Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 4 2489 197125 196985 2026-05-01T14:52:23Z Orbitminis 18250 mój szablóna dodôny 197125 wikitext text/x-wiki {|align=center width=95% style="border: 1px solid #c6c9ff;border-collapse:collapse;" border=1 |{{[[Szablóna:Apartny_artikel|Apartny artikel]]}} |{{Apartny_artikel}} |- |{{[[Szablóna:stub|stub]]}} |{{stub}} |- |{{[[Szablóna:Kòreja-stub|Kòreja-stub]]}} |{{Kòreja-stub}} |- |{{[[Szablóna:verify|verify]]}} |{{verify}} |- |{{[[Szablóna:PD|PD]]}} |{{PD}} |- |{{[[Szablóna:GFDL|GFDL]]}} |{{GFDL}} |- |{{[[Szablóna:Cc-by-sa-2.5|Cc-by-sa-2.5]]}} |{{Cc-by-sa-2.5}} |- |{{[[Szablóna:ADR|ADR]]}} |{{ADR|nocat=1}} |- |{{[[Szablóna:Miono|Miono]]}} |{{Miono}} |- |{{[[Szablóna:Zdrzódło|Zdrzódło]]}}<br>→[[:Kategòrëjô:Artikle brëkùjącé zdrzódłów]] |{{Zdrzódło}} |- |{{[[Szablóna:Commons|Commons]]}} |{{Commons}} |- |{{[[Szablóna:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]}}<br>→[[:Kategòrëjô:Nôpiérwi pò kaszëbskù]] | [[Òbrôzk:Paris transit icons - Métro 1.svg|20px|link=Kategòrëjô:Nôpiérwi pò kaszëbskù]] |- |{{[[Szablóna:Aktualizacjô|Aktualizacjô]]}}<br>→[[:Kategòrëjô:Aktualizowac]] | |} == Pòmòrskô == {|align=center width=95% style="border: 1px solid #c6c9ff;border-collapse:collapse;" border=1 |{{[[Szablóna:Pòmòrsczé krézë|Pòmòrsczé krézë]]}} |{{Pòmòrsczé krézë}} |- |{{[[Szablóna:Kartësczi kréz|Kartësczi kréz]]}} |{{Kartësczi kréz}} |- |{{[[Szablóna:Kòscérsczi kréz|Kòscérsczi kréz]]}} |{{Kòscérsczi kréz}} |- |{{[[Szablóna:Wejrowsczi kréz|Wejrowsczi kréz]]}} |{{Wejrowsczi kréz}} |- |{{[[Szablóna:Gduńsczi kréz|Gduńsczi kréz]]}} |{{Gduńsczi kréz}} |} [[Kategòrëjô:Meta-starnë Wikipediji]] b4ftshpews70ugpeytvfhzk7ycxghyy 197126 197125 2026-05-01T14:58:00Z Orbitminis 18250 szablónë RemusWej dodôny 197126 wikitext text/x-wiki {|align=center width=95% style="border: 1px solid #c6c9ff;border-collapse:collapse;" border=1 |{{[[Szablóna:Apartny_artikel|Apartny artikel]]}} |{{Apartny_artikel}} |- |{{[[Szablóna:stub|stub]]}} |{{stub}} |- |{{[[Szablóna:Kòreja-stub|Kòreja-stub]]}} |{{Kòreja-stub}} |- |{{[[Szablóna:verify|verify]]}} |{{verify}} |- |{{[[Szablóna:PD|PD]]}} |{{PD}} |- |{{[[Szablóna:GFDL|GFDL]]}} |{{GFDL}} |- |{{[[Szablóna:Cc-by-sa-2.5|Cc-by-sa-2.5]]}} |{{Cc-by-sa-2.5}} |- |{{[[Szablóna:ADR|ADR]]}} |{{ADR|nocat=1}} |- |{{[[Szablóna:Miono|Miono]]}} |{{Miono}} |- |{{[[Szablóna:Zdrzódło|Zdrzódło]]}}<br>→[[:Kategòrëjô:Artikle brëkùjącé zdrzódłów]] |{{Zdrzódło}} |- |{{[[Szablóna:Commons|Commons]]}} |{{Commons}} |- |{{[[Szablóna:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]}}<br>→[[:Kategòrëjô:Nôpiérwi pò kaszëbskù]] |{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Paris transit icons - Métro 1.svg|20px|link=Kategòrëjô:Nôpiérwi pò kaszëbskù]] |- |{{[[Szablóna:Aktualizacjô|Aktualizacjô]]}}<br>→[[:Kategòrëjô:Aktualizowac]] |{{Aktualizacjô}} |- |{{[[Szablóna:Brëkòkôstka|Brëkòkôstka]]}} |{{Brëkòkôstka}} |- |{{[[Szablóna:Anielsczi òpisënk szablónë|Anielsczi òpisënk szablónë]]}} |{{Anielsczi òpisënk szablónë}} |- |{{[[Szablóna:Krôj pòdôwczi|Krôj pòdôwczi]]}} |{{Krôj pòdôwczi}} |} == Pòmòrskô == {|align=center width=95% style="border: 1px solid #c6c9ff;border-collapse:collapse;" border=1 |{{[[Szablóna:Pòmòrsczé krézë|Pòmòrsczé krézë]]}} |{{Pòmòrsczé krézë}} |- |{{[[Szablóna:Kartësczi kréz|Kartësczi kréz]]}} |{{Kartësczi kréz}} |- |{{[[Szablóna:Kòscérsczi kréz|Kòscérsczi kréz]]}} |{{Kòscérsczi kréz}} |- |{{[[Szablóna:Wejrowsczi kréz|Wejrowsczi kréz]]}} |{{Wejrowsczi kréz}} |- |{{[[Szablóna:Gduńsczi kréz|Gduńsczi kréz]]}} |{{Gduńsczi kréz}} |} [[Kategòrëjô:Meta-starnë Wikipediji]] dvj051bkdwm2uwc8v0yydva7aq8w3ok 197195 197126 2026-05-01T17:45:30Z Iketsi 3254 'stub'→'Ùzémk artikla' 197195 wikitext text/x-wiki {|align=center width=95% style="border: 1px solid #c6c9ff;border-collapse:collapse;" border=1 |{{[[Szablóna:Apartny_artikel|Apartny artikel]]}} |{{Apartny_artikel}} |- |{{[[Szablóna:stub|stub]]}} |{{Ùzémk artikla}} |- |{{[[Szablóna:Kòreja-stub|Kòreja-stub]]}} |{{Kòreja-stub}} |- |{{[[Szablóna:verify|verify]]}} |{{verify}} |- |{{[[Szablóna:PD|PD]]}} |{{PD}} |- |{{[[Szablóna:GFDL|GFDL]]}} |{{GFDL}} |- |{{[[Szablóna:Cc-by-sa-2.5|Cc-by-sa-2.5]]}} |{{Cc-by-sa-2.5}} |- |{{[[Szablóna:ADR|ADR]]}} |{{ADR|nocat=1}} |- |{{[[Szablóna:Miono|Miono]]}} |{{Miono}} |- |{{[[Szablóna:Zdrzódło|Zdrzódło]]}}<br>→[[:Kategòrëjô:Artikle brëkùjącé zdrzódłów]] |{{Zdrzódło}} |- |{{[[Szablóna:Commons|Commons]]}} |{{Commons}} |- |{{[[Szablóna:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]}}<br>→[[:Kategòrëjô:Nôpiérwi pò kaszëbskù]] |{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Paris transit icons - Métro 1.svg|20px|link=Kategòrëjô:Nôpiérwi pò kaszëbskù]] |- |{{[[Szablóna:Aktualizacjô|Aktualizacjô]]}}<br>→[[:Kategòrëjô:Aktualizowac]] |{{Aktualizacjô}} |- |{{[[Szablóna:Brëkòkôstka|Brëkòkôstka]]}} |{{Brëkòkôstka}} |- |{{[[Szablóna:Anielsczi òpisënk szablónë|Anielsczi òpisënk szablónë]]}} |{{Anielsczi òpisënk szablónë}} |- |{{[[Szablóna:Krôj pòdôwczi|Krôj pòdôwczi]]}} |{{Krôj pòdôwczi}} |} == Pòmòrskô == {|align=center width=95% style="border: 1px solid #c6c9ff;border-collapse:collapse;" border=1 |{{[[Szablóna:Pòmòrsczé krézë|Pòmòrsczé krézë]]}} |{{Pòmòrsczé krézë}} |- |{{[[Szablóna:Kartësczi kréz|Kartësczi kréz]]}} |{{Kartësczi kréz}} |- |{{[[Szablóna:Kòscérsczi kréz|Kòscérsczi kréz]]}} |{{Kòscérsczi kréz}} |- |{{[[Szablóna:Wejrowsczi kréz|Wejrowsczi kréz]]}} |{{Wejrowsczi kréz}} |- |{{[[Szablóna:Gduńsczi kréz|Gduńsczi kréz]]}} |{{Gduńsczi kréz}} |} [[Kategòrëjô:Meta-starnë Wikipediji]] 1htcqp7j5rmpsudorgtw42v9rggpvbk 197196 197195 2026-05-01T17:45:52Z Iketsi 3254 'stub'→'Ùzémk artikla' 197196 wikitext text/x-wiki {|align=center width=95% style="border: 1px solid #c6c9ff;border-collapse:collapse;" border=1 |{{[[Szablóna:Apartny_artikel|Apartny artikel]]}} |{{Apartny_artikel}} |- |{{[[Szablóna:Ùzémk artikla|Ùzémk artikla]]}} |{{Ùzémk artikla}} |- |{{[[Szablóna:Kòreja-stub|Kòreja-stub]]}} |{{Kòreja-stub}} |- |{{[[Szablóna:verify|verify]]}} |{{verify}} |- |{{[[Szablóna:PD|PD]]}} |{{PD}} |- |{{[[Szablóna:GFDL|GFDL]]}} |{{GFDL}} |- |{{[[Szablóna:Cc-by-sa-2.5|Cc-by-sa-2.5]]}} |{{Cc-by-sa-2.5}} |- |{{[[Szablóna:ADR|ADR]]}} |{{ADR|nocat=1}} |- |{{[[Szablóna:Miono|Miono]]}} |{{Miono}} |- |{{[[Szablóna:Zdrzódło|Zdrzódło]]}}<br>→[[:Kategòrëjô:Artikle brëkùjącé zdrzódłów]] |{{Zdrzódło}} |- |{{[[Szablóna:Commons|Commons]]}} |{{Commons}} |- |{{[[Szablóna:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]}}<br>→[[:Kategòrëjô:Nôpiérwi pò kaszëbskù]] |{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Paris transit icons - Métro 1.svg|20px|link=Kategòrëjô:Nôpiérwi pò kaszëbskù]] |- |{{[[Szablóna:Aktualizacjô|Aktualizacjô]]}}<br>→[[:Kategòrëjô:Aktualizowac]] |{{Aktualizacjô}} |- |{{[[Szablóna:Brëkòkôstka|Brëkòkôstka]]}} |{{Brëkòkôstka}} |- |{{[[Szablóna:Anielsczi òpisënk szablónë|Anielsczi òpisënk szablónë]]}} |{{Anielsczi òpisënk szablónë}} |- |{{[[Szablóna:Krôj pòdôwczi|Krôj pòdôwczi]]}} |{{Krôj pòdôwczi}} |} == Pòmòrskô == {|align=center width=95% style="border: 1px solid #c6c9ff;border-collapse:collapse;" border=1 |{{[[Szablóna:Pòmòrsczé krézë|Pòmòrsczé krézë]]}} |{{Pòmòrsczé krézë}} |- |{{[[Szablóna:Kartësczi kréz|Kartësczi kréz]]}} |{{Kartësczi kréz}} |- |{{[[Szablóna:Kòscérsczi kréz|Kòscérsczi kréz]]}} |{{Kòscérsczi kréz}} |- |{{[[Szablóna:Wejrowsczi kréz|Wejrowsczi kréz]]}} |{{Wejrowsczi kréz}} |- |{{[[Szablóna:Gduńsczi kréz|Gduńsczi kréz]]}} |{{Gduńsczi kréz}} |} [[Kategòrëjô:Meta-starnë Wikipediji]] skxgshxsa8kzb6ll1bmmjdgy3zcl4ox 0 2674 197134 196602 2026-05-01T15:42:32Z Iketsi 3254 Òbaczë téż: [[Léón Nécel]] 197134 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies = Chmielno | rodzôcz_wsë = | céch_wsë = Òbrôzk:POL gmina Chmielno COA.svg | ôrt_gminë = | fana_wsë = | kôrta_wsë = | wòjewództwò = pòmòrsczé | kréz = kartësczi | gmina = Chmielno | szôłtëstwò = Chmielno | miejskô = | wiechrzëzna = | gradëN = 54 | minutëN = 19 | sekùndëN = 35 | gradëE = 18 | minutëE = 06 | sekùndëE = 03 | wiżô = | rok = | lëdztwò = 1580 | gãscëzna = | nr_czér = 58 | pòcztowi_kòd = 83-333 | reg_tôfla = GKA | SIMC = | szôłtës = | www = | òdjimk = | galerëjô_commons = Category:Chmielno, Pomeranian Voivodeship |}} [[Òbrôzk:Chmielno - Urząd Gminy i kościół.JPG|mały|left|220px|Ùrząd Gminë i kòscół]] [[Òbrôzk:Muzeum Ceramiki Neclów w Chmielnie.JPG|mały|left|220px|]] [[Òbrôzk:Wazon.jpg|mały|left|220px|Chmielno je znóny z keramikòwëch wërobinów]] [[Òbrôzk:Chmielno - Muzeum Neclów 35.JPG|mały|left|220px|Chmielno je znóny z keramikòwëch wërobinów]] '''Chmielno''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Chmielno'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] gminnô [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Chmielno|gminie Chmielno]], w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]] ë [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczégò Krôjòbrazowégò Parkù]]. Tu je kòscół. W 1280r. biskùp [[Albierz]] pòcwierdzył nadanié kòscoła sw. Piotra stądka klôsztorowi norbertanków w [[Żukòwò|Żukòwie]]. Legendë rzeszą z tim [[Damroka|Damrokã]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]][http://zschmielno.edupage.org/teachers/]. Chmielno je nad jezorama: [[Jezoro Biôłé|Biôłé]] ë [[Jezoro Kłodno|Kłodno]], na zôpôd òd [[Kartuzë|Kartuz]]. To je wôżny [[turistika|turistny]] òstrzódk z wiele penzjónatama, wczasowima chëczama ë [[agrokwatéra|agrokwatérama]]. M.jin. tądkã jidze turistny, [[Kaszëbsczi Szlach]]. Stądka bëłë[http://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%92br%C3%B4zk:Zdroje_Raduni.djvu&page=48] i są znóné keramikòwé wërobinë, bò grónkòwniô je tu òd lat[https://web.archive.org/web/20160305114843/http://kulturaonline.pl/w,chmielnie,nie,swieci,garnki,lepia,tytul,artykul,4209.html]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã miészé kòlonie: * [[Babino]], * [[Bùkòwinczi]], * [[Chmieleńsczé Chróstë]], * [[Chmielónkò]], * [[Koszkaniô]], * [[Lãpa]], * [[Òsowô Górô]], * [[Rékòwò]], * [[Wãgliskò]] Dlô turistów tu je np. plac "U Chłopa"[http://www.uchlopa.agrowakacje.pl/]. == Òbaczë téż == * [[Dwòjôczi]] * [[Rodnô mòwa (kònkùrs)]] * [[Léón Nécel]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/590 Chmielno w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 6ggbj8kinti7b3tej34vwqlw5ldd0cv 0 3320 197202 196624 2026-05-01T21:41:02Z DawnyTest 14843 197202 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=조선민주주의인민공화국|miono=Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|fana=Flag of North Korea.svg|herb=Emblem of North Korea.svg|himn=[[Himn Nordowi Kòreji|Aegukka]]|na karce=Locator map of North Korea.svg|Prezydeńt=Kim Dzong Un|Premiéra=Pak Thae-song|wiéchrzëzna=120 540|procent-wòdë=0,1|rok=2005|lëdztwò=22 912 177|dëtk=[[nordowòkòrejańsczi won]]|kòd dëtka=KPW|czasowô cona=+9:00|kòd=KP|Internet=''felënk (zarezerwowóné je .kp)''|telefón=+850|stolëca=P'yŏngyang|fòrma państwa=totalitarizm|miono-genitiw=Nordowi Kòreji|data ùsôdzenia=15 zélnika 1945|aùtowi kòd=KP|jãzëk=kòrejańsczi}} {{Pòrtal|Kòreja}} '''Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika''' (kòr. 조선민주주의인민공화국, hanja 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Nordowô Kòreja, skrodz. KLDR)) je pòrénkòwòazjatëcczim państwã, chtërne pòwsta w nordowim dzélu [[Kòreja|Kòrejańsczégò Półòstrowa]] pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] na òbéńdach zajëmniãtich przez [[Czerwionô Armija|Czerwioną Armijã]]. Òficjalno je to kòmùnisticznô jednopartijna systema, chtërnej prowôdnikã je Kim Dzong Un. Totalitarną wëszëznã sprôwiô òpiartô na deji [[dżucze]] [[Partëja Ròbòtë Kòreji]]. Greńczy z [[Ruskô|Ruską]] na nordowim pòrénkù, [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]] na nordze, [[Repùblika Kòreji|Pôłniową Kòreją]] na pôłnim. W Chinach a téż w sami Nordowi Kòreji, krôj zwóny je Pukchosŏn ("Nordowi Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Nordowi Han"; 북한; 北韓) to òglowé miono westrzód mieszkańców Pôłniowi Kòreji na krôj sąsadów. == Historëjô == Pò japòńsczi òkùpacëji Kòreji, chtërna skùńczëła sã razã z przegraną Japòńsczi w II swiatowi wòjnie w [[1945]], Kòreja òsta pòdzélonô na dwa partë zdłużą 38 równoleżnika. [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|Sowiecczi Związk]] kòntrolowôł nordowi dzél a [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]] pôłniowi. Kòrejanë z zelgã pòwitôle wëzwòlenié òd Japònów, leno nie chcele zgòdzëc sã na wprowôdzanié cëzëch praw na òbéńdã półòstrowa. Rusczé ë Amerikane nie chcele zôs zgòdzëc sã na wespólne sprôwianié Kòreją. Dotëgòwało to do ùsôdzeniô w [[1948]] rokù apartnëch rządów w nordowim ë pôłniowim parce, jaczé zarôzkù ògłoszëłë sã jedinyma legalnëma rządama całowny Kòreji. Narôstającé napiãcé ë greńcowi biôtczi midze òba krôjama doprowôdzëłë do domôcy [[kòrejańskô wòjna|kòrejańsczi wòjnë]]. [[25 czerwińca]] [[1950]] rokù (Nordowô) [[Kòrejańskô Lëdowô Armija]] narëszëła 38 równoleżnik abë sparłãczëc òba państwa w jedną pòliticzną systemã pòd swòjim przédnictwã. Wòjna dérała do [[27 lëpińca]] [[1953]] rokù, czedë òddzélë [[ÒZN|Zrzëszonéch Nôrodów]], Kòrejańsczi Lëdowi Armiji ë [[Armijô Chińsczëch Dobrowòlników]] pòdpisale przedspòkój (zgòdã na spòkój) ë ùsôdzëlë [[Kòrejańskô Zdemilitarizowónô Cona|Zdemilitarizowóną Conã]] midze Nordową a Pôłniową Kòreją. === Galeriô – Przédnicë === <gallery widths=250 heights=200 mode="packed"> Òbrôzk:Kim Il Sung Portrait-4.jpg|Kim Il Sen<br>(1972–1994)<ref>Jako prezydeńt</ref> Òbrôzk:Kim Jong il Portrait-2.jpg|Kim Dzong Il<br>(1994–2011) Òbrôzk:Kim Jong-un and Vladimir Putin (2023-09-13) 12 (cropped).jpg|Kim Dzong Un<br>(2011–) </gallery> == Ùrzãdny pòdzélk == [[Òbrôzk:North_Korea_Div.png|right|thumb|250px|Ùrzãdnô karta Nordowi Kòreji]] Nordowô Kòreja pòdzélonô je na dzewiãc prowincjów, trzë specjalnë òbéńdë ë dwa gardë sprôwióny bez rząd (''chikhalsi'', 직할시, 直轄市). {| border="1" class="infobox" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border-collapse: collapse; ;" ! Miono !! Hangeul !! Hanja |- !colspan="3"| Prowincëje |- | [[Chagang-do]] || 자강도 || 慈江道 |- | [[Nordowi Hamgyŏng]] || 함경북도 || 咸鏡北道 |- | [[Pôłniowi Hamgyŏng]] || 함경남도 || 咸鏡南道 |- | [[Nordowi Hwanghae]] || 황해북도 || 黃海北道 |- | [[Pôłniowi Hwanghae]] || 황해남도 || 黃海南道 |- | [[Kangwŏn-do]] || 강원도 || 江原道 |- | [[Nordowi P'yŏngan]] || 평안북도 || 平安北道 |- | [[Pôłniowi P'yŏngan]] || 평안남도 || 平安南道 |- | [[Ryanggang-do]]&nbsp;^{<small>*</small>} || 량강도 || 兩江道 |- !colspan="3"| Òbéńdë |- | [[Kaesŏng Kong-ŏp Chigu]] || 개성공업지구 || 開城工業地區 |- | [[Kŭmgangsan Kwangwang Chigu]] || 금강산관광지구 || 金剛山觀光地區 |- | [[Sinŭiju T'ŭkpyŏl Haengjŏnggu]] || 신의주특별행정구 || 新義州特別行政區 |- !colspan="3"| Gardë sprôwióny direkt bez rząd |- | [[P'yŏngyang]] || 평양직할시 || 平壤直轄市 |- | [[Rasŏn]] || 라선(라진-선봉)직할시 || 羅先(羅津-先鋒)直轄市 |} ^{<small>*</small>} Czasã pisóné "Yanggang". ; <span style="font-size:120%;">Przédny gardë</span> * [[Sinuiju]] * [[Kaesong]] * [[Nampho]] * [[Chongjin]] * [[Wonsan]] * [[Hoeryong]] * [[Hamhung]] * [[Haeju]] * [[Kanggye]] * [[Hyesan]] {{kòreja-stub}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Nordowô Kòreja|!]] 7qtgnd9dc8pwjprltkqv4gfeuhj5anu 0 3777 197220 189803 2026-05-02T09:51:35Z Orbitminis 18250 197220 wikitext text/x-wiki [[File:Lublin in Poland (+rivers).svg|thumb|]] '''Lubelszcze wòjewództwò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Województwo lubelskie'') – to je jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. W nim je dzél [[Pòlesé|Pòleségò]]. Stolëcznym gardã lubelszczegò wòjewództwa je [[Lublin|Lublën]]. == Podôwczi == * Wiéchrzëzna – 25 155 km² * Lëdztwò – 2 185 000 == Gardë == * [[Òbrôzk:POL Lublin COA.svg|24px]] '''[[Lublin|<u>Lublin</u>]]''' – '''354.967''' <small>(147,50 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Chełm COA 1.svg|24px]] '''[[Chełm|<u>Chełm</u>]]''' – '''72.560''' <small>(35,26 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Zamość COA.svg|24px]] '''[[Zamość|<u>Zamość</u>]]''' – '''66.802''' <small>(30,48 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Biała Podlaska COA.svg|24px]] '''[[Biała Podlaska|<u>Biała Podlaska</u>]]''' – '''58.082''' <small>(49,41 km²)</small> * [[Òbrôzk:Puławy herb.svg|24px]] [[Puławy|<u>Puławy</u>]] – '''49.976''' <small>(50,61 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Świdnik COA.svg|24px]] [[Świdnik|<u>Świdnik</u>]] – '''40.041''' <small>(20,35 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Kraśnik COA.svg|24px]] [[Kraśnik|<u>Kraśnik</u>]] – '''36.170''' <small>(25,28 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Łuków COA (1920-2018).svg|24px]] [[Łuków|<u>Łuków</u>]] – '''30.612''' <small>(35,75 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Biłgoraj COA.svg|24px]] [[Biłgoraj|<u>Biłgoraj</u>]] – '''27.208''' <small>(20,85 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Lubartów COA.svg|24px]] [[Lubartów|<u>Lubartów</u>]] – '''23.017''' <small>(13,92 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Łęczna COA.svg|24px]] [[Łęczna|<u>Łęczna</u>]] – '''21.767''' <small>(18,98 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Tomaszów Lubelski New COA.png|24px]] [[Tomaszów Lubelski|<u>Tomaszów Lubelski</u>]] – '''20.170''' <small>(13,33 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Krasnystaw COA.svg|24px]] [[Krasnystaw|<u>Krasnystaw</u>]] - '''19.531''' <small>(42,07 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Hrubieszów COA.svg|24px]] [[Hrubieszów|<u>Hrubieszów</u>]] - '''18.633''' <small>(32,79 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Dęblin COA.svg|24px]] [[Dęblin]] - '''18.150''' <small>(38,51 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Międzyrzec Podlaski COA.svg|24px]] [[Międzyrzec Podlaski]] - '''17.193''' <small>(19,75 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Radzyń Podlaski COA.svg|24px]] [[Radzyń Podlaski|<u>Radzyń Podlaski</u>]] - '''16.135''' <small>(19,29 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Włodawa COA.svg|24px]] [[Włodawa|<u>Włodawa</u>]] - '''15.724''' <small>(18,67 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Janów Lubelski COA.svg|24px]] [[Janów Lubelski|<u>Janów Lubelski</u>]] - '''11.947''' <small>(15,42 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Parczew COA.svg|24px]] [[Parczew|<u>Parczew</u>]] - '''10.286''' <small>(8,05 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Poniatowa COA.svg|24px]] [[Poniatowa]] - '''9.983''' <small>(15,20 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Ryki COA.svg|24px]] [[Ryki|<u>Ryki</u>]] - '''9.730''' <small>(27,38 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Opole Lubelskie COA.svg|24px]] [[Opole Lubelskie|<u>Opole Lubelskie</u>]] - '''8.842''' <small>(14,83 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Bełżyce COA old.svg|24px]] [[Bełżyce]] - '''7.090''' <small>(23,46 km²)</small> * [[Òbrôzk:Terespol herb.svg|24px]] [[Terespol]] - '''5.981''' <small>(10,20 km²)</small> * [[Òbrôzk:POL Szczebrzeszyn COA.svg|24px]] [[Szczebrzeszyn]] - '''5.305''' <small>(29,04 km²) * [[Òbrôzk:POL Bychawa COA.svg|24px]] [[Bychawa]] - '''5.304''' <small>(6,68 km²) * [[Òbrôzk:Rejowiec1.svg|24px]] [[Rejowiec Fabryczny]] - '''4.537''' <small>(14,36 km²) * [[Òbrôzk:POL Nałęczów COA.svg|24px]] [[Nałęczów]] - '''4.266''' <small>(13,84 km²) * [[Òbrôzk:POL Kazimierz Dolny COA.svg|24px]] [[Kazimierz Dolny]] - '''3.584''' <small>(30,42 km²) * [[Òbrôzk:POL Kock COA.svg|24px]] [[Kock]] - '''3.497''' <small>(16,79 km²) * [[Òbrôzk:POL Tarnogród COA.svg|24px]] [[Tarnogród]] - '''3.372''' <small>(10,86 km²) * [[Òbrôzk:POL Zwierzyniec COA.svg|24px]] [[Zwierzyniec (powiat zamojski)|Zwierzyniec]] - '''3.339''' <small>(4,84 km²) * [[Òbrôzk:POL Krasnobród COA.svg|24px]] [[Krasnobród]] - '''3.027''' <small>(6,99 km²) * [[Òbrôzk:POL Stoczek Łukowski COA.svg|24px]] [[Stoczek Łukowski]] - '''2.718''' <small>(9,13 km²) * [[Òbrôzk:POL Annopol COA.svg|24px]] [[Annopol]] - '''2.681''' <small>(7,75 km²) * [[Òbrôzk:POL Piaski COA.svg|24px]] [[Piaski (powiat świdnicki)|Piaski]] - '''2.642''' <small>(8,44 km²) * [[Òbrôzk:POL Józefów COA.svg|24px]] [[Józefów (powiat biłgorajski)|Józefów]] - '''2.453''' <small>(5,28 km²) * [[Òbrôzk:POL Tyszowce COA.svg|24px]] [[Tyszowce]] - '''2.263''' <small>(18,52 km²) * [[Òbrôzk:POL Ostrów Lubelski COA.svg|24px]] [[Ostrów Lubelski]] - '''2.253''' <small>(29,68 km²) * [[Òbrôzk:POL Frampol COA.svg|24px]] [[Frampol]] - '''1.427''' <small>(4,67 km²){{stub}} [[Kategòrëjô:Lubelsczé wòjewództwò|!]] hecab7ckcv3bte84mayk6z4kp2c6kft 0 3913 197131 184132 2026-05-01T15:35:10Z Iketsi 3254 Galeriô 197131 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Òstrzëce | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Somònino | szôłtëstwò=Òstrzëce | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=15 | sekùndëN=26 | gradëE=18 | minutëE=06 | sekùndëE=38 | wiżô= | rok= | lëdztwò=460 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=81-311 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Mirosław Szalewski | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Òstrzëce''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Ostrzyce'') są wsą w [[gmina Somònino|gminie Somònino]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]] w [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczim Krôjòbraznym Parkù]]. Òne są pòłożoné nad [[Òstrzëcczé Jezoro|Òstrzëcczim J.]], kòl 9km òd krézowégò gardu [[Kartuzë]]. Òstrzëce są wôżnym [[turistika|turistnym]] òstrzódkã z wiele penzjónatama, wczasowima chëczama ë [[agrokwatéra|agrokwatérama]]. M.jin. tądkã jidze turistny [[Kaszëbsczi Szlach]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Ostrzyce-nazwa ulicy.JPG|[[Dwajãzëkòwé jinfòrmacjowé tôfle w Pòlsce|Dwamòwné tôfle pòlskò-kaszëbsczé]] Òbrôzk:Òstrzëce (OSP).JPG|Pòdwózark i bùdink ògniôrzów w Òstrzëcach Òbrôzk:Ostrzyce 2020.webm|Òstrzëce Òbrôzk:Zajazd "U Stolema" - panoramio (3).jpg|[[Stolem]] </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/740 Ostrzyce w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Somònino]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] hdmcfcqt7lerr59exxs2b8ecng51aqd 0 5067 197189 160648 2026-05-01T17:34:52Z Iketsi 3254 |!]]→| ]]; == Òbaczë téż == * [[Żukòwsczi sztél]] 197189 wikitext text/x-wiki '''Żukòwò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Żukowo'') – miastowò-wsowô gmina w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Òbaczë téż == * [[Żukòwsczi sztél]] === Lëteratura === * [[Jan Mòrdawsczi]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; dolmaczënk: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]] {{Kartësczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gmina Żukòwò| ]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] i9myu4cylkhe46t31mf1vab8jk3hr8y 197190 197189 2026-05-01T17:35:05Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197190 wikitext text/x-wiki '''Żukòwò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Żukowo'') – miastowò-wsowô gmina w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. == Òbaczë téż == * [[Żukòwsczi sztél]] == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; dolmaczënk: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kartësczi kréz}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gmina Żukòwò| ]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] k4u19vqk7xy85a1qfbq1lsdm64igl0b 197210 197190 2026-05-02T08:33:28Z Orbitminis 18250 Dofùlowanié òd pòlsczi Wikipedie 197210 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Żukowo, foto 01, Urząd Gminy.jpg|mały|Ùrząd Gminë w Żukòwie]] '''Żukòwò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Żukowo'') – gardowò-wsowô gmina w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Gmina w całkòscë najdiwô sã w [[Trzëgardskô aglomeracjô|trzëgardsczi aglomeracje]]. W latach 1975–1998 gmina pòłożonô bëła w [[Gduńsczé wòjewództwò|gduńsczim wòjewództwie]]. W 2013 w gminie wëszło w żëcé kaszëbsczi jãzëk jaknò pòmòcny jãzëk. Sedzëba gminë to [[Żukòwò]]. Wedle pòdôwków z 31 gòdnika 2023 gminã zamieszcziwôlë 50 982 lëdzy<ref>GUS, [https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/ludnosc-stan-i-struktura-ludnosci-oraz-ruch-naturalny-w-przekroju-terytorialnym-w-2023-r-stan-w-dniu-31-12,6,36.html ''Lëdztwò. Stón i sztruktura lëdztwa a nôtëralny rëch wedle teritorialnégò pòdzélënku w 2023 rokù (stón na dniu 31.12)''] [online], stat.gov.pl [przëstãp 2026-05-02] (pòl.).</ref>. [[Òbrôzk:Nazwyyorg.png|lewo|mały|Pòdzôł gminë Żukòwò na szôłtëstwa]] == Szôłtëstwa == W skłôd gminë wchòdzy gard [[Żukòwò]] a 23 '''szôłtëstwa''': [[Babi Dół]], [[Banino]], [[Bòrkòwò]], [[Chwaszczëno]], [[Czaple]], [[Glincz]], [[Lezno]], [[Lniska]], [[Kartësczé Łôpino]], [[Môłkòwò]], [[Miszewò]], [[Niestãpòwò]], [[Nowi Swiat]], [[Òtomino]], [[Pãpòwò]], [[Przëjazniô]], [[Rãbiechòwò]], [[Rutczi]], [[Skrzeszewò (Gmina Żukòwò)|Skrzeszewò]], [[Sulmino]], [[Tëchòmié]], [[Widlëno]] ë [[Żukòwò (wies)|Żukòwò-Wies]]. == Òbaczë téż == * [[Żukòwsczi sztél]] == Przëpisë == <references /> == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; dolmaczënk: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kartësczi kréz}} [[Kategòrëjô:Gmina Żukòwò| ]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] nbabcq6ilhr2kkw1at25lf8gfkly18m 197211 197210 2026-05-02T08:39:47Z Orbitminis 18250 Dofùlowanié òd pòlsczi Wikipedie (Hewòtny artikel terô je dofùlowóny) 197211 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Żukowo, foto 01, Urząd Gminy.jpg|mały|Ùrząd Gminë w Żukòwie]] '''Żukòwò''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gmina Żukowo'') – gardowò-wsowô gmina w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Gmina w całkòscë najdiwô sã w [[Trzëgardskô aglomeracjô|trzëgardsczi aglomeracje]]. W latach 1975–1998 gmina pòłożonô bëła w [[Gduńsczé wòjewództwò|gduńsczim wòjewództwie]]. W 2013 w gminie wëszło w żëcé kaszëbsczi jãzëk jaknò pòmòcny jãzëk. Sedzëba gminë to [[Żukòwò]]. Wedle pòdôwków z 31 gòdnika 2023 gminã zamieszcziwôlë 50 982 lëdzy<ref>GUS, [https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/ludnosc-stan-i-struktura-ludnosci-oraz-ruch-naturalny-w-przekroju-terytorialnym-w-2023-r-stan-w-dniu-31-12,6,36.html ''Lëdztwò. Stón i sztruktura lëdztwa a nôtëralny rëch wedle teritorialnégò pòdzélënku w 2023 rokù (stón na dniu 31.12)''] [online], stat.gov.pl [przëstãp 2026-05-02] (pòl.).</ref>. [[Òbrôzk:Nazwyyorg.png|lewo|mały|Pòdzôł gminë Żukòwò na szôłtëstwa]] == Szôłtëstwa == W skłôd gminë wchòdzy gard [[Żukòwò]] a 23 '''szôłtëstwa''': [[Babi Dół]], [[Banino]], [[Bòrkòwò]], [[Chwaszczëno]], [[Czaple]], [[Glincz]], [[Lezno]], [[Lniska]], [[Kartësczé Łôpino]], [[Môłkòwò]], [[Miszewò]], [[Niestãpòwò]], [[Nowi Swiat]], [[Òtomino]], [[Pãpòwò]], [[Przëjazniô]], [[Rãbiechòwò]], [[Rutczi]], [[Skrzeszewò (Gmina Żukòwò)|Skrzeszewò]], [[Sulmino]], [[Tëchòmié]], [[Widlëno]] ë [[Żukòwò (wies)|Żukòwò-Wies]]. == Òchrona przërodë == * [[Wiłóz Rzéczi Reduni]] == Sąsedzczé gminë == [[Gduńsk]], [[Gdiniô]], [[Gmina Kartuzë|Kartuzë]], [[Gmina Kòlbùdë|Kòlbùdë]], [[Gmina Przedkòwò|Przedkòwò]], [[Gmina Przëwidz|Przëwidz]], [[Gmina Somònino|Somònino]], [[Gmina Szemôłd|Szemôłd]] == Òbaczë téż == * [[Żukòwsczi sztél]] == Przëpisë == <references /> == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; dolmaczënk: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kartësczi kréz}} [[Kategòrëjô:Gmina Żukòwò| ]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] qwscvsspjxsy28zzbk7txjcgi68gix0 0 5098 197176 196782 2026-05-01T17:25:21Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Cziwùtka]] 197176 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Logo Słowińskiego Parku Narodowego.svg|mały|Logò parkù]] '''Słowińsczi Nôrodny Park''' ò wiéchrzëznie 186,2 km2 (założony w 1967 rokù) òbrëmiô [[jezoro|jezora]] np. [[Łebskò]], [[las]]ë i [[sztrąd]]. Tu wiater piôszczi i przenôszô piôsk z placa na plac, a zasëpiwô np. las. Tu żëją taczi ptôchë jak: [[cziwùtka]], [[kôłp sniegùlc]], [[wiôldżi bagniôrz]], sowë i jin., a rosce np. [[stolemnô pùrchawica]]. Ten park je wôżny dlô turisticzi. To je rezerwat biosferë [[Òrganizacjô Zjednónëch Nôrodów|Òrganizacje Zjednónëch Nôrodów]] do sprawów Pòùczënë, Ùczbë ë Kùlturë (UNESCO). == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Łebsko jezioro.jpg|Jezoro [[Łebskò]] Òbrôzk:Myrica g1261.jpg|[[Łochinia]] w tim parkù Òbrôzk:Słowiński Park Narodowy-wschód słońca.jpg Òbrôzk:2_SPN_01.jpg|Dunë </gallery> == Òbaczë téż == * [[Nôrodny Park Tëchòlsczé Bòrë]] * [[Cziwùtka]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?mode=all&code=POL+04 UNESCO] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Parczi]] h9ze4s5ioqf5etph8csieieoe3vf49o 197218 197176 2026-05-02T09:42:17Z Orbitminis 18250 môłé dofùlowanié òd pòlsczi Wikipedije 197218 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Logo Słowińskiego Parku Narodowego.svg|mały|Logò parkù]] '''Słowińsczi Nôrodny Park''' – jeden z dwudzestu trzecy [[Nôrodny park|nôrodnëch parków]] w [[Pòlskô|Pòlsce]]. Òstôł ùsadzóny 1 stëcznika 1967 i zajimô wiéchrzëzna 327,44 km² òbrëmiô [[jezoro|jezora]] np. [[Łebskò]], [[las]]ë i [[sztrąd]]. Tu wiater piôszczi i przenôszô piôsk z placa na plac, a zasëpiwô np. las. Tu żëją taczi ptôchë jak: [[cziwùtka]], [[kôłp sniegùlc]], [[wiôldżi bagniôrz]], sowë i jin., a rosce np. [[stolemnô pùrchawica]]. Ten park je wôżny dlô turisticzi. To je rezerwat biosferë [[Òrganizacjô Zjednónëch Nôrodów|Òrganizacje Zjednónëch Nôrodów]] do sprawów Pòùczënë, Ùczbë ë Kùlturë (UNESCO). Charakteristicznyma elementama Parkù są przëmòrsczé jezora, bagna, łączi, błota, nadmòrsczé bòrë ë lasë, a przede wszëtczim dunowi pas sztremlëznë z [[Rësznô duna|rësznyma dunama]]. Symbòl Nôrodnégò Parkù je strzébrzëstô méwa. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Łebsko jezioro.jpg|Jezoro [[Łebskò]] Òbrôzk:Myrica g1261.jpg|[[Łochinia]] w tim parkù Òbrôzk:Słowiński Park Narodowy-wschód słońca.jpg Òbrôzk:2_SPN_01.jpg|Dunë </gallery> == Òbaczë téż == * [[Nôrodny Park Tëchòlsczé Bòrë]] * [[Cziwùtka]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?mode=all&code=POL+04 UNESCO] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Parczi]] gvwe5tyzy3cgkw2le5mk4bynjjprh9f 0 5192 197174 162068 2026-05-01T17:22:46Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Otto von Bismarck]] 197174 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:JohannavonBismarck.jpg|mały|Johanna von Bismarck 1857.]] '''Johanna von Puttkamer''' (ùr. [[1824]] rokù; ùm. [[1894]] rokù), prëskô szlachcónka, białka [[Òtto von Bismarck]]a - prësczigò kanclérza. Òn pisôł do ni w lësce z 1847 r. ò „pògańsczëch Kaszëbach (''Kassuben'')”. Zeswiôdczenié, że kòl Kòłczëgłowów "wëją wilczi i Kaszëbi" je w wspòminkach Bismarcka. To znaczi, że chòc w [[Kòłczëgłowë|Kòłczëgłowach]] ju w 1740 r. bëłë zniosłé nôbòżéństwa dlô [[Kaszëbi|Kaszëbów]] - bò bëło rzekłé, że jich ni ma – òni równak, jak je widzec jesz pò kòl 100 latach, tam bëlë. == Òbaczë téż == * [[Otto von Bismarck]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:Puttkamer Johanna}} [[Kategòrëjô:Miemcë]] t0rdog70vcnjctfuw4ctb5ayo2uv4eq 197225 197174 2026-05-02T10:47:56Z Orbitminis 18250 197225 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:JohannavonBismarck.jpg|mały|Johanna von Bismarck 1857.]] '''Johanna von Puttkamer''' (ùr. [[1824]] rokù; ùm. [[1894]] rokù) – prëskô szlachcónka, białka [[Òtto von Bismarck]]a - prësczégò kanclérza. Òn pisôł do ni w lësce z 1847 r. ò „pògańsczëch Kaszëbach (''Kassuben'')”. Zeswiôdczenié, że kòl Kòłczëgłowów "wëją wilczi i Kaszëbi" je w wspòminkach Bismarcka. To znaczi, że chòc w [[Kòłczëgłowë|Kòłczëgłowach]] ju w 1740 r. bëłë zniosłé nôbòżéństwa dlô [[Kaszëbi|Kaszëbów]] - bò bëło rzekłé, że jich ni ma – òni równak, jak je widzec jesz pò kòl 100 latach, tam bëlë. == Òbaczë téż == * [[Otto von Bismarck]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:Puttkamer Johanna}} [[Kategòrëjô:Miemcë]] es8dtukhpn8c7l1vi5rd1i86wtd8774 197226 197225 2026-05-02T11:18:45Z Orbitminis 18250 Dofùlowanié òd pòlsczi Wikipedie (Hewòtny artikel terô je dofùlowóny) 197226 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:JohannavonBismarck.jpg|mały|Johanna von Bismarck (1857)]] '''Johanna Friederike Charlotte Dorothea Eleonore von Bismarck''', dodomù '''von Puttkamer''' (ùr. [[11 łżëkwiata]] [[1824]] rokù w [[Barnówc|Barnówcù]]; ùm. [[27 lëstopadnika]] [[1894]] rokù w [[Warcëno|Warcënie]]) – prëskô szlachcónka, białka [[Òtto von Bismarck]]a - prësczégò kanclérza. Òn pisôł do ni w lësce z 1847 r. ò „pògańsczëch Kaszëbach (''Kassuben'')”. Zeswiôdczenié, że kòl Kòłczëgłowów "wëją wilczi i Kaszëbi" je w wspòminkach Bismarcka. To znaczi, że chòc w [[Kòłczëgłowë|Kòłczëgłowach]] ju w 1740 r. bëłë zniosłé nôbòżéństwa dlô [[Kaszëbi|Kaszëbów]] - bò bëło rzekłé, że jich ni ma – òni równak, jak je widzec jesz pò kòl 100 latach, tam bëlë. == Żëcopis == Joana bëłô òtroczëcą Heinricha von Puttkamera (1789–1871) ë Luitgarde Agnese von Glasenapp (1799–1863). Za Bismarcka wëszłô za slëbnika w 1847 roku. Pôra miôła trójkã dzecë: * Mariã (ùr. 1848) * Herberta (ùr. 1849) * [[Wilhelm von Bismarck|Wilhelma]] (ùr. 1852) Związk Johannë béł baro ùdałi. Òto kòchôł białkã, ùwôżôł jã za szlachetną ë òsoblëwą persónã{{Pòtrzébny przëpis}}. == Òbaczë téż == * [[Otto von Bismarck]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}}{{DEFAULTSORT:Puttkamer Johanna}} [[Kategòrëjô:Miemcë]] kead6veeegi1ztoirx70qtqqgmhh75i 0 5241 197177 181250 2026-05-01T17:25:55Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Słowińsczi Nôrodny Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197177 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Northern Lapwing.jpg|mały|Cziwùtka]] [[Òbrôzk:Vanellus vanellus MHNT.jpg|mały|''Vanellus vanellus'']] '''Cziwùtka''' – ''Vanellus vanellus'' L. ([[Karol Linneùsz]], 1758) – ptôch, chtëren kòle strëmiannika przëlatuwô na [[Kaszëbë]]. Te ptôchë żëją w [[Słowińsczi Nôrodny Park|Słowińsczim Nôrodnym Parkù]]. Jak òne mają pisklãta tej jich starszi mògą ùdawac, że są kaléczné żebë òdcygnąc np. człowieka òd gniôzda. == Òbaczë téż == * [[Słowińsczi Nôrodny Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] hpu0wf77ztyxy5cpcrbwkn4uw4wk8u2 0 5242 197089 181185 2026-05-01T14:07:00Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197089 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:SwansCygnus olor.jpg|mały|Kôłp sniegùlc]] [[Òbrôzk:Cygnus olor MHNT.ZOO.2010.11.11.2.jpg|mały|''Cygnus olor'']] '''Kôłp sniegùlc''' (''Cygnus olor'') – to je wiôldżi ptôch wòdny z rodzëznë kaczkòwatëch (''Anatidae''). Zëmùje w Eùropie, téż na Kaszëbach. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaczkòwaté]] my7dgt5wgf9yqeiu08v49wuhgkppi3o 0 5250 197168 192266 2026-05-01T16:50:38Z Orbitminis 18250 Dofùlowanié òd pòlsczi Wikipedie (Hewòtny artikel terô je dofùlowóny) 197168 wikitext text/x-wiki '''Stanisłôw Pestka''' (ps. J. Zbrzyca) (ùr. [[8 łżëkwiata]] [[1929]] w Rolbikù, ùm. [[2 łżëkwiata]] [[2015]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]) – piesniodzejôrz pôłniowich [[Kaszëbë|Kaszëb]], zaczął pisac pòd cëskã [[Jan Karnowsczi|Jana Karnowsczégò]]. Wëdôł zbiérczi ''Południca'' (1976), ''Wizrë ë duchë'' (1986) i jin., òbjimającé ùsôdzczi artisticzno nowé, intelektualné, grãdé jãzëkòwò i òriginalné, nafùlowóné mòwnyma swòjiznama z jinëch strón Kaszëb (np. ùmiarti, skarń), òdchôdającą w przeszłotã słowizną (np. ògnarëjô) czë neòlogizmama (np. zéwia, zéwiszcza), téż mëslowyma metafórama. Ta pòezja je òdwôżnym artisticznym eksperimeńtã. Zajimné są téż jegò felietónë (pòd ps. Krëban z Milachòwa). Òn béł swégò czasu przédnym redaktorem "Pomeranii". Dolmacził wiérztë G. Carducci'égò, I. Bunina i A. von Chamiso. Òd 1958 béł nôleżnikã [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]], w latach 1976–1980 ë 1992–1994 przédnikã Przédnegò Zarządu<ref>[https://muzeum.wejherowo.pl/d/archiwum/arch_790_odszed-jan-zbrzyca-poegnanie/?cat=49 Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie] [online], www.museum.wejherowo.pl [przëstãp 2026-05-01] (pòl.).</ref>. Należôł do nôleżników zakłôdôczów [[Kaszëbsczi Jinstitut|Kaszëbsczégò Jinstitutu]] (1996), wëlôzł w skłôd pierszégò zarządu Jinstitutu. Ùmiarł w Gduńskù, pòchòwóny na [[Smãtôrz Srebrzëskò|smãtôrzu]] [[Smãtôrz Srebrzëskò|Srebrzëskò]] (rejón IV, terasa I-1a-20). == Bibliografiô == * [http://pbl.ibl.poznan.pl/dostep/index.php?s=d_biezacy&f=zapisy&p_autorid=11812 Bibliografiô w serwisu „Polska Bibliografia Literacka”] == Przëpisë == <references /> {{DEFAULTSORT:Pestka Stanisłôw}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] q7nsnwo8q01gq073p43q6ytfk2fiqbq 197191 197168 2026-05-01T17:38:13Z Iketsi 3254 Przëpisë ==; == Bùtnowé lënczi 197191 wikitext text/x-wiki '''Stanisłôw Pestka''' (ps. J. Zbrzyca) (ùr. [[8 łżëkwiata]] [[1929]] w Rolbikù, ùm. [[2 łżëkwiata]] [[2015]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]) – piesniodzejôrz pôłniowich [[Kaszëbë|Kaszëb]], zaczął pisac pòd cëskã [[Jan Karnowsczi|Jana Karnowsczégò]]. Wëdôł zbiérczi ''Południca'' (1976), ''Wizrë ë duchë'' (1986) i jin., òbjimającé ùsôdzczi artisticzno nowé, intelektualné, grãdé jãzëkòwò i òriginalné, nafùlowóné mòwnyma swòjiznama z jinëch strón Kaszëb (np. ùmiarti, skarń), òdchôdającą w przeszłotã słowizną (np. ògnarëjô) czë neòlogizmama (np. zéwia, zéwiszcza), téż mëslowyma metafórama. Ta pòezja je òdwôżnym artisticznym eksperimeńtã. Zajimné są téż jegò felietónë (pòd ps. Krëban z Milachòwa). Òn béł swégò czasu przédnym redaktorem "Pomeranii". Dolmacził wiérztë G. Carducci'égò, I. Bunina i A. von Chamiso. Òd 1958 béł nôleżnikã [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]], w latach 1976–1980 ë 1992–1994 przédnikã Przédnegò Zarządu<ref>[https://muzeum.wejherowo.pl/d/archiwum/arch_790_odszed-jan-zbrzyca-poegnanie/?cat=49 Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie] [online], www.museum.wejherowo.pl [przëstãp 2026-05-01] (pòl.).</ref>. Należôł do nôleżników zakłôdôczów [[Kaszëbsczi Jinstitut|Kaszëbsczégò Jinstitutu]] (1996), wëlôzł w skłôd pierszégò zarządu Jinstitutu. Ùmiarł w Gduńskù, pòchòwóny na [[Smãtôrz Srebrzëskò|smãtôrzu]] [[Smãtôrz Srebrzëskò|Srebrzëskò]] (rejón IV, terasa I-1a-20). == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [http://pbl.ibl.poznan.pl/dostep/index.php?s=d_biezacy&f=zapisy&p_autorid=11812 Bibliografiô w serwisu „Polska Bibliografia Literacka”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{DEFAULTSORT:Pestka Stanisłôw}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] hk111g7cho96b5podk4qrmxbq9uclye 0 5271 197156 173649 2026-05-01T16:16:44Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] 197156 wikitext text/x-wiki ''Zrzesz Kaszëbskô'' – to bëło wôżné dlô [[Zrzeszéńcowie|Zrzeszéńców]] pismiono kaszëbsczi rësznotë. Òno bëło wëdôwóné latach 1933–39, 1945-47 i 1992–93. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * [[Ferdinand Neureiter|Neureiter F.]]: Historia literatury kaszubskiej. Próba zarysu. Pòlsczi dolmaczënk Maria Boduszyńska-Borowikowa, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1982 [http://books.google.de/books?ei=kDMAUdmvDsjZswbWjoCADA&hl=pl&id=VkdIAAAAIAAJ&dq=Neureiter&q=zrzesz+kasz%C3%ABbsk%C3%B4#search_anchor] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.europeana.eu/portal/record/09404/id_oai_pbc_gda_pl_2416.html Zrzesz Kaszëbskô] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] mayfjenywvlsqtv8991lkcoqa7mwlnk 0 5299 197137 191629 2026-05-01T15:45:23Z Orbitminis 18250 Dofùlowanié òd pòlsczi Wikipedie 197137 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wappen Preußische Provinzen - Westpreußen.png|thumb|left|Herb]] '''Zôpadné Prësë''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Prusy Zachodnie, [[Miemiecczi jãzëk|miem.]] Westpreußen) – historicznô prowincëjô prësczégò państwa jakô pòwsta z pierszégò ë drëdżégò pòdzelënkù [[Pòlskô|Pòlsczi]]. Òna bëła w latach 1773–1824 i 1878–1919/20. Ji stolëcą béł òd 1793 rokù [[Gduńsk]]. Dzél jich béł dali [[Kaszëbi|kaszëbsczi]], a téż [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczi]]. Òd 25 [[gromicznik]]a 1947 rokù ni ma prësczégò państwa. == Sprôwné pòdzelenié == [[Òbrôzk:Prusy Zachodnie.svg|prawo|bezramki|322x322px]] Stolëcą Zôpadnëch Prës bëło gard [[Gduńsk|Danzig]] (dzys: Gduńsk). Twòrzëlë je dwa rejencje: [[Gduńskô rejencjô (1815-1920)|gduńskô rejencjô]] ''(Regierungsbezirk Danzig)'' a [[Kwidzënskô rejencjô (1815-1920)|kwidzënskô rejencjô]] ''(Regierungsbezirk Marienwerder)'' === Gduńskô rejencjô === 1. Gardowé kréze: * [[Gduńsk|Danzig]] ''(Gduńsk)'' * [[Jelbiąg|Elbing]] ''(Jelbiąg)'' 2. Zemsczé kréze: * [[Kréz Berent|Berent]] ''(Kòscérzna)'' * [[Kréz Danzig|Danzig]] ''(Gduńsk)'' * [[Kréz Danziger Höhe|Danziger Höhe]] ''(Gduńsczé Wëżënë)'' * [[Kréz Danziger Niederung|Danziger Niederung]] ''(Gduńsczé Nizënë)'' * [[Kréz Dirschau|Dirschau]] ''(Dërszewò)'' * [[Kréz Elbing|Elbing]] ''(Jelbiąg)'' * [[Kréz Karthaus|Karthaus]] ''(Kartuzë)'' * [[Kréz Marienburg (Zôpadné Prësë)|Marienburg (Westpr.)]] ''(Malbórg)'' * [[Kréz Neustadt (Zôpadné Prësë)|Neustadt i. Westpr.]] ''(Wejrowò)'' * [[Kréz Preußisch Stargard|Preußisch Stargard]] ''(Starogarda)'' * [[Kréz Putzig|Putzig]] ''(Pùck)'' === Kwidzënskô rejencjô === 1. Gardowé kréze: * [[Grëdządz|Graudenz]] ''(Grëdządz)'' * [[Torń|Thorn]] ''(Torń)'' 2. Zemsczé kréze: * [[Kréz Briesen|Briesen]] ''(Wąbrzézno)'' * Deutsch Krone ''(Wôłcz)'' * Flatow ''(Złotowò)'' * Graudenz ''(Grëdządz)'' * Konitz ''(Chònice)'' * Kulm ''(Chełmno)'' * Löbau ''(Lëbawa)'' * Marienwerder ''(Kwidzëno)'' * Rosenberg i. Westpr. ''(Sësz)'' * Schlochau ''(Człëchòwò)'' * Schwetz ''(Swiece)'' * Strasburg i. Westpr. ''(Brodnicô)'' * Stuhm ''(Sztëm)'' * Thorn ''(Torń)'' * Tuchel ''(Tëchòlô)'' [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] jp1ua1gy9bok36rnpqha3lvb7u7iy5f 0 5306 197146 193509 2026-05-01T16:02:38Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbskô cządniczi]] 197146 wikitext text/x-wiki '''Gryf''' (pełnô pòzwa „''Gryf. Pismo dla spraw kaszubskich''”; [[Kaszëbsczi jãzëk|kasz.]] „''Grif. Pismiono dlô kaszëbsczich sprôw''”) – jedno z nôwôżniészich pismionów w dzejach kaszëbsczi rësznotë, stwòrzoné w 1908 rokù w Kòscérzënie. Cządnik nen miôł wiôldżi cësk na przińdny rozwój [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëteraturë]] i spopularizowanié kaszëbsczi dëchòwi i materialny kùlturë. Załóżcama pismiona bëlë [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi]]. Ùdało sã jima ùdostac – na zôczątkù niewiôldżé – karno zdrëszonëch z nima lëdzy, rëchtëjącë pòle dlô pòwstaniô pierszi w dzejach Kaszëb regionalny òrganizacji – [[Towarzëstwò Młodokaszëbów|Towarzëstwa Młodokaszëbów]], do czegò doszło 22 zélnika 1912 rokù<ref name= "Pomerania">Kadzmiérz Óstrowsczi, ''Czegò chcelë Młodokaszëbi'', „Pomerania” 2012, nr 2, s. 45.</ref>. Cządnik béł adresowóny przede wszëtczim do młodégò pòkòleniô pòmòrsczi jinteligencje. Przedstôwiôł z całą òstroscą zagróżbã germanizacji spòlëznë (tikało sã to téż szkólnëch i dëchòwnëch) i wskôzywôł, że mòżna procëmdzejac wënôrodnieniu, retëjącë spôdkòwiznã, rozkòscérzającë i rozwijającë kaszëbską kùlturã<ref name= "Pomerania"></ref>. [[Jón Kôrnowsczi]] pisôł, że zadanim Grifa bëło z jedny stronë „piastowac lëdową kùlturã i zrobic jã spòrą dlô òglowòpòlsczi kùlturë, a z drëdżi stronë terôczasną pòlską kùlturã zrobic kaszëbsczémù lëdowi swójską i przistãpną”<ref>„Gryf” 1911, nr 4–5.</ref>. == Przëpisczi == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.gbc.org.pl/dlibra/publication?id=271&from=&dirids=1&tab=1&lp=1&QI=!35E69CE90E21C55823C647AE4EDD2FFB-10 Numrë pismiona w cyfrowi wersje na stronie Gduńsczi Cyfrowi Biblioteczi] * https://www.bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/results?q=gryf+pismo&action=SimpleSearchAction&type=-6&p=0 * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/gryf-pismo/?lang=kk ** „Gryf” 1908, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/61930/edition/56773/ ** „Gryf” 1921, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/65886/edition/60331/ ** „Gryf” 1925, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/65896/edition/60335/ ** „Gryf” 1931, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/59712/edition/53496/ [[Kategòrëjô:Kaszëbskô cządniczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] ks907cyi9om5kxotpl1giw02fvt8fah 197151 197146 2026-05-01T16:08:33Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] 197151 wikitext text/x-wiki '''Gryf''' (pełnô pòzwa „''Gryf. Pismo dla spraw kaszubskich''”; [[Kaszëbsczi jãzëk|kasz.]] „''Grif. Pismiono dlô kaszëbsczich sprôw''”) – jedno z nôwôżniészich pismionów w dzejach kaszëbsczi rësznotë, stwòrzoné w 1908 rokù w Kòscérzënie. Cządnik nen miôł wiôldżi cësk na przińdny rozwój [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëteraturë]] i spopularizowanié kaszëbsczi dëchòwi i materialny kùlturë. Załóżcama pismiona bëlë [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi]]. Ùdało sã jima ùdostac – na zôczątkù niewiôldżé – karno zdrëszonëch z nima lëdzy, rëchtëjącë pòle dlô pòwstaniô pierszi w dzejach Kaszëb regionalny òrganizacji – [[Towarzëstwò Młodokaszëbów|Towarzëstwa Młodokaszëbów]], do czegò doszło 22 zélnika 1912 rokù<ref name= "Pomerania">Kadzmiérz Óstrowsczi, ''Czegò chcelë Młodokaszëbi'', „Pomerania” 2012, nr 2, s. 45.