejsczich państw]] * [[Eùropejskô Ùnijô]] ë [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùniji]] {{Eùropa}} [[Kategòrëjô:Eùropa| ]] [[Kategòrëjô:Kòntinentë]] [[Kategòrëjô:Geògrafijô]] eyvfqqac0wf4si817zmbo0boi0kathh 0 1448 196529 195065 2026-04-27T21:32:17Z Iketsi 3254 drobnô 196529 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CSB Flag.svg|mały|[[Fana Kaszëbsczi]]]] '''Kaszëbë''' abò '''Kaszëbskô''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kaszuby'', [[Łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''Cassubia''<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III]</ref>, miem. ''Kaschubei'' abò ''Kaschubien'') – òbénda nad sztrądã [[Bôłt]]u, part [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]] dze żëją [[Kaszëbi]] (aùtochtoniczny [[Pòmòrzónie|Pòmòrzanie]]). == Greńce Kaszëbsczi == [[Òbrôzk:Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|mały|227x227px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer]]{{Pòrtal}} Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w [[1238]] r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach [[Słowiónie|Słowianie]] z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë [[Wisła|Wisłą]] a [[Òdora|Òdrą]] bëło "Pòmòrzanie". [[Gerard Labùda]] (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, ''Kaszuby''. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù [[Wejrowò]] bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé [[Bëtowò|Bëtowa]], [[Lãbòrg]]a, [[Leba|Lebë]]). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) [[Kaszëbi]]". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł [[Jan Mòrdawsczi]] w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Gdiniô|Gdini]] ë [[Sopòt|Sopòtach]]). Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200&nbsp;km² w [[gmina]]ch [[Wòjewództwo pòmòrsczé|pòmòrsczégò wòjewództwa]], a òsoblëwò: * '''[[Pùcczi kréz]]''': 1. Gard [[Hél]], 2. Gard [[Jastarniô]], 3. Gard [[Pùck]], 4. Gard [[Wiôlgô Wies]], 5. [[Gmina Kòsôkòwò]], 6. [[Gmina Krokòwa]], 7. [[Gmina Pùck]]. * '''[[Wejrowsczi kréz]]''': 1. Gard [[Réda]], 2. Gard [[Rëmiô]], 3. Gard [[Wejrowò]], 4. [[Gmina Chòczewò]] - part, 5. [[Gmina Gniewino]], 6. [[Gmina Lëniô]], 7. [[Gmina Lëzëno]], 8. [[Gmina Łãczëce]], 9. [[Gmina Szëmôłd]], 10. [[Gmina Wejrowò]]. * '''[[Lãbòrsczi kréz]]''' - part: 1. [[Gmina Céwice]] - part. 2. [[Nowô Wies]] 3. [[Gmina Wickò]] [[Łeba|4.Gmina Łeba]] * '''[[Bëtowsczi kréz]]''' - part: 1. Gard [[Bëtowò]] ë [[Gmina Bëtowò]], 2. [[Gmina Czôrnô Dãbrówka]], 3. [[Gmina Lëpnica]], 4. [[Gmina Parchòwò]], 5. [[Gmina Tëchòmié]]. * '''[[Kartësczi kréz]]''': 1.Gard [[Kartuzë]] ë [[Gmina Kartuzë]], 2.Gard [[Żukòwò]] ë [[Gmina Żukòwò]], 3.[[Gmina Chmielno]], 4.[[Gmina Przedkòwò]], 5.[[Gmina Sëlëczëno]], 6.[[Gmina Srôkòjce]], 7.[[Gmina Somònino]]. * '''[[Kòscérsczi kréz]]''': 1. Gard [[Kòscérzëna]], 2. [[Gmina Kòscérzëna]], 3. [[Gmina Dzemiónë]], 4. [[Gmina Kôrsëno]] - part, 5. [[Gmina Lëpùsz]], 6. [[Gmina Nowô Karczma]] - part * '''[[Chònicczi kréz]]''' - part: 1. Gard [[Brusë]] ë [[Gmina Brusë]], 2. [[Gmina Chònice]] - nordowi part, 3. [[Gmina Kònarzënë]]. * [[Człëchòwsczi kréz]] - part: 1. [[Gmina Przechlewò]] - part. * '''Gard [[Gduńsk]]''', '''Gard [[Gdiniô]]''', '''Gard [[Sopòt]]''' Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: * drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je [[kaszëbsczi jãzëk]]; * za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce); No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod [[Słëpsk]]iem procent [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.[[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]][[Òbrôzk:Porenkowo_Pomorsko_1.png|mały|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë ôs dôwny zemi Słowińców]] === Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë === Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: 1. '''[[Norda]]''' - tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi,lãbòrsczi) 2. '''Westrzódk''' - tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów ([[Kartësczi kréz]]) 3. '''Pôłnié''' - tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) 4. '''Zôpôd''' - òbéńda chtërnô przed [[II Swiatowô Wòjna|II Swiatową Wòjną]] słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbòrg, Bëtowò) 5. '''Trzëgard''' - aglomeracëjô Gduńska (historicznô stolëca Kaszëbów), Gdini ë Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; ë pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. Dzysô w Trzëgardze Kaszëbi są nôwikszą etniczną miészëzną, chòc jãzëkòwò w zacht wikszoscë spòlaszałą. == Ekònomijô == [[Òbrôzk:Mechelinki, łódź rybacka.jpg|mały|left|Bôt]] Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã [[Bôłt]]u, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. [[Gduńsk]]. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]] i [[Sopòt]]. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, [[czarwina|czarwinã]], [[plińce]] i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy. == Stón i òchróniô òkrãżégò == [[Òbrôzk:Phytoplankton bloom in the Baltic Sea (July 3, 2001).jpg|mały|Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù]] Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich [[Bôłt]]u bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: [[Reduniô]] a [[Wisła]] (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd [[Gduńsk|Gduńskã]] i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300&nbsp;km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô [[Gduńskô Hôwinga]]. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w [[Gdiniô|Gdini]] Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl [[Bôłt]]u w [[lëpińc]]u 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do [[Bôłt]]u i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. [[Pùcczi kréz]] mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło [[lasfòr]]a, [[Brzóna|brzónë]], [[wãgòrz]]a abò [[łosos]]a. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6&nbsp;km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. [[szpańsczi slënik]]. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z [[Gdiniô|Gdini]], [[Sopòt]]u, [[Rëmiô|Rëmi]], [[Réda|Rédë]], [[Wejrowò|Wejerowa]]). Òbczëszczalniô w [[Swôrzewò|Swôrzewie]] zbiérô i òbczëszcziwô sztok z [[Pùck]]a, [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług [[Jan Mòrdawsczi|Jana Mòrdawsczégò]] (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, [[Diôbli kam|eraticzi]] i jiné). === Znóny lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch greńcach), abò z nią zrzeszony === * [[Witołd Bòbrowsczi]] - runita * [[Andrzej Bronk]] - filozófa z KUL * [[Jerzi Łisk]] - pòéta, mùzykańt i spiéwôk * [[Klemens Bronk]] - pòlitikôrz, zakłôdôrz TOW Gryf Kaszubski /Gryf Pomorski * [[Arnold Chrapkowszczi]] - ksądz, generał Paulinów * [[Kònstantin Dominik]] - biskùp * [[Günter Grass]] - runita * [[Sylwia Gruchała]] - florecëstka * [[Józef Jankòwsczi]] - ksądz, błogòsławiony Kòscoła rzimskòkatolëcczégò * [[Thomas Kantzow]] - runita, dzejopisôrz * [[Benedikt Karczewsczi]] - chemik, doktor jinżinéra * [[Kazimierz Klawiter]] - pòlitikôrz * [[Ryszard Krauze]] - biznesman * [[Gerard Labùda]] - dzejownik * [[Czesław Lang]] - kòłownik * [[Aleksander Majkòwsczi]] - runita, dzejopisôrz * [[Marian Majkòwsczi]] - architekta, runita * [[Maciej Miecznikowski]] - spiewôk * [[Rafał Mohr]] - aktór * [[Paul Nipkow]] - wënalôzôrz * [[Roman Paszke]] - żéglôrz * [[Janusz Reiter]] - diplomata * [[Józef Rogala Wybicki]] - ùsôdzca słowów "Mazurka Dąbrowskiego" (pòlsczégò nôrodnégò himna) * [[Jarosław Selin]] - pòlitikôrz * [[Danuta Stenka]] - aktorka * [[Abdón Strëszôk]] - profesor weterinaryjnëch nôùków * [[Bruno Synak]] - socjologa, profesor * [[Władisłôw Szulëst]] - ksądz, dzejopisôrz * [[Donald Tusk]] - pòlitikôrz * [[Edmund Wnuk-Lipiński]] - socjologa * [[Andrzéj Wrońsczi]] - biôtkôrz * [[Bernard Zëchta]] (Sëchta) - ksądz, słowôrznik * [[Marta Żmuda-Trzebiatowska]] - aktorka == Òbaczë téż == * [[Pòmòrskô]] * [[Zôpadnô Pòmòrskô]] == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999. * Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby) * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008. * Kaszëbë : Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku). * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, ss. 145 - 146. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/film/mieszkamy_na_kaszubach * [http://www.gdynia.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZKP%20Szczecin/plansza_2.pdf Kaszuby ...] * [https://web.archive.org/web/20200618041107/https://viaf.org/viaf/233813145/ VIAF] [[Kategòrëjô:Kaszëbë| ]] h7h044xmbhuriwvklsonprezbm6by05 0 1471 196509 196439 2026-04-27T13:33:40Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Króléwc]] 196509 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Россия (Rossija) | miono = Ruskô | miono-genitiw = Rusczi | fana = Flag of Russia.svg| herb = Coat of Arms of the Russian Federation.svg | na karce = Russian Federation (orthographic projection).svg | jãzëk = [[Rusczi jãzëk|rusczi]] | stolëca = Mòskwa | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 17.075.200 | lëdztwò = 143,394,458<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/russia-population/ Russia Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-28] (<abbr>an.</abbr>).</ref> | rok = 2026 | dëtk = rusczi rubel | kòd dëtka = RUB | czasowô cona = +3 do +12 | swiãto = 9 maja, 12 czerwińca | himn = Gosudarstwiennyj gimn Rossijskoj Fiedieracyi<br> Państwòwi Himn Rusczi Federacji <center>[[Òbrôzk:National Anthem of Russia (2000), instrumental, one verse.ogg]]</center> | kòd = RU | Internet = .ru .рф (.cu)| telefón = +7 |Prezydeńt=Władimir Putin|Premiéra=Michaił Miszustin|aùtowi kòd=RUS|data ùsôdzenia=26 gòdnika 1991|kònstitucjô=Kònstitucjô Rusczi}} '''Ruskô''' ([[Rusczi jãzëk|rus]]: Россия) abò '''Ruskô Federacëjô''' ([[Rusczi jãzëk|rus]]: Росси́йская Федера́ция) je państwã w Pòrénkòwi [[Eùropa|Eùropie]] ë Nordowi [[Azëjô|Azëji]] ([[Sybiriô]]). Stolecznym gardã Rusczi Federacëji je [[Mòskwa]]. Wedle wiéchrzëznë Ruskô Federacëjô je nôwikszim państwã swiata. == Historiô == Zôczątki państwa sã sparłączoné z Czijewsczi Rusą. W XIII stalata pòwstało Ksãżstwò Mòskiewsczé, pòd władzã dinastëji Rurikowiczów, chtërno stało sã Wiôldżim Ksãżstwã w XIV stalata. W 1547 ksãżã Iwan IV òstał kòrónowany na cara. Po smierci Fiodora I doszło do biôtków o władzã, nôpierwi carem òstał Bòris Godunow, po jego smierci carem òstał Pòlak - Dymitr I. W 1613 kùreszce Sobòr Ziemsczi wëbrał Michôła I Romanowa, chtëren dał zôczątk nowi dinastëji. W latach 1632–1634 Ruskô toczëła wòjnã z [[Repùblika Òbu Nôrodów|Repùbliką Òbu Nôrodów]] o Smoleńsk<ref name=":0">[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Rosja-Historia;4383802.html Rosja. Historia] Encyklopedia PWN [2025-09-07]</ref>. W 1689 carem òstał Pioter I<ref name=":1">[https://www.britannica.com/place/Russia/History History of Russia] Encyclopedia Britannica [2025-09-07]</ref>. Za jegò rządów doszło do umòcnienia pozycji Rusczi na midzënôrodny arenie, zreorgòwał wòjskò na mòdło jinszich eùropejsczich wòjsk, utwòrzëł też wòjnową marinarkã<ref name=":1" />. W 1721 Pioter przyjôł zôpadny titel czezera<ref name=":0" />. W XVI–XIX w. Ruskô zwëskała stolëmne òbéńda w Pòrénkòwi Eùropie, Nordowi Azëji, Westrzédni, na Kaùkazie oraz w Nordowi Americe. W 1914 Rusko dołãczëłô do I swiatowi wòjny<ref name=":2">[https://www.onet.pl/informacje/kronikidziejow/abdykacja-mikolaja-ii-swiadkowie-tego-wydarzenia-plakali-rzewnymi-lzami/p9qc7f4,30bc1058 Abdykacja Mikołaja II. Świadkowie tego wydarzenia płakali rzewnymi łzami] Onet [2025-09-07]</ref>. W 1917 mioły mol dwie rewolucëje, z przëczënë gromicznikowi rewolucëji slédny car Mikòłôj II abdikòwał<ref name=":2" />, a w 1918 òstał zamòrdòwany bez kòmùnistów<ref>[https://historia.dorzeczy.pl/pierwsza-wojna-swiatowa/191688/mikolaj-ii-romanow-bolszewicy-zamordowali-cara-i-jego-rodzine.html Zabójstwo Romanowów. Bolszewicy urządzili im okrutną rzeź] [2022-07-16] Historia DoRzeczy [2025-09-07]</ref>. W latach 1922–1991 Ruskô bëła wiôldżim dzélã [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|Związkù Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików]] (ZSSR). == Geògrafiô == === Pòłożenié === W Nordowi [[Azëjô|Azëji]] greńczë z Arkticznim Òceanã, rozcëga sã òd pòrénkòwi Eùropë (dzél na zôpôd òd Ùralu) do nordowégò [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]]. === Wiéchrzëzna === * całownô: 17,098,242 km² * wiéchrzëzna lądu: 16,377,742 km² * wiéchrzëzna wòdów: 720,500 km² * môl na swiece wedle wiéchrzëznë: total 1 === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 22,407 km * państwa, z jaczima mô grańce: [[Azerbejdżan]] 338 km; [[Biôłorus]] 1,312 km; [[Chińskô Lëdowô Repùblika]] (pôłniôwi pòrénk) 4,133 km ë pôłnie 46 km; [[Estoniô]] 324 km; [[Fińskô]] 1,309 km; [[Grëzóńskô]] 894 km; [[Kazachstan]] 7,644 km; [[Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|Nordowô Koreja]] 18 km; [[Łotwa]] 332 km; [[Lëtwa]] ([[Kaliningradzkô Òbéńda]]) 261 km; [[Mòngolskô|Mongolskô]] 3,452 km; [[Norweskô]] 191 km; [[Pòlskô]] ([[Kaliningradzkô Òbéńda]]) 209 km; [[Ùkrajina]] 1,944 km === Brzegòwô liniô === 37,653 km === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 600 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: -28 m m. n.r.m. (Kaspijsczé Mòrzé) * nôwëższi czëp: 5,642 m m. n.r.m. (Elbrus) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 13.2% (w tim 7.4% òrnëch gruńtów) * lasë 50.7% * jinsze 35.9% (wôrtoscë szacowóné na 2023) == Gardë == * [[Mòskwa]] * [[Sankt-Petersbùrg]] * [[Samara]] * [[Belgard]] * [[Niżni Nowògard]] * [[Abakan]] * [[Anadyr]] * [[Angarsk]] * [[Archangielsk]] * [[Astrachań]] * [[Barnauł]] * [[Biełgorod]] * [[Birobidżan]] * [[Błagowieszczensk]] * [[Brack]] * [[Briańsk]] * [[Bujnaksk]] * [[Chabarowsk]] * [[Chanty-Mansyjsk]] * [[Chasawjurt]] * [[Czeboksary]] * [[Czelabińsk]] * [[Czerkiessk]] * [[Czita]] * [[Derbent]] * [[Elista]] * [[Gorno-Ałtajsk]] * [[Irkuck]] * [[Iwanovo]] * [[Iżewsk]] * [[Jakuck]] * [[Jarosław (miasto w Rosji)|Jarosław]] * [[Jekaterynburg]] * [[Joszkar-Oła]] * [[Jużno-Sachalinsk]] * [[Króléwc]] abò [[Kaliningrad]] * [[Kaługa]] * [[Kaspijsk]] * [[Kazań]] * [[Kiemierowo]] * [[Kirow]] * [[Kizlar]] * [[Kostroma]] * [[Kolomna]] * [[Krasnodar]] (Jekaterinodar) * [[Krasnojarsk]] * [[Kurgan]] * [[Kursk]] * [[Kyzyl]] * [[Lipieck]] * [[Machaczkała]] * [[Magadan]] * [[Majkop]] * [[Murmańsk]] * [[Nabierieżne Czełny]] * [[Nachodka]] * [[Nalczik]] * [[Niżniekamsk]] * [[Nowokujbyszewsk]] * [[Nowosybirsk]] * [[Omsk]] * [[Orienburg]] * [[Orzeł (miasto)|Orzeł]] * [[Perm (miasto)|Perm]] * [[Pienza]] * [[Pietropawłowsk-Kamczatskij]] * [[Pietrozawodsk]] * [[Psków]] * [[Riazań]] * [[Rostów nad Donem]] * [[Salechard]] * [[Saławat]] * [[Samara]] * [[Sarańsk]] * [[Saratów]] * [[Smoleńsk]] * [[Stawropol]] * [[Syktywkar]] * [[Tambow]] * [[Tiumień]] * [[Togliatti]] * [[Tomsk]] * [[Tuła]] * [[Twer]] * [[Ufa]] * [[Uljanowsk]] (Symbirsk) * [[Ułan Ude]] * [[Władikawkaz]] * [[Władymir]] * [[Władywostok]] * [[Wołgograd]] * [[Wołogda]] * [[Wołżski]] * [[Woroneż]] == Pòliticzny system == === Wëkònôwczô władza === * prezydent Władimir Putin (òd 7 maja 2012) * premier Michaił Miszustin (òd 16 stëcznika 2020) === Ùstawòdôwczô władza === Dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô niższô jizba Państwowô Duma (450 nôleżników na piãcolatną kadencjã) i wëższô jizba Rada Federacji (170 nôleżników). == Òbaczë téż == * [[Króléwc]] * [[Biôłorus]] * [[Ùkrajina]] * [[Kazachstan]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20260201235534/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ Ruskô w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{CIS}} {{Eùropa}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Ruskô| ]] [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] 6w9ifqw9g1dcjkv43wfb28mpdka84z6 0 1608 196537 194417 2026-04-27T21:46:41Z Iketsi 3254 125px → 120px: https://www.mediawiki.org/wiki/Common_thumbnail_sizes 196537 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Warszawa| dopełniacz=Warszawë| céch=Coat of arms of Warsaw.svg|120px| fana=Flag of Warsaw.svg|120px| karta=POL Warszawa map.svg|250px| wòjewództwò=Mazowiecczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=gardskô| gmina=| miejska=tak| bùrméster= Rafał Trzaskòwsczi| adres_um=| kod_poczt_um=| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=517,24| stopniN=52|minutN=13|stopniE=21|minutE=02| wysokość=| rok=2014| lëdztwò=1 726 581 | gęstość=3317/km²| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 22| pòcztowi kòd=00-xxx do 04-xxx,<br />05-xxx <small>(pòddwarszawsczi môle)</small>| registracëjné tôfle=WA, WB, WD, WE, WF, WH, WI, WJ, WK, WN, WT, WU, WWA, WWF, WWG, WWH, WWJ, WWW, WWK, WWL, WWM, WWN, WWV, WX, WXY, WY| TERYT=| SIMC=| www=http://um.warszawa.pl/| commons=Category:Warsaw| |adjektiw_mask=Warszawsczi|adjektiw_fem=Warszawskô}} '''Warszawa''' (an. ''Warsaw'', miem. ''Warschau'', fran. ''Varsovie'', łac. ''Varsovia'') – je miastã we westrzédni [[Pòlskô|Pòlsce]], òd [[1596]] rokù ji stolecznym miastã a téż wôżnym ùczebnym, pòliticznym ë gòspòdarzczim môlã. We Warszawie mô swój plac [[Sejm]] ë prezydenta Pòlsczi. Warszawa je nôwikszym miastã [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Warsaw palace.jpg|Królewsczi Zómk Òbrôzk:Warsaw 07-13 img14 View from StAnne Church tower.jpg|Stôri Gard (Starówka) Òbrôzk:Poland-00741 - Palace Prezydencki (31071435322).jpg|Prezydencczi Palast Òbrôzk:Kolumna Zygmunta III Wazy 2020.jpg|Kòlumna Zygmùnda Òbrôzk:Warszawa Rynek.png|Stôri Gard Òbrôzk:Lazienki-Palac na Wodzie.jpg|Łazénkòwsczi Palast Òbrôzk:Warszawa Teatr Wielki.jpg|Wiôldżi Teater w Warszawie Òbrôzk:Wilanów Palace.jpg|Wilanów ''(Wilanowò)'' Òbrôzk:Warszawa Copernicus.png|Palast Staszica Òbrôzk:Warsaw church.jpg|Pòlowy Kòscôł Òbrôzk:Plac Niepodległości1.JPG|Plac Piłsudsczégò Òbrôzk:Ogród Saski2.JPG|Fòntanë w Sasczim Ògrodzé Òbrôzk:Panoramic view of Castle Square in Warsaw.jpg|Panorama Warszawë </gallery> == Òbaczë téż == * [[Krakòwò]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Stolëcë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Mazowiecczé wòjewództwò]] treb5r8mniu6otz03jqojmgqd2yl7o3 0 2378 196524 194075 2026-04-27T17:50:49Z Iketsi 3254 Òbrôzk 196524 wikitext text/x-wiki <div style="text-align: left; font-size: 95%"></div> {| border="1" align="right" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; ; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%;" |+<big><big>'''Pòmòrsczé wòjewództwò'''</big></big> | align="center" |[[Òbrôzk:POL województwo pomorskie COA.svg|centruj|140x140px]] | align="center" |[[Òbrôzk:POL województwo pomorskie flag.svg|centruj|140x140px]] |- | align="center" style="background:#efefef;" width="120px" |Herb | align="center" style="background:#efefef;" width="130px" |Fana |- | colspan="2" align="center" |[[Òbrôzk:Danzig_Krantor_Gdansk_Żuraw.jpg|centruj|250px]]<br>[[Òbrôzk:Pomorskie (EE,E NN,N).png|centruj|250px|Pòłożenié wòjewództwa na kôrce Pòlsczi]] |- |Państwò |[[Pòlskô]] |- |Stolëca |[[Gduńsk]] |- |Marszôłk | align="left" |[[Mieczysław Struk]] (PO) |- |Wòjewoda | align="left" |[[Beata Rutkiewicz]] (PO) |- |Wiéchrzëzna |18 310,34 km² |- |Lëdztwò <small>([[2021]])</small> |2 346 065 |- |Merk |PM |- |ISO 3166-2 |PL-PM |- |Registracëjné tôfle |G |- |Ùrbanizacjô |64% |- | colspan="2" align="center" style="border-bottom:3px solid gray;" | '''Adresa:''' <div style="text-align: left; font-size: 95%"></div> ---- <font size="-1">https://www.pomorskie.eu</font> |} '''Pòmòrsczé wòjewództwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Województwo pomorskie'') – to je jedna z 16 jednostków sprôwnégò pòdzélënia [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Pòłożoné je w północnym dzélu państwa, nad [[Bôłt|Bôłtã.]] Stolëcznym gardã e [[Gduńsk]]. == Historëjô == [[Òbrôzk:PMna49.png|lewo|mały]] Wòjewództwò pòmòrsczé òstało ùsôdzoné w 1999 z wòjewództw pòprzedniégò sprôwnégò pòdzelenia: * gduńsczégò * stôlpsczégò * jelbliąsczégò * bëdgòsczégò Przez protesty Bëdgòszczë nié ùsôdzono wiôldżégò regionù z [[Bëdgòszcz]]ą, [[Torń|Torniã]], Włocławczim i [[Grëdządz|Grëdządzã]]. == Gardë == [[Òbrôzk:Pomeranian Voivodeship administrative map.svg|centruj|500px]] <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Bytow COA.svg|24px]] [[Bëtowò]] * [[Òbrôzk:POL Brusy COA.svg|24px]] [[Brusë]] * [[Òbrôzk:POL Chojnice COA.svg|24px]] [[Chònice]] * [[Òbrôzk:POL Czersk COA.svg|24px]] [[Czérskò]] * [[Òbrôzk:POL Dzierzgoń COA.svg|24px]] [[Dzërzgóń]] * [[Òbrôzk:POL Człuchów COA.svg|24px]] [[Człuchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Czarne COA.svg|24px]] [[Czôrné]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Czarna Woda COA.svg|24px]] [[Czôrnô Wòda]] * [[Òbrôzk:POL Tczew COA 1.svg|24px]] [[Dërszewò]] * [[Òbrôzk:POL Debrzno COA old.svg|24px]] [[Frédląd]] * [[Òbrôzk:POL Gdynia COA.svg|24px]] [[Gdiniô]] * [[Òbrôzk:POL Gdańsk COA.svg|40px]] [[Gduńsk]] * [[Òbrôzk:POL Gniew COA.svg|24px]] [[Gméw]] * [[Òbrôzk:POL Hel COA.svg|24px]] [[Hél]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kępice COA (2004-2017).svg|24px]] [[Hômer]] * [[Òbrôzk:POL Jastarnia COA.svg|24px]] [[Jastarnëjô]] * [[Òbrôzk:POL Kartuzy COA.svg|24px]] [[Kartuzë]] * [[Òbrôzk:POL Kościerzyna COA.svg|24px]] [[Kòscérzëna]] * [[Òbrôzk:POL Kwidzyn COA.svg|24px]] [[Kwidzëno]] * [[Òbrôzk:POL Lębork COA.svg|24px]] [[Lãbórg]] * [[Òbrôzk:POL Krynica Morska COA.svg|24px]] [[Łeb]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Łeba COA 1.svg|24px]] [[Łeba]] * [[Òbrôzk:POL Malbork COA.svg|24px]] [[Malbórg]] * [[Òbrôzk:POL Miastko COA 1.svg|24px]] [[Miastkò]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Dwór Gdański COA.svg|24px]] [[Nowi Dwór]] * [[Òbrôzk:POL Nowy Staw COA.svg|24px]] [[Nytëch]] * [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|24px]] [[Pôłplëno]] * [[Òbrôzk:POL Prabuty COA.svg|24px]] [[Prabùtë]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Pruszcz Gdański COA.svg|24px]] [[Pruszcz]] * [[Òbrôzk:POL Puck COA.svg|32px]] [[Pùck]] * [[Òbrôzk:POL Reda COA.svg|24px]] [[Réda]] * [[Òbrôzk:POL Rumia COA.svg|24px]] [[Rëmiô]] * [[Òbrôzk:POL Skarszewy COA.svg|24px]] [[Skarszewë]] * [[Òbrôzk:POL Skórcz COA.svg|24px]] [[Skórcz]] * [[Òbrôzk:POL Sopot COA.svg|24px]] [[Sopòt]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Starogard Gdański COA.svg|24px]] [[Starogarda]] * [[Òbrôzk:POL Słupsk COA 1.svg|24px]] [[Stôłpskò]] * [[Òbrôzk:POL Sztum COA.svg|24px]] [[Sztëm]] * [[Òbrôzk:POL Ustka COA 1.svg|24px]] [[Ùskô]] * [[Òbrôzk:POL Wejherowo COA.svg|24px]] [[Wejrowò]] * [[Òbrôzk:POL Władysławowo COA.svg|32px]] [[Wiôlgô Wies]] * [[Òbrôzk:POL Żukowo COA.svg|24px]] [[Żukòwò]] </td></tr></table> == Spòdleczné pòdôwczi == * Wiéchrzëzna: 18 293 km² * Lëdztwò: 2 192 000 == Galeriô == <gallery mode="packed"> Gdansk Glowne Miasto.jpg|[[Gduńsk]] 20240307 114404 Gdynia 03.jpg|[[Gdiniô]] NoDSC 0143.JPG|[[Stôłpsk]] Tczew 026.jpg|[[Dërszewò]] Wejherowo - fontanna na Placu Jakuba Wejhera 2021-07-23.jpg|[[Wejrowò]] 6. Panorama STG.jpg|[[Starogarda]] POL.Rumia2.jpg|[[Rëmiô]] Ratusz w Chojnicach.jpg|[[Chònice]] Castillo de Malbork, Polonia, 2013-05-19, DD 04.jpg|[[Malbórg]] Zamek w Kwidzynie.jpg|[[Kwidzëno]] Muelle de Sopot, Polonia, 2013-05-22, DD 18.jpg|[[Sopòt]] Lębork ratusz DSC 2216 (Nemo5576).jpg|[[Lãbórg]] </gallery> == Zdrzë téż == * [[Kaszëbi]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070504163044/http://www.woj-pomorskie.pl/ Marszałkòwsczi Ùrząd Pòmòrsczégò Wòjewództwa] * [http://www.gdansk.uw.gov.pl/mniejszosci-narodowe-i-etniczne (pl)] {{Pòmòrsczé krézë}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò|!]] 