Атлантика енчи Луара

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="cv">
  <siteinfo>
    <sitename>Википеди</sitename>
    <dbname>cvwiki</dbname>
    <base>https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Ятарлă</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Сӳтсе явасси</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Хутшăнакан</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Хутшăнаканăн канашлу страници</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википеди</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википеди сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ӳкерчĕк</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Шаблона сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Пулăшу</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Пулăшăва сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категори</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорине сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Атлантика енчи Луара</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5299</id>
    <revision>
      <id>872214</id>
      <parentid>767054</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T02:49:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>872214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2672" sha1="rhio60z5dqo7x23m8ldhmsulbpx83d5" xml:space="preserve">{{Франци департаменчĕ
|Департамент = Атлантика енчи Луара
|Департамент Фр = Loire-Atlantique
|номер = 44
|регион = [[Пеи-де-ла-Луар]]
|Префектура = [[Нант]]
|Супрефектурăсем = [[Ансенис]]&lt;br /&gt;[[Шатобриан (хула)|Шатобриан]]&lt;br /&gt;[[Сен-Назер]]
|халăх йышĕ = 1,134 млн
|çул = 1999
|вырăн = 13
|плотность = 166
|лаптăкĕ = 6 815
|округсем = 4
|кантонсем = 59
|коммунăсем = 221
|президент = Патрик Марешаль
|pres_party =
|герб = Blason département fr Loire-Atlantique.svg
}}

'''Атлантика енчи Луара''' ([[франци чĕлхи|франц.]] ''Loire-Atlantique'') — [[Франци]]н хĕвеланăç енче вырнаçнă, [[Пеи-де-ла-Луар]] регионне кĕрекен [[Франци департаменчĕсем|департамент]]. Департамент номерĕ 44. Администрациĕ [[Нант]] хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 1,134 млн ([[1999]]) çын.

== Географи ==
Департамент лаптăкĕ 6 815 км² танлашать. Департамент урлă [[Эрдр (юханшыв)|Эрдр]], [[Шезин (юханшыв)|Шезин]], [[Севр (юханшыв)|Севр]], [[Луара (юханшыв)|Луара]] юханшывсем юхаççĕ.

Департамент шутне 4 округ, 59 кантон тата 221 коммуна кĕреççĕ.

== Истори ==
Атлантика енчи Луара — [[1790]] çулхи [[пуш]] уйăхĕнче пулса иртнĕ [[Францин Аслă революциĕ]] вăхăтĕнче йĕркеленĕ чи пĕрремеш департаментсем шутне кĕрет. [[Бретань]] провинци çĕрĕсем çинче йĕркеленнĕ.

== Каçăсем ==
* [http://loire-atlantique.pref.gouv.fr/ Префектукра сайчĕ]{{Ĕçлемен каçă|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (французла)
* [http://cg44.fr/ Conseil Général website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051217165633/http://www.cg44.fr/ |date=2005-12-17 }} (французла)
* [http://www.nantes.fr/accueil/ Nantes City website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060717194836/http://www.nantes.fr/accueil/ |date=2006-07-17 }} (французла)

{{Франци департаменчĕсем}}

[[Категори:Франци департаменчĕсем]]</text>
      <sha1>rhio60z5dqo7x23m8ldhmsulbpx83d5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ахаль çĕмĕрт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24114</id>
    <revision>
      <id>872215</id>
      <parentid>840946</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T03:11:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>872215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6424" sha1="tnx62b1c5kbxt33t6imdblkfthdv5ix" xml:space="preserve">{{Taxobox
 | name              = Çĕмĕрт
 | image file        = Baum Mälardalen.jpg
 | image title       = Çитĕннĕ йывăçăн сăнĕ
 | regnum            = Ӳсентăрансем
 | parent            = Cerasus
 | rang              = Вид
 | latin             = Prunus padus
 | author            = [[L.]]
 | syn               = 
* {{btname|Padus avium|[[Mill.]]}}
* {{btname|Prunus padus|[[L.]], 1753}}
* {{btname|Prunus racemosa|[[Lam.]]}}
* {{btname|Padus racemosa|([[Lam.]]) [[Gilib]]}},
* {{btname|Padus racemosa|([[Lam.]]) [[C.K.Schneid.]]}}
* {{btname|Prunus seoulensis|[[H.Lév.]]}}
 | children          = 
 | range map         = 
 | range map caption = 
 | range map width   = 
 | range legend      = 
 | wikispecies       = Prunus padus
 | commons           = Category:Prunus padus
 | itis              = 24798
 | ncbi              = 97307
 | eol               = 11164883
 | grin1             = taxon
 | grin2             = 30057
 | ipni              = 730076
}}
[[Ӳкерчĕк:Apis mellifera - Prunus padus - Keila.jpg|мини]]
'''Çĕмĕрт''' ({{lang-la|Prunus padus}}) — Роза йышĕнчи (''Rosaceae'') слива йăхĕнчи çӳллĕ мар [[йывăç]] е тĕмсен биологи тĕсĕ. Пĕтĕм Анăç Европăра, Раççейре тата Аçире вăрмансемпе тĕмĕсем хушшинче ӳсет.
Капăрлатмалли ӳсентран вырăннĕ те ӳстереççĕ.
 