</ref>. Cządnik béł adresowóny przede wszëtczim do młodégò pòkòleniô pòmòrsczi jinteligencje. Przedstôwiôł z całą òstroscą zagróżbã germanizacji spòlëznë (tikało sã to téż szkólnëch i dëchòwnëch) i wskôzywôł, że mòżna procëmdzejac wënôrodnieniu, retëjącë spôdkòwiznã, rozkòscérzającë i rozwijającë kaszëbską kùlturã<ref name= "Pomerania"></ref>. [[Jón Kôrnowsczi]] pisôł, że zadanim Grifa bëło z jedny stronë „piastowac lëdową kùlturã i zrobic jã spòrą dlô òglowòpòlsczi kùlturë, a z drëdżi stronë terôczasną pòlską kùlturã zrobic kaszëbsczémù lëdowi swójską i przistãpną”<ref>„Gryf” 1911, nr 4–5.</ref>. == Przëpisczi == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.gbc.org.pl/dlibra/publication?id=271&from=&dirids=1&tab=1&lp=1&QI=!35E69CE90E21C55823C647AE4EDD2FFB-10 Numrë pismiona w cyfrowi wersje na stronie Gduńsczi Cyfrowi Biblioteczi] * https://www.bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/results?q=gryf+pismo&action=SimpleSearchAction&type=-6&p=0 * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/gryf-pismo/?lang=kk ** „Gryf” 1908, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/61930/edition/56773/ ** „Gryf” 1921, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/65886/edition/60331/ ** „Gryf” 1925, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/65896/edition/60335/ ** „Gryf” 1931, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/59712/edition/53496/ [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] fpa951xdxh2d8y8pmvktv893g97hsuy 197153 197151 2026-05-01T16:11:05Z Iketsi 3254 Przëpisë 197153 wikitext text/x-wiki '''Gryf''' (pełnô pòzwa „''Gryf. Pismo dla spraw kaszubskich''”; [[Kaszëbsczi jãzëk|kasz.]] „''Grif. Pismiono dlô kaszëbsczich sprôw''”) – jedno z nôwôżniészich pismionów w dzejach kaszëbsczi rësznotë, stwòrzoné w 1908 rokù w Kòscérzënie. Cządnik nen miôł wiôldżi cësk na przińdny rozwój [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëteraturë]] i spopularizowanié kaszëbsczi dëchòwi i materialny kùlturë. Załóżcama pismiona bëlë [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi]]. Ùdało sã jima ùdostac – na zôczątkù niewiôldżé – karno zdrëszonëch z nima lëdzy, rëchtëjącë pòle dlô pòwstaniô pierszi w dzejach Kaszëb regionalny òrganizacji – [[Towarzëstwò Młodokaszëbów|Towarzëstwa Młodokaszëbów]], do czegò doszło 22 zélnika 1912 rokù<ref name= "Pomerania">Kadzmiérz Óstrowsczi, ''Czegò chcelë Młodokaszëbi'', „Pomerania” 2012, nr 2, s. 45.</ref>. Cządnik béł adresowóny przede wszëtczim do młodégò pòkòleniô pòmòrsczi jinteligencje. Przedstôwiôł z całą òstroscą zagróżbã germanizacji spòlëznë (tikało sã to téż szkólnëch i dëchòwnëch) i wskôzywôł, że mòżna procëmdzejac wënôrodnieniu, retëjącë spôdkòwiznã, rozkòscérzającë i rozwijającë kaszëbską kùlturã<ref name= "Pomerania"></ref>. [[Jón Kôrnowsczi]] pisôł, że zadanim Grifa bëło z jedny stronë „piastowac lëdową kùlturã i zrobic jã spòrą dlô òglowòpòlsczi kùlturë, a z drëdżi stronë terôczasną pòlską kùlturã zrobic kaszëbsczémù lëdowi swójską i przistãpną”<ref>„Gryf” 1911, nr 4–5.</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.gbc.org.pl/dlibra/publication?id=271&from=&dirids=1&tab=1&lp=1&QI=!35E69CE90E21C55823C647AE4EDD2FFB-10 Numrë pismiona w cyfrowi wersje na stronie Gduńsczi Cyfrowi Biblioteczi] * https://www.bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/results?q=gryf+pismo&action=SimpleSearchAction&type=-6&p=0 * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/gryf-pismo/?lang=kk ** „Gryf” 1908, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/61930/edition/56773/ ** „Gryf” 1921, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/65886/edition/60331/ ** „Gryf” 1925, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/65896/edition/60335/ ** „Gryf” 1931, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/59712/edition/53496/ [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] jvpzldom66kra8yescs74xtdetxyefi 197158 197153 2026-05-01T16:17:47Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} 197158 wikitext text/x-wiki '''Gryf''' (pełnô pòzwa „''Gryf. Pismo dla spraw kaszubskich''”; [[Kaszëbsczi jãzëk|kasz.]] „''Grif. Pismiono dlô kaszëbsczich sprôw''”) – jedno z nôwôżniészich pismionów w dzejach kaszëbsczi rësznotë, stwòrzoné w 1908 rokù w Kòscérzënie. Cządnik nen miôł wiôldżi cësk na przińdny rozwój [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëteraturë]] i spopularizowanié kaszëbsczi dëchòwi i materialny kùlturë. Załóżcama pismiona bëlë [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi]]. Ùdało sã jima ùdostac – na zôczątkù niewiôldżé – karno zdrëszonëch z nima lëdzy, rëchtëjącë pòle dlô pòwstaniô pierszi w dzejach Kaszëb regionalny òrganizacji – [[Towarzëstwò Młodokaszëbów|Towarzëstwa Młodokaszëbów]], do czegò doszło 22 zélnika 1912 rokù<ref name= "Pomerania">Kadzmiérz Óstrowsczi, ''Czegò chcelë Młodokaszëbi'', „Pomerania” 2012, nr 2, s. 45.</ref>. Cządnik béł adresowóny przede wszëtczim do młodégò pòkòleniô pòmòrsczi jinteligencje. Przedstôwiôł z całą òstroscą zagróżbã germanizacji spòlëznë (tikało sã to téż szkólnëch i dëchòwnëch) i wskôzywôł, że mòżna procëmdzejac wënôrodnieniu, retëjącë spôdkòwiznã, rozkòscérzającë i rozwijającë kaszëbską kùlturã<ref name= "Pomerania"></ref>. [[Jón Kôrnowsczi]] pisôł, że zadanim Grifa bëło z jedny stronë „piastowac lëdową kùlturã i zrobic jã spòrą dlô òglowòpòlsczi kùlturë, a z drëdżi stronë terôczasną pòlską kùlturã zrobic kaszëbsczémù lëdowi swójską i przistãpną”<ref>„Gryf” 1911, nr 4–5.</ref>. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.gbc.org.pl/dlibra/publication?id=271&from=&dirids=1&tab=1&lp=1&QI=!35E69CE90E21C55823C647AE4EDD2FFB-10 Numrë pismiona w cyfrowi wersje na stronie Gduńsczi Cyfrowi Biblioteczi] * https://www.bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/results?q=gryf+pismo&action=SimpleSearchAction&type=-6&p=0 * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/gryf-pismo/?lang=kk ** „Gryf” 1908, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/61930/edition/56773/ ** „Gryf” 1921, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/65886/edition/60331/ ** „Gryf” 1925, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/65896/edition/60335/ ** „Gryf” 1931, nr 1 – http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/59712/edition/53496/ [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] li9q3b0222niw23f9o10xzpjw0ets94 0 5379 197140 169494 2026-05-01T15:54:18Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Zrzeszenié| ]] 197140 wikitext text/x-wiki '''Kaszëbsczé Zrzeszenié''' (òriginalnô pòzwa ''Zrzeszenie Kaszubskie'') pòwstało 2 gòdnika 1956 rokù. Zebrało sã w nim wiele lëdzy rësznych w kaszëbsczi rësznotë, a sparłãczonëch z rozmajitima pòliticznyma żochama w midzëwòjnowym 20-latim i pò II swiatowi wòjnie. Prezesã Zrzeszeniô òstôł Aleksander Arendt. Za swój cél Zrzeszenié òbrało aktualné do dzys sprawë rozwiju [[Kaszëbë|Kaszëb]] i Pòmòrzô z pòzdrzatkù kùlturalnégò, gòspòdarczégò i pòliticznégò. W wiôldżim stãpniu ùdbóm Zrzeszenia zawdzãcziwają [[Kaszëbë]] wôżné inwesticje, òsoblëwò drogòwé ([[Kaszëbskô Droga]]) i [[Fabrikã Stołowy Pòrcelanë]] w Łubianie. Ò ùwijnoce kaszëbsczi zrzesznicë, nimò czãdu staliniznë, zeswiôdczô téż bôłdny nôprzódka rozwij Zrzeszeniô, pòwstanié i dzejanié jegò partów na wsë i w kaszëbsczich miastach, a nawetka w Szczecënie. Wëdarzenim, jaczé przeszło do historii, bëła manifestacja Kaszëbów 18 i 19 VI 1957 r., towarzącô òdkrëcu òdbùdowónégò pòmnika H. Derdowsczégò we Wielu. Wiôlgą rolą w pòstãpnëch latach òdegrôł zrzeszeniowy cządnik [["Kaszëbë"]] ùpòwszédniający wiédzã ò historii i dzysdniowòscë [[Kaszëbi |Kaszëbów]] i regiònalëznã w nowòczasnym ôrce, òpiartą na intelektualnym rozwiju spòlëznë i kaszëbiznë (1957-1961). Chùtkò równak Zrzeszenié, pòzwóné "bãksã Rujana", òdczëło òdéńdzenié władzów PRL òd deje "òdnowë". Niechtërny dzejôrze bëlë przesladowóny, razã z aresztowanim i zajimniãcym rãkòpisnëch zbiérków. Kùńc 1960 ë pòczątk 1961 rokù to czas òsoblëwi biôtczi z kaszëbsczima dzejarzama z grëpë zrzeszińców. Brzadã ji bëło wërzucenié z Kaszëbsczégò Zrzeszeniô Aleksandra Labùdë, zawieszenié na rok w prawach nôleżnika stowôrë Jana Rómpsczégò i Sztefana Bieszka ë ùpòmnienié dlô Jana Trepczika i Feliksa Marszôłkòwsczégò. Nimò to Zrzeszenié dzejało dali. Dzys je [[Kaszëbskò-Pòmòrzczé Zrzeszenié]]. [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Zrzeszenié| ]] q1hqor7muhto45bsm22eklyf4zh3de5 197143 197140 2026-05-01T15:55:57Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [["Kaszëbë" (cządnik)]] 197143 wikitext text/x-wiki '''Kaszëbsczé Zrzeszenié''' (òriginalnô pòzwa ''Zrzeszenie Kaszubskie'') pòwstało 2 gòdnika 1956 rokù. Zebrało sã w nim wiele lëdzy rësznych w kaszëbsczi rësznotë, a sparłãczonëch z rozmajitima pòliticznyma żochama w midzëwòjnowym 20-latim i pò II swiatowi wòjnie. Prezesã Zrzeszeniô òstôł Aleksander Arendt. Za swój cél Zrzeszenié òbrało aktualné do dzys sprawë rozwiju [[Kaszëbë|Kaszëb]] i Pòmòrzô z pòzdrzatkù kùlturalnégò, gòspòdarczégò i pòliticznégò. W wiôldżim stãpniu ùdbóm Zrzeszenia zawdzãcziwają [[Kaszëbë]] wôżné inwesticje, òsoblëwò drogòwé ([[Kaszëbskô Droga]]) i [[Fabrikã Stołowy Pòrcelanë]] w Łubianie. Ò ùwijnoce kaszëbsczi zrzesznicë, nimò czãdu staliniznë, zeswiôdczô téż bôłdny nôprzódka rozwij Zrzeszeniô, pòwstanié i dzejanié jegò partów na wsë i w kaszëbsczich miastach, a nawetka w Szczecënie. Wëdarzenim, jaczé przeszło do historii, bëła manifestacja Kaszëbów 18 i 19 VI 1957 r., towarzącô òdkrëcu òdbùdowónégò pòmnika H. Derdowsczégò we Wielu. Wiôlgą rolą w pòstãpnëch latach òdegrôł zrzeszeniowy cządnik [["Kaszëbë"]] ùpòwszédniający wiédzã ò historii i dzysdniowòscë [[Kaszëbi |Kaszëbów]] i regiònalëznã w nowòczasnym ôrce, òpiartą na intelektualnym rozwiju spòlëznë i kaszëbiznë (1957-1961). Chùtkò równak Zrzeszenié, pòzwóné "bãksã Rujana", òdczëło òdéńdzenié władzów PRL òd deje "òdnowë". Niechtërny dzejôrze bëlë przesladowóny, razã z aresztowanim i zajimniãcym rãkòpisnëch zbiérków. Kùńc 1960 ë pòczątk 1961 rokù to czas òsoblëwi biôtczi z kaszëbsczima dzejarzama z grëpë zrzeszińców. Brzadã ji bëło wërzucenié z Kaszëbsczégò Zrzeszeniô Aleksandra Labùdë, zawieszenié na rok w prawach nôleżnika stowôrë Jana Rómpsczégò i Sztefana Bieszka ë ùpòmnienié dlô Jana Trepczika i Feliksa Marszôłkòwsczégò. Nimò to Zrzeszenié dzejało dali. Dzys je [[Kaszëbskò-Pòmòrzczé Zrzeszenié]]. == Òbaczë téż == * [["Kaszëbë" (cządnik)]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Zrzeszenié| ]] pr7d29ifn86a1fwfb0v40hvmvzvepjp 197161 197143 2026-05-01T16:22:22Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] 197161 wikitext text/x-wiki '''Kaszëbsczé Zrzeszenié''' (òriginalnô pòzwa ''Zrzeszenie Kaszubskie'') pòwstało 2 gòdnika 1956 rokù. Zebrało sã w nim wiele lëdzy rësznych w kaszëbsczi rësznotë, a sparłãczonëch z rozmajitima pòliticznyma żochama w midzëwòjnowym 20-latim i pò II swiatowi wòjnie. Prezesã Zrzeszeniô òstôł Aleksander Arendt. Za swój cél Zrzeszenié òbrało aktualné do dzys sprawë rozwiju [[Kaszëbë|Kaszëb]] i Pòmòrzô z pòzdrzatkù kùlturalnégò, gòspòdarczégò i pòliticznégò. W wiôldżim stãpniu ùdbóm Zrzeszenia zawdzãcziwają [[Kaszëbë]] wôżné inwesticje, òsoblëwò drogòwé ([[Kaszëbskô Droga]]) i [[Fabrikã Stołowy Pòrcelanë]] w Łubianie. Ò ùwijnoce kaszëbsczi zrzesznicë, nimò czãdu staliniznë, zeswiôdczô téż bôłdny nôprzódka rozwij Zrzeszeniô, pòwstanié i dzejanié jegò partów na wsë i w kaszëbsczich miastach, a nawetka w Szczecënie. Wëdarzenim, jaczé przeszło do historii, bëła manifestacja Kaszëbów 18 i 19 VI 1957 r., towarzącô òdkrëcu òdbùdowónégò pòmnika H. Derdowsczégò we Wielu. Wiôlgą rolą w pòstãpnëch latach òdegrôł zrzeszeniowy cządnik [["Kaszëbë"]] ùpòwszédniający wiédzã ò historii i dzysdniowòscë [[Kaszëbi |Kaszëbów]] i regiònalëznã w nowòczasnym ôrce, òpiartą na intelektualnym rozwiju spòlëznë i kaszëbiznë (1957-1961). Chùtkò równak Zrzeszenié, pòzwóné "bãksã Rujana", òdczëło òdéńdzenié władzów PRL òd deje "òdnowë". Niechtërny dzejôrze bëlë przesladowóny, razã z aresztowanim i zajimniãcym rãkòpisnëch zbiérków. Kùńc 1960 ë pòczątk 1961 rokù to czas òsoblëwi biôtczi z kaszëbsczima dzejarzama z grëpë zrzeszińców. Brzadã ji bëło wërzucenié z Kaszëbsczégò Zrzeszeniô Aleksandra Labùdë, zawieszenié na rok w prawach nôleżnika stowôrë Jana Rómpsczégò i Sztefana Bieszka ë ùpòmnienié dlô Jana Trepczika i Feliksa Marszôłkòwsczégò. Nimò to Zrzeszenié dzejało dali. Dzys je [[Kaszëbskò-Pòmòrzczé Zrzeszenié]]. == Òbaczë téż == * [["Kaszëbë" (cządnik)]] * [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Zrzeszenié| ]] kur6tbnut76emoufltixrsthqz81vcr 0 5381 197162 196551 2026-05-01T16:22:31Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] 197162 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gduńsk - Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié.JPG|mały|Bùdink z biórama Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô w [[Gduńsk]]ù]] [[Òbrôzk:Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.jpg|mały|Przëdóni stanicë partu Zrzeszeniô i jiné w [[Gdiniô|Gdini]]]] '''Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié''' mô taczé miono òd 1964 r. - tëdë [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] przëjãło w swòje rédżi karno dzejôrzi Zrzeszenia Kòcewsczégò. Òno òbjimało swòjim dzejanim, nimò zôwad z państwòwy stronë, całé Pòmòrzé. Nimò krizësów i nieùdôwków apartniło sã w dzejanim niezanôleżnotą òd partiowëch władzów, ale zbiérało téż nôremnëch nôleżników [[Pòlskô Zjednónô Robòtniczô Partiô|Pòlsczi Zjednóny Robòtniczi Partie]] i ZSL. Wôżné téż bëło òtemkniãcé szerok Zrzeszeniô na òkrãżô inteligencji, lëteracczé i nôùkòwé, lëdzy za kòrzeniającëch sã w kaszëbsczi tradicji [[Gduńsk|Gduńska]] i Pòmòrzô, pòchôdającëch z rozmajitëch strón. Barżi niż w przeszłoce, zgódno z tradicją i dejologią [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] rësznotë, zaczãlë jidentifikòwac kaszëbskòsc z całoscą Pòmòrza. Òstała wnenczas wërobionô nowô fòrmùła regiónalny rësznotë, pòdczorchiwającô wskôzë demòkracji w państwie i dejã samòrządnoscë-krajowòscë, chtërny ùsôdzcą béł [[Lech Bądkòwsczi]]. Pòwszédnotë ti dejologii w kaszëbskò-pòmòrsczim òkrãżim pòmôgałë zwënégòwania na niwie wëdowizn w òbrëmienim lëteraturë (wicy jak 350 titułów, 1 mln wëdôwkù), wespółdzejanié z [[Gduńsczi Towarzëstwò Nôùkòwé|Gduńsczim Towarzëstwã Nôùkòwym]], trójné ùdbë i institucje w terenie, a w tim pòwstanié [[Mùzeum|mùzeów]], jak téż zwielający sã ùróbk zrzeszeniowégò cządnika, miesãcznika "Pomerania", redagòwónégò dłudżé lata przez [[Wòjcech Czedrowsczi|Wòjcecha Czedrowsczégò]], [[Stanisłôw Pestka|Stanisłôwa Pestkã]] ë jinszëch. ''Pomerania'' bëła i je wôżnym pismionem kaszëbsczi rësznotë. To Zrzeszenié mô wiôldżi znaczënk dlô òchrónë ë rozwiju [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] i kùlturë. Òno òbjimô swòjim dzejanim téż [[Karno Sztudérów "Pomorania"]] abò "Pòmòraniô". == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] * [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]] * [[Instytut Kaszubski]] == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 347 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://bazy.ngo.pl/search/info.asp?id=86294 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié w baze bùtnowòrządowich òrganizacëji ngo.pl] * [http://www.kaszubi.pl Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, Przédny part we Gduńskù] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/11844?katalog=4 ZK-P IPN] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/63709 ZK-P IPN] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] mby60b2ks5rwvf4qllxbsu02rbs2tzi 197164 197162 2026-05-01T16:24:19Z Orbitminis 18250 197164 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gduńsk - Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié.JPG|mały|Bùdink z biórama Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô w [[Gduńsk]]ù]] [[Òbrôzk:Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.jpg|mały|Przëdóni stanicë partu Zrzeszeniô i jiné w [[Gdiniô|Gdini]]]] '''Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié''' mô taczé miono òd 1964 r. tëdë [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] przëjãło w swòje rédżi karno dzejôrzi Zrzeszenia Kòcewsczégò. Òno òbjimało swòjim dzejanim, nimò zôwad z państwòwy stronë, całé Pòmòrzé. Nimò krizësów i nieùdôwków apartniło sã w dzejanim niezanôleżnotą òd partiowëch władzów, ale zbiérało téż nôremnëch nôleżników [[Pòlskô Zjednónô Robòtniczô Partiô|Pòlsczi Zjednóny Robòtniczi Partie]] i ZSL. Wôżné téż bëło òtemkniãcé szerok Zrzeszeniô na òkrãżô inteligencji, lëteracczé i nôùkòwé, lëdzy za kòrzeniającëch sã w kaszëbsczi tradicji [[Gduńsk|Gduńska]] i Pòmòrzô, pòchôdającëch z rozmajitëch strón. Barżi niż w przeszłoce, zgódno z tradicją i dejologią [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] rësznotë, zaczãlë jidentifikòwac kaszëbskòsc z całoscą Pòmòrza. Òstała wnenczas wërobionô nowô fòrmùła regiónalny rësznotë, pòdczorchiwającô wskôzë demòkracji w państwie i dejã samòrządnoscë-krajowòscë, chtërny ùsôdzcą béł [[Lech Bądkòwsczi]]. Pòwszédnotë ti dejologii w kaszëbskò-pòmòrsczim òkrãżim pòmôgałë zwënégòwania na niwie wëdowizn w òbrëmienim lëteraturë (wicy jak 350 titułów, 1 mln wëdôwkù), wespółdzejanié z [[Gduńsczi Towarzëstwò Nôùkòwé|Gduńsczim Towarzëstwã Nôùkòwym]], trójné ùdbë i institucje w terenie, a w tim pòwstanié [[Mùzeum|mùzeów]], jak téż zwielający sã ùróbk zrzeszeniowégò cządnika, miesãcznika "Pomerania", redagòwónégò dłudżé lata przez [[Wòjcech Czedrowsczi|Wòjcecha Czedrowsczégò]], [[Stanisłôw Pestka|Stanisłôwa Pestkã]] ë jinszëch. ''Pomerania'' bëła i je wôżnym pismionem kaszëbsczi rësznotë. To Zrzeszenié mô wiôldżi znaczënk dlô òchrónë ë rozwiju [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] i kùlturë. Òno òbjimô swòjim dzejanim téż [[Karno Sztudérów "Pomorania"]] abò "Pòmòraniô". == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] * [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]] * [[Instytut Kaszubski]] == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 347 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://bazy.ngo.pl/search/info.asp?id=86294 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié w baze bùtnowòrządowich òrganizacëji ngo.pl] * [http://www.kaszubi.pl Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, Przédny part we Gduńskù] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/11844?katalog=4 ZK-P IPN] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/63709 ZK-P IPN] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] 5r4s8xuaubpp8mcb3tiucji8x6jurb1 197165 197164 2026-05-01T16:25:48Z Orbitminis 18250 kaszëbsczi dolmaczënk pòzwë 197165 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gduńsk - Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié.JPG|mały|Bùdink z biórama Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô w [[Gduńsk]]ù]] [[Òbrôzk:Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.jpg|mały|Przëdóni stanicë partu Zrzeszeniô i jiné w [[Gdiniô|Gdini]]]] '''Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié''' mô taczé miono òd 1964 r. tëdë [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] przëjãło w swòje rédżi karno dzejôrzi Zrzeszenia Kòcewsczégò. Òno òbjimało swòjim dzejanim, nimò zôwad z państwòwy stronë, całé Pòmòrzé. Nimò krizësów i nieùdôwków apartniło sã w dzejanim niezanôleżnotą òd partiowëch władzów, ale zbiérało téż nôremnëch nôleżników [[Pòlskô Zjednónô Robòtniczô Partiô|Pòlsczi Zjednóny Robòtniczi Partie]] i ZSL. Wôżné téż bëło òtemkniãcé szerok Zrzeszeniô na òkrãżô inteligencji, lëteracczé i nôùkòwé, lëdzy za kòrzeniającëch sã w kaszëbsczi tradicji [[Gduńsk|Gduńska]] i Pòmòrzô, pòchôdającëch z rozmajitëch strón. Barżi niż w przeszłoce, zgódno z tradicją i dejologią [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] rësznotë, zaczãlë jidentifikòwac kaszëbskòsc z całoscą Pòmòrza. Òstała wnenczas wërobionô nowô fòrmùła regiónalny rësznotë, pòdczorchiwającô wskôzë demòkracji w państwie i dejã samòrządnoscë-krajowòscë, chtërny ùsôdzcą béł [[Lech Bądkòwsczi]]. Pòwszédnotë ti dejologii w kaszëbskò-pòmòrsczim òkrãżim pòmôgałë zwënégòwania na niwie wëdowizn w òbrëmienim lëteraturë (wicy jak 350 titułów, 1 mln wëdôwkù), wespółdzejanié z [[Gduńsczi Towarzëstwò Nôùkòwé|Gduńsczim Towarzëstwã Nôùkòwym]], trójné ùdbë i institucje w terenie, a w tim pòwstanié [[Mùzeum|mùzeów]], jak téż zwielający sã ùróbk zrzeszeniowégò cządnika, miesãcznika "Pomerania", redagòwónégò dłudżé lata przez [[Wòjcech Czedrowsczi|Wòjcecha Czedrowsczégò]], [[Stanisłôw Pestka|Stanisłôwa Pestkã]] ë jinszëch. ''Pomerania'' bëła i je wôżnym pismionem kaszëbsczi rësznotë. To Zrzeszenié mô wiôldżi znaczënk dlô òchrónë ë rozwiju [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] i kùlturë. Òno òbjimô swòjim dzejanim téż [[Karno Sztudérów "Pomorania"]] abò "Pòmòraniô". == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] * [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]] * [[Kaszëbsczi Jinstitut]] == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 347 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://bazy.ngo.pl/search/info.asp?id=86294 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié w baze bùtnowòrządowich òrganizacëji ngo.pl] * [http://www.kaszubi.pl Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, Przédny part we Gduńskù] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/11844?katalog=4 ZK-P IPN] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/63709 ZK-P IPN] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] sf4y86o3itlpom8uz5a4tthstocrs7a 197192 197165 2026-05-01T17:39:29Z Iketsi 3254 Jinstitut→Institut — https://kaszubopedia.pl/index.php/instytut-kaszubski/?lang=kk 197192 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gduńsk - Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié.JPG|mały|Bùdink z biórama Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô w [[Gduńsk]]ù]] [[Òbrôzk:Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.jpg|mały|Przëdóni stanicë partu Zrzeszeniô i jiné w [[Gdiniô|Gdini]]]] '''Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié''' mô taczé miono òd 1964 r. tëdë [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] przëjãło w swòje rédżi karno dzejôrzi Zrzeszenia Kòcewsczégò. Òno òbjimało swòjim dzejanim, nimò zôwad z państwòwy stronë, całé Pòmòrzé. Nimò krizësów i nieùdôwków apartniło sã w dzejanim niezanôleżnotą òd partiowëch władzów, ale zbiérało téż nôremnëch nôleżników [[Pòlskô Zjednónô Robòtniczô Partiô|Pòlsczi Zjednóny Robòtniczi Partie]] i ZSL. Wôżné téż bëło òtemkniãcé szerok Zrzeszeniô na òkrãżô inteligencji, lëteracczé i nôùkòwé, lëdzy za kòrzeniającëch sã w kaszëbsczi tradicji [[Gduńsk|Gduńska]] i Pòmòrzô, pòchôdającëch z rozmajitëch strón. Barżi niż w przeszłoce, zgódno z tradicją i dejologią [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] rësznotë, zaczãlë jidentifikòwac kaszëbskòsc z całoscą Pòmòrza. Òstała wnenczas wërobionô nowô fòrmùła regiónalny rësznotë, pòdczorchiwającô wskôzë demòkracji w państwie i dejã samòrządnoscë-krajowòscë, chtërny ùsôdzcą béł [[Lech Bądkòwsczi]]. Pòwszédnotë ti dejologii w kaszëbskò-pòmòrsczim òkrãżim pòmôgałë zwënégòwania na niwie wëdowizn w òbrëmienim lëteraturë (wicy jak 350 titułów, 1 mln wëdôwkù), wespółdzejanié z [[Gduńsczi Towarzëstwò Nôùkòwé|Gduńsczim Towarzëstwã Nôùkòwym]], trójné ùdbë i institucje w terenie, a w tim pòwstanié [[Mùzeum|mùzeów]], jak téż zwielający sã ùróbk zrzeszeniowégò cządnika, miesãcznika "Pomerania", redagòwónégò dłudżé lata przez [[Wòjcech Czedrowsczi|Wòjcecha Czedrowsczégò]], [[Stanisłôw Pestka|Stanisłôwa Pestkã]] ë jinszëch. ''Pomerania'' bëła i je wôżnym pismionem kaszëbsczi rësznotë. To Zrzeszenié mô wiôldżi znaczënk dlô òchrónë ë rozwiju [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] i kùlturë. Òno òbjimô swòjim dzejanim téż [[Karno Sztudérów "Pomorania"]] abò "Pòmòraniô". == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] * [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]] * [[Kaszëbsczi Institut]] == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 347 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://bazy.ngo.pl/search/info.asp?id=86294 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié w baze bùtnowòrządowich òrganizacëji ngo.pl] * [http://www.kaszubi.pl Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, Przédny part we Gduńskù] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/11844?katalog=4 ZK-P IPN] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/63709 ZK-P IPN] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] 15yb396b49goe9qfdezub84q8c93pjv 0 5418 197105 185401 2026-05-01T14:27:10Z Iketsi 3254 Drobnô 197105 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Black-headed Gulls (Larus ridibundus) (W1CDR0001402 BD19).ogg|mały|Larus ridibundus]] [[Òbrôzk:Larus ridibundus1.jpg|mały|Czirka]] '''Czirka''' (''Chroicocephalus ridibundus ridibundus'') – to je strzédny [[wòdny ptôch]] z rodzëznë miewów. == Gdze żëje == [[Òbrôzk:Sopot - lecąca mewa.jpg|mały]] Gnieżdżą sã w kòloniach na wyspach,[[jezorach]] i [[rzekach]]. Òn żëje téż na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Miara == * dłëgòsc cała:29-77cm * wòga:0,12-1,75kg * szerokòsc skrzidłów:61-182cm == Cëchë == [[Òbrôzk:Mewa śmieszka.jpg|mały]] * doskonałi lecôrz * ùmieje dobrze płëwac, le niepłëwają pôd wòdą * na zemi dobrze chôdzą ë biegają == Wëzdrzatk == * dorosłi òsobniczi  ùbarwionè są nôczãszczi jasno nierôz z przymieszką szariégò i czôrnégò * młódé [[ptôchë]] – brudnawo- biôłé * gãstë ùpierzenié * krãpi tułów ò dłudżich skrzydłach * wiôlgô głowa z mòcnym,prostim dzëbem * nodżi o 3 pôlcach z plewą == Jôda == Je wszëtkôżerni. Żëwią sã rëbëma, bezkrzélówcami mòrszczimi, stawònagami, òwadami, jajami, grëzôczami,gôdami itp. == Rozród == [[Òbrôzk:Larus ridibundus nest with eggs.jpg|mały|Jaja mew]] Są mònogamiczné. Twòrzą kòlonie. Mają jedniegò partnerô w żëcym.Pierzą sã 2 raza na rok.Znoszą od 1 do 3 jaj w snôdczich jamach w zemi. W wësadôwani jaj biorą ùdzél starszi. == Òchrona == Są pòd òchroną. == Òsoblëwòscë == * Mewë mògą pic słoną wòdã. * Jaja jich sã bruné, pòwleczenié cëmnëmi plamamë.To je òchrona przede drapieżnikiem. * Dożewô do 30 lat. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Miewë|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Karel Stastny: Ptaki wodne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-10-7. * Klaus Richarz: Ptaki – Przewodnik. Warszawa: MUZA, 2009. ISBN 978-83-7495-018-3. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Miewë]] 44fwemu3gv356nxzowvukd3e80fkmis 0 5421 197098 186851 2026-05-01T14:21:16Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197098 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Spotted Nutcracker.jpg|mały|Òrzesznica]] [[Òbrôzk:Nucifraga caryocatactes caryocatactes MHNT.ZOO.2010.11.170.8.jpg|mały|''Nucifraga caryocatactes caryocatactes '']] '''Òrzesznica''' (''Nucifraga caryocatactes'') – strzédny ptôch z rodzëznë krëkòwatëch. Òna żëje na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Krëkòwaté]] dnp571kn0p38t7gc4hyv4gsnvipnekk 0 5440 197094 179601 2026-05-01T14:18:02Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Krëkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197094 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:3782 Common Raven in flight.jpg|mały|Krëk]] [[Òbrôzk:Corvus corax tingitanus MHNT 232 HdB Djebel Messaad Algerie.jpg |mały|''Corvus corax'']] '''Krëk''' (''Corvus corax'') — wiôldżi ptôch z rodzëznë krëkòwatëch (''Corvidae''). Czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëło jich baro mało, a terô placama je krëków dosc wiele. == Rozmajitoscë == W Psalmie 147:9 je napisóne m. jin. ò krëkù: Òn bëdłu dôwô żercé, pizglãtóm krëka to, ò co wòłają. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 372. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Krëkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Krëkòwaté]] ink3dpx2lnsig705n31imvb2nab50jo 0 5482 197112 193854 2026-05-01T14:31:08Z Iketsi 3254 - → – 197112 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pinar Sierra de Guadarrama 2005-09-13.JPG|mały|Chójczi – chòjna]] [[Òbrôzk:Pinus sylvestris MHNT.BOT.2005.0.971.jpg|mały|''Pinus sylvestris'']] '''Zwëczajnô sosna abò chójka''' (''Pinus silvestris'' L.) – to je wiedno zeloné drzéwiã z rodzëznë sosnowatëch (''Pinaceae''). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òna je nôczãscé spòtikónym drzewã. To biwają szlagùtë dobré na balczi. Colemało chójczi rosną abò w jednorodnëch drzéwiãcëznach (bòrë sosnowé, chòjnë) abò miészónëch — z [[bùk|bùkã]] abò [[dana|daną]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 46. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.kp.org.pl/pp/pdf2/pp-3-4%282008%29_WILGA%20WANTOCH-REKOWSKI.pdf {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] m3m3n3kaq9hni0nsix95a6uev8mvxco 0 5698 197221 196264 2026-05-02T10:24:10Z Orbitminis 18250 Dofùlowanié òd pòlsczi Wikipedie (Hewòtny artikel terô je dofùlowóny) 197221 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Porcelana Lubiana HORECA13.jpg|mały|Pòrcelanowi wërobinë z Łubianë]] '''Fabrika Stołowi Pòrcelanë''' '''„Lubiana”''' – pòdjimizna w [[Łubianô|Łubianie]] kòło [[Kòscérzna|Kòscérznë]]. Tu robi są [[Kaszëbskô pòrcelana|kaszëbską pòrcelanã]]. Stądka są zbónczi, tasczi, taseczczi, snôdczé ë głãboczé [[Talérz|talerze]] i jin. wërobinë. Na nich czasem bëłë namalowóné kwiate i lëste pòdobné do tich z [[kaszëbsczi wësziwk|kaszëbsczégò wësziwkù]]. Te farwné statczi są znóné nié leno na Kaszëbach, ale téż dali w swiece np. w Kanadze. Przëtómnym wiãkszoscòwi miéwcą w pòdjimiznie są Wiatënczi Fabriczi Jedwôbizny Wistil z [[Kalisz|Kalisza]]. Szpecjalizacją wiatënków je wërobizna gòscyńcowy pòrcelanë namieniony przédno na wëwóz (pònad 80% wërobiznë) do [[Zjednóné Kraje Americzi|ZKA]], [[Niemieckô|Niemiecczi]], [[Belgijskô|Beldżijsczi]], [[Francëjô|Francji]] ë do [[Italskô|Italsczi]]. Zawiatë w Łubianie zaòdrzą m.jin. gòscyńcową séc [[Accor]] ë jinne hòtele w Pòlsce, np. Hòtel Marriott, Radisson Blu, Sheraton. Firma zatrëdniô òglowò pònad 1400 lëdzy ë wëtwôrzô rokòwò òkòło 13000 tón pòrcelanë. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:HORECA15 Lubiana (1).JPG|Targòwô ekspòzycjô HORECA Krakòwò 2015 (dzél 1) Òbrôzk:HORECA15 Lubiana (5).JPG|Targòwô ekspòzycjô HORECA Krakòwò 2015 (dzél 2) Òbrôzk:HORECA15 Lubiana (4).JPG|Targòwô ekspòzycjô HORECA Krakòwò 2015 (dzél 3) </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.lubiana.com.pl/index.php?hl=en Fabrika Stołowi Pòrcelanë Łubiana] (firmòwô starna, pòlsczi i anielsczi) [[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] ae885nymahj3b6yy08kwib7h20sch05 0 5769 197129 164645 2026-05-01T15:32:32Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 197129 wikitext text/x-wiki '''Stolem''' – pòdług [[Kaszëbi|Kaszëbów]] òn bëł jak lëdze, ale tak wiôldżi, że jegò głowa przewiższała nôwiąkszé [[sosna|chójczi]]. Przez jezora stolemi szlë naprost jak przez plëtã. Òni nosëlë dłudżi włosë, a mielë je jasné jak [[len]]. Jak jeden z nich sedzôł na jednym brzegù jezora, a jiny na drëdżim, to òni sobie mòglë letkò pòdac róg z [[tobaka|tobaką]]. Pod nogama stolemów drżała zemia, że jaż w piekle bëło czëc. Nôwikszima kamieniama òni szmërgalë jak kòłôczami. Stolemi mielë taką mòc, bò jedlë kóńsczé miãso i pilë kóńsczé mlékò. Òni ùsëpale òstrowë i retczi na kaszëbsczëch jezorach, a nawetka całi je zasëpale i tam dzys są łączi. Z czasem stolemi wëmarlë. W swòjim słowôrzu [[Bernard Zëchta|Zëchta]] (1972) napisôł: "Przë [[Bòrzestowò|Bòrzëstowie]] mieszkôł stolem. Rôz stolemòwô córka szła na Redunią rëbë łowic. Pò drodze spòtkała chłopa, co w sztërë wòłë òrôł. Òna wzãła te chłopa i te wòłë i ten pług w swój fartuch i zaniosła to wszëstkò dodóm i wésëpa przed swòjim òjcem na pòdwòrzé. "Cëż to są tatkù za bączi" — òna sã spita. Córeczkò zbierz to wszëstkò nazôd w klin i zanies na ten sóm môl, gdze to bëło. Czej më wëdżiniemë, tej pò nas bãdą taczi lëdze małi, jak ten chłop je" ([[Chmielno]], 1938). == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 7xs5tvtm8iibz58xygv1am4dvl0vih2 197130 197129 2026-05-01T15:33:33Z Iketsi 3254 +Òbrôzk 197130 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zajazd "U Stolema" - panoramio (3).jpg|mały|Stolem ([[Òstrzëce]])]] '''Stolem''' – pòdług [[Kaszëbi|Kaszëbów]] òn bëł jak lëdze, ale tak wiôldżi, że jegò głowa przewiższała nôwiąkszé [[sosna|chójczi]]. Przez jezora stolemi szlë naprost jak przez plëtã. Òni nosëlë dłudżi włosë, a mielë je jasné jak [[len]]. Jak jeden z nich sedzôł na jednym brzegù jezora, a jiny na drëdżim, to òni sobie mòglë letkò pòdac róg z [[tobaka|tobaką]]. Pod nogama stolemów drżała zemia, że jaż w piekle bëło czëc. Nôwikszima kamieniama òni szmërgalë jak kòłôczami. Stolemi mielë taką mòc, bò jedlë kóńsczé miãso i pilë kóńsczé mlékò. Òni ùsëpale òstrowë i retczi na kaszëbsczëch jezorach, a nawetka całi je zasëpale i tam dzys są łączi. Z czasem stolemi wëmarlë. W swòjim słowôrzu [[Bernard Zëchta|Zëchta]] (1972) napisôł: "Przë [[Bòrzestowò|Bòrzëstowie]] mieszkôł stolem. Rôz stolemòwô córka szła na Redunią rëbë łowic. Pò drodze spòtkała chłopa, co w sztërë wòłë òrôł. Òna wzãła te chłopa i te wòłë i ten pług w swój fartuch i zaniosła to wszëstkò dodóm i wésëpa przed swòjim òjcem na pòdwòrzé. "Cëż to są tatkù za bączi" — òna sã spita. Córeczkò zbierz to wszëstkò nazôd w klin i zanies na ten sóm môl, gdze to bëło. Czej më wëdżiniemë, tej pò nas bãdą taczi lëdze małi, jak ten chłop je" ([[Chmielno]], 1938). == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] gnmq5ptxzedz1te0x12mzwrchcf6ol0 0 5826 197113 194464 2026-05-01T14:31:39Z Iketsi 3254 drobnô 197113 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Passer domesticus3.jpg|mały|Wróbel — samc]] [[Òbrôzk:Passer domesticus2.jpg|mały|Wróbel — samnica]] [[Òbrôzk:Passer domesticus domesticus MHNT.ZOO.2010.11.208.jpg|mały|''Passer domesticus domesticus'']] '''Wróbel''' (''Passer domesticus'') – to je môłi ptôch z rodzëznë wróblów. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], ale téż szerok w swiece. == Òbaczë téż == * [[Czerwònuszk]] == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 362. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 1niee9xstwqb0413indv3j3r3ostvis 197114 197113 2026-05-01T14:31:54Z Iketsi 3254 — → – 197114 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Passer domesticus3.jpg|mały|Wróbel – samc]] [[Òbrôzk:Passer domesticus2.jpg|mały|Wróbel – samnica]] [[Òbrôzk:Passer domesticus domesticus MHNT.ZOO.2010.11.208.jpg|mały|''Passer domesticus domesticus'']] '''Wróbel''' (''Passer domesticus'') – to je môłi ptôch z rodzëznë wróblów. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], ale téż szerok w swiece. == Òbaczë téż == * [[Czerwònuszk]] == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 362. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 5wu4ovepi7ackbfoxw2imrpwbj2g7lm 0 5852 197057 193178 2026-05-01T12:50:36Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczie→Bùtnowé lënczi 197057 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Corvus_frugilegus_2.jpg|mały|Krëczk]] '''Krëczk''' (''Corvus frugilegus'') – strzédny ptôch z rodzëznë krëkòwatëch. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Krëczk to je ptôch wikszi jak [[gòłąb]]. Je wielgòscë [[warna|warnë]], le censzi. Mô czôrnolilewé pióra, chtërné w słuńcu baro sã łiszczą. Krëczk wëzdrzi jak [[krëk]] i mòżna gò z nim pómilëc. Mô czôrné nodżi, dłudżi òstri dzób. Krëczk je baro towarzësczi, chòc òstróżny. Zëmą w miastach, czedë lëdze dają mù jestkù, wcale nie ùcekô. Krëczczi zrzeszają sã w wiôldżé, wielotësãczné karna. Të ptôchë mają wiele mòcë w skrzidłach i mògą dosc chùtkò pòderwac sã w lëft. Są baro mądré i rozmieją pòsługiwać sã nôrzãdzama (np. czãsto kładzą [[òrzechë]] pòd kòła aùtów). Pòjôwiają sã nôczãscy tam, gdze je wiele jedzeniégò. Òkòło pajicznika do Pòlsczi przëlatywąją ze wschòdu wiôldżé stada krëczków i òstają na zëmã. Niechtërné z nich lecą jesz dali na zapôd. Òb zëmã lëdze czãsto dają jim jestkù np. orzechë czë semiona. == Miara == * Dłëgòsc cała- ók. 42- 48 cm * Szerokość skrzidłów- Ok. 99 cm * Wôga- Ok. 450- 600 g == Wëzdrzatk == Samc wëzdrzi tak samò jak samnica, a przënômni lëdzczé oko nie móże widzec ti różnicë. == Wëstãpòwanié == Krëczczi żëją wetka w całi Pòlsce. Òstatno òbserwùje sã spôdk lëczebnoscë krëczków w westrzédnëch dzélnicach wiôldżich gardów. == Głos == Krëczczi wcyg głosno krzëczą: „kra, kra”, abò cëchłò: „grab, grab” === Linki zewnętrzne === * [https://web.archive.org/web/20160303184213/http://www.scricciolo.com/eurosongs/Corvus.frugilegus.wav głos gawrona, format .wav ''Copyright by Alberto Masi – www.scricciolo.com''] == Gniôdza krëczków == Kò krëczczi żëją w karnach, gniôzda bùdują téż w karnach, wësok na drzéwach, jedno kòle drëdżiégò. W gardach na bùdinkach. Gniôzda bùdują przede wszëtczim z wietewków, sëchi trôwë, glënë. [[Òbrôzk:Wikiroekenkolonie.jpg|mały|Gniôzda krëczków]] [[Òbrôzk:Corvus frugilegus MHNT.ZOO.2010.11.174.1.jpg|mały|''Corvus frugilegus '']] == Co lubi jesc krëczk? == Krëczczi jedzą wszëtkò. Nôbarżi rôd jedzą semiona, orzechë, òdpôdczi. Òb jeséń i zëmã jedzą przede wszëtczim roscënë, zërenka i kiełczi zbóż. Òb lato krëczk zjada pònarewë [[chrząszcz|chrząszczy]] i [[mòtil|mòtili]], [[grëzôk|grëzôczi]], [[wieszczórka|wieszczórczi]], [[żaba|żaby]], pizglãta i jôjka jinszich ptôchów. Na zymkù sznëkrëją jestkù na przeòranëch pólach. [[Òbrôzk:Corvus 2007-11-1.gif]] == Rozmnażanié == Samnice krëczków od strëmiannika do łżëkwiata skłôdô 2- 5 zelono- mòdrëch jaj z bruno- żôłtima kropkama. Na jajach sedzy do 18 dni. Pizglãta w gniezdze przebywają 4- 5 tidzéniów. Nawetka czedë młodi krëczk zrobi sã sóm dlô se dali sëdzy krótkò swòjégò gniazda i wraca tam na noc i jedzenié. == Òchrona == Na óbszarze całé Pólsczi krëczczi są pód scësłą óchroną póza gardama. Pópùlacjô krëczków w Pólsce je óbjãtô mónitoringã w ramach programù Monitoring Flagowych Gatunków Ptaków. Program ten wëkónëwô [[Stacja Ornitologiczna Muzeum i Instytutu Zoologii PAN]] na zlecenié [[GIOŚ]]. Òb dzesãc lat óbserwacji (2001–2010) zaóbserwówóno że je jich corôz mni. *Domena - eurokarioty *Królestwò – zwierzęta *Tip – strunowce *Pòdtip – kręgowce *Karno – ptaki *Podgromada – Neornithes *Nadrząd – neognatyczne *Réga – wróblowce *Pòdréga – śpiewające *Familiô – krukowate *Òrt – Corvus *Zort- gawron == Bibliografia == * Pavel Vasak: Ptaki leśne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-28-X. * Klaus Richarz: Ptaki - Przewodnik. Warszawa: MUZA, 2009. ISBN 978-83-7495-018-3. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www2.gazeta.pl/edukacja/1,28378,26743.html — strona o Gawronie Adama Wajraka [[Kategòrëjô:Krëkòwaté]] f5ueqfh5puywpyzyc471zvf8r92f9v7 197093 197057 2026-05-01T14:17:36Z Iketsi 3254 - → – 197093 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Corvus_frugilegus_2.jpg|mały|Krëczk]] '''Krëczk''' (''Corvus frugilegus'') – strzédny ptôch z rodzëznë krëkòwatëch. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Krëczk to je ptôch wikszi jak [[gòłąb]]. Je wielgòscë [[warna|warnë]], le censzi. Mô czôrnolilewé pióra, chtërné w słuńcu baro sã łiszczą. Krëczk wëzdrzi jak [[krëk]] i mòżna gò z nim pómilëc. Mô czôrné nodżi, dłudżi òstri dzób. Krëczk je baro towarzësczi, chòc òstróżny. Zëmą w miastach, czedë lëdze dają mù jestkù, wcale nie ùcekô. Krëczczi zrzeszają sã w wiôldżé, wielotësãczné karna. Të ptôchë mają wiele mòcë w skrzidłach i mògą dosc chùtkò pòderwac sã w lëft. Są baro mądré i rozmieją pòsługiwać sã nôrzãdzama (np. czãsto kładzą [[òrzechë]] pòd kòła aùtów). Pòjôwiają sã nôczãscy tam, gdze je wiele jedzeniégò. Òkòło pajicznika do Pòlsczi przëlatywąją ze wschòdu wiôldżé stada krëczków i òstają na zëmã. Niechtërné z nich lecą jesz dali na zapôd. Òb zëmã lëdze czãsto dają jim jestkù np. orzechë czë semiona. == Miara == * Dłëgòsc cała – ók. 42- 48 cm * Szerokość skrzidłów – Ok. 99 cm * Wôga – Ok. 450–600 g == Wëzdrzatk == Samc wëzdrzi tak samò jak samnica, a przënômni lëdzczé oko nie móże widzec ti różnicë. == Wëstãpòwanié == Krëczczi żëją wetka w całi Pòlsce. Òstatno òbserwùje sã spôdk lëczebnoscë krëczków w westrzédnëch dzélnicach wiôldżich gardów. == Głos == Krëczczi wcyg głosno krzëczą: „kra, kra”, abò cëchłò: „grab, grab” == Gniôdza krëczków == [[Òbrôzk:Wikiroekenkolonie.jpg|mały|Gniôzda krëczków]] [[Òbrôzk:Corvus frugilegus MHNT.ZOO.2010.11.174.1.jpg|mały|''Corvus frugilegus'']] Kò krëczczi żëją w karnach, gniôzda bùdują téż w karnach, wësok na drzéwach, jedno kòle drëdżiégò. W gardach na bùdinkach. Gniôzda bùdują przede wszëtczim z wietewków, sëchi trôwë, glënë. == Co lubi jesc krëczk? == [[Òbrôzk:Corvus 2007-11-1.gif|mały]] Krëczczi jedzą wszëtkò. Nôbarżi rôd jedzą semiona, orzechë, òdpôdczi. Òb jeséń i zëmã jedzą przede wszëtczim roscënë, zërenka i kiełczi zbóż. Òb lato krëczk zjada pònarewë [[chrząszcz|chrząszczy]] i [[mòtil|mòtili]], [[grëzôk|grëzôczi]], [[wieszczórka|wieszczórczi]], [[żaba|żaby]], pizglãta i jôjka jinszich ptôchów. Na zymkù sznëkrëją jestkù na przeòranëch pólach. == Rozmnażanié == Samnice krëczków od strëmiannika do łżëkwiata skłôdô 2- 5 zelono- mòdrëch jaj z bruno- żôłtima kropkama. Na jajach sedzy do 18 dni. Pizglãta w gniezdze przebywają 4- 5 tidzéniów. Nawetka czedë młodi krëczk zrobi sã sóm dlô se dali sëdzy krótkò swòjégò gniazda i wraca tam na noc i jedzenié. == Òchrona == Na óbszarze całé Pólsczi krëczczi są pód scësłą óchroną póza gardama. Pópùlacjô krëczków w Pólsce je óbjãtô mónitoringã w ramach programù Monitoring Flagowych Gatunków Ptaków. Program ten wëkónëwô [[Stacja Ornitologiczna Muzeum i Instytutu Zoologii PAN]] na zlecenié [[GIOŚ]]. Òb dzesãc lat óbserwacji (2001–2010) zaóbserwówóno że je jich corôz mni. * Domena – eurokarioty * Królestwò – zwierzęta * Tip – strunowce * Pòdtip – kręgowce * Karno – ptaki * Podgromada – Neornithes * Nadrząd – neognatyczne * Réga – wróblowce * Pòdréga – śpiewające * Familiô – krukowate * Òrt – Corvus * Zort – gawron == Bibliografia == * Pavel Vasak: Ptaki leśne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-28-X. * Klaus Richarz: Ptaki - Przewodnik. Warszawa: MUZA, 2009. ISBN 978-83-7495-018-3. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www2.gazeta.pl/edukacja/1,28378,26743.html — strona o Gawronie Adama Wajraka * [https://web.archive.org/web/20160303184213/http://www.scricciolo.com/eurosongs/Corvus.frugilegus.wav głos gawrona, format .wav ''Copyright by Alberto Masi – www.scricciolo.com''] [[Kategòrëjô:Krëkòwaté]] qo70qkh2vczf225ckeafthyj3inhgmt 197095 197093 2026-05-01T14:18:24Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Krëkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} 197095 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Corvus_frugilegus_2.jpg|mały|Krëczk]] '''Krëczk''' (''Corvus frugilegus'') – strzédny ptôch z rodzëznë krëkòwatëch. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Krëczk to je ptôch wikszi jak [[gòłąb]]. Je wielgòscë [[warna|warnë]], le censzi. Mô czôrnolilewé pióra, chtërné w słuńcu baro sã łiszczą. Krëczk wëzdrzi jak [[krëk]] i mòżna gò z nim pómilëc. Mô czôrné nodżi, dłudżi òstri dzób. Krëczk je baro towarzësczi, chòc òstróżny. Zëmą w miastach, czedë lëdze dają mù jestkù, wcale nie ùcekô. Krëczczi zrzeszają sã w wiôldżé, wielotësãczné karna. Të ptôchë mają wiele mòcë w skrzidłach i mògą dosc chùtkò pòderwac sã w lëft. Są baro mądré i rozmieją pòsługiwać sã nôrzãdzama (np. czãsto kładzą [[òrzechë]] pòd kòła aùtów). Pòjôwiają sã nôczãscy tam, gdze je wiele jedzeniégò. Òkòło pajicznika do Pòlsczi przëlatywąją ze wschòdu wiôldżé stada krëczków i òstają na zëmã. Niechtërné z nich lecą jesz dali na zapôd. Òb zëmã lëdze czãsto dają jim jestkù np. orzechë czë semiona. == Miara == * Dłëgòsc cała – ók. 42- 48 cm * Szerokość skrzidłów – Ok. 99 cm * Wôga – Ok. 450–600 g == Wëzdrzatk == Samc wëzdrzi tak samò jak samnica, a przënômni lëdzczé oko nie móże widzec ti różnicë. == Wëstãpòwanié == Krëczczi żëją wetka w całi Pòlsce. Òstatno òbserwùje sã spôdk lëczebnoscë krëczków w westrzédnëch dzélnicach wiôldżich gardów. == Głos == Krëczczi wcyg głosno krzëczą: „kra, kra”, abò cëchłò: „grab, grab” == Gniôdza krëczków == [[Òbrôzk:Wikiroekenkolonie.jpg|mały|Gniôzda krëczków]] [[Òbrôzk:Corvus frugilegus MHNT.ZOO.2010.11.174.1.jpg|mały|''Corvus frugilegus'']] Kò krëczczi żëją w karnach, gniôzda bùdują téż w karnach, wësok na drzéwach, jedno kòle drëdżiégò. W gardach na bùdinkach. Gniôzda bùdują przede wszëtczim z wietewków, sëchi trôwë, glënë. == Co lubi jesc krëczk? == [[Òbrôzk:Corvus 2007-11-1.gif|mały]] Krëczczi jedzą wszëtkò. Nôbarżi rôd jedzą semiona, orzechë, òdpôdczi. Òb jeséń i zëmã jedzą przede wszëtczim roscënë, zërenka i kiełczi zbóż. Òb lato krëczk zjada pònarewë [[chrząszcz|chrząszczy]] i [[mòtil|mòtili]], [[grëzôk|grëzôczi]], [[wieszczórka|wieszczórczi]], [[żaba|żaby]], pizglãta i jôjka jinszich ptôchów. Na zymkù sznëkrëją jestkù na przeòranëch pólach. == Rozmnażanié == Samnice krëczków od strëmiannika do łżëkwiata skłôdô 2- 5 zelono- mòdrëch jaj z bruno- żôłtima kropkama. Na jajach sedzy do 18 dni. Pizglãta w gniezdze przebywają 4- 5 tidzéniów. Nawetka czedë młodi krëczk zrobi sã sóm dlô se dali sëdzy krótkò swòjégò gniazda i wraca tam na noc i jedzenié. == Òchrona == Na óbszarze całé Pólsczi krëczczi są pód scësłą óchroną póza gardama. Pópùlacjô krëczków w Pólsce je óbjãtô mónitoringã w ramach programù Monitoring Flagowych Gatunków Ptaków. Program ten wëkónëwô [[Stacja Ornitologiczna Muzeum i Instytutu Zoologii PAN]] na zlecenié [[GIOŚ]]. Òb dzesãc lat óbserwacji (2001–2010) zaóbserwówóno że je jich corôz mni. * Domena – eurokarioty * Królestwò – zwierzęta * Tip – strunowce * Pòdtip – kręgowce * Karno – ptaki * Podgromada – Neornithes * Nadrząd – neognatyczne * Réga – wróblowce * Pòdréga – śpiewające * Familiô – krukowate * Òrt – Corvus * Zort – gawron == Òbaczë téż == {{#categorytree:Krëkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bibliografia == * Pavel Vasak: Ptaki leśne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-28-X. * Klaus Richarz: Ptaki - Przewodnik. Warszawa: MUZA, 2009. ISBN 978-83-7495-018-3. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www2.gazeta.pl/edukacja/1,28378,26743.html — strona o Gawronie Adama Wajraka * [https://web.archive.org/web/20160303184213/http://www.scricciolo.com/eurosongs/Corvus.frugilegus.wav głos gawrona, format .wav ''Copyright by Alberto Masi – www.scricciolo.com''] [[Kategòrëjô:Krëkòwaté]] s6zj2ibme35jiyc0nj2yeaowtm15tqb 0 5853 197088 184571 2026-05-01T14:05:40Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197088 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bean.goose.600pix.jpg|mały|Dzëkô gãs]] [[Òbrôzk:Tundra bean goose.jpg|mały|Réga dzëczich gãsów]] [[Òbrôzk:Anser fabalis MHNT.ZOO.2010.11.14.7.jpg|mały|''Anser fabalis'']] '''Dzëkô gãs''' (''Anser fabalis'') – wiôldżi wanożny ptôch z rodzëznë kaczkòwatëch. Òna biwô na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaczkòwaté]] i2wtx6euzir1n0s9dg373e5ttbnj9lu 0 5902 197118 195534 2026-05-01T14:36:34Z Iketsi 3254 Òbrôzk 197118 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Chicken family.jpg|mały]] '''Domôcô kùra''' (''Gallus gallus domesticus'') – to je ptôch z rodzënë kùrowatëch. Lëdze chòwióm je na całim swiece òd dôwnëch czasów. == Ôrtë == To dô kòl 80 zortów kùrów:<ref>Rocznik Statystyczny 2009</ref> * letczé kùrë, niosczi mògą sã niesc do 13 rokù żëcégò * miãsné kùrë wôżą nawetka do 5 kg kùrë krzyżówczi: kąsk miąsa i niosóm [[jaje|jaja]] kùrë amatorsczi: * bòjowiczi * malinczi * pòkraczny == Òbaczë téż == * [[Kùrnik]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 9kncdcxe3d6m81ovcl0jdsinsiz4xzw 0 5921 197115 179603 2026-05-01T14:32:34Z Iketsi 3254 {{Commons}} 197115 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hirundo rustica.jpg|mały|Jaskùleczczi]] [[Òbrôzk:Hirundo rustica MHNT.jpg |mały|''Hirundo rustica'']] '''Liwkòwnica''' abò '''jaskùleczka''' (''Hirundo rustica'') – to je wanożny ptôch z rodzëznë jaskùleczkòwatëch (''Hirundinidae''). Te ptôchë mają gniôzda i młodé na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], ale òb zëmã jich tu ni ma. Głos jaskùleczczi: [[Òbrôzk:Hirundo rustica - Barn Swallow - XC83449.ogg|Hirundo rustica - Barn Swallow - XC83449.ogg]] == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 334. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] iz9d1e7sl7m2u34mu81w4s05qnfnklq 0 5951 197075 184588 2026-05-01T13:54:08Z Iketsi 3254 ' - to '→' – to ' 197075 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Atropa bella-donna0.jpg|mały|Wilczô jagòda]] [[Òbrôzk:Atropa belladonna 2 RF.jpg|mały|Kwiôtë – pòkrzyk wilczô jagòda]] '''Wilczô jagòdô''' (''Atropa belladonna'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë lilkòwatëch (''Solanaceae''). To zort roscënë z rodzëznë psiankòwatëch (Solanaceae). Mô wiele pòzw: wilczô wisznia, wilczô jagòdô, psinczi, lesnô tobakô, belladònna. Wëstãpùje w Eùropie, Afryce Nordòwi, Azji. W Pòlsce ùważanô je jako rosëna ùprawnô i dziczejącë. Wëstãpùje przede wszëtczim w południowej cządze krója. Jes to roscëna rzadkô, òbjãtô òchróną. Wszëtczi czãsce roscënë są trującë. == Systematika == * Domena – eukarionty * Królestwo – roscënë * Klad – roscënë naczyniowe * Klad – Eùphyllophyta * Klad – roscëne nasienne * Klasa – okrytonasienne * Klad astrowe * Rząd – pisankòwce * Rodzëzna – psiankòwate * Zôrt – pòkrzyk * Gatunek – pòkrzyk wilczô jagòdô == Mòrfologia == === Wëzdrzatk === Przëpòminô niewësoczi krzôk, wësokòsc òd 50 do 150 cm. Mô lilewi, rozgałãzniony chłąd. Lëste są jajowati, ciemnozielony ë mają lawetka 25 cm długòsce. Rozmùrzdzony wëdzielają wónią. === Kòrzeń === W pierwszym rokù palowy, rozgałãziony. W latach nastãpnëch rosną gałãzësté kłącze ò strzédnicë do 7 cm, chtërnen mô wiele kòrzenie bòcznëch, z kilkùnastoma stożkama wzrostu. === Kwiôtë === Pójedincze ósadzoné w kątach rozgałãzien i kątach ògònkow lëstowëch na krótczich, zwisôjących szëpùłkach. Kielëch zelony, trwałi, òtaczającë brzôd, głãbòkò rozciãtë do 2 cm długòsce, kórónô beczułkòwatô-dzwónkówatô, płôtczi krótczié ë ù górë brudnolilowi, u pódstôwë brązowożółti. Kòróna òpadô. Prãcëków piãc, nitczi ù dołu òmszone, wëgãti, słupek jeden z lilową szijką. Kwiôtë w ksztôłce dzwoneczków pòjawiają sã w czerwincu ë lëpińcu. === Brzôdë === Lilowòczôrné, błëszczącë, wielonasienna jagòda wielkosce wiszni. Òwòc mô słodczi smak. Nasionô drobné, nerkòwati, brunatne. Biologiô i ekòlogiô [edytuj | edytuj kod] Rozwój Bylina, hemikryptofit. W Pòlsce kwitnie w czerwincu ë lëpińcu. Kwiôtë zapylane są przez òwôdë, czasem dochòdzi do samozapylenia. == Cechë fitochemiczné. == Je to roscëna trującô. Nôwiãkszi stãżenie trującëch alkaloidów znajduje sã w kòrzeniach ë òwòcach. Òwòce zawierają atropinę, pòzostôłi òrganë – hioscyjaminã. Kòrzenie wyróżniają sã òbecnoscą wiãkszych ilości ùbòcznych alkaloidów wzmacniających działanié hioscyjaminë na miãsnie. Działanié szkòdliwe alkaloidów pòwòduje pòrażenie mózgòwia,miãdzëmózgòwia i rdzenia przedłużonégò oraz pòrażanié ùkłôdô òbwòdowégò. Dôwkô smiertelnô to 10–20 òwòców ù dorosłëch i 3–4 u dzëcë. Òbjôwë zatruciô – mòcné pòbùdzenié, halucynôcje, nôpôd szału, swiatłowstrãt, zabùrzenia mòwë, a w kùńcu ùtrôtô przëtomnoscë ë w skrôjnych przëpôdkach zgón w wynikù pòrażenia òddechù pòdczas spiączki. == Wëstëpòwanié == Wëstãùje w miescach wilgòtnych, zacienionych, z żëzną glebą. Wilczô jagòdã mòżnô spòtkac przede wszëtczim na krôncach lasow i nô lesnëch pòrãbach. Zagrożenia i ochrona [edytuj | edytuj kod] Roscëna òbjãtô je w Pòlsce òchróną òd 1957 rokù. W latach 1957–1995 znajdowôła sã pòd òchróną czãsciową, pòźni do 2014 rokù pòd òchróną scësłą, a òd 2014 rokù pòdlegô òchronie czãsciowej. Zagrożeniem dlô gatunkù bëł zbiór roscënë jakò surowca dlô przemysłu farmaceutycznégò, bëwałô téż niszczenô przez lëdzë ( to je pòtrus). Wëstãpùje na terenach chronionych, np. w Roztoczansczim, Òjcowsczim i Pienińsczim Pôrkù Narodowym. == Zastosowanié == To je roscëna leczniczô ë słurzëła jako surowiec zelarsczi. Pòzwa z łacëznë Atropa wëwodzy sã òd miona jednej z trzech grecczich bòdziń przeznaczenia. Atropos bëła tą, chtërna decydowała o żëcy. Druga czãsc nazwy belladonna to pò łacënie „piãknô pani”, bò Rzymianki użëwałë wëciągów z ti roscënë jakò kòsmetikù rozszerzającégò òczë i nadającégò im blask Jej pòtrusowé jagòdë służëłë do trucia wilków, stądka pòlskô pòzwa wilczô jagòda. == Ciekawostczi == Kòzë i bażantë mògą jesc wilczã jagòdã, ta roscëna nie je dlô nich pòtrusã. == Wilcza jagoda w tekstach kultury == * León Òssowsczi, Wilczé jagòdë, pòwiésc, 1987 * Sewerinô Szmôglewskô, Wilczô jagòda, pòwiésc, 1977 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 3i02w0doefpcgzsie5xbu3z3thj4prs 197123 197075 2026-05-01T14:44:28Z Orbitminis 18250 197123 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Atropa bella-donna0.jpg|mały|Wilczô jagòda]] [[Òbrôzk:Atropa belladonna 2 RF.jpg|mały|Kwiôtë – pòkrzyk wilczô jagòda]] '''Wilczô jagòdô''' (''Atropa belladonna'' L.) – wielelatnô roscëna z rodzëznë lilkòwatëch (''Solanaceae''). To zort roscënë z rodzëznë psiankòwatëch (Solanaceae). Mô wiele pòzw: wilczô wisznia, wilczô jagòdô, psinczi, lesnô tobakô, belladònna. Wëstãpùje w Eùropie, Afryce Nordòwi, Azji. W Pòlsce ùważanô je jako rosëna ùprawnô i dziczejącë. Wëstãpùje przede wszëtczim w południowej cządze krója. Jes to roscëna rzadkô, òbjãtô òchróną. Wszëtczi czãsce roscënë są trującë. == Systematika == * Domena – eukarionty * Królestwo – roscënë * Klad – roscënë naczyniowe * Klad – Eùphyllophyta * Klad – roscëne nasienne * Klasa – okrytonasienne * Klad astrowe * Rząd – pisankòwce * Rodzëzna – psiankòwate * Zôrt – pòkrzyk * Gatunek – pòkrzyk wilczô jagòdô == Mòrfologia == === Wëzdrzatk === Przëpòminô niewësoczi krzôk, wësokòsc òd 50 do 150 cm. Mô lilewi, rozgałãzniony chłąd. Lëste są jajowati, ciemnozielony ë mają lawetka 25 cm długòsce. Rozmùrzdzony wëdzielają wónią. === Kòrzeń === W pierwszym rokù palowy, rozgałãziony. W latach nastãpnëch rosną gałãzësté kłącze ò strzédnicë do 7 cm, chtërnen mô wiele kòrzenie bòcznëch, z kilkùnastoma stożkama wzrostu. === Kwiôtë === Pójedincze ósadzoné w kątach rozgałãzien i kątach ògònkow lëstowëch na krótczich, zwisôjących szëpùłkach. Kielëch zelony, trwałi, òtaczającë brzôd, głãbòkò rozciãtë do 2 cm długòsce, kórónô beczułkòwatô-dzwónkówatô, płôtczi krótczié ë ù górë brudnolilowi, u pódstôwë brązowożółti. Kòróna òpadô. Prãcëków piãc, nitczi ù dołu òmszone, wëgãti, słupek jeden z lilową szijką. Kwiôtë w ksztôłce dzwoneczków pòjawiają sã w czerwincu ë lëpińcu. === Brzôdë === Lilowòczôrné, błëszczącë, wielonasienna jagòda wielkosce wiszni. Òwòc mô słodczi smak. Nasionô drobné, nerkòwati, brunatne. Biologiô i ekòlogiô [edytuj | edytuj kod] Rozwój Bylina, hemikryptofit. W Pòlsce kwitnie w czerwincu ë lëpińcu. Kwiôtë zapylane są przez òwôdë, czasem dochòdzi do samozapylenia. == Cechë fitochemiczné. == Je to roscëna trującô. Nôwiãkszi stãżenie trującëch alkaloidów znajduje sã w kòrzeniach ë òwòcach. Òwòce zawierają atropinę, pòzostôłi òrganë – hioscyjaminã. Kòrzenie wyróżniają sã òbecnoscą wiãkszych ilości ùbòcznych alkaloidów wzmacniających działanié hioscyjaminë na miãsnie. Działanié szkòdliwe alkaloidów pòwòduje pòrażenie mózgòwia,miãdzëmózgòwia i rdzenia przedłużonégò oraz pòrażanié ùkłôdô òbwòdowégò. Dôwkô smiertelnô to 10–20 òwòców ù dorosłëch i 3–4 u dzëcë. Òbjôwë zatruciô – mòcné pòbùdzenié, halucynôcje, nôpôd szału, swiatłowstrãt, zabùrzenia mòwë, a w kùńcu ùtrôtô przëtomnoscë ë w skrôjnych przëpôdkach zgón w wynikù pòrażenia òddechù pòdczas spiączki. == Wëstëpòwanié == Wëstãùje w miescach wilgòtnych, zacienionych, z żëzną glebą. Wilczô jagòdã mòżnô spòtkac przede wszëtczim na krôncach lasow i nô lesnëch pòrãbach. Roscëna òbjãtô je w Pòlsce òchróną òd 1957 rokù. W latach 1957–1995 znajdowôła sã pòd òchróną czãsciową, pòźni do 2014 rokù pòd òchróną scësłą, a òd 2014 rokù pòdlegô òchronie czãsciowej. Zagrożeniem dlô gatunkù bëł zbiór roscënë jakò surowca dlô przemysłu farmaceutycznégò, bëwałô téż niszczenô przez lëdzë ( to je pòtrus). Wëstãpùje na terenach chronionych, np. w Roztoczansczim, Òjcowsczim i Pienińsczim Pôrkù Narodowym. == Zastosowanié == To je roscëna leczniczô ë słurzëła jako surowiec zelarsczi. Pòzwa z łacëznë Atropa wëwodzy sã òd miona jednej z trzech grecczich bòdziń przeznaczenia. Atropos bëła tą, chtërna decydowała o żëcy. Druga czãsc nazwy belladonna to pò łacënie „piãknô pani”, bò Rzymianki użëwałë wëciągów z ti roscënë jakò kòsmetikù rozszerzającégò òczë i nadającégò im blask Jej pòtrusowé jagòdë służëłë do trucia wilków, stądka pòlskô pòzwa wilczô jagòda. == Ciekawostczi == Kòzë i bażantë mògą jesc wilczã jagòdã, ta roscëna nie je dlô nich pòtrusã. == Wilcza jagoda w tekstach kultury == * León Òssowsczi, Wilczé jagòdë, pòwiésc, 1987 * Sewerinô Szmôglewskô, Wilczô jagòda, pòwiésc, 1977 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] fuyk1tmx5x6l3ercqlolevtew4fdf2h 197200 197123 2026-05-01T21:07:47Z Iketsi 3254 - [edytuj] 197200 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Atropa bella-donna0.jpg|mały|Wilczô jagòda]] [[Òbrôzk:Atropa belladonna 2 RF.jpg|mały|Kwiôtë – pòkrzyk wilczô jagòda]] '''Wilczô jagòdô''' (''Atropa belladonna'' L.) – wielelatnô roscëna z rodzëznë lilkòwatëch (''Solanaceae''). To zort roscënë z rodzëznë psiankòwatëch (Solanaceae). Mô wiele pòzw: wilczô wisznia, wilczô jagòdô, psinczi, lesnô tobakô, belladònna. Wëstãpùje w Eùropie, Afryce Nordòwi, Azji. W Pòlsce ùważanô je jako rosëna ùprawnô i dziczejącë. Wëstãpùje przede wszëtczim w południowej cządze krója. Jes to roscëna rzadkô, òbjãtô òchróną. Wszëtczi czãsce roscënë są trującë. == Systematika == * Domena – eukarionty * Królestwo – roscënë * Klad – roscënë naczyniowe * Klad – Eùphyllophyta * Klad – roscëne nasienne * Klasa – okrytonasienne * Klad astrowe * Rząd – pisankòwce * Rodzëzna – psiankòwate * Zôrt – pòkrzyk * Gatunek – pòkrzyk wilczô jagòdô == Mòrfologia == === Wëzdrzatk === Przëpòminô niewësoczi krzôk, wësokòsc òd 50 do 150 cm. Mô lilewi, rozgałãzniony chłąd. Lëste są jajowati, ciemnozielony ë mają lawetka 25 cm długòsce. Rozmùrzdzony wëdzielają wónią. === Kòrzeń === W pierwszym rokù palowy, rozgałãziony. W latach nastãpnëch rosną gałãzësté kłącze ò strzédnicë do 7 cm, chtërnen mô wiele kòrzenie bòcznëch, z kilkùnastoma stożkama wzrostu. === Kwiôtë === Pójedincze ósadzoné w kątach rozgałãzien i kątach ògònkow lëstowëch na krótczich, zwisôjących szëpùłkach. Kielëch zelony, trwałi, òtaczającë brzôd, głãbòkò rozciãtë do 2 cm długòsce, kórónô beczułkòwatô-dzwónkówatô, płôtczi krótczié ë ù górë brudnolilowi, u pódstôwë brązowożółti. Kòróna òpadô. Prãcëków piãc, nitczi ù dołu òmszone, wëgãti, słupek jeden z lilową szijką. Kwiôtë w ksztôłce dzwoneczków pòjawiają sã w czerwincu ë lëpińcu. === Brzôdë === Lilowòczôrné, błëszczącë, wielonasienna jagòda wielkosce wiszni. Òwòc mô słodczi smak. Nasionô drobné, nerkòwati, brunatne. == Biologiô i ekòlogiô == ===Rozwój=== Bylina, hemikryptofit. W Pòlsce kwitnie w czerwincu ë lëpińcu. Kwiôtë zapylane są przez òwôdë, czasem dochòdzi do samozapylenia. == Cechë fitochemiczné. == Je to roscëna trującô. Nôwiãkszi stãżenie trującëch alkaloidów znajduje sã w kòrzeniach ë òwòcach. Òwòce zawierają atropinę, pòzostôłi òrganë – hioscyjaminã. Kòrzenie wyróżniają sã òbecnoscą wiãkszych ilości ùbòcznych alkaloidów wzmacniających działanié hioscyjaminë na miãsnie. Działanié szkòdliwe alkaloidów pòwòduje pòrażenie mózgòwia,miãdzëmózgòwia i rdzenia przedłużonégò oraz pòrażanié ùkłôdô òbwòdowégò. Dôwkô smiertelnô to 10–20 òwòców ù dorosłëch i 3–4 u dzëcë. Òbjôwë zatruciô – mòcné pòbùdzenié, halucynôcje, nôpôd szału, swiatłowstrãt, zabùrzenia mòwë, a w kùńcu ùtrôtô przëtomnoscë ë w skrôjnych przëpôdkach zgón w wynikù pòrażenia òddechù pòdczas spiączki. == Wëstëpòwanié == Wëstãùje w miescach wilgòtnych, zacienionych, z żëzną glebą. Wilczô jagòdã mòżnô spòtkac przede wszëtczim na krôncach lasow i nô lesnëch pòrãbach. Roscëna òbjãtô je w Pòlsce òchróną òd 1957 rokù. W latach 1957–1995 znajdowôła sã pòd òchróną czãsciową, pòźni do 2014 rokù pòd òchróną scësłą, a òd 2014 rokù pòdlegô òchronie czãsciowej. Zagrożeniem dlô gatunkù bëł zbiór roscënë jakò surowca dlô przemysłu farmaceutycznégò, bëwałô téż niszczenô przez lëdzë (to je pòtrus). Wëstãpùje na terenach chronionych, np. w Roztoczansczim, Òjcowsczim i Pienińsczim Pôrkù Narodowym. == Zastosowanié == To je roscëna leczniczô ë słurzëła jako surowiec zelarsczi. Pòzwa z łacëznë Atropa wëwodzy sã òd miona jednej z trzech grecczich bòdziń przeznaczenia. Atropos bëła tą, chtërna decydowała o żëcy. Druga czãsc nazwy belladonna to pò łacënie „piãknô pani”, bò Rzymianki użëwałë wëciągów z ti roscënë jakò kòsmetikù rozszerzającégò òczë i nadającégò im blask Jej pòtrusowé jagòdë służëłë do trucia wilków, stądka pòlskô pòzwa wilczô jagòda. == Ciekawostczi == Kòzë i bażantë mògą jesc wilczã jagòdã, ta roscëna nie je dlô nich pòtrusã. == Wilcza jagoda w tekstach kultury == * León Òssowsczi, Wilczé jagòdë, pòwiésc, 1987 * Sewerinô Szmôglewskô, Wilczô jagòda, pòwiésc, 1977 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 0ri2ssh5s0k0s8p6qocljp10mrl3o4f 197201 197200 2026-05-01T21:08:00Z Iketsi 3254 /* Cechë fitochemiczné. */ - . 197201 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Atropa bella-donna0.jpg|mały|Wilczô jagòda]] [[Òbrôzk:Atropa belladonna 2 RF.jpg|mały|Kwiôtë – pòkrzyk wilczô jagòda]] '''Wilczô jagòdô''' (''Atropa belladonna'' L.) – wielelatnô roscëna z rodzëznë lilkòwatëch (''Solanaceae''). To zort roscënë z rodzëznë psiankòwatëch (Solanaceae). Mô wiele pòzw: wilczô wisznia, wilczô jagòdô, psinczi, lesnô tobakô, belladònna. Wëstãpùje w Eùropie, Afryce Nordòwi, Azji. W Pòlsce ùważanô je jako rosëna ùprawnô i dziczejącë. Wëstãpùje przede wszëtczim w południowej cządze krója. Jes to roscëna rzadkô, òbjãtô òchróną. Wszëtczi czãsce roscënë są trującë. == Systematika == * Domena – eukarionty * Królestwo – roscënë * Klad – roscënë naczyniowe * Klad – Eùphyllophyta * Klad – roscëne nasienne * Klasa – okrytonasienne * Klad astrowe * Rząd – pisankòwce * Rodzëzna – psiankòwate * Zôrt – pòkrzyk * Gatunek – pòkrzyk wilczô jagòdô == Mòrfologia == === Wëzdrzatk === Przëpòminô niewësoczi krzôk, wësokòsc òd 50 do 150 cm. Mô lilewi, rozgałãzniony chłąd. Lëste są jajowati, ciemnozielony ë mają lawetka 25 cm długòsce. Rozmùrzdzony wëdzielają wónią. === Kòrzeń === W pierwszym rokù palowy, rozgałãziony. W latach nastãpnëch rosną gałãzësté kłącze ò strzédnicë do 7 cm, chtërnen mô wiele kòrzenie bòcznëch, z kilkùnastoma stożkama wzrostu. === Kwiôtë === Pójedincze ósadzoné w kątach rozgałãzien i kątach ògònkow lëstowëch na krótczich, zwisôjących szëpùłkach. Kielëch zelony, trwałi, òtaczającë brzôd, głãbòkò rozciãtë do 2 cm długòsce, kórónô beczułkòwatô-dzwónkówatô, płôtczi krótczié ë ù górë brudnolilowi, u pódstôwë brązowożółti. Kòróna òpadô. Prãcëków piãc, nitczi ù dołu òmszone, wëgãti, słupek jeden z lilową szijką. Kwiôtë w ksztôłce dzwoneczków pòjawiają sã w czerwincu ë lëpińcu. === Brzôdë === Lilowòczôrné, błëszczącë, wielonasienna jagòda wielkosce wiszni. Òwòc mô słodczi smak. Nasionô drobné, nerkòwati, brunatne. == Biologiô i ekòlogiô == ===Rozwój=== Bylina, hemikryptofit. W Pòlsce kwitnie w czerwincu ë lëpińcu. Kwiôtë zapylane są przez òwôdë, czasem dochòdzi do samozapylenia. == Cechë fitochemiczné == Je to roscëna trującô. Nôwiãkszi stãżenie trującëch alkaloidów znajduje sã w kòrzeniach ë òwòcach. Òwòce zawierają atropinę, pòzostôłi òrganë – hioscyjaminã. Kòrzenie wyróżniają sã òbecnoscą wiãkszych ilości ùbòcznych alkaloidów wzmacniających działanié hioscyjaminë na miãsnie. Działanié szkòdliwe alkaloidów pòwòduje pòrażenie mózgòwia,miãdzëmózgòwia i rdzenia przedłużonégò oraz pòrażanié ùkłôdô òbwòdowégò. Dôwkô smiertelnô to 10–20 òwòców ù dorosłëch i 3–4 u dzëcë. Òbjôwë zatruciô – mòcné pòbùdzenié, halucynôcje, nôpôd szału, swiatłowstrãt, zabùrzenia mòwë, a w kùńcu ùtrôtô przëtomnoscë ë w skrôjnych przëpôdkach zgón w wynikù pòrażenia òddechù pòdczas spiączki. == Wëstëpòwanié == Wëstãùje w miescach wilgòtnych, zacienionych, z żëzną glebą. Wilczô jagòdã mòżnô spòtkac przede wszëtczim na krôncach lasow i nô lesnëch pòrãbach. Roscëna òbjãtô je w Pòlsce òchróną òd 1957 rokù. W latach 1957–1995 znajdowôła sã pòd òchróną czãsciową, pòźni do 2014 rokù pòd òchróną scësłą, a òd 2014 rokù pòdlegô òchronie czãsciowej. Zagrożeniem dlô gatunkù bëł zbiór roscënë jakò surowca dlô przemysłu farmaceutycznégò, bëwałô téż niszczenô przez lëdzë (to je pòtrus). Wëstãpùje na terenach chronionych, np. w Roztoczansczim, Òjcowsczim i Pienińsczim Pôrkù Narodowym. == Zastosowanié == To je roscëna leczniczô ë słurzëła jako surowiec zelarsczi. Pòzwa z łacëznë Atropa wëwodzy sã òd miona jednej z trzech grecczich bòdziń przeznaczenia. Atropos bëła tą, chtërna decydowała o żëcy. Druga czãsc nazwy belladonna to pò łacënie „piãknô pani”, bò Rzymianki użëwałë wëciągów z ti roscënë jakò kòsmetikù rozszerzającégò òczë i nadającégò im blask Jej pòtrusowé jagòdë służëłë do trucia wilków, stądka pòlskô pòzwa wilczô jagòda. == Ciekawostczi == Kòzë i bażantë mògą jesc wilczã jagòdã, ta roscëna nie je dlô nich pòtrusã. == Wilcza jagoda w tekstach kultury == * León Òssowsczi, Wilczé jagòdë, pòwiésc, 1987 * Sewerinô Szmôglewskô, Wilczô jagòda, pòwiésc, 1977 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] l85s6ryn9gjzysnley5ivvkhoj0t8xp 0 5956 197108 184198 2026-05-01T14:28:18Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197108 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sturmmöwe - Auenlandschaft Hohenrode HA 222 Landkreis Schaumburg.jpg|mały|Zwëczajnô miewa]] [[Òbrôzk:Larus canus canus MHNT.ZOO.2010.11.125.9.jpg|mały|''Larus canus canus'']] '''Zwëczajnô miewa''' (''Larus canus'') – to je wiôldżi wòdny ptôch z rodzëznë miewów. Òna zëmùje m. jin. kòl [[Bôłt]]u. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 322. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Miewë]] bdxdxc3wsnlvehopoc58bo8m7uum7cy 197109 197108 2026-05-01T14:28:32Z Iketsi 3254 Miewë 197109 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sturmmöwe - Auenlandschaft Hohenrode HA 222 Landkreis Schaumburg.jpg|mały|Zwëczajnô miewa]] [[Òbrôzk:Larus canus canus MHNT.ZOO.2010.11.125.9.jpg|mały|''Larus canus canus'']] '''Zwëczajnô miewa''' (''Larus canus'') – to je wiôldżi wòdny ptôch z rodzëznë miewów. Òna zëmùje m. jin. kòl [[Bôłt]]u. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Miewë|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 322. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Miewë]] n5kz3drfg8tm2vvkf8de39lbib9ds7q 0 5963 197175 181202 2026-05-01T17:24:52Z Iketsi 3254 ' - òn'→' – òn' 197175 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Fringilla coelebs chaffinch male edit2.jpg|mały|Wiszónk – òn]] [[Òbrôzk:Pinson des arbres – Fringilla coelebs moreletti – Flamengos Fayal Açores 222.jpg|mały|''Fringilla coelebs'']] '''Wiszónk''' (''Fringilla coelebs'') – to je ôrt môłégò ptôcha z rodzëznë wiszónkòwatëch (''Fringillidae''). Òn biwô na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] fvdp8f4vgaf1s7ztju08k1i4gy3de0e 0 5975 197099 165681 2026-05-01T14:22:39Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kùrowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197099 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Perdix_perdix_(Marek_Szczepanek).jpg|mały|Kùropatka]] '''Kùropatka''' (''Perdix perdix'') – to je wiôldżi ptôch z rodzëznë kùrowatëch (''Phasianidae''). Czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] — téż òb zëmã — bëło jich dosc wiele. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kùrowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùrowaté]] mrw88s1vg53twl2nh9daxlh1yflck4l 0 5979 197096 189141 2026-05-01T14:18:44Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197096 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Галка (Corvus monedula), Царицыно.jpg|mały|Mòrës]] [[Òbrôzk:Corvus monedula 004.jpg|mały|Mòrës]] [[Òbrôzk:Coloeus monedula MHNT.ZOO.2010.11.172.3.jpg|mały|''Coloeus monedula '']] '''Mòrës''' (''Coloeus monedula'' syn. ''Corvus monedula'') – to je ôrt strzédnégò ptôcha z rodzëznë krëkòwatëch (''Corvidae''). Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] kòl bùdinków. Òb [[jeséń]] òn mòże dzobac brzôd krëszczi. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Krëkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 370. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Krëkòwaté]] 192j4pp9bvtcleoh7i8p996m0b3wy45 0 5980 197117 179624 2026-05-01T14:34:59Z Iketsi 3254 ' - òn'→' – òn' 197117 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Parus major 2 Luc Viatour.jpg|mały|Czibaba – òn]] '''Czibaba''' (''Parus major'') – môłi ptôch z rodzëznë sykórkòwatëch. Òna żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], téż òb zëmã je tu. Òna mòże miec gniôzdo w [[Lãgòwô bùdka|lãgòwi bùdce]]. [[Òbrôzk:Sikooorka bogatkaaa.jpg|mały|Młodô czibaba na [[wierzba|wierzbie]]]] [[Òbrôzk:Parus major excelsus MHNT 232 Aïn Béïda Algerie.jpg|mały|''Parus major'']] [[Òbrôzk:Parus major.ogg|title]] Òn czibabë spiéwô. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sykórkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 358. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Sykórkòwaté]] fuc4cbr4puy74ohtjkn2288uvpnj2xj 0 5997 197121 188077 2026-05-01T14:38:15Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sykórkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} 197121 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Лазоревка (Cyanistes caeruleus), Битцевский лес.jpg|mały|Mòdrô sykórka]] [[Òbrôzk:Cyanistes caeruleus ultramarinus (Bonaparte, 1841) 323 Aïn-Chénia, El Aouinet Algérie.jpg‎|mały|'' Cyanistes caeruleus '']] '''Mòdrô sykórka''' (''Cyanistes caeruleus'' syn. ''Parus caeruleus'') – to je môłi ptôch z rodzëznë sykórkòwatëch. Òna żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], téż òb zëmã ją mòże tu widzec. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sykórkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 356. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Sykórkòwaté]] huytfslzbssffj81mc2h2m2r8tqjyav 0 6013 197071 188232 2026-05-01T12:56:22Z Iketsi 3254 ' - òn'→' – òn' 197071 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kos Turdus merulaRB.jpg|mały|Smòczk – òn]] [[Òbrôzk:2010-02-14 (19) Amsel, merl, Turdus merula.JPG|mały|Smòczk – òna]] [[Òbrôzk:Turdus merula cabrerae MHNT.ZOO.2010.11.186.14.jpg|mały|''Turdus merula cabrerae '']] '''Smòczk''' (''Turdus merula'') – to je strzédny ptôch z rodzëznë drózdowatëch. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] i òb [[lato]] zjôdô np. smôrzcze, a òb zëmã np. ògrizczi jabków. Smòczk spiéwô tak: [[Òbrôzk:Amselrp.ogg|Amselrp.ogg]] == Lëteratura == * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, t.V (1972), s. 98. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] fobv6caeubm28q2es40gkx4b7ggnx0l 0 6261 197091 181472 2026-05-01T14:08:29Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197091 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mergus serrator couple.jpg|mały|300px|Para mùcniców – po lewi òna, a pò prawi stronie òn]] [[Òbrôzk:Mergus serrator MHNT.ZOO.2010.11.30.1.jpg|mały|''Mergus serrator'']] '''Mùcnica''' (''Mergus serrator'') – to je strzédny abò wiôldżi ptôch wòdny z rodzëznë kaczkòwatëch (''Anatidae''). Òna zëmùje w Eùropie, téż na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Mùcnica je òbjimniãti ùrzãdową òchrónią. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaczkòwaté]] 9ley2ycn6i31trolhun8q2ur4pg90rh 0 6412 197173 191331 2026-05-01T17:22:06Z Iketsi 3254 drobnô 197173 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:BismarckArbeitszimmer1886rest.jpg|mały|Otto von Bismarck]] '''Otto von Bismarck''' (1815–1898) – béł prësczim kanclérzã, ùtwórcą sparłãczonégò państwa, Miemiecczi Rzeszë. Ten ksyżã miôł swòje priwatné zrzeszenia z [[Kaszëbi|Kaszëbama]] bò pisôł, że w Bëtowszczi [[Zemia|Zemi]] w rozcygający sã wkół pùstoce czëc je le „wëcé wilków i Kaszëbów”. Dzélã [[Prësowie|prësczégò]] i bismarckòwsczégò na [[Pòmòrskô|Pòmòrsce]] mitu béł ùrëchlony pò wòjnie freńcëskò-prësczi, dzãka złotu wëgrónëch, gòspòdarczi rozwij Prës, òsoblëwò jegò wschódnëch, junczerzczich prowincëji, do chtërnëch barżi nôleżała [[Zôpadnô Pòmòrskô]], miéj [[Zôpadné Prësë]]. Òn béł [[Junker|junkrem]]. Derdowsczi mòże pòd amerikańsczim cëskiem napisôł: <blockquote>"Na wieczné czasë darząc gò fòlwarkã/Ònã pòsadłosc przezwalë Bismarkã"</blockquote>{{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Miemcë]] g61vgnxjyzlo4zl2y0xrejg3021dngk 0 6582 197107 184965 2026-05-01T14:28:01Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197107 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Larus argentatus ad.jpg|mały|Strzébrznô miewa]] [[Òbrôzk:Larus argentatus argenteus MHNT.ZOO.2010.11.122.16.jpg|mały|''Larus argentatus argenteus'']] '''Strzébrznô miewa''' (''Larus argentatus'') — to je wieldżi wòdny ptôch z rodzëznë miewów (''Laridae''). Òna żëje m.jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] a mòże miec pizglãta téż na dakach bùdinków. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Miewë]] 3j6iyqrylkjdojid2n2hp1hjtmvye07 197111 197107 2026-05-01T14:28:48Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ Miewë 197111 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Larus argentatus ad.jpg|mały|Strzébrznô miewa]] [[Òbrôzk:Larus argentatus argenteus MHNT.ZOO.2010.11.122.16.jpg|mały|''Larus argentatus argenteus'']] '''Strzébrznô miewa''' (''Larus argentatus'') — to je wieldżi wòdny ptôch z rodzëznë miewów (''Laridae''). Òna żëje m.jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] a mòże miec pizglãta téż na dakach bùdinków. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Miewë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Miewë]] 98zb0wbj3ma7oz55gjtozkfjhpl6m5a 0 6879 197073 187108 2026-05-01T13:48:59Z Iketsi 3254 {{Commons}} 197073 wikitext text/x-wiki {{verify}} '''Apòkrif''' – jakò lëteraturã apòkrifną òkreslô sã w egzegeze katolicczi lëteraturã żëdowską i stôrochrzescëjańską, nie zaliczoną do [[kanón|kanonu]] ksąg [[Pismò Swiãti|Swiãtégò Pisma]]. Z pòzdrzatkù na wëstãpùjącé w nich wątczi i òkòlim, w chtërnym pòwstałë, mòżna apòkrifë ùznac za lëteraturã pòzabiblëjną. Słowò "apòkrif" fùnkcjonëje téż pòza kòntekstem religijno-filozoficznim w barżi òglowim znaczenim, òpisownym tekscë niegwësnégò pòchòdzeniô, prôwdzëwòtë. Słowò to dobierô sã do dokôzów o fałszëwim pòchòdzenim, czë nie òd aùtora, za chtërnégò jaczis dokôz ùchòdzy, dokôz "wëdostôny z schòwkù", téż bòdôj prôwdzëwi. Słowò to dobierô sã tak samo do dokôzów ò pòprôwdze niewërażonym pòchòdzenim, aùtorstwie i prôwdzëwòcë, ale téż dlô tëch, dlô chtërnëch jich "apòkrificznosc" je doskònale znanô i zamierzonô przez, chòcbë, aùtora. == Pòwstanié nazwë == Słowò ''apòkrif'' je pòchòdzeniô grecczégò apòkryphon i òznôczô dokładno cos, co je ùkrëti i co sã dopiére òdkriwô. W tim znaczenkù nazwë ti ùżił [[Òrygenes]] w òdniesenim do ksąg gnostëcczich, nawlekającëch co le mało do [[Nowi Testameńt|Nowégò Testameńtu]]. == Żëdzëzna i chrzescëjaństwò == Z puńktu widzeniô żëdzëznë i chrzescëjaństwa apòkrifama zwano pisma, chtërné nie òstałë przëjãté do kanonu swiãtëch pism, abò bëti jakbë w pewny procëmnoce do kanonu. W ti mësle dobierô sã téż słowò ''pseudoepigraf''. We wczasnym chrzescëjaństwie i to w jegò nôwczasniészim cządze pismiennëm, tegò órtù ksãdzi òstałë òdrzuconé, bò ùznano, że nie òstałë òne napisôné prosto pòd cëskã [[Swiãti Dëch|Swiãtégò Dëcha]]. Rozeznanié, jaczim czierowano sã przë òdrzuceniu tegò órtù pism bëłë m.in.: * niegwësné pòchòdzenié tegò tekstu, a przez to nierãczonégò przekazu òd apòstoła – ùcznia Jezësa; * niezgòdnosc doktrinalnô z òglowéma wskôzama wiarë, przë czim nie chòdzëło tu leno ò fùl niezgòdnosc, le ò wątplëwé sfòrmulowania czë teorëje zawarté w dané ksãdze czë pismie; * synkretëzm religijny zawarti w zamkłoscë danégò pisma; * wątczi mitologòwé abò prosto wësniti zamkłi w tekscie. [[Kanón]] swiãtëch ksąg w żëdzëznie òpisano kòl kùńca I s.n.e. w Jamni (Jawne). Do swiãtëch ksąg zarechòwóno te, chtërne bëłë spisané pò hebrajskù lub aramejskù – to je 39 ksąg. Òdcëskano tekstë grecczé (przede wszëtczim [[Septuaginta|Septuagintã]]) i jinszé òpisując je mianem pism bùtnowéch (ha-chiconim). Tak pòwstôł tzw. [[kanón hebrajsczi]], chtëren objimôł miészą lëczbã ksąg niż [[Septuaginta]] (chtërna zawierô 46 ksąg), na chtërnej òparło sã chrzescëjaństwò. Nie je mòżlëwé ùgòdzenié pełné lëstë ksąg apòkrificznëch. Dzysdnia ùwôżô sã, że apòkrifama Starégò Testameńtu je ok. 60 pism, a Nowégò Testameńtu bëlno wicy i nie je mòżlëwé ùgòdzené nawetka przëblëżoné lëczbë wszëtczich niekanónicznëch pism Nowégò Testameńtu. Apòkrifë (pseudoepigrafë) dzelą sã na różné grupë w leżnoscë òd przëjãtégò kriterium: wedle gatunków lëteracczich, aùtorstwa przëpisanégò dokôzcy, pòchòdzenégò (żëdowsczié, hellenisticzné), tikania do gwëségò nurtu religijnégò (żëdowskòchrzescëjansczié, gnosticczié) i wiele jinszëch. Co le mało dobiérónym kriterium przy pòdzelenim apòkrifów je jich przënôleżnota do gwëségò gatunkù lëteracczégò, pò pòrzednim tikaniu do Stôrégò abò Nowégò Testameńtu. == Apòkrifë (pseudoepigrafë) Stôrégò Testameńtu == Apòkrifë të są wëdbą leno żëdowscziégò òkòlégò, le nie blós palestinsczégò – wiele z nich pòwstało w òkòlim diaspòrë babilońsczié, antiocheńsczié czë aleksandrëjsczié. Nawlekają òne do ksąg kanónicznëch Stôrégò Testameńtu, ùchôdają czãsto za samobëtné ksãdzi swiãte, abò za rozszérzenié jich kanónicznëch równoznaczënów. Wikszosc z nich pòwstała w czasu òd [[II wiek p.n.e.|II s. p.n.e.]] do kùńca [[I wiek|I s.&nbsp;n.e.]] Wikszosc apòkrifów stôrotestameńtalnëch dożdała do naszëch czasów dzãka wczesnochrzescëjańsczim pisôrzóm. Westrzód apòkrifów stôrotestameńtalnëch wëapartniô sã trzë dërżeniowi grupë: * '''Òpòwiôdania''' mają charakter quasi-historëczny, òpisują dzeje narodu w jaczims wëcynkù, abò dzeje jaczis òsobë – nawlekają òne abò do prôwdzëwëch zdarzeń, abò téż (tak je co le mało) òparti są na legendach. ** Ksãga Jëbleuszów; ** 3 Ksãga Ezdrôsza; ** 3 Ksãga Machabejskô; ** Apòkalipsa Mòjżesza; ** Żëcé Jadama i Jewë; ** Testameńt Jadama; ** Wniebòwstąpienié Jizajôsza. * '''Pisma didakticzné''' to ksãdzi mądroscowé zawierające pòuczenia co tikają spraw òbëczajnych i nôbòżnych. Do nich mòżna zarechòwac: ** Testameńty Dwunastu Patrijarchów; ** Psalm 151 i 4 dalszé; ** Psalmë Salomona; ** Mòdlëtwa Manassesa; ** 4 Ksãga Machabejskô; ** pisma didakticzné z Qumran. * '''Apòkalipsë''' – òne nawlekają przede wszëtczim do kanónicznëch ksąg prorocczich ** Ksãga Henocha; ** Wniebowziãcé Mòjżesza; ** 4 Księga Ezdrasza; ** Apòkalipsa Barucha; ** Apòkalipsa Ôbrama; ** Testameńt Ôbrama; ** Apòkalipsa Eliasza; ** Ksãga Eliasza; ** Apòkalipsa Sofoniasza; ** Apòkalipsa Ezechiela; ** Przepòwiedzënia sybillińsczié. == Apòkrifë (pseudoepigrafë) Nowégò Testameńtu == Apòkrificznô lëteratùra Nowégò Testameńtu nie usztôłcëła sã leno w stôrich czasach. Chòc ji rozwij przëpôdô nôbarżi na [[II wiek|II]] i [[III wiek|III s.]], to równak pisma te pòwstawałë téż w pòstãpnych stalatach, jaż do strzédnowieka (i pózni). Niechterné ksãdzi, ùznané pózni jakò apòkrifë, bëłë szerok stosowôné i komentowôné w żëcu nôbòżnym chrzescëjan i ceszëłë sã wiéldżim autoritetã w pierszich stalatach, nim òstateczno ùsztôłcëł sã kanón. Nôòglowò apòkrifë Nowégò Testameńtu dzeli sã wedle kriterium wiérnotë kanónowi biblëjnemù na: * órtodoksëjné (nieheretëcczi) – nie przestãpiwają doktrynalnie za zamkłoscë przedstawioné w ksãgach kanónicznëch, są leno jich dofùlowaniem; * nieòrtodoksëjné (heretëcczi) – przede wszëtczim jidze tu ò apòkrifë gnostëcczi, znaczno òdbiegającé w swòji zamkłoscë òd ksąg kanónicznëch, jawerno zmieniwających przesłanié Jezësa, abò jegò stanowiszcze i rolã, a nawetka wszëtkò razã. Apòkrifë Nowégò Testameńtu dërżéniowo dzelą sã wedle gatunków literacczich, juwerno jak i jich kanóniczné równoznaczëné, na: * '''[[Ewanieliô|Ewanielie]]''' ** wedle tradicëji usôdztwa apartnych apòstołów: *** Ewanieliô Bartłomienia; *** Ewanieliô Filëpa; *** Ewanieliô Jana (arabskô); *** Ewanieliô Judasza; *** Ewanieliô Maceja; *** Ewanieliô Piotra; *** Ewanieliô Tomasza; ** żëdoskòchrzescëjańsczi: *** Ewanieliô Ebionitów; *** Ewanieliô Hebrajczików; *** Ewanieliô Nazarejczików; ** Ewanielie dzectwa Jezësa: *** Ewanieliô Pseudo-Mateusza; *** Ewanieliô Dzectwa Arabskô; *** Ewanieliô Dzectwa Łacyńskô; *** Ewanieliô Dzectwa Òrmiańskô; *** Ewanieliô Dzectwa Tomasza; *** historëja dzectwa Jezësa bãdąca jiną ewanielią Tomasza; *** òpòwiôdania ò dzectwie Jezësa (gnostyckô); *** Protoewanieliô Jakùba; ** jiszé ewanielie pòswiãconé Jezësowi: *** Ewanieliô Barnabë; *** Ewanieliô Egerton (Papirus Egerton); *** Ewanieliô Gruzëńskô; *** Krëjamnô Ewanieliô Marka; ** maryjne: *** historëja nieskalonégò pòczãcô Matczi Bòżi; *** ewanieliô o narodzeniu Matczi Bòżi; *** ò ùsnieniu Marëji; *** jamrotanié Matczi Bòżi; ** pòswiãconé jinszim pòstacëjóm NT: *** Ewanieliô Egipcjan; *** Ewanieliô Gamaliela; *** Ewanieliô Marii Magdalenë; *** Ewanieliô Nikòdema; *** Historëja Józefa Ceslë; *** Òpòwiôdanié ò scãcu Jana Chrzcëcela; *** Żëwòt Jana Chrzcëcela; ** jinszé ewanielie: *** Ewanieliô Maniego; *** Ewanielie Òxyrhynchos (Papirusë Oxyrhynchos); *** Ewanieliô Pana (zwanô téż jakno ''Ewanieliô Marcjona''); *** Ewanieliô Prôwdë. * '''[[Dzeje Apòstolsczi]]''' ** Dzeje Jana; ** Dzeje Pawła; ** Dzeje Piotra; ** Dzeje Piotra i Pawła; ** Dzeje Tomasza. ** Historëja pòlemik Piotra z Szëmònem Magiem. * '''Lëstë''' ** Lëst Apòstołów; ** Lëst Barnabë; ** Lëstë Ignacegò; ** Apòkrif Jakùba; ** Lëstë Jezësa do Abgara; ** Lëstë Klemensa; ** Lëst Pawła do Aleksandrëjczików; ** Lëst Pawła do Laodëcejczików; ** Lëst Kòrintian do Pawła; ** 3. Lëst do Kòrintczików; ** Kòrespondencëjô sw. Pawła z Seneką (14 lëstów); ** Lëst Pòlikarpa do Kòscoła w Filippi. * '''[[Apòkalipsa|Apòkalipsë]]''' ** Apòkalipsa Pawła; ** Apòkalipsa Piotra; ** Pasterz Hermasa. * '''Jinszé''' ** Didache; == Dzysdniowé apòkrifë == * Ewanieliô Swiãtëch Dwunastu. == Lëteratura == * ''Apòkrifë Stôrégò Testameńtu'', oprac. [[Riszôrd Rubinkiewicz|R. Rubinkiewicz]], Warszawa 1999. * ''Apòkrifë Nowégò Testameńtu'', t. 1, ''Ewanielie apòkrificzné'', pod red. [[Mark Starowieysczi|M. Starowieysczégò]], Lublin 1980. * ''Apòkrifë Nowégò Testameńtu'', t. 2, ''Apostołowie'', pod red. M. Starowieysczégò, Kraków 2007. * ''Apòkrifë Nowégò Testameńtu'', t. 3, ''Lëstë i apòkalipsy chrzescëjańsczié'', pod red. M. Starowieysczégò, Kraków 2001. * [[Hugolin Langkammer]], ''Słowôrz biblëjny'', wyd. II popr. i uzup., Katowice 1984. * Hugolin Langkammer, ''Apòkrifë Nowégò Testameńtu'', Katowice 1989. * ''Religijô. Encyklopedjô PWN'', t. 5, pod red. T. Gadacza i B. Milersczégò, Warszawa 2002. * ''[[Encyklopedijô Katolickô]]'', t. 1, pod red. F. Grëglewicza, R. Łukaszëka, Z. Sułowsczégò, Lublin 1985, kolumny 758-770. * [[Witóld Tëloch]], ''Dzeje ksąg Stôrégò Testameńtu. Szkice z kritczi biblëjné'', Warszawa 1981. * Witóld Tëloch, ''Żëdzëzna'', Warszawa 1987. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20090430043411/http://www.staropolska.gimnazjum.com.pl/sredniowiecze/biblia_i_apokryfy/apokryfy.html Staropòlsczié apòkrifë] * [http://www.opoka.org.pl/biblioteka/T/TB/apokryfy-01.html Ùżëczoné on-line ùriwczi''Apòkrifów Nowégò Testameńtu'' pod red. ks. M.Starowieysczégò] * Pòdéńdzenié katolicczégò Kòscoła do apòkrifów: ** [https://web.archive.org/web/20120311023423/http://snegdansk.pl/czytelnia/apokryfy.html SNE Gdańsk: ''Kanón, apòkrifë, gnoza – abò wkół "Ewanielji Judasza" i "òdkrëc" Dana Browna''] – ks. Krësztof Kinowsczi. ** [http://goscniedzielny.wiara.pl/index.php?grupa=6&cr=0&kolej=0&art=1146121810&dzi=1105487753&katg= W farwnym swiece apòkrifów], Andrzéj Macëra, Niedzelny Gòsc [[Kategòrëjô:Religijô]] tej956wbqnvsiwjrx70wql1801u8zpr 0 6927 197082 185784 2026-05-01T14:02:51Z Iketsi 3254 {{Commons}} 197082 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Aegolius-funereus-001.jpg|mały|Klatatô sowa]] [[Òbrôzk:Aegolius funereus funereus MHNT.ZOO.2010.11.154.1.jpg|mały|''Aegolius funereus funereus'']] '''Klatatô sowa''' (''Aegolius funereus'') – to je ôrt ptôcha z rodzëznë ''Strigidae''. Ta sowa żëje m.jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 8hppkl7o5pus61eh1k9t21tvn04w6xt 0 6996 197077 193461 2026-05-01T13:58:12Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Ptôczi]]→[[Kategòrëjô:Ptôchë]] 197077 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Alauda arvensis Linnaeus 1758.jpg|mały|Pólny skòwrónk]] ''''Skòwrónk''''(Alauda arvensis) – ptôch z rodzëznë ''skòwrónczi'' z rédżi ''wróblowé'' == Wëstãpianié == Gniazdëje na pòlach i òtemkłëch terenach òd [[Europa|Europë]] i nôrdowëch grańców [[Afrika|Africzi]], przez Azëjô, pò nordóstową [[Syberia|Sybirëjã]] i [[Chinë]]. Pòpùlacje nordowi i wschòdni migrëją na zëmã na pôłnié. == Wiôlgòsc i wôga == Długòsc cała: 18 cm. Wôga:29-51 g. == Pòzdrzatk == Niewiôldżi, bruny ptôch ò trzënórtnëch skrzidłach,môłim kùnôszkù na głowie, dłùdżëch slédnëch pazurach i dosc dłudżim ògònie. Wiérzk cała bruny z cemniészim sztrichaniém; skrzidła i ògón cemnobruny ò biôłëch rańtach; spódk cała żôłtawobiôłi. Nodżi i dzób żôłtawobruny,òczë bruny. == Jôda == Semiona i dzéle roscënów, òwôdë, pajiczi i jinszi bezpôcorniczi. == Rozrôdzanié == Gniôzdo na zemi w sztôłce snôdczi szôlczi, ùkrëté midze kãpamë trôw. Zrobiony je z sëchi trôwë, a ód bëna wëlożony mitkò steblamë. Samnica skłôdô 3-4 zelonkawoszari abò krémòwoszari jaja, gąsto pòkrëti szarobrunëma plachckamë. Wësôdëje je sama przez krótkò 11 dniów. Pisklãta starszi dozérają razã. Młodi òpuszczają gniôzdo, czé minie 9-10 dni. == Spòsób żëcégò == Skòwrónk je znóny z pësznégò spiéwù. Spòtkac gò mòże na òtemkłëch i pòrosłëch trôwama môlach. Je widzóny midzë wësoczima rzmama, ùbrzeżnëma słonëma brëzgawicama i dunama. Nôwicy czasu bawi na zemi, czé szukô żercô. Wëstraszony przëcëskô sã do zemi, a pózni narôz zriwô sã do lecënkù. Samc mòże spiewac w lëfce przez całi rok, z wëjimka dzéle czasë pierzenié sã pòd kunc lata. Ptôch ùnôszô sã pionowo w lëft na zachtną wiżawã, òstôje wiszącë na czile minut, trzepòce skrzidłama i wëléwô ze se strëga głôdczégò, perlowatégò swirgolë. Pòtemù òpôdô pòmalë na dół jaż w kuńcu cëchnie na zemi. == Lëteratura == Zdrzódło: Mini enciklopediô. Ptôchë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] ifw28khzcwp94b4t34w24vqhawa7h6y 197078 197077 2026-05-01T13:59:20Z Iketsi 3254 ',ò'→', ò' 197078 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Alauda arvensis Linnaeus 1758.jpg|mały|Pólny skòwrónk]] ''''Skòwrónk''''(Alauda arvensis) – ptôch z rodzëznë ''skòwrónczi'' z rédżi ''wróblowé'' == Wëstãpianié == Gniazdëje na pòlach i òtemkłëch terenach òd [[Europa|Europë]] i nôrdowëch grańców [[Afrika|Africzi]], przez Azëjô, pò nordóstową [[Syberia|Sybirëjã]] i [[Chinë]]. Pòpùlacje nordowi i wschòdni migrëją na zëmã na pôłnié. == Wiôlgòsc i wôga == Długòsc cała: 18 cm. Wôga:29-51 g. == Pòzdrzatk == Niewiôldżi, bruny ptôch ò trzënórtnëch skrzidłach,môłim kùnôszkù na głowie, dłùdżëch slédnëch pazurach i dosc dłudżim ògònie. Wiérzk cała bruny z cemniészim sztrichaniém; skrzidła i ògón cemnobruny ò biôłëch rańtach; spódk cała żôłtawobiôłi. Nodżi i dzób żôłtawobruny, òczë bruny. == Jôda == Semiona i dzéle roscënów, òwôdë, pajiczi i jinszi bezpôcorniczi. == Rozrôdzanié == Gniôzdo na zemi w sztôłce snôdczi szôlczi, ùkrëté midze kãpamë trôw. Zrobiony je z sëchi trôwë, a ód bëna wëlożony mitkò steblamë. Samnica skłôdô 3-4 zelonkawoszari abò krémòwoszari jaja, gąsto pòkrëti szarobrunëma plachckamë. Wësôdëje je sama przez krótkò 11 dniów. Pisklãta starszi dozérają razã. Młodi òpuszczają gniôzdo, czé minie 9-10 dni. == Spòsób żëcégò == Skòwrónk je znóny z pësznégò spiéwù. Spòtkac gò mòże na òtemkłëch i pòrosłëch trôwama môlach. Je widzóny midzë wësoczima rzmama, ùbrzeżnëma słonëma brëzgawicama i dunama. Nôwicy czasu bawi na zemi, czé szukô żercô. Wëstraszony przëcëskô sã do zemi, a pózni narôz zriwô sã do lecënkù. Samc mòże spiewac w lëfce przez całi rok, z wëjimka dzéle czasë pierzenié sã pòd kunc lata. Ptôch ùnôszô sã pionowo w lëft na zachtną wiżawã, òstôje wiszącë na czile minut, trzepòce skrzidłama i wëléwô ze se strëga głôdczégò, perlowatégò swirgolë. Pòtemù òpôdô pòmalë na dół jaż w kuńcu cëchnie na zemi. == Lëteratura == Zdrzódło: Mini enciklopediô. Ptôchë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] dp85xte4uzzvz85f31hlq43zwfdbbf3 197087 197078 2026-05-01T14:05:22Z Orbitminis 18250 stil 197087 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Alauda arvensis Linnaeus 1758.jpg|mały|Pólny skòwrónk]] '''Skòwrónk''' (''Alauda arvensis'') – ptôch z rodzëznë ''skòwrónczi'' z rédżi ''wróblowé.'' == Wëstãpianié == Gniazdëje na pòlach i òtemkłëch terenach òd [[Europa|Europë]] i nôrdowëch grańców [[Afrika|Africzi]], przez Azëjô, pò nordóstową [[Syberia|Sybirëjã]] i [[Chinë]]. Pòpùlacje nordowi i wschòdni migrëją na zëmã na pôłnié. == Wiôlgòsc i wôga == Długòsc cała: 18 cm. Wôga:29-51 g. == Pòzdrzatk == Niewiôldżi, bruny ptôch ò trzënórtnëch skrzidłach,môłim kùnôszkù na głowie, dłùdżëch slédnëch pazurach i dosc dłudżim ògònie. Wiérzk cała bruny z cemniészim sztrichaniém; skrzidła i ògón cemnobruny ò biôłëch rańtach; spódk cała żôłtawobiôłi. Nodżi i dzób żôłtawobruny, òczë bruny. == Jôda == Semiona i dzéle roscënów, òwôdë, pajiczi i jinszi bezpôcorniczi. == Rozrôdzanié == Gniôzdo na zemi w sztôłce snôdczi szôlczi, ùkrëté midze kãpamë trôw. Zrobiony je z sëchi trôwë, a ód bëna wëlożony mitkò steblamë. Samnica skłôdô 3-4 zelonkawoszari abò krémòwoszari jaja, gąsto pòkrëti szarobrunëma plachckamë. Wësôdëje je sama przez krótkò 11 dniów. Pisklãta starszi dozérają razã. Młodi òpuszczają gniôzdo, czé minie 9-10 dni. == Spòsób żëcégò == Skòwrónk je znóny z pësznégò spiéwù. Spòtkac gò mòże na òtemkłëch i pòrosłëch trôwama môlach. Je widzóny midzë wësoczima rzmama, ùbrzeżnëma słonëma brëzgawicama i dunama. Nôwicy czasu bawi na zemi, czé szukô żercô. Wëstraszony przëcëskô sã do zemi, a pózni narôz zriwô sã do lecënkù. Samc mòże spiewac w lëfce przez całi rok, z wëjimka dzéle czasë pierzenié sã pòd kunc lata. Ptôch ùnôszô sã pionowo w lëft na zachtną wiżawã, òstôje wiszącë na czile minut, trzepòce skrzidłama i wëléwô ze se strëga głôdczégò, perlowatégò swirgolë. Pòtemù òpôdô pòmalë na dół jaż w kuńcu cëchnie na zemi. == Lëteratura == * Zdrzódło: Mini enciklopediô. Ptôchë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] a149xrn1vllwmp9wkm0glpy1gfoch41 197193 197087 2026-05-01T17:43:13Z Iketsi 3254 ':'→': ' 197193 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Alauda arvensis Linnaeus 1758.jpg|mały|Pólny skòwrónk]] '''Skòwrónk''' (''Alauda arvensis'') – ptôch z rodzëznë ''skòwrónczi'' z rédżi ''wróblowé.'' == Wëstãpianié == Gniazdëje na pòlach i òtemkłëch terenach òd [[Europa|Europë]] i nôrdowëch grańców [[Afrika|Africzi]], przez Azëjô, pò nordóstową [[Syberia|Sybirëjã]] i [[Chinë]]. Pòpùlacje nordowi i wschòdni migrëją na zëmã na pôłnié. == Wiôlgòsc i wôga == Długòsc cała: 18 cm. Wôga: 29–51 g. == Pòzdrzatk == Niewiôldżi, bruny ptôch ò trzënórtnëch skrzidłach,môłim kùnôszkù na głowie, dłùdżëch slédnëch pazurach i dosc dłudżim ògònie. Wiérzk cała bruny z cemniészim sztrichaniém; skrzidła i ògón cemnobruny ò biôłëch rańtach; spódk cała żôłtawobiôłi. Nodżi i dzób żôłtawobruny, òczë bruny. == Jôda == Semiona i dzéle roscënów, òwôdë, pajiczi i jinszi bezpôcorniczi. == Rozrôdzanié == Gniôzdo na zemi w sztôłce snôdczi szôlczi, ùkrëté midze kãpamë trôw. Zrobiony je z sëchi trôwë, a ód bëna wëlożony mitkò steblamë. Samnica skłôdô 3-4 zelonkawoszari abò krémòwoszari jaja, gąsto pòkrëti szarobrunëma plachckamë. Wësôdëje je sama przez krótkò 11 dniów. Pisklãta starszi dozérają razã. Młodi òpuszczają gniôzdo, czé minie 9-10 dni. == Spòsób żëcégò == Skòwrónk je znóny z pësznégò spiéwù. Spòtkac gò mòże na òtemkłëch i pòrosłëch trôwama môlach. Je widzóny midzë wësoczima rzmama, ùbrzeżnëma słonëma brëzgawicama i dunama. Nôwicy czasu bawi na zemi, czé szukô żercô. Wëstraszony przëcëskô sã do zemi, a pózni narôz zriwô sã do lecënkù. Samc mòże spiewac w lëfce przez całi rok, z wëjimka dzéle czasë pierzenié sã pòd kunc lata. Ptôch ùnôszô sã pionowo w lëft na zachtną wiżawã, òstôje wiszącë na czile minut, trzepòce skrzidłama i wëléwô ze se strëga głôdczégò, perlowatégò swirgolë. Pòtemù òpôdô pòmalë na dół jaż w kuńcu cëchnie na zemi. == Lëteratura == * Zdrzódło: Mini enciklopediô. Ptôchë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] tjfyp22of1m33bx0ru8tznhbmwc39nx 0 7211 197076 184063 2026-05-01T13:57:42Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Ptôczi]]→[[Kategòrëjô:Ptôchë]] 197076 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bar Vip... gente strana.JPG|mały|Łabędź w [[Porlezza]] ([[Włochy]])]] '''Kôłp sniegulc''' (pol. łabędź niemy) – == Charakteristika == Rodzaj ptôchów płënących z rodzëzne [[kaczkowatich]] . Szyja długô, ò 23 téż 24 pôcorë . Dzëbk równo – szëroczi, przë kuńcu płasci i zaokręgloni. Szpétë krótczi z dłdżima pôlcoma. == Farba == Farwa kôpa je biôło tëż i czôrny, młodi szarawi- popielati. Pióra kôłpa sã gãsti i sztywni, pòdbiti gãstim pucha. Dziedes ze skóre garbłëwłeni robiono drodzi kòżëszk kôłpa. Lecëdło szeroczi, ògón krótczi. == Żywieni == Żywi sę trôwą i roscënizną, a i wòdowati swórczëznama, drobnima zwierzótoma. Płëwają baro chiże. Jidzenié pòkraczno, lecënk Chuck i dosc wytrzymale. [[Gniozda]] nadziemnié. W czasie wësôdanié joj samiec pilnuje strzérze samica, bierze dzél w òpiece nad piskląt oma. Felënk dimorfizmu pëłcowego. == Spiew == Kôłpi spiéw wôżny, jazgoty. KÔŁP SNIEGULC wydaje zwęki ksykające i zachrapiałi. Mięso cemné i lëbawé. == Wëstępiac == Na całim kontynentach, wëjimk Afrika.Trzëmają sę na wiéchrzëni stojącô wòd. W czasë wanodzi ptôche nocujó na sztrądach mòrzczich. == Wymiare == * Długòsc cała ok. 150 – 170 cm * Skrzydła ok. 235 cm * Masa od 10 do max. 23 kg (samica nieco mniejszó òd samca) == Liczebnosc == Nieliczny, lokalnie średnio liczny, w Polsce ok. 5000-6000 par. == Bibliografia == * Russel Ash: "Whitaker. Księga faktów" wyd. Firma Księgarska, wersja pol. 2006. * Karel, Stastny: Ptaki wodne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-10-7. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] hcui2laklq94a73oichjypbr3s2rp3j 0 8510 197100 165683 2026-05-01T14:22:48Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kùrowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197100 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Capercaillie(1).jpg|mały|Lasowi kùr]] '''Lasowi kùr''' (''Tetrao urogallus'') – to je wiôldżi ptôch z rodzënë kùrowatëch. Òn żił w lasach m.jin. na Kaszëbach òd dôwnëch czasów. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kùrowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùrowaté]] m01ani8becnv4q5uy6a5kdu2lmq6y33 0 8560 197172 193266 2026-05-01T17:20:26Z Iketsi 3254 - → — 197172 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Monumento Neptuno, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 06.jpg|mały|Dwór Artusa w Gduńskù]] '''Dwór Artusa w Gduńskù''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Dwór Artusa w Gdańsku'') – to przódë béł môl zéńdzeniów kùpców w [[Gduńsk]]ù. Tu je zala ò wiéchrzëznie 450 kwadratnëch métrów. Je tu wierã nôwikszi piéck swiata zbùdowany z 250 kachlów. W II swiatowi wòjnie — w 1945 ròku — òn béł kąsk zniszczony, a 28 strëmiannika pòlsczi żôłniérzë nałożëlë na nim pòlską fanã. Dzysô tu je muzeum. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://polona.pl/item/274007/102/ 1886 (pl)] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] 3gv068es6oeaxxwxoyhdp4p3gakpzmi 0 8599 197084 184999 2026-05-01T14:03:59Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197084 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Anas querquedula, Viladecans, Catalunya, Spain 1.jpg|mały|Cërzónka]] [[Òbrôzk:Spatula querquedula MHNT.ZOO.2010.11.18.1.jpg|mały| ''Spatula querquedula'']] '''Cërzónka''' (''Spatula querquedula'' syn. ''Anas querquedula'') – to je ôrt strzédnégò wòdnégò ptôcha z rodzëznë kaczkòwatëch (''Anatidae''). Ten wanożny ptôch biwô na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaczkòwaté]] hta0cmzommeigp226420etxdelggz0v 0 8601 197085 165325 2026-05-01T14:04:14Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197085 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:KhakiCambell.JPG|mały|Domôcô kaczka]] '''Domôcô kaczka''' (''Anas platyrhynchos f. domestica'') – wòdny ptôch z rodzëznë kaczkòwatëch. Òna pòchòdzy òd [[Strzënówka|strzënówczi]]. M. jin. [[Kaszëbi]] miéwają te kaczczi òd dôwnëch czasów. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaczkòwaté]] 0f4gldqjln6zv0ulzjq6nff281q9va6 0 8602 197092 189132 2026-05-01T14:09:10Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197092 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Пара уток крякв (Anas platyrhynchos), Коломенское.jpg|mały|Strzënówczi – òn i òna]] [[Òbrôzk:Anas platyrhynchos MHNT.ZOO.2010.11.18.6.jpg|mały|''Anas platyrhynchos'']] '''Strzënówka''' abò '''zôlójka''' (''Anas platyrhynchos'' L.) – to je wiôldżi, wòdny ptôch z rodzëznë kaczkòwatëch (''Anatidae''). Òna żëje m.jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Strzënówka zjôdô m.jin. smôrzcze np. [[Stôwkòwô swòrka|stôwkòwé swòrczi]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 306. * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, t.VI (1973), s. 177. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaczkòwaté]] 1burh2ms99pmiva47cauzpuu15bpg5w 0 8603 197083 196826 2026-05-01T14:03:32Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} 197083 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Macreuse noire (4).JPG|mały|Bëkôcz – òna i òn w mùzeùm]] [[Òbrôzk:Melanitta nigra MHNT.ZOO.2010.11.19.5.jpg|mały| ''Melanitta nigra'']] '''Bëkôcz''' (''Melanitta nigra'') – to je strzédny wòdny ptôch z rodzëznë kaczkòwatëch. Òn mòże zëmòwac na ùbrzegù [[Bôłt]]u. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaczkòwaté]] 2vf1zfuljxv0rnxgf37a4hwpxm198bs 0 8604 197106 184288 2026-05-01T14:27:46Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197106 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Larus melanocephalus aka Mediterranean Gull rare guest in Sweden2.jpg|mały|Czôrnogłowòwô miewa]] '''Czôrnogłowòwô miewa''' (''Ichthyaetus melanocephalus'') – to je wiôldżi wòdny ptôch z rodzëznë miewów (''Laridae''). Òna mòże bëc na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Miewë]] 1dumyjrh1y00jmwc9wbk9qkfdsreqgv 197110 197106 2026-05-01T14:28:43Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ Miewë 197110 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Larus melanocephalus aka Mediterranean Gull rare guest in Sweden2.jpg|mały|Czôrnogłowòwô miewa]] '''Czôrnogłowòwô miewa''' (''Ichthyaetus melanocephalus'') – to je wiôldżi wòdny ptôch z rodzëznë miewów (''Laridae''). Òna mòże bëc na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Miewë|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Miewë]] ov0wqm9tnuzrk1rtyhjug7s8szwe9e8 0 8662 197102 183270 2026-05-01T14:24:01Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kùrowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197102 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Phasianus colchicus 2 tom (Lukasz Lukasik).jpg|mały|Zwëczajny fazan – òn]] [[Òbrôzk:Phasianus colchicus 4 hen (Lukasz Lukasik).jpg|mały|Zwëczajny fazan – òna]] '''Zwëczajny fazan''' (''Phasianus colchicus'') – to je strzédny ptôch z rodzëznë kùrowatëch (''Phasianidae''). Na niegò sã [[jachta|jachtuje]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kùrowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùrowaté]] m94kb83y5z6it2g0sruy5mrmfn9z8ip 0 8663 197103 169302 2026-05-01T14:24:13Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kùrowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197103 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Indyki.jpg|mały|Zwëczajny gùlôk - gùlôk i guła (òn i òna)]] '''Zwëczajny gùlôk''' (''Meleagris gallopavo'') – to je wiôldżi ptôch z rodzëznë kùrowatëch (''Phasianidae''). Òn je z [[Nordowô Amerika|Nordowi Americzi]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kùrowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùrowaté]] cg7se6hvg4vho7upu9u6qjmz3m37kkb 197104 197103 2026-05-01T14:24:21Z Iketsi 3254 - → – 197104 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Indyki.jpg|mały|Zwëczajny gùlôk – gùlôk i guła (òn i òna)]] '''Zwëczajny gùlôk''' (''Meleagris gallopavo'') – to je wiôldżi ptôch z rodzëznë kùrowatëch (''Phasianidae''). Òn je z [[Nordowô Amerika|Nordowi Americzi]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kùrowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùrowaté]] c128qiwtidfaquu9mckba6noo5njua8 0 8665 197101 193284 2026-05-01T14:23:35Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kùrowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197101 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Black Grouse Nationalpark Bayerischer Wald.jpg|mały|Zwëczajny cetrzéw – òn]] '''Zwëczajny cetrzéw''' (''Lyrurus tetrix'') – to je wiôldżi ptôch z rodzëznë kùrowatëch (''Phasianidae''). Òn je wikszi jak òna — cetrzéwka. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òn je słowôrzu, ale tu te ptôchë wierã wëdżinełë. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kùrowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùrowaté]] 1nh1tsto42rqucoae2njz1gjn93k9sk 0 9051 197116 187787 2026-05-01T14:34:17Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sykórkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} 197116 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Parus palustris02.jpg|mały|Błotnô sykórka]] [[Òbrôzk:Poecile palustris MHNT.ZOO.2010.11.179.3.jpg|mały|''Poecile palustris'']] ''' Błotnô sykórka''' (''Poecile palustris'' syn. ''Parus palustris'') – to je môłi ptôch z rodzëznë sykórkòwatëch. Òna żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sykórkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 356. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Sykórkòwaté]] 0mupd6csb2x7heoxzi0l3mwxvajch8b 0 9052 197119 187992 2026-05-01T14:37:22Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sykórkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197119 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Parus ater01.jpg|mały|Czôrnô sykórka]] [[Òbrôzk:Periparus ater abietum MHNT.ZOO.2010.11.181.27.jpg|mały| яйце ''Periparus ater abietum'' - [[Тулузький музей]]]] '''Czôrnô sykórka''' (''Periparus ater'') – to je môłi ptôch z rodzëznë sykórkòwatëch. Òna żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], téż òb zëmã ją mòże tu widzec. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sykórkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Sykórkòwaté]] j1nbb0p9n9ao96xybwqom4y2hax5m6w 197120 197119 2026-05-01T14:37:51Z Iketsi 3254 -[[Тулузький музей]] 197120 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Parus ater01.jpg|mały|Czôrnô sykórka]] [[Òbrôzk:Periparus ater abietum MHNT.ZOO.2010.11.181.27.jpg|mały|Jaja ''Periparus ater abietum'']] '''Czôrnô sykórka''' (''Periparus ater'') – to je môłi ptôch z rodzëznë sykórkòwatëch. Òna żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], téż òb zëmã ją mòże tu widzec. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sykórkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Sykórkòwaté]] eu6hhwd7ecrrv0gismkw3kz537r2rxd 0 9219 197079 195981 2026-05-01T14:02:29Z Orbitminis 18250 kaszebienie 197079 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Léch Wałãsa|Òbrôzk=Lech Wałęsa w 36. rocznicę wyborów 4 czerwca 1989 (cropped).jpg|òpis=2025|Data_ùrodzeniô=29 séwnika 1943|1. fónkcjô=Prezydent Pòlsczi Repùbliczi|1. Òd=22 gòdnika 1990|1. Do=22 gòdnika 1995|1. Pierszô_dama=Danuta Wałęsa|1. Pòprzédca=[[Wòjcech Jaruzelsczi]] (w krôju)<br>[[Riszard Kaczorowsczi]] (na emigracje)|1. Nastãpnik=[[Aleksander Kwaśniewsczi]]|2. fónkcjô=Przédnik Solidarnosci|2. Òd=17 séwnika 1980|2. Do=23 gromicznika 1991|2. Nastãpnik=Marian Krzaklewsczi|gwôsné jimiã=Lech Wałęsa|Môl_ùrodzeniô=[[Popowo (gmina Tłuchowo)|Popowo]]|Data_smierci=|Mol_smierci=}}[[Òbrôzk:Defense.gov photo essay 110524-D-XH843-007.jpg|mały|Lech Wałęsa, 2011 rok]] {{Audio|Pl-Lech Wałęsa.ogg|'''Lech Wałęsa'''}} abò pò kaszëbskù '''Léch Wałãsa''' (ùr. [[29 séwnika]] [[1943]] w [[Popowo (gmina Tłuchowo)|Popowie]]) – pòlsczi robòtnik, związkòwi dzejôrz ë pòlitikôrz. W latach 1980-1991 béł przédnikã [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|„Solidarnoscë”]], òd 1990 do 1995 rokù béł prezydentã [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]], noblista w 1983 rokù<ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1983/ The Nobel Peace Prize 1983]</ref>. Òd 1997 rokù òn je pòczestnym òbëwatelã gardu [[Gduńsk|Gduńska]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160303020601/http://bip.gdansk.pl/rada-miasta/Honorowi-obywatele-Gdanska,a,15636 Honorowi obywatele Gdańska]</ref>. == Òbaczë téż == * [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)]] == Przëpisczi == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{DEFAULTSORT:Wałęsa, Lech}} [[Kategòrëjô:Pòlskô]] [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] [[Kategòrëjô:Pòliticë]] [[Kategòrëjô:Prezydencë Pòlsczi]] a5d4fw8g7y1bru7m06ekymtiwgducyw 197080 197079 2026-05-01T14:02:36Z Orbitminis 18250 Orbitminis przeniós starnã [[Lech Wałęsa]] do [[Léch Wałãsa]] 197079 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Léch Wałãsa|Òbrôzk=Lech Wałęsa w 36. rocznicę wyborów 4 czerwca 1989 (cropped).jpg|òpis=2025|Data_ùrodzeniô=29 séwnika 1943|1. fónkcjô=Prezydent Pòlsczi Repùbliczi|1. Òd=22 gòdnika 1990|1. Do=22 gòdnika 1995|1. Pierszô_dama=Danuta Wałęsa|1. Pòprzédca=[[Wòjcech Jaruzelsczi]] (w krôju)<br>[[Riszard Kaczorowsczi]] (na emigracje)|1. Nastãpnik=[[Aleksander Kwaśniewsczi]]|2. fónkcjô=Przédnik Solidarnosci|2. Òd=17 séwnika 1980|2. Do=23 gromicznika 1991|2. Nastãpnik=Marian Krzaklewsczi|gwôsné jimiã=Lech Wałęsa|Môl_ùrodzeniô=[[Popowo (gmina Tłuchowo)|Popowo]]|Data_smierci=|Mol_smierci=}}[[Òbrôzk:Defense.gov photo essay 110524-D-XH843-007.jpg|mały|Lech Wałęsa, 2011 rok]] {{Audio|Pl-Lech Wałęsa.ogg|'''Lech Wałęsa'''}} abò pò kaszëbskù '''Léch Wałãsa''' (ùr. [[29 séwnika]] [[1943]] w [[Popowo (gmina Tłuchowo)|Popowie]]) – pòlsczi robòtnik, związkòwi dzejôrz ë pòlitikôrz. W latach 1980-1991 béł przédnikã [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|„Solidarnoscë”]], òd 1990 do 1995 rokù béł prezydentã [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]], noblista w 1983 rokù<ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1983/ The Nobel Peace Prize 1983]</ref>. Òd 1997 rokù òn je pòczestnym òbëwatelã gardu [[Gduńsk|Gduńska]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160303020601/http://bip.gdansk.pl/rada-miasta/Honorowi-obywatele-Gdanska,a,15636 Honorowi obywatele Gdańska]</ref>. == Òbaczë téż == * [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)]] == Przëpisczi == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{DEFAULTSORT:Wałęsa, Lech}} [[Kategòrëjô:Pòlskô]] [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] [[Kategòrëjô:Pòliticë]] [[Kategòrëjô:Prezydencë Pòlsczi]] a5d4fw8g7y1bru7m06ekymtiwgducyw 0 9303 197124 194461 2026-05-01T14:50:12Z Iketsi 3254 + 197124 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bird Diversity 2013.png|mały|Ptôchë]] '''Ptôchë''' (''Aves'') – są gromadą cepłokrëwianëch zwierzãtów z pòdtipu [[krzélôczi]] (''Vertebrata''). Òna je nôbarżi rozjinaczoną midzë gromadama lądowëch krzélôków – to dô kòl 10 tësacy ôrtów ptôchów, chtërne żëją na całim swiece. Ptôchë są téż elementã lëdzczi kùlturë – òd religie przez lëteraturã do nôùczi. == Ptôchë == === Bekasowaté === [[Òbrôzk:Common snipe (Gallinago gallinago) 2022.jpg|mały|120px|''Gallinago gallinago'']] {{#categorytree:Bekasowaté|hideroot=on|mode=pages}} === Bòcónowaté === [[Òbrôzk:Ciconia ciconia - 01.jpg|mały|120px|''Ciconia ciconia'']] {{#categorytree:Bòcónowaté|hideroot=on|mode=pages}} === Jastrzibowaté === [[Òbrôzk:Milvus migrans front(ThKraft).jpg|mały|120px|''Milvus migrans'']] {{#categorytree:Jastrzibowaté|hideroot=on|mode=pages}} === Kaczkòwaté === [[Òbrôzk:Hausente.jpg|mały|120px|''Anas platyrhynchos'']] {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} === Krëkòwaté === [[Òbrôzk:Rook at Slimbridge Wetland Centre, Gloucestershire, England 22May2019 arp.jpg|mały|120px|''Corvus frugilegus'']] {{#categorytree:Krëkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} === Kùrowaté === [[Òbrôzk:David_Palmer_Capercaillie.jpg|mały|120px|''Tetrao urogallus'']] {{#categorytree:Kùrowaté|hideroot=on|mode=pages}} === Miewë === [[Òbrôzk:Larus argentatus 1.JPG|mały|120px|''Larus argentatus'']] {{#categorytree:Miewë|hideroot=on|mode=pages}} === Sykórkòwaté === [[Òbrôzk:Eurasian blue tit (Cyanistes caeruleus caeruleus) Biebrzanski.jpg|mały|120px|''Cyanistes caeruleus caeruleus'']] {{#categorytree:Sykórkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Ptôchë| ]] 3k02fr7uhprkpz7iz0t1kxfsh42k36m 0 9326 197097 185487 2026-05-01T14:20:55Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197097 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Corvus cornix -Berlin, Germany-8.jpg|mały|Warna]] [[Òbrôzk:Clamator glandarius MHNT.ZOO.2010.11.152.2.jpg|mały|''Clamator glandarius'' + ''Corvus cornix'']] '''Warna''' abò '''gapa''' (''Corvus cornix'') – to je ôrt strzédnégò ptôcha z rodzëznë krëkòwatich (''Corvidae''). Òna mòże bëc wanożnô, a żëje m.jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. [[Kaszëbi]] kòl [[Bôłt|Bôłtë]] zakłôdalë [[klepce]] na warnë. == Przësłowié == * ''Gapa gapie òka nie wëdrapie.'' == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Krëkòwaté]] kweoy18hww3gefs13501yoo5t5h5usd 0 9331 197178 187973 2026-05-01T17:27:43Z Iketsi 3254 {{Commons}}; ' - to '→' – to ' 197178 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sterna hirundo - Common Tern.jpg|mały|Rzéczny rëbôk]] '''Rzéczny rëbôk''' (''Sterna hirundo'') – to je strzédny wanożny ptôch z rodzëznë rëbôków (''Sternidae''). Taczi rëbôczi mògą bëc m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 322. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://obszary.natura2000.org.pl/index.php?s=obszar&id=414 (pl) rybitwa zwyczajna (rzeczna)] [[Kategòrëjô:Ptôchë]] bj75vnkoi4b2olc2rdpyg4a8kmrp34u 0 9336 197180 190718 2026-05-01T17:29:18Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Żukòwsczi sztél]] 197180 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kashubian embroidery of Zukowo school.jpg|mały|Kaszëbsczi wësziwk żukòwsczégò sztélu]] '''Jadwiga Ptôch''' (ùr. [[14 gòdnika]] [[1902]] w [[Żukòwò|Żukòwie]], ùm. [[26 strëmiannika]] [[1968]] w Żukòwie) – to bëła baro znónô [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wësziwôczka]]. Òna wiele zrobia dlô [[Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu|kaszëbsczégò wësziwkù]] w Żukòwie, a w wòjnie bëła w lagrze w [[Ravensbrück]]. Ji grób je w Żukowie. == Òbaczë téż == * [[Żukòwsczi sztél]] == Lëteratura == * Pro memoria Izabella Trojanowska (1929-1995). Józef Borzyszkowski (red.) Wejherowo - Gdańsk, 2015 * Wzory haftu kaszubskiego : szkoła żukowska. Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Oddział Gdański, 2007, ISBN 978-83-925340-0-6 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu] * [https://web.archive.org/web/20220628192346/https://app.xyzgcm.pl/gdansk-pl/d/201812119866/biogramy-100-kobiet-z-pomorza-p.pdf ss. 16-17 JADWIGA PTACH] * [https://www.zukowo.pl/index.php?id=208 (pl)] * [https://web.archive.org/web/20200930164326/https://viaf.org/viaf/306433617/ VIAF] {{DEFAULTSORT:Ptôch, Jadwiga}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] ol4risyzlhlw2jkjgyp9lsod6zcsmf3 197182 197180 2026-05-01T17:30:05Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Zofiô Ptôch]] * [[Żukòwsczi sztél]] 197182 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kashubian embroidery of Zukowo school.jpg|mały|Kaszëbsczi wësziwk żukòwsczégò sztélu]] '''Jadwiga Ptôch''' (ùr. [[14 gòdnika]] [[1902]] w [[Żukòwò|Żukòwie]], ùm. [[26 strëmiannika]] [[1968]] w Żukòwie) – to bëła baro znónô [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wësziwôczka]]. Òna wiele zrobia dlô [[Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu|kaszëbsczégò wësziwkù]] w Żukòwie, a w wòjnie bëła w lagrze w [[Ravensbrück]]. Ji grób je w Żukowie. == Òbaczë téż == * [[Zofiô Ptôch]] * [[Żukòwsczi sztél]] == Lëteratura == * Pro memoria Izabella Trojanowska (1929-1995). Józef Borzyszkowski (red.) Wejherowo - Gdańsk, 2015 * Wzory haftu kaszubskiego : szkoła żukowska. Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Oddział Gdański, 2007, ISBN 978-83-925340-0-6 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu] * [https://web.archive.org/web/20220628192346/https://app.xyzgcm.pl/gdansk-pl/d/201812119866/biogramy-100-kobiet-z-pomorza-p.pdf ss. 16-17 JADWIGA PTACH] * [https://www.zukowo.pl/index.php?id=208 (pl)] * [https://web.archive.org/web/20200930164326/https://viaf.org/viaf/306433617/ VIAF] {{DEFAULTSORT:Ptôch, Jadwiga}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] l5whuiwx3xgnh0hjo7frghtv12j5xhp 197186 197182 2026-05-01T17:31:43Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Bernadeta Mariô Reglińskô]] 197186 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kashubian embroidery of Zukowo school.jpg|mały|Kaszëbsczi wësziwk żukòwsczégò sztélu]] '''Jadwiga Ptôch''' (ùr. [[14 gòdnika]] [[1902]] w [[Żukòwò|Żukòwie]], ùm. [[26 strëmiannika]] [[1968]] w Żukòwie) – to bëła baro znónô [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wësziwôczka]]. Òna wiele zrobia dlô [[Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu|kaszëbsczégò wësziwkù]] w Żukòwie, a w wòjnie bëła w lagrze w [[Ravensbrück]]. Ji grób je w Żukowie. == Òbaczë téż == * [[Zofiô Ptôch]] * [[Bernadeta Mariô Reglińskô]] * [[Żukòwsczi sztél]] == Lëteratura == * Pro memoria Izabella Trojanowska (1929-1995). Józef Borzyszkowski (red.) Wejherowo - Gdańsk, 2015 * Wzory haftu kaszubskiego : szkoła żukowska. Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Oddział Gdański, 2007, ISBN 978-83-925340-0-6 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu] * [https://web.archive.org/web/20220628192346/https://app.xyzgcm.pl/gdansk-pl/d/201812119866/biogramy-100-kobiet-z-pomorza-p.pdf ss. 16-17 JADWIGA PTACH] * [https://www.zukowo.pl/index.php?id=208 (pl)] * [https://web.archive.org/web/20200930164326/https://viaf.org/viaf/306433617/ VIAF] {{DEFAULTSORT:Ptôch, Jadwiga}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] bxnv59xiu3pepy0spevvohyivdais7m 0 9410 197086 196337 2026-05-01T14:04:36Z Orbitminis 18250 kor. 197086 wikitext text/x-wiki {{Verify}} [[Òbrôzk:AlfredNobel adjusted.jpg|mały|Alfréd Nobél]] [[Òbrôzk:Nobel prize medal awarded to Alexander Fleming, 1945. (9660573705).jpg|mały|Medal z 1945 rokù]] [[Òbrôzk:Alfred Nobel Medal 1975 by Richard Renninger.jpg|mały|Medal z 1975 rokù]] [[Òbrôzk:Marie Skłodowska-Curie's Nobel Prize in Chemistry 1911.jpg|mały|Diplom Marii Skłodowsczi-Curie]] '''Nôdgroda Nobla''' – wëapartnienié przëznôwóné za wiôldżé zwënéga nôùkòwé abò lëteracczé, abò za zasłëdżi dlô spòlëznë i lëdzy. Nôdgroda je ùstanowionô slédną wòlą szwédzczégò przerobnika i wënalôzcë dinamitu – [[Alfréd Nobél|Alfréda Nobéla]]. == Historiô == Pierszô ùroczëstosc wrãczeniô ti nôdgrodë òdbëła sã w Królewsczi Mùzyczny Akademii w [[Sztokhòlm|Sztokhòlmie]] w 1901 rokù. Òd 1902 rokù nôdgrodë są przëznôwóné przez króla [[Szwedzkô|Szwedzczi]]. == Wskôzë == Kòżdi dobiwca dostôwô złoti medal i diplóm, a téż wësoką dëtkòwą nôdgrodã, bë mógł dali robic w swòji wietwi nôùczi. Òd 1901 rokù Nôdgroda Nobla je przëznôwónô w òbrëmiach: * [[fizyka|fizyczi]], * [[chemijô|chemii]], * fizjolodżi abò [[medicëna|medicënë]] * [[lëteratura|lëteraturë]] * Pòkòjowô Nôdgroda Nobla * a òd 1968 rokù téż [[ekònomijô|ekònomii]]. == Dobiwcë Nôdgrodë Nobla sparłãczeni z Kaszëbama (lëdã) == * [[Günter Grass]] - 1999 z lëteraturë == Pòlsczi dobiwcë Nôdgrodë Nobla == {| class="wikitable" |- ! Rok !! Miono i nôzwëskò !! Òbrëmié |- | 1903 || [[Mariô Skłodowskô-Curie]]|| fizyka |- | 1905 || [[Henryk Sienkiewicz]] || lëteratura |- | 1911 || [[Mariô Skłodowskô-Curie]]|| chemiô |- | 1924 || [[Władysław Reymont]] || lëteratura |- | 1980 || [[Czesław Miłosz]] || lëteratura |- | 1983 || [[Léch Wałãsa]]|| pòkòjowô |- | 1995 || [[Józef Rotblat]] || pòkòjowô |- | 1996 || [[Wisława Szymborska|Wisłôwa Szimborskô]] || lëteratura |- | 2018 || [[Òlga Tokarczuk]] || lëteratura |} == Czekawòstczi == === Nômłodszi noblësta === * [[Malala Yousafzai]]: 17 lat stôrô, pòkòjowô nôdgroda === Nôstarszi noblësta === * [[Leonid Hurwicz]]: 90 lat stôri, ekònomijô === Wielokrotny noblëscë === * [[Mariô Skłodowskô-Curie]]: fizyka - 1903, chemijô - 1911 * [[Linus Pauling]]: chemijô - 1954, pòkòjowô - 1962 * [[John Bardeen]]: fizyka - 1956 ë 1972) * [[Frederick Sanger]]: chemijô - 1958 ë 1980 === Rodzënë noblëstów === ==== Rodzeństwò ==== '''Jan Tinbergen''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Tinbergen](ekònomijô 1969) i jego młodszi brat '''Nikolaas Tinbergen''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nikolaas_Tinbergen] (medicyna 1973) ==== Małżeństwa ==== * '''Mariô Skłodowskô-Curie''' (chemijô 1911) i '''Pioter Curie''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Curie] (fizyka 1903 – wspólno) *'''Irène Joliot-Curie''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ir%C3%A8ne_Joliot-Curie] i '''Frédéric Joliot-Curie''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Joliot-Curie](chemijô 1935 – wspólno) * '''Gerty Cori''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Gerty_Cori] i '''Carl Cori''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Carl_Cori] (medicyna 1947 – wspólno) * '''Alva Myrdal''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Alva_Myrdal] (pòkòjowô 1982) i '''Gunnar Myrdal''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Gunnar_Myrdal](ekònomijô 1974) * '''May-Britt Moser''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/May-Britt_Moser] i '''Edvard Moser''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Edvard_Moser](medicyna 2014 – wspólno) ==== Rodzëcë i dzecë ==== * '''Mariô Skłodowskô-Curie''' (matka), '''Pioter Curie''' (òjc) i '''Irène Joliot-Curie''' (córka) * '''Joseph John Thomson'''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Joseph_John_Thomson](òjc, fizyka 1906) i '''George Thomson''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/George_Thomson] (syn, fizyka 1937) * '''William Henry Bragg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/William_Henry_Bragg](òjc) i '''William Lawrence Bragg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/William_Lawrence_Bragg](syn, fizyka 1915 – wspólno) * '''Niels Bohr''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Niels_Bohr](òjc, fizyka 1922) i '''Aage Niels Bohr''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Aage_Niels_Bohr](syn, fizyka 1975) * '''Manne Siegbahn''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Karl_Manne_Georg_Siegbahn](òjc, fizyka 1924) i '''Kai Siegbahn''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kai_M._Siegbahn](syn, fizyka 1981) * '''Hans von Euler-Chelpin''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Hans_von_Euler-Chelpin](òjc, chemijô 1929) i '''Ulf von Euler''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ulf_von_Euler](syn, medicyna 1970) * '''Arthur Kornberg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Arthur_Kornberg] (òjc, medicyna 1959) i '''Roger D. Kornberg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Roger_Kornberg](syn, chemijô 2006) == Òbaczë téż == * [[Nôdgroda]] * Lësta dobiwców Nôdgrodë Nobla [http://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_laureat%C3%B3w_Nagrody_Nobla] * Nôdgroda Ig Nobla [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Ig_Nobla] * Nôdgroda Abela [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Abela] * Nôdgroda Turinga [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Turinga] * Right Livelihood Award, zwônô alternatiwną Nôdgrodą Nobla [http://pl.wikipedia.org/wiki/Right_Livelihood_Award] * Nôdgroda Fùndacji na rzecz Pòlsczi Nôùczi, zwônô "Pòlsczim Noblã" [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Fundacji_na_rzecz_Nauki_Polskiej] == Bibliografiô == # http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Nobla # http://pl.wikipedia.org/wiki/Alfred_Nobel # http://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_laureat%C3%B3w_Nagrody_Nobla_zwi%C4%85zanych_z_Polsk%C4%85 # http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Nobel_Prize?uselang=pl == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://nobelprize.org/ Òficjalnô starna Nôdgrodë Nobla] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim fizyczi]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim chemii]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim fizjologii abò medicynë]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim lëteraturë]] * [[Dobiwcë Pòkòjowi Nôdgrodë Nobla]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim ekònomii]] [[Kategòrëjô:Ùczba]] [[Kategòrëjô: Nôdgrodë]] k1p37ulrvftw48qs8y5aikdfkxg95s5 197194 197086 2026-05-01T17:44:15Z Iketsi 3254 /* Pòlsczi dobiwcë Nôdgrodë Nobla */ [[]] 197194 wikitext text/x-wiki {{Verify}} [[Òbrôzk:AlfredNobel adjusted.jpg|mały|Alfréd Nobél]] [[Òbrôzk:Nobel prize medal awarded to Alexander Fleming, 1945. (9660573705).jpg|mały|Medal z 1945 rokù]] [[Òbrôzk:Alfred Nobel Medal 1975 by Richard Renninger.jpg|mały|Medal z 1975 rokù]] [[Òbrôzk:Marie Skłodowska-Curie's Nobel Prize in Chemistry 1911.jpg|mały|Diplom Marii Skłodowsczi-Curie]] '''Nôdgroda Nobla''' – wëapartnienié przëznôwóné za wiôldżé zwënéga nôùkòwé abò lëteracczé, abò za zasłëdżi dlô spòlëznë i lëdzy. Nôdgroda je ùstanowionô slédną wòlą szwédzczégò przerobnika i wënalôzcë dinamitu – [[Alfréd Nobél|Alfréda Nobéla]]. == Historiô == Pierszô ùroczëstosc wrãczeniô ti nôdgrodë òdbëła sã w Królewsczi Mùzyczny Akademii w [[Sztokhòlm|Sztokhòlmie]] w 1901 rokù. Òd 1902 rokù nôdgrodë są przëznôwóné przez króla [[Szwedzkô|Szwedzczi]]. == Wskôzë == Kòżdi dobiwca dostôwô złoti medal i diplóm, a téż wësoką dëtkòwą nôdgrodã, bë mógł dali robic w swòji wietwi nôùczi. Òd 1901 rokù Nôdgroda Nobla je przëznôwónô w òbrëmiach: * [[fizyka|fizyczi]], * [[chemijô|chemii]], * fizjolodżi abò [[medicëna|medicënë]] * [[lëteratura|lëteraturë]] * Pòkòjowô Nôdgroda Nobla * a òd 1968 rokù téż [[ekònomijô|ekònomii]]. == Dobiwcë Nôdgrodë Nobla sparłãczeni z Kaszëbama (lëdã) == * [[Günter Grass]] - 1999 z lëteraturë == Pòlsczi dobiwcë Nôdgrodë Nobla == {| class="wikitable" |- ! Rok !! Miono i nôzwëskò !! Òbrëmié |- | 1903 || [[Mariô Skłodowskô-Curie]]|| [[fizyka]] |- | 1905 || [[Henryk Sienkiewicz]] || [[lëteratura]] |- | 1911 || [[Mariô Skłodowskô-Curie]]|| [[Chemijô|chemiô]] |- | 1924 || [[Władysław Reymont]] || lëteratura |- | 1980 || [[Czesław Miłosz]] || lëteratura |- | 1983 || [[Léch Wałãsa]]|| pòkòjowô |- | 1995 || [[Józef Rotblat]] || pòkòjowô |- | 1996 || [[Wisława Szymborska|Wisłôwa Szimborskô]] || lëteratura |- | 2018 || [[Òlga Tokarczuk]] || lëteratura |} == Czekawòstczi == === Nômłodszi noblësta === * [[Malala Yousafzai]]: 17 lat stôrô, pòkòjowô nôdgroda === Nôstarszi noblësta === * [[Leonid Hurwicz]]: 90 lat stôri, ekònomijô === Wielokrotny noblëscë === * [[Mariô Skłodowskô-Curie]]: fizyka - 1903, chemijô - 1911 * [[Linus Pauling]]: chemijô - 1954, pòkòjowô - 1962 * [[John Bardeen]]: fizyka - 1956 ë 1972) * [[Frederick Sanger]]: chemijô - 1958 ë 1980 === Rodzënë noblëstów === ==== Rodzeństwò ==== '''Jan Tinbergen''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Tinbergen](ekònomijô 1969) i jego młodszi brat '''Nikolaas Tinbergen''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nikolaas_Tinbergen] (medicyna 1973) ==== Małżeństwa ==== * '''Mariô Skłodowskô-Curie''' (chemijô 1911) i '''Pioter Curie''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Curie] (fizyka 1903 – wspólno) *'''Irène Joliot-Curie''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ir%C3%A8ne_Joliot-Curie] i '''Frédéric Joliot-Curie''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Joliot-Curie](chemijô 1935 – wspólno) * '''Gerty Cori''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Gerty_Cori] i '''Carl Cori''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Carl_Cori] (medicyna 1947 – wspólno) * '''Alva Myrdal''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Alva_Myrdal] (pòkòjowô 1982) i '''Gunnar Myrdal''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Gunnar_Myrdal](ekònomijô 1974) * '''May-Britt Moser''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/May-Britt_Moser] i '''Edvard Moser''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Edvard_Moser](medicyna 2014 – wspólno) ==== Rodzëcë i dzecë ==== * '''Mariô Skłodowskô-Curie''' (matka), '''Pioter Curie''' (òjc) i '''Irène Joliot-Curie''' (córka) * '''Joseph John Thomson'''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Joseph_John_Thomson](òjc, fizyka 1906) i '''George Thomson''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/George_Thomson] (syn, fizyka 1937) * '''William Henry Bragg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/William_Henry_Bragg](òjc) i '''William Lawrence Bragg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/William_Lawrence_Bragg](syn, fizyka 1915 – wspólno) * '''Niels Bohr''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Niels_Bohr](òjc, fizyka 1922) i '''Aage Niels Bohr''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Aage_Niels_Bohr](syn, fizyka 1975) * '''Manne Siegbahn''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Karl_Manne_Georg_Siegbahn](òjc, fizyka 1924) i '''Kai Siegbahn''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kai_M._Siegbahn](syn, fizyka 1981) * '''Hans von Euler-Chelpin''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Hans_von_Euler-Chelpin](òjc, chemijô 1929) i '''Ulf von Euler''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ulf_von_Euler](syn, medicyna 1970) * '''Arthur Kornberg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Arthur_Kornberg] (òjc, medicyna 1959) i '''Roger D. Kornberg''' [http://pl.wikipedia.org/wiki/Roger_Kornberg](syn, chemijô 2006) == Òbaczë téż == * [[Nôdgroda]] * Lësta dobiwców Nôdgrodë Nobla [http://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_laureat%C3%B3w_Nagrody_Nobla] * Nôdgroda Ig Nobla [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Ig_Nobla] * Nôdgroda Abela [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Abela] * Nôdgroda Turinga [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Turinga] * Right Livelihood Award, zwônô alternatiwną Nôdgrodą Nobla [http://pl.wikipedia.org/wiki/Right_Livelihood_Award] * Nôdgroda Fùndacji na rzecz Pòlsczi Nôùczi, zwônô "Pòlsczim Noblã" [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Fundacji_na_rzecz_Nauki_Polskiej] == Bibliografiô == # http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Nobla # http://pl.wikipedia.org/wiki/Alfred_Nobel # http://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_laureat%C3%B3w_Nagrody_Nobla_zwi%C4%85zanych_z_Polsk%C4%85 # http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Nobel_Prize?uselang=pl == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://nobelprize.org/ Òficjalnô starna Nôdgrodë Nobla] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim fizyczi]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim chemii]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim fizjologii abò medicynë]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim lëteraturë]] * [[Dobiwcë Pòkòjowi Nôdgrodë Nobla]] * [[Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim ekònomii]] [[Kategòrëjô:Ùczba]] [[Kategòrëjô: Nôdgrodë]] j2a879zzzcwwdwdvbigc9snfwiub0sj 0 9918 197181 196976 2026-05-01T17:29:55Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Jadwiga Ptôch]] * [[Żukòwsczi sztél]] 197181 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kashubian embroidery of Zukowo school.jpg|mały|Kaszëbsczi wësziwk żukòwsczégò sztélu na torbie]] '''Zofiô Ptôch''' (ùr. 1896 – ùm. 1970) bëła wësziwôczką, chtërna ùczëła pòsługiwaniô sã jigłą swòjã sostrã [[Jadwiga Ptôch|Jadwigã]]. Òna w 30. latach XX stolata. wprowôdzała w krëjamnoscë wësziwkù dzéwczãta z [[Żukòwò|Żukòwa]] i òkòlégò. Jak w latach 50. bëlë taczi co nacëskalë, bë szerok wprowadzëc kaszëbsczé wësziwanié w biôłi wersje i tim spòsobã rozrzeszëc sprawã felënkù farwnëch nitków, òna zabrała głos na łamach gazétë „Dziennik Bałtycki” (1953), a pisa m.jin.: „Kaszëbsczé wësziwanié wiedno bëło sétmëfarwny ù naju w Żukòwie, (…)”. == Òbaczë téż == * [[Jadwiga Ptôch]] * [[Żukòwsczi sztél]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu] * [https://www.zukowo.pl/index.php?id=208 (pl)] * [https://web.archive.org/web/20220427082919/https://viaf.org/viaf/306433621/ VIAF] {{DEFAULTSORT:Ptôch Zofiô}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] f2lcr9kh30pt52534jwpvklo22hj0yv 197187 197181 2026-05-01T17:31:47Z Iketsi 3254 * [[Bernadeta Mariô Reglińskô]] 197187 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kashubian embroidery of Zukowo school.jpg|mały|Kaszëbsczi wësziwk żukòwsczégò sztélu na torbie]] '''Zofiô Ptôch''' (ùr. 1896 – ùm. 1970) bëła wësziwôczką, chtërna ùczëła pòsługiwaniô sã jigłą swòjã sostrã [[Jadwiga Ptôch|Jadwigã]]. Òna w 30. latach XX stolata. wprowôdzała w krëjamnoscë wësziwkù dzéwczãta z [[Żukòwò|Żukòwa]] i òkòlégò. Jak w latach 50. bëlë taczi co nacëskalë, bë szerok wprowadzëc kaszëbsczé wësziwanié w biôłi wersje i tim spòsobã rozrzeszëc sprawã felënkù farwnëch nitków, òna zabrała głos na łamach gazétë „Dziennik Bałtycki” (1953), a pisa m.jin.: „Kaszëbsczé wësziwanié wiedno bëło sétmëfarwny ù naju w Żukòwie, (…)”. == Òbaczë téż == * [[Jadwiga Ptôch]] * [[Bernadeta Mariô Reglińskô]] * [[Żukòwsczi sztél]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu] * [https://www.zukowo.pl/index.php?id=208 (pl)] * [https://web.archive.org/web/20220427082919/https://viaf.org/viaf/306433621/ VIAF] {{DEFAULTSORT:Ptôch Zofiô}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 3g568ch8shlbqssh3g16t644di2e2qy 0 10001 197135 190920 2026-05-01T15:42:57Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Chmielno]] 197135 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wazon.jpg|mały|Chmielno je znóny z keramikòwëch wërobinów]] '''Léón Nécel''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Leon Necel'') – béł ùr. [[1904]] [[rok]]ù - ùm. [[1968]] rokù, a miôł [[Kaszëbi|kaszëbską]] grónkòwniã w [[Chmielno|Chmielnie]]. Jegò bëłë i są znóné keramikòwé wërobinë, bò grónkòwniô je tu òd lat. == Òbaczë téż == * [[Chmielno]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20150222230923/http://necel.pl/index.php/galeria-zdjec.html òdjimczi] * [http://autopodroze.pl/bez-kategorii/tu-powstaja-kaszubskie-naczynia/nggallery/page/2] * [https://web.archive.org/web/20160305114843/http://kulturaonline.pl/w,chmielnie,nie,swieci,garnki,lepia,tytul,artykul,4209.html] {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:Nécel Léón}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] snzo1bpwnv7uxdm0j23dkqdtaad2f90 197136 197135 2026-05-01T15:44:48Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 197136 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Wazon.jpg|mały|Chmielno je znóny z keramikòwëch wërobinów]] '''Léón Nécel''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Leon Necel'') – béł ùr. [[1904]] [[rok]]ù - ùm. [[1968]] rokù, a miôł [[Kaszëbi|kaszëbską]] grónkòwniã w [[Chmielno|Chmielnie]]. Jegò bëłë i są znóné keramikòwé wërobinë, bò grónkòwniô je tu òd lat. == Òbaczë téż == * [[Chmielno]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20150222230923/http://necel.pl/index.php/galeria-zdjec.html òdjimczi] * [http://autopodroze.pl/bez-kategorii/tu-powstaja-kaszubskie-naczynia/nggallery/page/2] * [https://web.archive.org/web/20160305114843/http://kulturaonline.pl/w,chmielnie,nie,swieci,garnki,lepia,tytul,artykul,4209.html] {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:Nécel Léón}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] 950jugtmapeqva17w38o8p8gjmzxgo4 0 10079 197090 181304 2026-05-01T14:07:54Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 197090 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Long-tailed-duck.jpg|mały|Òn]] [[Òbrôzk:Clangula-hyemalis-011.jpg|mały|Òna]] [[Òbrôzk:Clangula hyemalis MHNT.ZOO.2010.11.19.4.jpg|mały|''Clangula hyemalis'']] '''Kôłpiónka''' (''Clangula hyemalis'') – to je strzédny abò wiôldżi ptôch wòdny z rodzëznë kaczkòwatëch (''Anatidae''). Òné zëmùją w Eùropie, téż na Kaszëbach – [[Bôłt]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaczkòwaté]] iix67fdgqz1nye3zml21owinhorg1bx 0 10117 197206 193230 2026-05-02T07:30:39Z Orbitminis 18250 czemù ni dodôlë jinformacje òd 5 miesące? òczëwisce ni jem brëkòwnikã Multi-Spam 197206 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:ING Bank Slaski in Katowice.JPG|mały|Sedzëba centrali Szląsczégò Bankù ING przë sz. Sokòlsczi 34 w Katowicach]]'''ING Bank Śląski SA''' '''(Bank Śląski SA, Bank Śląski w Katowicach SA''', [[Kaszëbsczi jãzëk|kasz]]. ''Szląsczi Bank ING SA'', ''Szląsczi Bank SA'', ''Szląsczi Bank w Katowicach SA'') – [[kòmercëjny bank]] z sedzëbą w [[Katowice|Katowicach]], swiôdczący bankowé ùsłëdżi dlô òsobistëch klijentów a firmów i jinstitucje (ùniwersalny bank). Je piątim bandżëm w [[Pòlskô|Pòlsce]] wedle wiôlgòscë wôrtnotë aktiwów<ref>[https://www.ing.pl/relacje-inwestorskie/wyniki-finansowe ''Pieniãżné rapòrtë Szląsczégò Bankù ING''] [online], ing.pl [przëstãp 2026-05-02] (pòl.)</ref>. W I kwartôle 2025 r. dôwôł wspiarce 4,62 mln detalicznëch klijentów a 575 tës. zrzeszeniowëch klijentów<ref>[https://www.ing.pl/o-banku Ò Bankù] [online], ing.pl [przëstãp 2026-05-02] (pòl.)</ref>. == Nôdgrodë ë wëapartnieniô == === 2022 === * ING zdobëł 1. plac w kategòrii „Móbilnô bankòwizna” w kònkùrsë Mobile Trends Awards 2022 za rozwij móbilny aplikacji === 2021 === * Szląsczi Bank ING pò rôz trzecy òtrzëmôł Złoti Listk za dzejaniô z òbjimù wiednożnégò rozwiju. Dodatkòwo òstałô wëapartnionô òstałô dobrô praktika bankù – Przecywdzejanié skùtkóm pandemii COVID-19 == Przëpisë == <references /> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ingbank.pl/ Bank] [[Kategòrëjô:Banczi w Pòlsce]] 7vesbrk2p8q23jvchfc2ysv0fqzhaya 197208 197206 2026-05-02T08:01:27Z Orbitminis 18250 Dofùlowanié òd pòlsczi Wikipedie 197208 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:ING Bank Slaski in Katowice.JPG|mały|Sedzëba centrali Szląsczégò Bankù ING przë sz. Sokòlsczi 34 w Katowicach]]'''ING Bank Śląski SA''' '''(Bank Śląski SA, Bank Śląski w Katowicach SA''', [[Kaszëbsczi jãzëk|kasz]]. ''Szląsczi Bank ING SA'', ''Szląsczi Bank SA'', ''Szląsczi Bank w Katowicach SA'') – [[kòmercëjny bank]] z sedzëbą w [[Katowice|Katowicach]], swiôdczący bankowé ùsłëdżi dlô òsobistëch klijentów a firmów i jinstitucje (ùniwersalny bank). Je piątim bandżëm w [[Pòlskô|Pòlsce]] wedle wiôlgòscë wôrtnotë aktiwów<ref>[https://www.ing.pl/relacje-inwestorskie/wyniki-finansowe ''Pieniãżné rapòrtë Szląsczégò Bankù ING''] [online], ing.pl [przëstãp 2026-05-02] (pòl.)</ref>. W I kwartôle 2025 r. dôwôł wspiarce 4,62 mln detalicznëch klijentów a 575 tës. zrzeszeniowëch klijentów<ref>[https://www.ing.pl/o-banku Ò Bankù] [online], ing.pl [przëstãp 2026-05-02] (pòl.)