0jdptljv442b8f3qvngjw90f46pdudi 14 2411 196490 162873 2026-04-27T13:28:51Z Iketsi 3254 {{Commons}} 196490 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|en]] roaad0eqddnqrgx92xbwqjm7ijychj1 0 2443 196525 196408 2026-04-27T18:10:19Z Iketsi 3254 px 196525 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL województwo zachodniopomorskie COA.svg|mały|Herb zôpadnopòmòrsczégò wòjewództwa]] [[Òbrôzk:ZP Powiaty.png|left|150px]] '''Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Województwo zachodniopomorskie'') – to je jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Pòłożoné je w nordowim dzélu państwa, nad [[Bôłt|Bôłtã]]. Stolëcznym gardã zôpadnopòmòrsczégò wòjewództwa je [[Szczecëno]]. == Gardë == {| | * [[Òbrôzk:POL Barwice COA.svg|24px]] [[Bôrwica]] * [[Òbrôzk:POL Barlinek COA.svg|24px]] [[Berlënkò]] * [[Òbrôzk:POL Pełczyce COA.svg|24px]] [[Bersztén]] * [[Òbrôzk:POL Mieszkowice COA.svg|24px]] [[Berwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Biały Bór COA.svg|24px]] [[Biôłô]] * [[Òbrôzk:POL Białogard COA 1.svg|24px]] [[Biôłogarda (gard)|Biôłogarda]] * [[Òbrôzk:POL Bobolice COA.svg|24px]] [[Bòbòlice]] * [[Òbrôzk:POL Cedynia COA 1 (before 2004).svg|24px]] [[Cedzëniô]] * [[Òbrôzk:POL Karlino COA.svg|24px]] [[Chòrzelëno]] * [[Òbrôzk:POL Choszczno COA.svg|28x28px]] [[Chòsczno]] * [[Òbrôzk:POL Chojna COA.svg|24px]] [[Czińsbarg]] * [[Òbrôzk:POL Człopa COA.svg|24px]] [[Człopa]] * [[Òbrôzk:POL Czaplinek COA 1.svg|28x28px]] [[Czôplënkò]] * [[Òbrôzk:POL Darłowo COA 1.svg|24px]] [[Dërłowò]] | * [[Òbrôzk:POL_Dobra_(powiat_łobeski)_COA.svg|24px]] [[Dobrô]] * [[Òbrôzk:POL Drawsko Pomorskie COA.svg|24px]] [[Drôwa]] * [[Òbrôzk:POL Dziwnów COA 1.svg|24px]] [[Dzywnowò]] * [[Òbrôzk:POL Mirosławiec COA.svg|24px]] [[Frédlądk]] * [[Òbrôzk:POL Chociwel COA.svg|24px]] [[Friwôłd]] * [[Òbrôzk:POL Golczewo COA.svg|28x28px]] [[Gòlëszewò]] * [[Òbrôzk:POL Goleniów COA 1.svg|24px]] [[Gòłonóg]] * [[Òbrôzk:POL Gościno COA.svg|24px]] [[Gòscëno]] * [[Òbrôzk:POL Gryfino COA 2.svg|24px]] [[Gripiewò]] * [[Òbrôzk:POL Gryfice COA 1.svg|24px]] [[Gripiewô Góra]] * [[Òbrôzk:POL Dobrzany COA.svg|28x28px]] [[Jakùbòwò]] * [[Òbrôzk:POL Kalisz Pomorski COA.svg|24px]] [[Kalëszk]] * [[òbrôzk:POL Kamień Pomorski COA.svg|24px]] [[Kamiéń]] * [[Òbrôzk:Herb_Kolobrzegu.svg|24px]] [[Kòlbrzég]] | * [[Òbrôzk:POL Koszalin COA.svg|24px]] [[Kòszalëno]] * [[Òbrôzk:POL Borne Sulinowo COA.svg|24px]] [[Lëpa (gard)|Lëpa]] * [[Òbrôzk:POL Lipiany COA.svg|24px]] [[Lëpienié]] * [[Òbrôzk:POL Łobez COA.svg|24px]] [[Łobéz]] * [[Òbrôzk:POL Maszewo COA.svg|24px]] [[Maszewò]] * [[Òbrôzk:POL Międzyzdroje COA.svg|24px]] [[Mizëzdroje]] * [[Òbrôzk:POL Moryń COA.svg|24px]] [[Mòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Ińsko COA.svg|24px]] [[Nierbarg]] * [[Òbrôzk:POL Dębno COA 1.svg|24px]] [[Nowé Dãbé]] * [[Òbrôzk:POL Nowe Warpno COA 1.svg|24px]] [[Nowô Wôrpinô]] * [[Òbrôzk:POL Drawno COA.svg|24px]] [[Nowi Wedel]] * [[Òbrôzk:POL Nowogard COA.svg|24px]] [[Nowògard]] * [[Òbrôzk:POL Pyrzyce COA 1.svg|24px]] [[Përzëca]] * [[Òbrôzk:POL Płoty COA 1.svg|26x26px]] [[Płota]] | * [[Òbrôzk:POL_Polanow_COA.svg|24px]] [[Pòlanowò]] * [[Òbrôzk:Police herb.svg|24px]] [[Pòlëca]] * [[Òbrôzk:POL Połczyn-Zdrój COA.svg|24px]] [[Pôłczëno]] * [[Òbrôzk:POL Recz COA.svg|24px]] [[Rezecz]] * [[Òbrôzk:POL Resko COA.svg|24px]] [[Réga]] * [[Òbrôzk:POL Sianów COA.svg|30x30px]] [[Sanowò]] * [[Òbrôzk:POL Suchań COA.svg|24px]] [[Sëchóń]] * [[Òbrôzk:POL Świdwin COA.svg|24px]] [[Skwilbëno]] * [[Òbrôzk:POL Sławno COA 1.svg|24px]] [[Słôwno]] * [[Òbrôzk:POL gmina Stepnica COA.svg|24px]] [[Stobnica]] * [[Òbrôzk:POL Stargard COA.svg|24px]] [[Stôrgard]] * [[Òbrôzk:POL Świnoujście COA 1.svg|20px]] [[Swina]] * [[Òbrôzk:POL Szczecinek COA.svg|24px]] [[Szczecënkò]] * [[Òbrôzk:POL Szczecin COA.svg|24px]] [[Szczecëno]] | * [[Òbrôzk:POL Trzcińsko-Zdrój COA.svg|24px]] [[Szémflét]] * [[Òbrôzk:POL gmina Tychowo COA.svg|24px]] [[Tëchòwò]] * [[Òbrôzk:POL Tuczno COA.svg|24px]] [[Tëczno]] * [[Òbrôzk:POL Trzebiatów COA 1.svg|24px]] [[Trzébiatowò]] * [[Òbrôzk:POL Złocieniec COA new.svg|24px]] [[Walczembórg]] * [[Òbrôzk:POL Węgorzyno COA.svg|24px]] [[Wãgòrzëno]] * [[Òbrôzk:POL Wolin COA.svg|24px]] [[Wòlëń]] * [[Òbrôzk:POL Wałcz COA.svg|24px]] [[Wôłcz]] * [[Òbrôzk:POL Myślibórz 1 COA.svg|24px]] [[Żôłdzëno]] |} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò| ]] bfdaynnmshpojdhpxwi7djwiuedwcpt 10 2448 196535 194876 2026-04-27T21:43:29Z Iketsi 3254 125px → 120px: https://www.mediawiki.org/wiki/Common_thumbnail_sizes 196535 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {| align=right | {| border="1" align=right padding="2" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;"|<big>{{{miono}}}</big><br>''{{{gwôsné miono}}}'' {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{lata jistnienia<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center>{{{lata jistnienia}}}</center> |reźka=style="background:var(--background-color-base, white); color:var(--color-base, black); text-align:center; font-weight:bold; border:1px solid #aaa;" }} |- style="background:#efefef;" align="center" |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{#if:{{{fana|}}}|{{#if:{{{miono-genitiw|}}}|[[Òbrôzk:{{{fana}}}|border|120px|Fana {{{miono-genitiw}}}]]<br>[[Fana {{{miono-genitiw}}}|Fana]]|miono-genitiw?}}|🏁}} |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{#if:{{{herb|}}}|{{#if:{{{miono-genitiw|}}}|[[Òbrôzk:{{{herb}}}|60px|Herb {{{miono-genitiw}}}]]<br>[[Herb {{{miono-genitiw}}}|Herb]]|miono-genitiw?}}|🛡️}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{mòtto<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center><small>''[[Mòtto]]: {{{mòtto}}}''</small></center> |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{himn<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center>''[[Himn]]: {{{himn}}}''</center> |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- style="background:#efefef;" align="center" |colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;" |[[Òbrôzk:{{{na karce}}}|250px|{{{miono}}} na karce]] |- {{Infobox réżka dodaj|{{{jãzëk<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Jãzëk|Òficjalny jãzëk]]| {{{jãzëk}}}}} |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|[[Stolëca]] |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|[[{{{stolëca}}}]] |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|[[Fòrma państwa]] |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|[[{{{fòrma państwa}}}]] |- {{Infobox réżka dodaj|{{{kònstitucjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Kònstitucjô]]| {{{kònstitucjô}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Mònarcha<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|{{Infobox-państwò/mònarcha}}| {{{Mònarcha}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Prezydeńt<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|{{Infobox-państwò/prezydeńt}}| {{{Prezydeńt}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Premiéra<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Premiéra]]| {{{Premiéra}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{data ùsôdzenia<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Data ùsôdzenia| {{{data ùsôdzenia}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{data lëkwidacji<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Data lëkwidacji| {{{data lëkwidacji}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{wiéchrzëzna<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Wiéchrzëzna<br>{{#if:{{{procent-wòdë|}}}|% wòdë}}| {{{wiéchrzëzna}}} {{#if:{{{wiéchrzëzna|}}}|km²}} <br> {{#if:{{{procent-wòdë|}}}|{{{procent-wòdë}}}%}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{lëdztwò<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Lëdztwò]] {{#if:{{{rok|}}}|({{{rok}}})}}| {{{lëdztwò}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{dëtk<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Dëtk]]| {{{dëtk}}} {{#if:{{{kòd dëtka|}}}|({{{kòd dëtka}}})}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{czasowô cona<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Czasowô cona]]| {{#if:{{{czasowô cona|}}}|[[UTC]]}} {{{czasowô cona}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{swiãto<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Nôrodné swiãto]]| {{{swiãto}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{kòd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[ISO 3166-1|Kòd ISO 3166]]| {{{kòd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Internet<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[TLD|Internet]]| {{{Internet}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{aùtowi kòd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Aùtowi kòd]]| {{{aùtowi kòd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{telefón<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Telefón| {{{telefón}}}}} |} |} tqpc09zqru3nv8bh7f45p3u1pztil72 0 2485 196528 192761 2026-04-27T21:04:58Z Iketsi 3254 {{Commons}} 196528 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kartesczi krez.png|mały|300px|Kartësczi kréz]] [[Òbrôzk:Zendzenie kaszebow leba kartuze.jpg|mały|[[Kaszëbi]] w [[Łeba|Łebie]] w 2005 rokù]] [[Òbrôzk:Powiat kartuski - witacz.JPG|mały|300px|Tu zaczinô sã kartësczi pòwiôt (kréz)]] '''Kartësczi kréz''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Powiat kartuski'') - to je krezã w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]] z sedzbą w [[Kartuzë|Kartuzach]]. Tu nié le òne, ale i [[Żukòwò]] są dosc młodima gardama. Wôżnym spòsobem je tu jesz wiedno żëwi [[kaszëbsczi jãzëk]], a w 2016 rokù ùczëło sã gò tu 4739 młodëch lëdzy [http://www.kaszubi.pl/aktualnosci/aktualnosc/id/1234]. Achtniony je tu [[kaszëbsczi wësziwk]][https://web.archive.org/web/20140902161037/http://prawomiejscowe.pl/FILE_REPOSITORY/18949/LegalActs/160866/Zalacznik1.pdf]. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 37.206 lëdzy, w tim krézu, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. == Spòdlowé pòdôwczi == * Wiéchrzëzna: 1120,04&nbsp;km² * Lëdztwò: 119 954 (2011) == Gminë == * [[Gmina Chmielno|Chmielno]] * [[Kartuzë]] ''Gard '' * [[Gmina Kartuzë|Kartuzë]] * [[Gmina Somònino|Somònino]] * [[Gmina Srôkòjce|Srôkòjce]] * [[Gmina Przedkòwò|Przedkòwò]] * [[Gmina Stãżëca|Stãżeca]] * [[Gmina Sëlëczëno|Sëlëczëno]] * [[Żukòwò]] ''Gard'' * [[Gmina Żukòwò|Żukòwò]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kartuskipowiat.com.pl/ Starna przédnictwa krézu] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/886 Kartësczi kréz XIX.stalata] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kartësczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz| ]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] op7gxvp0ki7d900htfuen57kpzn3ygx 0 2495 196555 192555 2026-04-27T22:08:18Z Iketsi 3254 {{Commons}}; |!]]→| ]]; ' - to '→' – to ' 196555 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Koscersczi krez.png|mały|300px|Kòscérsczi kréz]] '''Kòscérsczi kréz''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Powiat kościerski'') – to je krézã w westrzédnym parce [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]] z sedzbą w [[Kòscérzëna|Kòscérzënie]]. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 3.334 lëdzy, w tim krézu, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. == Spòdlowé pòdôwczi == * Wiéchrzëzna: 1165,85 km² * Lëdztwò: 65 989 == Gminë == * [[Gmina Dzemiónë|Dzemiónë]] * [[Gmina Kôrsëno|Kôrsëno]] * [[Kòscérzna]] ''Gardzkô Gmina'' * [[Gmina Kòscérzna]] * [[Gmina Liniewò|Liniewò]] * [[Gmina Lëpùsz|Lëpùsz]] * [[Gmina Nowô Karczma|Nowô Karczma]] * [[Gmina Stôrô Cziszewa|Stôrô Kiszewa]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.pow-koscierzyna.home.pl Starna przédnictwa krézu] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòscérsczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Kòscérsczi kréz| ]] ifhepyqc0x3xtvo6r6w3py55osg76j1 0 2644 196559 196417 2026-04-27T22:19:34Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Kółkò (fërkòt)]] 196559 wikitext text/x-wiki '''Technika''' ([[Stôrogrecczi jãzëk|gr.]]: τεχνη [techne] - "kùńszt, trim, mésternosc") je prakticznym zastosowanim [[Nôtërné ùczbë|nôtërnëch ùczbów]] dlô produkcëji z nieòżëwiony [[Materëjô|materëji]] wôrów przëdatnëch [[Człowiek|człowiekòwi]]. [[Òbrôzk:Steam_locomotive_work.gif|mały|491px|center|Ropny mòtor stosowóny m.jn. w lokòmòtiwach béł przełomòwim wënalôzkã w historëji techniczi]] == Òbaczë téż == * [[Fizyka]] * [[Maszina do szëcô]] * [[Kółkò (fërkòt)]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Technika| ]] 4q4l9rt4w9y5oks7ek8s7rly5slw1cq 196563 196559 2026-04-27T22:21:33Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Wafelnica]] 196563 wikitext text/x-wiki '''Technika''' ([[Stôrogrecczi jãzëk|gr.]]: τεχνη [techne] - "kùńszt, trim, mésternosc") je prakticznym zastosowanim [[Nôtërné ùczbë|nôtërnëch ùczbów]] dlô produkcëji z nieòżëwiony [[Materëjô|materëji]] wôrów przëdatnëch [[Człowiek|człowiekòwi]]. [[Òbrôzk:Steam_locomotive_work.gif|mały|491px|center|Ropny mòtor stosowóny m.jn. w lokòmòtiwach béł przełomòwim wënalôzkã w historëji techniczi]] == Òbaczë téż == * [[Fizyka]] * [[Maszina do szëcô]] * [[Kółkò (fërkòt)]] * [[Wafelnica]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Technika| ]] 7qcel0876wn203g7kd15avkwp9m96qq 0 3174 196523 193434 2026-04-27T16:11:16Z Rzadtymczasowy 19437 zmiana kôrtë, rozwiniãcé wstãpù, pòprawienié infoboxu 196523 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = République française |miono = Francëskô Repùblika |miono-genitiw = Francësczi |fana = Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg |herb = Armoiries_république_française.svg |na karce = EU location FRA.svg |mòtto = Liberté, Égalité, Fraternité<br>(Wòlnosc, Równosc, Braterstwò) |himn = La Marseillaise<br>(Marsëliankô) [[File:La Marseillaise.ogg|La Marseillaise]]</center> |jãzëk = [[Francësczi jãzëk|Francësczi]] |stolëca = Pariz |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 547.026 |lëdztwò = 66,746,401<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/france-population/ France Population (LIVE)], worldometers.info.</ref> |rok = 2026 |dëtk = [[Eùro]] |kòd dëtka = EUR, € |czasowô cona = +0 |swiãto = [[14 lëpińca]] |kòd = FR, FRA |Internet = .fr |telefón = +345 |Prezydeńt=Emmanuel Macron |Premiéra=Sébastien Lecornu |aùtowi kòd=F |kònstitucjô=Kònstitucjô Francësczi}} '''Francëjô, Francëskô Repùblika''' (fr. ''France, République française'') – państwò w zôpadny i pôłniowi [[Eùropa|Eùropie]], jaczé mô téż teritoria na jinszëch kòntinentach. Grańczi z [[Belgijskô|Belgią]], [[Luksembùrg|Luksembùrgã]], [[Niemieckô|Niemiecką]], [[Szwajcariô|Szwajcarią]], [[Italskô|Italską]], [[Mònakò]], [[Andorra|Andorą]] i [[Szpańskô|Szpańską]]. Zamòrsczé teritoria grańczą z [[Brazylskô|Brazylią]], [[Surinam|Surinamã]] i [[Néderlandzkô|Néderlandzką]]. Francëskô Repùblika je semiprezydencką repùbliką, w jaczi wôżną rolã mô prezydent. Je piątim z nôlepi rozwiniãtëch krajów swiata i dzewiątim ze wzglãdu na warënczi żëcégò. W swòji kònstytucje narzeszô do Deklaracje Praw Człowieka i Òbëwatela z 1789 rokù<ref>[https://biblioteka.sejm.gov.pl/wp-content/uploads/2015/10/Francja_pol_010711.pdf Konstytucja Republiki Francuskiej z dnia 4 października 1958 r.], biblioteka.sejm.gov.pl.</ref>. Francëskô je nôleżnikã i jednym z załóżców [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]] i Òrganizacje Zjednónëch Narodów. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Euro}} {{Eùropa}} {{stub}} [[Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Francëjô]] o3rgg0jhna7i0x792a1gzwn4f10f0ai 0 3320 196546 193868 2026-04-27T22:00:59Z Iketsi 3254 /* Przédnicë */ mode="packed" 196546 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=조선민주주의인민공화국|miono=Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|fana=Flag of North Korea.svg|herb=Emblem of North Korea.svg|himn=[[Himn Nordowi Kòreji|Aegukka]]|na karce=Locator map of North Korea.svg|Prezydeńt=Kim Dzong un|Premiéra=Pak Thae-song|wiéchrzëzna=120 540|procent-wòdë=0,1|rok=2005|lëdztwò=22 912 177|dëtk=[[nordowòkòrejańsczi won]]|kòd dëtka=KPW|czasowô cona=+9:00|kòd=KP|Internet=''felënk (zarezerwowóné je .kp)''|telefón=+850|stolëca=P'yŏngyang|fòrma państwa=totalitarizm|miono-genitiw=Nordowi Kòreji|data ùsôdzenia=15 zélnika 1945|aùtowi kòd=KP|jãzëk=kòrejańsczi}} {{Pòrtal|Kòreja}} '''Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika''' (kòr. 조선민주주의인민공화국, hanja 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Nordowô Kòreja, skrodz. KLDR)) je pòrénkòwòazjatëcczim państwã, chtërne pòwsta w nordowim dzélu [[Kòreja|Kòrejańsczégò Półòstrowa]] pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] na òbéńdach zajëmniãtich przez [[Czerwionô Armija|Czerwioną Armijã]]. Òficjalno je to kòmùnisticznô jednopartijna systema, chtërnej prowôdnikã je Kim Dzong Un. Totalitarną wëszëznã sprôwiô òpiartô na deji [[dżucze]] [[Partëja Ròbòtë Kòreji]]. Greńczy z [[Ruskô|Ruską]] na nordowim pòrénkù, [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]] na nordze, [[Repùblika Kòreji|Pôłniową Kòreją]] na pôłnim. W Chinach a téż w sami Nordowi Kòreji, krôj zwóny je Pukchosŏn ("Nordowi Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Nordowi Han"; 북한; 北韓) to òglowé miono westrzód mieszkańców Pôłniowi Kòreji na krôj sąsadów. == Historëjô == Pò japòńsczi òkùpacëji Kòreji, chtërna skùńczëła sã razã z przegraną Japòńsczi w II swiatowi wòjnie w [[1945]], Kòreja òsta pòdzélonô na dwa partë zdłużą 38 równoleżnika. Sowiecczi Związk kòntrolowôł nordowi dzél a USA pôłniowi. Kòrejanë z zelgã pòwitôle wëzwòlenié òd Japònów, leno nie chcele zgòdzëc sã na wprowôdzanié cëzëch praw na òbéńdã półòstrowa. Rusczé ë Amerikane nie chcele zôs zgòdzëc sã na wespólne sprôwianié Kòreją. Dotëgòwało to do ùsôdzeniô w [[1948]] rokù apartnëch rządów w nordowim ë pôłniowim parce, jaczé zarôzkù ògłoszëłë sã jedinyma legalnëma rządama całowny Kòreji. Narôstającé napiãcé ë greńcowi biôtczi midze òba krôjama doprowôdzëłë do domôcy [[kòrejańskô wòjna|kòrejańsczi wòjnë]]. [[25 czerwińca]] [[1950]] rokù (Nordowô) [[Kòrejańskô Lëdowô Armija]] narëszëła 38 równoleżnik abë sparłãczëc òba państwa w jedną pòliticzną systemã pòd swòjim przédnictwã. Wòjna dérała do [[27 lëpińca]] [[1953]] rokù, czedë òddzélë [[ÒZN|Zrzëszonéch Nôrodów]], Kòrejańsczi Lëdowi Armiji ë [[Armijô Chińsczëch Dobrowòlników]] pòdpisale przedspòkój (zgòdã na spòkój) ë ùsôdzëlë [[Kòrejańskô Zdemilitarizowónô Cona|Zdemilitarizowóną Conã]] midze Nordową a Pôłniową Kòreją. === Przédnicë === <gallery widths=250 heights=250 mode="packed"> Òbrôzk:Kim Il Sung Portrait-4.jpg|Kim Il Sen<br>(1972–1994)<ref>Jako prezydeńt</ref> Òbrôzk:Kim Jong il Portrait-2.jpg|Kim Dzong Il<br>(1994–2011) Òbrôzk:Kim Jong-un and Vladimir Putin (2023-09-13) 12 (cropped).jpg|Kim Dzong Un<br>(2011–) </gallery> == Ùrzãdny pòdzélk == [[Òbrôzk:North_Korea_Div.png|right|thumb|250px|Ùrzãdnô karta Nordowi Kòreji]] Nordowô Kòreja pòdzélonô je na dzewiãc prowincjów, trzë specjalnë òbéńdë ë dwa gardë sprôwióny bez rząd (''chikhalsi'', 직할시, 直轄市). {| border="1" class="infobox" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border-collapse: collapse; ;" ! Miono !! Hangeul !! Hanja |- !colspan="3"| Prowincëje |- | [[Chagang-do]] || 자강도 || 慈江道 |- | [[Nordowi Hamgyŏng]] || 함경북도 || 咸鏡北道 |- | [[Pôłniowi Hamgyŏng]] || 함경남도 || 咸鏡南道 |- | [[Nordowi Hwanghae]] || 황해북도 || 黃海北道 |- | [[Pôłniowi Hwanghae]] || 황해남도 || 黃海南道 |- | [[Kangwŏn-do]] || 강원도 || 江原道 |- | [[Nordowi P'yŏngan]] || 평안북도 || 平安北道 |- | [[Pôłniowi P'yŏngan]] || 평안남도 || 平安南道 |- | [[Ryanggang-do]]&nbsp;^{<small>*</small>} || 량강도 || 兩江道 |- !colspan="3"| Òbéńdë |- | [[Kaesŏng Kong-ŏp Chigu]] || 개성공업지구 || 開城工業地區 |- | [[Kŭmgangsan Kwangwang Chigu]] || 금강산관광지구 || 金剛山觀光地區 |- | [[Sinŭiju T'ŭkpyŏl Haengjŏnggu]] || 신의주특별행정구 || 新義州特別行政區 |- !colspan="3"| Gardë sprôwióny direkt bez rząd |- | [[P'yŏngyang]] || 평양직할시 || 平壤直轄市 |- | [[Rasŏn]] || 라선(라진-선봉)직할시 || 羅先(羅津-先鋒)直轄市 |} ^{<small>*</small>} Czasã pisóné "Yanggang". ; <span style="font-size:120%;">Przédny gardë</span> * [[Sinuiju]] * [[Kaesong]] * [[Nampho]] * [[Chongjin]] * [[Wonsan]] * [[Hoeryong]] * [[Hamhung]] * [[Haeju]] * [[Kanggye]] * [[Hyesan]] {{kòreja-stub}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Nordowô Kòreja|!]] 0hmkycmw7kb0ajh67qhxylmiexi7c8s 196547 196546 2026-04-27T22:01:46Z Iketsi 3254 heights=200 196547 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=조선민주주의인민공화국|miono=Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|fana=Flag of North Korea.svg|herb=Emblem of North Korea.svg|himn=[[Himn Nordowi Kòreji|Aegukka]]|na karce=Locator map of North Korea.svg|Prezydeńt=Kim Dzong un|Premiéra=Pak Thae-song|wiéchrzëzna=120 540|procent-wòdë=0,1|rok=2005|lëdztwò=22 912 177|dëtk=[[nordowòkòrejańsczi won]]|kòd dëtka=KPW|czasowô cona=+9:00|kòd=KP|Internet=''felënk (zarezerwowóné je .kp)''|telefón=+850|stolëca=P'yŏngyang|fòrma państwa=totalitarizm|miono-genitiw=Nordowi Kòreji|data ùsôdzenia=15 zélnika 1945|aùtowi kòd=KP|jãzëk=kòrejańsczi}} {{Pòrtal|Kòreja}} '''Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika''' (kòr. 조선민주주의인민공화국, hanja 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Nordowô Kòreja, skrodz. KLDR)) je pòrénkòwòazjatëcczim państwã, chtërne pòwsta w nordowim dzélu [[Kòreja|Kòrejańsczégò Półòstrowa]] pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] na òbéńdach zajëmniãtich przez [[Czerwionô Armija|Czerwioną Armijã]]. Òficjalno je to kòmùnisticznô jednopartijna systema, chtërnej prowôdnikã je Kim Dzong Un. Totalitarną wëszëznã sprôwiô òpiartô na deji [[dżucze]] [[Partëja Ròbòtë Kòreji]]. Greńczy z [[Ruskô|Ruską]] na nordowim pòrénkù, [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]] na nordze, [[Repùblika Kòreji|Pôłniową Kòreją]] na pôłnim. W Chinach a téż w sami Nordowi Kòreji, krôj zwóny je Pukchosŏn ("Nordowi Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Nordowi Han"; 북한; 北韓) to òglowé miono westrzód mieszkańców Pôłniowi Kòreji na krôj sąsadów. == Historëjô == Pò japòńsczi òkùpacëji Kòreji, chtërna skùńczëła sã razã z przegraną Japòńsczi w II swiatowi wòjnie w [[1945]], Kòreja òsta pòdzélonô na dwa partë zdłużą 38 równoleżnika. Sowiecczi Związk kòntrolowôł nordowi dzél a USA pôłniowi. Kòrejanë z zelgã pòwitôle wëzwòlenié òd Japònów, leno nie chcele zgòdzëc sã na wprowôdzanié cëzëch praw na òbéńdã półòstrowa. Rusczé ë Amerikane nie chcele zôs zgòdzëc sã na wespólne sprôwianié Kòreją. Dotëgòwało to do ùsôdzeniô w [[1948]] rokù apartnëch rządów w nordowim ë pôłniowim parce, jaczé zarôzkù ògłoszëłë sã jedinyma legalnëma rządama całowny Kòreji. Narôstającé napiãcé ë greńcowi biôtczi midze òba krôjama doprowôdzëłë do domôcy [[kòrejańskô wòjna|kòrejańsczi wòjnë]]. [[25 czerwińca]] [[1950]] rokù (Nordowô) [[Kòrejańskô Lëdowô Armija]] narëszëła 38 równoleżnik abë sparłãczëc òba państwa w jedną pòliticzną systemã pòd swòjim przédnictwã. Wòjna dérała do [[27 lëpińca]] [[1953]] rokù, czedë òddzélë [[ÒZN|Zrzëszonéch Nôrodów]], Kòrejańsczi Lëdowi Armiji ë [[Armijô Chińsczëch Dobrowòlników]] pòdpisale przedspòkój (zgòdã na spòkój) ë ùsôdzëlë [[Kòrejańskô Zdemilitarizowónô Cona|Zdemilitarizowóną Conã]] midze Nordową a Pôłniową Kòreją. === Przédnicë === <gallery widths=250 heights=200 mode="packed"> Òbrôzk:Kim Il Sung Portrait-4.jpg|Kim Il Sen<br>(1972–1994)<ref>Jako prezydeńt</ref> Òbrôzk:Kim Jong il Portrait-2.jpg|Kim Dzong Il<br>(1994–2011) Òbrôzk:Kim Jong-un and Vladimir Putin (2023-09-13) 12 (cropped).jpg|Kim Dzong Un<br>(2011–) </gallery> == Ùrzãdny pòdzélk == [[Òbrôzk:North_Korea_Div.png|right|thumb|250px|Ùrzãdnô karta Nordowi Kòreji]] Nordowô Kòreja pòdzélonô je na dzewiãc prowincjów, trzë specjalnë òbéńdë ë dwa gardë sprôwióny bez rząd (''chikhalsi'', 직할시, 直轄市). {| border="1" class="infobox" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border-collapse: collapse; ;" ! Miono !! Hangeul !! Hanja |- !colspan="3"| Prowincëje |- | [[Chagang-do]] || 자강도 || 慈江道 |- | [[Nordowi Hamgyŏng]] || 함경북도 || 咸鏡北道 |- | [[Pôłniowi Hamgyŏng]] || 함경남도 || 咸鏡南道 |- | [[Nordowi Hwanghae]] || 황해북도 || 黃海北道 |- | [[Pôłniowi Hwanghae]] || 황해남도 || 黃海南道 |- | [[Kangwŏn-do]] || 강원도 || 江原道 |- | [[Nordowi P'yŏngan]] || 평안북도 || 平安北道 |- | [[Pôłniowi P'yŏngan]] || 평안남도 || 平安南道 |- | [[Ryanggang-do]]&nbsp;^{<small>*</small>} || 량강도 || 兩江道 |- !colspan="3"| Òbéńdë |- | [[Kaesŏng Kong-ŏp Chigu]] || 개성공업지구 || 開城工業地區 |- | [[Kŭmgangsan Kwangwang Chigu]] || 금강산관광지구 || 金剛山觀光地區 |- | [[Sinŭiju T'ŭkpyŏl Haengjŏnggu]] || 신의주특별행정구 || 新義州特別行政區 |- !colspan="3"| Gardë sprôwióny direkt bez rząd |- | [[P'yŏngyang]] || 평양직할시 || 平壤直轄市 |- | [[Rasŏn]] || 라선(라진-선봉)직할시 || 羅先(羅津-先鋒)直轄市 |} ^{<small>*</small>} Czasã pisóné "Yanggang". ; <span style="font-size:120%;">Przédny gardë</span> * [[Sinuiju]] * [[Kaesong]] * [[Nampho]] * [[Chongjin]] * [[Wonsan]] * [[Hoeryong]] * [[Hamhung]] * [[Haeju]] * [[Kanggye]] * [[Hyesan]] {{kòreja-stub}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Nordowô Kòreja|!]] 42fohje2njqs59ki8a7zbwz6foh9otx 196548 196547 2026-04-27T22:02:19Z Iketsi 3254 /* Przédnicë */ Galeriô – 196548 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=조선민주주의인민공화국|miono=Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|fana=Flag of North Korea.svg|herb=Emblem of North Korea.svg|himn=[[Himn Nordowi Kòreji|Aegukka]]|na karce=Locator map of North Korea.svg|Prezydeńt=Kim Dzong un|Premiéra=Pak Thae-song|wiéchrzëzna=120 540|procent-wòdë=0,1|rok=2005|lëdztwò=22 912 177|dëtk=[[nordowòkòrejańsczi won]]|kòd dëtka=KPW|czasowô cona=+9:00|kòd=KP|Internet=''felënk (zarezerwowóné je .kp)''|telefón=+850|stolëca=P'yŏngyang|fòrma państwa=totalitarizm|miono-genitiw=Nordowi Kòreji|data ùsôdzenia=15 zélnika 1945|aùtowi kòd=KP|jãzëk=kòrejańsczi}} {{Pòrtal|Kòreja}} '''Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika''' (kòr. 