== Тĕрлĕ чĕлхери ячĕ ==
''акăлчанла''. bird cherry (tree); ''италилле''. ciliegio selvatico; ''испанла''. cerezo aliso, palo de San Gregorio, árbol de la rabia; ''нимĕçле''. Traubenkirsche (хăшпĕр чухне Faulbeere (Faulbaum) тесе куçанри йăнăш, ку сăмах является некорректным и означает ягоды [[йытă çĕмĕрчĕ]]) тенине пĕлтерет; ''туркăлла''. idris (дерево); ''украинла''. черемуха, черемха, черемшина (об отдельном кусте); ''французла''. merisier à grappes, putiet, putier.{{нет АИ|7|09|2009}}


== Классификаци ==
=== Таксономи ===
'''Ахаль çĕмĕрт''' биологи тĕсĕ {{bt-ruslat|Слива|Prunus}} йăхăн {{bt-ruslat|Чие|Cerasus}} йăх айне кĕрет. &lt;ref name=&quot;Potter&quot;&gt;D. Potter, T. Eriksson, R. C. Evans, S. Oh, J. E. E. Smedmark, D. R. Morgan, M. Kerr, K. R. Robertson, M. Arsenault, T. A. Dickinson, C. S. Campbell: '' Phylogeny and classification of Rosaceae''. Plant Systematics and Evolution, Band 266, 2007, S. 5-43. {{DOI|10.1007/s00606-007-0539-9}}&lt;/ref&gt;.

{{Таблица12222
|a=отдел '''[[Цветковые{{!}}Цветковые, или Покрытосеменные]]'''
|b1=порядок '''[[Розоцветные]]'''
|b2=ещё 44 порядка цветковых растений &lt;br /&gt;(согласно [[Система APG II{{!}}Системе APG II]])
|c1=ещё 25 семейств &lt;br /&gt;(согласно [[Система APG II|Системе APG II]])
|c2=семейство '''[[Розовые]]'''
|d1=род '''[[Слива]]'''
|d2=ещё от 7 до 40 родов&lt;br /&gt;(согласно [[Система APG II{{!}}Системе APG II]])
|e1=ещё 100—250 видов&lt;br /&gt;(согласно [[Система APG II{{!}}Системе APG II]])
|e2=вид &lt;span style{{eq}}&quot;background-color:#99C999; font-size:150%&quot;&gt;'''Черёмуха обыкновенная'''
|color=#234510
|bgcolor=#EFF9AB
}}

=== Тĕс айĕсем ===
Биологи тĕсĕнче çаксене уйăраççĕ:&lt;ref name=&quot;GRIN&quot;&gt;По данным сайта GRIN (см. карточку растения).&lt;/ref&gt;
* Prunus padus|var=commutata|[[Dippel]]
* Prunus padus|var=glauca|[[Nakai]]
* Prunus padus|var=laxa|[[Rehder]]
* Prunus padus|var=padus
* Prunus padus|var=pubescens|[[Regel]] &amp; [[Tiling]]
* Prunus padus|var=seoulensis|([[H.Lév.]]) [[Nakai]]
== Ӳкерчĕксем ==
[[Ӳкерчĕк:Flowering plants BCP 028.JPG|250px||Чечекĕсем]] 
[[Ӳкерчĕк:Gemma of Prunus padus.jpg|250px|Папкисем]]
[[Ӳкерчĕк:Prunus padus leaf fall colour.jpg|250px|Кĕрхи çулçă тĕсе]]
[[Ӳкерчĕк:Prunus padus Tuomi marjoja VII 04 2989 C.JPG|250px|Çырлисем]]
[[Ӳкерчĕк:Prunus padus crosssection.jpg|250px|Йывăçа урлă касни]]


== Вуламалли ==
* {{ФлораСССР|том=10|стр=576—578}}
* {{кĕнеке:Пряно-ароматические и пряно-вкусовые растения}}
* {{кĕнеке:Универсальная энциклопедия лекарственных растений|страницы=285—288}}
* {{кĕнеке |автор = Мазнев Н. И.|часть = |пуçелĕк = Энциклопедия лекарственных растений|оригинал = |ссылка = |ответственный = |издание = 3-е изд., испр. и доп.|место = М.|издательство = Мартин|год = 2004|том = |страницы = |страниц = 496|серия = |isbn = 5-8475-0213-3|тираж = 10 000}}
* {{статья | автор = А. Анциферов.| пуçелĕк = Цветёт, цветёт черёмуха| ссылка = | издание = Наука и жизнь| год = 2005| номер = 5| страницы = }}
* {{статья | автор = М. М. Игнатенко.| пуçелĕк= Черёмуха| ссылка = | издание = Химия и жизнь|год = 1991| номер = 5| страницы = 62—63}}

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PRPA5 ''Черёмуха'' на сайте USDA NRCS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120611000007/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PRPA5 |date=2012-06-11 }}{{ref-en}} {{V|25|10|2008}}
* {{Из ЭСБЕ|http://www.vehi.net/brokgauz/all/113/113207.shtml|title=Черемуха}} {{V|25|10|2008}}