</ref>. == Nôdgrodë ë wëapartnieniô == === 2022 === * ING zdobëł 1. plac w kategòrii „Móbilnô bankòwizna” w kònkùrsë Mobile Trends Awards 2022 za rozwij móbilny aplikacji === 2021 === * Szląsczi Bank ING pò rôz trzecy òtrzëmôł Złoti Listk za dzejaniô z òbjimù wiednożnégò rozwiju. Dodatkòwo òstałô wëapartnionô òstałô dobrô praktika bankù – Przecywdzejanié skùtkóm pandemii COVID-19 * Bank pò rôz szósti z rzãdù zajił I plac w rankingù „Gwiôzdë Bankòwiznë 2021”, chtëren òbsądzô całownotë dzejanié bankù. ING ùzwëskôł téż pierszé place w kategòriach pòdszmërowiwająwëch dwiga, efektiwnòsc, nowactwò ë relacje z klijentama. Ranking je òrganizôwóny bez Dzénnik Gazétã Prawną ë dorôdczą firmã PwC * Szląsczi Bank ING òstôł liderem westrzód banków wedle wiôlgòscë ùdzélu w distribùcje ùnijnëch westrzédnéch w ramach jinicjatiwë „Kredit na technologiczné nowaczëznë” * Szląsczi Bank ING òtrzëmôł dwa nôdgrodë w XXVI edicji Rankingù Banków Pieniãżnégò Miesãcznika Bank 2021 ** I plac w kategòrii „Lider efektiwnòscë bankowégò sektora w Pòlsce” ** I plac w kategòrii „Lider pòpùlarnotë westrzód klijentów banków” == Przëpisë == <references /> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.ingbank.pl/ Bank] [[Kategòrëjô:Banczi w Pòlsce]] 2m1pf7x7wl30npdbu9u15c8ai8ojvj1 0 10142 197184 196199 2026-05-01T17:30:58Z Iketsi 3254 [[]] 197184 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Kashubian embroidery of Zukowo school.jpg|mały|Kaszëbsczi wësziwk żukòwsczégò sztélu na torbie]] '''Bernadeta Mariô Reglińskô''' (''Bernadeta Maria Reglińska'' ùr. 1950 r. w [[Żukòwò|Żukòwie]]) – je wësziwôczką, chtërna kaszëbsczim wësziwkã żukòwsczégò sztélu interesëje sã òd dzecnëch lat. Robòtã w Regionalny Rzesznicë Lëdowi Robòtë i Artisticzny Rãkòrobiznë Cepelia (''Regionalna Spółdzielnia Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego Cepelia'') òna rozpòcza [[1 rujana]] 1968 r. Ji mésterką bëła matka Mónika – ùczenka [[Zofiô Ptôch|Zofie]] i [[Jadwiga Ptôch|Jadwidżi Ptôch]]. Òd séwnika 2003 r. współprowadzëła wësziwôrsczé karna w szkòłach w Żukòwie. Òna je òdznaczonô Złotim i Srébrznym Krziżã Zasłëdżi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ ''Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu''] * [https://archive.today/20170902093245/http://www.800lat.zukowo.pl/Ludzie_haftu,208 ''Ludzie haftu''] {{DEFAULTSORT:Reglińskô, Bernadeta Mariô}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] icx8a76ii3v7bt2ji6twziokuives9h 197185 197184 2026-05-01T17:31:29Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Jadwiga Ptôch]] * [[Zofiô Ptôch]] * [[Żukòwsczi sztél]] 197185 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Kashubian embroidery of Zukowo school.jpg|mały|Kaszëbsczi wësziwk żukòwsczégò sztélu na torbie]] '''Bernadeta Mariô Reglińskô''' (''Bernadeta Maria Reglińska'' ùr. 1950 r. w [[Żukòwò|Żukòwie]]) – je wësziwôczką, chtërna kaszëbsczim wësziwkã żukòwsczégò sztélu interesëje sã òd dzecnëch lat. Robòtã w Regionalny Rzesznicë Lëdowi Robòtë i Artisticzny Rãkòrobiznë Cepelia (''Regionalna Spółdzielnia Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego Cepelia'') òna rozpòcza [[1 rujana]] 1968 r. Ji mésterką bëła matka Mónika – ùczenka [[Zofiô Ptôch|Zofie]] i [[Jadwiga Ptôch|Jadwidżi Ptôch]]. Òd séwnika 2003 r. współprowadzëła wësziwôrsczé karna w szkòłach w Żukòwie. Òna je òdznaczonô Złotim i Srébrznym Krziżã Zasłëdżi. == Òbaczë téż == * [[Jadwiga Ptôch]] * [[Zofiô Ptôch]] * [[Żukòwsczi sztél]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ ''Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu''] * [https://archive.today/20170902093245/http://www.800lat.zukowo.pl/Ludzie_haftu,208 ''Ludzie haftu''] {{DEFAULTSORT:Reglińskô, Bernadeta Mariô}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] ru7rnmp04fusmbo59qbpxlohy362pjh 0 10144 197064 193190 2026-05-01T12:52:41Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczie→Bùtnowé lënczi 197064 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Augentrost.jpg|mały|Łąkòwi lubùszk]] '''Łąkòwi lubùszk''' (''Euphrasia rostkoviana'') – to je ôrt roscënë z rodzëznë ''Orobanchaceae''. [[Kaszëbi]] mògą na niã gadac lubùszk. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] mat25f91nusokybkv2r35rpgnmw9x5t 0 10145 197058 193191 2026-05-01T12:50:56Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczie→Bùtnowé lënczi 197058 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Erysimum cheiranthoides3.jpg|mały|Drobnokwiatowi tuj]] '''Drobnokwiatowi tuj''' (''Erysimum cheiranthoides'' L.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë kapùstowatëch ''Brassicaceae''. [[Kaszëbi]] mògą na niã gadac tuj. == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, ss. 408 - 409 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160304213840/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 55ikuo00oxvwo8vbskhcp65c7vrt8rk 0 10184 197066 193192 2026-05-01T12:52:58Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczie→Bùtnowé lënczi 197066 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Capreolus capreolus 2 Jojo.jpg|mały|Eùropejskô sarna – òn i òna]] '''Eùropejskô sarna''' (''Capreolus capreolus'') – to je ôrt lądowëch susków z rodzëznë jeléniowatëch (''Cervidae''). Òna żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Rozmajitoscë == Czasem [[Kaszëbi]] gôdelë dzecóm: "Znajesz të sarnią nogã?" == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1972, tom V, s. 18 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Susczi]] i2goxxmbf7xf5euucswx7o9tbf0w2wy 0 10223 197060 193187 2026-05-01T12:51:19Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczie→Bùtnowé lënczi 197060 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hoe 1.jpg|mały|Haka]] '''Haka''' – to je rãczné [[nôrzãdo]], chtërno brëkùją czasã np. gbùrze do hakòwaniô zemi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gbùrzëzna]] sx8iubs06x00fxkj8l0e7dmgg0be1e3 0 10324 197059 193186 2026-05-01T12:51:06Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczie→Bùtnowé lënczi 197059 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Papaver somniferum field in France.jpg|mały|[[Lékarsczi mak]]]] '''Mak''' (''Papaver'' L.) – to je szlach roscënow z rodzëznë makòwatëch (''Papaveraceae''). [[Kaszëbi]] mògą gadac mak na [[lékarsczi mak]]. Padëmak to je zelëskò w pòlu. Przerobioné zôrna lékarsczégò makù są w ùpiekłim [[makówc]]u - kùchù == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] dj7vxtw6jhwiao1asv8q2pq87zre3zl 0 10326 197065 193185 2026-05-01T12:52:46Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczie→Bùtnowé lënczi 197065 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Schaeleisen.jpg|mały|Prosti smëdlës - skòblenié]] '''Smëdlës''' – to je rãczné [[nôrzãdło]], chtërno lëdze brëkùją czasã np. do skòbleniô drewna. Słowò „smëdlës” zanotowôł w swòjim słowôrzu [[Bernard Zëchta]]. Jakò przikłôd ùżëcô negò jistnika pòdôł słowôrz Sëchtë zdanié: „Ten smëdlis to je dobré nôrzãdło, ten tnie drzewò jak wrëka”. == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1969, tom III, s. 192 * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 96 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Nôrzãdła]] 41czdfbyhxah64mw8brhkgunixhdhde 197067 197065 2026-05-01T12:54:08Z Iketsi 3254 - → – 197067 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Schaeleisen.jpg|mały|Prosti smëdlës – skòblenié]] '''Smëdlës''' – to je rãczné [[nôrzãdło]], chtërno lëdze brëkùją czasã np. do skòbleniô drewna. Słowò „smëdlës” zanotowôł w swòjim słowôrzu [[Bernard Zëchta]]. Jakò przikłôd ùżëcô negò jistnika pòdôł słowôrz Sëchtë zdanié: „Ten smëdlis to je dobré nôrzãdło, ten tnie drzewò jak wrëka”. == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1969, tom III, s. 192 * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 96 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Nôrzãdła]] 179u9oo2jq8n5iigvcp8myfg2iaiyp4 0 10344 197072 184974 2026-05-01T13:48:17Z Iketsi 3254 {{Commons}} 197072 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ribbon_(rhythmic_gymnastics).jpg|mały|Ùłożënk z blewiązką]] '''Artisticznô gimnastika''' (ang. ''rhythmic gymnastics'') – pòddiscëplina [[Gimnastika|gimnasticzi]], pòlégô na wëkònywanim tuńcowò-gimnasticzno-akrobaticznëch ùłożënków z balą, blewiązką, [[òbrãcz|òbrãczą]], skôczónką (nômłodszi miónkarze wëkònywają ne ùłożënki bez przëbòru). Spòrtã zajimają sã dzéwczãta w wiekù òd kòl 4 do 24 lat. Gimnasticzczi, òkróm rozcygającëch i dżibkòscowëch cwiczënków, dlô pòprawë gracji i balansu (a téż rëszny i ritmiczny kòòrdinacje) wprawiają sã w [[Klasyczny tuńc|klasycznym tuńcu]] z elementama tuńca charakteristicznégò. Artisticznô gimnastika to [[Szpòrt|spòrt]], w chtërnym miónkarczi abò karna (piãc- abò szescòsobòwé) wëkònywają cwiczënczi z jednym abò pôroma przëbòrama: balą, blewiązką, òbrãczą, skôczónką abò tuńcowò-akrobaticzny ùłożënk (bez przëbòrów). == Wstãp == Spòrt uprawiany je przez dzéwczãta w wieku od około 4 do 24 lat. Gimnasticzczi, króm cwiczënków rozcygającëch i gibkòscowëch, dlô lepszi szëkòwnoscë i równowadżi a téż koordynacji ruchowej i rytmicznej cwiczą tuńc klasyczny z elementama tuńca charakteristicznégò. Artisticznô gimnastika je to spòrt, w chtërnym miónkôrczi abò karna piãc abò szesco òsobòwé robią cwiczënczi z jednym abò pôra przëbòrama: balą, blewiązką, òbrãczą, skôkanką, pôrą maczugów abò ùłożënk tuncowò-akrobaticzny (bez przëbòrów). W indywidualnëch miónkach miónkôrz cwiczi le z jednym przëbòrã za kòżdim razã. W miónkach karnów gimnasticzczi wëkònëją ùłożënk pòspólno i nôwëżi dwa ôrte przëbòrów mògą bëc wëzwëskóné przez karno cwiczącëch. Miónkôrczi mògą tedë wëmieniac sã midzë sobą przëbòrama równo w jaczim mòmence ùłożënkù. Miónkôrz mòże tej cwiczëc nôwiãcy dwùma ôrtama przëbòrów òb czas pòkazywaniô jednégò ùłożënkù. Artisticznô gimnastika to spòrt, chtërny parłãczi w se elementë baletu, gimnasticzi, tuńca i ùmiejãtnoscë ùżiwaniô przëbòrów. Dobiwcą miónków òstôwô ùczãstniczka, chtërna ùdostanie nôwiãcy pónktów przëznónëch ji przez karno sãdzów. Òbtaksowiwùjący dôwają bôczënk nôbarżi na skòczi, ùtrzimanié równowadżi, piruetë (òbrotë), elasticznosc, ùmiejãtnosc pòsłëgiwaniô sã przëbòrama, wëkònanié ùłożënkù i artisticznô wôrtnota. Òrganizacjô zarządzającô tim spòrtã na midëynôrodnym stãpniu – [[Midzënôrodnô Federacja Gimnasticznô]] wprowadzëła w latach: 2001, 2003, 2005 i 2008 zjinaczenia do zasadów pónktowaniô cobë pòdczorchnąc znaczenié technicznëch elementów i zmiészëc nieòbiektiwnosc w sãdzowanim. Przed rokã 2001 sãdze przëznôwalë pónktë w skalë do 10 – jistno jak w spòrtowi gimnastice. W 2003 rokù òsta wprowadzonô skala do 30 pónktów, w 2005 rokù do 20 pónktów, a w 2008 rokù zôs przëszlë nazôt do skali stãpniów z 30 pónktama. Na òglowé òbtaksowanié skłôdają sã pónktë w trzech dzélach, w chtërnëch dôwô sã bôczënk na: technikã, artisticzną wôrtnotã i wëkònanié. Midzënôrodnô Federacja Gimnasticznô decydëje téż ò tim jaczé przëbòrë mają bëc ùżiwóné òb czas miónków. Dzysdniowò ùznóné są leno sztërë z piãcu mòżlëwëch ôrtów przëbòrów. == Historiô == Artisticznô gimnastika przëszła òd dejów [[Jean-Georges Noverre’a]] (1727–1810), [[François Delsarte’a]] (1811–1871) i Rudolfa Bode (1881–1970) – òni wszëtcë wierzëlë w rëchòwą ekspresjã – pòkazywanié sã za pòmòcą tuńca i cwiczënków rozmajitëch dzélów cała. Pehr Henrik Ling rozszérzwiôł dali ne deje w swòjim XIX-wiecznym, szwedzczim systemie wòlnëch cwiczënków. System nen promòwôł „esteticzną gimnastikã”, w chtërny ùczniowie pikazywelë swòje wseczëca i emòcje za pòmòcą rëchu cała. Takô ùdba rozszérzwionô òstała przez Catharine Beecher. W gimnasticznym programie Beecher, jaczi nazéwôł sã „widzałosc bez tuńca”, dzéwczãta cwiczëłë w ritm mùzyczi, zaczënającë òd prostëch cwiczënków kalisteniczi przechòdzącë do barżi drãdżich aktiwnoscë. W latach 80. XIX stalata Szwajcar [[Émile Jaques-Dalcroze]] rozwinął euritmikã – ôrt fizycznégò treningù dlô mùzyków i tancôrzów. Francuz Georges Demenÿ ùsadzył cwiczënczi do mùzyczi, chtërné bëłë tak ùłożoné bë rozkòscérzac widzałosc rëchù, elasticznosc miãsniów i bëlną pòstawã. Wszëtczé ne sztile sparłãczono kòl 1900 rokù w szwedzczi szkòle artisticzny gimnasticzi, chtërna dodała pózni elementë tuńca fińsczégò. Cos kòle tegò czasu estończik Ernst Idla òkreslëł stãpnie trudnoscë dlô kòżdégò rëchù. W rokù 1929 Hinrich Medau założëł w Berlënie The Medau School – szkòłã, w chtërny gimnasticzczi trenowałë „mòderną gimnastikã” i rozwijałë ùmiejãtnoscë ùżëwaniô przëbòrów. Miónczi w artysticzny gimnastice zaczãłë sã w latach 40. XX wiekù w Związkù Radzecczim. FIG fòrmalno ùznała artisticzną gimnastikã za òsóbną discëplinã w 1961 rokù – nazéwóno jã tedë mòderną gimnastiką, pòtemù spòrtową gimnastiką artisticzną i w kùńcu przëjãto pòzwã artisticznô gimnastika (òryginalno w jãz. an. rhythmic gymnastics). == Sãdzowanié w artisticzny gimnastice == Dzéwczãta cwiczą na specjalny planszë, równak òb czas ùłożënkù ni mògą wińsc za kwadrat ò bòkù długòscë 13 metrów, bò je to karané. Kòżdi ùłożënk je òbtaksowiwóny przez sãdzów pòdzelonëch na dwie kòmisje: * D-technika cała i przëbòru (pòprawnosc wëkònywónëch elementów) • E-kòmisja wëkònaniô (kòmisja òdjimô pónktë za błãdë w cwiczënkù òd pòczątkòwëch 10,00 pónktów) == Indiwidualné ùłożënczi == Długòsc indiwidualnégò ùłożënkù wënosy òd 1:15 do 1:30 min. Gimnasticzczi przërëchtowiwùją 4 ùłożënczi z wëzwëskanim (abò nié) wëbrónëch przëbòrów. Kùńcowô pónktacjô je rozmajitô, mòże bëc òsóbnô dlô kòżdégò ùłożënkù, mòże téż bëc sëmą òcenów z wszëtczich. Òcena zanôlégô midzë jinszima òd stãpnia trudnoscë elementów, chtërne pòkazywô miónkôrka. == Ùłożënczi w karnach == Zbiorowé grëpë, czëlë tzw. zbiorówczi, skłôdają sã z 5 abò 6 miónkôrków, co zanôlégô òd wiekù grëpë. Młodszé juniorczi i juniorczi mają do pòkôzaniô 1 ùłożënk, a seniorczi (klasa méstrów) 2 ùłożënczi. Czas jednégò ùłożënkù wënosy kòl 2:30 min. W juniorkach je to 6 miónkarków, le w seniorkach grëpa skłôdô sã z 5 miónkôrków. Òcena juniorsczich grëpów wënosy do 30 pkt za ùłożënk, za to w seniorkach nôwiãkszé òbtaksowanié to 20 pkt za ùłożënk. == Bibliografiô == * Jolanta Piotrkowska Gimnastyka artystyczna w programie wychowania fizycznego dzieci i młodzieży * olimpiady.edu.pl Gimnastyka artystyczna kobiet – Sport w harmonii z muzyką (kopia strony na Internet Archive) * FIG Rhythmic Gymnastics Apparatus Programme – Olympic Cycles 2009–2016. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Szpòrt]] n8ol8tv68wvm3iwsbylubf3nqk2jh9u 0 10354 197122 196395 2026-05-01T14:38:30Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sykórkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} 197122 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CyanistesCaeruleusWithForage.jpg|mały|]] '''Sykórkòwaté''' (''Paridae'') – to je rodzëzna ptôchów z rzãdu wróblowëch (''Passeriformes''). W ni są lądowé ptôchë, chtërne żëją na nordowi półkùglë i w [[Afrika|Africe]]. Òne są dosc môłé – 12 do 13 cm długotë i mają krótczi skrzidła a dłudżi ògón. Jich dzóbk je môłi i krótczi. Òne jedzã òwadë, a òb zëmã lëdze mògą jim dawac szpiek. Specjalną jôdã dlô ptôchów mògą jim dawac lesny. Je charakterizëje kòntrastowi baro czãsto biôłoczôrnô farwa głòwë. Òne mają 10 lecków i 12 piórów w ògónie. Òn sykórczi mô charakteristiczny szlips na brzëchù. Wikszim dzélã to są trójné ôrtë i jima nie zagrôżô wëmrzenié. Trzë ôrtë ze szlachu sykórka z ti rodzëżnë są równak w niebezpiekù wëmrzeniô w przińdnym czasu. W [[Pòlskô|Pòlsce]] je sédmé ôrtów z ti rodzëznë i wszëtczi są òbjimniãté ùrzãdową akùrôtną òchrónią. Niejedne jich ôrtë żëją m. jin. na [[Kaszëbë]]ach np.: * [[Błotnô sykórka]] * [[Czôrnô sykórka]] * [[Mòdrô sykórka]] == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sykórkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Sykórkòwaté| ]] mz2pmvbr7ezr6pmiw4456aevfpp29fg 0 10473 197052 194551 2026-05-01T12:01:17Z Orbitminis 18250 pisënk 197052 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Janusz Korczak (cropped).jpg|mały|Janusz Kòrczôk (1933)]] '''Janusz Kòrczôk''', a tak pò prôwdze '''Henrik Gòldszmit''' abò ps. „Stôri Dochtór“ abò „Pón Dochtór“ ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. {{Audio|Pl-Janusz Korczak.ogg|Janusz Korczak}}, ùrodzôny 22 lëpińca 1878 albò 1879 rokù w [[Warszawa|Warszawie]], ùmarł w séwnikù 1942 rokù w [[Treblinka|Treblince]])<ref>''Wielka Encyklopedia PWN. Tom 14''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 359.[[ISBN 83-01-13793-2.]]</ref> – pòlskò-żëdowsczi lékôrz, pedagòg, pisôrz, pùblicysta i spòlëznowi dzéjôrz. Teòretik i praktik wëchòwaniô, ùsôdzca apartnégò systemù prôcë z dzecama, òpartégò na współdzejanié, samòsprôwnëch procedurach i jinstitucjach a téż pòbùdzaniô samòwëchôwaniégò. Badéra swiata dzecy. Béł pionierã dzałaniów w òbrëmie diagnozòwaniô wëchòwawczégò i prekùrsorã w dzejaniach na rzecz praw dzecka – człowieka. W 1926 rokù zajinicjowôł pierszé pismiono redagóné w wikszim dzélu bez dzecë – „[[Môłi Pòdzérk]]“. Jaknò Żid – Pòlôch pòczuwôł sã do dëbeltny nôrodny juwernotë<ref>Janusz Korczak: ''Dzieła Tom 3. Wolumin 2. Na mównicy. Publicystyka społeczna (1898–1912)''. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona, 1994, s. 222. [[:pl:Specjalna:Książki/8385449221|ISBN 83-85449-22-1]].</ref>. Major rezerwë służbë zdrowiô [[Pòlsczé Wòjskò (II RP)|Pòlsczégò Wòjska II RP]]. == Miłota i edukacjô == Janusz Kòrczôk ùrodzył sã w Warszawie w zasymilowóny [[Żëdze|żëdowsczi]] rodzënie, jaknò syn adwòkata [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=J%C3%B3zef_G%C3%B2ldszmit&action=edit&redlink=1 Józefa Gòldszmita] (1844 – 1896) i Cecylië z dôdomù Gãbicczi (1854(?) – 1920). Rodzëna Gòldszmitów mieszkała przë sztrasë Bielańsczi 18 (prôwdëjuwerny plac ùrodzeniô), w 1881 przeprowadzëła sã na Krakòwsczé Przedmieszczé 77, gdze prziszłi pisôrz mieszkôł ze swòjima starszima, sostrą Aną i starką ze stronë matczi, Émilią (Mila) Gãbicką, w 1883 zamieszkałë na sztrasë Miodowi 19, gdze zajmòwalë sétmë jizbów, dali przë placu Krasyńsczich 3, przë Nowò Senatórsczi 6 (dzysdnia sztrasa Mòliera), na Swiãtojersczi i na Leszno 18 m. 10. Òd pòłowë lat 80. Kòrczôk chòdzył do spòdleczny szkòłë pòczątkòwi Aùgùstina Szmùrłë przë sztrasë Freta, a dali w 1891 rozpòczął nôùkã w òsmëklasowim (liczący z klasą wstãpną) VII Rządowim Gbùrsczim Gimnazjô. W 1898 zdôł maturã i rozpòczął sztudia na Wëdzôle Lékarsczim Césarsczégò Ùniwersytetu w Warszawie, na chtërnym sztudiowôł szesc lat, pòwtôrzający pierszi rok (kùrs). == Lékôrz == 23 strëmiannika 1905 rokù, pò wësłëchaniô piãcletnégò kùrsu medicznych nôùków i złożeniu òbòwiązejącégò egzaminu, òtrzimôł diplom lékôrza. W czerwińcu 1905 rokù òstôł pòwòłóny do rôsczi armië w [[:pl:Wojna_rosyjsko-japońska|wòjnie rôskò – japòńsczi]] i wëjachôł na Daléczi Pòrénk gdze jakò lékôrz służił w sanitarnym banie<ref>Janusz Korczak: ''Dzieła Tom 3. Wolumin 2. Na mównicy. Publicystyka społeczna (1898–1912)''. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona, 1994, s. 134–143. [[:pl:Specjalna:Książki/8385449221|ISBN 83-85449-22-1]].</ref>. Pòd kùńc 1906 rokù wrócył do Warszawë. W latach 1905 – 1912 robił jakò pediatra w [[:pl:Szpital_Dziecięcy_Bersohnów_i_Baumanów_w_Warszawie|Szpitalu dlô Dzecy miona Bersohnów i Baùmanów]]. Janusz Kôrczôk jakò miejscowi lékôrz kòrzëstôł ze słuzbòwégò mieszkaniô na terenie szpitala i swoadcził pòmòc chòrim w kòżdi chwili. Prowadzył priwatną praktikã. Dzãka rozgłosowi jaczi zdobił pòwiescą „Dzeckò salonu“ (1906), stôł sã znónym i pòszëkiwónym pediatrą. Pò wëbùchù I swiatowi wòjnë òstôł pòwòłony do rósczi armië. Ùrlopòwóny z wòjska pò chòrobie, w 1917 béł lékôrzã w przëtułkach dlô dzecy pòd Kijowã. Miôł téż kòntakt z wëchównym domã dlô pòlsczich knôpów w Kijowie. W pòłowie 1818 Kôrczôk wrócył do Warszawë, do Dôdomù dlô Serot. == Lëteracczé i radiowé dzejanié == Janusz Kòrczôk zadebiutowôł w séwnikù 1869 pòd kriptonimã Rik w tigòdnikù satiricznim „Kòlce“<ref>Janusz Korczak: ''Tom 2. Wolumin 1. Koszałki opałki. Humoreski i felietony''. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona, 1998, s. 169–170. [[:pl:Specjalna:Książki/8385449426|ISBN 83-85449-42-6]].</ref>. Béł m.jin. współaùtorã pisôny bez karno sensacyjny pòwiescë „Lokaj“; ód 1905 (razã bëło ich bez 200). Ód 1900, pòblikùòjącë w „Wãdrowcu“ cykl felietonów pòd titlã Dzecë i wëchòwanié, zaczął ùżëwac pòwszechno znónégò pseùdonimù „Janusz Kòrczôk“. Midze latama 1898 – 1901 pòblikòwôł w tigòdnikù Czëtelniô dla wszëtczich, m.jin. w ódcynkach swòją pierszą pòwiesc „dzecë ùlicë“. Samòdzelné wëdónié ksążkòwi pòwiescë ùkôzało sã w 1901. Dlô dzecy napisôł m.jin. Mòszki, Joski i Strule, Józczi, Jaszczi i Franczi, Sława, Król Macusz Pierszi, Król Macusz na bezdludny wispie, Bankructwò môłégò Dżeka, Prawidła żëcô, Kajtusz Czarodzéj, Ùparti knôp, Żëcé Ludwika Pasteùra, Lëdze są dobri i Trze wëprawë Herszka. Jiné znóné pùblikacje to m.jin. Jak kòchac dzeckò, Prawò dzecka do szacunkù, Sóm na sóm z Bògã, Czedë zôs bãdã mółi i Pedagògika żartobliwo. == Môłi przegląd – gazéta dzecy i młodzëznë == 9 rujana 1926 Janusz Kòrczôk òpracpwôł pierszi numer [[:pl:Mały_Przegląd|Môłégò Przeglądu]], chtërny redagòwôł bez dalszi 4 lata. Pismiono bëło tigòdniowim dodôtkã do żëdowsczégò dzennika „Nasz Przegląd“. Bëło twòrzoné z aùtenticznych lëstów i materiałów nadesłónych bez dzecë i młodzëzna. Òstatny numer „Môłégò Przeglądu“ ùkôzôł sã 1 séwnika 1939.<ref>Janusz Korczak: ''Tom 11. Wolumin 3. Prawidła życia. Publicystyka dla dzieci''. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2007, s. 317. [[:pl:Specjalna:Książki/9788389348807|ISBN 978-83-89348-80-7.]]</ref> == Pedagòg == Kôrczôk béł zwòlennikã emancypacjë dzecka i pòszanowaniô jegò praw. Chcôł òrganizowac spòłeczeństwò dzecy òparté na zasadach sprawiedlëwòtë, równych praw i òbòwiązków. W kòrczakòwsczich placówkach bënowé żëcé òrganizowałë taczé jinstitucje jak sejm (dzecny parlament), sąd i redagòwónô w nich prasa. Béł wëkładowcą w [[:pl:Akademia_Pedagogiki_Specjalnej_im._Marii_Grzegorzewskiej_w_Warszawie|Państwòwm Instituce Pedagògiczi Specjalny]] i Wòlny Wszechnicë Pòlsczi.<ref>Krzysztof Komorowski (red.): ''Warszawa walczy 1939–1945. Leksykon''. Warszawa: Fundacja Polska Walczy i Wydawnictwo Bellona, 2015, s. 366. [[:pl:Specjalna:Książki/9788311134744|ISBN 978-83-1113474-4.]]</ref> == Dom Serot i Nasz Dom == Razã ze [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Stefania_Wilczi%C5%84ska&action=edit&redlink=1 Stefanią Wilczińską] założił i prowadzył w latach 1912 – 1942 [[:pl:Dom_Sierot|Dom Serot]] dlô zëdowsczich dzecy w Warszawie. Òd 1919 Janusz Kòrczôk współtwòrził téż drëgą instytucjã dlô pòlsczich dzecy Nasz Dom – Zakład Wëchòwawczi Nasz Dom w Pruszkòwie. Ted wie placówczi bëłë przeznaczoné dlô dzecy w wiekù 7 – 14 lat, realizowałë nowtorską kòncepcjã samòrządny spòleznë, z własnyma institucjama – jak sejm, sąd, gazéta, system diżurów, òpieka dzecy nad dzecama, notariat, kasa pòżëczkòwô, spòrtowé klubë, kòłkò òrganizacjë „pòżëtecznych rozrowków“. == Òfiara Holokaùstu == Òbczas òkupacjë nosył pòlsczi wòjskòwi mùndur i nie aprobòwôł dyskriminacyjnégò òznaczaniô Żëdów òpaską z [[Gwiôzda Dawida|Gwiôzdą Dawida]]. W òstatnych trzech miesącach żecégò (maj – pòczątk zélnika 1942) pisôł pamiãtnik. Òstatny zapisk w pamiãtnikù datowóny je na 4 zélnika 1942. Pamiãtnik Kòrczôka pierszi rôz béł òpùblikòwóny w Warszawie w 1958 rokù.<ref>Janusz Korczak: ''Wybór pism''. Warszawa: Nasza Księgarnia, 503-599.</ref> == Òstatny marsz == Dom Serot – Kòrczôk, robòtnicë (m.jin. Stefaniô Wilczińskô, Natalia Pòz, Róża Lipiec – Jakùbòwskô i Róża Sztokman – Azrilewicz i kòl 200 wëchòwanków òstalë wewiezony do òbòzu zagładë w Treblince òbczas tzw. Wiôldżi akcjë likwidacyjny warszawsczégò getta. Stałi sã tò chiba 5 sénika 1942. == Òdznaczenia == Pòsmiertnie òstôł òdznaczony [[Òrder Òdrodzeniô Pòlsczi|Krziżã Kòmandorsczim Òrderu Òdrodzenô Pòlsczi]].<ref>20 czerwca 1947 „za wybitne zasługi na polu opieki nad dzieckiem” [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP19471030685 M.P. z 1947 r. Nr 103, poz. 685]</ref> == Przëpisë== {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Maria Falkowska: ''Kalendarz życia, działalności i twórczości Janusza Korczaka''. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1989. [[:pl:Specjalna:Książki/8310091427|ISBN 83-10-09142-7]]. * Joanna Olczak-Ronikier: ''Korczak. Próba biografii''. Warszawa: Wydawnictwo WAB, 2011. [[:pl:Specjalna:Książki/9788374140775|ISBN 978-83-7414-077-5.]] * Igor Newerly: ''Żywe wiązanie''. Warszawa: „Czytelnik”, 1966. {{DEFAULTSORT:Janusz Kòrczôk}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Lëdzë|Kòrczôk, Janusz]] mwdej9vekdv3ca63shv6390omre9krz 197053 197052 2026-05-01T12:15:27Z Orbitminis 18250 kor. 197053 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Janusz Korczak (cropped).jpg|mały|Janusz Kòrczôk (1933)]] '''Janusz Kòrczôk''', a tak pò prôwdze '''Henrik Gòldszmit''' abò ps. „Stôri Dochtór“ abò „Pón Dochtór“ ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. {{Audio|Pl-Janusz Korczak.ogg|Janusz Korczak}}, ùrodzôny 22 lëpińca 1878 albò 1879 rokù w [[Warszawa|Warszawie]], ùmarł w séwnikù 1942 rokù w [[Treblinka|Treblince]])<ref>''Wielka Encyklopedia PWN. Tom 14''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 359.[[ISBN 83-01-13793-2.]]</ref> – pòlskò-żëdowsczi lékôrz, pedagòg, pisôrz, pùblicysta i spòlëznowi dzéjôrz. Teòretik i praktik wëchòwaniô, ùsôdzca apartnégò systemù prôcë z dzecama, òpartégò na współdzejanié, samòsprôwnëch procedurach i jinstitucjach a téż pòbùdzaniô samòwëchôwaniégò. Badéra swiata dzecy. Béł pionierã dzałaniów w òbrëmie diagnozòwaniô wëchòwawczégò i prekùrsorã w dzejaniach na rzecz praw dzecka – człowieka. W 1926 rokù zajinicjowôł pierszé pismiono redagóné w wikszim dzélu bez dzecë – „[[Môłi Pòdzérk]]“. Jaknò Żid – Pòlôch pòczuwôł sã do dëbeltny nôrodny juwernotë<ref>Janusz Korczak: ''Dzieła Tom 3. Wolumin 2. Na mównicy. Publicystyka społeczna (1898–1912)''. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona, 1994, s. 222. [[:pl:Specjalna:Książki/8385449221|ISBN 83-85449-22-1]].</ref>. Major rezerwë służbë zdrowiô [[Pòlsczé Wòjskò (II RP)|Pòlsczégò Wòjska II RP]]. == Miłota i edukacjô == Janusz Kòrczôk ùrodzył sã w Warszawie w zasymilowóny [[Żëdze|żëdowsczi]] rodzënie, jaknò syn adwòkata [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=J%C3%B3zef_G%C3%B2ldszmit&action=edit&redlink=1 Józefa Gòldszmita] (1844 – 1896) i Cecylië z dôdomù Gãbicczi (1854(?) – 1920). Rodzëna Gòldszmitów mieszkała przë sztrasë Bielańsczi 18 (prôwdëjuwerny plac ùrodzeniô), w 1881 przeprowadzëła sã na Krakòwsczé Przedmieszczé 77, gdze prziszłi pisôrz mieszkôł ze swòjima starszima, sostrą Aną i starką ze stronë matczi, Émilią (Mila) Gãbicką, w 1883 zamieszkałë na sztrasë Miodowi 19, gdze zajmòwalë sétmë jizbów, dali przë placu Krasyńsczich 3, przë Nowò Senatórsczi 6 (dzysdnia sztrasa Mòliera), na Swiãtojersczi i na Leszno 18 m. 10. Òd pòłowë lat 80. Kòrczôk chòdzył do spòdleczny szkòłë miona Aùgùstina Szmùrłë przë sztrasë Freta, a dali w 1891 rozpòczął nôùkã w òsmëklasowim (liczący z klasą wstãpną) VII Rządowim Gbùrsczim Gimnazjô. W 1898 zdôł maturã i rozpòczął sztudia na Wëdzôle Lékarsczim Césarsczégò Ùniwersytetu w Warszawie, na chtërnym sztudiowôł szesc lat, pòwtôrzający pierszi rok (kùrs). == Lékôrz == 23 strëmiannika 1905 rokù, pò wësłëchaniô piãcletnégò kùrsu medicznych nôùków i złożeniu òbòwiązëjącégò egzôminu, òtrzimôł diplóm lékôrza. W czerwińcu 1905 rokù òstôł namieniony do rusczi armie w [[Wòjna ruskò – japòńsczi|wòjnie ruskò – japòńsczi]] i wërézôł na Daléczi Pòrénk gdze jaknò lékôrz służëł w sanitarnym banie<ref>Janusz Korczak: ''Dzieła Tom 3. Wolumin 2. Na mównicy. Publicystyka społeczna (1898–1912)''. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona, 1994, s. 134–143. [[:pl:Specjalna:Książki/8385449221|ISBN 83-85449-22-1]].</ref>. Pòd kùńc 1906 rokù wrócył do Warszawë. W latach 1905 – 1912 robił jaknò pediatra w [[Dzecãcy Szpëtôl Bersohnów i Baùmanów w Warszawie|Dzecãcym Szpëtôlù miona Bersohnów i Baùmanów]]. Janusz Kôrczôk jaknò môlowi lékôrz kòrzëstôł ze służbòwégò mieszkaniô na terenie szpëtôla i sprowadcził pòmòc chòrim w kòżdi chwili. Prowadzył priwatną praktikã. Dzãka rozgłosowi jaczi zdobił pòwiescą „Dzeckò salonu“ (1906), stôł sã znónym i pòszëkiwónym pediatrą. Pò wëbùchù I swiatowi wòjnë òstôł pòwòłony do rósczi armië. Ùrlopòwóny z wòjska pò chòrobie, w 1917 béł lékôrzã w przëtułkach dlô dzecy pòd Kijowã. Miôł téż kòntakt z wëchównym domã dlô pòlsczich knôpów w Kijowie. W pòłowie 1818 Kôrczôk wrócył do Warszawë, do Dôdomù dlô Serot. == Lëteracczé i radiowé dzejanié == Janusz Kòrczôk zadebiutowôł w séwnikù 1869 pòd kriptonimã Rik w tigòdnikù satiricznim „Kòlce“<ref>Janusz Korczak: ''Tom 2. Wolumin 1. Koszałki opałki. Humoreski i felietony''. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona, 1998, s. 169–170. [[:pl:Specjalna:Książki/8385449426|ISBN 83-85449-42-6]].</ref>. Béł m.jin. współaùtorã pisôny bez karno sensacyjny pòwiescë „Lokaj“; ód 1905 (razã bëło ich bez 200). Ód 1900, pòblikùòjącë w „Wãdrowcu“ cykl felietonów pòd titlã Dzecë i wëchòwanié, zaczął ùżëwac pòwszechno znónégò pseùdonimù „Janusz Kòrczôk“. Midze latama 1898 – 1901 pòblikòwôł w tigòdnikù Czëtelniô dla wszëtczich, m.jin. w ódcynkach swòją pierszą pòwiesc „dzecë ùlicë“. Samòdzelné wëdónié ksążkòwi pòwiescë ùkôzało sã w 1901. Dlô dzecy napisôł m.jin. Mòszki, Joski i Strule, Józczi, Jaszczi i Franczi, Sława, Król Macusz Pierszi, Król Macusz na bezdludny wispie, Bankructwò môłégò Dżeka, Prawidła żëcô, Kajtusz Czarodzéj, Ùparti knôp, Żëcé Ludwika Pasteùra, Lëdze są dobri i Trze wëprawë Herszka. Jiné znóné pùblikacje to m.jin. Jak kòchac dzeckò, Prawò dzecka do szacunkù, Sóm na sóm z Bògã, Czedë zôs bãdã mółi i Pedagògika żartobliwo. == Môłi przegląd – gazéta dzecy i młodzëznë == 9 rujana 1926 Janusz Kòrczôk òpracpwôł pierszi numer [[:pl:Mały_Przegląd|Môłégò Przeglądu]], chtërny redagòwôł bez dalszi 4 lata. Pismiono bëło tigòdniowim dodôtkã do żëdowsczégò dzennika „Nasz Przegląd“. Bëło twòrzoné z aùtenticznych lëstów i materiałów nadesłónych bez dzecë i młodzëzna. Òstatny numer „Môłégò Przeglądu“ ùkôzôł sã 1 séwnika 1939.<ref>Janusz Korczak: ''Tom 11. Wolumin 3. Prawidła życia. Publicystyka dla dzieci''. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2007, s. 317. [[:pl:Specjalna:Książki/9788389348807|ISBN 978-83-89348-80-7.]]</ref> == Pedagòg == Kôrczôk béł zwòlennikã emancypacjë dzecka i pòszanowaniô jegò praw. Chcôł òrganizowac spòłeczeństwò dzecy òparté na zasadach sprawiedlëwòtë, równych praw i òbòwiązków. W kòrczakòwsczich placówkach bënowé żëcé òrganizowałë taczé jinstitucje jak sejm (dzecny parlament), sąd i redagòwónô w nich prasa. Béł wëkładowcą w [[:pl:Akademia_Pedagogiki_Specjalnej_im._Marii_Grzegorzewskiej_w_Warszawie|Państwòwm Instituce Pedagògiczi Specjalny]] i Wòlny Wszechnicë Pòlsczi.<ref>Krzysztof Komorowski (red.): ''Warszawa walczy 1939–1945. Leksykon''. Warszawa: Fundacja Polska Walczy i Wydawnictwo Bellona, 2015, s. 366. [[:pl:Specjalna:Książki/9788311134744|ISBN 978-83-1113474-4.]]</ref> == Dom Serot i Nasz Dom == Razã ze [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=Stefania_Wilczi%C5%84ska&action=edit&redlink=1 Stefanią Wilczińską] założił i prowadzył w latach 1912 – 1942 [[:pl:Dom_Sierot|Dom Serot]] dlô zëdowsczich dzecy w Warszawie. Òd 1919 Janusz Kòrczôk współtwòrził téż drëgą instytucjã dlô pòlsczich dzecy Nasz Dom – Zakład Wëchòwawczi Nasz Dom w Pruszkòwie. Ted wie placówczi bëłë przeznaczoné dlô dzecy w wiekù 7 – 14 lat, realizowałë nowtorską kòncepcjã samòrządny spòleznë, z własnyma institucjama – jak sejm, sąd, gazéta, system diżurów, òpieka dzecy nad dzecama, notariat, kasa pòżëczkòwô, spòrtowé klubë, kòłkò òrganizacjë „pòżëtecznych rozrowków“. == Òfiara Holokaùstu == Òbczas òkupacjë nosył pòlsczi wòjskòwi mùndur i nie aprobòwôł dyskriminacyjnégò òznaczaniô Żëdów òpaską z [[Gwiôzda Dawida|Gwiôzdą Dawida]]. W òstatnych trzech miesącach żecégò (maj – pòczątk zélnika 1942) pisôł pamiãtnik. Òstatny zapisk w pamiãtnikù datowóny je na 4 zélnika 1942. Pamiãtnik Kòrczôka pierszi rôz béł òpùblikòwóny w Warszawie w 1958 rokù.<ref>Janusz Korczak: ''Wybór pism''. Warszawa: Nasza Księgarnia, 503-599.</ref> == Òstatny marsz == Dom Serot – Kòrczôk, robòtnicë (m.jin. Stefaniô Wilczińskô, Natalia Pòz, Róża Lipiec – Jakùbòwskô i Róża Sztokman – Azrilewicz i kòl 200 wëchòwanków òstalë wewiezony do òbòzu zagładë w Treblince òbczas tzw. Wiôldżi akcjë likwidacyjny warszawsczégò getta. Stałi sã tò chiba 5 sénika 1942. == Òdznaczenia == Pòsmiertnie òstôł òdznaczony [[Òrder Òdrodzeniô Pòlsczi|Krziżã Kòmandorsczim Òrderu Òdrodzenô Pòlsczi]].<ref>20 czerwca 1947 „za wybitne zasługi na polu opieki nad dzieckiem” [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP19471030685 M.P. z 1947 r. Nr 103, poz. 685]</ref> == Przëpisë== {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Maria Falkowska: ''Kalendarz życia, działalności i twórczości Janusza Korczaka''. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1989. [[:pl:Specjalna:Książki/8310091427|ISBN 83-10-09142-7]]. * Joanna Olczak-Ronikier: ''Korczak. Próba biografii''. Warszawa: Wydawnictwo WAB, 2011. [[:pl:Specjalna:Książki/9788374140775|ISBN 978-83-7414-077-5.]] * Igor Newerly: ''Żywe wiązanie''. Warszawa: „Czytelnik”, 1966. {{DEFAULTSORT:Janusz Kòrczôk}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Lëdzë|Kòrczôk, Janusz]] dvjhzrq0oz4yzvaqxbuv2zqqzhnlipp 197054 197053 2026-05-01T12:38:52Z Orbitminis 18250 srodże pisënkòwé pòprawë 197054 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Janusz Korczak (cropped).jpg|mały|Janusz Kòrczôk (1933)]] '''Janusz Kòrczôk''', a tak pò prôwdze '''Henrik Gòldszmit''' abò ps. „Stôri Dochtór“ abò „Pón Dochtór“ ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. {{Audio|Pl-Janusz Korczak.ogg|Janusz Korczak}}, ùrodzôny 22 lëpińca 1878 albò 1879 rokù w [[Warszawa|Warszawie]], ùmarł w séwnikù 1942 rokù w [[Treblinka|Treblince]])<ref>''Wielka Encyklopedia PWN. Tom 14''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 359.[[ISBN 83-01-13793-2.]]</ref> – pòlskò-żëdowsczi lékôrz, pedagòg, pisôrz, pùblicysta i spòlëznowi dzéjôrz. Teòretik i praktik wëchòwaniô, ùsôdzca apartnégò systemù prôcë z dzecama, òpartégò na współdzejanié, samòsprôwnëch procedurach i jinstitucjach a téż pòbùdzaniô samòwëchôwaniégò. Badéra swiata dzecy. Béł pionierã dzałaniów w òbrëmie diagnozòwaniô wëchòwawczégò i prekùrsorã w dzejaniach na rzecz praw dzecka – człowieka. W 1926 rokù zajinicjowôł pierszé pismiono redagóné w wikszim dzélu bez dzecë – „[[Môłi Pòdzérk]]“. Jaknò Żid – Pòlôch pòczuwôł sã do dëbeltny nôrodny juwernotë<ref>Janusz Korczak: ''Dzieła Tom 3. Wolumin 2. Na mównicy. Publicystyka społeczna (1898–1912)''. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona, 1994, s. 222. [[:pl:Specjalna:Książki/8385449221|ISBN 83-85449-22-1]].</ref>. Major rezerwë służbë zdrowiô [[Pòlsczé Wòjskò (II RP)|Pòlsczégò Wòjska II RP]]. == Miłota i edukacjô == Janusz Kòrczôk ùrodzył sã w Warszawie w zasymilowóny [[Żëdze|żëdowsczi]] rodzënie, jaknò syn adwòkata [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=J%C3%B3zef_G%C3%B2ldszmit&action=edit&redlink=1 Józefa Gòldszmita] (1844 – 1896) i Cecylië z dôdomù Gãbicczi (1854(?) – 1920). Rodzëna Gòldszmitów mieszkała przë sztrasë Bielańsczi 18 (prôwdëjuwerny plac ùrodzeniô), w 1881 przeprowadzëła sã na Krakòwsczé Przedmieszczé 77, gdze prziszłi pisôrz mieszkôł ze swòjima starszima, sostrą Aną i starką ze stronë matczi, Émilią (Mila) Gãbicką, w 1883 zamieszkałë na sztrasë Miodowi 19, gdze zajmòwalë sétmë jizbów, dali przë placu Krasyńsczich 3, przë Nowò Senatórsczi 6 (dzysdnia sztrasa Mòliera), na Swiãtojersczi i na Leszno 18 m. 10. Òd pòłowë lat 80. Kòrczôk chòdzył do spòdleczny szkòłë miona Aùgùstina Szmùrłë przë sztrasë Freta, a dali w 1891 rozpòczął nôùkã w òsmëklasowim (liczący z klasą wstãpną) VII Rządowim Gbùrsczim Gimnazjô. W 1898 zdôł maturã i rozpòczął sztudia na Wëdzôle Lékarsczim Césarsczégò Ùniwersytetu w Warszawie, na chtërnym sztudiowôł szesc lat, pòwtôrzający pierszi rok (kùrs). == Lékôrz == 23 strëmiannika 1905 rokù, pò wësłëchaniô piãcletnégò kùrsu medicznych nôùków i złożeniu òbòwiązëjącégò egzôminu, òtrzimôł diplóm lékôrza. W czerwińcu 1905 rokù òstôł namieniony do rusczi armie w [[Wòjna ruskò – japòńsczi|wòjnie ruskò – japòńsczi]] i wërézôł na Daléczi Pòrénk gdze jaknò lékôrz służëł w sanitarnym banie<ref>Janusz Korczak: ''Dzieła Tom 3. Wolumin 2. Na mównicy. Publicystyka społeczna (1898–1912)''. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona, 1994, s. 134–143. [[:pl:Specjalna:Książki/8385449221|ISBN 83-85449-22-1]].</ref>. Pòd kùńc 1906 rokù wrócył do Warszawë. W latach 1905 – 1912 robił jaknò pediatra w [[Dzecãcy Szpëtôl Bersohnów i Baùmanów w Warszawie|Dzecãcym Szpëtôlù miona Bersohnów i Baùmanów]]. Janusz Kôrczôk jaknò môlowi lékôrz kòrzëstôł ze służbòwégò mieszkaniô na terenie szpëtôla i sprowôdzëł pòmòc chòrim w kòżdi chwili. Prowadzył priwatną praktikã. Dzãka rozgłosòwi jaczi zdobił pòwiescą „Dzeckò salonu“ (1906), stôł sã znónym i pòszëkiwónym pediatrą. Pò wëbùchù I swiatowi wòjnë òstôł namieniony do rusczi armië. Ùrlopòwóny z wòjska pò chòrobie, w 1917 béł lékôrzã w przëtułkach dlô dzecy pòd Czijewã. Miôł téż kòntakt z wëchównym domã dlô pòlsczich knôpów w Czijowie. W pòłowie 1918 Kôrczôk wrócył do Warszawë, do Dôdomù dlô Serot. == Lëteracczé i radiowé dzejanié == Janusz Kòrczôk zadebiutowôł w séwnikù 1869 pòd kriptonimã Rik w tigòdnikù satiricznim „Kòlce“<ref>Janusz Korczak: ''Tom 2. Wolumin 1. Koszałki opałki. Humoreski i felietony''. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona, 1998, s. 169–170. [[:pl:Specjalna:Książki/8385449426|ISBN 83-85449-42-6]].</ref>. Béł m.jin. współaùtorã pisôny bez karno sensacyjny pòwiescë „Lokaj“; ód 1905 (razã bëło ich bez 200). Ód 1900, pòblikùòjącë w „Wãdrowcu“ cykl felietonów pòd titlã Dzecë i wëchòwanié, zaczął ùżëwac pòwszechno znónégò pseùdonimù „Janusz Kòrczôk“. Midze latama 1898 – 1901 pòblikòwôł w tigòdnikù Czëtelniô dla wszëtczich, m.jin. w ódcynkach swòją pierszą pòwiesc „dzecë ùlicë“. Samòdzelné wëdónié ksążkòwi pòwiescë ùkôzało sã w 1901. Dlô dzecy napisôł m.jin. Mòszki, Joski i Strule, Józczi, Jaszczi i Franczi, Sława, Król Macusz Pierszi, Król Macusz na bezdludny wispie, Bankructwò môłégò Dżeka, Prawidła żëcô, Kajtusz Czarodzéj, Ùparti knôp, Żëcé Ludwika Pasteùra, Lëdze są dobri i Trze wëprawë Herszka. Jiné znóné pùblikacje to m.jin. Jak kòchac dzeckò, Prawò dzecka do szacunkù, Sóm na sóm z Bògã, Czedë zôs bãdã mółi i Pedagògika żartobliwo. == Môłi Pòdzérk – gazéta dzecy i młodzëznë == 9 rujana 1926 Janusz Kòrczôk òpracowôł pierszi numer [[Môłi Pòdzérk|Môłégò Pòdzérkù]], chtërny redagòwôł bez dalszi 4 lata. Pismiono bëło tigòdniowim dodôtkã do żëdowsczégò dzénnika „Naji Pòdzérk“. Bëło twòrzoné z aùtenticznych lëstów i materiałów nadesłónych bez dzecë i młodzëzna. Slédny numer „Môłégò Pòdzérkù“ ùkôzôł sã 1 séwnika 1939.<ref>Janusz Korczak: ''Tom 11. Wolumin 3. Prawidła życia. Publicystyka dla dzieci''. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2007, s. 317. [[:pl:Specjalna:Książki/9788389348807|ISBN 978-83-89348-80-7.]]</ref> == Pedagòg == Kôrczôk béł zwòlennikã emancypacjë dzecka i pòszanowaniô jegò praw. Chcôł òrganizowac spòłeczeństwò dzecy òparté na zasadach sprawiedlëwòtë, równych praw i òbòwiązków. W kòrczakòwsczich placówkach bënowé żëcé òrganizowałë taczé jinstitucje jak sejm (dzecny parlament), sąd i redagòwónô w nich prasa. Béł wëkładowcą w [[:pl:Akademia_Pedagogiki_Specjalnej_im._Marii_Grzegorzewskiej_w_Warszawie|Państwòwm Instituce Pedagògiczi Specjalny]] i Wòlny Wszechnicë Pòlsczi.<ref>Krzysztof Komorowski (red.): ''Warszawa walczy 1939–1945. Leksykon''. Warszawa: Fundacja Polska Walczy i Wydawnictwo Bellona, 2015, s. 366. [[:pl:Specjalna:Książki/9788311134744|ISBN 978-83-1113474-4.]]</ref> == Dóm Serot i Naji Dóm == Razã ze [[Sztefaniô Wilczińskô|Sztefanią Wilczińską]] założëł i prowadzył w latach 1912 – 1942 [[Dóm Serot|Dom Serot]] dlô żëdowsczich dzecy w Warszawie. Òd 1919 Janusz Kòrczôk współtwòrzëł téż drëgą jinstytucjã dlô pòlsczich dzecy Naji Dóm – Zawiôt Wëchòwawczi Naji Dóm w Pruszkòwie. Tedë wie placówczi bëłë namienioné dlô dzecy w wiekù 7 – 14 lat, realizowałë nowatorską ùdbã samòrządny spòleznë, z własnyma jinstitucjama – jak sejm, sąd, gazéta, system diżurów, òpieka dzecy nad dzecama, notariat, kasa pòżiczkòwô, szpòrtowé klubë, kòłkò òrganizacje „pòżëtecznych rozrowków“. == Òfiara Holokaùstu == Òbczas òkupacjë nosëł pòlsczi wòjskòwi mùndur i ni probòwôł diskriminacëjnégò òznaczaniô Żëdów òpaską z [[Gwiôzda Dawida|Gwiôzdą Dawida]]. W òstatnych trzech miesącach żecégò (maj – pòczątk zélnika 1942) pisôł pamiãtnik. Òstatny zapisk w pamiãtnikù datowóny je na 4 zélnika 1942. Pamiãtnik Kòrczôka pierszi rôz béł òpùblikòwóny w Warszawie w 1958 rokù.<ref>Janusz Korczak: ''Wybór pism''. Warszawa: Nasza Księgarnia, 503-599.</ref> == Slédny marsz == Dóm Serot – Kòrczôk, robòtnicë (m.jin. Sztefaniô Wilczińskô, Nataliô Pòz, Róża Lëpińc – Jakùbòwskô i Róża Sztokman – Azrilewicz i kòl 200 wëchòwanków òstalë wëwiezòny do òbòzù zagładë w Treblince òbczas tzw. Wiôldżi lëkwidacëjny akcjë warszawsczégò getta. Stałi sã tò 5 séwnika 1942. == Òdznaczeniô == Pòsmiertnie òstôł òdznaczony [[Òrder Òdrodzeniô Pòlsczi|Krziżã Kòmandorsczim Òrderu Òdrodzeniô Pòlsczi]].<ref>20 czerwca 1947 „za wybitne zasługi na polu opieki nad dzieckiem” [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP19471030685 M.P. z 1947 r. Nr 103, poz. 685]</ref> == Przëpisë== {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Maria Falkowska: ''Kalendarz życia, działalności i twórczości Janusza Korczaka''. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1989. [[:pl:Specjalna:Książki/8310091427|ISBN 83-10-09142-7]]. * Joanna Olczak-Ronikier: ''Korczak. Próba biografii''. Warszawa: Wydawnictwo WAB, 2011. [[:pl:Specjalna:Książki/9788374140775|ISBN 978-83-7414-077-5.]] * Igor Newerly: ''Żywe wiązanie''. Warszawa: „Czytelnik”, 1966. {{DEFAULTSORT:Janusz Kòrczôk}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Lëdzë|Kòrczôk, Janusz]] b5ilql54tz1t4t3qljwoalkwylm2cc4 197056 197054 2026-05-01T12:48:06Z Orbitminis 18250 skùńczoné :) wszëtczé felënczi wëkrëte są ju bezzmiłkòwé 197056 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Janusz Korczak (cropped).jpg|mały|Janusz Kòrczôk (1933)]] '''Janusz Kòrczôk''', a tak pò prôwdze '''Henrik Gòldszmit''' abò ps. „Stôri Dochtór“ abò „Pón Dochtór“ ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. {{Audio|Pl-Janusz Korczak.ogg|Janusz Korczak}}, ùrodzôny 22 lëpińca 1878 albò 1879 rokù w [[Warszawa|Warszawie]], ùmarł w séwnikù 1942 rokù w [[Treblinka|Treblince]])<ref>''Wielka Encyklopedia PWN. Tom 14''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 359.[[ISBN 83-01-13793-2.]]</ref> – pòlskò-żëdowsczi lékôrz, pedagòg, pisôrz, pùblicysta i spòlëznowi dzéjôrz. Teòretik i praktik wëchòwaniô, ùsôdzca apartnégò systemù prôcë z dzecama, òpartégò na współdzejanié, samòsprôwnëch procedurach i jinstitucjach a téż pòbùdzaniô samòwëchôwaniégò. Badéra swiata dzecy. Béł pionierã dzałaniów w òbrëmie diagnozòwaniô wëchòwawczégò i prekùrsorã w dzejaniach na rzecz praw dzecka – człowieka. W 1926 rokù zajinicjowôł pierszé pismiono redagóné w wikszim dzélu bez dzecë – „[[Môłi Pòdzérk]]“. Jaknò Żid – Pòlôch pòczuwôł sã do dëbeltny nôrodny juwernotë<ref>Janusz Korczak: ''Dzieła Tom 3. Wolumin 2. Na mównicy. Publicystyka społeczna (1898–1912)''. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona, 1994, s. 222. [[:pl:Specjalna:Książki/8385449221|ISBN 83-85449-22-1]].</ref>. Major rezerwë służbë zdrowiô [[Pòlsczé Wòjskò (II RP)|Pòlsczégò Wòjska II RP]]. == Miłota i edukacjô == Janusz Kòrczôk ùrodzył sã w Warszawie w zasymilowóny [[Żëdze|żëdowsczi]] rodzënie, jaknò syn adwòkata [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=J%C3%B3zef_G%C3%B2ldszmit&action=edit&redlink=1 Józefa Gòldszmita] (1844 – 1896) i Cecylië z dôdomù Gãbicczi (1854(?) – 1920). Rodzëna Gòldszmitów mieszkała przë sztrasë Bielańsczi 18 (prôwdëjuwerny plac ùrodzeniô), w 1881 przeprowadzëła sã na Krakòwsczé Przedmieszczé 77, gdze prziszłi pisôrz mieszkôł ze swòjima starszima, sostrą Aną i starką ze stronë matczi, Émilią (Mila) Gãbicką, w 1883 zamieszkałë na sztrasë Miodowi 19, gdze zajmòwalë sétmë jizbów, dali przë placu Krasyńsczich 3, przë Nowò Senatórsczi 6 (dzysdnia sztrasa Mòliera), na Swiãtojersczi i na Leszno 18 m. 10. Òd pòłowë lat 80. Kòrczôk chòdzył do spòdleczny szkòłë miona Aùgùstina Szmùrłë przë sztrasë Freta, a dali w 1891 rozpòczął nôùkã w òsmëklasowim (liczący z klasą wstãpną) VII Rządowim Gbùrsczim Gimnazjô. W 1898 zdôł maturã i rozpòczął sztudia na Wëdzôle Lékarsczim Césarsczégò Ùniwersytetu w Warszawie, na chtërnym sztudiowôł szesc lat, pòwtôrzający pierszi rok (kùrs). == Lékôrz == 23 strëmiannika 1905 rokù, pò wësłëchaniô piãcletnégò kùrsu medicznych nôùków i złożeniu òbòwiązëjącégò egzôminu, òtrzimôł diplóm lékôrza. W czerwińcu 1905 rokù òstôł namieniony do rusczi armie w [[Wòjna ruskò – japòńsczi|wòjnie ruskò – japòńsczi]] i wërézôł na Daléczi Pòrénk gdze jaknò lékôrz służëł w sanitarnym banie<ref>Janusz Korczak: ''Dzieła Tom 3. Wolumin 2. Na mównicy. Publicystyka społeczna (1898–1912)''. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona, 1994, s. 134–143. [[:pl:Specjalna:Książki/8385449221|ISBN 83-85449-22-1]].</ref>. Pòd kùńc 1906 rokù wrócył do Warszawë. W latach 1905 – 1912 robił jaknò pediatra w [[Dzecãcy Szpëtôl Bersohnów i Baùmanów w Warszawie|Dzecãcym Szpëtôlù miona Bersohnów i Baùmanów]]. Janusz Kôrczôk jaknò môlowi lékôrz kòrzëstôł ze służbòwégò mieszkaniô na terenie szpëtôla i sprowôdzëł pòmòc chòrim w kòżdi chwili. Prowadzył priwatną praktikã. Dzãka rozgłosòwi jaczi zdobił pòwiescą „Dzeckò salonu“ (1906), stôł sã znónym i pòszëkiwónym pediatrą. Pò wëbùchù I swiatowi wòjnë òstôł namieniony do rusczi armië. Ùrlopòwóny z wòjska pò chòrobie, w 1917 béł lékôrzã w przëtułkach dlô dzecy pòd Czijewã. Miôł téż kòntakt z wëchównym domã dlô pòlsczich knôpów w Czijowie. W pòłowie 1918 Kôrczôk wrócył do Warszawë, do Dôdomù dlô Serot. == Lëteracczé i radiowé dzejanié == Janusz Kòrczôk zadebiutowôł w séwnikù 1869 pòd kriptonimã Rik w tidzenikù satiricznim „Kòlce“<ref>Janusz Korczak: ''Tom 2. Wolumin 1. Koszałki opałki. Humoreski i felietony''. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona, 1998, s. 169–170. [[:pl:Specjalna:Książki/8385449426|ISBN 83-85449-42-6]].</ref>. Béł m.jin. wespółaùtorã pisôny bez karno sensacëjny pòwiescë „Służący“; ód 1905 (razã bëło ich bez 200). Òd 1900, publikùjący w „Wãdrowcu“ cykl felietónów pòd titlã Dzecë i wëchòwanié, zaczął brëkòwac pòwszechno znónégò pseùdonimù „Janusz Kòrczôk“. Midzë latama 1898 – 1901 publikòwôł w tidzenikù Czëtelniô dla wszëtczich, m.jin. w òdcynkach swòją pierszą pòwiesc „Dzecë sztrasë“. Samòdzelné wëdónié ksążkòwi pòwiescë ùkôzało sã w 1901. Dlô dzecy napisôł m.jin. Mòszki, Joski i Strule, Józczi, Jaszczi i Franczi, Sława, Król Matisk Pierszi, Król Matisk na bezlëdny òstrowë, Bankructwò môłégò Dzecka, Prawidła żëcô, Kajtusz Czarodzéj, Ùparti knôp, Żëcé Ludwika Pasteùra, Lëdze są dobri i Trzë wëprawë Herszka. Jiné znóné pùblikacje to m.jin. Jak kòchac dzeckò, Prawò dzecka do szacunkù, Sóm na sóm z Bògã, Czedë zôs bãdã mółi i Pedagògika żartobliwo. == Môłi Pòdzérk – gazéta dzecy i młodzëznë == 9 rujana 1926 Janusz Kòrczôk òpracowôł pierszi numer [[Môłi Pòdzérk|Môłégò Pòdzérkù]], chtërny redagòwôł bez dalszi 4 lata. Pismiono bëło tigòdniowim dodôtkã do żëdowsczégò dzénnika „Naji Pòdzérk“. Bëło twòrzoné z aùtenticznych lëstów i materiałów nadesłónych bez dzecë i młodzëzna. Slédny numer „Môłégò Pòdzérkù“ ùkôzôł sã 1 séwnika 1939.<ref>Janusz Korczak: ''Tom 11. Wolumin 3. Prawidła życia. Publicystyka dla dzieci''. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2007, s. 317. [[:pl:Specjalna:Książki/9788389348807|ISBN 978-83-89348-80-7.]]</ref> == Pedagòg == Kôrczôk béł zwòlennikã emancypacjë dzecka i pòszanowaniô jegò praw. Chcôł òrganizowac spòłeczeństwò dzecy òparté na zasadach sprawiedlëwòtë, równych praw i òbòwiązków. W kòrczakòwsczich placówkach bënowé żëcé òrganizowałë taczé jinstitucje jak sejm (dzecny parlament), sąd i redagòwónô w nich prasa. Béł wëkładowcą w [[:pl:Akademia_Pedagogiki_Specjalnej_im._Marii_Grzegorzewskiej_w_Warszawie|Państwòwm Instituce Pedagògiczi Specjalny]] i Wòlny Wszechnicë Pòlsczi.<ref>Krzysztof Komorowski (red.): ''Warszawa walczy 1939–1945. Leksykon''. Warszawa: Fundacja Polska Walczy i Wydawnictwo Bellona, 2015, s. 366. [[:pl:Specjalna:Książki/9788311134744|ISBN 978-83-1113474-4.]]</ref> == Dóm Serot i Naji Dóm == Razã ze [[Sztefaniô Wilczińskô|Sztefanią Wilczińską]] założëł i prowadzył w latach 1912 – 1942 [[Dóm Serot|Dom Serot]] dlô żëdowsczich dzecy w Warszawie. Òd 1919 Janusz Kòrczôk współtwòrzëł téż drëgą jinstytucjã dlô pòlsczich dzecy Naji Dóm – Zawiôt Wëchòwawczi Naji Dóm w Pruszkòwie. Tedë wie placówczi bëłë namienioné dlô dzecy w wiekù 7 – 14 lat, realizowałë nowatorską ùdbã samòrządny spòleznë, z własnyma jinstitucjama – jak sejm, sąd, gazéta, system diżurów, òpieka dzecy nad dzecama, notariat, kasa pòżiczkòwô, szpòrtowé klubë, kòłkò òrganizacje „pòżëtecznych rozrowków“. == Òfiara Holokaùstu == Òbczas òkupacjë nosëł pòlsczi wòjskòwi mùndur i ni probòwôł diskriminacëjnégò òznaczaniô Żëdów òpaską z [[Gwiôzda Dawida|Gwiôzdą Dawida]]. W òstatnych trzech miesącach żecégò (maj – pòczątk zélnika 1942) pisôł pamiãtnik. Òstatny zapisk w pamiãtnikù datowóny je na 4 zélnika 1942. Pamiãtnik Kòrczôka pierszi rôz béł òpùblikòwóny w Warszawie w 1958 rokù.<ref>Janusz Korczak: ''Wybór pism''. Warszawa: Nasza Księgarnia, 503-599.</ref> == Slédny marsz == Dóm Serot – Kòrczôk, robòtnicë (m.jin. Sztefaniô Wilczińskô, Nataliô Pòz, Róża Lëpińc – Jakùbòwskô i Róża Sztokman – Azrilewicz i kòl 200 wëchòwanków òstalë wëwiezòny do òbòzù zagładë w Treblince òbczas tzw. Wiôldżi lëkwidacëjny akcjë warszawsczégò getta. Stałi sã tò 5 séwnika 1942. == Òdznaczeniô == Pòsmiertnie òstôł òdznaczony [[Òrder Òdrodzeniô Pòlsczi|Krziżã Kòmandorsczim Òrderu Òdrodzeniô Pòlsczi]].<ref>20 czerwca 1947 „za wybitne zasługi na polu opieki nad dzieckiem” [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP19471030685 M.P. z 1947 r. Nr 103, poz. 685]</ref> == Przëpisë== {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Maria Falkowska: ''Kalendarz życia, działalności i twórczości Janusza Korczaka''. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1989. [[:pl:Specjalna:Książki/8310091427|ISBN 83-10-09142-7]]. * Joanna Olczak-Ronikier: ''Korczak. Próba biografii''. Warszawa: Wydawnictwo WAB, 2011. [[:pl:Specjalna:Książki/9788374140775|ISBN 978-83-7414-077-5.]] * Igor Newerly: ''Żywe wiązanie''. Warszawa: „Czytelnik”, 1966. {{DEFAULTSORT:Janusz Kòrczôk}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Lëdzë|Kòrczôk, Janusz]] 4p031b7g90yjwc6k5yhrowe2kygy41y 0 10769 197062 193182 2026-05-01T12:52:25Z Iketsi 3254 == Przëpisczi→== Przëpisë; Bùtnowé lënczie→Bùtnowé lënczi 197062 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:BnF Ms Fr. 28, Cité de Dieu Fol. 33, Péché originel.jpg|mały|prawo|Adam i Jewa]] '''Adam i Jewa''' – pòstacje, jaczé w abrahamicznëch religiach ùwôżóné są za pierszëch lëdzy na zemi (i [[Starszi (rodzëzna)|starszich]] wszëtczich wespółczasnëch ji mieszkańców). W Biblii historiô Adama i Jewë zawiartô je w [[Knéga Zôczątków|Knédze Zôczątków]] (rozdzél 1-5). Przebëwalë òni w ògrodze w Edenie, ale nie bëło jima wòlno jesc z brzadu drzewa pòznaniô dobrotë i zła. Wąż òbiecôł Jewie, że czej zjédzą z z tegò drzewa, to mdą jak Bòg. Skùszonô Jewa wzãła z tegò brzadu i zjadła, a dała téż Adamòwi i òn zjódł. Nen lëchi ùczink sprawił, że Pón Bóg wënëkôł człowieka z raju i pòstawił na pòrénk òd ògroda Eden cherubinów i ògnisti miecz sklący. == Adam i Jewa w kaszëbsczi kùlturze == Nadczidka ò pierszich lëdzach pòjôwiô sã w pòwiescë „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] we fragmeńce: ::''Nobarżij jô lgnął do historeji Starigo Zokonu. Beła to moja pjerszô ksążka z wobrozkami, chdze na pjerszi stronje sedzoł Bog Wojc na tędze, a na zemji '''Jadom i Jeva''' vestrzod vszeternoskjich zvjerząt.''<ref>[http://literat.ug.edu.pl/remus/0006.htm ''VI – Jak Remus szukoł Straszka na pustkovju a v gromadze z Martą zaczął chodzëc na nowukę.'']</ref> == Lëteratura == * ''Knéga Zôczątków, z hebrajsczégò jãzëka na [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] przełożił ò [[Adam Riszard Sykòra|Adam Ryszard Sikora OFM]]'', Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie Zarząd Główny, Gdańsk 2015, ss. 27 – 30. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Knéga Zôczątków]] 49g6k861w4lunvdr6r5iot4lj3zepam 0 10784 197068 193183 2026-05-01T12:54:24Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczie→Bùtnowé lënczi 197068 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Guebwiller NotreDame80.jpg|mały|prawo|Melchizedek, Ôbram i jiny]] '''Melchizedek''' (מַלְכִּי־צֶדֶֿק) – to je pòstacjô z [[Knéga Zôczątków|Knédżi Zôczątków]] (Zo 14,18-20). Òn béł kapłanã Bòga Nôwëższégò i królã Szalemù. Òn przëniósł chléb i wino, a pòbłogòsławił [[Ôbram]]a pò bitwie i Bòga Nôwëższégò. Ôbram dôł jemù dzesąti dzél z wszëtczégò. == Lëteratura == * ''Knéga Zôczątków, z hebrajsczégò jãzëka na [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] przełożił ò [[Adam Riszard Sykòra|Adam Ryszard Sikora OFM]]'', Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie Zarząd Główny, Gdańsk 2015, ss. 46–47. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Knéga Zôczątków]] ipqcm2e24y4gjs2dqvok6g6ri3hwz9r 0 10812 197063 193184 2026-05-01T12:52:37Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczie→Bùtnowé lënczi 197063 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Electrician installing outdoor connections on multifamily house.JPG|mały|left|Elektrik przë robòce]] [[Òbrôzk:Electrician in Tallinn.JPG|mały|]] '''Elektrik''' – zajimó sã zwiksza robieniém mòntażë i ùprôwianim elektriszowi jinstalacje. Czedës elektrifikacjô bëła dlô niégò wôżną robòtą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Warczi]] fgefx8wsfw2jf4er4w76yikeizuhnf0 0 11073 197132 196112 2026-05-01T15:38:53Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 197132 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Rëbacczi tuńc''' – to je kaszëbsczi [[tuńc]] dlô chłopów w kòrkach przed łowienim rëbów abò pò nim jak òni ùłowielë. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé tuńce|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1970, tom IV, s. 308 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20090420072402/http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html Tańce ludowe — interklasa.pl] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé tuńce]] m2ev3odqnpe7ez8belgosj0v992t7ae 0 11270 197133 178456 2026-05-01T15:40:33Z Iketsi 3254 {{Commons}}; ' - to '→' – to ' 197133 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pl-gdynia-kolibki-stadnina.jpg|mały|Kònie w Kòlibkach]] '''Kòlibczi''' – to béł kòlibsczi zemsczi majątk dosc krótkò [[Gdiniô|Gdinie]]. Dzysó to je w Gdinie. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/260 Kolebki w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gdiniô]] 7k1jlw5xcgi777vyq7nr7521zf7kiry 0 11314 197179 195629 2026-05-01T17:29:01Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Jadwiga Ptôch]] 197179 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kashubian embroidery of Zukowo school.jpg|mały|Kaszëbsczi wësziwk żukòwsczégò sztélu na torbie]] '''Żukòwsczi sztél''' – jeden òd przédnëch sztélów [[Kaszëbsczi wësziwk|kaszëbsczégò wësziwkù]]. Je sétmëfarwny. Nitczi są: czerwòné, żôłté, zeloné, jasnomòdré, mòdré, cemnomòdré ë czôrné. == Żukòwsczi sztél jakò dzélëk niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë == Òd 2015 rokù je òn wpisóny na krajową lëstã [[Niematerialnô kùlturowô spôdkòwizna|niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë]] prowadzony przez [[Minysterstwò Kùlturë i Nôrodny Spôdkòwiznë|Ministra Kùlturë i Nôrodny Spôdkòwiznë]]. Materiałë, chtërne sã jegò tikają są w Nôrodnym Instituce Spôdkòwiznë we Warszawie. Ùzwëskanié wpisënkù na krajową lëstã niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë przëczëniwô sã do wzmòcnieniô przekazywaniô pòstãpnym pòkòlenióm wiédzë ò rãcznym kaszëbsczim wësziwanim żukòwsczégò sztélu, a téż ùmiejãtnoscë wësziwaniô zgódno ze wskôzama tegò sztélu. W Nôrodnym Instituce Spôdkòwiznë je òbmëslënk dzejaniów, chtërne pòdtrzimùją żëwòtnosc wësziwaniô i służą jegò òchrónie przewidzóné na cząd 5 lat (lata 2016–2020), a bùtnowim zdrzódła finansowaniô je [[Gmina Żukòwò]]. To są zrealizóné i jesz zaplanowóné dzejania, chtërne są sczerowóné na zachòwanié żëwòtnoscë i rozwij wësziwaniô, np. edukacyjné i promòcyjné dzejania. W planowanim i realizacje òchrónowëch dzejaniów w wiôldżim stãpniu ùczãstniczą depòzytariusze wësziwaniô, to je wësziwôczczi np. [[Bernadeta Mariô Reglińskô]]. Przë realizacje planowónëch dzejaniów pòmôgają pòzarządowé òrganizacje. Wpisaniô kaszëbsczégò wësziwaniô żukòwsczégò sztélu na krajową lëstã niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë je pierszim wpisënkã z [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]] i są téż starania ò jegò wpisënk na jednã z systemù lëstów UNESCO. Do te czasu np. do indeksu tołmaczeniów UNESCO (Index Translationum) trafiłë niechtërne tołmaczenia kaszëbsczi lëteraturë na [[pòlsczi jãzëk]]. Baro wôżné je tuwò wzmòcnienié przekazëwaniô rãcznégò kaszëbsczégò wësziwaniô żukòwsczégò sztélu pòstãpnym pòkòlenióm. == Òbaczë téż == * [[Jadwiga Ptôch]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kaszubi.pl/aktualnosci/aktualnosc/id/1175 ''Haft kaszubski wyróżniony przez MKiDN''] * http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Aktualnosci/10.10.16/folder%20krajowa%20lista%20niematerialne%20PL.pdf Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego – na témã wësziwkù zdrzë s. 18. * [http://www.mkidn.gov.pl/pages/posts/polscy-artysci-ludowi-w-siedzibie-unesco-8397.php Polscy artyści ludowi w siedzibie UNESCO (2018)] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi wësziwk]] l2lx3duw60338h3jxjspmh0bu4wx0j9 197183 197179 2026-05-01T17:30:16Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Jadwiga Ptôch]] * [[Zofiô Ptôch]] 197183 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kashubian embroidery of Zukowo school.jpg|mały|Kaszëbsczi wësziwk żukòwsczégò sztélu na torbie]] '''Żukòwsczi sztél''' – jeden òd przédnëch sztélów [[Kaszëbsczi wësziwk|kaszëbsczégò wësziwkù]]. Je sétmëfarwny. Nitczi są: czerwòné, żôłté, zeloné, jasnomòdré, mòdré, cemnomòdré ë czôrné. == Żukòwsczi sztél jakò dzélëk niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë == Òd 2015 rokù je òn wpisóny na krajową lëstã [[Niematerialnô kùlturowô spôdkòwizna|niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë]] prowadzony przez [[Minysterstwò Kùlturë i Nôrodny Spôdkòwiznë|Ministra Kùlturë i Nôrodny Spôdkòwiznë]]. Materiałë, chtërne sã jegò tikają są w Nôrodnym Instituce Spôdkòwiznë we Warszawie. Ùzwëskanié wpisënkù na krajową lëstã niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë przëczëniwô sã do wzmòcnieniô przekazywaniô pòstãpnym pòkòlenióm wiédzë ò rãcznym kaszëbsczim wësziwanim żukòwsczégò sztélu, a téż ùmiejãtnoscë wësziwaniô zgódno ze wskôzama tegò sztélu. W Nôrodnym Instituce Spôdkòwiznë je òbmëslënk dzejaniów, chtërne pòdtrzimùją żëwòtnosc wësziwaniô i służą jegò òchrónie przewidzóné na cząd 5 lat (lata 2016–2020), a bùtnowim zdrzódła finansowaniô je [[Gmina Żukòwò]]. To są zrealizóné i jesz zaplanowóné dzejania, chtërne są sczerowóné na zachòwanié żëwòtnoscë i rozwij wësziwaniô, np. edukacyjné i promòcyjné dzejania. W planowanim i realizacje òchrónowëch dzejaniów w wiôldżim stãpniu ùczãstniczą depòzytariusze wësziwaniô, to je wësziwôczczi np. [[Bernadeta Mariô Reglińskô]]. Przë realizacje planowónëch dzejaniów pòmôgają pòzarządowé òrganizacje. Wpisaniô kaszëbsczégò wësziwaniô żukòwsczégò sztélu na krajową lëstã niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë je pierszim wpisënkã z [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]] i są téż starania ò jegò wpisënk na jednã z systemù lëstów UNESCO. Do te czasu np. do indeksu tołmaczeniów UNESCO (Index Translationum) trafiłë niechtërne tołmaczenia kaszëbsczi lëteraturë na [[pòlsczi jãzëk]]. Baro wôżné je tuwò wzmòcnienié przekazëwaniô rãcznégò kaszëbsczégò wësziwaniô żukòwsczégò sztélu pòstãpnym pòkòlenióm. == Òbaczë téż == * [[Jadwiga Ptôch]] * [[Zofiô Ptôch]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kaszubi.pl/aktualnosci/aktualnosc/id/1175 ''Haft kaszubski wyróżniony przez MKiDN''] * http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Aktualnosci/10.10.16/folder%20krajowa%20lista%20niematerialne%20PL.pdf Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego – na témã wësziwkù zdrzë s. 18. * [http://www.mkidn.gov.pl/pages/posts/polscy-artysci-ludowi-w-siedzibie-unesco-8397.php Polscy artyści ludowi w siedzibie UNESCO (2018)] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi wësziwk]] l7vvnofngnxvcoa84pih8p44jk2exl3 197188 197183 2026-05-01T17:31:55Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Bernadeta Mariô Reglińskô]] 197188 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kashubian embroidery of Zukowo school.jpg|mały|Kaszëbsczi wësziwk żukòwsczégò sztélu na torbie]] '''Żukòwsczi sztél''' – jeden òd przédnëch sztélów [[Kaszëbsczi wësziwk|kaszëbsczégò wësziwkù]]. Je sétmëfarwny. Nitczi są: czerwòné, żôłté, zeloné, jasnomòdré, mòdré, cemnomòdré ë czôrné. == Żukòwsczi sztél jakò dzélëk niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë == Òd 2015 rokù je òn wpisóny na krajową lëstã [[Niematerialnô kùlturowô spôdkòwizna|niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë]] prowadzony przez [[Minysterstwò Kùlturë i Nôrodny Spôdkòwiznë|Ministra Kùlturë i Nôrodny Spôdkòwiznë]]. Materiałë, chtërne sã jegò tikają są w Nôrodnym Instituce Spôdkòwiznë we Warszawie. Ùzwëskanié wpisënkù na krajową lëstã niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë przëczëniwô sã do wzmòcnieniô przekazywaniô pòstãpnym pòkòlenióm wiédzë ò rãcznym kaszëbsczim wësziwanim żukòwsczégò sztélu, a téż ùmiejãtnoscë wësziwaniô zgódno ze wskôzama tegò sztélu. W Nôrodnym Instituce Spôdkòwiznë je òbmëslënk dzejaniów, chtërne pòdtrzimùją żëwòtnosc wësziwaniô i służą jegò òchrónie przewidzóné na cząd 5 lat (lata 2016–2020), a bùtnowim zdrzódła finansowaniô je [[Gmina Żukòwò]]. To są zrealizóné i jesz zaplanowóné dzejania, chtërne są sczerowóné na zachòwanié żëwòtnoscë i rozwij wësziwaniô, np. edukacyjné i promòcyjné dzejania. W planowanim i realizacje òchrónowëch dzejaniów w wiôldżim stãpniu ùczãstniczą depòzytariusze wësziwaniô, to je wësziwôczczi np. [[Bernadeta Mariô Reglińskô]]. Przë realizacje planowónëch dzejaniów pòmôgają pòzarządowé òrganizacje. Wpisaniô kaszëbsczégò wësziwaniô żukòwsczégò sztélu na krajową lëstã niematerialny kùlturowi spôdkòwiznë je pierszim wpisënkã z [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]] i są téż starania ò jegò wpisënk na jednã z systemù lëstów UNESCO. Do te czasu np. do indeksu tołmaczeniów UNESCO (Index Translationum) trafiłë niechtërne tołmaczenia kaszëbsczi lëteraturë na [[pòlsczi jãzëk]]. Baro wôżné je tuwò wzmòcnienié przekazëwaniô rãcznégò kaszëbsczégò wësziwaniô żukòwsczégò sztélu pòstãpnym pòkòlenióm. == Òbaczë téż == * [[Jadwiga Ptôch]] * [[Zofiô Ptôch]] * [[Bernadeta Mariô Reglińskô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kaszubi.pl/aktualnosci/aktualnosc/id/1175 ''Haft kaszubski wyróżniony przez MKiDN''] * http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Aktualnosci/10.10.16/folder%20krajowa%20lista%20niematerialne%20PL.pdf Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego – na témã wësziwkù zdrzë s. 18. * [http://www.mkidn.gov.pl/pages/posts/polscy-artysci-ludowi-w-siedzibie-unesco-8397.php Polscy artyści ludowi w siedzibie UNESCO (2018)] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi wësziwk]] 9iqwm2y9qsl37comzwzqmmjtsp42w5n 0 11373 197070 193181 2026-05-01T12:55:11Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczie→Bùtnowé lënczi 197070 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ash flower.JPG|mały|Kwiatë jasóna]] '''Jasón''' (''Fraxinus'' L. ) – to je szlach drzéwiãtów i krzów z rodzëznë òliwkòwatëch. Jich je kòl 60 ôrtów. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce ''Fraxinus excelsior''. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] bql83ikdfox56kbr1cuu9i6vtberdo2 0 11374 197138 181382 2026-05-01T15:48:36Z Iketsi 3254 {{Commons}} 197138 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Bronisłôw Labùda''' (pol. Bronisław Jan Labuda) – ùrodzył sã [[27 gòdnika]] [[1903]] rokù w [[Niepòczołejce|Niepòczołejcach]] w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]]. Òn béł ksądz. Jakno wikari béł w [[Puck|Puckù]]. Miemcë mają go zabité na zôczątkù [[Drëgô swiatowô wòjna|II-dżi swiatowi wòjnë]] ([[24 rujana]] [[1939]]) w lasu kòl [[Wiôlgô Piôsznica|Piôsznicë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.swzygmunt.knc.pl/MARTYROLOGIUM/POLISHRELIGIOUS/vPOLISH/HTMs/POLISHRELIGIOUSmartyr1506.htm Labuda Bronisław] {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:Labùda Bronisłôw}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Mùżdżówczi òb jesén 1939]] 5kns5tkqvhphyavgkba1nkldwzxdp0w 197169 197138 2026-05-01T16:51:56Z Orbitminis 18250 stil 197169 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}'''Bronisłôw Labùda''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Bronisław Jan Labuda'') – ùrodzył sã [[27 gòdnika]] [[1903]] rokù w [[Niepòczołejce|Niepòczołejcach]] w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]]. Òn béł ksądz. Jakno wikari béł w [[Puck|Puckù]]. Miemcë mają go zabité na zôczątkù [[Drëgô swiatowô wòjna|II-dżi swiatowi wòjnë]] ([[24 rujana]] [[1939]]) w lasu kòl [[Wiôlgô Piôsznica|Piôsznicë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.swzygmunt.knc.pl/MARTYROLOGIUM/POLISHRELIGIOUS/vPOLISH/HTMs/POLISHRELIGIOUSmartyr1506.htm Labuda Bronisław] {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:Labùda Bronisłôw}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Mùżdżówczi òb jesén 1939]] 98kf7fmgdnwemzslwqhyfqm7252zbmr 197170 197169 2026-05-01T16:53:01Z Orbitminis 18250 197170 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}'''Bronisłôw Jón Labùda''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Bronisław Jan Labuda'') – ùrodzył sã [[27 gòdnika]] [[1903]] rokù w [[Niepòczołejce|Niepòczołejcach]] w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]]. Òn béł ksądz. Jakno wikari béł w [[Puck|Puckù]]. Miemcë mają go zabité na zôczątkù [[Drëgô swiatowô wòjna|II-dżi swiatowi wòjnë]] ([[24 rujana]] [[1939]]) w lasu kòl [[Wiôlgô Piôsznica|Piôsznicë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.swzygmunt.knc.pl/MARTYROLOGIUM/POLISHRELIGIOUS/vPOLISH/HTMs/POLISHRELIGIOUSmartyr1506.htm Labuda Bronisław] {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:Labùda Bronisłôw}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Mùżdżówczi òb jesén 1939]] mg57nerubx6iqqojz0p825i1gefmaie 0 11469 197069 193462 2026-05-01T12:54:56Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczie→Bùtnowé lënczi 197069 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:TIFF 2019 jlo (1 of 1)-2 (48696671561) (cropped).jpg|mały|Lopez, [[2019]]]] '''Jennifer Lynn Lopéz''' (ùr. [[24 lëpińca]] [[1969]]), znónô téż jakno '''J.Lo''', w [[Nowi Jork|Nowim Jorkù]] – amerikańskô aktórka, spiéwôczka pòpòwô, tancérka, projektantka mòdë, biznesménka. Ùrodzëła sã i spãdzëła dzëcinné lata w [[Bronksù|Bronksu]], dzélnicë Nowigò Jorkù, a czedë bëła sedemnôscë lat stôrô wëstãpiła w piérszim filmie ''Mòja môłô dzéwczënka''. Pózni jisz grała w jinszëch, mniészich produkcëjach. W 1997 rokù òdegrała pierszôplanową rolã w filmie [[''Selena|Selena'']] i òtrzimała za nią nominacjã do [[''Złotégò Globù''|''Złotégò Globù'']]. Òd négò czasu ji kariera artisticznô sã chùtkò rozpãdzëła i nabrała mòcë. W 1999 rokù aktórka piérszi rôz wëstãpiła w rolë spiéwôczczi albùmem ''on the 6'' i òdniosła wiôldźi zwënéga. W pòstãpnëch latach ji spiéwónczi bëłë na piérszich môlach swiatowëch lëstów nôwiãkszich hitów. Lopéz sedzy w kòmisji amerikańsczigò [[Idola|Idola]]. Ùtworë Lopéz sprzedônô na całim swiece w òkòlim 75 milinów egzemplôrzy. Òtrzimała nôdgrodë taczi jak: * '''[[American Music Award|American Music Award]]''' * '''[[MTV video Music Award|MTV video Music Award]]''' * '''dwa razë nominowônô do [[Grammy|Grammy]]''' Lopéz [[:en:Lopez]] nie je blós spiéwóczką, aktórką i tancérką, ale téż biznesmenką. Mô swòją kòlëkcjã òblëczenków i parfumów i wiele ùmòwów na reklamë. Jennifer je znônô jakno przédniczka mòdë i nôlëpi òpòcônô aktórka latinoskô w Hollywood. '''W 2011 rokù zdobëła titél nôpëszniszy białczi na całim swiece wedlë magazynu ''People'', a rok pózni ''Forbes'' pòzwôł ją nôbarżi òsôblëwą i bòkadną gwiôzdą.''' Òna zbiła majątk zrëchòwôny na òkòlim 150 milinów dolarów. Lëdzë interesëją sã ji sprawama priwatnëma. Lopéz mia trzech chłopów, a przez dwa lata ji chłopem bëł aktór [[''Ben Affleck|Ben Aflleck'']]. Pózni òzëniła sã z [[''Marcem Anthony'm|Marcem Anthony'm'']], a w 2008 ùrodzëła blëzniôczi. Pò sedmë latach òni sã rozeszlë, a w 2014 wzãlë rozdënk. == Filmògrafiô == {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Rok ! rowspan="2"|titelw ! colspan="2"|Warczi ! class="unsortable" rowspan="2"|Rola ! class="unsortable" rowspan="2"|Dodatkòwé informacëje |- ! class="unsortable"|<div title="Aktorka" style="text-decoration: none; border-bottom:1px dotted;">A</div> ! class="unsortable"|<div title="Producentkô" style="text-decoration: none; border-bottom:1px dotted;">P</div> |- | 1986 | ''Mòja môłô dzéwczënka'' | | | Myra | |- | 1993 | ''Sostrë w akcji'' | | | Myra | |- | rowspan=2|1995 | ''[[Mòja rodzëna (film 1995)|Mòja rodzëna]]'' | | | María Sánchez | |- | ''[[Bana z piéniãdzama]]'' | | | Grace Santiago | |- | rowspan=2|1996 | ''[[Jack (film)|Jack]]'' | | | Wastna Márquez | |- | ''[[Krew i winò]]'' | | | Gabriella | |- | rowspan=3|1997 | ''[[Selena (film)|Selena]]'' | | | [[Selena|Selena Quintanilla]] | |- | ''[[Anakonda (film)|Anakonda]]'' | | | Terri Flores | |- | ''[[Wanoga przez piekło]]'' | | | Grace McKenna | |- | rowspan=2|1998 | ''[[Co z òczu, to z sérca]]'' | | | Karen Sisco | |- | ''[[Mrówka Z]]'' | | | Azteca | [[dubbing]] w jãzëkù anielsczim |- | 2000 | ''[[Sôdzewô cela (film)|Sôdzewô cela]]'' | | | Catherine Deane | |- | rowspan=2|2001 | ''[[Pòwiédz jo]]'' | | | Mary Fiore | |- | ''[[Oczë anioła]]'' | | | Sharon Pogue | |- | rowspan=2|2002 | ''[[Nigdë wiãcy (film)|Nigdë wiãcy]]'' | | | Slim Hiller | |- | ''[[Pokojówka na Manhattanie (film)|Pokojówka na Manhattanie]]'' | | | Marisa Ventura | |- | 2003 | ''Gigli'' | | | Ricki | |- | rowspan=2|2004 | ''[[Dzéwczã z Jersey (film 2004)|Dzéwczã z Jersey]]'' | | | Gertrude Steiney | |- | ''[[Zatańcuj ze mną (film 2004)|Zatańcuj ze mną]]'' | | | Paulina | |- | rowspan=2|2005 | ''[[Ôrt na starkã]]'' | | | Charlotte Cantilini | |- | ''[[Nieskuńczoné żëcé]]'' | | | Jean Gilkyson | |- | rowspan=2|2006 | ''[[Gard smiércë (film 2006)|Gard smiércë ]]'' | | | Lauren Adrian | |- | ''Spiéwôk'' | | | Puchi | |- | 2007 | ''Czëc ritm'' | | | òna sôma | |- | 2010 | ''[[Plan B (film 2010)|Plan B]]'' | | | Zoe | |- | rowspan=2|2012 | ''[[Jak urodzić i nie zwariować]]'' | | | Holly | |- | ''[[Epòka lodówcowô 4: Wanoga kòntinentów]]'' | | | Shira | |- | 2013 | ''Parker'' | | | Leslie Rodgers | |- | rowspan=3|2015 | ''Knôp òd sąsadów'' | | | Claire Peterson | |- | ''Lila & Eve'' | | | Eve Rafael | |- | ''[[Chëcz (film 2015)|Chëcz]]'' | | | Lucy Tucci | |- | 2016 | ''[[Epòka lodówcowô 5: Mòcné ùderzenié]]'' | | | Shira | dubbing w jãzëku anielsczim |- | rowspan=2|2018 | ''Second Act'' | | | Maya | |- | ''Bye Bye Birdie Live!'' | | | Rosie Alvarez | |} === Seriale === {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Rok ! rowspan="2"|Titël ! colspan="2"|Warczi ! class="unsortable" rowspan="2"|Rola ! class="unsortable" rowspan="2"|Dodôwk |- ! class="unsortable"|<div title="Aktorka" style="text-decoration: none; border-bottom:1px dotted;">A</div> ! class="unsortable"|<div title="Producentka wykonawcza" style="text-decoration: none; border-bottom:1px dotted;">P</div> |- | 1991–1993 | ''In Living Color'' | | | Fly Girl | 61 sztreków |- | 1993 | ''[[Ùsmiéwk kawlu (serial telewizyjny)|Ùsmiéwk kawla]]'' | | | Melinda Lopez | 6 sztreków |- | rowspan=2|1994 | ''South Central'' | | | Lucille | 4 sztreczi | ''Hotel Malibu'' | | | Melinda Lopez | 6 sztreków |- | 2004 | ''[[Will & Grace]]'' | | | òna sôma | 3 sztreczi |- | 2006 | ''[[South Beach]]'' | | | — | 8 sztreków |- | 2010 | ''[[Jak jô pòznôł waji mëmkã]]'' | | | Anita Appleby | |- | 2013– | ''[[The Fosters]]'' | | — | 85 sztreków |- | 2016– | ''[[Uwikłana]]'' | | | Harlee Santos | 26 sztreków |- | 2018 | ''Will & Grace'' | | | òna sôma / Harlee Santos | |} == Nominaceje == * 1998: [[Selena (film)|Selena]] MTV Movie Award nôblëpszô aktórka * 1998: [[Selena (film)|Selena]] Złoty Glob nôblëpszô aktórka , * 1998: [[Anakonda (film)|Anakonda]] Saturn nôblëpszô aktórka, * 1999: American Music Awards – nôblëpszô spiéwôczka Latinoamerykańskô, nôblëpszô nowô artistkô, * 1999: [[If You Had My Love]] MTV Video Music Awards za nôblëpszi teledysk * 1999: [[Co z òczu, to z sérca]] MTV Movie Award nôblëpszô białogòwskô rola, * 2001: [[Cela (film)|Cela]] MTV Movie Award nôblëpszô białogòwskô rola, * 2001: [[Let's Get Loud]] Grammy Award nôblëpszi dokôz Dancebiałogłowsczi, * 2001: American Music Awards nôblëpszô spiéwôczka Pop / Rock, * 2001: [[Cela (film)|Cela]] Saturn najlepsza aktórka, * 2001: [[Waiting for Tonight]] Grammy Award nôblëpszi dokôz Dance, * 2002: American Music Awards nôblëpszô spiéwôczka Hip-Hop / R&B, * 2002: I’m Glad MTV Video Music Awards dlô nôblëpszi spiéwôczczi pop, * 2003: [[Nigdë wiãcy (film)|Nigdy więcej]] Złota Malina nógòrszô aktórka, * 2011: MTV EMA dlô nôblëpszi wokalistczi * 2012: ALMA AWARDS dlô nôblëpszi wokalistczi == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.jenniferlopez.com/ Oficjalna strona Jennifer Lopez] * [https://web.archive.org/web/20121105215924/http://www.jenniferlopezonline.com/Default.aspx Jennifer Lopez Online] {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:Lopez, Jennifer}} [[Kategòrëjô:Lëdzë|Lopez, Jennifer]] [[Kategòrëjô:Mùzycë|Lopez, Jennifer]] [[Kategòrëjô:Film|Lopez, Jennifer]] [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] b2a6hgr06ug1v9jjiobbm5vg2ij5bbb 0 11588 197141 190712 2026-05-01T15:54:50Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Zrzeszenié]] 197141 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''"Kaszëbë"''' – to w latach 1957–1961 béł cządnik [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniô]]. Òn ùpòwszédniwôł wiédzã ò historii i dzysdniowòscë Kaszëb i regiònalëznã w nowòczasnym ôrce, chtërna bëła òpiartô na intelektualnym rozwiju spòlëznë i kaszëbiznë. W tim cządnikù pisôł m. jin. [[Stanisłôw Pestka]]. Pisóné w nim bëło pò pòlskù i pò kaszëbskù. Intelektualné òżëwinié w Eùropie socjalisticznëch państwów nie bawiało równak długò, a òd dnia [[31 gòdnika]] 1961 rokù nie bëło dali cządnika "Kaszëbë". == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] == Lëteratura == * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, ss. 72-73 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20190507081720/https://www.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE "Kaszëbë"] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Zrzeszenié]] aj6y2j4gjgs0lrx9bqo9jdcd1g0chg9 197154 197141 2026-05-01T16:12:24Z Iketsi 3254 Kategòrëjô:Kaszëbskô cządniczi 197154 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''"Kaszëbë"''' – to w latach 1957–1961 béł cządnik [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniô]]. Òn ùpòwszédniwôł wiédzã ò historii i dzysdniowòscë Kaszëb i regiònalëznã w nowòczasnym ôrce, chtërna bëła òpiartô na intelektualnym rozwiju spòlëznë i kaszëbiznë. W tim cządnikù pisôł m. jin. [[Stanisłôw Pestka]]. Pisóné w nim bëło pò pòlskù i pò kaszëbskù. Intelektualné òżëwinié w Eùropie socjalisticznëch państwów nie bawiało równak długò, a òd dnia [[31 gòdnika]] 1961 rokù nie bëło dali cządnika "Kaszëbë". == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] == Lëteratura == * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, ss. 72-73 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20190507081720/https://www.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE "Kaszëbë"] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô cządniczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Zrzeszenié]] qcf9vq0oth1eojhy9265bx8fn1jct04 197155 197154 2026-05-01T16:12:43Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] 197155 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''"Kaszëbë"''' – to w latach 1957–1961 béł cządnik [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniô]]. Òn ùpòwszédniwôł wiédzã ò historii i dzysdniowòscë Kaszëb i regiònalëznã w nowòczasnym ôrce, chtërna bëła òpiartô na intelektualnym rozwiju spòlëznë i kaszëbiznë. W tim cządnikù pisôł m. jin. [[Stanisłôw Pestka]]. Pisóné w nim bëło pò pòlskù i pò kaszëbskù. Intelektualné òżëwinié w Eùropie socjalisticznëch państwów nie bawiało równak długò, a òd dnia [[31 gòdnika]] 1961 rokù nie bëło dali cządnika "Kaszëbë". == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] == Lëteratura == * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, ss. 72-73 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20190507081720/https://www.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE "Kaszëbë"] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Zrzeszenié]] 0jnnyi6aahrg9sbjphk18d4qzi6na3i 197159 197155 2026-05-01T16:18:13Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} 197159 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''"Kaszëbë"''' – to w latach 1957–1961 béł cządnik [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniô]]. Òn ùpòwszédniwôł wiédzã ò historii i dzysdniowòscë Kaszëb i regiònalëznã w nowòczasnym ôrce, chtërna bëła òpiartô na intelektualnym rozwiju spòlëznë i kaszëbiznë. W tim cządnikù pisôł m. jin. [[Stanisłôw Pestka]]. Pisóné w nim bëło pò pòlskù i pò kaszëbskù. Intelektualné òżëwinié w Eùropie socjalisticznëch państwów nie bawiało równak długò, a òd dnia [[31 gòdnika]] 1961 rokù nie bëło dali cządnika "Kaszëbë". == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, ss. 72-73 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20190507081720/https://www.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE "Kaszëbë"] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Zrzeszenié]] 83a6koy0hkkoijh28utfgd3mftbl9kr 197166 197159 2026-05-01T16:30:01Z Iketsi 3254 https://web.archive.org/web/20251008042529/https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE,_pismo 197166 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''"Kaszëbë"''' – to w latach 1957–1961 béł cządnik [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniô]]. Òn ùpòwszédniwôł wiédzã ò historii i dzysdniowòscë Kaszëb i regiònalëznã w nowòczasnym ôrce, chtërna bëła òpiartô na intelektualnym rozwiju spòlëznë i kaszëbiznë. W tim cządnikù pisôł m. jin. [[Stanisłôw Pestka]]. Pisóné w nim bëło pò pòlskù i pò kaszëbskù. Intelektualné òżëwinié w Eùropie socjalisticznëch państwów nie bawiało równak długò, a òd dnia [[31 gòdnika]] 1961 rokù nie bëło dali cządnika "Kaszëbë".<ref>https://web.archive.org/web/20251008042529/https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE,_pismo</ref> == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, ss. 72–73 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20251008042529/https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE,_pismo KASZËBE, pismo] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Zrzeszenié]] a1hy539f5hk76699250p2u5pg06u3hr 197167 197166 2026-05-01T16:32:20Z Iketsi 3254 (2015–2021), (2024–) 197167 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''"Kaszëbë"''' – to w latach 1957–1961 béł cządnik [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniô]]. Òn ùpòwszédniwôł wiédzã ò historii i dzysdniowòscë Kaszëb i regiònalëznã w nowòczasnym ôrce, chtërna bëła òpiartô na intelektualnym rozwiju spòlëznë i kaszëbiznë. W tim cządnikù pisôł m. jin. [[Stanisłôw Pestka]]. Pisóné w nim bëło pò pòlskù i pò kaszëbskù. Intelektualné òżëwinié w Eùropie socjalisticznëch państwów nie bawiało równak długò, a òd dnia [[31 gòdnika]] 1961 rokù nie bëło dali cządnika "Kaszëbë".<ref>https://web.archive.org/web/20251008042529/https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE,_pismo</ref> == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, ss. 72–73 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20190507081720/https://www.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE "Kaszëbë" (2015–2021)] * [https://web.archive.org/web/20251008042529/https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=KASZ%C3%8BBE,_pismo KASZËBE, pismo (2024–)] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé Zrzeszenié]] m9fmid3ae9vk5hg9fe5gan41rw1eq9v 0 11798 197157 185033 2026-05-01T16:17:28Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] 197157 wikitext text/x-wiki '''Głos Pogranicza i Kaszub''' – béł drëkòwóny szesc razy w tidzeniu. Sedzbą redakcje bëło [[Òpòle]], a ji agentura bëła w [[Złotowò|Złotowie]]. Tekst w nim béł pò pòlskù. Ò Kaszëbach bëło tam pisóné dosc mało. Òn béł w latach 1933 - 1939, a czëtiwalë gò np. w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Dzieje ziemi bytowskiej : praca zbiorowa / pod red. Stanisława Gierszewskiego. Poznań : Wydaw. Poznańskie, 1972, s. 344. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/515033/edition/451384/content Głos Pogranicza i Kaszub 1938.12.21, R.6, Nr 290] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] 7g1xvf4nwjaixduacflf9g55av1pf1u 197160 197157 2026-05-01T16:18:51Z Iketsi 3254 - → – 197160 wikitext text/x-wiki '''Głos Pogranicza i Kaszub''' – béł drëkòwóny szesc razy w tidzeniu. Sedzbą redakcje bëło [[Òpòle]], a ji agentura bëła w [[Złotowò|Złotowie]]. Tekst w nim béł pò pòlskù. Ò Kaszëbach bëło tam pisóné dosc mało. Òn béł w latach 1933–1939, a czëtiwalë gò np. w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Dzieje ziemi bytowskiej : praca zbiorowa / pod red. Stanisława Gierszewskiego. Poznań : Wydaw. Poznańskie, 1972, s. 344. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/515033/edition/451384/content Głos Pogranicza i Kaszub 1938.12.21, R.6, Nr 290] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] hjip48gv36c2comvcb9fbt2u5i4hspp 197163 197160 2026-05-01T16:23:40Z Orbitminis 18250 kaszëbsczi dolmaczënk pòzwë 197163 wikitext text/x-wiki '''Głos Pogranicza i Kaszub''' ([[Kaszëbsczi jãzëk|kasz]]. ''Głos Pògreńczô i Kaszëb'') – béł drëkòwóny szesc razy w tidzeniu. Sedzëbą redakcje bëło [[Òpòle]], a ji agentura bëła w [[Złotowò|Złotowie]]. Tekst w nim béł pò pòlskù. Ò Kaszëbach bëło tam pisóné dosc mało. Òn béł w latach 1933–1939, a czëtiwalë gò np. w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbsczé cządniczi|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Dzieje ziemi bytowskiej : praca zbiorowa / pod red. Stanisława Gierszewskiego. Poznań : Wydaw. Poznańskie, 1972, s. 344. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/515033/edition/451384/content Głos Pogranicza i Kaszub 1938.12.21, R.6, Nr 290] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] grp9b5dq8aipnp58yyjwc4jsu6095kr 0 11877 197128 196984 2026-05-01T15:31:56Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Stolem]] 197128 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Medal Stolema.png|alt=|mały|Medal Stolema (2024)]] '''Medal Stolema''' – wëapartnienié przëznôwóné òd 1967 rokù przez [[Karno Sztudérów „Pòmòrania”|Karno Sztudérów "Pòmòraniô"]]. Jeden z nôwôżniészëch westrzód medalów, nôdgród i òdznaczeniów w kaszëbskò-pòmòrsczim strzodowiszczu<ref>[https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=MEDAL_STOLEMA MEDAL STOLEMA], gedanopedia.pl</ref>. Czãsto nazéwóny kaszëbsczim [[Nôdgroda Nobla|Noblã]]<ref>np. [https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/79115_region-artur-jablonski-odznaczony-medalem-stolema.html Region. Artur Jabłoński odznaczony Medalem Stolema], expresskaszubski.pl, 20 strëmiannik 2026.</ref>, medal przëznôwóny je personóm (lub karnie lëdzy), jinstitucjóm i jinym òrganizacjóm, jaczé òsoblëwò zasłużëłë sã dlô kùlturë Kaszëb, Kòcewiô, Krôjnë czë Pòmòrsczi, lub ji rozkòscerzaniô. Pierszé „Stolemë” w 1967 rokù przëznóno w szescu òbrëmiach: * '''nôùkòwim''' – Jón Léón Łuka za dokôz pt. ''Kultura pomorska na Pomorzu Gdańskim'', * '''lëterackò-artisticznym''' – Agùstin Necel za całownotã lëteracczégò ùróbkù, * '''pùblicystnym''' – Kònstanti Bączkòwsczi za pùblicystykã w pismach "Litery" i "Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego", * '''pòpùlarizacjowim''' – [[Léòkadia Trepczik|Léòkadiô]] i [[Jón Trepczik]] za pòpùlarëzacjã kaszëbsczich frantówków, * '''òrganizatorsczim''' – Aleksander Arendt za robòtã w Kaszëbsczim Zrzeszenim i Kaszëbskò-Pòmòrsczim Zrzeszenim w latach 1956-1966, * tpzw. '''nôdgroda młodëch''' – Edmùnd Pùzdrowsczi za pòeticczi zbiérk ''Koło''<ref>[[Wòjcech Czedrowsczi|Wojciech Jankie]], ''Stolemowcy'', „Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego” 1967 nr 2, s. 14-20.</ref>. W pózniészëch latach zaniechano ti dbë, a medal je przëznôwóny bez wëapartnieniô na kategòrie. Gala Wrãczeniô Medalu Stolema òdbiwô sã w Stôromiesczim Rôtëszù we Gduńskù. Kandidatów do nôdgrodë mòże zgłosëc kòżdi, wësëłającë zgłoszenié do karna sztudérów. Wëbiéru dokònywô Kapituła Medalu, jaką twòrzą fùlprawny nôleżnicë KS "Pomorania". == Laùreacë Medalu Stolema == === XX wiek === {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed collapsible collapsed" style="width:80%;" |- ! colspan="2" align="center" style="background-color:#000" | <span style="color:white">Laùreacë Medalu Stolema w XX wiekù</span> |- ! style="background-color:gold" | <small>Rok</small> ! style="background-color:gold" | <small>Laùreacë</small> |- | <center>[[1967]]</center> | Aleksander Arendt, Kónstanti Bączkòwsczi, Jón Léón Łuka, Agùstin Necel, Edmùnd Pùzdrowsczi, [[Léòkadia Trepczik]], [[Jón Trepczik]] |- | <center>[[1968]]</center> |[[Jón Piépka]], [[Bernat Sëchta]], [[Izabella Trojanowskô]] |- | <center>[[1969]]</center> |Tadeusz Bòlduan, [[Józef Brusczi]], Riszard Kùker, Frido Metsk, Róża Òstrowskô, Marión Kòłodzéj, Tadeùsz Minc |- | <center>[[1970]]</center> |[[Gerard Labùda]], [[Marión Mòkwa]], Òtiliô Szczukòwskô, Léòn Roppel, Anna Òstrowskô, Helena Knut, Władisława Wisniewskô |- | <center>[[1971]]</center> | Andrzéj Bùkòwsczi, Frãcëszk Fenikòwsczi, Henrik Jabłońsczi, [[Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca Kaszëbë|Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca „Kaszëbë” z Kartuz]] |- | <center>[[1972]]</center> |Stanisłôw Gerszewsczi, [[Wòjcech Czedrowsczi]], [[Alojzy Nôgel]] |- | <center>[[1973]]</center> | Kònrôd Cechanowsczi, Sztefaniô Liszkòwskô-Skùrowô, [[Ferdinand Neureiter]], [[Julión Ridzkòwsczi]], Stanisłôw Wësecczi, Jerzi Piankòwsczi, Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca Bëtowsczi Zemie |- | <center>[[1974]]</center> |Bòlesłôw Fac, Zofiô Janukòwicz-Pòbłockô, [[Anna Łajming]], Wawrzińc Samp |- | <center>[[1975]]</center> |Anna Jachnina, [[Stanisłôw Pestka]], Zdzysłôw Stieber |- | <center>[[1976]]</center> |Frãcëszk Mamùszka, [[Stanisłôw Òkóń]], [[Alesz Trojanowsczi]], [[Fabrika Stołowi Pòrcelanë|Fabrika Stołowi Pòrcelanë „Lubiana” w Łubianie]] |- | <center>[[1977]]</center> |[[Aleksander Labùda]], Izajôsz Rzepa, [[Aleksander Tomaczkòwsczi]] |- | <center>[[1978]]</center> |Lech Bądkòwsczi, [[Józef Bòrzëszkòwsczi]], Nôùkòwò Stowôra w Torniu |- | <center>[[1979]]</center> |Hanna Pòpòwskô-Tabòrskô, Róman Klim |- | <center>[[1980]]</center> |[[Édmùnd Kamińsczi]], Kadzmiérz Òstrowsczi, [[Frãcëszk Tréder]] |- | <center>[[1981]]</center> |''nôdgroda nie òsta przëznónô'' |- | <center>[[1982]]</center> | [[Józef Ceynowa]], Władisłôw Kirstein, Féliks Marszałkòwsczi, [[Paweł Szefka]], Aktorskò-Téatrowé Karno „Szopczi” z Lãbòrga |- | <center>[[1983]]</center> | [[Jón Drzéżdżón]], [[Édwôrd Bréza]], [[Jerzi Tréder]], [[Friedhelm Hinze]] |- | <center>[[1984]]</center> |Léónôrd Brzezyńsczi, Marijô Kòwalewskô, Romùald Łukòwicz |- | <center>[[1985]]</center> | [[Jerzi Samp]], Róman Wapińsczi, [[Günter Grass]] |- | <center>[[1986]]</center> | Władisłôw Odińc |- | <center>[[1987]]</center> | Marión Biskùp, Kristina Szalasnô, Fòlkloristiczné Karno „Hòpòwianie” |- | <center>[[1988]]</center> | [[Eùgeniusz Gòłąbk]], [[Antón Peplińsczi]], Jón Własniewsczi, Kaszëbsczé Karno „Kòleczkòwianie” |- | <center>[[1989]]</center> | Elżbiéta Zawackô, [[Frãcëszk Grëcza]], Karno „Tëchlińsczé Skrzatë” |- | <center>[[1990]]</center> | [[Marión Miotk]], Jerzi Knyba |- | <center>[[1991]]</center> | Mark Latoszk z karnã socjologów, [[Stanisłôw Janke]] |- | <center>[[1992]]</center> | Karno Piesni i Tuńca „Serakòjce”, Tadeùsz Gleinert, [[Bògùsłôw Głodowsczi]] |- | <center>[[1993]]</center> | Jón Perszón, Genowefa Pałubickô, [[Jerzi Stachùrsczi]], karno „Mòdrôczi” z Parchòwa i „Mòdrôczczi” z Nôklë |- | <center>[[1994]]</center> | Zygmùnd Szultka, Witóld Bòbrowsczi, Kónrôd Kòbiéla i Andrzéj Kòbiéla |- | <center>[[1995]]</center> | Kadzmiérz Raepke, Henrik Mross |- | <center>[[1996]]</center> | [[Wanda Lew-Czedrowskô|Wanda Czedrowskô]], [[Józef Chełmòwsczi]], Mark Biczkòwsczi |- |<center>[[1997]]</center> |Felicjô Baska-Bòrzëszkòwskô, [[Jón Walkùsz]], Frãcëszk Kwidzyńsczi, Édwôrd Rimar, Kaszëbsczé Lëdowé Karno „Krëbane” z Brus |- |<center>[[1998]]</center> |[[Władisłôw Szulëst]], Bruno Cërocczi, Schola Cantorum Gedanensis |- |<center>[[1999]]</center> |Inga Mach, [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]], Anna Żurakòwskô, Janusz Żurakòwsczi |- |<center>[[2000]]</center> |[[Marión Selin]], Edmùnd Szczesôk |} === XXI wiek === {| class="wikitable mw-collapsible collapsible" style="width:80%;" |- ! colspan="2" align="center" style="background-color:#000" | <span style="color:white">Laùreacë Medalu Stolema w XXI wiekù</span> |- ! style="background-color:gold" | <small>Rok</small> ! style="background-color:gold" | <small>Laùreacë</small> |- | <center>[[2001]]</center> | [[Tadeùsz Gòcłowsczi]], [[Janusz Kòwalsczi]] |- | <center>[[2002]]</center> | Jerzi Dąbrowa-Januszewsczi, [[Danuta Pioch]] |- | <center>[[2003]]</center> | [[Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò|Karno Piesni i Tuńca „Bazunë” z Żukòwa]], Cezari Òbracht-Prondzyńsczi (nie przëjął nôdgrodë) |- | <center>[[2004]]</center> | Jowita Kãcyńskô, Janusz Kùtta |- | <center>[[2005]]</center> | Tadeùsz Linkner, [[Teréza Hoppe]], Stanisłôw Geppert |- | <center>[[2006]]</center> | [[Witosława Frankòwskô]], [[Duszan Pażdżersczi]], [[Donôld Tusk]] |- | <center>[[2007]]</center> | [[Tomôsz Fópka]] |- | <center>[[2008]]</center> | Klub Sztudérów „Jutrzniô” |- | <center>[[2009]]</center> | [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]] |- | <center>[[2010]]</center> | [[Adam Riszard Sykòra]], Zbigniew Jankòwsczi |- | <center>[[2011]]</center> | [[Danuta Stenka]], Andrzéj Gąsorowsczi |- | <center>[[2012]]</center> | [[Dawid Szulëst]], Kaszëbsczé Òglowòsztôłcącé Liceùm w Brusach |- | <center>[[2013]]</center> | [[Jerzi Nacel]] |- | <center>[[2014]]</center> | [[Wanda Kiżewskô]], [[Bòżena Ùgòwskô]] |- | <center>[[2015]]</center> | Aleksandra Kùcharskô-Szefler, Jaromir Szroeder |- | <center>[[2016]]</center> | Kadzmiérz Ickiewicz |- | <center>[[2017]]</center> | [[Róman Skwiercz]] |- | <center>[[2018]]</center> | Maria Pająkòwskô-Kãsëkòwô, Władisłôw Czarnowsczi |- | <center>[[2019]]</center> | Jadwiga Kirkòwskô |- | <center>[[2020]]</center> | Mark Cybùlsczi, [[Édmùnd Szëmikòwsczi]] |- | <center>[[2021]]</center> | Edmùnd Zelińsczi |- | <center>2022</center> | Maria Krosnickô |- | <center>2023</center> | dr Dariusz Majkòwsczi |- | <center>2024</center> | dr Justyna Pòmierskô , prof. Daniel Kalinowsczi |- | <center>2025</center> | [[Artur Jablonsczi|Artur Jabłońsczi]] |} {{Aktualizacjô|2026-03-21|rok}} == Òbaczë téż == * [[Nôdgroda]] * [[Stolem]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20260422142520/https://pomorania.com/projekty/medal-stolema https://pomorania.com/projekty/medal-stolema] [[Kategòrëjô:Medal Stolema| ]] 0jwpzcm7j578al319ow9v3a6rmbyooz 0 12037 197127 187791 2026-05-01T15:04:38Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}}; Òbrôzk 197127 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Szlachta, Stanisław Pepliński 8630.jpg|mały]] '''Stanisłôw Peplińsczi''' (pòl: ''Stanisław Józef Pepliński'') (ùr. [[19 strumiannika]] [[1917]] rokù w [[Skòszewò|Skòszewie]] - ùm. 2002 rokù) – to béł ksądz, Pò maturze òn zaczął sztudérowac w Dëchòwnym Seminarium w Pelplënie. [[Stutthof]] to béł lager, do chtërnégò gò w wòjnie wësłelë, a jegò numer to 37191. Tam òn przeżił, a 1948 rokù dostôł ksãżewsczé swiãcenia. Jakno ksądz béł pòsłóny do [[Chònice|Chònic]] na dosc krótczi czas. Pò wòjnie òn béł jaczis czas w bòlëcë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.geni.com/people/Stanis%C5%82aw-Pepli%C5%84ski/6000000024596054934 ''Stanisław Józef Pepliński''] {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:Peplińsczi Stanisłôw}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Stutthof]] 4zmn6gen4ywouwl3uw1pd025q8uip5y 0 12052 197061 193175 2026-05-01T12:52:10Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczie→Bùtnowé lënczi 197061 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rafael Orozco 1992.jpg|mały|Rafael Orozco Maestre]] '''Rafael José Orozco Maestre''' (ùr. [[24 strëmiannika]] [[1954]] – ùm. [[11 czerwińca]] [[1992]]) béł [[Kolumbiô]] spiéwôrzã. == Diskògrafijô == * 1975 – Adelante * 1975 – Con emoción * 1977 – Binomio de oro * 1977 – Por lo alto * 1978 – Enamorado como siempre * 1978 – Los Elegidos * 1979 – Súper vallenato * 1980 – Clase aparte * 1980 – De caché * 1981 – 5 años de oro * 1982 – Festival vallenato * 1982 – Fuera de serie * 1983 – Mucha calidad * 1984 – Somos vallenato * 1985 – Superior * 1986 – Binomio de oro * 1987 – En concierto * 1988 – Internacional * 1989 – De Exportación * 1990 – De fiesta con binomio de oro * 1991 – De américa * 1991 – Por siempre == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.discogs.com/artist/5121026 Discogs] * [https://musicbrainz.org/artist/51821023-677b-4705-9611-beb722065057 MusicBrainz] * [https://www.allmusic.com/artist/mn0001394527 Allmusic] * [https://www.elvallenato.com/artista_biografia/69/Rafael%20Orozco.htm Biography Rafael Orozco] [[Kategòrëjô:Mùzycë]] tl3x8y8vw18fugo97f4b5ket6g0o2l8 0 12253 197145 194743 2026-05-01T15:57:19Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[II swiatowô wòjna]] 197145 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:October 2023 Gaza−Israel conflict.svg|mały]] '''Wòjna Izraela z Hamasã''' ('''wòjna w Strefie Gaza''') – zbrojny kònflikt międzë [[Izrael]]em a palestińsczimi militarnëmi partami, chtëren trwał głównié w Strefie Gaza òd 7 pazdzérznika 2023 rokù. Biôtczi miały plac téż na Zachòdnym Brzegu [[Jordan (rzéka)|Jordanu]], a [[Hezbollah]] wdôł sã do walki na izraelsko-libańsczi granicë na Gòlanach. To piątnô wòjna międzë Izraelem a Strefą Gaza òd 2008 rokù, bãdącô czãstką izraelsko-palestińsczégò kònfliktu, jak téż nawiãkszą wòjną w regionie òd czasów wòjnë Jom Kipur sprzed 50 lat. Wòjna zaczãła sã 7 pazdzérznika, ga [[Hamas]] zapùscëł nagłi atak na Izrael. Hamas nazwał swòją òperacëjã „'''Bùrza Al-Aksa'''” (arab. عَمَلِيَّة طُوفَان الأقصى). Ze Strefë Gaza òdpàlóné bëło kilka tysiãc rakiet, wëcelowóné głównie w Aszkelon, Sederot i Beer Szewa. Szacëje sã, że òkòło 6000 bòjowników i cywilów przeszło przez graniczną barierã, atakùjąc wojskòwé bazy a téż cywilnëch Izraelitów. W sumie w tim dzéniu zabëto 379 mundurowëch, 725 izraelskich cywilów i 71 òsobów z jinszëch krôjów. 