조선민주주의인민공화국, hanja 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Nordowô Kòreja, skrodz. KLDR)) je pòrénkòwòazjatëcczim państwã, chtërne pòwsta w nordowim dzélu [[Kòreja|Kòrejańsczégò Półòstrowa]] pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] na òbéńdach zajëmniãtich przez [[Czerwionô Armija|Czerwioną Armijã]]. Òficjalno je to kòmùnisticznô jednopartijna systema, chtërnej prowôdnikã je Kim Dzong Un. Totalitarną wëszëznã sprôwiô òpiartô na deji [[dżucze]] [[Partëja Ròbòtë Kòreji]]. Greńczy z [[Ruskô|Ruską]] na nordowim pòrénkù, [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]] na nordze, [[Repùblika Kòreji|Pôłniową Kòreją]] na pôłnim. W Chinach a téż w sami Nordowi Kòreji, krôj zwóny je Pukchosŏn ("Nordowi Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Nordowi Han"; 북한; 北韓) to òglowé miono westrzód mieszkańców Pôłniowi Kòreji na krôj sąsadów. == Historëjô == Pò japòńsczi òkùpacëji Kòreji, chtërna skùńczëła sã razã z przegraną Japòńsczi w II swiatowi wòjnie w [[1945]], Kòreja òsta pòdzélonô na dwa partë zdłużą 38 równoleżnika. Sowiecczi Związk kòntrolowôł nordowi dzél a USA pôłniowi. Kòrejanë z zelgã pòwitôle wëzwòlenié òd Japònów, leno nie chcele zgòdzëc sã na wprowôdzanié cëzëch praw na òbéńdã półòstrowa. Rusczé ë Amerikane nie chcele zôs zgòdzëc sã na wespólne sprôwianié Kòreją. Dotëgòwało to do ùsôdzeniô w [[1948]] rokù apartnëch rządów w nordowim ë pôłniowim parce, jaczé zarôzkù ògłoszëłë sã jedinyma legalnëma rządama całowny Kòreji. Narôstającé napiãcé ë greńcowi biôtczi midze òba krôjama doprowôdzëłë do domôcy [[kòrejańskô wòjna|kòrejańsczi wòjnë]]. [[25 czerwińca]] [[1950]] rokù (Nordowô) [[Kòrejańskô Lëdowô Armija]] narëszëła 38 równoleżnik abë sparłãczëc òba państwa w jedną pòliticzną systemã pòd swòjim przédnictwã. Wòjna dérała do [[27 lëpińca]] [[1953]] rokù, czedë òddzélë [[ÒZN|Zrzëszonéch Nôrodów]], Kòrejańsczi Lëdowi Armiji ë [[Armijô Chińsczëch Dobrowòlników]] pòdpisale przedspòkój (zgòdã na spòkój) ë ùsôdzëlë [[Kòrejańskô Zdemilitarizowónô Cona|Zdemilitarizowóną Conã]] midze Nordową a Pôłniową Kòreją. === Galeriô – Przédnicë === <gallery widths=250 heights=200 mode="packed"> Òbrôzk:Kim Il Sung Portrait-4.jpg|Kim Il Sen<br>(1972–1994)<ref>Jako prezydeńt</ref> Òbrôzk:Kim Jong il Portrait-2.jpg|Kim Dzong Il<br>(1994–2011) Òbrôzk:Kim Jong-un and Vladimir Putin (2023-09-13) 12 (cropped).jpg|Kim Dzong Un<br>(2011–) </gallery> == Ùrzãdny pòdzélk == [[Òbrôzk:North_Korea_Div.png|right|thumb|250px|Ùrzãdnô karta Nordowi Kòreji]] Nordowô Kòreja pòdzélonô je na dzewiãc prowincjów, trzë specjalnë òbéńdë ë dwa gardë sprôwióny bez rząd (''chikhalsi'', 직할시, 直轄市). {| border="1" class="infobox" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border-collapse: collapse; ;" ! Miono !! Hangeul !! Hanja |- !colspan="3"| Prowincëje |- | [[Chagang-do]] || 자강도 || 慈江道 |- | [[Nordowi Hamgyŏng]] || 함경북도 || 咸鏡北道 |- | [[Pôłniowi Hamgyŏng]] || 함경남도 || 咸鏡南道 |- | [[Nordowi Hwanghae]] || 황해북도 || 黃海北道 |- | [[Pôłniowi Hwanghae]] || 황해남도 || 黃海南道 |- | [[Kangwŏn-do]] || 강원도 || 江原道 |- | [[Nordowi P'yŏngan]] || 평안북도 || 平安北道 |- | [[Pôłniowi P'yŏngan]] || 평안남도 || 平安南道 |- | [[Ryanggang-do]]&nbsp;^{<small>*</small>} || 량강도 || 兩江道 |- !colspan="3"| Òbéńdë |- | [[Kaesŏng Kong-ŏp Chigu]] || 개성공업지구 || 開城工業地區 |- | [[Kŭmgangsan Kwangwang Chigu]] || 금강산관광지구 || 金剛山觀光地區 |- | [[Sinŭiju T'ŭkpyŏl Haengjŏnggu]] || 신의주특별행정구 || 新義州特別行政區 |- !colspan="3"| Gardë sprôwióny direkt bez rząd |- | [[P'yŏngyang]] || 평양직할시 || 平壤直轄市 |- | [[Rasŏn]] || 라선(라진-선봉)직할시 || 羅先(羅津-先鋒)直轄市 |} ^{<small>*</small>} Czasã pisóné "Yanggang". ; <span style="font-size:120%;">Przédny gardë</span> * [[Sinuiju]] * [[Kaesong]] * [[Nampho]] * [[Chongjin]] * [[Wonsan]] * [[Hoeryong]] * [[Hamhung]] * [[Haeju]] * [[Kanggye]] * [[Hyesan]] {{kòreja-stub}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Nordowô Kòreja|!]] j6buvreuyihzxsexkpxp5k8kafo24yg 0 4594 196518 194005 2026-04-27T15:17:07Z DawnyTest 14843 196518 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Scotland|miono=Szkockô|fana=Flag of Scotland.svg|miono-genitiw=Szkocczi|herb=Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg|mòtto=In My Defens God Me Defend<br>(Bóg mie òbroni)|na karce=Europe location SCO2.png|jãzëk=szkocczi gaelicczi, scots, anielsczi|stolëca=Edinbùrg|fòrma państwa=mònarchia|wiéchrzëzna=78 772|rok=2008|lëdztwò=5 168 500|dëtk=Anielsczi funt szterling ₤|kòd dëtka=GBP|czasowô cona=0|swiãto=30 lëstopadnika|himn=Flouer o Scotland|telefón=44|Internet=.uk|Premiéra=John Swinney|Prezydeńt=|Mònarcha=Karól III}} '''Szkòckô''' je historëczny krôj w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Dzél [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżé Britanije]]. Stolecznym miastã Szkòcczi je [[Edinburgh|Edinbùrg]]. * stoleczné miasto: Edinbùrg * lëdztwò: 5 168 500 (2008) * wiéchrzëzna: 78 772 km² Tak tej przëpôdô tu leno 66 lëdzy na 1 km². Przë tim 1,7 mln Szkòtów mieszkô w aglomeracje Glasgòw ë 0,5 mln w Edinbùrgù, to tak òglowò je to dosc pùsti krôj. == Òbaczë téż == * [[Anielskô]] * [[Walijô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britanijô]] i5ptjslxsbm40dfrzb61cex018y022x 196519 196518 2026-04-27T15:19:23Z DawnyTest 14843 196519 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Scotland|miono=Szkockô|fana=Flag of Scotland.svg|miono-genitiw=Szkocczi|herb=Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg|mòtto=In My Defens God Me Defend<br>(Bóg mie òbroni)|na karce=Europe location SCO2.png|jãzëk=szkocczi gaelicczi, scots, anielsczi|stolëca=Edinbùrg|fòrma państwa=mònarchia|wiéchrzëzna=78 772|rok=2008|lëdztwò=5 168 500|dëtk=Anielsczi funt szterling ₤|kòd dëtka=GBP|czasowô cona=0|swiãto=30 lëstopadnika|himn=felënk, nieòficjalne Flouer o Scotland, Auld Lang Syne, Scotland the Brave|telefón=44|Internet=.uk|Premiéra=John Swinney|Prezydeńt=|Mònarcha=Karól III}} '''Szkòckô''' je historëczny krôj w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Dzél [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżé Britanije]]. Stolecznym miastã Szkòcczi je [[Edinburgh|Edinbùrg]]. * stoleczné miasto: Edinbùrg * lëdztwò: 5 168 500 (2008) * wiéchrzëzna: 78 772 km² Tak tej przëpôdô tu leno 66 lëdzy na 1 km². Przë tim 1,7 mln Szkòtów mieszkô w aglomeracje Glasgòw ë 0,5 mln w Edinbùrgù, to tak òglowò je to dosc pùsti krôj. == Òbaczë téż == * [[Anielskô]] * [[Walijô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britanijô]] 7agu3s7q8cco0dkvtonz631g4hpt7kk 196521 196519 2026-04-27T15:21:24Z DawnyTest 14843 196521 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Scotland|miono=Szkockô|fana=Flag of Scotland.svg|miono-genitiw=Szkocczi|herb=Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg|mòtto=In My Defens God Me Defend<br>(Bóg mie òbroni)|na karce=Europe location SCO2.png|jãzëk=szkocczi gaelicczi, scots, anielsczi|stolëca=Edinbùrg|fòrma państwa=mònarchia|wiéchrzëzna=78 772|rok=2008|lëdztwò=5 168 500|dëtk=Anielsczi funt szterling ₤|kòd dëtka=GBP|czasowô cona=0|swiãto=30 lëstopadnika|himn=felënk, nieòficjalne Flouer o Scotland, Auld Lang Syne, Scotland the Brave|telefón=44|Internet=.uk|Premiéra=John Swinney|Prezydeńt=|Mònarcha=Karól III}} '''Szkòckô''' ([[Szkocczi gaelicczi jãzëk|gael]]. ''Alba'', [[Jãzëk scots|sco]]. i [[Anielsczi jãzëk|an]]. ''Scotland'') je historëczny krôj w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Dzél [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżé Britanije]]. Stolecznym miastã Szkòcczi je [[Edinburgh|Edinbùrg]]. * stoleczné miasto: Edinbùrg * lëdztwò: 5 168 500 (2008) * wiéchrzëzna: 78 772 km² Tak tej przëpôdô tu leno 66 lëdzy na 1 km². Przë tim 1,7 mln Szkòtów mieszkô w aglomeracje Glasgòw ë 0,5 mln w Edinbùrgù, to tak òglowò je to dosc pùsti krôj. == Òbaczë téż == * [[Anielskô]] * [[Walijô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britanijô]] cfcwxnjhc3mn84q6k3x8t6qco32zqv4 0 4637 196481 194879 2026-04-27T13:07:13Z Iketsi 3254 kat. 196481 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏جمهوری اسلامی ایران‎ |miono=Islamskô Repùblika Iranu|fana=Flag of Iran.svg|miono-genitiw=Iranu|herb=Emblem of Iran.svg|mòtto=استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی<br /> Esteghlâl, âzâdi, dżomhuri-je eslâmi<br>(Samòstójnota, Wòlnosc, Islamskô Repùblika)|na karce=Iran in its region.svg|jãzëk=[[Persczi jãzëk|Persczi]]|stolëca=Teheran|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=1 628 771|procent-wòdë=0,7|rok=2015|lëdztwò=81 423 000|dëtk=Rial|kòd dëtka=IRR|czasowô cona= +3:30|swiãto=1 łżëkwiata|himn=Sorud-e Melli-e Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān <center>[[File:Sorud-e Mellí-e Yomhurí-e Eslamí-e Irán (instrumental).oga]]</center>|kòd=IR|Internet=.ir|telefón=+98|Prezydeńt=Masud Pezeszkian|Mònarcha=Modżtaba Chamenei|aùtowi kòd=IR|kònstitucjô=Kònstitucjô Iranu z 3 gòdnika 1979}} '''Iran''' ([[Persczi jãzëk|Persczi]]: ایران) je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. Stolecznym gardã je [[Teheran]]. Państwòwą religią je [[islam]]. == Historiô == Perskô to jednô z nôstarszich cywilizacëji na swiece. Stôrożëtnô Perskô bëłô rządzonô przez m.in. dinastiã Achemenidów, z jaczi pòchòdzëli Cyrus II Wiôldżi ë Dariusz I Wiôldżi, chtërni stworzëli stolemne persczé państwò. Pò tim państwã władali Partë ë Sasanidë<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20250827224504/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Iran-Historia;4270155.html Iran. Historia] Encyklopedia PWN</ref>. Religią Stôrożëtny Persczi bëł zaratùsztrianizm. W VII stalata zemie òstały zdobëte przez [[Arabowie|Arabów]], chtërni zaprowadzëli w krôju [[islam]]<ref>[https://www.britannica.com/place/Iran/History History of Iran] Encyclopedia Britannica</ref>. Pòtemù Perskô przechôdzëłô różné dinastëje, midze innymi: Safawidów (1501–1722)<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/safavids/ Safavids] Encyclopedia Iranica</ref>, chtërni ùtwierdzëli szyicczi islam, czede ùczënili go państwową religią<ref>[https://www.theguardian.com/world/2016/sep/29/iran-shia-islam-matter-of-state Removal of the heart: how Islam became a matter of state in Iran] The Guardian</ref>, a też Afszaridów (1736–1796<ref>[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095355440 Afsharid dynasty] Oxford Reference</ref>), Zandów (1750–1794<ref>[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803133352463 Zand dynasty] Oxford Reference</ref>), Kadżarów (1794–1925) ë Pahlawi (1925–1979)<ref name=":0" />. W 1935 Perskô zmieniłô miono na Iran<ref>[https://en.majalla.com/node/288096/documents-memoirs/day-history-persia-renamed-%E2%80%98iran%E2%80%99 This day in history: Persia renamed ‘Iran’] Al Majalla</ref>. W 1979 z przëczënë islamsczi rewolucëji òstała òbalonô slédnô dinastëjô ë 1 łżëkwiata Iran stał sã islamską repùbliką<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/iran-becomes-islamic-republic Iran Becomes an Islamic Republic] EBSCO</ref>. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Leżi na Blisczim Wschòdze u brzégu Òmańsczi Roztoczi, Persczi Roztoczi ë [[Kaspijsczé Mòrzé|Kaspijsczégo Mòrza]]. === Wiéchrzëzna === * całownô: 1,648,195 km² * wiéchrzëzna lądu: 1,531,595 km² * wiéchrzëzna wòdów: 116,600 km² * môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 19. === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 5,894 km * państwa, z jaczima mô grańce: [[Afganistón|Afghanistón]] 921 km; [[Armenijô]] 44 km; [[Azerbejdżan]] 689 km; [[Irak]] 1,599 km; [[Pakistan]] 959 km; [[Tëreckô]] 534 km; [[Turkmenistan]] 1,148 km === Brzegòwô liniô === 12,440 km, grańca z Kaspijsczim Mòrzã (740 km) === Klimat === Klimat sëchi lub półsëchi, subtropikalny zdłuż ùbrzégù Kaspijsczégo Mòrza === Ùsztôłcenié terenu === Teren je nierówny, brzeg je wësoczi, centralny basén z piôszczëznami ë górama; môłé, nieprzeriwne równinë zdłuż òbù brzégów. === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 1,305 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: -28 m. n.r.m. (Kaspijsczé Mòrze) * nôwëższi czëp: 5,625 m. n.r.m. (Demawend) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 29% (w tim 9.7% òrnëch gruńtów) * lasë 6.6% (wôrtoscë szacowóné na 2023) == Sprôwné pòdzelenié == Iran dzeli sã na 31 prowincjów (''ostán''), jaczimi rządzą gùbernatorzë (استاندار, ''ostándár''). Prowincje dzelą sã na pòdprowincje (''šahrestán''), te zôs na gminë miesczé (''bachš'') i wiesczé (''dehestán''). [[Òbrôzk:IranNumbered.png|right|300px|Íránské provincie.]] {| style="background:transparent;" |- valign="top" | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | 1. || Teheran (تهران Tehrān) |- | 2. || Kom (قم Qom) |- | 3. || Markazi (مرکزی Markazī) |- | 4. || Kazwin (قزوین Qazvīn) |- | 5. || Gilan (گیلان Gīlān) |- | 6. || Ardabil (اردبیل Ardabīl) |- | 7. || Zandżan (زنجان Zanjān) |- | 8. || Pòrénkòwi Azerbejdżan (آذربایجان شرقی Āzarbāījān-e Sharqī) |- | 9. || Zôpadny Azerbejdżan (آذربایجان غربی Āzarbāījān-e Gharbī) |- | 10. || Kùrdistan (کردستان Kordestān) |} | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | 11. || Hamadan (همدان Hamadān) |- | 12. || Kermanszach (کرمانشاه Kermānshāh) |- | 13. || Ilam (ایلام Īlām) |- | 14. || Lorestan (لرستان Lorestān) |- | 15. || Chùzestan (خوزستان Khūzestān) |- | 16. || Czahar Mahal wa Bachtijari (چهارمحال و بختیاری Chahārmahāl va Bakhtiyārī) |- | 17. || Kohgiluje wa Bujerahmad (کهگیلویه و بویراحمد Kohgīluyeh va Bōyer-Ahmad) |- | 18. || Buszehr (بوشهر Būshehr) |- | 19. || Fars (فارس Fārs) |- | 20. || Hòrmozgan (هرمزگان Hormozgān) |} | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | 21. || Sistan i Beludżistan (سیستان و بلوچستان Sīstān va Balūchestān) |- | 22. || Kerman (کرمان Kermān) |- | 23. || Jazd (یزد Yazd) |- | 24. || Isfahan (اصفهان Esfahān) |- | 25. || Semnan (سمنان Semnān) |- | 26. || Mazandaran (مازندران Māzandarān) |- | 27. || Gòlestan (گلستان Golestān) |- | 28. || Nordowi Chòrasan (خراسان شمالی Khorāsān Shamālī) |- | 29. || Chòrasan Razawi (خراسان رضوی Khorāsān Razavī) |- | 30. || Pôłniowi Chòrasan (خراسان جنوبی Khorāsān Janūbī) |- | 31. || Albòrz (استان البرز Alborz) |} | |} == Demografiô == === Pòpùlacjô === * wielëna lëdztwa: 92,417,681 (2025)<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/ Iran Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer</ref> === Etniczné karna === Persowie, Azerowie, Kurdowie, Lurowie, Balochowie, Arabòwie, Turkmeni ë Tërkuci === Jãzëczi === Òglowò ùżiwónym jãzëkã je persczi, le brëkòwane sã też azersczi jinsze tërkuccze dialektë, kurdijsczi, gilaki, mazandarani, luri, balochi, arabsczi === Religijné karna === [[Islam|Mùzułmanie]] (państwòwô religiô) 98.5%, [[Chrzescëjanizna|chrzescëjónie]] 0.7%, bahaici 0.3%, agnosticë 0.3%, jinszi (w tim zaratusztrianie, żëdzë, hinduiści) 0.2% (2020) === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 77.3% == Pòliticzny system == Iran to [[teokracëjô]] ë islamskô repùblika z systemã prezydencczim. Przédnikã kraju je Nôweższi Wódca, wëbierany je przez Gromadã Ekspertów. Przédnikã rządu je prezydent, wëbierany na 4 lata. Parlament Islamskô Konsultatywnô Gromada je jednojizbowi ë mô 290 członków<ref>[https://www.asianparliament.org/parliament/information/majles-shoraye-eslami--islamic-parliament-of-iran-/3/1/view/ Majles Shoraye Eslami (Islamic Parliament of Iran)] Asian Parliamentary Assembly</ref>, wëbierany je na sztërëlatną kadencjã<ref>[https://commonslibrary.parliament.uk/irans-2024-elections/ Iran’s 2024 elections] House of Commons Library</ref>. * Nôweższi Wódca: Modżtaba Chamenei * Prezydent: Masud Pezeszkian == Galeriô == <gallery> File:Gate of All Nations, Persepolis.jpg File:Hafez 880714 095.jpg File:981012-Damavand-South-IMG 9861-2.jpg File:Kish beach 02.jpg File:Naghshe Jahan Square Isfahan modified.jpg File:Ferdowsi tomb4.jpg File:Aerial View of Tehran 26.11.2008 04-35-03.JPG File:Rasht Municipality Mansion in an Autumn night.jpg File:Towers in Tehran City at night.jpg File:RezaShrine.jpg File:Mozaffariyeh, Grand Bazzar of Tabriz, IRAN.jpg File:The misty mountains.jpg </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Iran]] {{Ùzémk artikla}} eomuzh78340klf5mnn8kqosaqitg2cs 196482 196481 2026-04-27T13:07:22Z Iketsi 3254 | 196482 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏جمهوری اسلامی ایران‎ |miono=Islamskô Repùblika Iranu|fana=Flag of Iran.svg|miono-genitiw=Iranu|herb=Emblem of Iran.svg|mòtto=استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی<br /> Esteghlâl, âzâdi, dżomhuri-je eslâmi<br>(Samòstójnota, Wòlnosc, Islamskô Repùblika)|na karce=Iran in its region.svg|jãzëk=[[Persczi jãzëk|Persczi]]|stolëca=Teheran|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=1 628 771|procent-wòdë=0,7|rok=2015|lëdztwò=81 423 000|dëtk=Rial|kòd dëtka=IRR|czasowô cona= +3:30|swiãto=1 łżëkwiata|himn=Sorud-e Melli-e Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān <center>[[File:Sorud-e Mellí-e Yomhurí-e Eslamí-e Irán (instrumental).oga]]</center>|kòd=IR|Internet=.ir|telefón=+98|Prezydeńt=Masud Pezeszkian|Mònarcha=Modżtaba Chamenei|aùtowi kòd=IR|kònstitucjô=Kònstitucjô Iranu z 3 gòdnika 1979}} '''Iran''' ([[Persczi jãzëk|Persczi]]: ایران) je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. Stolecznym gardã je [[Teheran]]. Państwòwą religią je [[islam]]. == Historiô == Perskô to jednô z nôstarszich cywilizacëji na swiece. Stôrożëtnô Perskô bëłô rządzonô przez m.in. dinastiã Achemenidów, z jaczi pòchòdzëli Cyrus II Wiôldżi ë Dariusz I Wiôldżi, chtërni stworzëli stolemne persczé państwò. Pò tim państwã władali Partë ë Sasanidë<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20250827224504/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Iran-Historia;4270155.html Iran. Historia] Encyklopedia PWN</ref>. Religią Stôrożëtny Persczi bëł zaratùsztrianizm. W VII stalata zemie òstały zdobëte przez [[Arabowie|Arabów]], chtërni zaprowadzëli w krôju [[islam]]<ref>[https://www.britannica.com/place/Iran/History History of Iran] Encyclopedia Britannica</ref>. Pòtemù Perskô przechôdzëłô różné dinastëje, midze innymi: Safawidów (1501–1722)<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/safavids/ Safavids] Encyclopedia Iranica</ref>, chtërni ùtwierdzëli szyicczi islam, czede ùczënili go państwową religią<ref>[https://www.theguardian.com/world/2016/sep/29/iran-shia-islam-matter-of-state Removal of the heart: how Islam became a matter of state in Iran] The Guardian</ref>, a też Afszaridów (1736–1796<ref>[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095355440 Afsharid dynasty] Oxford Reference</ref>), Zandów (1750–1794<ref>[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803133352463 Zand dynasty] Oxford Reference</ref>), Kadżarów (1794–1925) ë Pahlawi (1925–1979)<ref name=":0" />. W 1935 Perskô zmieniłô miono na Iran<ref>[https://en.majalla.com/node/288096/documents-memoirs/day-history-persia-renamed-%E2%80%98iran%E2%80%99 This day in history: Persia renamed ‘Iran’] Al Majalla</ref>. W 1979 z przëczënë islamsczi rewolucëji òstała òbalonô slédnô dinastëjô ë 1 łżëkwiata Iran stał sã islamską repùbliką<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/iran-becomes-islamic-republic Iran Becomes an Islamic Republic] EBSCO</ref>. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Leżi na Blisczim Wschòdze u brzégu Òmańsczi Roztoczi, Persczi Roztoczi ë [[Kaspijsczé Mòrzé|Kaspijsczégo Mòrza]]. === Wiéchrzëzna === * całownô: 1,648,195 km² * wiéchrzëzna lądu: 1,531,595 km² * wiéchrzëzna wòdów: 116,600 km² * môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 19. === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 5,894 km * państwa, z jaczima mô grańce: [[Afganistón|Afghanistón]] 921 km; [[Armenijô]] 44 km; [[Azerbejdżan]] 689 km; [[Irak]] 1,599 km; [[Pakistan]] 959 km; [[Tëreckô]] 534 km; [[Turkmenistan]] 1,148 km === Brzegòwô liniô === 12,440 km, grańca z Kaspijsczim Mòrzã (740 km) === Klimat === Klimat sëchi lub półsëchi, subtropikalny zdłuż ùbrzégù Kaspijsczégo Mòrza === Ùsztôłcenié terenu === Teren je nierówny, brzeg je wësoczi, centralny basén z piôszczëznami ë górama; môłé, nieprzeriwne równinë zdłuż òbù brzégów. === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 1,305 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: -28 m. n.r.m. (Kaspijsczé Mòrze) * nôwëższi czëp: 5,625 m. n.r.m. (Demawend) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 29% (w tim 9.7% òrnëch gruńtów) * lasë 6.6% (wôrtoscë szacowóné na 2023) == Sprôwné pòdzelenié == Iran dzeli sã na 31 prowincjów (''ostán''), jaczimi rządzą gùbernatorzë (استاندار, ''ostándár''). Prowincje dzelą sã na pòdprowincje (''šahrestán''), te zôs na gminë miesczé (''bachš'') i wiesczé (''dehestán''). [[Òbrôzk:IranNumbered.png|right|300px|Íránské provincie.]] {| style="background:transparent;" |- valign="top" | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | 1. || Teheran (تهران Tehrān) |- | 2. || Kom (قم Qom) |- | 3. || Markazi (مرکزی Markazī) |- | 4. || Kazwin (قزوین Qazvīn) |- | 5. || Gilan (گیلان Gīlān) |- | 6. || Ardabil (اردبیل Ardabīl) |- | 7. || Zandżan (زنجان Zanjān) |- | 8. || Pòrénkòwi Azerbejdżan (آذربایجان شرقی Āzarbāījān-e Sharqī) |- | 9. || Zôpadny Azerbejdżan (آذربایجان غربی Āzarbāījān-e Gharbī) |- | 10. || Kùrdistan (کردستان Kordestān) |} | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | 11. || Hamadan (همدان Hamadān) |- | 12. || Kermanszach (کرمانشاه Kermānshāh) |- | 13. || Ilam (ایلام Īlām) |- | 14. || Lorestan (لرستان Lorestān) |- | 15. || Chùzestan (خوزستان Khūzestān) |- | 16. || Czahar Mahal wa Bachtijari (چهارمحال و بختیاری Chahārmahāl va Bakhtiyārī) |- | 17. || Kohgiluje wa Bujerahmad (کهگیلویه و بویراحمد Kohgīluyeh va Bōyer-Ahmad) |- | 18. || Buszehr (بوشهر Būshehr) |- | 19. || Fars (فارس Fārs) |- | 20. || Hòrmozgan (هرمزگان Hormozgān) |} | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | 21. || Sistan i Beludżistan (سیستان و بلوچستان Sīstān va Balūchestān) |- | 22. || Kerman (کرمان Kermān) |- | 23. || Jazd (یزد Yazd) |- | 24. || Isfahan (اصفهان Esfahān) |- | 25. || Semnan (سمنان Semnān) |- | 26. || Mazandaran (مازندران Māzandarān) |- | 27. || Gòlestan (گلستان Golestān) |- | 28. || Nordowi Chòrasan (خراسان شمالی Khorāsān Shamālī) |- | 29. || Chòrasan Razawi (خراسان رضوی Khorāsān Razavī) |- | 30. || Pôłniowi Chòrasan (خراسان جنوبی Khorāsān Janūbī) |- | 31. || Albòrz (استان البرز Alborz) |} | |} == Demografiô == === Pòpùlacjô === * wielëna lëdztwa: 92,417,681 (2025)<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/ Iran Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer</ref> === Etniczné karna === Persowie, Azerowie, Kurdowie, Lurowie, Balochowie, Arabòwie, Turkmeni ë Tërkuci === Jãzëczi === Òglowò ùżiwónym jãzëkã je persczi, le brëkòwane sã też azersczi jinsze tërkuccze dialektë, kurdijsczi, gilaki, mazandarani, luri, balochi, arabsczi === Religijné karna === [[Islam|Mùzułmanie]] (państwòwô religiô) 98.5%, [[Chrzescëjanizna|chrzescëjónie]] 0.7%, bahaici 0.3%, agnosticë 0.3%, jinszi (w tim zaratusztrianie, żëdzë, hinduiści) 0.2% (2020) === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 77.3% == Pòliticzny system == Iran to [[teokracëjô]] ë islamskô repùblika z systemã prezydencczim. Przédnikã kraju je Nôweższi Wódca, wëbierany je przez Gromadã Ekspertów. Przédnikã rządu je prezydent, wëbierany na 4 lata. Parlament Islamskô Konsultatywnô Gromada je jednojizbowi ë mô 290 członków<ref>[https://www.asianparliament.org/parliament/information/majles-shoraye-eslami--islamic-parliament-of-iran-/3/1/view/ Majles Shoraye Eslami (Islamic Parliament of Iran)] Asian Parliamentary Assembly</ref>, wëbierany je na sztërëlatną kadencjã<ref>[https://commonslibrary.parliament.uk/irans-2024-elections/ Iran’s 2024 elections] House of Commons Library</ref>. * Nôweższi Wódca: Modżtaba Chamenei * Prezydent: Masud Pezeszkian == Galeriô == <gallery> File:Gate of All Nations, Persepolis.jpg File:Hafez 880714 095.jpg File:981012-Damavand-South-IMG 9861-2.jpg File:Kish beach 02.jpg File:Naghshe Jahan Square Isfahan modified.jpg File:Ferdowsi tomb4.jpg File:Aerial View of Tehran 26.11.2008 04-35-03.JPG File:Rasht Municipality Mansion in an Autumn night.jpg File:Towers in Tehran City at night.jpg File:RezaShrine.jpg File:Mozaffariyeh, Grand Bazzar of Tabriz, IRAN.jpg File:The misty mountains.jpg </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Iran| ]] {{Ùzémk artikla}} 8svjdycsw5gsgtl995xpoj8w76k5nrq 196485 196482 2026-04-27T13:09:37Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Nôweższi Wódca Iranu]] 196485 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏جمهوری اسلامی ایران‎ |miono=Islamskô Repùblika Iranu|fana=Flag of Iran.svg|miono-genitiw=Iranu|herb=Emblem of Iran.svg|mòtto=استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی<br /> Esteghlâl, âzâdi, dżomhuri-je eslâmi<br>(Samòstójnota, Wòlnosc, Islamskô Repùblika)|na karce=Iran in its region.svg|jãzëk=[[Persczi jãzëk|Persczi]]|stolëca=Teheran|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=1 628 771|procent-wòdë=0,7|rok=2015|lëdztwò=81 423 000|dëtk=Rial|kòd dëtka=IRR|czasowô cona= +3:30|swiãto=1 łżëkwiata|himn=Sorud-e Melli-e Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān <center>[[Òbrôzk:Sorud-e Mellí-e Yomhurí-e Eslamí-e Irán (instrumental).oga]]</center>|kòd=IR|Internet=.ir|telefón=+98|Prezydeńt=Masud Pezeszkian|Mònarcha=Modżtaba Chamenei|aùtowi kòd=IR|kònstitucjô=Kònstitucjô Iranu z 3 gòdnika 1979}} '''Iran''' ([[Persczi jãzëk|Persczi]]: ایران) je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. Stolecznym gardã je [[Teheran]]. Państwòwą religią je [[islam]]. == Historiô == Perskô to jednô z nôstarszich cywilizacëji na swiece. Stôrożëtnô Perskô bëłô rządzonô przez m.in. dinastiã Achemenidów, z jaczi pòchòdzëli Cyrus II Wiôldżi ë Dariusz I Wiôldżi, chtërni stworzëli stolemne persczé państwò. Pò tim państwã władali Partë ë Sasanidë<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20250827224504/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Iran-Historia;4270155.html Iran. Historia] Encyklopedia PWN</ref>. Religią Stôrożëtny Persczi bëł zaratùsztrianizm. W VII stalata zemie òstały zdobëte przez [[Arabowie|Arabów]], chtërni zaprowadzëli w krôju [[islam]]<ref>[https://www.britannica.com/place/Iran/History History of Iran] Encyclopedia Britannica</ref>. Pòtemù Perskô przechôdzëłô różné dinastëje, midze innymi: Safawidów (1501–1722)<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/safavids/ Safavids] Encyclopedia Iranica</ref>, chtërni ùtwierdzëli szyicczi islam, czede ùczënili go państwową religią<ref>[https://www.theguardian.com/world/2016/sep/29/iran-shia-islam-matter-of-state Removal of the heart: how Islam became a matter of state in Iran] The Guardian</ref>, a też Afszaridów (1736–1796<ref>[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095355440 Afsharid dynasty] Oxford Reference</ref>), Zandów (1750–1794<ref>[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803133352463 Zand dynasty] Oxford Reference</ref>), Kadżarów (1794–1925) ë Pahlawi (1925–1979)<ref name=":0" />. W 1935 Perskô zmieniłô miono na Iran<ref>[https://en.majalla.com/node/288096/documents-memoirs/day-history-persia-renamed-%E2%80%98iran%E2%80%99 This day in history: Persia renamed ‘Iran’] Al Majalla</ref>. W 1979 z przëczënë islamsczi rewolucëji òstała òbalonô slédnô dinastëjô ë 1 łżëkwiata Iran stał sã islamską repùbliką<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/iran-becomes-islamic-republic Iran Becomes an Islamic Republic] EBSCO</ref>. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Leżi na Blisczim Wschòdze u brzégu Òmańsczi Roztoczi, Persczi Roztoczi ë [[Kaspijsczé Mòrzé|Kaspijsczégo Mòrza]]. === Wiéchrzëzna === * całownô: 1,648,195 km² * wiéchrzëzna lądu: 1,531,595 km² * wiéchrzëzna wòdów: 116,600 km² * môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 19. === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 5,894 km * państwa, z jaczima mô grańce: [[Afganistón|Afghanistón]] 921 km; [[Armenijô]] 44 km; [[Azerbejdżan]] 689 km; [[Irak]] 1,599 km; [[Pakistan]] 959 km; [[Tëreckô]] 534 km; [[Turkmenistan]] 1,148 km === Brzegòwô liniô === 12,440 km, grańca z Kaspijsczim Mòrzã (740 km) === Klimat === Klimat sëchi lub półsëchi, subtropikalny zdłuż ùbrzégù Kaspijsczégo Mòrza === Ùsztôłcenié terenu === Teren je nierówny, brzeg je wësoczi, centralny basén z piôszczëznami ë górama; môłé, nieprzeriwne równinë zdłuż òbù brzégów. === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 1,305 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: -28 m. n.r.m. (Kaspijsczé Mòrze) * nôwëższi czëp: 5,625 m. n.r.m. (Demawend) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 29% (w tim 9.7% òrnëch gruńtów) * lasë 6.6% (wôrtoscë szacowóné na 2023) == Sprôwné pòdzelenié == Iran dzeli sã na 31 prowincjów (''ostán''), jaczimi rządzą gùbernatorzë (استاندار, ''ostándár''). Prowincje dzelą sã na pòdprowincje (''šahrestán''), te zôs na gminë miesczé (''bachš'') i wiesczé (''dehestán''). [[Òbrôzk:IranNumbered.png|300px|Íránské provincie.]] {| style="background:transparent;" |- valign="top" | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | 1. || Teheran (تهران Tehrān) |- | 2. || Kom (قم Qom) |- | 3. || Markazi (مرکزی Markazī) |- | 4. || Kazwin (قزوین Qazvīn) |- | 5. || Gilan (گیلان Gīlān) |- | 6. || Ardabil (اردبیل Ardabīl) |- | 7. || Zandżan (زنجان Zanjān) |- | 8. || Pòrénkòwi Azerbejdżan (آذربایجان شرقی Āzarbāījān-e Sharqī) |- | 9. || Zôpadny Azerbejdżan (آذربایجان غربی Āzarbāījān-e Gharbī) |- | 10. || Kùrdistan (کردستان Kordestān) |} | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | 11. || Hamadan (همدان Hamadān) |- | 12. || Kermanszach (کرمانشاه Kermānshāh) |- | 13. || Ilam (ایلام Īlām) |- | 14. || Lorestan (لرستان Lorestān) |- | 15. || Chùzestan (خوزستان Khūzestān) |- | 16. || Czahar Mahal wa Bachtijari (چهارمحال و بختیاری Chahārmahāl va Bakhtiyārī) |- | 17. || Kohgiluje wa Bujerahmad (کهگیلویه و بویراحمد Kohgīluyeh va Bōyer-Ahmad) |- | 18. || Buszehr (بوشهر Būshehr) |- | 19. || Fars (فارس Fārs) |- | 20. || Hòrmozgan (هرمزگان Hormozgān) |} | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | 21. || Sistan i Beludżistan (سیستان و بلوچستان Sīstān va Balūchestān) |- | 22. || Kerman (کرمان Kermān) |- | 23. || Jazd (یزد Yazd) |- | 24. || Isfahan (اصفهان Esfahān) |- | 25. || Semnan (سمنان Semnān) |- | 26. || Mazandaran (مازندران Māzandarān) |- | 27. || Gòlestan (گلستان Golestān) |- | 28. || Nordowi Chòrasan (خراسان شمالی Khorāsān Shamālī) |- | 29. || Chòrasan Razawi (خراسان رضوی Khorāsān Razavī) |- | 30. || Pôłniowi Chòrasan (خراسان جنوبی Khorāsān Janūbī) |- | 31. || Albòrz (استان البرز Alborz) |} | |} == Demografiô == === Pòpùlacjô === * wielëna lëdztwa: 92,417,681 (2025)<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/ Iran Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer</ref> === Etniczné karna === Persowie, Azerowie, Kurdowie, Lurowie, Balochowie, Arabòwie, Turkmeni ë Tërkuci === Jãzëczi === Òglowò ùżiwónym jãzëkã je persczi, le brëkòwane sã też azersczi jinsze tërkuccze dialektë, kurdijsczi, gilaki, mazandarani, luri, balochi, arabsczi === Religijné karna === [[Islam|Mùzułmanie]] (państwòwô religiô) 98.5%, [[Chrzescëjanizna|chrzescëjónie]] 0.7%, bahaici 0.3%, agnosticë 0.3%, jinszi (w tim zaratusztrianie, żëdzë, hinduiści) 0.2% (2020) === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 77.3% == Pòliticzny system == Iran to [[teokracëjô]] ë islamskô repùblika z systemã prezydencczim. Przédnikã kraju je Nôweższi Wódca, wëbierany je przez Gromadã Ekspertów. Przédnikã rządu je prezydent, wëbierany na 4 lata. Parlament Islamskô Konsultatywnô Gromada je jednojizbowi ë mô 290 członków<ref>[https://www.asianparliament.org/parliament/information/majles-shoraye-eslami--islamic-parliament-of-iran-/3/1/view/ Majles Shoraye Eslami (Islamic Parliament of Iran)] Asian Parliamentary Assembly</ref>, wëbierany je na sztërëlatną kadencjã<ref>[https://commonslibrary.parliament.uk/irans-2024-elections/ Iran’s 2024 elections] House of Commons Library</ref>. * Nôweższi Wódca: Modżtaba Chamenei * Prezydent: Masud Pezeszkian == Galeriô == <gallery> Òbrôzk:Gate of All Nations, Persepolis.jpg Òbrôzk:Hafez 880714 095.jpg Òbrôzk:981012-Damavand-South-IMG 9861-2.jpg Òbrôzk:Kish beach 02.jpg Òbrôzk:Naghshe Jahan Square Isfahan modified.jpg Òbrôzk:Ferdowsi tomb4.jpg Òbrôzk:Aerial View of Tehran 26.11.2008 04-35-03.JPG Òbrôzk:Rasht Municipality Mansion in an Autumn night.jpg Òbrôzk:Towers in Tehran City at night.jpg Òbrôzk:RezaShrine.jpg Òbrôzk:Mozaffariyeh, Grand Bazzar of Tabriz, IRAN.jpg Òbrôzk:The misty mountains.jpg </gallery> == Òbaczë téż == * [[Nôweższi Wódca Iranu]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Iran| ]] qghgg8lv69y8wyeyh5f44iljysvecdg 196486 196485 2026-04-27T13:10:27Z Iketsi 3254 330px 196486 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏جمهوری اسلامی ایران‎ |miono=Islamskô Repùblika Iranu|fana=Flag of Iran.svg|miono-genitiw=Iranu|herb=Emblem of Iran.svg|mòtto=استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی<br /> Esteghlâl, âzâdi, dżomhuri-je eslâmi<br>(Samòstójnota, Wòlnosc, Islamskô Repùblika)|na karce=Iran in its region.svg|jãzëk=[[Persczi jãzëk|Persczi]]|stolëca=Teheran|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=1 628 771|procent-wòdë=0,7|rok=2015|lëdztwò=81 423 000|dëtk=Rial|kòd dëtka=IRR|czasowô cona= +3:30|swiãto=1 łżëkwiata|himn=Sorud-e Melli-e Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān <center>[[Òbrôzk:Sorud-e Mellí-e Yomhurí-e Eslamí-e Irán (instrumental).oga]]</center>|kòd=IR|Internet=.ir|telefón=+98|Prezydeńt=Masud Pezeszkian|Mònarcha=Modżtaba Chamenei|aùtowi kòd=IR|kònstitucjô=Kònstitucjô Iranu z 3 gòdnika 1979}} '''Iran''' ([[Persczi jãzëk|Persczi]]: ایران) je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. Stolecznym gardã je [[Teheran]]. Państwòwą religią je [[islam]]. == Historiô == Perskô to jednô z nôstarszich cywilizacëji na swiece. Stôrożëtnô Perskô bëłô rządzonô przez m.in. dinastiã Achemenidów, z jaczi pòchòdzëli Cyrus II Wiôldżi ë Dariusz I Wiôldżi, chtërni stworzëli stolemne persczé państwò. Pò tim państwã władali Partë ë Sasanidë<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20250827224504/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Iran-Historia;4270155.html Iran. Historia] Encyklopedia PWN</ref>. Religią Stôrożëtny Persczi bëł zaratùsztrianizm. W VII stalata zemie òstały zdobëte przez [[Arabowie|Arabów]], chtërni zaprowadzëli w krôju [[islam]]<ref>[https://www.britannica.com/place/Iran/History History of Iran] Encyclopedia Britannica</ref>. Pòtemù Perskô przechôdzëłô różné dinastëje, midze innymi: Safawidów (1501–1722)<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/safavids/ Safavids] Encyclopedia Iranica</ref>, chtërni ùtwierdzëli szyicczi islam, czede ùczënili go państwową religią<ref>[https://www.theguardian.com/world/2016/sep/29/iran-shia-islam-matter-of-state Removal of the heart: how Islam became a matter of state in Iran] The Guardian</ref>, a też Afszaridów (1736–1796<ref>[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095355440 Afsharid dynasty] Oxford Reference</ref>), Zandów (1750–1794<ref>[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803133352463 Zand dynasty] Oxford Reference</ref>), Kadżarów (1794–1925) ë Pahlawi (1925–1979)<ref name=":0" />. W 1935 Perskô zmieniłô miono na Iran<ref>[https://en.majalla.com/node/288096/documents-memoirs/day-history-persia-renamed-%E2%80%98iran%E2%80%99 This day in history: Persia renamed ‘Iran’] Al Majalla</ref>. W 1979 z przëczënë islamsczi rewolucëji òstała òbalonô slédnô dinastëjô ë 1 łżëkwiata Iran stał sã islamską repùbliką<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/iran-becomes-islamic-republic Iran Becomes an Islamic Republic] EBSCO</ref>. == Geògrafiô == === Pòłożenié === Leżi na Blisczim Wschòdze u brzégu Òmańsczi Roztoczi, Persczi Roztoczi ë [[Kaspijsczé Mòrzé|Kaspijsczégo Mòrza]]. === Wiéchrzëzna === * całownô: 1,648,195 km² * wiéchrzëzna lądu: 1,531,595 km² * wiéchrzëzna wòdów: 116,600 km² * môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 19. === Lądowé grańce === * òglowô długòsc wszëtczich grańców: 5,894 km * państwa, z jaczima mô grańce: [[Afganistón|Afghanistón]] 921 km; [[Armenijô]] 44 km; [[Azerbejdżan]] 689 km; [[Irak]] 1,599 km; [[Pakistan]] 959 km; [[Tëreckô]] 534 km; [[Turkmenistan]] 1,148 km === Brzegòwô liniô === 12,440 km, grańca z Kaspijsczim Mòrzã (740 km) === Klimat === Klimat sëchi lub półsëchi, subtropikalny zdłuż ùbrzégù Kaspijsczégo Mòrza === Ùsztôłcenié terenu === Teren je nierówny, brzeg je wësoczi, centralny basén z piôszczëznami ë górama; môłé, nieprzeriwne równinë zdłuż òbù brzégów. === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 1,305 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: -28 m. n.r.m. (Kaspijsczé Mòrze) * nôwëższi czëp: 5,625 m. n.r.m. (Demawend) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 29% (w tim 9.7% òrnëch gruńtów) * lasë 6.6% (wôrtoscë szacowóné na 2023) == Sprôwné pòdzelenié == Iran dzeli sã na 31 prowincjów (''ostán''), jaczimi rządzą gùbernatorzë (استاندار, ''ostándár''). Prowincje dzelą sã na pòdprowincje (''šahrestán''), te zôs na gminë miesczé (''bachš'') i wiesczé (''dehestán''). [[Òbrôzk:IranNumbered.png|330px|center|Íránské provincie.]] {| style="background:transparent;" |- valign="top" | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | 1. || Teheran (تهران Tehrān) |- | 2. || Kom (قم Qom) |- | 3. || Markazi (مرکزی Markazī) |- | 4. || Kazwin (قزوین Qazvīn) |- | 5. || Gilan (گیلان Gīlān) |- | 6. || Ardabil (اردبیل Ardabīl) |- | 7. || Zandżan (زنجان Zanjān) |- | 8. || Pòrénkòwi Azerbejdżan (آذربایجان شرقی Āzarbāījān-e Sharqī) |- | 9. || Zôpadny Azerbejdżan (آذربایجان غربی Āzarbāījān-e Gharbī) |- | 10. || Kùrdistan (کردستان Kordestān) |} | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | 11. || Hamadan (همدان Hamadān) |- | 12. || Kermanszach (کرمانشاه Kermānshāh) |- | 13. || Ilam (ایلام Īlām) |- | 14. || Lorestan (لرستان Lorestān) |- | 15. || Chùzestan (خوزستان Khūzestān) |- | 16. || Czahar Mahal wa Bachtijari (چهارمحال و بختیاری Chahārmahāl va Bakhtiyārī) |- | 17. || Kohgiluje wa Bujerahmad (کهگیلویه و بویراحمد Kohgīluyeh va Bōyer-Ahmad) |- | 18. || Buszehr (بوشهر Būshehr) |- | 19. || Fars (فارس Fārs) |- | 20. || Hòrmozgan (هرمزگان Hormozgān) |} | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | 21. || Sistan i Beludżistan (سیستان و بلوچستان Sīstān va Balūchestān) |- | 22. || Kerman (کرمان Kermān) |- | 23. || Jazd (یزد Yazd) |- | 24. || Isfahan (اصفهان Esfahān) |- | 25. || Semnan (سمنان Semnān) |- | 26. || Mazandaran (مازندران Māzandarān) |- | 27. || Gòlestan (گلستان Golestān) |- | 28. || Nordowi Chòrasan (خراسان شمالی Khorāsān Shamālī) |- | 29. || Chòrasan Razawi (خراسان رضوی Khorāsān Razavī) |- | 30. || Pôłniowi Chòrasan (خراسان جنوبی Khorāsān Janūbī) |- | 31. || Albòrz (استان البرز Alborz) |} | |} == Demografiô == === Pòpùlacjô === * wielëna lëdztwa: 92,417,681 (2025)<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/ Iran Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer</ref> === Etniczné karna === Persowie, Azerowie, Kurdowie, Lurowie, Balochowie, Arabòwie, Turkmeni ë Tërkuci === Jãzëczi === Òglowò ùżiwónym jãzëkã je persczi, le brëkòwane sã też azersczi jinsze tërkuccze dialektë, kurdijsczi, gilaki, mazandarani, luri, balochi, arabsczi === Religijné karna === [[Islam|Mùzułmanie]] (państwòwô religiô) 98.5%, [[Chrzescëjanizna|chrzescëjónie]] 0.7%, bahaici 0.3%, agnosticë 0.3%, jinszi (w tim zaratusztrianie, żëdzë, hinduiści) 0.2% (2020) === Ùrbanizacjô === * mieskô pòpùlacjô: 77.3% == Pòliticzny system == Iran to [[teokracëjô]] ë islamskô repùblika z systemã prezydencczim. Przédnikã kraju je Nôweższi Wódca, wëbierany je przez Gromadã Ekspertów. Przédnikã rządu je prezydent, wëbierany na 4 lata. Parlament Islamskô Konsultatywnô Gromada je jednojizbowi ë mô 290 członków<ref>[https://www.asianparliament.org/parliament/information/majles-shoraye-eslami--islamic-parliament-of-iran-/3/1/view/ Majles Shoraye Eslami (Islamic Parliament of Iran)] Asian Parliamentary Assembly</ref>, wëbierany je na sztërëlatną kadencjã<ref>[https://commonslibrary.parliament.uk/irans-2024-elections/ Iran’s 2024 elections] House of Commons Library</ref>. * Nôweższi Wódca: Modżtaba Chamenei * Prezydent: Masud Pezeszkian == Galeriô == <gallery> Òbrôzk:Gate of All Nations, Persepolis.jpg Òbrôzk:Hafez 880714 095.jpg Òbrôzk:981012-Damavand-South-IMG 9861-2.jpg Òbrôzk:Kish beach 02.jpg Òbrôzk:Naghshe Jahan Square Isfahan modified.jpg Òbrôzk:Ferdowsi tomb4.jpg Òbrôzk:Aerial View of Tehran 26.11.2008 04-35-03.JPG Òbrôzk:Rasht Municipality Mansion in an Autumn night.jpg Òbrôzk:Towers in Tehran City at night.jpg Òbrôzk:RezaShrine.jpg Òbrôzk:Mozaffariyeh, Grand Bazzar of Tabriz, IRAN.jpg Òbrôzk:The misty mountains.jpg </gallery> == Òbaczë téż == * [[Nôweższi Wódca Iranu]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Iran| ]] cc60flc7honde6qinq5ideg4m9zlwfk 0 4644 196533 192966 2026-04-27T21:41:23Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Aszchabad]] 196533 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Turkmenistanu|gwôsné miono=Türkmenistan Respublikasy|fòrma państwa=repùblika|Prezydeńt=Serdar Berdimuhamedow|data ùsôdzenia=27 pazdzérznika 1991|lëdztwò=7,736,632<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/turkmenistan-population/ Turkmenistan Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-28] (<abbr>an.</abbr>).</ref>|rok=2026|dëtk=turkmeńsczi manat|kòd dëtka=TMT|czasowô cona=+5|kòd=TM|telefón=+993|aùtowi kòd=TM|Internet=.tm|wiéchrzëzna=488 100|jãzëk=turkmeńsczi|stolëca=Aszchabad|herb=Emblem of Turkmenistan.svg|fana=Flag of Turkmenistan.svg|miono-genitiw=Turkmenistanu|mòtto=Türkmenistan Bitaraplygyň watanydyr<br>(Turkmenistan je tatczëzną neùtralnosci)|na karce=LocationTurkmenistan.svg|himn=Garaşsyz, Bitarap,Türkmenistanyň Döwlet Gimni <center>(Państwòwi Hymn Samòstójnegò, Neùtralnegò Turkmenistanu)</center> <center>[[Òbrôzk:National anthem of Turkmenistan, performed by the United States Navy Band.oga]]</center>}}'''Turkmenistan''' ([[Turkmeńsczi jãzëk|turk]]. Türkmenistan) je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. Stolëcznym gardã je Aszchabad, greńczë z [[Kazachstan|Kazachstanã]], [[Ùzbekistan|Ùzbekistanã]], [[Afganistón|Afganistónã]] i [[Iran|Iranã]]. Ma przëstãp [[Kaspijsczé Mòrzé|Kaspijsczégò Mòrza]] Bëł dzélã [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|Związkù Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików]]. == Òbaczë téż == * [[Aszchabad]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{CIS}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] p1p73el1i1jb8ii6tmp9p2yhkdd16et 0 4655 196536 191962 2026-04-27T21:45:47Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Biszkek]] 196536 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Kirgiskô Repùblika|gwôsné miono=Кыргыз Республикасы Kyrgyz Respublikasy|fana=Flag of Kyrgyzstan.svg|miono-genitiw=Kirgistanu|herb=Emblem of Kyrgyzstan.svg|mòtto=|na karce=LocationKyrgyzstan.svg|jãzëk=kirgisczi|stolëca=Biszkek|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=199 951|procent-wòdë=|rok=2024|lëdztwò=6,172,101|dëtk=som|kòd dëtka=KGS|czasowô cona=6|swiãto=|himn=Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик Гимни (Kyrgyz Respublikasynyn Mamlekettik Gimni)|kòd=KG|Internet=.kg|telefón=996|Prezydeńt=Sadyr Dżaparow|Premiéra=Adyłbek Kasymalijew}} '''Kirgistan''' (Кыргызстан) je państwã w [[Azëjô|Azëji]], bez przëstãpù do mòrza. Stolëcznym gardã je Biszkek. Greńczë z [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chińską Lëdową Repùbliką]], [[Kazachstan|Kazachstanã]], [[Tadżikistan|Tadżikistanã]] i [[Ùzbekistan|Ùzbekistanã]]. Nôrodnym bòhaterem je Manas, pòwiôstkòwi bòhater epicczéj wiérztë<ref>[https://rees.sas.upenn.edu/about/spotlight/manas-kyrgyz-epic-poem Manas, Kyrgyz epic poem] Russian and East European Studies</ref>, chtëren zjednôł kirgijsczé plemionë<ref>[https://www.advantour.com/kyrgyzstan/legends/manas.htm Legends of Kyrgyzstan: Epic of Manas] Advantour</ref>. W 1876 Kirgistan stôł sã dzélã Rusczégò Jimperium. W latach 1922–1991 Kirgistan bëł dzélã [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|Związkù Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików]] (òd 1926 jakno Sowieckô Repùblika). W latach 2005 i 2010 miôły môl demónstracëje, z przëczënë chtërnych òstali òdsënącë òd wëszëznë prezydencë: Askar Akaew i Kurmanbek Bakiew<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20250419185252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan Kyrgyzstan] The World Factbook</ref>. Kirgistan w 2024 miôł 6,172,101 mieszkańców. Wiéchrzëzna je 199,951 km&#xB2;<ref name=":0" />. == Òbaczë téż == * [[Biszkek]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{CIS}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] f69gwtmvbbgnaaatsyvsbo3cc7izy7g 0 5138 196531 179329 2026-04-27T21:39:28Z Iketsi 3254 {{stub}}→{{Ùzémk artikla}}; |!]]→| ]]; ' - je '→' – je ' 196531 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL_gmina_Szemud_COA.svg|mały|Herb]] '''Gmina Szëmôłd''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Szemud'') – je wieską gminą w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. {{Ùzémk artikla}} {{Wejrowsczi kréz}} [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd| ]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] cjosac9b525lg93sx2gzxliv271clt7 0 5293 196538 196382 2026-04-27T21:47:05Z Iketsi 3254 125px → 120px: https://www.mediawiki.org/wiki/Common_thumbnail_sizes 196538 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Łódź| dopełniacz=| céch=POL Łódź COA.svg|120px| fana=POL Łódź flag.svg|120px| karta=POL Łódź map.svg|250px| wòjewództwò=łódzczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=gardskô| gmina=| miejska=tak| bùrméster= Hanna Zdanowska| adres_um=| kod_poczt_um=| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=293,25| stopniN=51|minutN=47|stopniE=19|minutE=24| wysokość=| rok=2024| lëdztwò=645 693| gęstość=2558/km²| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 42| pòcztowi kòd=90-001 do 94-413| registracëjné tôfle=EL| TERYT=1061011| SIMC=0957650| www=http://uml.lodz.pl/| }} '''Łódź''' (miem. ''Lodz'' [lot͡ʃ], ''Lodsch'' [lotʃ], 1940–1945 ''Litzmannstadt''<ref>Maria Nartonowicz-Kot: ''Lata drugiej wojny światowej i okupacji w Łodzi'', [w:] ''Łódź. Monografia miasta'', s. 190.</ref>) - to je gardã w [[Pòlskô|Pòlsce]], je stolëcą ë nôwikszim gardã [[Łódzczé wòjewództwò|łódzczégò wòjewództwa]]. Łódź mô sztatus gardu na prawach [[Kréz|krezu]]. == Lëdztwò == {| class="wikitable" !Rok !Lëdztwò |- |1534 |650 |- |1793 |191 |- |1815 |331 |- |1820 |767 |- |1830 |4343 |- |1850 |15 764 |- |1860 |32 639 |- |1872 |100 000 |- |1897 |283 206 |- |1900 |314 020 |- |1915 |600 000 |- |1918 |341 800 |- |1939 |672 000 |- |1946 |496 929 |- |1950 |620 273 |- |1988 |'''854 003''' |- |2000 |793 217 |- |2023 (30.06) |655 279 |- |2024 (31.12) |645 693 |} == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Aleja Piłsudskiego Łódź.jpg|Aleja Piłsdusczégò Òbrôzk:Архитектура г. Лодзь (автор Стоялов Максим.jpg </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Łódzczé wòjewództwò]] 7qwy6w9rhuwpfhem0996qtag6cjo642 0 5381 196517 196353 2026-04-27T14:43:32Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]] * [[Instytut Kaszubski]] 196517 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gduńsk - Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié.JPG|mały|right|180px|Bùdink z biórama Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô w [[Gduńsk]]ù]] [[Òbrôzk:Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.jpg|right|250px|mały|Przëdóni stanicë partu Zrzeszeniô i jiné w [[Gdiniô|Gdini]]]] '''Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié''' mô taczé miono òd 1964 r. - tëdë [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] przëjãło w swòje rédżi karno dzejôrzi Zrzeszenia Kòcewsczégò. Òno òbjimało swòjim dzejanim, nimò zôwad z państwòwy stronë, całé Pòmòrzé. Nimò krizësów i nieùdôwków apartniło sã w dzejanim niezanôleżnotą òd partiowëch władzów, ale zbiérało téż nôremnëch nôleżników [[Pòlskô Zjednónô Robòtniczô Partiô|Pòlsczi Zjednóny Robòtniczi Partie]] i ZSL. Wôżné téż bëło òtemkniãcé szerok Zrzeszeniô na òkrãżô inteligencji, lëteracczé i nôùkòwé, lëdzy za kòrzeniającëch sã w kaszëbsczi tradicji [[Gduńsk|Gduńska]] i Pòmòrzô, pòchôdającëch z rozmajitëch strón. Barżi niż w przeszłoce, zgódno z tradicją i dejologią [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] rësznotë, zaczãlë jidentifikòwac kaszëbskòsc z całoscą Pòmòrza. Òstała wnenczas wërobionô nowô fòrmùła regiónalny rësznotë, pòdczorchiwającô wskôzë demòkracji w państwie i dejã samòrządnoscë-krajowòscë, chtërny ùsôdzcą béł [[Lech Bądkòwsczi]]. Pòwszédnotë ti dejologii w kaszëbskò-pòmòrsczim òkrãżim pòmôgałë zwënégòwania na niwie wëdowizn w òbrëmienim lëteraturë (wicy jak 350 titułów, 1 mln wëdôwkù), wespółdzejanié z [[Gduńsczi Towarzëstwò Nôùkòwé|Gduńsczim Towarzëstwã Nôùkòwym]], trójné ùdbë i institucje w terenie, a w tim pòwstanié [[Mùzeum|mùzeów]], jak téż zwielający sã ùróbk zrzeszeniowégò cządnika, miesãcznika "Pomerania", redagòwónégò dłudżé lata przez [[Wòjcech Czedrowsczi|Wòjcecha Czedrowsczégò]], [[Stanisłôw Pestka|Stanisłôwa Pestkã]] ë jinszëch. ''Pomerania'' bëła i je wôżnym pismionem kaszëbsczi rësznotë. To Zrzeszenié mô wiôldżi znaczënk dlô òchrónë ë rozwiju [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] i kùlturë. Òno òbjimô swòjim dzejanim téż [[Karno Sztudérów "Pomorania"]] abò "Pòmòraniô". == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]] * [[Instytut Kaszubski]] == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 347 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://bazy.ngo.pl/search/info.asp?id=86294 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié w baze bùtnowòrządowich òrganizacëji ngo.pl] * [http://www.kaszubi.pl Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, Przédny part we Gduńskù] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/11844?katalog=4 ZK-P IPN] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/63709 ZK-P IPN] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] pg8pfuz93mlf4foh1yedk39eitbys6f 196551 196517 2026-04-27T22:06:32Z Iketsi 3254 Òbrôzk 196551 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gduńsk - Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié.JPG|mały|Bùdink z biórama Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô w [[Gduńsk]]ù]] [[Òbrôzk:Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.jpg|mały|Przëdóni stanicë partu Zrzeszeniô i jiné w [[Gdiniô|Gdini]]]] '''Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié''' mô taczé miono òd 1964 r. - tëdë [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] przëjãło w swòje rédżi karno dzejôrzi Zrzeszenia Kòcewsczégò. Òno òbjimało swòjim dzejanim, nimò zôwad z państwòwy stronë, całé Pòmòrzé. Nimò krizësów i nieùdôwków apartniło sã w dzejanim niezanôleżnotą òd partiowëch władzów, ale zbiérało téż nôremnëch nôleżników [[Pòlskô Zjednónô Robòtniczô Partiô|Pòlsczi Zjednóny Robòtniczi Partie]] i ZSL. Wôżné téż bëło òtemkniãcé szerok Zrzeszeniô na òkrãżô inteligencji, lëteracczé i nôùkòwé, lëdzy za kòrzeniającëch sã w kaszëbsczi tradicji [[Gduńsk|Gduńska]] i Pòmòrzô, pòchôdającëch z rozmajitëch strón. Barżi niż w przeszłoce, zgódno z tradicją i dejologią [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] rësznotë, zaczãlë jidentifikòwac kaszëbskòsc z całoscą Pòmòrza. Òstała wnenczas wërobionô nowô fòrmùła regiónalny rësznotë, pòdczorchiwającô wskôzë demòkracji w państwie i dejã samòrządnoscë-krajowòscë, chtërny ùsôdzcą béł [[Lech Bądkòwsczi]]. Pòwszédnotë ti dejologii w kaszëbskò-pòmòrsczim òkrãżim pòmôgałë zwënégòwania na niwie wëdowizn w òbrëmienim lëteraturë (wicy jak 350 titułów, 1 mln wëdôwkù), wespółdzejanié z [[Gduńsczi Towarzëstwò Nôùkòwé|Gduńsczim Towarzëstwã Nôùkòwym]], trójné ùdbë i institucje w terenie, a w tim pòwstanié [[Mùzeum|mùzeów]], jak téż zwielający sã ùróbk zrzeszeniowégò cządnika, miesãcznika "Pomerania", redagòwónégò dłudżé lata przez [[Wòjcech Czedrowsczi|Wòjcecha Czedrowsczégò]], [[Stanisłôw Pestka|Stanisłôwa Pestkã]] ë jinszëch. ''Pomerania'' bëła i je wôżnym pismionem kaszëbsczi rësznotë. To Zrzeszenié mô wiôldżi znaczënk dlô òchrónë ë rozwiju [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] i kùlturë. Òno òbjimô swòjim dzejanim téż [[Karno Sztudérów "Pomorania"]] abò "Pòmòraniô". == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]] * [[Instytut Kaszubski]] == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 347 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://bazy.ngo.pl/search/info.asp?id=86294 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié w baze bùtnowòrządowich òrganizacëji ngo.pl] * [http://www.kaszubi.pl Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, Przédny part we Gduńskù] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/11844?katalog=4 ZK-P IPN] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/63709 ZK-P IPN] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] pqhhglze58denwryhwusiqrsbhlzfn8 0 5424 196553 183459 2026-04-27T22:07:41Z Iketsi 3254 {{Commons}}; |!]]