[[Категори:Евразири флора]]
[[Категори:Çурçĕр Африкăри флора]]
[[Категори:Пыл паракансем]]
[[Категори:Капăрлатмалла ӳсентăрансем]]
[[Категори:Улмаллă ӳсентăрансем]]</text>
      <sha1>tnx62b1c5kbxt33t6imdblkfthdv5ix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>АПШ президенчĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28797</id>
    <revision>
      <id>872204</id>
      <parentid>846469</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T15:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Boja02</username>
        <id>29003</id>
      </contributor>
      <origin>872204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4562" sha1="8kbcj5nh6sf6gdclxoh57mcd4mrri5b" xml:space="preserve">{{Патшалăх ĕç вырăнĕ
|ĕç вырăнĕ             = Америкăри Пĕрлешĕннĕ Штатсен президенчĕ
|тăван ячĕ = President of the United States
|патшалăх                = [[АПШ]]
|эмблема               = Seal_Of_The_President_Of_The_United_States_Of_America.svg
|эмблема анлăшĕ        = 100px
|эмблема алпусни       = АПШ призиденчĕн пичечĕ
|хальхи              = [[Трамп, Дональд|Дональд Трамп]]
|лартнă              = [[2025]] çул, [[кăрлач, 20]] 
|портрет               = Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg
|портрет анлăшĕ       = 200px
|портрета алпусни      = 
|калаçу ĕлки       = Президент хуçа; Сирĕн мăнаçлăх
|резиденци            = [[Шурă çурт]]
|палăртаççĕ          = 
|лартаççĕ           = суйлаççĕ ([[АПШ суйлавçисен коллегийĕ]])
|тивĕçсен хуши       = 4 çул, 2 ăстрăмран ытла мар
|уçăлнă             = [[1787]]
|пĕрремĕш                = [[Джордж Вашингтон]]
|сайт                  = http://www.whitehouse.gov/president/
}}

'''АПШ президенчĕ''' — [[АПШ]] патшалăхĕн администраци ертӳçи, ĕçтăвакан влаç ([[АПШ конституцийĕ|АПШ Конституципе]] [[АПШ федераци правительстви]]н пуçлăхĕ тата [[АПШ çарĕ|Çарĕпе]] [[АПШ флочĕ|Флочĕн]] тĕп çарпуçĕ) пуçлăхĕ. [[АПШ конгресĕ]] йышăннă саккун проекчĕсем (биллĕсем) çине [[вето]] хума пултарать. Ĕç вырăнне [[1787]] çулта йышăннă АПШ конституципе туса хунă. АПШ пĕрремĕш президенчĕн ĕç вырăнне [[1789]] çулта [[Джордж Вашингтон]] кĕрет. Вăл ĕçе кĕриччен Ирĕклĕх декларицийĕ çине алă пуснă Штатсен конфедерацин аслă ертӳç ĕç вырăнĕнче [[Иккĕмĕш Континент конгресĕ]]н президенчĕ пулнă.

Халь ĕçлекен АПШ президенчĕ — [[Трамп, Дональд|Дональд Трамп]]. Официаллă АПШ 47-мĕш президенчĕ ĕç вырăнне [[2025]] çулхи [[кăрлач, 20|кăрлачăн 20-мĕшĕнче]] йышăннă.

== Суйлавсем ==
{{main|АПШ президент суйлавĕсем}}
{{main|АПШ суйлавçисен коллегийĕ}}

== Ĕç вырăнне кĕни ==
{{main|АПШ президенчĕн инаугурацийĕ}}
Каллех [[суйланă президент]] тата çум-президент ĕç вырăнне суйлав иртсен çитес çулăн [[кăрлач, 20|кăрлачăн 20-мĕшĕнче]] кăнтăрла йышăнать; мăнаçлă церемони — [[АПШ президенчĕн инагурацийĕ]] — ирттереççĕ. 1933 çулта [[АПШ конституцин çирĕммĕш турлетĕвĕ| АПШ конституцин çирĕммĕш турлетĕвне]] кĕртиччен инаугурацие [[пуш, 4|пуш уйăхĕн 4-мĕшĕнче]] ирттернĕ.

== Çавăн пекех пăхăр ==
* [[АПШ президенчĕсен ят-йышĕ]]
* [[Текумсе ылханăвĕ]]
* [[Супер ытларикун]]
* [[АПШ президент суйлавĕсем (2008)]]
* [[АПШ президент суйлавĕсем (2004)]]
* [[АПШ президент суйлавĕсем (2000)]]
* [[Уотергейт харкашăвĕ]]

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
{{Commons|President of the United States}}
* [http://www.whitehouse.gov/president/ АПШ президенчĕн официаллă сайчĕ (акăлч.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080112084410/https://www.whitehouse.gov/president/ |date=2008-01-12 }}