251 ludzi zostało porwanëch do [[Gaza]]. [[Òbrôzk:Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 29.jpg|mały]] Izrael òdpòwiedzôł na atak najwiãkszim donëchczas zbòmbardowanim XXI stolatégò. Wòjskò izraelsczé wszczãłë òperacëjã „Żelazné Miecze”, chtërnô òbejmôła ataki na celë militarné, cywilné i humanitarné w Strefie Gaza. 27 pazdzérznika 2023 izraelsczé wojska wkrocziłë do Gaza, deklarując cel znëszenia Hamasu i òswòbodzeni zakładników. Òd tego czasë zgùnało wiãcy jak 47&nbsp;000 [[Palestińczicë|Palestińczików]], w tim wicy jak pòłowa to białczi i dzecë. Zniszczonô bëła wiãkszosc budownictwa w Gazie: szkołë, uniwersytetë, zabëtczi kulturowé, a téż cmentarze. Wòjna miała wielgô reperkusje na swiatòwi scenie. Bëłë masowé protestë, zwłaszcza na òbronã Palestinë. Izrael doznał krytyczi ze stronë krajów muzëłmańsczich i Globalnegò Pòłudnia, a [[Pôłniowô Afrika]] zaskarżëła go do Międzynarodowegò Trëbunału Sprawiedliwoścë. Tymczasem Izrael dostôwał wcyg pòmòc òd Stanów Zjednoczonych, chtërë blokowałë rezolucje ONZ ò zawieszeniu broni. Wmieszani w kònflikt bëlë téż [[Iran]], [[Hezbollah]] a [[Jemen|jemeńsczi]] rebëlë, czëż prowadziło do wicy rozlégłi bitwë w regionie<ref>[https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/swiat/artykuly/9404005,wojna-w-strefie-gazy-rozlewa-sie-po-bliskim-wschodzie.html Wojna w Strefie Gazy rozlewa się po Bliskim Wschodzie], „Dziennik Gazeta Prawna”, 16 stëcznika 2024.</ref>. == Òbaczë téż == * [[Izrael]] * [[Palestinskô]] * [[II swiatowô wòjna]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Izrael]] [[Kategòrëjô:Wòjna]] msj4c5j2n83svr7i2o9b9u0riui1zc7 197171 197145 2026-05-01T16:57:15Z Orbitminis 18250 197171 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}}[[Òbrôzk:October 2023 Gaza−Israel conflict.svg|mały|Kôrta wòjnë Izraela z Hamasã (stón na 2023)]] '''Wòjna Izraela z Hamasã''' ('''wòjna w Strefie Gaza''') – zbrojny kònflikt midzë [[Izrael]]em a palestińsczima militarnëma partama, chtëren trwôł głównie w Strefie Gaza òd 7 pazdzérznika 2023 rokù. Biôtczi miały plac téż na Zachòdnym Brzegu [[Jordan (rzéka)|Jordanu]], a [[Hezbollah]] wdôł sã do walki na izraelskò-libańsczi granicë na Gòlanach. To piątnô wòjna midzë Izraelem a Strefą Gaza òd 2008 rokù, bãdącô czãstką izraelskò-palestińsczégò kònfliktu, jak téż nôwiãkszą wòjną w regionie òd czasów wòjnë Jom Kipur sprzed 50 lat. Wòjna zaczãła sã 7 pazdzérznika, ga [[Hamas]] zapùscëł nagłi atak na Izrael. Hamas nazwał swòją òperacëjã „'''Bùrza Al-Aksa'''” (arab. عَمَلِيَّة طُوفَان الأقصى). Ze Strefë Gaza òdpàlóné bëło kilka tysiãc rakiet, wëcelowóné głównie w Aszkelon, Sederot i Beer Szewa. Szacëje sã, że òkòło 6000 bòjowników i cywilów przeszło przez graniczną barierã, atakùjąc wojskòwé bazy a téż cywilnëch Izraelitów. W sumie w tim dzéniu zabëto 379 mundurowëch, 725 izraelskich cywilów i 71 òsobów z jinszëch krôjów. 251 ludzi zostało porwanëch do [[Gaza]]. [[Òbrôzk:Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 29.jpg|mały|Òdszkòdowaniô w Strefie Gaza]] Izrael òdpòwiedzôł na atak najwiãkszim donëchczas zbòmbardowanim XXI stolatégò. Wòjskò izraelsczé wszczãłë òperacëjã „Żelazné Miecze”, chtërnô òbejmôła ataki na celë militarné, cywilné i humanitarné w Strefie Gaza. 27 pazdzérznika 2023 izraelsczé wojska wkrocziłë do Gaza, deklarując cel znëszenia Hamasu i òswòbodzeni zakładników. Òd tego czasë zgùnało wiãcy jak 47&nbsp;000 [[Palestińczicë|Palestińczików]], w tim wicy jak pòłowa to białczi i dzecë. Zniszczonô bëła wiãkszosc budownictwa w Gazie: szkołë, uniwersytetë, zabëtczi kulturowé, a téż cmentarze. Wòjna miała wielgô reperkusje na swiatòwi scenie. Bëłë masowé protestë, zwłaszcza na òbronã Palestinë. Izrael doznał krytyczi ze stronë krajów muzëłmańsczich i Globalnegò Pòłudnia, a [[Pôłniowô Afrika]] zaskarżëła go do Międzynarodowegò Trëbunału Sprawiedliwoścë. Tymczasem Izrael dostôwał wcyg pòmòc òd Stanów Zjednoczonych, chtërë blokowałë rezolucje ONZ ò zawieszeniu broni. Wmieszani w kònflikt bëlë téż [[Iran]], [[Hezbollah]] a [[Jemen|jemeńsczi]] rebëlë, czëż prowadziło do wicy rozlégłi bitwë w regionie<ref>[https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/swiat/artykuly/9404005,wojna-w-strefie-gazy-rozlewa-sie-po-bliskim-wschodzie.html Wojna w Strefie Gazy rozlewa się po Bliskim Wschodzie], „Dziennik Gazeta Prawna”, 16 stëcznika 2024.</ref>. == Òbaczë téż == * [[Izrael]] * [[Palestinskô]] * [[II swiatowô wòjna]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Izrael]] [[Kategòrëjô:Wòjna]] 5hsgddnqlq6nfuatsbe3mzickbvbsrt 2 12315 197222 197021 2026-05-02T10:34:32Z Orbitminis 18250 197222 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" !<div align="center" class="usermessage">'''[[Òbrôzk:Kashubian board on shop, Hel, Poland.jpg|bezramki|205x205px]] <big>Pò tidzeniu paùzë, znowù bãdã wrócëł w kaszëbsczi Wikipedie!</big>''' </div>{{#babel:pl|en-2|de-1|csb-0,5}} == CSB [[Òbrôzk:Icons-flag-csb.png|bezramki]] == [[Òbrôzk:Kashubiaball.PNG|lewo|bezramki|94x94px]]Mójn! Nazéwóm sã Adóm. Jô nie ùmiã bëlno gadac pò kaszëbskù :( Ga robiã edicëje w górnosorbsczi Wikipedii, pòstrzegł, że w kaszëbsczi Wikipedii mô mni articzlów, za bëlno krótczich articzlów ë zacht jinszëch. Wiãc pòstanowił ju robic, ùlepszëc ë zbògacëc kaszëbską Wikipedią. Òd 26 gromicznika 2026 r. jem dolmôczã kaszëbsczégò jãzëka w TranslateWiki. [https://translatewiki.net/wiki/User:Orbitminis] == PL [[Òbrôzk:Flag of Poland.svg|bezramki|24x24px]] == Cześć! Nazywam się Adam. Ja nie umiem dobrze gadać po kaszubsku :( Gdy robię edycje w górnołużyckiej Wikipedii, zauważyłem, że w kaszubskiej Wikipedii ma mniej artykułów, za dużo krótkich artykułów i wiele innych. Więc postanowiłem już pracować, ulepszyć i wzbogacić kaszubską Wikipedię. Od 26 lutego 2026 r. jestem tłumaczem języka kaszubskiego w TranslateWiki. <blockquote>Kòżdi je geniuszã, ale jeżlë òbsądzôsz rëbã pò ji mòcë wdrapëwaniô sã na bómie, sprôwi nédżã żëcô wierzący, że je głëpô. – [[Albert Einstein]] </blockquote>[[Òbrôzk:HILLBLU lente.png|bezramki|26x26px]] UserScan''':''' <span class="plainlinks"> [https://xtools.wmflabs.org/pages/csb.wikipedia.org/Orbitminis ùsôdzoné] • [https://xtools.wmflabs.org/ec/?user=Orbitminis&project=csbwiki lëcznik] • [{{fullurl:Specjalna:Rejestr|type=block&page=Wikipedysta:{{urlencode:{{{1}}}}}}} blokadë] • [https://guc.toolforge.org/?user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}|globalny wkłôd] • [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&type=upload&user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}&hide_thanks_log=1 wësłané lopczi]</span> ----'''<big>Artikle: 12 (csb) 100+ (swiat)</big>''' ----[[Zrzesznica Samòstójnëch Państw]], [[Wełtawa]], [[NATO]], [[Sedzëba]], [[Rzéka]], [[Bòsniacczi jãzëk]], [[II swiatowô wòjna]], [[Prezydeńt]], [[Kòsowò je serbsczé]], [[Friderik Chòpin]], [[United Artists]], [[Kaszëbskô Szwajcariô]] ----'''<big>Kategòrie: 2 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[:Kategòrëjô:Rzéczi|Rzéczi]], [[:Kategòrëjô:Historiô|Historiô]] ----'''<big>Szablónë: 2 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[Szablóna:User ru-3]], [[Szablóna:Gduńsczi kréz]] ----'''<big>Pòdzãkòwaniô: 20 (csb) 50+ (swiat)</big>''' ----[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] (11), [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] (9) ----[[Brëkòwnik:Orbitminis/Zapisownik|Mój Zapisownik]] [[Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|bezramki|212x212px]] == Mòje brëkòkôstczë == {{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Firefox logo, 2019.svg|35px]]|Hewòtny brëkòwnik kòrzësta z [[Mozilla Firefox|Firefoxa]].|tło1=#2584A1|tło2=#F58E27}}{{Brëkòkôstka|{{NUMBEROFARTICLES}}|Hewòtny brëkòwnik mëslë, że w kaszëbsczi Wikipedie mómë za mało artiklów.|tło1=#7E7CF2|tło2=#4CEB3F}}{{Brëkòkôstka|[[File:Adminmop-no.gif|35px]]|Hewòtny brëkòwnik nie je administratorã kaszëbsczi Wikipedie, ale jeżlë chcesz, zalecóm ti pòmòcë.}}[[Òbrôzk:Wikipedia-logo-transparent-cropped.png|lewo|bezramki]] |} 191j6njrbzx6tecxewi2yw3u7w5qhfk 197227 197222 2026-05-02T11:28:31Z Orbitminis 18250 197227 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" !<div align="center" class="usermessage">'''[[Òbrôzk:Kashubian board on shop, Hel, Poland.jpg|bezramki|205x205px]] <big>Pò tidzeniu paùzë, znowù bãdã wrócëł w kaszëbsczi Wikipedie!</big>''' </div>{{#babel:pl|en-2|de-1|csb-0,5}} == CSB [[Òbrôzk:Icons-flag-csb.png|bezramki]] == [[Òbrôzk:Kashubiaball.PNG|lewo|bezramki|94x94px]]Mójn! Nazéwóm sã Adóm. Jô nie ùmiã bëlno gadac pò kaszëbskù :( Ga robiã edicëje w górnosorbsczi Wikipedii, pòstrzegł, że w kaszëbsczi Wikipedii mô mni articzlów, za bëlno krótczich articzlów ë zacht jinszëch. Wiãc pòstanowił ju robic, ùlepszëc ë zbògacëc kaszëbską Wikipedią. Òd 26 gromicznika 2026 r. jem dolmôczã kaszëbsczégò jãzëka w TranslateWiki. [https://translatewiki.net/wiki/User:Orbitminis] == PL [[Òbrôzk:Flag of Poland.svg|bezramki|24x24px]] == Cześć! Nazywam się Adam. Ja nie umiem dobrze gadać po kaszubsku :( Gdy robię edycje w górnołużyckiej Wikipedii, zauważyłem, że w kaszubskiej Wikipedii ma mniej artykułów, za dużo krótkich artykułów i wiele innych. Więc postanowiłem już pracować, ulepszyć i wzbogacić kaszubską Wikipedię. Od 26 lutego 2026 r. jestem tłumaczem języka kaszubskiego w TranslateWiki. <blockquote>Kòżdi je geniuszã, ale jeżlë òbsądzôsz rëbã pò ji mòcë wdrapëwaniô sã na bómie, sprôwi nédżã żëcô wierzący, że je głëpô. – [[Albert Einstein]] </blockquote>[[Òbrôzk:HILLBLU lente.png|bezramki|26x26px]] UserScan''':''' <span class="plainlinks"> [https://xtools.wmflabs.org/pages/csb.wikipedia.org/Orbitminis ùsôdzoné] • [https://xtools.wmflabs.org/ec/?user=Orbitminis&project=csbwiki lëcznik] • [{{fullurl:Specjalna:Rejestr|type=block&page=Wikipedysta:{{urlencode:{{{1}}}}}}} blokadë] • [https://guc.toolforge.org/?user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}|globalny wkłôd] • [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&type=upload&user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}&hide_thanks_log=1 wësłané lopczi]</span> ----'''<big>Artikle: 12 (csb) 100+ (swiat)</big>''' ----[[Zrzesznica Samòstójnëch Państw]], [[Wełtawa]], [[NATO]], [[Sedzëba]], [[Rzéka]], [[Bòsniacczi jãzëk]], [[II swiatowô wòjna]], [[Prezydeńt]], [[Kòsowò je serbsczé]], [[Friderik Chòpin]], [[United Artists]], [[Kaszëbskô Szwajcariô]] ----'''<big>Kategòrie: 2 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[:Kategòrëjô:Rzéczi|Rzéczi]], [[:Kategòrëjô:Historiô|Historiô]] ----'''<big>Szablónë: 2 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[Szablóna:User ru-3]], [[Szablóna:Gduńsczi kréz]] ----'''<big>Pòdzãkòwaniô: 20 (csb) 50+ (swiat)</big>''' ----[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] (11), [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] (9) ----[[Brëkòwnik:Orbitminis/Zapisownik|Mój Zapisownik]] == Mòje brëkòkôstczë == {{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Firefox logo, 2019.svg|35px]]|Hewòtny brëkòwnik kòrzëstô z [[Mozilla Firefox|Firefoxa]].|tło1=#2584A1|tło2=#F58E27}}{{Brëkòkôstka|{{NUMBEROFARTICLES}}|Hewòtny brëkòwnik mëslë, że w kaszëbsczi Wikipedie mómë za mało articzlów.|tło1=#7E7CF2|tło2=#4CEB3F}}{{Brëkòkôstka|[[File:Adminmop-no.gif|35px]]|Hewòtny brëkòwnik nie je sprôwnikã kaszëbsczi Wikipedie, le czejbë chcesz, zalecóm ti dòmòcë.}}[[Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|bezramki|212x212px]][[Òbrôzk:Wikipedia-logo-transparent-cropped.png|lewo|bezramki]] |} lt3guyehdq5qq8rfdmttnndmrof5i9v 197228 197227 2026-05-02T11:33:02Z Orbitminis 18250 197228 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" !<div align="center" class="usermessage">'''[[Òbrôzk:Kashubian board on shop, Hel, Poland.jpg|bezramki|205x205px]] <big>Pò tidzeniu paùzë, znowù bãdã wrócëł w kaszëbsczi Wikipedie!</big>''' </div>{{#babel:pl|en-2|de-1|csb-0,5}} == CSB [[Òbrôzk:Icons-flag-csb.png|bezramki]] == [[Òbrôzk:Kashubiaball.PNG|lewo|bezramki|94x94px]]Mójn! Nazéwóm sã Adóm. Jô nie ùmiã bëlno gadac pò kaszëbskù :( Ga robiã edicje w górnosorbsczi Wikipedii, pòstrzegł, że w kaszëbsczi Wikipedii mô mni articzlów, za bëlno krótczich articzlów ë zacht jinszëch. Wiãc pòstanowił ju robic, ùlepszëc ë zbògacëc kaszëbską Wikipedią. Òd 26 gromicznika 2026 r. jem dolmôczã kaszëbsczégò jãzëka w TranslateWiki. [https://translatewiki.net/wiki/User:Orbitminis] Jem Pòlôchã, ni Kaszëbã. == PL [[Òbrôzk:Flag of Poland.svg|bezramki|24x24px]] == Cześć! Nazywam się Adam. Ja nie umiem dobrze gadać po kaszubsku :( Gdy robię edycje w górnołużyckiej Wikipedii, zauważyłem, że w kaszubskiej Wikipedii ma mniej artykułów, za dużo krótkich artykułów i wiele innych. Więc postanowiłem już pracować, ulepszyć i wzbogacić kaszubską Wikipedię. Od 26 lutego 2026 r. jestem tłumaczem języka kaszubskiego w TranslateWiki. Jestem Polakiem, nie Kaszubą. Kòżdi je geniuszã, ale jeżlë òbsądzôsz rëbã pò ji mòcë wdrapëwaniô sã na bómie, sprôwi nédżã żëcô wierzący, że je głëpô. – [[Albert Einstein]] [[Òbrôzk:HILLBLU lente.png|bezramki|26x26px]] UserScan''':''' <span class="plainlinks"> [https://xtools.wmflabs.org/pages/csb.wikipedia.org/Orbitminis ùsôdzoné] • [https://xtools.wmflabs.org/ec/?user=Orbitminis&project=csbwiki lëcznik] • [{{fullurl:Specjalna:Rejestr|type=block&page=Wikipedysta:{{urlencode:{{{1}}}}}}} blokadë] • [https://guc.toolforge.org/?user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}|globalny wkłôd] • [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&type=upload&user={{urlencode:{{{1|{{BASEPAGENAME}}}}}}}&hide_thanks_log=1 wësłané lopczi]</span> ----'''<big>Artikle: 12 (csb) 100+ (swiat)</big>''' ----[[Zrzesznica Samòstójnëch Państw]], [[Wełtawa]], [[NATO]], [[Sedzëba]], [[Rzéka]], [[Bòsniacczi jãzëk]], [[II swiatowô wòjna]], [[Prezydeńt]], [[Kòsowò je serbsczé]], [[Friderik Chòpin]], [[United Artists]], [[Kaszëbskô Szwajcariô]] ----'''<big>Kategòrie: 2 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[:Kategòrëjô:Rzéczi|Rzéczi]], [[:Kategòrëjô:Historiô|Historiô]] ----'''<big>Szablónë: 2 (csb) 10+ (swiat)</big>''' ----[[Szablóna:User ru-3]], [[Szablóna:Gduńsczi kréz]] ----'''<big>Pòdzãkòwaniô: 20 (csb) 50+ (swiat)</big>''' ----[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] (11), [[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]] (9) ----[[Brëkòwnik:Orbitminis/Zapisownik|Mój Zapisownik]] [[Òbrôzk:Traditional kashubian design example.png|bezramki|212x212px]] == Mòje brëkòkôstczë == {{Brëkòkôstka|[[Òbrôzk:Firefox logo, 2019.svg|35px]]|Hewòtny brëkòwnik kòrzëstô z [[Mozilla Firefox|Firefoxa]].|tło1=#2584A1|tło2=#F58E27}}{{Brëkòkôstka|{{NUMBEROFARTICLES}}|Hewòtny brëkòwnik mëslë, że w kaszëbsczi Wikipedie mómë za mało articzlów.|tło1=#7E7CF2|tło2=#4CEB3F}}{{Brëkòkôstka|[[File:Adminmop-no.gif|35px]]|Hewòtny brëkòwnik nie je sprôwnikã kaszëbsczi Wikipedie, le czejbë chcesz, zalecóm ti dòmòcë.}}[[Òbrôzk:Wikipedia-logo-transparent-cropped.png|lewo|bezramki]] |} iyz6z2v91fo9ymdcyamqrt3xz34bi6s 2 12317 197205 195967 2026-05-02T07:28:41Z Orbitminis 18250 197205 wikitext text/x-wiki <div style="float: center; border: 1px solid #000; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style=" background: #EFFFFF" | style="font-size: 10pt; padding: 4pt; line-height: 1.25em; color: black; text-align: left;" | '''Witómë w mojim zapisowniku! Bôczënk: Hewòtny zapisownik służë sã do napisaniô nadchòdzącëch artiklów ë szablónów. Proszã ni editowac mojégò zapisownika! (ni jo)''' |}</div> [[Òbrôzk:Arvid_Liljelund_-_Man_Singing_Hymn_-_A_I_187_-_Finnish_National_Gallery.jpg|mały|''"Człowiek'' ''spiéwô himn"'' aùtorstwa Arvida Liljelunda (1884)]] '''Himn''' ({{Jãz.|gr}}. ὕμνος ''hýmnos'' – ''piesń pòchwalnô'') – ùroczëstô ë pòdniosłô piesń pòchwalnô, zwëczajno ò apòsztroficznym charakterze, kòmpònowanô na czesc bóżstwa, òsoblëwi òsobë, wëdarzeniô, tatczëznë (kraju), a negò téż ideji. == Historiô == W kòle eùropejsczi kùlturë himnë znóne były w basenie Morza Śródziemnego już w starożytności. Na stałe weszły do kanonów kulturowych wraz z rozwojem chrześcijaństwa, który uczynił swoim ten rodzaj literacki wzorując się na hebrajskim Starym Testamencie i judeochrześcijańskim Nowym Testamencie. * Bank po raz szósty z rzędu zajął I miejsce w rankingu „Gwiazdy Bankowości 2021”, który ocenia całokształt działalności banku. ING uzyskał również pierwsze miejsca w kategoriach podsumowujących wzrost, efektywność, innowacyjność i relacje z klientami. Ranking jest organizowany przez Dziennik Gazetę Prawną i firmę doradczą PwC * ING Bank Śląski został liderem wśród banków pod względem udziału w dystrybucji środków unijnych w ramach inicjatywy „Kredyt na innowacje technologiczne” * ING Bank Śląski otrzymał dwie nagrody w XXVI edycji Rankingu Banków Miesięcznika Finansowego Bank 2021 ** I miejsce w kategorii „Lider efektywności sektora bankowego w Polsce” ** I miejsce w kategorii „Lider popularności wśród klientów banków” === 2020 === * ING Bank Śląski otrzymał nagrodę Best Mobile Banking App w konkursie World’s Best Corporate/Institutional Digital Banks in Central & Eastern Europe 2020. Organizatorem konkursu jest międzynarodowy magazyn Global Finance. * ING Bank Śląski otrzymał tytuł CEE’s Best Digital Bank. Wyróżnienie przyznała kapituła międzynarodowego konkursu Euromoney Awards of Excellence 2020. Organizatorem jest prestiżowy brytyjski magazyn Euromoney. * ING Bank Śląski został potrójnie wyróżniony w konkursie Best Digital Solutions for SMEs w Europie Środkowo-Wschodniej. Kapituła nagrodziła bankowość internetową, bankowość mobilną oraz cyfrowe rozwiązania w zakresie finansowania dla małych i średnich firm. * ING Bank Śląski otrzymał nagrodę główną w konkursie Siła Przyciągania za strategiczne podejście do działań well-being. fhvnu1rpt4iecu462bgg4w7gu2ealh5 197207 197205 2026-05-02T07:45:32Z Orbitminis 18250 197207 wikitext text/x-wiki <div style="float: center; border: 1px solid #000; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style=" background: #EFFFFF" | style="font-size: 10pt; padding: 4pt; line-height: 1.25em; color: black; text-align: left;" | '''Witómë w mojim zapisowniku! Bôczënk: Hewòtny zapisownik służë sã do napisaniô nadchòdzącëch artiklów ë szablónów. Proszã ni editowac mojégò zapisownika! (ni jo)''' |}</div> [[Òbrôzk:Arvid_Liljelund_-_Man_Singing_Hymn_-_A_I_187_-_Finnish_National_Gallery.jpg|mały|''"Człowiek'' ''spiéwô himn"'' aùtorstwa Arvida Liljelunda (1884)]] '''Himn''' ({{Jãz.|gr}}. ὕμνος ''hýmnos'' – ''piesń pòchwalnô'') – ùroczëstô ë pòdniosłô piesń pòchwalnô, zwëczajno ò apòsztroficznym charakterze, kòmpònowanô na czesc bóżstwa, òsoblëwi òsobë, wëdarzeniô, tatczëznë (kraju), a negò téż ideji. == Historiô == W kòle eùropejsczi kùlturë himnë znóne były w basenie Morza Śródziemnego już w starożytności. Na stałe weszły do kanonów kulturowych wraz z rozwojem chrześcijaństwa, który uczynił swoim ten rodzaj literacki wzorując się na hebrajskim Starym Testamencie i judeochrześcijańskim Nowym Testamencie. * Bank pò rôz szósti z rzãdù zajił I plac w rankingù „Gwiôzdë Bankòwiznë 2021”, chtëren òbsądzô całownotë dzejanié bankù. ING ùzwëskôł téż pierszé place w kategòriach pòdszmërowiwająwëch dwiga, efektiwnosc, nowactwò i relacje z klijentama. Ranking je organizowany przez Dziennik Gazetę Prawną i firmę doradczą PwC * Szląsczi Bank ING został liderem wśród banków pod względem udziału w dystrybucji środków unijnych w ramach inicjatywy „Kredyt na innowacje technologiczne” * Szląsczi Bank ING otrzymał dwie nagrody w XXVI edycji Rankingu Banków Miesięcznika Finansowego Bank 2021 ** I miejsce w kategorii „Lider efektywności sektora bankowego w Polsce” ** I miejsce w kategorii „Lider popularności wśród klientów banków” === 2020 === * Szląsczi Bank ING otrzymał nagrodę Best Mobile Banking App w konkursie World’s Best Corporate/Institutional Digital Banks in Central & Eastern Europe 2020. Organizatorem konkursu jest międzynarodowy magazyn Global Finance. * Szląsczi Bank ING otrzymał tytuł CEE’s Best Digital Bank. Wyróżnienie przyznała kapituła międzynarodowego konkursu Euromoney Awards of Excellence 2020. Organizatorem jest prestiżowy brytyjski magazyn Euromoney. * Szląsczi Bank ING został potrójnie wyróżniony w konkursie Best Digital Solutions for SMEs w Europie Środkowo-Wschodniej. Kapituła nagrodziła bankowość internetową, bankowość mobilną oraz cyfrowe rozwiązania w zakresie finansowania dla małych i średnich firm. * Szląsczi Bank ING otrzymał nagrodę główną w konkursie Siła Przyciągania za strategiczne podejście do działań well-being. ke1z5g5x9s8zm2vjlo1gd2kyybuu424 197209 197207 2026-05-02T08:01:44Z Orbitminis 18250 197209 wikitext text/x-wiki <div style="float: center; border: 1px solid #000; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style=" background: #EFFFFF" | style="font-size: 10pt; padding: 4pt; line-height: 1.25em; color: black; text-align: left;" | '''Witómë w mojim zapisowniku! Bôczënk: Hewòtny zapisownik służë sã do napisaniô nadchòdzącëch artiklów ë szablónów. Proszã ni editowac mojégò zapisownika! (ni jo)''' |}</div> [[Òbrôzk:Arvid_Liljelund_-_Man_Singing_Hymn_-_A_I_187_-_Finnish_National_Gallery.jpg|mały|''"Człowiek'' ''spiéwô himn"'' aùtorstwa Arvida Liljelunda (1884)]] '''Himn''' ({{Jãz.|gr}}. ὕμνος ''hýmnos'' – ''piesń pòchwalnô'') – ùroczëstô ë pòdniosłô piesń pòchwalnô, zwëczajno ò apòsztroficznym charakterze, kòmpònowanô na czesc bóżstwa, òsoblëwi òsobë, wëdarzeniô, tatczëznë (kraju), a negò téż ideji. == Historiô == W kòle eùropejsczi kùlturë himnë znóne były w basenie Morza Śródziemnego już w starożytności. Na stałe weszły do kanonów kulturowych wraz z rozwojem chrześcijaństwa, który uczynił swoim ten rodzaj literacki wzorując się na hebrajskim Starym Testamencie i judeochrześcijańskim Nowym Testamencie. === 2020 === * Szląsczi Bank ING nagrodę Best Mobile Banking App w kònkùrsë World’s Best Corporate/Institutional Digital Banks in Central & Eastern Europe 2020. Organizatorem konkursu jest międzynarodowy magazyn Global Finance. * Szląsczi Bank ING òtrzëmôł titel CEE’s Best Digital Bank. Wyróżnienie przyznała kapituła międzynarodowego konkursu Euromoney Awards of Excellence 2020. Organizatorem jest prestiżowy brytyjski magazyn Euromoney. * Szląsczi Bank ING został potrójnie wyróżniony w konkursie Best Digital Solutions for SMEs w Europie Środkowo-Wschodniej. Kapituła nagrodziła bankowość internetową, bankowość mobilną oraz cyfrowe rozwiązania w zakresie finansowania dla małych i średnich firm. * Szląsczi Bank ING otrzymał nagrodę główną w konkursie Siła Przyciągania za strategiczne podejście do działań well-being. ifnd4o0v5e67px3fttzrh2jvaghdx74 0 12355 197204 196454 2026-05-02T06:48:44Z Orbitminis 18250 kaszebienie 197204 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|miono=Союз Советских Социалистических Республик|fana=Flag of the Soviet Union.svg|miono-genitiw=Związku Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|herb=Coat of arms of the Soviet Union (1956–1991).svg|mòtto=Пролетарии всех стран, соединяйтесь!<br>Robòtnicë wszëtczich krôjów, parłãczce sã!|na karce=Union of Soviet Socialist Republics (orthographic projection).svg|jãzëk=[[Rusczi jãzëk|rusczi]]|stolëca=Mòskwa|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=22 mln|procent-wòdë=|dëtk=rubel sowiecczi|kòd dëtka=SUR|Internet=.su|kòd=SU|himn=Государственный гимн СССР<br> (Państwòwi himn ZSSR) <center>[[Òbrôzk:Soviet Union national anthem (instrumental), 1977.oga]]</center>|czasowô cona=+2 (Mińsk) do +13 (Kamczatka)|swiãto=7 lëstopadnika, 1 maja|lëdztwò=293 047 571|rok=1991|Mònarcha=|Prezydeńt=Michaił Gorbaczow|Premiéra=Iwan Siłajew|telefón=+7|lata jistnienia=1922–1991|data lëkwidacji=26 gòdnika 1991|data ùsôdzenia=30 gòdnika 1922|aùtowi kòd=SU }} '''Związk/Zrzesza Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików''' (''ZSSR''), '''Związk/Zrzesz Sowiecczi''' abò '''Związk/Zrzesza Socjalisticznëch Radzecczich Repùblików''' (''ZSRR''), '''Związk/Zrzesz Radzecczi''' ([[Rusczi jãzëk|rus]]. ''Союз Советских Социалистических Республик'', ''Советский Союз'', ''СССР''), a téż '''Zrzesz Socjalistnych Sowiecczich Repùblik''' bëł państwã w latach 1922–1991, dzélowo pòłożonym w pòrénkòwi i nordowo-pòrénkòwi [[Eùropa|Eùropie]], a dzélowo w [[Azëjô|Azëji]]. Stolëcznym gardã bëła [[Mòskwa]]. Z przëczënë rujanowi rewòlucji, wëszëznë w Rusczi òbjeli kòmùniscë, pòwstała [[Ruskô Federacëjô Socjalisticznô Sowieckô Repùblika]], chtërna zjednóła sã z [[Ùkrajińskô Socjalisticznô Sowieckô Repùblika|Ùkrajińską Socjalisticzną Sowiecką Repùbliką]], [[Zakaùkaskô Federacëjô Socjalisticznô Sowieckô Repùblika|Zakaùkaską Federacëją Socjalisticzną Sowiecką Repùbliką]] i [[Biôłoruskô Socjalisticznô Sowieckô Repùblika|Biôłoruską Socjalisticzną Sowiecką Repùbliką]] i [[30 gòdnika]] 1922 ùsadzëłë Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików<ref>[https://www.britannica.com/place/Soviet-Union Soviet Union] Encyclopedia Britannica</ref>. [[Fòrma państwã|Fòrmã rządów]] ZSSR bëł kòmùnisticzny tòtalitarizm. Jedëną partią bëła partiô bòlszewików. W krôju miôła môl pròpaganda, òdrzucanié procëmników pòliticznich, fùlnô kòntrola nód żëcém òbëwatelów. Na spòdlém kòmùnisticzny déjolodżi przemësł, hańdel i gbùrzëzna bëłë włôsnoscã państwa<ref name=":1">[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Zwiazek-Socjalistycznych-Republik-Radzieckich;4002438.html Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich] Encyklopedia PWN</ref>. 23 zélnika 1939 ZSSR i Niemieckô pòdpisôlë dogôdënkã Ribbentrop-Mołotow, dogôdënkã ò niagresji i pòdzôle [[Pòlskô|Pòlsczi]], 17 séwnika radzecczé wòjska zaatakòwôlë Pòlskô, rozpòczãła sã [[II swiatowô wòjna]]. 30 séwnika 1939 ZSRR zaatakòwôł [[Fińskô]], zaczãła sã grãdô [[zëmòwô wòjna]]. 12 strëmiannika 1940 [[Fińskô]] i Związk Radzecczi zawôlë pòkój, Związk òdebrôł Fińsczi dzél teritorium<ref name=":0">''Małe tablice - historia'', Adamantan, 2017, str. 30</ref>. 22 czerwińca 1941 Rzeszô zaatakòwëłô ZSRR (Òperacjô Barbarossa), wiãc nen stôł sã zdrësznikã Aliantów. 8 maja 1945 miôła môl kapitulacjô Rzeszë<ref name=":0" />. ZSRR ùstôł jistniec 26 gòdnika 1991<ref>[https://polskieradio24.pl/artykul/506410,20-lat-po-rozpadzie-zsrr-rosja-znow-chce-byc-imperium 20 lat po rozpadzie ZSRR, Rosja znów chce być imperium] Polskie radio</ref>. == Gòspòdarka == Na zôczątkù w Rusczi a pózni w ZSSR brëkòwóno wòjenny kòmùnizm, chtëren òpiérôł sã fùlny centralizacji pòdzélu i wëmiônie dobrów. Bëł państwòwi mònopòl i zakôz priwatnégò hańdlu. Z przëczënë pòrażeniô lëdzy w 1921 wòjenny kòmùnizm òstôł zastãpiony bez nowô gòspòdarczô pòlitikã (NEP, [[Rusczi jãzëk|rus]]. ''новая экономическая политика'', nowaja ekonomiczeskaja politika)<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/komunizm-wojenny;3924722.html komunizm wojenny] Encyklopedia PWN</ref>. == Stalinizm == Za rządów Józefa Stalina w ZSSR narodzëł sã systema totalitarny o mionie Stalinizmu. W kraju panowałô tcza jednostczi, propaganda<ref>Opulski R. [https://plus.dziennikpolski24.pl/o-kulcie-jozefa-stalina-i-jego-implikacjach/ar/c15-17335145 O kulcie Józefa Stalina i jego implikacjach] Dziennik Polski</ref>, eliminowanié procëmników pòliticznich, pôłna kòntrola nad żëcém lëdzi<ref name=":1" />. W Związku Sowiecczim bëł złożony systema represëji. W całym kraju bëły lagry prôcë (łagry), pod kontrolã Głównego Zarządu Lagrowego (GUŁag)<ref>[https://historia.dorzeczy.pl/183008/historia-gulagu-sowieckie-lagry.html Archipelag zbrodni] Historia DoRzeczy</ref><ref>[https://gulag.online/articles/historie-gulagu?locale=pl Historie Gułagu] Gulag Online</ref>. Stalinizm trwał do smierci Stalina w 1953. == Repùbliki ZSSR == {| class="wikitable" align="center" style="text-align: center" | style="background: #DCDCDC" |Repùbliki ZSSR | style="background: #DCDCDC" |Lata | style="background: #DCDCDC" |Państwa dzysdniowi | style="background: #DCDCDC" |[[Zrzesznica Samòstójnëch Państw|ZSP]] | style="background: #DCDCDC" |[[NATO]] | style="background: #DCDCDC" |[[Europejskô Ùnijô|EÙ]] | style="background: #DCDCDC" |[[Eùrazëjskô Gospodarczo Wespòlëzna|EAGW]] |- | width="20%" |Armeńskô SSR¹ | width="20%" |1936–1991 | width="20%" |[[Armenijô]] |1991 | - | - | - |- |Azerskô SSR¹ |1936–1991 |[[Azerbejdżan]] |1991 | - | - | - |- |Biôłoruskô SSR |1922–1991 |[[Biôłorus]] |1991 | - | - |2002 |- |Estońskô SSR |1940–1991 |[[Estoniô]] | - |2004 |2004 | - |- |Grëzóńskô SSR¹ |1936–1991 |[[Grëzóńskô]] |1993-2008 | - | - | - |- |Kazachskô SSR |1936–1991 |[[Kazachstan]] |1991 | - | - |2002 |- |Karelo-Fińskô SSR² |1940-1956 |[[Ruskô]] | - | - | - | - |- |Kirgiskô SSR |1936–1991 |[[Kirgistan]] |1991 | - | - |2002 |- |Lëtewskô SSR |1940–1991 |[[Lëtwa]] | - |2004 |2004 | - |- |Łotewskô SSR |1940–1991 |[[Łotwa]] | - |2004 |2004 | - |- |Mołdawskô SSR |1940–1991 |[[Mòłdawiô]] |1991 | - | - | - |- |Ruskô FSSR |1922–1991 |[[Ruskô]] |1991 | - | - |2002 |- |Tadżickô SSR |1929–1991 |[[Tadżikistan]] |1991 | - | - |2002 |- |Turkmeńskô SSR |1925–1991 |[[Turkmenistan]] |1991-2005 | - | - | - |- |Ukrajińskô SSR |1922–1991 |[[Ùkrajina|Ukrajina]] |1991-2018 | - | - | - |- |Ùzbeckô SSR |1925–1991 |[[Ùzbekistan]] |1991 | - | - | - |- |- | colspan="7" align="left" |¹ do 1936 Zakaukaskô FSSR ² w 1956 włączenié do Rusczi FSSR |} == Galeriô przédników == <gallery> Vladimir Lenin in July 1920 by Pavel Zhukov.jpg|[[Włodzmiérz Lenin]]<br>(1922–1924) JStalin Secretary general CCCP 1942.jpg|[[Józef Stalin]]<br>(1924–1953) Georgy Malenkov 1953.jpg|[[Gieorgij Malenkow]]<br>(1953) Bundesarchiv Bild 183-B0628-0015-035, Nikita S. Chruchstschow.jpg|[[Nikita Chruszczow]]<br>(1953–1964) Leonid Brežněv (Bundesarchiv).jpg|[[Leonid Breżniew]]<br>(1964–1982) RIAN archive 101740 Yury Andropov, Chairman of KGB.jpg|[[Jurij Andropow]]<br>(1982–1984) KonstantinChernenko2.jpg|[[Konstantin Czernienko]]<br>(1984–1985) Mikhail Gorbachev 1987.jpg|[[Michaił Gorbaczow]]<br>(1985–1991) </gallery> == Òbaczë téż == * [[Zrzesznica Samòstójnëch Państw]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Dôwne państwa w Eùropie]] 5x7w3jxdypfli2k8p459cwc3w07xweu 0 12397 197212 196339 2026-05-02T08:47:36Z Orbitminis 18250 letczé òdkaszëbienié (zarôz wszëtczich pózni ògarnã!) 197212 wikitext text/x-wiki {{Verify}} [[Òbrôzk:Jar Rzeki Raduni.jpg|prawo|bezramki|250x250px]] '''Wiłóz Rzéczi Redëni''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Jar Rzeki Raduni'') – krôjòbrazowi rezerwat przirodë na [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczim Pòjezerzù]] w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], ùtwòrzóny w 1972 rokù. Zajimô òbrëmienié 84,24 [[Hektar|ha]] (akt namieniający pòdôwôł 74,26 ha). Najdiwô sã w fùlnoscë w Òbrëmieniu Chronionégò Krôjòbrazù Dolënë Redëni, je téż włączóny do secë Nôtura 2000. == Charakteristikô == Rezerwat òbjimô stolemny dzél przełomu [[Reduniô|Rëduni]], zwónégò Babidolsczim Przełomã, bez mòrenowé grzëpë (zjawiszcze erozjë) z pòrosniãtima grądã i łãgã stokama. Je to jedno z nôbògatniszich na niżu stanowiszczów florë i roscënnoscë ò charakterze pòdgórsczim. Wiłóz Reduni bëł fragmeńtã turisticznégò szlachù czółnowich spłiwów (decyzją Regionalné Direkcjë Òchronë Strzodowiszcza we Gduńsku, zgodno z òbòwiązującym planã òchronë: „Czółnowi ruch rzeką Rëdunią w dzélu pòkriwającëm sã z obrëmienim rezerwatu Wiłóz Rzeki Raduni jest niedozwòlóny”). Nôblëższé môlëznë to Babi Dół, [[Bòrowò (Gmina Kartuzë)|Bòrowò]] i [[Bòrkòwò]]. Znajduje sã na turisticznym szlachu Kartësczim. * Òbrëmienié: 84,24 ha * Minimalny wësok 122 m n.p.m. * Maksymalny wësok 172 m n.p.m. * Klasë sedlisków i % pòkrëcô: iglasté lasë 24%; miészané lasë 76% == Nôtura 2000 == Rezerwat leżi w grëńcach òbrëmienia Nôtura 2000 Wiłóz Rzéczi Rëduni PLH220011. Na taczi ôrt definiuje òbrëmienié ''Fòrmùlarz danëch Nôtura 2000'':<blockquote>„Òbrëmienié objima przełomòwi dzél rzéczi [[Reduniô|Rëduni]]. Rzéka płënié dnã kamowégò wiłozu, twòrząc meandrë. Dolëzna i stromé zbòcza (do 45 st. nachileniô) o wësokòscë do 40 m, poroscãté są lescowim lasã (grądë, łądżi); placama na dnie wąwozu wëstãpùją pòdmòkłé łączi. Rosce tuwò wiele górsczich roscënów a téż jinszch rzôdczich gatënków. Òstoja mô òsoblëwi mikroklimat, ò wësoczé wilgòtnoscë i niższich temperaturach w porównanim z prziległima terenama. Przełom rzéczi rozcyna rozległi lesny kòmpleks, w chtërnym dominują grądowé sedliszcza”.</blockquote> == Przëpisë == <references /> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Babi Dół]] [[Kategòrëjô:Reduniô]] [[Kategòrëjô:Aleksãdr Majkòwsczi]] ij0w9mycxjlbxwtw68ovyigb7n8rnvi 197213 197212 2026-05-02T09:05:32Z Orbitminis 18250 kaszebienie 197213 wikitext text/x-wiki {{Verify}} [[Òbrôzk:Jar Rzeki Raduni.jpg|prawo|bezramki|250x250px]] '''Wiłóz Rzéczi Redëni''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Jar Rzeki Raduni'') – krôjòbrazowi rezerwat przirodë na [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczim Pòjezerzù]] w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], ùsadzóny w 1972 rokù. Zajimô òbrëmienié 84,24 [[Hektar|ha]] (akt namieniający pòdôwôł 74,26 ha). Najdiwô sã w fùlnoscë w [[Òbrëmienié Chronionégò Krôjòbrazù|Òbrëmieniu Chronionégò Krôjòbrazù]] Dolënë Redëni, je téż włączóny do secë [[Nôtëra 2000]]. == Charakteristika == Rezerwat òbjimô stolemny dzél przełomu [[Reduniô|Redëni]], zwónégò Babidolsczim Przełomã, bez mòrenowé grzëpë (zjawiszcze erozjë) z pòrosniãtima grądã i łãgã stokama. Je to jedno z nôbògatniszich na niżu stanowiszczów florë i roscënnoscë ò charakterze pòdgórsczim. Wiłóz Reduni bëł fragmeńtã turisticznégò szlachù czółnowich spłiwów (decyzją Regionalné Direkcjë Òchronë Strzodowiszcza we Gduńsku, zgodno z òbòwiązującym planã òchronë: „Czółnowi ruch rzeką Rëdunią w dzélu pòkriwającëm sã z obrëmienim rezerwatu Wiłóz Rzeki Raduni jest niedozwòlóny”). Nôblëższé môlëznë to Babi Dół, [[Bòrowò (Gmina Kartuzë)|Bòrowò]] i [[Bòrkòwò]]. Znajduje sã na turisticznym szlachu Kartësczim. * Òbrëmienié: 84,24 ha * Minimalny wësok 122 m n.p.m. * Nôwikszi wësok 172 m n.p.m. * Klasë sedlësków i % pòkrëcô: iglasté lasë 24%; miészané lasë 76% == Nôtëra 2000 == Rezerwat leżi w grańcach òbrëmieniô Nôtëra 2000 Wiłóz Rzéczi Redëni PLH220011. Na taczi ôrt definiujã òbrëmienié ''Fòrmùlarz pòdôwków Nôtëra 2000'':<blockquote>„Òbrëmienié objimô przełómòwi dzél rzéczi [[Reduniô|Redëni]]. Rzéka płinié dnã kamowégò wiłozu, twòrząc meandrë. Dolëzna i przëtczé zbòcza (do 45 st. nachileniô) ò wësokòscë do 40 m, poroscãté są lescowim lasã (grądë, łãdżi); placama na dnie wądołu wëstãpùją pòdmòkłé łączi. Rosce tuwò zacht górsczich roscënów a téż jinszich rzôdczich gatënków. Òstoja mô òsoblëwi mikroklimat, ò wësoczé wilgòtnoscë i niższich temperaturach w porównanim z prziległima terenama. Przełóm rzéczi rozcyna rozległi lesny kòmpleks, w chtërnym wastowują grądowé sedlëszcza”.</blockquote> == Przëpisë == <references /> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Babi Dół]] [[Kategòrëjô:Reduniô]] [[Kategòrëjô:Aleksãdr Majkòwsczi]] 3t6tw94a4tvpdifleeuv65tzwxfwh5m 197214 197213 2026-05-02T09:05:45Z Orbitminis 18250 Orbitminis przeniós starnã [[Wiłóz Rzéczi Reduni]] do [[Wiłóz Rzéczi Redëni]] 197213 wikitext text/x-wiki {{Verify}} [[Òbrôzk:Jar Rzeki Raduni.jpg|prawo|bezramki|250x250px]] '''Wiłóz Rzéczi Redëni''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Jar Rzeki Raduni'') – krôjòbrazowi rezerwat przirodë na [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczim Pòjezerzù]] w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], ùsadzóny w 1972 rokù. Zajimô òbrëmienié 84,24 [[Hektar|ha]] (akt namieniający pòdôwôł 74,26 ha). Najdiwô sã w fùlnoscë w [[Òbrëmienié Chronionégò Krôjòbrazù|Òbrëmieniu Chronionégò Krôjòbrazù]] Dolënë Redëni, je téż włączóny do secë [[Nôtëra 2000]]. == Charakteristika == Rezerwat òbjimô stolemny dzél przełomu [[Reduniô|Redëni]], zwónégò Babidolsczim Przełomã, bez mòrenowé grzëpë (zjawiszcze erozjë) z pòrosniãtima grądã i łãgã stokama. Je to jedno z nôbògatniszich na niżu stanowiszczów florë i roscënnoscë ò charakterze pòdgórsczim. Wiłóz Reduni bëł fragmeńtã turisticznégò szlachù czółnowich spłiwów (decyzją Regionalné Direkcjë Òchronë Strzodowiszcza we Gduńsku, zgodno z òbòwiązującym planã òchronë: „Czółnowi ruch rzeką Rëdunią w dzélu pòkriwającëm sã z obrëmienim rezerwatu Wiłóz Rzeki Raduni jest niedozwòlóny”). Nôblëższé môlëznë to Babi Dół, [[Bòrowò (Gmina Kartuzë)|Bòrowò]] i [[Bòrkòwò]]. Znajduje sã na turisticznym szlachu Kartësczim. * Òbrëmienié: 84,24 ha * Minimalny wësok 122 m n.p.m. * Nôwikszi wësok 172 m n.p.m. * Klasë sedlësków i % pòkrëcô: iglasté lasë 24%; miészané lasë 76% == Nôtëra 2000 == Rezerwat leżi w grańcach òbrëmieniô Nôtëra 2000 Wiłóz Rzéczi Redëni PLH220011. Na taczi ôrt definiujã òbrëmienié ''Fòrmùlarz pòdôwków Nôtëra 2000'':<blockquote>„Òbrëmienié objimô przełómòwi dzél rzéczi [[Reduniô|Redëni]]. Rzéka płinié dnã kamowégò wiłozu, twòrząc meandrë. Dolëzna i przëtczé zbòcza (do 45 st. nachileniô) ò wësokòscë do 40 m, poroscãté są lescowim lasã (grądë, łãdżi); placama na dnie wądołu wëstãpùją pòdmòkłé łączi. Rosce tuwò zacht górsczich roscënów a téż jinszich rzôdczich gatënków. Òstoja mô òsoblëwi mikroklimat, ò wësoczé wilgòtnoscë i niższich temperaturach w porównanim z prziległima terenama. Przełóm rzéczi rozcyna rozległi lesny kòmpleks, w chtërnym wastowują grądowé sedlëszcza”.</blockquote> == Przëpisë == <references /> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Babi Dół]] [[Kategòrëjô:Reduniô]] [[Kategòrëjô:Aleksãdr Majkòwsczi]] 3t6tw94a4tvpdifleeuv65tzwxfwh5m 1 12398 197216 191305 2026-05-02T09:05:46Z Orbitminis 18250 Orbitminis przeniós starnã [[Diskùsëjô:Wiłóz Rzéczi Reduni]] do [[Diskùsëjô:Wiłóz Rzéczi Redëni]] 191305 wikitext text/x-wiki == articzel Wiłóz Rzéczi Reduni i Wiłóz Reduni dëblują sã == proszã ò sparłãczenié [[Brëkòwnik:Geszteftman|Geszteftman]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Geszteftman|diskùsëjô]]) 06:44, 21 stë 2026 (CET) 26s5tlez3tbdkqr77asv94bo2mp419u 0 12425 197144 197050 2026-05-01T15:57:05Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Wòjna Izraela z Hamasã]] 197144 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Infobox collage for WWII.PNG|mały|Drëgô swiatowô wòjna]] '''Drëgô swiatowô wòjna''' – nôwiãkszi òbrojony kònflikt w [[Historiô|historie]] swiata, chtëren dérowôł òd 1 séwnika [[1939]] do 2 séwnika [[1945]] (w [[Eùropa|Eùropie]] do 8 môja 1945) ë òbjimôł swòjim dzejaniã całô Eùropã, wschòdną i pôłniowò-wschòdną [[Azëjô|Azjã]], nordową [[Afrika|Afrikã]], dzélë [[Blisczi Pòrénk|Blisczégò Pòrénkù]] i wszëtczé òceanë. Niechtërne dzélë wòjnë rëchòwały sã nawetka w [[Arktika|Arktice]] i [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]]. Òprócz nie dżibnąwszy wszëtczich eùropejsczich państwów, brałë w ni udziél głowné państwa Nordowi i [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americzi]], [[Aùstralëjô (kòntinent)|Aùstraliô]] i Azji. Głownëma strónama kònfliktu bëłë państwa òsy i państwa Ficëpòstawnëch Aliansów (alijancë). * Państwa òsë – Trzecy Zrzesz Miemiecczi, Faszistowsczé Jitalskô, Japòńsczé Jimperium ë jich sojusznicë, Na zôczątkù wespółrobiący wrôz z Radzecczim Związkã (ZSRR); * Aliancë – Państwa kòalicje antihitlerowsczi, pòczãła ją [[Wiôlgô Britanijô|Wiôlgò Britanijô]], Francjô i [[Pòlskô]], do chtërnëch dołączëlë pò tim midzy jinszima Radzecczi Związk, ÙSA ë Jitalskô == Òbaczë téż == * [[Wòjna Izraela z Hamasã]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Historiô]] [[Kategòrëjô:Drëgô swiatowô wòjna]] fw9ufse2ba5stmxo26xzr9lcdqicznc 4 12528 197055 197020 2026-05-01T12:46:48Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczie 197055 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-03</h3> <div class="mw-collapsible-content"> *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galeria|34138|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- * 2026-03-27 pl Art: 1 690 890; Galeria: 31162 (1.84%); Zobacz też: 213589 (12.63%); Przypisy: 1161185 (68.67%); Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%); \{\{Commons: 12760 (0.75%); * 2026-03-27 szl Art: 60 103; Galeryjŏ: 322 (0.54%); ; Przipisy: 1400 (2.33%); Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%); \{\{Commons: 362 (0.6%); * 2026-03-27 hsb Art: 14 238; Galerija: 66 (0.46%); ; Nóžki: 3191 (22.41%); Žórła: 6156 (43.24%); Wotkazaj: 2297 (16.13%); \{\{Commons: 5798 (40.72%); * 2026-03-27 dsb Art: 3444; Galerija: 428 (12.43%); ; Žrědła: 538 (15.62%); Wótkaze: 387 (11.24%); \{\{Commons: 1362 (39.55%); ---- {| class="wikitable" |+ ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2026-03-27 |pl |1 690 890 |Galeria: 31162 (1.84%); |Zobacz też: 213589 (12.63%); |Przypisy: 1161185 (68.67%) |Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%) |\{\{Commons: 12760 (0.75%) |- |2026-03-27 |szl |60 103 |Galeryjŏ: 322 (0.54%) | |Przipisy: 1400 (2.33%) |Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%) |\{\{Commons: 362 (0.6%) |- |2026-03-27 |hsb |14 238 |Galerija: 66 (0.46%) |Nóžki: 3191 (22.41%) |Žórła: 6156 (43.24%) |Wotkazaj: 2297 (16.13%) | \{\{Commons: 5798 (40.72%) |- |2026-03-27 |dsb |3444 |Galerija: 428 (12.43%) | |Žrědła: 538 (15.62%) |Wótkaze: 387 (11.24%) |\{\{Commons: 1362 (39.55%) |} </div> </div> ---- <div class="mw-collapsible"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-04</h3> <div class="mw-collapsible-content"> {| class="wikitable sortable" |+ ! !K. !A. !