→| ]]; ' - to '→' – to ' 196553 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Lipusz COA.svg|mały|Herb Gminë Lëpùsz]] '''Gmina Lëpùsz''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Lipusz'') – to je wieskô gmina w [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]] z sedzbą w [[Lëpùsz|Lëpùszu]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.lipusz.pl/ Gmina Lëpùsz] * [http://www.lipusz.pl/szukaj/artykul/kaszubi-z-kanady-w-lipuszu,aid,1031 (pl)] {{Kòscérsczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gmina Lëpùsz| ]] [[Kategòrëjô:Kòscérsczi kréz]] bq7r4sj6wykdx5gn2lxvxremya9u9tn 0 5569 196554 183460 2026-04-27T22:08:00Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; ' - to '→' – to ' 196554 wikitext text/x-wiki '''Gmina Liniewò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Liniewo'') – to je wieskô gmina w [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]] z sedzbą w [[Liniewò|Liniewie]]. {{Kòscérsczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gmina Liniewò| ]] [[Kategòrëjô:Kòscérsczi kréz]] dx7mf6ycj2jlc4vjtk21xoh015z72x6 0 5999 196522 194006 2026-04-27T15:25:11Z DawnyTest 14843 196522 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|na karce=Wales in the UK and Europe.svg|mòtto=Cymru am byth (Walijô na zawdë)|herb=Royal Badge of Wales (2008-2024).svg|miono-genitiw=Waliji|fana=Flag of Wales.svg|himn=Hen Wlad Fy Nhadau|dëtk=Anielsczi funt szterling|kòd dëtka=GBP|lëdztwò=3 164 000|stolëca=Cardiff|fòrma państwa=mònarchia|wiéchrzëzna=20 779|jãzëk=anielsczi, walijsczi|miono=Walijô|gwôsné miono=Cymru Wales|procent-wòdë=-|rok=2023|czasowô cona=+0|telefón=44|Internet=.wales|Premiéra=Eluned Morgan|Prezydeńt=|Mònarcha=Karól III}} '''Walijô''' ([[Walijsczi jãzëk|wal]]. ''Cymru'') je jednym z szterëch dzélów [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britaniji]], historiczną celticką krôjną. * stoleczny gard: Cardif * lëdztwò: 3 164 000 (2023)<ref>[https://www.gov.wales/mid-year-estimates-population-2023-html Mid year estimates of the population: 2023] Government of Wales</ref> * wiéchrzëzna: 20 779 km² * Internet: .wales lub .cymru, òd 2015<ref>[https://businesswales.gov.wales/news-and-blog/discover-benefits-wales-and-cymru-domains Discover the benefits of .wales and .cymru domains] Business Wales</ref> == Historiô == Za rządów rzimsczégò césarza Klaùdiusza Walijô bëłô zamieszkiwanô bez Sylurów, Ordowików ë Dekangów. Sylurowie przez dłudżi biôtkòwali procëm Rzimianom; równak w roku 74 òstali pòkònani. W [[Strzédnowiek|strzédnowieku]] bëłë tu państwa m. jin. Królestwò Gwynedd i Królestwò Powys, chtërne widzałi sã pòd [[Anielskô|anielsczé]] panowanié. == Geografiô == === Gardë === * Cardiff (stolëczny gard) * Swansea * Newport * Rhondda * Barry === Rzéczi === * Wye * Usk * Severn * Tywi * Dee == Òbaczë téż == * [[Anielskô]] * [[Szkòckô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britanijô]] p47om2wx66a4eqk9ia0txv0c9uucddy 0 6186 196540 193933 2026-04-27T21:48:23Z Iketsi 3254 125px → 120px: https://www.mediawiki.org/wiki/Common_thumbnail_sizes 196540 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Oslo| dopełniacz=Oslo| adjektiw_mask=oslowsczi| adjektiw_fem=oslowskô| céch=Oslo komm.svg|120px| fana=Flag_of_Oslo.svg|120px| karta=Norway location map.svg|250px| wòjewództwò=Oslo| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=gardskô| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Fabian Stang| adres_um=| kod_poczt_um=| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=454,03 km²| stopniN=59|minutN=56|stopniE=10|minutE=45| wysokość=| rok=2010| lëdztwò=586 860| gęstość=1 292,56//km²| aglomeracja=| czerënkòwi numer=| pòcztowi kòd=| registracëjné tôfle=| TERYT=| SIMC=| www=http://www.oslo.kommune.no| }} '''Oslo''' (d. '''Christiania''') – je nôwikszi gard w [[Norweskô|Norwesce]] ë ji kònstitucëjnô stolëca. Nôdanié gardowëch prôw w [[1048]]. == Galeriô == [[Òbrôzk:14-09-02-oslo-RalfR-393.jpg|mały|left|Oslo]] [[Òbrôzk:Oslo center - panorama.jpg|700px|Oslo panorama]] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Norweskô]] 0sja6wg44ivmw7tjqelwdw6l54ic6b7 0 6276 196575 168551 2026-04-27T22:26:18Z Iketsi 3254 – 196575 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:WdzydzeKiszewskie-skansen2.jpg|mały|Pieczenié ruchôczów]] '''Ruchôcze''' – są piekłé z [[Żëto|rżany]] mączi. Do ni trzeba dodac młodze zmiészóné rëchli z mlékiem i përzną mączi. Wërosłé casto kładze sã łëżką i piecze z dwóch strón na òléju. Ùpiekłé ruchôcze pòsëpùje są cëkrem. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] gooai96zh5sw2e74f55u0gkvx5mfue0 0 6277 196567 187260 2026-04-27T22:23:27Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Kôłk]] 196567 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kartoffelpuffer.jpg|mały|Plińce]] '''Plińce''' – są ùpiekłé z òskrobónëch, riwòwónëch, sërëch [[Bùlwa|bùlew]], mączi ë jaja. Òne są piekłé z dwóch strón na òléju w patelni. Je mòże pòsëpac cëkrem. Òne są òsoblëwò pòpùlarné w [[Biôłorus]]czi (дранікі, draniki), le téż w jinszich krajach. == Òbaczë téż == * [[Kôłk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20140901090935/http://pomorskie.travel/Odkrywaj-Kuchnia-Produkty_tradycyjne-Gotowe_dania_i_potrawy/1285/Plince_kaszubskie Plińce (pò pòlskù)] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] hqhsc7993v8za0qqgb6vig5ooiqkk63 0 6602 196527 196354 2026-04-27T20:57:44Z Iketsi 3254 ' px'→'px'; |!]]→| ]] 196527 wikitext text/x-wiki '''Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Województwo kujawsko-pomorskie'') – to je jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Stolëcznyma gardama kùjawskò-pòmòrsczégò wòjewództwa są [[Bëdgòszcz]] ë [[Torń]]. Wiéchrzëzna - 17 969 km²<br />Lëdztwò - 2 068 000 == Pòmòrsczé gardë == <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Kamień Krajeński COA.svg|24px]] [[Kamiéń]] * [[Òbrôzk:POL Mrocza COA.svg|24px]] [[Mrocza]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Nakło nad Notecią COA.svg|24px]] [[Nakło]] * [[Òbrôzk:POL Nowe COA.svg|24px]] [[Nowé]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Sępólno Krajeńskie COA.svg|24px]] [[Sãpólno]] * [[Òbrôzk:POL Świecie COA.svg|24px]] [[Swiecé]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Tuchola COA.svg|24px]] [[Tëchòlô]] * [[Òbrôzk:POL Więcbork COA.svg|24px]] [[Wiãcbórg]] </td></tr></table> == Chełmińsczé gardë == <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Brodnica COA.svg|24px]] [[Brodnica]] * [[Òbrôzk:POL Chełmno COA.svg|24px]] [[Chełmno]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Chełmża COA.svg|24px]] [[Chôłmżô]] * [[Òbrôzk:POL Golub-Dobrzyń COA.svg|24px]] [[Gòlëb-Dobrziń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Grudziądz COA.svg|24px]] [[Grëdządz]] * [[Òbrôzk:POL Kowalewo Pomorskie COA.svg|24px]] [[Kòwôlewò]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Rypin COA.svg|24px]] [[Rypin]] * [[Òbrôzk:POL Toruń COA.svg|24px]] [[Torń]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Wąbrzeźno COA.svg|24px]] [[Wąbrzézno]] </td></tr></table> == Kùjawsczé gardë == <table><tr><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Aleksandrów Kujawski COA.svg|24px]] [[Aleksandrowò]] * [[Òbrôzk:POL Bydgoszcz COA.svg|24px]] [[Bëdgòszcz]] </td><td valign=top> * [[Òbrôzk:POL Koronowo COA.svg|24px]] [[Kòrónowò]] * [[Òbrôzk:POL Lubraniec COA.svg|24px]] [[Lubraniec]] </td></tr></table> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò| ]] t52qw9mxc3cexemckp24mvnlsvimw6r 0 6680 196539 195264 2026-04-27T21:47:16Z Iketsi 3254 125px → 120px: https://www.mediawiki.org/wiki/Common_thumbnail_sizes 196539 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Łobéz| dopełniacz=Łobézu| adjektiw_mask=łobesczi| adjektiw_fem=łobeskô| céch=POL Łobez COA.svg|120px| fana=POL Łobez flag (do 2017).svg|120px| karta=Łobez-Polska.png|250px| wòjewództwò=zôpadnopòmòrsczé| kréz=łobesczi| grodzki=| rodzaj_gminy=miejsko-wiejska| gmina=| miejska=| bùrméster=Piotr Ćwikła| adres_um=Niepodległości 13| kod_poczt_um=73-150| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=12,8| stopniN=53|minutN=38|stopniE=15|minutE=37| wysokość=56-94| rok=2019| lëdztwò=10 066<ref>[http://www.polskawliczbach.pl/Lobez Polska w liczbach w oparciu o dane GUS. 2019]</ref> gęstość=798/km²| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 91| pòcztowi kòd=73-150| registracëjné tôfle=ZLO| TERYT=| SIMC=| www=http://www.lobez.pl |gwôsné miono=Łobez}} '''Łobéz''' ({{IPA|ˈwɔbɛs}}, {{Audio|Pl-Łobez.ogg}}) (we zdrojach: ''Lobis'' 1271, ''Lobese'' 1280, ''Lobse'' 1285, ''Labes''; pòl. ''Łobez'', miem. ''Labes'') - krézewi gard w [[Zôpadnopòmòrzczé Wòjewództwò|Zôpadnopòmòrzczim Wòjewództwie]] nad [[Réga (rzéka)|Regą]]. Lëdztwò gardu: 10.066 ([[2019]]) Wiéchrzëzna gardu: 12,8 km² == Lëdztwò == <timeline> ImageSize = width:460 height:320 PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late Colors = id:linegrey2 value:gray(0.9) id:linegrey value:gray(0.7) id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8) id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6) DateFormat = yyyy Period = from:0 till:11000 ScaleMajor = unit:year increment:11000 start:0 gridcolor:linegrey ScaleMinor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:linegrey2 PlotData = color:cobar width:20 align:center bar:1680 from:0 till:800 bar:1740 from:0 till:1191 bar:1749 from:0 till:1339 bar:1831 from:0 till:2443 bar:1861 from:0 till:4756 bar:1895 from:0 till:5187 bar:1925 from:0 till:5994 bar:1933 from:0 till:6947 bar:1939 from:0 till:7310 bar:1945 from:0 till:1710 bar:1946 from:0 till:4144 bar:1957 from:0 till:6026 bar:1970 from:0 till:7355 bar:1990 from:0 till:10953 PlotData= textcolor:black fontsize:S bar:1680 at: 800 text: 0,8 shift:(0) bar:1740 at: 1191 text: 1,2 shift:(0) bar:1749 at: 1339 text: 1,3 shift:(0) bar:1831 at: 2443 text: 2,4 shift:(0) bar:1861 at: 4756 text: 4,8 shift:(0) bar:1895 at: 5187 text: 5,2 shift:(0) bar:1925 at: 5994 text: 6 shift:(0) bar:1933 at: 6947 text: 7 shift:(0) bar:1939 at: 7310 text: 7,3 shift:(0) bar:1945 at: 1710 text: 1,7 shift:(0) bar:1946 at: 4144 text: 4,1 shift:(0) bar:1957 at: 6026 text: 6 shift:(0) bar:1970 at: 7355 text: 7,4 shift:(0) bar:1990 at: 10953 text:11 shift:(0) </timeline> == Spisënk bùrméstrów gardu == {| class="wikitable" | 1632 – Carsten Beleke || || 1809 – Johann Georg Falck |- | 1670 – Bernd Bublich || || 1823–1840 – Johann Friedrich Rosenow |- | 1700 – Paul Belecke || || 1842–1844 – Adolf Ludwig Ritter (privremeno) |- | 1702 – Theele || || 1844–1845 – Albert Wilhelm Rizky |- | 1723 – F. C. Hackebeck || ||1846–1852 – Heinich Ludwig Gotthilf Hasenjäger |- | 1734 – F. W. Weinholz || || prije 1859. Hasenjaeger |- | 1736 – Schulze || || 1852–1864 – Carl Albert Alexander Schüz |- | 1732 – Hackenberken || || 1921 – Willi Kieckbusch |- | 1745 – M. C. Frize || || 1945 – Hackelberg, Teofil Fiutowski, Stefan Nowak, Feliks Mielczarek |- | 1746 – Johann Friedrich Thym || || 1946 – Władysław Śmiełowski |- | 1752 – Johann Gottsried Severin || || 1948 – Tadeusz Klimski |- | 1753? – J. F. von Flige || || 1949 – Ignacy Łepkowski |- | 1757 – Johann Friedrich Thym || || 1972-1990 - Zbigniew Con |- | 1757 – Heller || || 1990–94 - Marek Romejko |- | 1767 – Gottlieb Timm || || 1994–1998 - Jan Szafran |- |1775 – Johann Gottfried Severin|| || 1998–2002 - Halina Szymańska |- |1790 – Jahncke|| || 2002–2006 - Marek Romejko |- |1805 – Heinrich (?) Falck|| || 2006–2014 - Ryszard Sola |- |1806 – Zuther (drugi dan 1712)|| ||2014 - Piotr Ćwikła |- |1806 – Nemitz|| || |} == Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Lobez kosciol kz.jpg| Òbrôzk:Kamienica w Łobzie (obok dworca PKP).jpg| Òbrôzk:Zabytkowa Poczta w Łobzie.JPG| Òbrôzk:Zabytkowy dom w Łobzie.jpg| Òbrôzk:Świętoborzec - dworek.jpg| Òbrôzk:Łobez z lotu ptaka.JPG| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.lobez.pl Łobez] * [http://www.bip.lobez.pl/ BIP Łobez] * [http://www.youtube.com/watch?v=mPWlmToO5FY/ Łobez - You Tube] == Przëpisë == {{Przëpisë}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] 3ehgrjti67plm6lxd664pdvjgkzsm5o 0 6742 196578 194609 2026-04-27T22:29:21Z Iketsi 3254 ' px'→'px' 196578 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Heliopsis_July_2011-2.jpg|mały|Zymk]] [[Òbrôzk:Anemonenblüte.JPG|mały|Zawiłczi w lese]] '''Zymk''' to je jedén ze snôżich i robòcych, przédnych cządów [[rok]]ù. Kalãdôrzowi zymk zaczinô sã kòl 21 [[strumiannik]]a, a astrologòwi téj, czéj słuńce przekrôczô niebiesczi ekwator. Za klimatowi zymk ùwôżo sã czas, w chtërnym strzédnô temperatura òb całi dzéń je òd 5 do 15 celsjusowëch gradów cepła. [[Zëma]] jidze wiedno wprzódk przed zymkiem. Zymk dzeli sã na [[nôzymk]] (pierszô pòłòwa), zwóny téż przedzymkã, ë na [[pòzymk]] (drëgô pòłòwa). Astronomòwi zymk kùnczi sã w nôdłëgszim dniu [[rok]]ù - kòl 21 [[czerwińc]]a. * Zymk to je snôżi i robòcy cząd rokù. Bùten robi sã cepli i przëlôtiwôją do naji rozmjité ptôchë z daleczich cepłich krajów. Reno móże bùdzëc naji môłi [[Pólny skòwarnk|skòwarnk]] swòjim piãknym spiéwem. Zakwitają téż niejedne drzéwiãta ë zjawiają sã pierwszi kwiôtczi np. [[Pòdsniéżk|pòdsniéżczi]], [[zymkòwi szafran]] ë [[kukówczé rãkawice]], a jak je cepłi wiodro chùtkò pòkôziwają sã téż [[Tëlpa|tëlpë]]. Całi swiat przirodë bùdzy sã pò dłudżim, zëmòwim spikù. W ògardze ùnoszô sã miłô wòniô besowëch kwiatów. Zymk przeòblôkô całi swiat w szëkòwną zeloną sëkniã, jakô ceszi òczë. Dnie robią sã corôz dłëgszi, chùtczi wschôdô [[słuńce]] i rôczi do robòtë. Trzeba téj chùtkò wstajac, bò na zymkù je wiele do robieniégò; téj je nót robic zymkòwé pòrządczi np.: pòzbierac pòłómóné przez òstri zëmòwi wiater wietewczi, zrëc ògardk, zasadzëc kwiôtczi na zôgónkù. * Zymk w kòżdim môlu je wëfùlowóny nôdzeją na nowé żëcé. Dłudżi żdanié na cepliszé dnie mòże prawie bëc snôżi, bò "(...) czôłwiek z nôtërë je taczi, czej długò na co wezérô, téj mù nôwikszi chòc skôrb pòwszédnieje". To sã chùtkò zabôcziwô ò snôżoce zymkù ë zôs żdô, ale tim razã na [[lato]]. * Pierwszi dzéń zymkù wiąże sã z kùńcem zëmë i òbùdzenim sã nôtërë do żecégò, miôł òn długò wiôldzi cësk na lëdzy. Mòże cos z pògańsczich zwëków pòwitaniégò zymkù òstało do dzysdnia np. w farwòwanim jôj abò degòwanim [[Zwëczajny jałówc|jałowcã]], czë w òrzbie na swiãtégò Józwa. Czasã na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] [[19 strëmiannika]] je równak tëli sniegù, że ò òrzbie tegò dnia je cãżkò gadac. Jaje je znanką żëcégò. Na zymkù séwôrz wëchôdô téż sôc zôrna. Do nowich zwëków jaczé parłãczą sã z przëwitônim pierwszégò dnia zymkù mòże zarëchòwac ùcek ùczniów ze szkòłë (lóprowanié). Ten zwëk je colemało lëdóny przez szkólnych i ùczniowie chòc ùceklë z lekcji nie brëkùją skùtków wzyc na se. Wierã wszëtcë długò żdają na cepliszé zymkòwé dnie, chtërne dôwają lëdzama wiele redotë ë ùcechë? == Òbaczë téż == * [[Zëma]] * [[Lato]] * [[Jeséń]] == Lëteratura == [[Alojzy Bùdzysz]]: Zemja kaszëbskô (1982). == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/gra/pory_roku_na_kaszubach {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Cządë rokù]] qk2t28a5338fpzgdsb77jn8b6fd7f77 0 6836 196488 196477 2026-04-27T13:12:15Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Fana]] 196488 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Kaszuby flag.svg|mały|Fana Kaszëbsczi]] '''Fana Kaszëbsczi''' – symbòl [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Przëjãto, że [[fana]] Kaszëb je czôrno-żółtim prostonórtnym płatã sztofu, z czôrną farwą na górze, a żôłtą na dole. Farwë fanë przëjãto zgódno z reglama heraldiczi, gdze górny pas mô farwã gòdła, a dólny – herbowi tarczë. Farwë òpisëwô ''Dejowô deklaracjô stowôrë [[Kaszëbskô Jednota]]'': <blockquote>''Naszą nôrodną pòznaką je czôrny grif w kòrunie. Kaszëbskô nôrodnô fana mô czôrno-żôłté farwë, chtërne są zrzeszoné z naszą pòznaką, to je sczerowónym w prawò czôrnym grifã w kòrunie na złotim pòlu herbòwi tôrczë.''<ref>[https://kaszebsko.com/kim-me-jesme-e-jacze-sa-naje-cele Kim më jesmë ë jaczé są naje céle?], kaszebsko.com.</ref> </blockquote> == Historiô == Pierszi rôz fana Kaszëb òsta bòdôj wëwiesonô na zjôzd Kaszëbów 18 zélnika 1929 rokù w Kartuzach, czedë òstało ùsadzoné Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów. Tedë, nad biórã kòl Gduńsczi sz., wisa stanica Aleksandra Majkòwsczégò z Czôrnym Grifã. Pòdług relacje Aleksandra Labùdë, pò wëwiesenim kòl stanicë czôrno-żôłti fanë, kartësczi wicestarosta Pazniewsczi nasłôł szandarów z nôkôzã ùsëniãcégò fanów. Na ùdbã sostrë Majkòwsczégò, kòl kaszëbsczi fanë òsta wësiesonô fana Pòlsczi, co rozrzeszëło spór<ref>J. Drzeżdżon, ''Współczesna literatura kaszubska 1945-1980'', Warszawa 1986, s. 215-218.</ref>. == Swiãto == Swiãto Kaszëbsczi Fanë przëpôdô na 18 zélnika, z pòzdrzatkù na pierszi datum ji pòwszechnégò wëstôwieniô w Kartuzach 18 zélnika 1929 rokù. W tim dniu kòżdegò rokù òdbëwają sã ùroczëstoscë sparłãczoné z propagowaniém kaszëbsczich symbòlów i regionu. Pierszé òbchòdë swiãta pòwstałë z jinicjatiwë [[Kaszëbskô Jednota|Kaszëbsczi Jednotë]] w 2012 rokù. == Òbaczë téż == * [[Fana]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20260327040957/https://radiokaszebe.pl/news/flaga-kaszub-na-ug-jubileusz-prof-jozefa-borzyszkowskiego-csb-674 ([https://web.archive.org/web/20260327041114/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/kleka_news_50lat_ug_gdansk_26-03-23.mp3 audio]) [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Fanë]] 3wue71zpgvikppv0zylniyqf033ysrt 0 7008 196487 196476 2026-04-27T13:11:50Z Iketsi 3254 {{Commons}} 196487 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Kaszuby flag.svg|mały|[[Fana Kaszëbsczi|Kaszëbskô fana]]]] '''Fana ''' – to płat sztofu gwësnégò sztôłtu i farwë przëmòcowonégò do drziwca<ref>Na spòdlim definicje: [https://sjp.pwn.pl/sjp/flaga;2459409.html flaga - słownik języka polskiego PWN]</ref>. Mòże miec [[godło]], [[symbòl|symbòle]], [[òbrôzk|òbrôzczi]]. Fana je rozpòznôwónym znakã państwa, [[gard|gardu]], òrganizacje czë jednostek np. administracëjnëch, wòjskòwich i jinszich. == Galeriô == <gallery> Òbrôzk:Wejherowo plac Wejhera, flaga kaszubska.jpg|fana [[Kaszëbë|Kaszëb]] Òbrôzk:Polish flags on Trafalgar Square.jpg|Fana [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]] Òbrôzk:European flag in Karlskrona 2011.jpg|Fana [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]] Òbrôzk:Wejherowo plac Wejhera.jpg|Fanë na placu Wejhera w [[Wejrowò|Wejrowie]] Òbrôzk:Buzz Aldrin and the U.S. Flag on the Moon (9460188482).jpg|Fana [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Stanów Americzi]] na [[Miesądz|miesądzu]] </gallery> == Òbaczë téż == * [[Fana Kaszëbsczi]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.kaszubi.pl * https://www.naszekaszuby.pl * http://csb.wikipedia.org/wiki/Grif [[Kategòrëjô:Fanë| ]] 5eap1i3gdn2e4orjfashec5obaukcjz 0 7170 196552 179344 2026-04-27T22:07:15Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; ' - to '→' – to ' 196552 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Ustka COA.svg|mały|Herb gminë Ùszcz]] '''Gmina Ùszcz''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Ustka'') – to je wieskô gmina w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gmina Ùszcz| ]] [[Kategòrëjô:Stołpsczi kréz]] 7tjt4gug3biygpbr82ey0uvf1m99b45 0 7176 196549 186688 2026-04-27T22:04:14Z Iketsi 3254 |!]]→| ]] 196549 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Luzino COA.svg |mały|]] '''Gmina Lëzëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Luzino'') – je wieską gminą w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Do ùrzãdu gminë w Lëzënie mòże pisac pò kaszëbskù. {{Wejrowsczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gmina Lëzëno| ]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] pgsalug571fa2xn1cxky95eo7km35o0 0 7177 196530 182316 2026-04-27T21:35:02Z Iketsi 3254 {{Commons}} 196530 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Wejherowo COA.svg|mały|Herb]] '''Gmina Wejrowò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Wejherowo'') – to je wieską gminą w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.worldcat.org/wcidentities/viaf-163973917 VIAF] {{Ùzémk artikla}} {{Wejrowsczi kréz}} [[Kategòrëjô:Gmina Wejrowò| ]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] tht3y6pyz9yn1aznay8b8812ft69gx1 0 7327 196526 189076 2026-04-27T19:36:33Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 196526 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Flag of Azerbaijan.svg|mały]] [[Òbrôzk:Azerbaijan (orthographic projection).png|mały|]] '''Azerbejdżan''' (Azərbaycan) je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. == Òbaczë téż == * [[Armenijô]] * [[Tëreckô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{CIS}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] 4ubzmlke49eur63o11tjj24l7k6c80c 0 7356 196532 194324 2026-04-27T21:40:27Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Taszkent]] 196532 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Ùzbekistanu|gwôsné miono=Oʻzbekiston Respublikasi|fana=Flag of Uzbekistan.svg|herb=Emblem of Uzbekistan.svg|miono-genitiw=Ùzbekistanu|mòtto=Kuch adolatdadir<br>(W sprawiedlëwòscë sëła)|himn=O‘zbekiston Respublikasining Davlat Madhiyasi<br> (Państwòwi himn Repùbliczi Ùzbekistanu) <center>[[Òbrôzk:Uzbekistan anthem.ogg]]</center>|na karce=UZB orthographic.svg|jãzëk=ùzbecczi|stolëca=Taszkent|fòrma państwa=repùblika|Prezydeńt=Shavkat Mirziyoyev|Premiéra=Abdulla Aripov|data ùsôdzenia=1 séwnika 1991|wiéchrzëzna=448 978<ref>''[https://gov.uz/en/pages/territory Territory]'' [online], The Government portal of the Republic of Uzbekistan [dost. 2026-03-23] (<abbr>an.</abbr>).</ref> |lëdztwò=37,724,223<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/uzbekistan-population/ Uzbekistan Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-23] (<abbr>an.</abbr>).</ref>|rok=2026|dëtk=sum|kòd dëtka=UZS|czasowô cona=+5|kòd=UZ|Internet=.uz|aùtowi kòd=UZ|telefón=+998}} '''Ùzbekistan''' – je państwã w westrzódny [[Azëjô|Azëji]]. Greńczë z [[Afganistón|Afganistónã]], [[Kazachstan|Kazachstanã]], [[Kirgistan|Kirgistanã]], [[Tadżikistan|Tadżikistanã]] i [[Turkmenistan|Turkmenistanã]]. Ni mô przëstãpù do mòrza, je państwã pòdwójnie strzódlądowim. Stolecznym gardã je Taszkent. Zwëskał samòstójnotã czede ùstał jistniec [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|Związk Radzecczi]]. == Òbaczë téż == * [[Taszkent]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{CIS}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] 8811eer0uufzs6phigy967ndzr01ked 0 7357 196534 192952 2026-04-27T21:42:08Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Duszanbe]] 196534 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Tadżikistanu|gwôsné miono=Ҷумҳурии Тоҷикистон<br> Dżumhurii Todżikiston|fana=Flag of Tajikistan.svg|herb=Emblem of Tajikistan.svg|miono-genitiw=Tadżikistanu|himn=Суруди миллӣ<br> Nôrôdny himn <center>[[File:Tajikistan anthem.ogg]]</center>|na karce=LocationTajikistan.svg|jãzëk=tadżicczi|stolëca=Duszanbe|fòrma państwa=repùblika|Prezydeńt=Emomali Rahmon|Premiéra=Kohir Rasulzoda|data ùsôdzenia=9 séwnika 1991|wiéchrzëzna=143 100|lëdztwò=10,978,599<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/tajikistan-population/ Tajikistan Population (2026)]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-28] (<abbr>an.