{{АПШ президенчĕсем}}
{{АПШ темăсенче}}
{{АПШ президент суйлавĕсем}}
{{АПШ ХВ}}

[[Категори:АПШ президенчĕн ĕç вырăнĕ|*|*]]
[[Категори:АПШ патшалăх тытăмлăхĕ]]</text>
      <sha1>8kbcj5nh6sf6gdclxoh57mcd4mrri5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Андерсен Ханс Кристиан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50804</id>
    <revision>
      <id>872212</id>
      <parentid>725021</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T23:36:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>872212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21391" sha1="hzitafglvvtmw7l3sgdnp74an0xydaz" xml:space="preserve">{{Çыравçă
|Ят                  = Ханс Кристиан Андерсен
|Тăван ят            = Hans Christian Andersen
|Ӳкерчĕк             = HCA 1870 by Georg E. Hansen, detail.jpg
|Анлăшĕ              =
|Ӳкерчĕке ăнлантарни = {{small|1870 çулхи çĕртмен 30-мĕшĕнчи фото. ''Holsteinborg'', Дани}}
|Суя ятсем           =
|Çуралнă вырăн       = {{ÇВ|Оденсе|Оденсере}}, [[Дан-норвег унийĕ]]
|Çуралнă вăхăт       = [[1805]], [[ака, 2]]
|Вилнĕ вырăн         = {{ВВ|Копенгаген|Копеншагенре}}, [[Дани]]
|Вилнĕ вăхăт         = [[1875]], [[çурла, 4]]
|Гражданлăх          = {{Ялавлани|Дани}}
|Ĕçлев тĕсĕ          = XIX ĕмĕрти дан прозăçи
|Хастар çулсем       =
|Ĕçсен чĕлхи         = [[дан чĕлхи]]
|Тĕлĕ                = 
|Жанр                = [[Юмах]]
|Дебют               = 
|Парнесем            = 
|Çырни               = Hans Christian Andersen Signature.svg
|чыславсем           = {{Поляр çăлтăрĕн орденĕ (1748—1975, Швеци)}}
}}
'''Ханс Кристиан Андерсен''' ({{lang-da|Hans Christian Andersen}}) — дан çыравçи, юмахçă.

== Паллă юмахĕсем ==
* [[Пӳрнепи]], 1835
* Пăрçа пĕрчи çинчи патша хĕрĕ
* [[Сӑнсӑр кӑвакал чӗппи]], 1843 
* [[Юр майра-патша]]