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 ||csb ||5536 ||0.78% (43) ||2.31% (128) ||2.17% (120) ||26.61% (1473) ||4.03% (223) |- |2026-03-30 ||csb ||5536 ||0.81% (45) ||2.49% (138) ||2.64% (146) ||27.87% (1543)||4.68% (259) |- |2026-03-31 ||csb ||5538 ||0.83% (46) ||2.53% (140) ||2.71% (150) ||29.25% (1620) ||5.4% (299) |- ! ! K. !! A. !!\&lt;gallery ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Zobacz też"|pl}} "Zobacz też"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Zobŏcz tyż\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Zobŏcz tyż\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Hlej tež\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Hlej tež\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Glědaj teke\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Glědaj teke\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Související články"|cs}} "Související články"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"See also"|en}} "See also"]'' * de:''[{{/S|insource:"Siehe auch"|de}} "Siehe auch"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Vidu ankaŭ"|eo}} "Vidu ankaŭ"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * <nowiki><references></nowiki> * pl:''[{{/S|insource:"Przypisy"|pl}} "Przypisy"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Przipisy\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Przipisy\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nožki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Žrědła\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Reference"|cs}} "Reference"]'' * sk: ''[{{/S|insource:"Referencie"|sk}} "Referencie"]'' * en:''[{{/S|insource:"References"|en}} "References"]'' * de:''[{{/S|insource:"Einzelnachweise"|de}} "Einzelnachweise"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Referencoj"|eo}} "Referencoj"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Linki zewnętrzne"|pl}} "Linki zewnętrzne"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Linki zewnyntrzne\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Linki zewnyntrzne\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wotkazaj\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Wotkazaj\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wótkaze\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Wótkaze\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Externí odkazy"|cs}} "Externí odkazy"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"External links"|en}} "External links"]'' * de:''[{{/S|insource:"Weblinks"|de}} "Weblinks"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Eksteraj ligiloj"|eo}} "Eksteraj ligiloj"]'' !!\{\{Commons |- |2026-04-09 ||pl ||1 691 002||{{%t|2.34|3=(39487)}} ||{{%t|12.63|3=(213648)}} ||{{%t|68.71|3=(1161912)}} ||{{%t|25.54|3=(431956)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||szl||60 103||{{%t|1.52|3=(915)}} ||{{%t|0.16|3=(95)}} ||{{%t|0.15|3=(90)}} ||{{%t|0.21|3=(126)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||hsb||14 238||{{%t|4.75|3=(676)}} ||{{%t|1.21|3=(172)}} ||{{%t|22.41|3=(3191)}} ||{{%t|16.13|3=(2297)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||dsb||3444||{{%t|16.58|3=(571)}} ||{{%t|1.98|3=(68)}} ||{{%t|37.47|3=({{#expr: 108+648+534}})}} ||{{%t|11.24|3=(387)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||cs ||589 694||{{%t|7.83|3=(46147)}} ||{{%t|18.62|3=(109816)}} ||{{%t|74.07|3=(436853)}} ||{{%t|77.32|3=(456023)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||sk ||259 208||{{%t|3.67|3=(9507)}} ||{{%t|26.31|3=(68190)}} ||{{%t|50.55|3=(131036)}} ||{{%t|31.3|3=(81140)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||en ||7 166 313||{{%t|2.63|3=(188533)}} ||{{%t|25.35|3=(1816956)}} ||{{%t|89.05|3=(6382097)}} ||{{%t|43.67|3=(3130035)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||de ||3 111 906||{{%t|4.46|3=(138754)}} ||{{%t|15.11|3=(470345)}} ||{{%t|60.26|3=(1875287)}} ||{{%t|67.67|3=(2106192)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||eo ||384 071||{{%t|7.84|3=(30122)}} ||{{%t|27.85|3=(106970)}} ||{{%t|32.36|3=(124279)}} ||{{%t|49.81|3=(191292)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- ! !K. !! A. !![{{/S|insource:/\<gallery/|csb}} /=\s*\&lt;gallery\s*=/]!! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Òbaczë téż\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Òbaczë téż\s*=/] !! [{{/S|hastemplate:Przëpisë}} hastemplate:<br>Przëpisë] !! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Bùtnowé lënczi\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Bùtnowé lënczi\s*=/]!! [{{/S|hastemplate:Commons}} hastemplate:<br>Commons] |- |2026-04-01 ||csb ||5538 ||{{%t|1.01|3=(56)}} ||{{%t|2.53|3=(140)}} ||{{%t|2.89|3=(160)}} ||{{%t|29.23|3=(1619)}} ||{{%t|6.16|3=(341)}} |- |2026-04-02 ||csb ||5538 ||{{%t|1.07|3=(59)}} ||{{%t|2.58|3=(143)}} ||{{%t|3.03|3=(168)}} ||{{%t|29.94|3=(1658)}} ||{{%t|7.1|3=(393)}} |- |2026-04-03 ||csb ||5539 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.14|3=(174)}} ||{{%t|32.17|3=(1782)}} ||{{%t|8.9|3=(493)}} |- |2026-04-04 ||csb ||5541 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.18|3=(176)}} ||{{%t|32.38|3=(1794)}} ||{{%t|9.11|3=(505)}} |- |2026-04-05 ||csb ||5541 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.51|3=(250)}} ||{{%t|3.63|3=(201)}} ||{{%t|33.55|3=(1859)}} ||{{%t|10.54|3=(584)}} |- |2026-04-06 ||csb ||5543 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.73|3=(262)}} ||{{%t|3.66|3=(203)}} ||{{%t|33.81|3=(1874)}} ||{{%t|10.81|3=(599)}} |- |[https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-04/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-04-07] ||csb ||5543 ||{{%t|1.32|3=(73)}} ||{{%t|5.21|3=(289)}} ||{{%t|4.8|3=(266)}} ||{{%t|35.06|3=(1944)}} ||{{%t|12.17|3=(675)}} |- |2026-04-08 ||csb ||5546 ||{{%t|2.33|3=(129)}} ||{{%t|5.97|3=(331)}} ||{{%t|7.99|3=(443)}} ||{{%t|36.12|3=(2003)}} ||{{%t|17.6|3=(976)}} |- |2026-04-09 ||csb ||5549 ||{{%t|2.49|3=(138)}} ||{{%t|6.67|3=(370)}} ||{{%t|8.38|3=(465)}} ||{{%t|36.53|3=(2027)}} ||{{%t|18.31|3=(1016)}} |- |2026-04-10 ||csb ||5549 ||{{%t|2.5|3=(139)}} ||{{%t|7.75|3=(430)}} ||{{%t|8.69|3=(482)}} ||{{%t|36.84|3=(2044)}} ||{{%t|18.83|3=(1045)}} |- |2026-04-12 ||csb ||5550 ||{{%t|2.45|3=(141)}} ||{{%t|7.98|3=(443)}} ||{{%t|8.79|3=(488)}} ||{{%t|36.76|3=(2041)}} ||{{%t|19.2|3=(1066)}} |- |2026-04-13 ||csb ||5552 ||{{%t|2.61|3=(145)}} ||{{%t|8.45|3=(469)}} ||{{%t|8.95|3=(497)}} ||{{%t|37.27|3=(2069)}} ||{{%t|19.88|3=(1104)}} || {{%t|{{#expr: (5552-1250)/5552*100 round 2}}|3=({{#expr: (5552-1250)}})}} |- |2026-04-14 ||csb ||5553 ||{{%t|2.65|3=(147)}} ||{{%t|8.93|3=(496)}} ||{{%t|9.08|3=(504)}} ||{{%t|38.25|3=(2124)}} ||{{%t|21.16|3=(1175)}} || {{%t|{{#expr: (5553-1249)/5553*100 round 2}}|3=({{#expr: (5553-1249)}})}} |- |2026-04-15 ||csb ||5554 ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}} |- |2026-04-16 ||csb ||5559 ||{{%t|2.73|3=(152)}} ||{{%t|10.97|3=(610)}} ||{{%t|9.39|3=(522)}} ||{{%t|39.74|3=(2209)}} ||{{%t|23.1|3=(1284)}} || {{%t|{{#expr: (5559-1262)/5559*100 round 2}}|3=({{#expr: (5559-1262)}})}} |} * 2026-04-24 5561 <gallery\s: 2.86% (159) Òbaczë téż: 12.16% (676) Przëpisë: 9.66% (537) Bùtnowé: 40.77% (2267) Commons: 24.89% (1384) * 2026-04-28 5563 <gallery\s: 2.89% (161) Òbaczë téż: 13.27% (738) Przëpisë: 10.08% (561) Bùtnowé: 42.01% (2337) Commons: 26.5% (1474) * 2026-04-29 5564 <gallery\s: 2.93% (163) Òbaczë téż: 14.07% (783) Przëpisë: 10.15% (565) Bùtnowé: 42.94% (2389) Commons: 27.57% (1534) * 2026-04-30 5564 <gallery\s: 2.97% (165) Òbaczë téż: 14.47% (805) Przëpisë: 10.23% (569) Bùtnowé: 43.17% (2402) Commons: 28.09% (1563) <gallery\s: {{/S+|\<gallery|165|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Òbaczë téż: {{/S+|Òbaczë téż|805|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Przëpisë: {{/S+|Przëpisë|569|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Bùtnowé: {{/S+|Bùtnowé|2402|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Commons: {{/S+|Commons|1563|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> ---- <nowiki>|2026-04-XX ||csb ||</nowiki>{{NUMBEROFARTICLES:R}}<nowiki> ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}}</nowiki> ---- ---- * {{/S+|\<gallery|1280|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> * {{NUMBEROFARTICLES:R}}-NNN * csb: [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=-insource%3A%2FImage%3A%2F+-insource%3A%2F%C3%92br%C3%B4zk%3A%2F+-deepcat%3AKal%C3%A3darium+-insource%3A%2F.svg%2Fi+-insource%3A%2F.png%2Fi+-insource%3A%2F.jpg%2Fi+-insource%3A%2F.jpeg%2Fi+-insource%3A%2F.gif%2Fi&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 bez obrazka] * bez obrazka: ** csb: 39.89% (2216); -Kalãdarium: 23.04% (1280) [https://petscan.wmcloud.org/?ores_type=any&referrer_name=&links_to_all=&talk_page_exists=both&active_tab=tab_templates_n_links&negcats=Kal%C3%A3darium&ns%5B0%5D=1&before=&larger=&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&interface_language=en&show_soft_redirects=both&max_statements=&cb_labels_yes_l=1&edits%5Bbots%5D=both&manual_list_wiki=&project=wikipedia&links_to_any=&templates_any=&manual_list=&sparql=&depth=18&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&edits%5Banons%5D=both&show_redirects=both&cb_labels_any_l=1&since_rev0=&search_max_results=500&langs_labels_yes=&output_compatability=catscan&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&rxp_filter=&smaller=&templates_yes=&search_filter=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&sitelinks_no=&page_image=no&outlinks_yes=&cb_labels_no_l=1&min_sitelink_count=&after=&ores_prob_from=&min_redlink_count=1&doit=][https://petscan.wmcloud.org/?page_image=no&links_to_no=&sitelinks_any=&langs_labels_no=&sparql=&interface_language=en&ns%5B0%5D=1&sparql_server=wikidata&output_limit=&langs_labels_yes=&depth=18&min_statements=&since_rev0=&subpage_filter=either&project=wikipedia&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&common_wiki=auto&search_query=&minlinks=&sortorder=ascending&rxp_filter=&wikidata_item=no&cb_labels_any_l=1&before=&after=&labels_no=&min_redlink_count=1&max_age=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&search_max_results=500&min_sitelink_count=&max_sitelink_count=&smaller=&active_tab=tab_templates_n_links&cb_labels_no_l=1&outlinks_any=&outlinks_yes=&show_soft_redirects=both&ores_prob_to=&cb_labels_yes_l=1&search_filter=&namespace_conversion=keep&doit=] ** csb: 2026-04-15 1264/5555; 2200/5555 ** pl: 29.21% (494098) [https://petscan.wmcloud.org/?cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_no_l=1&talk_page_exists=both&search_max_results=500&common_wiki=auto&before=&search_wiki=&language=pl&show_redirects=both&minlinks=&output_compatability=catscan&max_age=&referrer_name=&categories=Kategorie&project=wikipedia&max_identifiers=&active_tab=tab_categories&outlinks_any=&sparql_server=wikidata&labels_yes=&depth=18&wpiu=any&min_redlink_count=1&output_limit=&max_statements=&wikidata_label_language=&labels_no=&ores_prob_to=&show_soft_redirects=both&negcats=&rxp_filter=&outlinks_no=&templates_yes=&page_image=no&edits%5Bbots%5D=both&since_rev0=&sitelinks_no=&search_filter=&cb_labels_yes_l=1&manual_list=&source_combination=&sitelinks_yes=&ores_type=any&ns%5B0%5D=1] ** szl: 77.73% (46774) [https://petscan.wmcloud.org/?sitelinks_yes=&min_identifiers=&sortby=none&rxp_filter=&search_max_results=500&links_to_no=&labels_no=&subpage_filter=either&cb_labels_any_l=1&templates_yes=&sitelinks_no=&langs_labels_no=&links_to_any=&namespace_conversion=keep&categories=Przod%C5%84o+zajta&max_statements=&outlinks_yes=&templates_no=&labels_any=&ores_prob_to=&referrer_url=&cb_labels_yes_l=1&minlinks=&ns%5B0%5D=1&page_image=no&edits%5Banons%5D=both&max_sitelink_count=&show_redirects=both&language=szl&links_to_all=&sitelinks_any=&langs_labels_any=&interface_language=en&min_redlink_count=1&max_identifiers=&cb_labels_no_l=1&project=wikipedia&larger=&manual_list_wiki=&depth=18&outlinks_any=&common_wiki=auto&min_sitelink_count=&maxlinks=&doit=] ** hsb: 29.77% (4238) [https://petscan.wmcloud.org/?interface_language=en&min_sitelink_count=&maxlinks=&project=wikipedia&depth=18&pagepile=&wpiu=any&wikidata_source_sites=&language=hsb&page_image=no&cb_labels_no_l=1&min_redlink_count=1&after=&show_disambiguation_pages=both&outlinks_no=&max_identifiers=&max_age=&max_statements=&langs_labels_no=&output_limit=&outlinks_yes=&min_statements=&wikidata_label_language=&templates_no=&show_soft_redirects=both&talk_page_exists=both&cb_labels_any_l=1&subpage_filter=either&wikidata_item=no&ns%5B0%5D=1&ores_prob_from=&sparql_server=wikidata&sitelinks_yes=&search_max_results=500&common_wiki_other=&search_query=&namespace_conversion=keep&categories=%21H%C5%82owna+kategorija&common_wiki=auto&templates_yes=&cb_labels_yes_l=1&before=&wikidata_prop_item_use=&format=html&search_wiki=&doit=] ** dsb: 22.83% (786) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&outlinks_yes=&categories=%21G%C5%82owna+kategorija&project=wikipedia&referrer_name=&search_filter=&langs_labels_any=&referrer_url=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&maxlinks=&templates_no=&min_sitelink_count=&links_to_no=&pagepile=&max_statements=&subpage_filter=either&active_tab=tab_categories&max_sitelink_count=&wikidata_item=no&wikidata_label_language=&cb_labels_no_l=1&ns%5B0%5D=1&sitelinks_no=&sparql=&talk_page_exists=both&page_image=no&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&common_wiki=auto&links_to_all=&min_statements=&depth=18&minlinks=&wikidata_prop_item_use=&language=dsb&cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_yes_l=1&larger=&labels_no=&sortby=none&common_wiki_other=&smaller=&doit=] ** cs: 42.18% (248854) [https://petscan.wmcloud.org/?manual_list_wiki=&langs_labels_any=&cb_labels_yes_l=1&pagepile=&source_combination=&search_wiki=&wikidata_prop_item_use=&search_max_results=500&outlinks_yes=&langs_labels_no=&after=&search_filter=&depth=18&show_soft_redirects=both&search_query=&sortorder=ascending&edits%5Bflagged%5D=both&language=cs&active_tab=tab_categories&wikidata_item=no&output_limit=&categories=Hlavn%C3%AD+kategorie&referrer_name=&ns%5B0%5D=1&templates_yes=&common_wiki=auto&cb_labels_no_l=1&page_image=no&minlinks=&max_statements=&project=wikipedia&wpiu=any&namespace_conversion=keep&sitelinks_yes=&sparql_server=wikidata&min_redlink_count=1&subpage_filter=either&maxlinks=&cb_labels_any_l=1&ores_prediction=any&outlinks_no=&sitelinks_no=&interface_language=en&max_age=&referrer_url=&templates_no=] ** sk: 39.48% (102371) [https://petscan.wmcloud.org/?min_redlink_count=1&interface_language=en&talk_page_exists=both&langs_labels_yes=&project=wikipedia&langs_labels_no=&search_filter=&language=sk&max_identifiers=&depth=18&ores_prediction=any&cb_labels_yes_l=1&sortby=none&source_combination=&templates_yes=&page_image=no&after=&wikidata_source_sites=&ores_prob_from=&cb_labels_any_l=1&edits%5Bflagged%5D=both&smaller=&show_disambiguation_pages=both&wikidata_item=no&sitelinks_any=&templates_no=&negcats=&sortorder=ascending&manual_list=&cb_labels_no_l=1&search_max_results=500&outlinks_yes=&templates_any=&sparql_server=wikidata&ns%5B0%5D=1&edits%5Bbots%5D=both&categories=Z%C3%A1kladn%C3%A9+kateg%C3%B3rie&common_wiki=auto&outlinks_any=&outlinks_no=&subpage_filter=either&links_to_all=&minlinks=&labels_no=] ** en: >500000 [] ** de: >500000 [] ** eo: 33.82% (129952) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&ores_prediction=any&interface_language=en&search_wiki=&depth=18&sitelinks_yes=&show_soft_redirects=both&labels_any=&edits%5Bflagged%5D=both&templates_any=&cb_labels_any_l=1&page_image=no&maxlinks=&cb_labels_no_l=1&outlinks_no=&links_to_all=&links_to_any=&categories=%C4%88io&sparql=&ns%5B0%5D=1&outlinks_yes=&language=eo&search_filter=&wikidata_source_sites=&min_identifiers=&sortby=none&cb_labels_yes_l=1&referrer_name=&langs_labels_any=&show_disambiguation_pages=both&langs_labels_no=&output_compatability=catscan&minlinks=&min_statements=&sitelinks_any=&subpage_filter=either&since_rev0=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&max_identifiers=&langs_labels_yes=&labels_no=&project=wikipedia&doit=] * dsb: [{{/S|-insource:/{{=}} Žrědła {{=}}/ insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} -insource:/= Žrědła =/ insource:/=\s*Žrědła\s*=/] * dsb: [{{/S|insource:/\<ref/ -insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} insource:/\<ref/ -insource:/=\s*Nóžki\s*=/ -insource:/=\s*Žrědła\s*=/ -insource:/=\s*Nožki\s*=/] == <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> == {| class="wikitable" |+ |{{%t|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> |} * 2026-04-09 — 0.29% (16) * 2026-04-12 — 0.45% (25) * 2026-04-15 — 0.63% (35) * 2026-04-16 — 0.81% (45) * 2026-04-23 — 1.17% (65) * 2026-04-29 — 1.71% (95) * 2026-05-01 — 1.89% (105) * {{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH2}}-{{CURRENTDAY2}} — {{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}% ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) ---- </div><!-- 2026-04--> </div><!-- 2026-04--> ---- <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">+</h3> <div class="mw-collapsible-content"> <code>+<br> |-<br> |2026-04-08<br> |'''csb'''<br> |{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}<br> |{{/S+|\<gallery|139|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|Òbaczë téż|430|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Przëpisë|482|csb|raw=1|flag=i}}<br> |{{/S+|Bùtnowé lënczi|2044|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Commons|1045|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * <s>2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}}</s> → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Biografiô|18|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Lëteratura|741|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-07 {{/S+|Przëpisczi|169|csb}} * <s>2026-04-15 {{/S+|Czëtôj téż|1|csb}}</s> → 0 (2026-04-15) * 2026-04-15 {{/S+|\{\{msg|12|csb}} * 2026-04-16 {{/S+|Zdroje|35|csb}} * <s>2026-05-01 {{/S+|Bùtnowé lënczie|13|csb}}</s> → 0 (2026-05-01) ---- * [[Brëkòwnik:Iketsi/2]] * [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=miono-genitiw%3F&title=Specjaln%C3%B4:Szukaj&go=Bi%C3%A9j%21&ns0=1 miono-genitiw?] </div><!-- + --> </div><!-- + --> 3fr5l8cq6arc5q6fhc1hnq8jx02jgce 197074 197055 2026-05-01T13:53:47Z Iketsi 3254 Spisënk zamkłoscë (Spis treści) 197074 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-03</h3> <div class="mw-collapsible-content"> *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galeria|34138|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- * 2026-03-27 pl Art: 1 690 890; Galeria: 31162 (1.84%); Zobacz też: 213589 (12.63%); Przypisy: 1161185 (68.67%); Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%); \{\{Commons: 12760 (0.75%); * 2026-03-27 szl Art: 60 103; Galeryjŏ: 322 (0.54%); ; Przipisy: 1400 (2.33%); Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%); \{\{Commons: 362 (0.6%); * 2026-03-27 hsb Art: 14 238; Galerija: 66 (0.46%); ; Nóžki: 3191 (22.41%); Žórła: 6156 (43.24%); Wotkazaj: 2297 (16.13%); \{\{Commons: 5798 (40.72%); * 2026-03-27 dsb Art: 3444; Galerija: 428 (12.43%); ; Žrědła: 538 (15.62%); Wótkaze: 387 (11.24%); \{\{Commons: 1362 (39.55%); ---- {| class="wikitable" |+ ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2026-03-27 |pl |1 690 890 |Galeria: 31162 (1.84%); |Zobacz też: 213589 (12.63%); |Przypisy: 1161185 (68.67%) |Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%) |\{\{Commons: 12760 (0.75%) |- |2026-03-27 |szl |60 103 |Galeryjŏ: 322 (0.54%) | |Przipisy: 1400 (2.33%) |Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%) |\{\{Commons: 362 (0.6%) |- |2026-03-27 |hsb |14 238 |Galerija: 66 (0.46%) |Nóžki: 3191 (22.41%) |Žórła: 6156 (43.24%) |Wotkazaj: 2297 (16.13%) | \{\{Commons: 5798 (40.72%) |- |2026-03-27 |dsb |3444 |Galerija: 428 (12.43%) | |Žrědła: 538 (15.62%) |Wótkaze: 387 (11.24%) |\{\{Commons: 1362 (39.55%) |} </div> </div> ---- <div class="mw-collapsible"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-04</h3> <div class="mw-collapsible-content"> {| class="wikitable sortable" |+ ! !K. !A. !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 ||csb ||5536 ||0.78% (43) ||2.31% (128) ||2.17% (120) ||26.61% (1473) ||4.03% (223) |- |2026-03-30 ||csb ||5536 ||0.81% (45) ||2.49% (138) ||2.64% (146) ||27.87% (1543)||4.68% (259) |- |2026-03-31 ||csb ||5538 ||0.83% (46) ||2.53% (140) ||2.71% (150) ||29.25% (1620) ||5.4% (299) |- ! ! K. !! A. !!\&lt;gallery ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Zobacz też"|pl}} "Zobacz też"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Zobŏcz tyż\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Zobŏcz tyż\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Hlej tež\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Hlej tež\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Glědaj teke\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Glědaj teke\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Související články"|cs}} "Související články"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"See also"|en}} "See also"]'' * de:''[{{/S|insource:"Siehe auch"|de}} "Siehe auch"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Vidu ankaŭ"|eo}} "Vidu ankaŭ"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * <nowiki><references></nowiki> * pl:''[{{/S|insource:"Przypisy"|pl}} "Przypisy"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Przipisy\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Przipisy\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nožki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Žrědła\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Reference"|cs}} "Reference"]'' * sk: ''[{{/S|insource:"Referencie"|sk}} "Referencie"]'' * en:''[{{/S|insource:"References"|en}} "References"]'' * de:''[{{/S|insource:"Einzelnachweise"|de}} "Einzelnachweise"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Referencoj"|eo}} "Referencoj"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Linki zewnętrzne"|pl}} "Linki zewnętrzne"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Linki zewnyntrzne\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Linki zewnyntrzne\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wotkazaj\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Wotkazaj\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wótkaze\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Wótkaze\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Externí odkazy"|cs}} "Externí odkazy"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"External links"|en}} "External links"]'' * de:''[{{/S|insource:"Weblinks"|de}} "Weblinks"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Eksteraj ligiloj"|eo}} "Eksteraj ligiloj"]'' !!\{\{Commons |- |2026-04-09 ||pl ||1 691 002||{{%t|2.34|3=(39487)}} ||{{%t|12.63|3=(213648)}} ||{{%t|68.71|3=(1161912)}} ||{{%t|25.54|3=(431956)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||szl||60 103||{{%t|1.52|3=(915)}} ||{{%t|0.16|3=(95)}} ||{{%t|0.15|3=(90)}} ||{{%t|0.21|3=(126)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||hsb||14 238||{{%t|4.75|3=(676)}} ||{{%t|1.21|3=(172)}} ||{{%t|22.41|3=(3191)}} ||{{%t|16.13|3=(2297)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||dsb||3444||{{%t|16.58|3=(571)}} ||{{%t|1.98|3=(68)}} ||{{%t|37.47|3=({{#expr: 108+648+534}})}} ||{{%t|11.24|3=(387)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||cs ||589 694||{{%t|7.83|3=(46147)}} ||{{%t|18.62|3=(109816)}} ||{{%t|74.07|3=(436853)}} ||{{%t|77.32|3=(456023)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||sk ||259 208||{{%t|3.67|3=(9507)}} ||{{%t|26.31|3=(68190)}} ||{{%t|50.55|3=(131036)}} ||{{%t|31.3|3=(81140)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||en ||7 166 313||{{%t|2.63|3=(188533)}} ||{{%t|25.35|3=(1816956)}} ||{{%t|89.05|3=(6382097)}} ||{{%t|43.67|3=(3130035)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||de ||3 111 906||{{%t|4.46|3=(138754)}} ||{{%t|15.11|3=(470345)}} ||{{%t|60.26|3=(1875287)}} ||{{%t|67.67|3=(2106192)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||eo ||384 071||{{%t|7.84|3=(30122)}} ||{{%t|27.85|3=(106970)}} ||{{%t|32.36|3=(124279)}} ||{{%t|49.81|3=(191292)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- ! !K. !! A. !![{{/S|insource:/\<gallery/|csb}} /=\s*\&lt;gallery\s*=/]!! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Òbaczë téż\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Òbaczë téż\s*=/] !! [{{/S|hastemplate:Przëpisë}} hastemplate:<br>Przëpisë] !! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Bùtnowé lënczi\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Bùtnowé lënczi\s*=/]!! [{{/S|hastemplate:Commons}} hastemplate:<br>Commons] |- |2026-04-01 ||csb ||5538 ||{{%t|1.01|3=(56)}} ||{{%t|2.53|3=(140)}} ||{{%t|2.89|3=(160)}} ||{{%t|29.23|3=(1619)}} ||{{%t|6.16|3=(341)}} |- |2026-04-02 ||csb ||5538 ||{{%t|1.07|3=(59)}} ||{{%t|2.58|3=(143)}} ||{{%t|3.03|3=(168)}} ||{{%t|29.94|3=(1658)}} ||{{%t|7.1|3=(393)}} |- |2026-04-03 ||csb ||5539 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.14|3=(174)}} ||{{%t|32.17|3=(1782)}} ||{{%t|8.9|3=(493)}} |- |2026-04-04 ||csb ||5541 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.18|3=(176)}} ||{{%t|32.38|3=(1794)}} ||{{%t|9.11|3=(505)}} |- |2026-04-05 ||csb ||5541 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.51|3=(250)}} ||{{%t|3.63|3=(201)}} ||{{%t|33.55|3=(1859)}} ||{{%t|10.54|3=(584)}} |- |2026-04-06 ||csb ||5543 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.73|3=(262)}} ||{{%t|3.66|3=(203)}} ||{{%t|33.81|3=(1874)}} ||{{%t|10.81|3=(599)}} |- |[https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-04/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-04-07] ||csb ||5543 ||{{%t|1.32|3=(73)}} ||{{%t|5.21|3=(289)}} ||{{%t|4.8|3=(266)}} ||{{%t|35.06|3=(1944)}} ||{{%t|12.17|3=(675)}} |- |2026-04-08 ||csb ||5546 ||{{%t|2.33|3=(129)}} ||{{%t|5.97|3=(331)}} ||{{%t|7.99|3=(443)}} ||{{%t|36.12|3=(2003)}} ||{{%t|17.6|3=(976)}} |- |2026-04-09 ||csb ||5549 ||{{%t|2.49|3=(138)}} ||{{%t|6.67|3=(370)}} ||{{%t|8.38|3=(465)}} ||{{%t|36.53|3=(2027)}} ||{{%t|18.31|3=(1016)}} |- |2026-04-10 ||csb ||5549 ||{{%t|2.5|3=(139)}} ||{{%t|7.75|3=(430)}} ||{{%t|8.69|3=(482)}} ||{{%t|36.84|3=(2044)}} ||{{%t|18.83|3=(1045)}} |- |2026-04-12 ||csb ||5550 ||{{%t|2.45|3=(141)}} ||{{%t|7.98|3=(443)}} ||{{%t|8.79|3=(488)}} ||{{%t|36.76|3=(2041)}} ||{{%t|19.2|3=(1066)}} |- |2026-04-13 ||csb ||5552 ||{{%t|2.61|3=(145)}} ||{{%t|8.45|3=(469)}} ||{{%t|8.95|3=(497)}} ||{{%t|37.27|3=(2069)}} ||{{%t|19.88|3=(1104)}} || {{%t|{{#expr: (5552-1250)/5552*100 round 2}}|3=({{#expr: (5552-1250)}})}} |- |2026-04-14 ||csb ||5553 ||{{%t|2.65|3=(147)}} ||{{%t|8.93|3=(496)}} ||{{%t|9.08|3=(504)}} ||{{%t|38.25|3=(2124)}} ||{{%t|21.16|3=(1175)}} || {{%t|{{#expr: (5553-1249)/5553*100 round 2}}|3=({{#expr: (5553-1249)}})}} |- |2026-04-15 ||csb ||5554 ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}} |- |2026-04-16 ||csb ||5559 ||{{%t|2.73|3=(152)}} ||{{%t|10.97|3=(610)}} ||{{%t|9.39|3=(522)}} ||{{%t|39.74|3=(2209)}} ||{{%t|23.1|3=(1284)}} || {{%t|{{#expr: (5559-1262)/5559*100 round 2}}|3=({{#expr: (5559-1262)}})}} |} * 2026-04-24 5561 <gallery\s: 2.86% (159) Òbaczë téż: 12.16% (676) Przëpisë: 9.66% (537) Bùtnowé: 40.77% (2267) Commons: 24.89% (1384) * 2026-04-28 5563 <gallery\s: 2.89% (161) Òbaczë téż: 13.27% (738) Przëpisë: 10.08% (561) Bùtnowé: 42.01% (2337) Commons: 26.5% (1474) * 2026-04-29 5564 <gallery\s: 2.93% (163) Òbaczë téż: 14.07% (783) Przëpisë: 10.15% (565) Bùtnowé: 42.94% (2389) Commons: 27.57% (1534) * 2026-04-30 5564 <gallery\s: 2.97% (165) Òbaczë téż: 14.47% (805) Przëpisë: 10.23% (569) Bùtnowé: 43.17% (2402) Commons: 28.09% (1563) <gallery\s: {{/S+|\<gallery|165|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Òbaczë téż: {{/S+|Òbaczë téż|805|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Przëpisë: {{/S+|Przëpisë|569|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Bùtnowé: {{/S+|Bùtnowé|2402|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Commons: {{/S+|Commons|1563|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> ---- <nowiki>|2026-04-XX ||csb ||</nowiki>{{NUMBEROFARTICLES:R}}<nowiki> ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}}</nowiki> ---- ---- * {{/S+|\<gallery|1280|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> * {{NUMBEROFARTICLES:R}}-NNN * csb: [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=-insource%3A%2FImage%3A%2F+-insource%3A%2F%C3%92br%C3%B4zk%3A%2F+-deepcat%3AKal%C3%A3darium+-insource%3A%2F.svg%2Fi+-insource%3A%2F.png%2Fi+-insource%3A%2F.jpg%2Fi+-insource%3A%2F.jpeg%2Fi+-insource%3A%2F.gif%2Fi&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 bez obrazka] * bez obrazka: ** csb: 39.89% (2216); -Kalãdarium: 23.04% (1280) [https://petscan.wmcloud.org/?ores_type=any&referrer_name=&links_to_all=&talk_page_exists=both&active_tab=tab_templates_n_links&negcats=Kal%C3%A3darium&ns%5B0%5D=1&before=&larger=&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&interface_language=en&show_soft_redirects=both&max_statements=&cb_labels_yes_l=1&edits%5Bbots%5D=both&manual_list_wiki=&project=wikipedia&links_to_any=&templates_any=&manual_list=&sparql=&depth=18&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&edits%5Banons%5D=both&show_redirects=both&cb_labels_any_l=1&since_rev0=&search_max_results=500&langs_labels_yes=&output_compatability=catscan&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&rxp_filter=&smaller=&templates_yes=&search_filter=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&sitelinks_no=&page_image=no&outlinks_yes=&cb_labels_no_l=1&min_sitelink_count=&after=&ores_prob_from=&min_redlink_count=1&doit=][https://petscan.wmcloud.org/?page_image=no&links_to_no=&sitelinks_any=&langs_labels_no=&sparql=&interface_language=en&ns%5B0%5D=1&sparql_server=wikidata&output_limit=&langs_labels_yes=&depth=18&min_statements=&since_rev0=&subpage_filter=either&project=wikipedia&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&common_wiki=auto&search_query=&minlinks=&sortorder=ascending&rxp_filter=&wikidata_item=no&cb_labels_any_l=1&before=&after=&labels_no=&min_redlink_count=1&max_age=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&search_max_results=500&min_sitelink_count=&max_sitelink_count=&smaller=&active_tab=tab_templates_n_links&cb_labels_no_l=1&outlinks_any=&outlinks_yes=&show_soft_redirects=both&ores_prob_to=&cb_labels_yes_l=1&search_filter=&namespace_conversion=keep&doit=] ** csb: 2026-04-15 1264/5555; 2200/5555 ** pl: 29.21% (494098) [https://petscan.wmcloud.org/?cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_no_l=1&talk_page_exists=both&search_max_results=500&common_wiki=auto&before=&search_wiki=&language=pl&show_redirects=both&minlinks=&output_compatability=catscan&max_age=&referrer_name=&categories=Kategorie&project=wikipedia&max_identifiers=&active_tab=tab_categories&outlinks_any=&sparql_server=wikidata&labels_yes=&depth=18&wpiu=any&min_redlink_count=1&output_limit=&max_statements=&wikidata_label_language=&labels_no=&ores_prob_to=&show_soft_redirects=both&negcats=&rxp_filter=&outlinks_no=&templates_yes=&page_image=no&edits%5Bbots%5D=both&since_rev0=&sitelinks_no=&search_filter=&cb_labels_yes_l=1&manual_list=&source_combination=&sitelinks_yes=&ores_type=any&ns%5B0%5D=1] ** szl: 77.73% (46774) [https://petscan.wmcloud.org/?sitelinks_yes=&min_identifiers=&sortby=none&rxp_filter=&search_max_results=500&links_to_no=&labels_no=&subpage_filter=either&cb_labels_any_l=1&templates_yes=&sitelinks_no=&langs_labels_no=&links_to_any=&namespace_conversion=keep&categories=Przod%C5%84o+zajta&max_statements=&outlinks_yes=&templates_no=&labels_any=&ores_prob_to=&referrer_url=&cb_labels_yes_l=1&minlinks=&ns%5B0%5D=1&page_image=no&edits%5Banons%5D=both&max_sitelink_count=&show_redirects=both&language=szl&links_to_all=&sitelinks_any=&langs_labels_any=&interface_language=en&min_redlink_count=1&max_identifiers=&cb_labels_no_l=1&project=wikipedia&larger=&manual_list_wiki=&depth=18&outlinks_any=&common_wiki=auto&min_sitelink_count=&maxlinks=&doit=] ** hsb: 29.77% (4238) [https://petscan.wmcloud.org/?interface_language=en&min_sitelink_count=&maxlinks=&project=wikipedia&depth=18&pagepile=&wpiu=any&wikidata_source_sites=&language=hsb&page_image=no&cb_labels_no_l=1&min_redlink_count=1&after=&show_disambiguation_pages=both&outlinks_no=&max_identifiers=&max_age=&max_statements=&langs_labels_no=&output_limit=&outlinks_yes=&min_statements=&wikidata_label_language=&templates_no=&show_soft_redirects=both&talk_page_exists=both&cb_labels_any_l=1&subpage_filter=either&wikidata_item=no&ns%5B0%5D=1&ores_prob_from=&sparql_server=wikidata&sitelinks_yes=&search_max_results=500&common_wiki_other=&search_query=&namespace_conversion=keep&categories=%21H%C5%82owna+kategorija&common_wiki=auto&templates_yes=&cb_labels_yes_l=1&before=&wikidata_prop_item_use=&format=html&search_wiki=&doit=] ** dsb: 22.83% (786) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&outlinks_yes=&categories=%21G%C5%82owna+kategorija&project=wikipedia&referrer_name=&search_filter=&langs_labels_any=&referrer_url=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&maxlinks=&templates_no=&min_sitelink_count=&links_to_no=&pagepile=&max_statements=&subpage_filter=either&active_tab=tab_categories&max_sitelink_count=&wikidata_item=no&wikidata_label_language=&cb_labels_no_l=1&ns%5B0%5D=1&sitelinks_no=&sparql=&talk_page_exists=both&page_image=no&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&common_wiki=auto&links_to_all=&min_statements=&depth=18&minlinks=&wikidata_prop_item_use=&language=dsb&cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_yes_l=1&larger=&labels_no=&sortby=none&common_wiki_other=&smaller=&doit=] ** cs: 42.18% (248854) [https://petscan.wmcloud.org/?manual_list_wiki=&langs_labels_any=&cb_labels_yes_l=1&pagepile=&source_combination=&search_wiki=&wikidata_prop_item_use=&search_max_results=500&outlinks_yes=&langs_labels_no=&after=&search_filter=&depth=18&show_soft_redirects=both&search_query=&sortorder=ascending&edits%5Bflagged%5D=both&language=cs&active_tab=tab_categories&wikidata_item=no&output_limit=&categories=Hlavn%C3%AD+kategorie&referrer_name=&ns%5B0%5D=1&templates_yes=&common_wiki=auto&cb_labels_no_l=1&page_image=no&minlinks=&max_statements=&project=wikipedia&wpiu=any&namespace_conversion=keep&sitelinks_yes=&sparql_server=wikidata&min_redlink_count=1&subpage_filter=either&maxlinks=&cb_labels_any_l=1&ores_prediction=any&outlinks_no=&sitelinks_no=&interface_language=en&max_age=&referrer_url=&templates_no=] ** sk: 39.48% (102371) [https://petscan.wmcloud.org/?min_redlink_count=1&interface_language=en&talk_page_exists=both&langs_labels_yes=&project=wikipedia&langs_labels_no=&search_filter=&language=sk&max_identifiers=&depth=18&ores_prediction=any&cb_labels_yes_l=1&sortby=none&source_combination=&templates_yes=&page_image=no&after=&wikidata_source_sites=&ores_prob_from=&cb_labels_any_l=1&edits%5Bflagged%5D=both&smaller=&show_disambiguation_pages=both&wikidata_item=no&sitelinks_any=&templates_no=&negcats=&sortorder=ascending&manual_list=&cb_labels_no_l=1&search_max_results=500&outlinks_yes=&templates_any=&sparql_server=wikidata&ns%5B0%5D=1&edits%5Bbots%5D=both&categories=Z%C3%A1kladn%C3%A9+kateg%C3%B3rie&common_wiki=auto&outlinks_any=&outlinks_no=&subpage_filter=either&links_to_all=&minlinks=&labels_no=] ** en: >500000 [] ** de: >500000 [] ** eo: 33.82% (129952) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&ores_prediction=any&interface_language=en&search_wiki=&depth=18&sitelinks_yes=&show_soft_redirects=both&labels_any=&edits%5Bflagged%5D=both&templates_any=&cb_labels_any_l=1&page_image=no&maxlinks=&cb_labels_no_l=1&outlinks_no=&links_to_all=&links_to_any=&categories=%C4%88io&sparql=&ns%5B0%5D=1&outlinks_yes=&language=eo&search_filter=&wikidata_source_sites=&min_identifiers=&sortby=none&cb_labels_yes_l=1&referrer_name=&langs_labels_any=&show_disambiguation_pages=both&langs_labels_no=&output_compatability=catscan&minlinks=&min_statements=&sitelinks_any=&subpage_filter=either&since_rev0=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&max_identifiers=&langs_labels_yes=&labels_no=&project=wikipedia&doit=] * dsb: [{{/S|-insource:/{{=}} Žrědła {{=}}/ insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} -insource:/= Žrědła =/ insource:/=\s*Žrědła\s*=/] * dsb: [{{/S|insource:/\<ref/ -insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} insource:/\<ref/ -insource:/=\s*Nóžki\s*=/ -insource:/=\s*Žrědła\s*=/ -insource:/=\s*Nožki\s*=/] == <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> == {| class="wikitable" |+ |{{%t|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> |} * 2026-04-09 — 0.29% (16) * 2026-04-12 — 0.45% (25) * 2026-04-15 — 0.63% (35) * 2026-04-16 — 0.81% (45) * 2026-04-23 — 1.17% (65) * 2026-04-29 — 1.71% (95) * 2026-05-01 — 1.89% (105) * {{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH2}}-{{CURRENTDAY2}} — {{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}% ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) ---- </div><!-- 2026-04--> </div><!-- 2026-04--> ---- <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">+</h3> <div class="mw-collapsible-content"> <code>+<br> |-<br> |2026-04-08<br> |'''csb'''<br> |{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}<br> |{{/S+|\<gallery|139|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|Òbaczë téż|430|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Przëpisë|482|csb|raw=1|flag=i}}<br> |{{/S+|Bùtnowé lënczi|2044|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Commons|1045|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * <s>2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}}</s> → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Biografiô|18|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Lëteratura|741|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-07 {{/S+|Przëpisczi|169|csb}} * <s>2026-04-15 {{/S+|Czëtôj téż|1|csb}}</s> → 0 (2026-04-15) * 2026-04-15 {{/S+|\{\{msg|12|csb}} * 2026-04-16 {{/S+|Zdroje|35|csb}} * <s>2026-05-01 {{/S+|Bùtnowé lënczie|13|csb}}</s> → 0 (2026-05-01) * 2026-05-01 {{/S+|Spisënk zamkłoscë|1|csb}} (Spis treści) ---- * [[Brëkòwnik:Iketsi/2]] * [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=miono-genitiw%3F&title=Specjaln%C3%B4:Szukaj&go=Bi%C3%A9j%21&ns0=1 miono-genitiw?] </div><!-- + --> </div><!-- + --> gyl3wcyhia407b6t91ge2iox8ghjb42 2 12769 197219 196053 2026-05-02T09:46:50Z Orbitminis 18250 pòzmiana lëczbë wkłôdów łał! 197219 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Original Barnstar Hires.png|mały|140x140px|za nôwiãkszé wkłôdë (4000+ edicje) dlô kaszëbsczi Wikipedie òd brëkòwnika [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]]]] rgl86a5ohap8stcm2ktdzd64ya0cm6y 10 12832 197197 196979 2026-05-01T19:37:12Z Iketsi 3254 Pòstãpnô aktualizacjô 197197 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{#ifexpr: {{#time:Ymd}} > {{#time:Ymd|{{{date|}}} -1 {{#switch:{{{2}}}|r|rok=year|m|miesąc=month|#default}}}} | 1 }} | 1 = {{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategòrëjô:Aktualizowac|!{{#time:Ymd|{{{date|}}} {{{2|+1 year}}}}}]]}} | #default = Pòstãpnô aktualizacjô: {{#time:Y-m-d|{{{date|}}} {{{2}}}}} }} </includeonly><noinclude> {{Szablóna szëkba}} <code><nowiki>{{Aktualizacjô|2026-04-29|+1 month}}</nowiki></code> :{{Aktualizacjô|2026-04-29|+1 month}} <code><nowiki>{{Aktualizacjô|2026-04-29|+1 year}}</nowiki></code> :{{Aktualizacjô|2026-04-29|+1 year}} </noinclude> a0gsggkct4uyo6pau59e4pvpw97r6u2 197199 197197 2026-05-01T19:43:32Z Iketsi 3254 {{I18n-csb-en}} 197199 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{#ifexpr: {{#time:Ymd}} > {{#time:Ymd|{{{date|}}} -1 {{#switch:{{{2}}}|r|rok=year|m|miesąc=month|#default}}}} | 1 }} | 1 = {{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategòrëjô:Aktualizowac|!{{#time:Ymd|{{{date|}}} {{{{{I18n-csb-en|{{{2}}}}}|+1 year}}}}}]]}} | #default = Pòstãpnô aktualizacjô: {{#time:Y-m-d|{{{date|}}} {{I18n-csb-en|{{{2}}}}}}} }} </includeonly><noinclude> {{Szablóna szëkba}} <code><nowiki>{{Aktualizacjô|2026-04-29|+1 miesąc}}</nowiki></code> :{{Aktualizacjô|2026-04-29|+1 miesąc}} <code><nowiki>{{Aktualizacjô|2026-04-29|+2 miesące}}</nowiki></code> :{{Aktualizacjô|2026-04-29|+2 miesące}} <code><nowiki>{{Aktualizacjô|2026-04-29|+1 rok}}</nowiki></code> :{{Aktualizacjô|2026-04-29|+1 rok}} <code><nowiki>{{Aktualizacjô|2026-04-29|+2 lata}}</nowiki></code> :{{Aktualizacjô|2026-04-29|+2 lata}} </noinclude> c0do82eaenvybhendvx6x1kwvvxh442 0 12847 197081 2026-05-01T14:02:36Z Orbitminis 18250 Orbitminis przeniós starnã [[Lech Wałęsa]] do [[Léch Wałãsa]] 197081 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Léch Wałãsa]] 8x1mupfjnglifvxni37f53dr5sjvjjl 0 12848 197139 2026-05-01T15:49:21Z Iketsi 3254 #TAM [[II swiatowô wòjna]] 197139 wikitext text/x-wiki #TAM [[II swiatowô wòjna]] 33piho3gzob677qr85ziph4f6y9nllg 14 12849 197142 2026-05-01T15:55:29Z Iketsi 3254 N 197142 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] 3b1mrgzhtb8pbc0blgkjemnd6gg250y 14 12850 197147 2026-05-01T16:03:11Z Iketsi 3254 N 197147 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Cządniczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura]] 0zgflyq1r2jn6qi1e5hxa63yhew1jq3 197149 197147 2026-05-01T16:08:20Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kategòrëjô:Kaszëbskô cządniczi]] do [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]]: Kaszëbskô→Kaszëbsczé 197147 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Cządniczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura]] 0zgflyq1r2jn6qi1e5hxa63yhew1jq3 14 12851 197148 2026-05-01T16:03:34Z Iketsi 3254 N 197148 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Lëteratura]] 9ndq3zis1gh6tv3v3wkmu7p3da1wza3 14 12852 197150 2026-05-01T16:08:20Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kategòrëjô:Kaszëbskô cządniczi]] do [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]]: Kaszëbskô→Kaszëbsczé 197150 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[:Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] 1qqfmdo7nn5ik9e60zc1qqmq1o62ex4 197152 197150 2026-05-01T16:10:41Z Iketsi 3254 {{ADR}} 197152 wikitext text/x-wiki {{ADR}} #PATRZ [[:Kategòrëjô:Kaszëbsczé cządniczi]] l6w5sa44we0bzevishb0cuwcdx07dje 10 12853 197198 2026-05-01T19:41:09Z Iketsi 3254 N 197198 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:String|replace|{{#invoke:String|replace|{{#invoke:String|replace|{{#invoke:String|replace|{{{1}}}|lata|year}}|rok|year}}|miesące|month}}|miesąc|month}}</includeonly><noinclude> * {{I18n-csb-en|+1 rok}} * {{I18n-csb-en|+2 lata}} * {{I18n-csb-en|+5 lat}} * {{I18n-csb-en|+1 miesąc}} * {{I18n-csb-en|+3 miesące}} * {{I18n-csb-en|+5 miesięcy}} </noinclude> jed744jf9f1mim94l5zj7qndu9r2dkd 197203 197198 2026-05-02T06:21:20Z Orbitminis 18250 197203 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:String|replace|{{#invoke:String|replace|{{#invoke:String|replace|{{#invoke:String|replace|{{{1}}}|lata|year}}|rok|year}}|miesące|month}}|miesąc|month}}</includeonly><noinclude> * {{I18n-csb-en|+1 rok}} * {{I18n-csb-en|+2 lata}} * {{I18n-csb-en|+5 lat}} * {{I18n-csb-en|+1 miesąc}} * {{I18n-csb-en|+3 miesące}} * {{I18n-csb-en|+5 miesące}} </noinclude> gnw1fg7tk35zmy3bui5lehfagm8wwbn 0 12854 197215 2026-05-02T09:05:45Z Orbitminis 18250 Orbitminis przeniós starnã [[Wiłóz Rzéczi Reduni]] do [[Wiłóz Rzéczi Redëni]] 197215 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Wiłóz Rzéczi Redëni]] fl3pajf975h3fcmldwm3mnefbtbroed 1 12855 197217 2026-05-02T09:05:46Z Orbitminis 18250 Orbitminis przeniós starnã [[Diskùsëjô:Wiłóz Rzéczi Reduni]] do [[Diskùsëjô:Wiłóz Rzéczi Redëni]] 197217 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Diskùsëjô:Wiłóz Rzéczi Redëni]] 2wtl8bcuavb3h18mdwg2t4v0e4981b0 2 12856 197223 2026-05-02T10:40:24Z Orbitminis 18250 na razie dwujęzycznie/timczasã dwùjãzëczné 197223 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Odznaka 66pp.jpg|mały|PL: za stworzenie dużo artykułów w kaszubskiej Wikipedii od użytkownika [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] CSB: za stwòrzenié bëlno articzlów w kaszëbsczi Wikipedie òd brëkòwnika Orbitminis ]] ondxi5j083ddtx6st6t1qv7cxon0u8z 197224 197223 2026-05-02T10:45:14Z Orbitminis 18250 197224 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Odznaka 66pp.jpg|mały|PL: za stworzenie dużo artykułów i dobrą robotę w kaszubskiej Wikipedii od użytkownika [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] CSB: za stwòrzenié bëlno articzlów ë dobrą robòtë w kaszëbsczi Wikipedie òd brëkòwnika Orbitminis ]] 1vwhaalwa8vsoqyv3gbvuqzsx4pisq8