</abbr>).</ref>|rok=2026|dëtk=somoni|kòd dëtka=TJS|czasowô cona=+5|kòd=TJ|Internet=.tj|aùtowi kòd=TJ|telefón=+992}} '''Tadżikistan''' ([[Tadżicczi jãzëk|Tadżicczi]]: Тоҷикистон) je państwã w westrzédny Azëji. Greniczë z [[Ùzbekistan|Ùzbekistanã]], [[Kirgistan|Kirgistanã]], [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]] i [[Afganistón|Afganistónã]]. == Òbaczë téż == * [[Duszanbe]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{CIS}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] tj2amfyd0rfrohahrviatqa2l0x302n 0 7737 196577 191397 2026-04-27T22:29:04Z Iketsi 3254 ' px'→'px' 196577 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Maldives (orthographic projection).svg|mały]] [[Òbrôzk:Flag of Maldives.svg|mały]] '''Malediwë''' – są państwã na òstrowach w Azëji, na [[Jindijsczi Òcean|Jindijsczim Òceanã]]. Stolëcznym gardã je Male. {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] 5599msf3ka2zy9upl9q2jk554q66sre 0 7886 196479 194776 2026-04-27T12:02:03Z Rzadtymczasowy 19437 infobox, òdj, pòprawienié artikla, rozwiniãcé wstãpù 196479 wikitext text/x-wiki {{Infobox-dëtk |gwôsné miono= Eùro |miono= euro, евро, ευρώ |państwò=[[òbrôzk:Flag of Europe.svg|border|20px]] eùrocona, a téż: * [[òbrôzk:Flag of Andorra.svg|border|20px]] [[Andorra]] * [[òbrôzk:Flag of Monaco.svg|border|20px]] [[Mònakò]] * [[òbrôzk:Flag of San Marino.svg|border|20px]] [[San Marino]] * [[òbrôzk:Flag of Vatican.svg|border|20px]] [[Watikan]] <small>Bez ùgòdë z EÙ:</small> * [[òbrôzk:Flag of Montenegro.svg|border|20px]] [[Czôrnogóra]] * [[òbrôzk:Flag of Kosovo.svg|border|20px]] [[Kòsowò]] |kòd ISO= EUR |céch= € |banknotë= 5, 10, 20, 50, 100, 200 €, 500 € |mònetë= 1, 2, 5, 10, 20 i 50 centów, 1 i 2 € |pòdzelenié= 1 € = 100 centów |jinfalacëjô= 2,6% <small>(strëmiannik 2026)</small><ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Inflation%20in%20the%20euro%20area Inflation in the euro area], ec.europa.eu.</ref> }}'''Eùro''' '''(EUR, €)''' – eùropejsczi dëtk, wprowadzóny w wikszoscë państw [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]], w plac môlowëch dëtków. 1 stëcznika 2002 rokù eùro zastãpiło dëtk w 12 krajach EÙ, wchôdającë do normalnégò òbrotu<ref name=":0">[https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/euro/history-and-purpose_pl Historia i powody wprowadzenia euro], european-union.europa.eu.</ref>. Rëchli, òd 1 stëcznika 1999 fùnksnérowało leno elektroniczno. Eùro je òficjalnym dëtkã w 21 krajach EÙ i òbjimô swòją òbéńdą wiãcy jak 350 mln Eùropejczików<ref name=":0" />: * [[Aùstriô]] * [[Belgijskô]] * [[Bùłgariô]] * [[Chòrwackô]] * [[Cyper]] * [[Estóńskô]] * [[Fińskô]] * [[Francëjô]] * [[Greckô]] * [[Irlandëjô]] * [[Italskô]] * [[Lëtewskô]] * [[Luksembùrskô]] * [[Łotewskô]][[Òbrôzk:Eurozone.svg|mały|{{Legéńda|#003399|Państwa eùroconë}} {{Legéńda|#ffd617|Państwa Eùropejsczi Ùnie, jaczé nie dołãczëłë do eùroconë}} {{Legéńda|#da2131|Państwa, jaczé przëjãłë eùro bez ùgòdë z Eùropejską Ùnią}}]] * [[Malta]] * [[Miemieckô]] * [[Néderlandzkô]] * [[Pòrtugalskô]] * [[Słowackô]] * [[Sloweńskô]] * [[Szpańskô]] Eùro je òficjalnym dëtkã téż w krajach, jaczé nie są partã Eùropejsczi Ùnie. W [[Andorra|Andorze]], [[Watikan|Watikanie]], [[San Marino]] i [[Mònakò]] eùro òstało zastãpiło môlowi dëtk na spòdlim ùgòdë z EÙ, a [[Czôrnogóra]] i [[Kòsowò]] przëjãłë eùro jednostronowò{{Pòtrzébny przëpis}}. == Òbaczë téż == * [[Talôr]] * [[Wëdôwkòwi dëtk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Europa-B.htm Eùro] ([[Miemiecczi jãzëk|miemiecczi]]) ([[Anielsczi jãzëk|anielsczi]]) {{Eùro}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] [[Kategòrëjô:Ekònomijô]] 7edkgsx5keq90nm5l25rz5r5ck0coh5 196480 196479 2026-04-27T12:04:49Z Rzadtymczasowy 19437 drobn. 196480 wikitext text/x-wiki {{Infobox-dëtk |gwôsné miono= Eùro |miono= euro, евро, ευρώ |państwò=[[òbrôzk:Flag of Europe.svg|border|20px]] eùrocona, a téż: * [[òbrôzk:Flag of Andorra.svg|border|20px]] [[Andorra]] * [[òbrôzk:Flag of Monaco.svg|border|20px]] [[Mònakò]] * [[òbrôzk:Flag of San Marino.svg|border|20px]] [[San Marino]] * [[òbrôzk:Flag of Vatican.svg|border|20px]] [[Watikan]] <small>Bez ùgòdë z EÙ:</small> * [[òbrôzk:Flag of Montenegro.svg|border|20px]] [[Czôrnogóra]] * [[òbrôzk:Flag of Kosovo.svg|border|20px]] [[Kòsowò]] |kòd ISO= EUR |céch= € |banknotë= 5, 10, 20, 50, 100, 200 €, 500 € |mònetë= 1, 2, 5, 10, 20 i 50 centów, 1 i 2 € |pòdzelenié= 1 € = 100 centów |jinfalacëjô= 2,6% <small>(strëmiannik 2026)</small><ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Inflation%20in%20the%20euro%20area Inflation in the euro area], ec.europa.eu.</ref> }}'''Eùro''' '''(EUR, €)''' – eùropejsczi dëtk, wprowadzóny w wikszoscë państw [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]], w plac môlowëch dëtków. 1 stëcznika 2002 rokù eùro zastãpiło dëtk w 12 krajach EÙ, wchôdającë do normalnégò òbrotu<ref name=":0">[https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/euro/history-and-purpose_pl Historia i powody wprowadzenia euro], european-union.europa.eu.</ref>. Rëchli, òd 1 stëcznika 1999 fùnksnérowało leno elektroniczno. Eùro je òficjalnym dëtkã w 21 krajach EÙ i òbjimô swòją òbéńdą wiãcy jak 350 mln Eùropejczików<ref name=":0" />: * [[Aùstriô]] * [[Belgijskô]] * [[Bùłgariô]] * [[Chòrwackô]] * [[Cyper]] * [[Estóńskô]] * [[Fińskô]] * [[Francëjô]] * [[Greckô]] * [[Irlandëjô]] * [[Italskô]] * [[Lëtewskô]] * [[Luksembùrskô]] * [[Łotewskô]][[Òbrôzk:Eurozone.svg|mały|{{Legéńda|#003399|Państwa eùroconë}} {{Legéńda|#ffd617|Państwa Eùropejsczi Ùnie, jaczé nie dołãczëłë do eùroconë}} {{Legéńda|#da2131|Państwa, jaczé przëjãłë eùro bez ùgòdë z Eùropejską Ùnią}}]] * [[Malta]] * [[Miemieckô]] * [[Néderlandzkô]] * [[Pòrtugalskô]] * [[Słowackô]] * [[Sloweńskô]] * [[Szpańskô]] Eùro je òficjalnym dëtkã téż w krajach, jaczé nie są partã Eùropejsczi Ùnie. W [[Andorra|Andorze]], [[Watikan|Watikanie]], [[San Marino]] i [[Mònakò]] eùro zastãpiło môlowi dëtk na spòdlim ùgòdë z EÙ, a [[Czôrnogóra]] i [[Kòsowò]] przëjãłë eùro jednostronowò{{Pòtrzébny przëpis}}. == Òbaczë téż == * [[Talôr]] * [[Wëdôwkòwi dëtk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Europa-B.htm Eùro] ([[Miemiecczi jãzëk|miemiecczi]]) ([[Anielsczi jãzëk|anielsczi]]) {{Eùro}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] [[Kategòrëjô:Ekònomijô]] ltjg9piethrnh5ndiisiyo2m5w2rnn8 0 7972 196541 193913 2026-04-27T21:49:18Z Iketsi 3254 ' - je '→' – je ' 196541 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Ozorków| dopełniacz=Ozorkowa| céch=POL Ozorków COA.svg|125px| fana=POL Ozorków flag.svg|125px| karta=Powiat zgierski - gmina miejska Ozorków.png|280px|Kòscół| wòjewództwò=łódzczé| kréz=| grodzki=nie| rodzaj_gminy=| gmina=| miejska=tak| bùrméster= Jacek Socha| adres_um=| kod_poczt_um=| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=15,46| stopniN=51|minutN=58|stopniE=19|minutE=17| wysokość=od 130 do 155 m n.p.m.| rok=2008| lëdztwò=20 407| gęstość=1322,45 os./km²| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 42| pòcztowi kòd=95-035, 95-036| registracëjné tôfle=EZG| TERYT=| SIMC=| www=http://www.umozorkow.pl/| }} [[Òbrôzk:Ozorków, pl. Jana Pawła II, kościół św. Józefa-014.JPG|mały]] '''Ozorków''' – je gardã w [[Pòlskô|Pòlsce]], w [[Łódzczé wòjewództwò|łódzczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Łódzczé wòjewództwò]] gt3r3m72wc98xrdc7oivrx9sr0ftk0r 196542 196541 2026-04-27T21:49:46Z Iketsi 3254 125px → 120px: https://www.mediawiki.org/wiki/Common_thumbnail_sizes 196542 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Ozorków| dopełniacz=Ozorkowa| céch=POL Ozorków COA.svg|120px| fana=POL Ozorków flag.svg|120px| karta=Powiat zgierski - gmina miejska Ozorków.png|250px|Kòscół| wòjewództwò=łódzczé| kréz=| grodzki=nie| rodzaj_gminy=| gmina=| miejska=tak| bùrméster= Jacek Socha| adres_um=| kod_poczt_um=| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=15,46| stopniN=51|minutN=58|stopniE=19|minutE=17| wysokość=od 130 do 155 m n.p.m.| rok=2008| lëdztwò=20 407| gęstość=1322,45 os./km²| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 42| pòcztowi kòd=95-035, 95-036| registracëjné tôfle=EZG| TERYT=| SIMC=| www=http://www.umozorkow.pl/| }} [[Òbrôzk:Ozorków, pl. Jana Pawła II, kościół św. Józefa-014.JPG|mały]] '''Ozorków''' – je gardã w [[Pòlskô|Pòlsce]], w [[Łódzczé wòjewództwò|łódzczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Łódzczé wòjewództwò]] 3qa3xd6pyh8cim66eyjyz2kknnrt0mw 0 8561 196564 165502 2026-04-27T22:21:54Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 196564 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Waffle Maker.jpg|mały|Wafelnica]] '''Wafelnica''' – to je przërëchtënk do pieczeniô waflów. Przódë òne bëłë piekłé z dwóch strón – nôprzód z jedny, a tej z drëdżi stronë. Wafle mòże pòsëpac cëkrem. Wafelnice są na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] ju dłudżi czas. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia]] 86gyfop1vmympziwgku9knle6v32j2g 196569 196564 2026-04-27T22:24:18Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Plińce]] * [[Kôłk]] 196569 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Waffle Maker.jpg|mały|Wafelnica]] '''Wafelnica''' – to je przërëchtënk do pieczeniô waflów. Przódë òne bëłë piekłé z dwóch strón – nôprzód z jedny, a tej z drëdżi stronë. Wafle mòże pòsëpac cëkrem. Wafelnice są na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] ju dłudżi czas. == Òbaczë téż == * [[Plińce]] * [[Kôłk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia]] 855w5e3wm70vt4ma7xuadyp4fxyhsk5 0 8675 196515 189274 2026-04-27T14:35:54Z Iketsi 3254 {{Commons}}; Òbrôzk 196515 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego logo 2022.png|mały|]] [[Òbrôzk:Pałac Potockich w Warszawie 2021.jpg|mały|Minysterstwò Kùlturë i Nôrodny Spôdkòwiznë]] '''Minysterstwò Kùlturë i Nôrodny Spôdkòwiznë''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]]:Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego) - je jednym z minysterstwów we Warszawie. Òno je wierã òd 1944 rokù, a zajimô sã kùlturą i spôdkòwizną, m.jin. dotacjama np. na kaszëbiznã. == Òbaczë téż == * [[Niematerialnô kùlturowô spôdkòwizna]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20090214182117/http://mkidn.gov.pl/english/english.html Minysterstwò Kùlturë i Nôrodny Spôdkòwiznë] * [https://www.gov.pl/web/kultura/programy-mkidn-2021 na 2021 rok] [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Pòlitika]] 2ktsnbbd7e2dth0qmm8jgj3juzyggjh 0 8794 196572 168941 2026-04-27T22:25:23Z Iketsi 3254 ' px'→'px'; {{stub}}→{{Ùzémk artikla}}; ' - to '→' – to ' 196572 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Automatic-Tauchsieder.jpg|mały|Elektriszowé grzôjczi]] '''Grzôjka''' – to je przërëchtënk do grzôniô. Elektriszowé grzôjczi są na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] ju dłëgszi czas. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia]] 0yzm7xbbd6wki95vmg86590mq6s325s 0 9044 196573 168934 2026-04-27T22:25:49Z Iketsi 3254 - → – 196573 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gas stove.jpg|mały|Gazowi blatk]] '''Gazowi blatk''' – to je zort blatka, w chtërnym je wëzwëskiwóny zemny gaz abò miészónka jinéch gazów. Taczé blatczi są m.jin. [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia]] duywb69fls7p26ajw32xdx15mmiknfv 0 9380 196543 194493 2026-04-27T21:50:23Z Iketsi 3254 |120px 196543 wikitext text/x-wiki '''Héklowanié''' – to je proces wërôbianiô [[wiãzëdła]] prze pòmocë [[héklocze|héklôcza]]. == Spòsób wiãzaniô == [[Òbrôzk:Crochet—starting a chain.ogg|mały|héklowanié lińcuszka]] Héklowanié tak jak [[wiãzenié na spicach]] zanôlégô na przecyganim zôdzeżgów nitków bez se na rozmajite ôrtë. Jinosc midze héklowaniém a wiãzaniém''' na spicach je tako, że  tu robi tëlkò jedna raka, bò  hékluje sã  jino jednym héklôczem ,  a prze wiãzaniém na spicach robią dwie rãce, bò całô robota zatôrczënô je na dwùch spicach. == Etymòlogiô == Rodowizna słowa héklowanié pòchòdzy ód stôrô francëszczégò jãzëka ,,hook”.<ref>"Crochet". The Free Dictionary By Farlex. Retrieved 2012-05-23.</ref> Héklôcz wëstãpiwô w rozmajitëch wiôlgòscach i może bëc sprawiony z wszelejaczich materiôłów, taczich jak: gnôtë, bambus, aluminium, sztëcznégò twòrzëwa i stalë. == Doczëzna == Spòdlecznã doczëznã do wërôbianiô wiãzëdła je héklôcz i jaczis ôrt doczëzny, chtërny bãdze wërôbiany. Nôczãscy je to [[nitka]] abò [[wôłna]]. [[Òbrôzk:Crochet-amigurumi equipment.jpg|mały|120px|wôłna i héklocze]] == Jinosc midzë héklowniém, a wiãzaniém na spicach == Nôbarżi jasnô jinosc zanôlegô na tim, że do héklôwaniô ùżëwô sã jednégò héklôcza zakùńczënégò hôczykã, a nie dwùch [[spiców]]. W héklowanim aktiwnô je blós jedna zôdzerzga, czej we wiãzenim na spicach robi sã narôz na côłim rzãdze [[zôdzerzgów]]. Spùszczone zôdzerzgi mogą sprawic rozplecenie wiãzëdła. Jinaczi je w przëpôdkù héklowaniô, tu spuszczenie zôdzedzgów nie je wiôldżim zadanim. Sprôwiô to jinosc bùdaceji midze tima spòsobama. We wiãzëdle wërôbianym na spicach kòżdé òczkò pòdtrzëmëwóne je bez òczkò z wëższégò rządu. Zôs w héklowniém zôdzerzgi parłãczają są strónką. == Spòdlowé splecënczi hékloczôwé == Je czilenôsce ôrtów spòdlowëch splecenków hékloczowëch. Mòżnô je ùkłôdac w niezrechòwóną lëczbã òbmëszleniów. Do modłów dołączone są téż òpisë splecënków chtërne wëstãpiwają we wiãzëdłch. W zanôleżnoce òd òsobistëch pierszëznów niechtërny ledzë wëbierają òdtwòrziwanie mòdła òglownika abò chcą robic wedle jinszëch òpisënków.<ref>https://web.archive.org/web/20160304224721/http://kursrekodziela.pl/podstawowe-sploty-szydelkowe/</ref> [[Òbrôzk:Crochet dc3tog.svg|mały|diagramë splecënków]] == Wczesnô historiô == W XIX stalace Jirlandjiã òpanôwôł wiôldżi głód (1845-49). W tim czase nastãpiłwô rozwiniãce héklowaniô knëpczi.<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/143651/crochet</ref> Wëróbk héklôwóny knëpczi stôł sã wińscem na zôróbk dlô ùbòdżich jirlancczich robotników.<ref>Irish Crochet Lace Exhibit Catalog</ref> == Héklowanié jakno kùńszta == [[Òbrôzk:Yarn bombing.JPG|mały|[[Kòło]]]] [[Yarn bombing]] je to forma kunsztów darżëcnych na ten sam ôrt jak [[graffiti]], tëli, że nie je to malowóne farbą, a do twòrzënô dokôzu ùżëwô sã wôłny i héklocza. Twòrzënié jinstalacëji może bawic baro długo. Dôkazë z wôłny òbchadane sã jakno forma nietrwałô.<ref>Wollan, Maria (18 maja 2011). "Graffiti jest przytulny, kobiecą stronę" . ''The New York Times. ''</ref> Pierszi rôz taką formã dôkòzù wëkònała Magda Sayeg, 37, z Houston w 2005 rokù. Wëmëszlëła, żebë òbhéklowac klëczczi w swòjim krómie.<ref>https://web.archive.org/web/20190306111515/https://www.blouinartinfo.com/contemporary-arts/article/37853-the-wild-and-woolly-world-of-yarn-bombing-street-arts-soft-sensation</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Hobby]] 8s8jrejye2orhpqotath8e4glo9343r 196544 196543 2026-04-27T21:51:35Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Quilling]] * [[Decoupage]] 196544 wikitext text/x-wiki '''Héklowanié''' – to je proces wërôbianiô [[wiãzëdła]] prze pòmocë [[héklocze|héklôcza]]. == Spòsób wiãzaniô == [[Òbrôzk:Crochet—starting a chain.ogg|mały|héklowanié lińcuszka]] Héklowanié tak jak [[wiãzenié na spicach]] zanôlégô na przecyganim zôdzeżgów nitków bez se na rozmajite ôrtë. Jinosc midze héklowaniém a wiãzaniém''' na spicach je tako, że  tu robi tëlkò jedna raka, bò  hékluje sã  jino jednym héklôczem ,  a prze wiãzaniém na spicach robią dwie rãce, bò całô robota zatôrczënô je na dwùch spicach. == Etymòlogiô == Rodowizna słowa héklowanié pòchòdzy ód stôrô francëszczégò jãzëka ,,hook”.<ref>"Crochet". The Free Dictionary By Farlex. Retrieved 2012-05-23.</ref> Héklôcz wëstãpiwô w rozmajitëch wiôlgòscach i może bëc sprawiony z wszelejaczich materiôłów, taczich jak: gnôtë, bambus, aluminium, sztëcznégò twòrzëwa i stalë. == Doczëzna == [[Òbrôzk:Crochet-amigurumi equipment.jpg|mały|120px|wôłna i héklocze]] Spòdlecznã doczëznã do wërôbianiô wiãzëdła je héklôcz i jaczis ôrt doczëzny, chtërny bãdze wërôbiany. Nôczãscy je to [[nitka]] abò [[wôłna]]. == Jinosc midzë héklowniém, a wiãzaniém na spicach == Nôbarżi jasnô jinosc zanôlegô na tim, że do héklôwaniô ùżëwô sã jednégò héklôcza zakùńczënégò hôczykã, a nie dwùch [[spiców]]. W héklowanim aktiwnô je blós jedna zôdzerzga, czej we wiãzenim na spicach robi sã narôz na côłim rzãdze [[zôdzerzgów]]. Spùszczone zôdzerzgi mogą sprawic rozplecenie wiãzëdła. Jinaczi je w przëpôdkù héklowaniô, tu spuszczenie zôdzedzgów nie je wiôldżim zadanim. Sprôwiô to jinosc bùdaceji midze tima spòsobama. We wiãzëdle wërôbianym na spicach kòżdé òczkò pòdtrzëmëwóne je bez òczkò z wëższégò rządu. Zôs w héklowniém zôdzerzgi parłãczają są strónką. == Spòdlowé splecënczi hékloczôwé == Je czilenôsce ôrtów spòdlowëch splecenków hékloczowëch. Mòżnô je ùkłôdac w niezrechòwóną lëczbã òbmëszleniów. Do modłów dołączone są téż òpisë splecënków chtërne wëstãpiwają we wiãzëdłch. W zanôleżnoce òd òsobistëch pierszëznów niechtërny ledzë wëbierają òdtwòrziwanie mòdła òglownika abò chcą robic wedle jinszëch òpisënków.<ref>https://web.archive.org/web/20160304224721/http://kursrekodziela.pl/podstawowe-sploty-szydelkowe/</ref> [[Òbrôzk:Crochet dc3tog.svg|mały|diagramë splecënków]] == Wczesnô historiô == W XIX stalace Jirlandjiã òpanôwôł wiôldżi głód (1845-49). W tim czase nastãpiłwô rozwiniãce héklowaniô knëpczi.<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/143651/crochet</ref> Wëróbk héklôwóny knëpczi stôł sã wińscem na zôróbk dlô ùbòdżich jirlancczich robotników.<ref>Irish Crochet Lace Exhibit Catalog</ref> == Héklowanié jakno kùńszta == [[Òbrôzk:Yarn bombing.JPG|mały|[[Kòło]]]] [[Yarn bombing]] je to forma kunsztów darżëcnych na ten sam ôrt jak [[graffiti]], tëli, że nie je to malowóne farbą, a do twòrzënô dokôzu ùżëwô sã wôłny i héklocza. Twòrzënié jinstalacëji może bawic baro długo. Dôkazë z wôłny òbchadane sã jakno forma nietrwałô.<ref>Wollan, Maria (18 maja 2011). "Graffiti jest przytulny, kobiecą stronę" . ''The New York Times. ''</ref> Pierszi rôz taką formã dôkòzù wëkònała Magda Sayeg, 37, z Houston w 2005 rokù. Wëmëszlëła, żebë òbhéklowac klëczczi w swòjim krómie.<ref>https://web.archive.org/web/20190306111515/https://www.blouinartinfo.com/contemporary-arts/article/37853-the-wild-and-woolly-world-of-yarn-bombing-street-arts-soft-sensation</ref> == Òbaczë téż == * [[Quilling]] * [[Decoupage]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Hobby]] j5r2nv6eogpfuc10jvpvk9r6rubek66 196545 196544 2026-04-27T21:52:37Z Iketsi 3254 Òbrôzk 196545 wikitext text/x-wiki '''Héklowanié''' – to je proces wërôbianiô [[wiãzëdła]] prze pòmocë [[héklocze|héklôcza]]. == Spòsób wiãzaniô == [[Òbrôzk:Crochet—starting a chain.ogg|mały|héklowanié lińcuszka]] Héklowanié tak jak [[wiãzenié na spicach]] zanôlégô na przecyganim zôdzeżgów nitków bez se na rozmajite ôrtë. Jinosc midze héklowaniém a wiãzaniém''' na spicach je tako, że  tu robi tëlkò jedna raka, bò  hékluje sã  jino jednym héklôczem ,  a prze wiãzaniém na spicach robią dwie rãce, bò całô robota zatôrczënô je na dwùch spicach. == Etymòlogiô == Rodowizna słowa héklowanié pòchòdzy ód stôrô francëszczégò jãzëka ,,hook”.<ref>"Crochet". The Free Dictionary By Farlex. Retrieved 2012-05-23.</ref> Héklôcz wëstãpiwô w rozmajitëch wiôlgòscach i może bëc sprawiony z wszelejaczich materiôłów, taczich jak: gnôtë, bambus, aluminium, sztëcznégò twòrzëwa i stalë. == Doczëzna == [[Òbrôzk:Crochet-amigurumi equipment.jpg|mały|wôłna i héklocze]] Spòdlecznã doczëznã do wërôbianiô wiãzëdła je héklôcz i jaczis ôrt doczëzny, chtërny bãdze wërôbiany. Nôczãscy je to [[nitka]] abò [[wôłna]]. == Jinosc midzë héklowniém, a wiãzaniém na spicach == Nôbarżi jasnô jinosc zanôlegô na tim, że do héklôwaniô ùżëwô sã jednégò héklôcza zakùńczënégò hôczykã, a nie dwùch [[spiców]]. W héklowanim aktiwnô je blós jedna zôdzerzga, czej we wiãzenim na spicach robi sã narôz na côłim rzãdze [[zôdzerzgów]]. Spùszczone zôdzerzgi mogą sprawic rozplecenie wiãzëdła. Jinaczi je w przëpôdkù héklowaniô, tu spuszczenie zôdzedzgów nie je wiôldżim zadanim. Sprôwiô to jinosc bùdaceji midze tima spòsobama. We wiãzëdle wërôbianym na spicach kòżdé òczkò pòdtrzëmëwóne je bez òczkò z wëższégò rządu. Zôs w héklowniém zôdzerzgi parłãczają są strónką. == Spòdlowé splecënczi hékloczôwé == [[Òbrôzk:Crochet dc3tog.svg|mały|120px|diagramë splecënków]] Je czilenôsce ôrtów spòdlowëch splecenków hékloczowëch. Mòżnô je ùkłôdac w niezrechòwóną lëczbã òbmëszleniów. Do modłów dołączone są téż òpisë splecënków chtërne wëstãpiwają we wiãzëdłch. W zanôleżnoce òd òsobistëch pierszëznów niechtërny ledzë wëbierają òdtwòrziwanie mòdła òglownika abò chcą robic wedle jinszëch òpisënków.<ref>https://web.archive.org/web/20160304224721/http://kursrekodziela.pl/podstawowe-sploty-szydelkowe/</ref> == Wczesnô historiô == W XIX stalace Jirlandjiã òpanôwôł wiôldżi głód (1845-49). W tim czase nastãpiłwô rozwiniãce héklowaniô knëpczi.<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/143651/crochet</ref> Wëróbk héklôwóny knëpczi stôł sã wińscem na zôróbk dlô ùbòdżich jirlancczich robotników.<ref>Irish Crochet Lace Exhibit Catalog</ref> == Héklowanié jakno kùńszta == [[Òbrôzk:Yarn bombing.JPG|mały|[[Kòło]]]] [[Yarn bombing]] je to forma kunsztów darżëcnych na ten sam ôrt jak [[graffiti]], tëli, że nie je to malowóne farbą, a do twòrzënô dokôzu ùżëwô sã wôłny i héklocza. Twòrzënié jinstalacëji może bawic baro długo. Dôkazë z wôłny òbchadane sã jakno forma nietrwałô.<ref>Wollan, Maria (18 maja 2011). "Graffiti jest przytulny, kobiecą stronę" . ''The New York Times. ''</ref> Pierszi rôz taką formã dôkòzù wëkònała Magda Sayeg, 37, z Houston w 2005 rokù. Wëmëszlëła, żebë òbhéklowac klëczczi w swòjim krómie.<ref>https://web.archive.org/web/20190306111515/https://www.blouinartinfo.com/contemporary-arts/article/37853-the-wild-and-woolly-world-of-yarn-bombing-street-arts-soft-sensation</ref> == Òbaczë téż == * [[Quilling]] * [[Decoupage]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Hobby]] ffrgb8mxendtvxrvfypsa8q3yqx5f8m 0 9386 196574 187470 2026-04-27T22:26:05Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi ==*→== Bùtnowé lënczi =={{Commons}}*; ' - to '→' – to ' 196574 wikitext text/x-wiki '''Młodzowi kùch''' – to je kùch ùpiekłi z casta z młodzama. Mòże gò zrobic tak: młodze (10 dag) so rozrobic w cepłim mlékù. Przë tim do pół skła mléka trzeba dodac dwie łëżczi cëkru i kąsk mączi, ë to ùmiészac drewnianą łëżką. Resztã mléka (pół skła) i cëczer (reszta ze skła cëkru) z tłuszczã (250 g margarinë "Palma") rozpùszczëc i do tegò wsëpac mąkã (razem 1 kg pszeny mączi), dodac jaja (6 szt.) i razem dobrze wëmiészac. Dodac rozrobioné młodze i kąsk smiotanë. Tak długò to wërôbiac, jaż bãdą pãcherziczi lëftu i casto bãdze òdchôdało òd rãczi. A na wiérzch trzeba zrobic krëszonkã, kùsk tegò tłuszczu, cëkru i casta, co òstónie w misce przë wkłôdaniu na blachã. Tak zrobioné casto wsadzëc na szterdzescë minut do piekarnika i piec. [[Kaszëbi]] nawetka w Kanadze znają téż [[kaszëbsczi kùch marchewny]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160304222227/http://pomorskie.travel/Odkrywaj-Kuchnia-Produkty_tradycyjne-Wyroby_piekarnicze_i_cukiernicze/1242/M_odzowy_kuch_z_kruszonk_ Młodzowy kuch z kruszonką] * [https://web.archive.org/web/20140905024811/http://www.powiatkoscierski.pl/upload/Ksiazka_kucharska_A5_koscierzyna.pdf m.jin. młodzowi kùch] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia]] pmfl6uk24sjm4fhuihztwwn326n3kun 0 9404 196576 176618 2026-04-27T22:27:31Z Iketsi 3254 {{Przëpisë}} 196576 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Bacon and Potato Soup Kartoflanka, 01.JPG|mały|Szëmrzëca]] '''Szëmrzëca''' – to je zupa m. jin. z [[Bùlwa|bùlwama]]<ref>kartoflanka[http://pl.wiktionary.org/wiki/kartoflanka]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, t.V (1972), s. 248. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia]] 2664uc2x6bks09nw040vq4qrr141upy 0 9477 196560 193544 2026-04-27T22:19:43Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Kółkò (fërkòt)]] 196560 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Singer sewing machine goto.jpg|mały|Stôrô maszina do szëcô]] [[Òbrôzk:Lockstitch.gif|left|mały|]] '''Maszina do szëcô''' – to je maszina ùżiwónô do szëcô (łączeniô sztëczków elasticznëch materiałów z pòmòcą nitków przez zdzejanié zesziwków). Wôżny w ni je chwôtnik, chtëren chwôtô nitkã. == Òbaczë téż == * [[Kółkò (fërkòt)]] * [[Kalander]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Maszinë]] c24wf2387hql4jgj7vlw3a06mafkle9 0 9489 196571 169082 2026-04-27T22:24:53Z Iketsi 3254 – 196571 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ruskie.jpg|mały|Natkóné klósczi]] '''Natkónô klóska''' – mòże bëc zrobionô z rżany mączi i natkónô [[Szprotka|szprotkama]] (rżané klósczi z bretlingama). == Lëteratura == * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków, t.II (1968), s. 169. == Przësłowié == * Kąsk do kąska, jaż mdze klóska. {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia]] 84ia09grova0tlndtbpwwgd12lupudg 0 9573 196557 171354 2026-04-27T22:18:42Z Iketsi 3254 YouTube 196557 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bytów MZK kołowrotek pl.jpg|mały|Kółka]] '''Kółkò''' – to je mechaniczny przërëchtënk do robieniô [[Przãdzô|przãdzë]] np. z wełnë. Prząsc mòże jesz dzysô, ale to ju mało białków na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rozmieje robic. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|dqkxjEYO_E0}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Technika]] dwdg5i9jdhj9sytkpnh67hxbi5ide7i 196558 196557 2026-04-27T22:19:09Z Iketsi 3254 |Learn to Spin Basics on the Paradise Fibers Production Wheel 196558 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bytów MZK kołowrotek pl.jpg|mały|Kółka]] '''Kółkò''' – to je mechaniczny przërëchtënk do robieniô [[Przãdzô|przãdzë]] np. z wełnë. Prząsc mòże jesz dzysô, ale to ju mało białków na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rozmieje robic. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|dqkxjEYO_E0|Learn to Spin Basics on the Paradise Fibers Production Wheel}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Technika]] k30a2n66nhy2saqbdjjdzn7ljyga7qi 196561 196558 2026-04-27T22:19:50Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Maszina do szëcô]] 196561 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bytów MZK kołowrotek pl.jpg|mały|Kółka]] '''Kółkò''' – to je mechaniczny przërëchtënk do robieniô [[Przãdzô|przãdzë]] np. z wełnë. Prząsc mòże jesz dzysô, ale to ju mało białków na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rozmieje robic. == Òbaczë téż == * [[Maszina do szëcô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|dqkxjEYO_E0|Learn to Spin Basics on the Paradise Fibers Production Wheel}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Technika]] kzxh4qlzhjqrax3zznpxel2f4x7pcyz 0 9578 196562 187407 2026-04-27T22:20:30Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 196562 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Milicja Obywatelska (3).JPG|mały|]] '''Òbëwatelskô Milicjô (ÒM)''' – to bëła ùnifòrmòwô państwòwô fòrmacjô ò charakterze pòlicyjowym, chërna bëła do utrzëmaniô statkù i pòrządkù, biôtczi z zleczińcama ë zapewnieniô pùblicznegò bezpiekù. ÒM bëła w [[Pòlskô|Pòlsce]] w latach 1944–1990. Milicjance mògle jezdzëc autama. == Lëteratura == * Józef Urbanowicz, Mała encyklopedia wojskowa, Warszawa 1970, t. 2, s. 312. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Òbëwatelskô Milicjô]] cycquvsaawtt27l57lmvx8uxaxv89uy 0 9656 196516 196187 2026-04-27T14:43:09Z Iketsi 3254 + 196516 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Kaszëbsczé Parlamentarné Karno''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kaszubski Zespół Parlamentarny'') – karno senatorów i pòsélców òd 2011 rokù we [[Warszawa|Warszawie]]. Jegò spòdlowi cél to m. jin. rozwij kaszëbiznë. Swój zaczątk òno miało w 2006 rokù. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] * [[Instytut Kaszubski]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20201106172718/https://www.senat.gov.pl/sklad/zespoly/parlamentarny,170,kaszubski-zespol-parlamentarny-obslugiwany-przez-kancelarie-senatu.html Kaszëbsczé Parlamentarné Karno w parlamence 9 kadencje (2019–)] * [http://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/agent.xsp?symbol=SKLADZESP&Zesp=335 Kaszëbsczé Parlamentarné Karno w parlamence 8 kadencje (2015–2019)] * [http://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/agent.xsp?symbol=ZESPOL&Zesp=174 Kaszëbsczé Parlamentarné Karno w parlamence 7 kadencje (2011–2015)] [[Kategòrëjô:Pòlitika]] kzfsiy2rh1warxo9z1mduudc48jcuxz 0 9942 196489 170776 2026-04-27T13:13:54Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Pòliticzné partie]] 196489 wikitext text/x-wiki '''Przëmierze na pòkrok ë przëbùdzenié''' ([[miemiecczi jãzëk|mie.]] ''Allianz für Fortschritt und Aufbruch'') – to je miemieckô partjô, chtërna nie chce retac [[Greckô]] ë dëtków [[Eùro]]. Ji nôleżnicë są pòjużnomëslnota ë kònzerwatistama. Prowadnik je [[Bernd Lucke]]. {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Miemieckô]] [[Kategòrëjô:Pòliticzné partie]] ceu68ibqwxjuzimjdlajbcyhnemf7kd 196511 196489 2026-04-27T14:25:56Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Eùro]] * [[Niemieckô]] * [[Greckô]] 196511 wikitext text/x-wiki '''Przëmierze na pòkrok ë przëbùdzenié''' ([[miemiecczi jãzëk|mie.]] ''Allianz für Fortschritt und Aufbruch'') – to je miemieckô partjô, chtërna nie chce retac [[Greckô]] ë dëtków [[Eùro]]. Ji nôleżnicë są pòjużnomëslnota ë kònzerwatistama. Prowadnik je [[Bernd Lucke]]. == Òbaczë téż == * [[Eùro]] * [[Niemieckô]] * [[Greckô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Miemieckô]] [[Kategòrëjô:Pòliticzné partie]] mle3k11uwyct682a38kv836ef298dmh 196512 196511 2026-04-27T14:26:34Z Iketsi 3254 Òbrôzk 196512 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wir Bürger Logo.png|mały]] '''Przëmierze na pòkrok ë przëbùdzenié''' ([[miemiecczi jãzëk|mie.]] ''Allianz für Fortschritt und Aufbruch'') – to je miemieckô partjô, chtërna nie chce retac [[Greckô]] ë dëtków [[Eùro]]. Ji nôleżnicë są pòjużnomëslnota ë kònzerwatistama. Prowadnik je [[Bernd Lucke]]. == Òbaczë téż == * [[Eùro]] * [[Niemieckô]] * [[Greckô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Miemieckô]] [[Kategòrëjô:Pòliticzné partie]] mc43p7nli4inogay6qp42w2lnx25zb7 0 9974 196556 192455 2026-04-27T22:18:04Z Iketsi 3254 https://www.pgnig.pl/ 196556 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pgnig sterowiec.jpg|thumb|]] '''Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo (PGNiG)''' abò '''Pòlsczé Pétrochòwé Górnictwò ë Gazownictwò''' – to je znónô firma (wëcmanizna). M.jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] mòże òd nich kùpiac gaz. W 2015 rokù òni jesz szukele széfrowégò gazu. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.pgnig.pl/ {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòlskô]] 2dfwuu7pzwb8db5qqk031hxr5p8utgc 0 10078 196568 172028 2026-04-27T22:23:48Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Plińce]] 196568 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Blini Tanya.jpg|mały|Kôłczi]] '''Kôłk''' – je ùpiekłi z mączi, jaja ë mléka abò wòdë. Òn je piekłi z dwóch strón na òléju w patelni. Gò mòże pòsëpac cëkrem. == Òbaczë téż == * [[Plińce]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] ntu10uk7dd852sb0y62m3psx8u4ykxc 0 10178 196570 172211 2026-04-27T22:24:33Z Iketsi 3254 – 196570 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kaszanka.jpg|mały|Krëpnica]] '''Krëpnica''' – mòże bëc zrobionô z krëpów, krëwie i jinëch dodôwków we flace. == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1972, tom V, s. 272 (szmakac) {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia]] 2ib94ds3oqyta8tlgj27s7cj244l7a6 0 10439 196565 184150 2026-04-27T22:22:40Z Iketsi 3254 ' px'→'px'; ' - to '→' – to ' 196565 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Winnie-the-Pooh Bulgarian Edition Book Cover.jpg|mały]] [[Òbrôzk:Winnie the Pooh- White River -Ontario-20060630.jpg|mały|Miedzwiôdk Pùfôtk- White River, Ontario]] '''Miedzwiôdk Pùfôtk''' (''Winnie-the-Pooh'') – to je titel ksążczi dlô dzecy, chtërny aùtorã je A. A. Milne, a przełożënk z anielsczégò jãzëka na kaszëbsczi je [[Bòżena Szëmańskô|Bòżenë Ùgòwsczi]]. W ti ksążce z 2015 rokù są jilustracje z pierwòtnëch wersjów dokazu. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britanijô]] gxs32ozrxjh0eedg01qujegxgsx5a05 196566 196565 2026-04-27T22:22:53Z Iketsi 3254 – 196566 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Winnie-the-Pooh Bulgarian Edition Book Cover.jpg|mały]] [[Òbrôzk:Winnie the Pooh- White River -Ontario-20060630.jpg|mały|Miedzwiôdk Pùfôtk – White River, Ontario]] '''Miedzwiôdk Pùfôtk''' (''Winnie-the-Pooh'') – to je titel ksążczi dlô dzecy, chtërny aùtorã je A. A. Milne, a przełożënk z anielsczégò jãzëka na kaszëbsczi je [[Bòżena Szëmańskô|Bòżenë Ùgòwsczi]]. W ti ksążce z 2015 rokù są jilustracje z pierwòtnëch wersjów dokazu. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Britanijô]] 5kbw0rwu79a65db2ru30cbn217vzu5w 0 11007 196513 179569 2026-04-27T14:33:54Z Iketsi 3254 {{Commons}} 196513 wikitext text/x-wiki [[File:UNESCO-ICH-blue.svg|thumb|]] '''Niematerialnô kùlturowô spôdkòwizna''' – to je niématerialnô lëdzkô wërobinã opisónô w Kònwencje UNESCO w sprawie òchrónie niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë, spòrządzony w [[Pariz]]u dnia 17 rujana 2003 r. (Dz.Ù. 2011 nr 172, pòz. 1018), a tikô sã òna dëcht nôprzód ùmiejãtnosców i wiédzë. Na krajowi lësce niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë prowadzony przez [[Minysterstwò Kùlturë i Nôrodny Spôdkòwiznë|Ministra Kùlturë i Nôrodny Spôdkòwiznë]] je wpisënk kaszëbsczégò wësziwaniô żukòwszczégò sztélu. To mô sã w pierszi rédze przëczënic do wzmòcnieniô przekazywaniô pòstãpnym pòkòlenióm wiédzë ò rãcznym kaszëbsczim wësziwanim żukòwsczégò sztélu, a téż ùmiejãtnoscë wësziwaniô zgódno ze wskôzama tegò sztélu. W bédënkù w ti sprawie sczerowónym do Nôrodnégò Institutu Spôdkòwiznë je òbmëslënk dzejaniów, chtërne pòdtrzimùją żëwòtnosc wësziwaniô i służą jegò òchrónie na cząd 5 lat. Wpisanié kaszëbsczégò wësziwaniô żukòwsczégò sztélu na krajową lëstã niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë ùdało sã w 2015 rokù i béł to pierszi wpisënk z [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Mòżlëwé są téż starania ò jegò wpisënk na jednã z systemù lëstów UNESCO. Célã wpisaniô je wzmòcnienié przekazëwaniô rãcznégò kaszëbsczégò wësziwaniô żukòwsczégò sztélu pòstãpnym pòkòlenióm. Òkóma art. 2 pkt 1,2 i 3 Kònwencje UNESCO w sprawie òchrónie niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë wôżné są tuwò téż: art. 12, ùst. 1 pkt f Eùropejsczi Kôrtë regionalnëch abò miészëznowëch jãzëków spòrządzonô w Strasbùrgù dnia 5 lëstopadnika 1992 r. (Dz. Ù. 2009 nr 137, pòz. 1121) i zapisë Ùstawë z dnia 6 stëcznika 2005 r. ò nôrodnëch i etnicznëch miészëznach i ò regionalnym jãzëkù (Dz. Ù. 2005 nr 17, pòz. 141). == Òbaczë téż == * [[UNESCO]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Aktualnosci/10.10.16/folder%20krajowa%20lista%20niematerialne%20PL.pdf wësziwk s. 18] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] 4890yw7x1pehfwyjux5yxk5zqgy2mp4 196514 196513 2026-04-27T14:34:30Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[UNESCO]] * [[Minysterstwò Kùlturë i Nôrodny Spôdkòwiznë]] 196514 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:UNESCO-ICH-blue.svg|mały|]] '''Niematerialnô kùlturowô spôdkòwizna''' – to je niématerialnô lëdzkô wërobinã opisónô w Kònwencje UNESCO w sprawie òchrónie niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë, spòrządzony w [[Pariz]]u dnia 17 rujana 2003 r. (Dz.Ù. 2011 nr 172, pòz. 1018), a tikô sã òna dëcht nôprzód ùmiejãtnosców i wiédzë. Na krajowi lësce niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë prowadzony przez [[Minysterstwò Kùlturë i Nôrodny Spôdkòwiznë|Ministra Kùlturë i Nôrodny Spôdkòwiznë]] je wpisënk kaszëbsczégò wësziwaniô żukòwszczégò sztélu. To mô sã w pierszi rédze przëczënic do wzmòcnieniô przekazywaniô pòstãpnym pòkòlenióm wiédzë ò rãcznym kaszëbsczim wësziwanim żukòwsczégò sztélu, a téż ùmiejãtnoscë wësziwaniô zgódno ze wskôzama tegò sztélu. W bédënkù w ti sprawie sczerowónym do Nôrodnégò Institutu Spôdkòwiznë je òbmëslënk dzejaniów, chtërne pòdtrzimùją żëwòtnosc wësziwaniô i służą jegò òchrónie na cząd 5 lat. Wpisanié kaszëbsczégò wësziwaniô żukòwsczégò sztélu na krajową lëstã niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë ùdało sã w 2015 rokù i béł to pierszi wpisënk z [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Mòżlëwé są téż starania ò jegò wpisënk na jednã z systemù lëstów UNESCO. Célã wpisaniô je wzmòcnienié przekazëwaniô rãcznégò kaszëbsczégò wësziwaniô żukòwsczégò sztélu pòstãpnym pòkòlenióm. Òkóma art. 2 pkt 1,2 i 3 Kònwencje UNESCO w sprawie òchrónie niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë wôżné są tuwò téż: art. 12, ùst. 1 pkt f Eùropejsczi Kôrtë regionalnëch abò miészëznowëch jãzëków spòrządzonô w Strasbùrgù dnia 5 lëstopadnika 1992 r. (Dz. Ù. 2009 nr 137, pòz. 1121) i zapisë Ùstawë z dnia 6 stëcznika 2005 r. ò nôrodnëch i etnicznëch miészëznach i ò regionalnym jãzëkù (Dz. Ù. 2005 nr 17, pòz. 141). == Òbaczë téż == * [[UNESCO]] * [[Minysterstwò Kùlturë i Nôrodny Spôdkòwiznë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Aktualnosci/10.10.16/folder%20krajowa%20lista%20niematerialne%20PL.pdf wësziwk s. 18] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] kocin7nz840p3s2tc24lvj4lf0sngqp 14 11230 196493 178372 2026-04-27T13:30:31Z Iketsi 3254 kat. 196493 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka oksytański. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|oc]] 8xpeoohs0lfedjggn5aujwut3oo4stu 14 11241 196499 178384 2026-04-27T13:31:12Z Iketsi 3254 kat. 196499 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka sardyński. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|sc]] eoyj7urr1d0qpz0xwzkqexwx0a8rt4h 14 11242 196501 178385 2026-04-27T13:31:20Z Iketsi 3254 kat. 196501 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka serbsko-chorwacki. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|sh]] 33on0mi535yppalzcriu8b4o3ll0t6l 14 11258 196502 178424 2026-04-27T13:31:22Z Iketsi 3254 kat. 196502 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka tajski. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|th]] 6xw8bntaj3qpkob1jjr5loguttl99rk 14 11261 196500 178433 2026-04-27T13:31:16Z Iketsi 3254 kat. 196500 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka scots. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|sco]] 7alvin8l83sl88fyvmw6wti1cs046uk 14 11262 196496 178434 2026-04-27T13:30:48Z Iketsi 3254 kat. 196496 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka Norfuk / Pitkern. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|pih]] gl37pl5da58j4fmujpwlj4ckwucf1dj 14 11268 196505 178454 2026-04-27T13:31:35Z Iketsi 3254 kat. 196505 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka kantoński. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|yue]] 5sjyrwh8n6vxsrddcw0ujw1ot14dwx2 14 11283 196504 178486 2026-04-27T13:31:28Z Iketsi 3254 kat. 196504 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka tatarski. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|tt]] exqsw2z1dfa8ceq9c5blcau7o5dm24m 14 11287 196503 178500 2026-04-27T13:31:25Z Iketsi 3254 kat. 196503 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka tałyski. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|tly]] b629n8ombmr7vzrktvf91s5c8wahp3y 14 11290 196492 178504 2026-04-27T13:30:29Z Iketsi 3254 kat. 196492 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka norweski (nynorsk). [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|nn]] rit72o95yfb8341zdnckeckl16kmibi 14 11294 196497 178513 2026-04-27T13:31:04Z Iketsi 3254 kat. 196497 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka rundi. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|rn]] snxixitlo28qj4sk9wih7f7sie7xxzd 14 11295 196494 178515 2026-04-27T13:30:37Z Iketsi 3254 kat. 196494 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka orija. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|or]] oke4v7sd9l60l1v8vs7jncqtas6jvic 14 11296 196495 178516 2026-04-27T13:30:42Z Iketsi 3254 kat. 196495 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka palijski. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|pi]] mp87lwc390su9v54o93bg74ll0l1ec2 0 12084 196508 193250 2026-04-27T13:33:23Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Ruskô]]; 196508 wikitext text/x-wiki {| border="1" align="right" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; ; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%;" |+<big><big>'''Króléwc'''</big></big><br><big><big>'''Калининград'''</big></big> | align="center" |[[Òbrôzk:Coat_of_arms_of_Kaliningrad.svg|centruj|140x140px]] | align="center" |[[Òbrôzk:Flag_of_Kaliningrad.svg|centruj|140x140px]] |- | align="center" style="background:#efefef;" width="120px" |Herb | align="center" style="background:#efefef;" width="130px" |Fana |- | colspan="2" align="center" |[[Òbrôzk:Kaliningrad_05-2017_img10_aerial_view.jpg|centruj|250x250px]] |- |Państwò |[[Ruskô]] |- |Òbwód |[[Królewiecczi òbwód|Królewiecczi]] |- |Òficjalné ùsôdzenié |1255 |- |[[Bùrméster]] | align="left" |Jewgienij Lubiwy |- |Wiéchrzëzna |224,7 km² |- |Pòłożenié: |54°42′N 20°30′E |- |Lëdztwò <small>([[2021]])</small> |493 256 |- |[[Pòcztowi kòd]] |236000 |- |[[Registracëjné tôfle]] |39 |- | colspan="2" align="center" style="border-bottom:3px solid gray;" | '''Adresa:''' <div style="text-align: left; font-size: 95%"></div> ---- |} '''Króléwc''' [[Klasiczni varianjt|kv''.'']] ''Królévc'' ([[Rusczi jãzëk|rus.]] Калининград'', Kaljinjingrad,'' [[Miemiecczi jãzëk|miem''.'']] ''Königsberg,'' [[Lëtewsczi jãzëk|lët]]''. Karaliaučius'') - gard w [[Ruskô|Rusczi]] przë mùni [[Pregoła|Pregołi]] do [[Swiéżi Zôlój|Swieżégò Zôlója]]. Stolëca królewiecczégò òbwodu. W latach 1993 - 2022 Króléwc bëł partnersczim gardã [[Gduńsk|Gduńska]]. == Pòłożenié == Króléwc leżi na Sambésczim Półòstrowie. 35 km òd pòlsczé grańcy, 75 km do lëtewsczé grańcy ë 1289 km òd [[Mòskwa|Mòskwy]]. Histrorëcznié lëżi w [[Prësowie|Prësach]] ë Sambji. == Miono == Pierszô prësczi miono bëło ''Tuwangste.'' W 1255 Krziżacë zdôbëli gard ë wëbùdowali zômk ''Regiomontium.'' Co òznoczi ''Królewskô Góra'' pò miemieckù ''Königsberg'' Königs - Króla, Berg - Góra. W czasach rządów miemiecczich òficjalne miono bëło ''Königsberg.'' Òd tégò miona pòchodzą òdpòwiedniczi w jinszich jãzëkach: pòl. ''Królewiec'', [[Prësczi jãzëk|prës.]] ''Kunnegsgarbs,'' [[Czesczi jãzëk|cz''.'']] ''Královec,'' [[Lëtewsczi jãzëk|lët.]] ''Karaliaučius.'' Stôre rësczé miono bëło zôpisëwane jakò Королевец (tr. ''Koroljewjec''). Pò zdôbëcu gardù przez Czérwoną Armjã do 4 lëpińca 1946 ùżiwano miemieczégò miona zôpisëwanégò w [[Cërëlica|cërëlicy]] Кёнигсберг (tr. ''Kjonigsberg'') czëj (4 lëpińca) ùchwalono òficjalne rusczé miono Калининград (tr. Kaliningrad) na tczã sowiecczégò przesprôwca [[Michaił Kalinin|Michaiła Kalinina]] - chtëri pòdpisôł rozkôz wëkoniania mòdrù pòlsczé jinteligencji ë generałów w Katyniu. Miono Kaliningrad bëło òficjalnym miona w pòlsczim jãzëkù do 9 maja 2023 czëj Kòmisjô Standarizacji Mion pòza Grańcami Pòlsczé Repùbliczi (pòl. ''Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej'') ùchwaliła, że zalécô sã ùżiwanié miona ''Królewiec'', a miono ''Kaliningrad'' je niezalécane. Dzél miészkańców Króléwca je za pówrotã do starégò miona Кёнигсберг. W 2012 karno aktywstów ''Amberkant'' stworziło peticjã bë pòwrócëc do miemieczégò miona. Peticjã pòdpisało kòl 400 tës. lëdzë w Rusczi. Bùrméster ë Guwernator pòwiedzeli, że nie są procëm zmianie le nié terô. == Òbaczë téż == * [[Ruskô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Króléwc| ]] lhs8l60agau7z2efsyhijzr2y7y5sv4 14 12401 196510 191355 2026-04-27T13:34:06Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Ruskô]] 196510 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ruskô]] cqhbt86vk2wbxxi77007g5l68jnkesf 14 12549 196498 194002 2026-04-27T13:31:08Z Iketsi 3254 kat. 196498 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka rusiński. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|rue]] eh8dz7n7yk54gjfudn2qdv50pp1v9gd 2 12576 196520 195231 2026-04-27T15:21:00Z Iketsi 3254 /* C */ + 196520 wikitext text/x-wiki == [[Special:SpecialPages]] == {| class="mw-collapsible mw-collapsed wikitable sortable" |+ !# ! ! ! |- | align="right" |1 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AncientPages|{{int:ancientpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |2 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BrokenRedirects|{{int:brokenredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |3 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeadendPages|{{int:deadendpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |4 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DoubleRedirects|{{int:doubleredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |5 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FewestRevisions|{{int:fewestrevisions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |6 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LintErrors|{{int:linterrors/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |7 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LonelyPages|{{int:lonelypages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |8 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LongPages|{{int:longpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |9 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectedPages|{{int:protectedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |10 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectedTitles|{{int:protectedtitles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |11 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ShortPages|{{int:shortpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |12 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedCategories|{{int:uncategorizedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |13 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedFiles|{{int:uncategorizedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |14 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedPages|{{int:uncategorizedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |15 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedTemplates|{{int:uncategorizedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |16 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnconnectedPages|{{int:unconnectedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |17 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedCategories|{{int:unusedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |18 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedFiles|{{int:unusedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |19 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedTemplates|{{int:unusedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |20 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedCategories|{{int:wantedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |21 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedFiles|{{int:wantedfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |22 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedPages|{{int:wantedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |23 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedTemplates|{{int:wantedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |24 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WithoutInterwiki|{{int:withoutinterwiki/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |25 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllPages|{{int:allpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |26 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Categories|{{int:categories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |27 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CategoryTree|{{int:categorytree/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |28 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DisambiguationPageLinks|{{int:disambiguationpagelinks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |29 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DisambiguationPages|{{int:disambiguationpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |30 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EntityUsage|{{int:entityusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |31 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LinkSearch|{{int:linksearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |32 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListRedirects|{{int:listredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |33 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Nearby|{{int:nearby/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |34 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PagesWithBadges|{{int:pageswithbadges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |35 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PagesWithProp|{{int:pageswithprop/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |36 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PrefixIndex|{{int:prefixindex/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |37 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Search|{{int:search/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |38 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TrackingCategories|{{int:trackingcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |39 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AccountSecurity|{{int:accountsecurity/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |40 