{{юпасем}}
* [[:s:ru:Аисты (Андерсен/Ганзен)|Аисты]] ({{langi|da|Storkene}}, 1839)
* [[s:Альбом крёстного (Андерсен/Ганзен)|Альбом крёстного]] ({{langi|da|Gudfaders Billedbog}}, 1868)
* [[:s:ru:Ангел (Андерсен/Ганзен)|Ангел]] ({{langi|da|Engelen}}, 1843)
* [[:s:ru:Анне Лисбет (Андерсен/Ганзен)|Анне Лисбет]] ({{langi|da|Anne Lisbeth}}, 1859)
* [[:s:ru:Бабушка (Андерсен/Ганзен)|Бабушка]] ({{langi|da|Bedstemoder}}, 1845)
* [[s:Блоха и профессор (Андерсен/Ганзен)|Блоха и профессор]] ({{langi|da|Loppen og Professoren}}, 1872)
* [[s:Блуждающие огоньки в городе (Андерсен/Ганзен)|Блуждающие огоньки в городе]] ({{langi|da|Lygtemændene ere i Byen, sagde Mosekonen}}, 1865)
* Бог никогда не умрёт ({{langi|da|Den gamle Gud lever endnu}}, 1836)
* [[s:Большой морской змей (Андерсен/Ганзен)|Большой морской змей]] ({{langi|da|Den store Søslange}}, 1871)
* [[:s:ru:Бронзовый кабан (быль) (Андерсен/Ганзен)|Бронзовый кабан (быль)]] ({{langi|da|Metalsvinet}}, 1842)
* [[:s:ru:Бузинная матушка (Андерсен/Ганзен)|Бузинная матушка]] ({{langi|da|Hyldemoer}}, 1844)
* [[:s:ru:Бутылочное горлышко (Андерсен/Ганзен)|Бутылочное горлышко]] ({{langi|da|Flaskehalsen}}, 1857)
* [[s:В день кончины (Андерсен/Ганзен)|В день кончины]] ({{langi|da|Paa den yderste Dag}}, 1852)
* [[s:В детской (Андерсен/Ганзен)|В детской]] ({{langi|da|I Børnestuen}}, 1865)
* [[s:Весёлый нрав (Андерсен/Ганзен)|Весёлый нрав]] ({{langi|da|Et godt Humeur}}, 1852)
* [[:s:ru:Ветер рассказывает о Вальдемаре До и его дочерях (Андерсен/Ганзен)|Ветер рассказывает о Вальдемаре До и его дочерях]] ({{langi|da|Vinden fortæller om Valdemar Daae og hans Døttre}}, 1859)
* [[s:Ветряная мельница (Андерсен/Ганзен)|Ветряная мельница]] ({{langi|da|Veirmøllen}}, 1865)
* [[s:Волшебный холм (Андерсен/Ганзен)|Волшебный холм]] ({{langi|da|Elverhøi}}, 1845)
* [[s:Воротничок (Андерсен/Ганзен)|Воротничок]] ({{langi|da|Flipperne}}, 1847)
* Всяк знай своё место! ([[s:Всему своё место (Андерсен/Ганзен)|Всему своё место]]) ({{langi|da|«Alt paa sin rette Plads»}}, 1852)
* [[s:Вэн и Глэн (Андерсен/Ганзен)|Вэн и Глэн]] ({{langi|da|Vænø og Glænø}}, 1867)
* [[s:Ганс Чурбан (Андерсен/Ганзен)|Ганс Чурбан]] (Дурень Ганс, [[s:Иванушка-дурачок (Андерсен/Ганзен)|Иванушка-дурачок]]) ({{langi|da|Klods-Hans}}, 1855)
* [[s:Два брата (Андерсен/Ганзен)|Два брата]] ({{langi|da|To Brødre}}, 1859)
* [[s:Две девицы (Андерсен/Ганзен)|Две девицы]] ({{langi|da|To Jomfruer}}, 1853)
* [[s:Двенадцать пассажиров (Андерсен/Ганзен)|Двенадцать пассажиров]] ({{langi|da|Tolv med Posten}}, 1861)
* [[s:Дворовый петух и флюгерный (Андерсен/Ганзен)|Дворовый петух и флюгерный]] ({{langi|da|Gaardhanen og Veirhanen}}, 1859)
* [[Ледяная дева (сказка)|Дева льдов]] ({{langi|da|Iisjomfruen}}, 1861)
* [[Девочка со спичками]] ({{langi|da|Den lille Pige med Svovlstikkerne}}, 1845)
* Девочка, которая наступила на хлеб ([[s:Девочка, наступившая на хлеб (Андерсен/Ганзен)|Девочка, наступившая на хлеб]]) ({{langi|da|Pigen, som traadte paa Brødet}}, 1859)
* [[s:День переезда (Андерсен/Ганзен)|День переезда]] ({{langi|da|Flyttedagen}}, 1860)
* [[:s:ru:Дикие лебеди (Андерсен/Ганзен)|Дикие лебеди]] ({{langi|da|De vilde Svaner}}, 1838)
* Директор кукольного театра ({{langi|da|Marionetspilleren}}, 1851)
* Дни недели ({{langi|da|Ugedagene}}, 1868)
* Домовой и хозяйка ({{langi|da|Nissen og Madamen}}, 1867)
* Домовой мелочного торговца (Домовой лавочника) ({{langi|da|Nissen hos Spekhøkeren}}, 1852)
* Дорожный товарищ ({{langi|da|Reisekammeraten}}, 1835)
* [[:s:ru:Дочь Болотного Царя|Дочь болотного царя]] ({{langi|da|Dynd-Kongens Datter}}, 1858)
* Дриада ({{langi|da|Dryaden}}, 1868)
* Еврейка ({{langi|da|Jødepigen}}, 1855)
* [[s:ru:Ель (Андерсен/Ганзен)|Ель]] ({{langi|da|Grantræet}}, 1844)
* Епископ Берглумский и его родичи ({{langi|da|Bispen paa Børglum og hans Frænde}}, 1861)
* Есть же разница! ({{langi|da|«»Der er Forskjel!»}}, 1851)
* Жаба ({{langi|da|Skrubtudsen}}, 1866)
* Жених и невеста ({{langi|da|Kjærestefolkene}} или {{langi|da|Toppen og Bolden}}, 1843)
* Зелёные крошки ({{langi|da|De smaa Grønne}}, 1867)
* Злой князь. Предание ({{langi|da|Den onde Fyrste}}, 1840)
* Золотой мальчик ({{langi|da|Guldskat}}, 1865)
* И в щепотке порой скрывается счастье ({{langi|da|Lykken kan ligge i en Pind}}, 1869)
* Иб и Христиночка ({{langi|da|Ib og lille Christine}}, 1855)
* [[s:Из окна богадельни (Андерсен/Ганзен)|Из окна богадельни]] ({{langi|da|Fra et Vindue i Vartou}}, 1846)
* Истинная правда ({{langi|da|Det er ganske vist!}}, 1852)
* История года ({{langi|da|Aarets Historie}}, 1852)
* История одной матери ({{langi|da|Historien om en Moder}}, 1847)
* Как буря перевесила вывески ({{langi|da|Stormen flytter Skilt}}, 1865)
* [[s:Как хороша! (Андерсен/Ганзен)|Как хороша!]] ({{langi|da|«»Deilig!»}}, 1859)
* [[s:ru:Калоши счастья (Андерсен/Ганзен)|Калоши счастья]] ({{langi|da|Lykkens Kalosker}}, 1838)
* [[s:ru:Капля воды(Андерсен/Ганзен)|Капля воды]] ({{langi|da|Vanddraaben}}, 1847)
* Ключ от ворот ({{langi|da|Portnøglen}}, 1872)
* Кое-что ({{langi|da|«Noget»}}, 1858)
* Колокол ({{langi|da|Klokken}}, 1845)
* Колокольный омут ({{langi|da|Klokkedybet}}, 1856)
* Колокольный сторож Оле ({{langi|da|Taarnvægteren Ole}}, 1859)
* Комета ({{langi|da|Kometen}}, 1869)
* Красные башмаки ({{langi|da|De røde Skoe}}, 1845)
* Кто же счастливейшая? ({{langi|da|Hvem var den Lykkeligste?}}, 1868)
* Лебединое гнездо ({{langi|da|Svanereden}}, 1852)
* [[s:ru:Лён (Андерсен/Ганзен)|Лён]] ({{langi|da|Hørren}}, 1848)
* Маленький Клаус и Большой Клаус ({{langi|da|Lille Claus og store Claus}}, 1835)
* Маленький Тук ({{langi|da|Lille Tuk}}, 1847)
* Мотылёк ({{langi|da|Sommerfuglen}}, 1860)
* Муза нового века ({{langi|da|Det nye Aarhundredes Musa}}, 1861)
* На дюнах ({{langi|da|En Historie fra Klitterne}}, 1859)
* На краю моря ({{langi|da|Ved det yderste Hav}}, 1854)
* На могиле ребёнка ({{langi|da|Barnet i Graven}}, 1859)
* На птичьем дворе ({{langi|da|I Andegaarden}}, 1861)
* Навозный жук ({{langi|da|Skarnbassen}}, 1861)
* Немая книга ({{langi|da|Den stumme Bog}}, 1851)
* Плохой мальчик ({{langi|da|Den uartige Dreng}}, 1835)
* [[Новое платье короля]] ({{langi|da|Keiserens nye Klæder}}, 1837)
* Ночной колпак старого холостяка ({{langi|da|Pebersvendens Nathue}}, 1858)
* О чём рассказывала старуха Иоханна ({{langi|da|Hvad gamle Johanne fortalte}}, 1872)
* Обрывок жемчужной нити ({{langi|da|Et stykke Perlesnor}}, 1856)
* [[Огниво (сказка)|Огниво]] ({{langi|da|Fyrtøiet}}, 1835)
* [[s:ru:Оле-Лукойе (Андерсен/Ганзен)|Оле-Лукойе]] ({{langi|da|Ole Lukøie}}, 1841)
* Отпрыск райского растения ({{langi|da|Et Blad fra Himlen}}, 1853)
* Парочка ({{langi|da|Kærestefolkene}}, 1843)
* Пастушка и трубочист ({{langi|da|Hyrdinden og Skorsteensfeieren}}, 1845)
* Пейтер, Петер и Пер ({{langi|da|Peiter, Peter og Peer}}, 1868)
* Перо и чернильница ({{langi|da|Pen og Blækhuus}}, 1859)
* Пляши, куколка, пляши! ({{langi|da|Dandse, dandse Dukke min!}}, 1871)
* Побратимы ({{langi|da|Venskabs-Pagten}},1842)
* Под ивой ({{langi|da|Under Piletræet}}, 1852)
* Подснежник ({{langi|da|Sommergjækken}}, 1862)
* Последний сон старого дуба ({{langi|da|Det gamle Egetræes sidste Drøm}}, 1858)
* Последняя жемчужина ({{langi|da|Den sidste Perle}}, 1853)
* Прадедушка ({{langi|da|Oldefa'er}}, 1870)
* Предки птичницы Греты ({{langi|da|Hønse-Grethes Familie}}, 1869)
* Прекраснейшая роза мира ({{langi|da|Verdens deiligste Rose}}, 1851)
* [[s:ru:Принцесса на горошине (Андерсен/Ганзен)|Принцесса на горошине]] ({{langi|da|Prindsessen paa Ærten}}, 1835)
* Пропащая ({{langi|da|«Hun duede ikke»}}, 1852)
* Прыгуны ({{langi|da|Springfyrene}}, 1845)
* Психея ({{langi|da|Psychen}}, 1861)
* Птица народной песни ({{langi|da|Folkesangens Fugl}}, 1864)
* Птица феникс ({{langi|da|Fugl Phønix}}, 1850)
* Пятеро из одного стручка ({{langi|da|Fem fra en Ærtebælg}}, 1852)
* Райский сад ({{langi|da|Paradisets Have}}, 1839)
* Рассказы солнечного луча ({{langi|da|Solskins-Historier}}, 1869)
* Ребячья болтовня ({{langi|da|Børnesnak}}, 1859)
* Роза с могилы Гомера ({{langi|da|En Rose fra Homers Grav}}, 1842)
* [[s:ru:Ромашка (Андерсен/Ганзен)|Ромашка]] ({{langi|da|Gaaseurten}}, 1838)
* [[s:ru:Русалочка (Андерсен/Ганзен)|Русалочка]] ({{langi|da|Den lille Havfrue}}, 1837)
* С крепостного вала ({{langi|da|Et Billede fra Castelsvolden}}, 1846)
* Садовник и господа ({{langi|da|Gartneren og Herskabet}}, 1872)
* [[Сальная свеча]] ({{langi|da|Tællelyset}}, 1820-е гг.)
* Самое невероятное ({{langi|da|Det Utroligste}}, 1870)
* Свечи ({{langi|da|Lysene}}, 1870)
* [[Свинопас (сказка)|Свинопас]] ({{langi|da|Svinedrengen}}, [[1841]])
* Свинья-копилка ({{langi|da|Pengegrisen}}, 1854)
* Сердечное горе ({{langi|da|Hjertesorg}}, 1852)
* Серебряная монетка ({{langi|da|Sølvskillingen}}, 1861)
* Сидень ({{langi|da|Krøblingen}}, 1872)
* Скороходы ({{langi|da|Hurtigløberne}}, 1858)
* Снеговик ({{langi|da|Sneemanden}}, 1861)
* [[Снежная королева (сказка Андерсена)|Снежная королева]] ({{langi|da|Sneedronningen}}, 1844) &lt;!--. Сравнение переводов Ганзен и «советского» --&gt;
* Сокрыто — не забыто ({{langi|da|Gjemt er ikke glemt}}, 1866)
* [[Соловей (сказка)|Соловей]] ({{langi|da|Nattergalen}}, 1843)
* Сон ({{langi|da|En Historie}}, 1851)
* Соседи ({{langi|da|Nabofamilierne}}, 1847)
* Старая могильная плита ({{langi|da|Den gamle Gravsteen}}, 1852)
* Старый дом ({{langi|da|Det gamle Huus}}, 1847)
* [[s:ru:Старый уличный фонарь (Андерсен/Ганзен)|Старый уличный фонарь]] ({{langi|da|Den gamle Gadeløgte}}, 1847)
* Старый церковный колокол ({{langi|da|Den gamle Kirkeklokke}}, 1861)
* [[Стойкий оловянный солдатик (сказка)|Стойкий оловянный солдатик]] ({{langi|da|Den standhaftige Tinsoldat}}, 1838)
* Судьба репейника ({{langi|da|Hvad Tidselen oplevede}}, 1869)
* [[s:Сундук-самолёт (Андерсен/Ганзен)|Сундук-самолёт]] ({{langi|da|Den flyvende Kuffert}}, 1839)
* Суп из колбасной палочки ({{langi|da|Suppe paa en Pølsepind}}, 1858)
* Счастливое семейство ({{langi|da|Den lykkelige Familie}}, 1847)
* Сын привратника ({{langi|da|Portnerens Søn}}, 1866)
* Талисман ({{langi|da|Talismanen}}, 1836)
* Тень ({{langi|da|Skyggen}}, 1847)
* [[s:Тернистый путь славы (Андерсен/Ганзен)|Тернистый путь славы]] ({{langi|da|«Ærens Tornevei»}}, 1855)
* [[s:Тётушка (Андерсен/Ганзен)|Тётушка]] ({{langi|da|Moster}}, 1866)
* [[s:Тётушка Зубная боль (Андерсен/Ганзен)|Тётушка Зубная Боль]] ({{langi|da|Tante Tandpine}}, 1872)
* Тряпьё ({{langi|da|Laserne}}, 1868)
* Уж что муженёк сделает, то и ладно (Что муженёк ни сделает, всё хорошо) ({{langi|da|Hvad Fatter gjør, det er altid det Rigtige}}, 1861)
* Улитка и розы (Улитка и розовый куст) ({{langi|da|Sneglen og Rosenhækken}}, 1861)
* Философский камень ({{langi|da|De Vises Steen}}, 1858)
* Хольгер Датчанин ({{langi|da|Holger Danske}}, 1845)
* Цветы маленькой Иды ({{langi|da|Den lille Idas Blomster}}, 1835)
* Чайник ({{langi|da|Theepotten}}, 1863)
* Чего только не придумают… (Что можно придумать) ({{langi|da|Hvad man kan hitte paa}}, 1869)
* [[s:Через тысячу лет (Андерсен/Ганзен)|Через тысячу лет]] ({{langi|da|Om Aartusinder}}, 1852)
* [[s:Что сказала вся семья (Андерсен/Ганзен)|Что сказала вся семья]] ({{langi|da|Hvad hele Familien sagde}}, 1870)
* [[s:Штопальная игла (Андерсен/Ганзен)|Штопальная игла]] ({{langi|da|Stoppenaalen}}, 1845)
* [[:s:ru:Гречиха (Андерсен/Ганзен)|Гречиха]] ({{langi|da|Boghveden}}, 1841)
* [[s:Эльф розового куста (Андерсен/Ганзен)|Эльф розового куста]] ({{langi|da|Rosen-Alfen}}, 1839)
{{вĕçĕ}}