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BotPasswords|{{int:botpasswords/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |41 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ChangeCredentials|{{int:changecredentials/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |42 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ChangeEmail|{{int:changeemail/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |43 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TopicSubscriptions|{{int:discussiontools-topicsubscription-special-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |44 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalPreferences|{{int:globalpreferences/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |45 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalRenameRequest|{{int:globalrenamerequest/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |46 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalVanishRequest|{{int:globalvanishrequest/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |47 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserLogin|{{int:login/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |48 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MergeAccount|{{int:mergeaccount/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |49 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Notifications|{{int:notifications/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |50 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthManageMyGrants|{{int:oauthmanagemygrants/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |51 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PasswordReset|{{int:passwordreset/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |52 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Preferences|{{int:preferences/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |53 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RemoveCredentials|{{int:removecredentials/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |54 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ResetTokens|{{int:resettokens/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |55 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserLogout|{{int:userlogout/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |56 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ActiveUsers|{{int:activeusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |57 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AutoblockList|{{int:autoblocklist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |58 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BlockList|{{int:blocklist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |59 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CentralAuth|{{int:centralauth/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |60 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalContributions|{{int:checkuser-global-contributions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |61 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Contributions|{{int:contributions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |62 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CreateAccount|{{int:createaccount/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |63 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EmailUser|{{int:emailuser-title-notarget/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |64 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalBlockList|{{int:globalblocking-list/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |65 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUserRights|{{int:globalgroupmembership/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |66 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalGroupPermissions|{{int:globalgrouppermissions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |67 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUsers|{{int:globalusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |68 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListGrants|{{int:listgrants/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |69 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListGroupRights|{{int:listgrouprights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |70 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListUsers|{{int:listusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |71 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthConsumerRegistration|{{int:oauthconsumerregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |72 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthListConsumers|{{int:oauthlistconsumers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |73 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PasswordPolicies|{{int:passwordpolicies/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |74 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserRights|{{int:userrights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |75 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AbuseLog|{{int:abuselog/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |76 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditRecovery|{{int:editrecovery/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |77 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Log|{{int:log/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |78 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewFiles|{{int:newimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |79 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewPages|{{int:newpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |80 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewPagesFeed|{{int:newpagesfeed/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |81 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RecentChanges|{{int:recentchanges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |82 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RecentChangesLinked|{{int:recentchangeslinked/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |83 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Tags|{{int:tags/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |84 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Watchlist|{{int:watchlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |85 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FileDuplicateSearch|{{int:fileduplicatesearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |86 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalJsonLinks|{{int:globaljsonlinks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |87 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUsage|{{int:globalusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |88 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListDuplicatedFiles|{{int:listduplicatedfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |89 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListFiles|{{int:listfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |90 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MediaStatistics|{{int:mediastatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |91 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MIMESearch|{{int:mimesearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |92 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OrphanedTimedText|{{int:orphanedtimedtext/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |93 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Transcode_statistics|{{int:transcodestatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |94 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Upload|{{int:upload/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |95 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AbuseFilter|{{int:abusefilter/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |96 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllMessages|{{int:allmessages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |97 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ApiFeatureUsage|{{int:apifeatureusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |98 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ApiSandbox|{{int:apisandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |99 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BookSources|{{int:booksources/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |100 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WikiSets|{{int:centralauth-editset/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |11 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditChecks|{{int:editchecks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |12 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ExpandTemplates|{{int:expandtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |13 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GadgetUsage|{{int:gadgetusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |14 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Hieroglyphs|{{int:hieroglyphs/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |15 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Interwiki|{{int:interwiki-title-norights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |16 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NamespaceInfo|{{int:namespaceinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |17 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RestSandbox|{{int:restsandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |18 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:SiteMatrix|{{int:sitematrix/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |19 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Gadgets|{{int:special-gadgets/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |110 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Statistics|{{int:statistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |111 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TemplateSandbox|{{int:templatesandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |112 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Version|{{int:version/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |113 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeletePage|{{int:deletepage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |114 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Diff|{{int:diff-form/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |115 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditPage|{{int:editpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |116 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewSection|{{int:newsection/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |117 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageHistory|{{int:pagehistory/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |118 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageInfo|{{int:pageinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |119 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PermanentLink|{{int:permanentlink/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |120 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectPage|{{int:protectpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |121 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Purge|{{int:purge/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |122 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomInCategory|{{int:randomincategory/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |123 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Random|{{int:randompage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |124 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomRedirect|{{int:randomredirect/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |125 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomRootpage|{{int:randomrootpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |126 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Redirect|{{int:redirect/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |127 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostCategories|{{int:mostcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |128 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedFiles|{{int:mostimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |129 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostInterwikis|{{int:mostinterwikis/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |130 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedPages|{{int:mostlinked/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |131 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedCategories|{{int:mostlinkedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |132 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostTranscludedPages|{{int:mostlinkedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |133 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostRevisions|{{int:mostrevisions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |134 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CiteThisPage|{{int:citethispage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |135 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Book|{{int:coll-collection/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |136 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ComparePages|{{int:comparepages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |137 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Export|{{int:export/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |138 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Nuke|{{int:nuke/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |139 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageAssessments|{{int:pageassessments-special/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |140 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UrlShortener|{{int:urlshortener/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |141 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WhatLinksHere|{{int:whatlinkshere/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |142 |{{int:specialpages-group-spam/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BlockedExternalDomains|{{int:blockedexternaldomains/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |143 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ManageMentors|{{int:growthexperiments-manage-mentors-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |144 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MentorDashboard|{{int:growthexperiments-mentor-dashboard-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |145 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Impact|{{int:growthexperiments-specialimpact-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |146 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewcomerTasksInfo|{{int:newcomertasksinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |147 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllEvents|{{int:allevents/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |148 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CancelEventRegistration|{{int:canceleventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |149 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeleteEventRegistration|{{int:deleteeventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |150 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditEventRegistration|{{int:editeventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |151 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EventDetails|{{int:eventdetails/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |152 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GenerateInvitationList|{{int:generateinvitationlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |153 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:InvitationList|{{int:invitationlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |154 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MyEvents|{{int:myevents/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |155 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MyInvitationLists|{{int:myinvitationlists/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |156 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RegisterForEvent|{{int:registerforevent/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |157 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PendingChanges|{{int:pendingchanges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |158 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:StablePages|{{int:stablepages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |159 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ValidationStatistics|{{int:validationstatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |160 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AutomaticTranslation|{{int:automatic-translation-special-page-description/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |161 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CommunityConfiguration|{{int:communityconfiguration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |162 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Contribute|{{int:contribute/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |163 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ContentTranslation|{{int:cx/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |164 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FindComment|{{int:discussiontools-findcomment-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |165 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DiscussionToolsDebug|{{int:discussiontoolsdebug-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |166 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalRenameProgress|{{int:globalrenameprogress/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |167 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LintTemplateErrors|{{int:linttemplateerrors/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |168 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MathWikibase|{{int:mathwikibase/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |169 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ORESModels|{{int:oresmodels/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |170 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:SecurePoll|{{int:securepoll/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |} == C == {| class="wikitable" |+ ! ! |- |[[Special:AncientPages|{{int:ancientpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedCategories|{{int:uncategorizedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedFiles|{{int:uncategorizedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedPages|{{int:uncategorizedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedTemplates|{{int:uncategorizedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UnusedCategories|{{int:unusedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:WantedCategories|{{int:wantedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:Categories|{{int:categories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:CategoryTree|{{int:categorytree/{{USERLANGUAGE}}}}]] |<code><nowiki><categorytree mode="categories">Fùńdamentné kategòrëje</categorytree></nowiki></code> <categorytree mode="categories">Fùńdamentné kategòrëje</categorytree> |- |[[Special:TrackingCategories|{{int:trackingcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:RandomInCategory|{{int:randomincategory/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:MostCategories|{{int:mostcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:MostLinkedCategories|{{int:mostlinkedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |+ ! ! |- |[[:Kategòrëjô:Strony z zepsutymi przypisami]] | |- |[[:Kategòrëjô:Starnë lënkùjącé do nieegzystëjących lopków]] | |- |[[:Kategòrëjô:Pages lacking a References section heading]] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia EasyTimeline]] | |- |[[:Kategòrëjô:Inconsistent wikidata for Commons category]] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony używające magicznych linków ISBN]] | |} == OK? == {| class="wikitable" |+ ! ! !Desktop Web !Mobile Web !App !Kiwix ! |- | |Audio | | |OK | - |[[Łobéz]]; |- | |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia EasyTimeline|EasyTimeline]] | | | |OK |[[Łobéz]]; [[Linuksowô distribùcëjô]] |} == csbwp == * [[:Òbrôzk:Wikipedie w 'małych' językach Polski.pdf]] * {{RKJ|2023|190}} knrwl7lhvobelswaoorskzjdz23avfi 14 12778 196491 196157 2026-04-27T13:30:15Z Iketsi 3254 kat. 196491 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka macedoński. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|mk]] ddq1t4kw3ww031enluagggw2pi9iqwf 196506 196491 2026-04-27T13:31:42Z Iketsi 3254 kat. 196506 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka macedoński. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|mk.]] lul3h7njkt6uacb88wmkllbquqnhuu9 196507 196506 2026-04-27T13:32:35Z Iketsi 3254 -. 196507 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã jãzëka macedoński. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|mk]] ddq1t4kw3ww031enluagggw2pi9iqwf 0 12803 196484 196473 2026-04-27T13:08:17Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Iran]] 196484 wikitext text/x-wiki '''Nôweższi Wódca Iranu''' ([[Persczi jãzëk|pers]]. رهبر جمهوری اسلامی ایران) to je tituł przédnika kraju w [[Iran|Iranie]] òd 1979, je on wëbierany przez Gromadã Ekspertów. Wódca mo szëroczé ùdowierzenia, m.jin. mianowanié wësoczich ùrzãdników, w tim sãdzów, nôleżników Rewolucëjny Strażë ë nôleżników Radë Strażników Kònstitucje<ref>''[https://charterforcompassion.org/arts/arts/seda-voices-of-iran/the-iranian-constitution-and-governing-structure.html The Iranian Constitution and Governing Structure : Seda: Voices of Iran : Arts : Arts : Charter for Compassion]'' [online], charterforcompassion.org [dost. 2025-06-23] (<abbr>an.</abbr>).</ref>. Nôweższi Wódca wëpowiadô wòjnã, ògłasza powszechną mòbilizacjã, mòże dimisjonować prezydeńta a też je zwiérzchnikã i głównodowòdzącym zbrojnëch sëł<ref>''[https://pulaski.pl/analiza-iran-po-nieuchronnej-zmianie-najwyzszego-przywodcy/ Iran po nieuchronnej zmianie najwyższego przywódcy]'' [online], Fundacja im. Kazimierza Pułaskiego, 19 séwnika 2016 [dost. 2025-06-23] (pòl.).</ref>. Kòntroluje wëmiar sprawiedlëwòsci ë państwòwe media<ref>''[https://www.fakt.pl/polityka/przywodca-iranu-ajatollah-ali-chamenei-i-potega-finansowa-jego-rodziny/1ekkvxg?srcc=undefined&utm_v=2 Kim jest ajatollah Ali Chamenei? Jego rodzina kontroluje gigantyczne bogactwa]'' [online], Fakt, 19 czerwińca 2025 [dost. 2025-06-23] (pòl.).</ref><ref>Nikołajew J., ''[https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/nurt-svd/2015-tom-49-numer-2-138/nurt_svd-r2015-t49-n2_138-s191-212.pdf Konstytucja Islamskiej Republiki Iranu: zagadnienia wyznaniowe]'', Muzeum Historii Polski, 2015 [zarchiwizowane] (<abbr>pòl.</abbr>).</ref>. Czede w 2026 zdżinął Ali Chamenei do czasu wëboru nowegò wódcë Iranã rządzëłô Timczasowô Przédniczô Rada, w skład jaczi weszli prezydeńt Masud Pezeszkian, Alireza Arafi, nôleżnik Gromadë Ekspertów ë Gholamhosejn Mohseni-Eżei , przédnik sądownictwa<ref>''[https://www.pap.pl/aktualnosci/rada-przywodcza-rozpoczela-prace-tymczasowo-przejmie-obowiazki-chameneia Rada Przywódcza rozpoczęła prace. Tymczasowo przejmie obowiązki Chameneia]'' [online], www.pap.pl, 1 strëmiannika 2026 [dost. 2026-04-26] (pòl.).</ref>. {| class="wikitable" |+ Lista nôweższich wódców [[Iran|Islamsczi Republiczi Iranu]] ! Lp. ! Fòtografiô ! Òsoba ! Òd ! Do |- | 1. | [[Òbrôzk:Ruhollah Khomeini portrait 2.jpg|100px]] | [[Ruhollah Chomejni]]<br><small>(1902–1989)</small> | 3 gòdnika 1979 | 3 czerwińca 1989 |- | 2. | [[Òbrôzk:Ali Khamenei at IRGC Aerospace Force 2023.jpg|100px]] | [[Ali Chamenei]]<br><small>(1939–2026)</small> | 4 czerwińca 1989 | 28 gromicznika 2026 |- |-style="background:#e6e6aa;" | − | [[Òbrôzk:Masoud Pezeshkian 14040616 (cropped).jpg|33px]] [[Òbrôzk:Alireza Arafi 13990824 0146818 crop.jpg|33px]] [[Òbrôzk:Gholam Hossein Mohseni-Eje'i 2023 (Cropped).jpg|33px]] |<br />'''Timczasowô Przédniczô Rada:'''<br />[[Masud Pezeszkian]] <small>(1954–)</small><br />[[Alireza Arafi]] <small>(1959–)</small><br />[[Gholamhosejn Mohseni-Eżei]] <small>(1956–)</small> | 1 strëmiannika 2026 |8 strëmiannika 2026 |- |3. |[[Òbrôzk:Mojtaba Khamenei 2019.jpg|123x123px]] |[[Modżtaba Chamenei]]<br><small>(1969–)</small> |8 strëmiannika 2026 |''dali'' |} == Òbaczë téż == * [[Iran]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Iran]] [[Kategòrëjô:Pòliticë]] i4acdscr2senhs1rbjifcz30r77dqvm 14 12805 196483 2026-04-27T13:07:33Z Iketsi 3254 N 196483 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] r5v3g358zaeofhth7himm3lfil6qs6t