== Чăвашла куçарни ==
[[2009]] çулта «[[Пӳрнепи (кĕнеке, 2009)|Пӳрнепи]]» ятлă икĕ чĕлхеллĕ (вырăсла-чăвашла) кĕнеке пичетленнĕ. Куçараканĕ Димитриева И.П.

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем|2}}

== Литература ==
;вырăсла
* {{кĕнеке |автор=[[Грёнбек Бо|Грёнбек Б.]] |пуçелĕк=Ганс Христиан Андерсен. Жизнь. Творчество. Личность|вырăн=М. |издательство=Прогресс|çул=1979|страниц=240|ref=Грёнбек}}, [http://www.sem44.narod.ru/andersen/andersen_grenbek.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090716173903/http://sem44.narod.ru/andersen/andersen_grenbek.htm |date=2009-07-16 }}
* Кудрявцева Л. С., Звонарёва Л. Ханс Кристиан Андерсен и его русские иллюстраторы за полтора века. М.: ОАО «Московские учебники и Картолитография»,2012.- 352 с.:ил. ISBN 978-5-7853-1505-1
* «По небесной радуге за пределы мира» (к 200-летнему юбилею Х. К. Андерсена). Коллективная монография. Отв. ред. Н. А. Вишневская, А. В. Коровин, Е. Ю. Сапрыкина. М., Наука, 2008. — 170 с.
* Архив журналов — № 12 (24)'04 — 200 лет Х. К. Андерсену, [https://web.archive.org/web/20160313043512/http://bibliograf.ru/issues/2004/12/37/0/504 Сказочник на всю жизнь]

;Урăх чĕлхелле
* {{Cite book |title=Hans Christian Andersen: A New Life |last=Andersen |first=J. |year=2005 |origyear=2003 |publisher=Overlook Duckworth |location=New York, Woodstock, and London |isbn=978-1-58567-737-5 |others=Tiina Nunnally}}
* {{кĕнеке |автор=[[Бредсдорф, Элиас|Bredsdorff E.]] |пуçелĕк=Hans Christian Andersen: the story of his life and work 1805-75 |каçă=https://books.google.com/books?id=HZg9AAAAIAAJ |издательство=Phaidon |çул=1975  |страниц= |isbn=0-7148-1636-1 }}
* {{cite book |title=Hans Christian Andersen: Danish Writer and Citizen of the World |last=Rossel |first=Sven Hakon |publisher=Rodopi |year=1996 |isbn=9-051-83944-8}}
* {{Cite book |title=The Wild Swan: The Life and Times of Hans Christian Andersen |last=Stirling |first=Monica |publisher=Harcourt, Brace &amp; World, Inc |location=New York |year=1965}}
* {{Cite book |title=The King's Ballet Master |last=Terry |first=Walter |publisher=Dodd, Mead &amp; Company |location=New York |year=1979 |isbn=0-396-07722-6}}
* {{Cite book |title=Hans Christian Andersen: The Life of a Storyteller |last=Wullschläger |first=Jackie |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago |year=2002 |origyear=2000 |isbn=0-226-91747-9}}
* {{Cite book |title=Hans Christian Andersen: The Misunderstood Storyteller |last=Zipes |first=Jack |year=2005 |publisher=Routledge |location=New York and London |isbn=0-415-97433-X}}

== Каçăсем ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Андерсен, Ганс-Христиан}}
* [http://operaghost.ru/lind.html История взаимоотношений Ханса Кристиана Андерсена и Дженни Линд] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240722045852/http://operaghost.ru/lind.html |date=2024-07-22 }}
* [http://findagrave.ru/obj.php?i=31 Могила Х. К. Андерсена на кладбище Асистанс в Норебро, Копенгаген]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.dali-genius.ru/The-Tales-of-Hans-Christian-Andersen.html Иллюстрации Сальвадора Дали к сказкам Ханса Кристиана Андерсена]
* [http://www.gardener.ru/gap/garden_guide/page3424.php?cat=847 Сад Ханса Кристиана Андерсена в Оденсе]
* [http://goo.gl/maps/1DMq География сказок Ханса Кристиана Андерсена на Google Maps]

{{writer-stub}}

[[Категори:Ханс Кристиан Андерсен| ]]
[[Категори:Юмахçăсем]]
[[Категори:Дан сăвăçисем]]
[[Категори:Дан çыравçисем]]
[[Категори:Ача-пăча çыравçисем, алфавитпа]]</text>
      <sha1>hzitafglvvtmw7l3sgdnp74an0xydaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Çын ăшши (роман)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69611</id>
    <revision>
      <id>872205</id>
      <parentid>649168</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T17:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>872205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4042" sha1="lsqml9h470mz2grlb42jcshahaeb762" xml:space="preserve">{{Литература хайлавĕ
|Ячĕ= Çын ăшши
|Тăван ячĕ = Çын ăшши
|Ӳкерчĕк =
|Алпусни =
|Жанр = [[роман]]
|Автор = [[Скворцов Юрий Илларионович|Юрий Скворцов]]
|Тăван чĕлхи = чăваш
|Хайланă = &lt;[[1969]]&gt;
|Пичетленĕ = [[1969]]
|Уйрăм кăларăм = [[1969]], [[1978]]
|Куçару = Ытти чĕлхесене куçарни-куçарманни паллă мар 
|Викивулавăш-текст=
}}
'''&quot;Çын ăшши&quot;''', — [[Скворцов Юрий Илларионович|Юрий Скворцов]] ([[1932]]-[[1977]])  [[чăваш чĕлхи|чăвашла]] çырнă ([[1969]]-мĕш çулччен) кăткăс тытăмлă [[роман]]. 
== Хайлав çуралса кун çути курни ==
== Ăшлăх, тытăм, сюжет тата фабула ==
Роман тĕрлĕ шайра ĕçлекен журналистсен ĕçĕ-хĕлне сăнлать. Тĕпрен илсен — район хаçачĕн шайĕнчисенне. [[Хайлав]], паллах, документла (нон-фикшн) япала мар, анчах унта Кӳкеç поççолăкĕн, унти район хаçачĕн, унти çынсен паллисене çăмăллăнах уйăрса илме пулать.  
== Хаклавсем ==
В.В.Никифирова хăйĕн диссертацийĕн авторефератĕнче çапла палăртать&lt;ref&gt;Никифорова В.В. [http://www.dissercat.com/content/osobennosti-khudozhestvennoi-prozy-yuriya-skvortsova#ixzz4etmWZdLO Особенности художественной прозы Юрия Скворцова. Автореферат диссертации.]&lt;/ref&gt;:
{{Цитата пуçламăшĕ}}
{{oq|ru|Самым сильным нападкам подверглись повести «Береза Угах» и «Тепло людское». &lt;...&gt; А герои повести «Тепло людское» вообще «марают лицо» советских журналистов.}}&lt;Куçару: Чи пысăк тӳнккевсем &quot;Уках хурăнĕ&quot; повеçе тата &quot;Çын ăшшине&quot; тивнĕ. &lt;...&gt; &quot;Çын ăшши&quot; повеçĕн геройĕсем вара совет журналисчĕсен &quot;сăнне варалаççĕ&quot;&gt;
{{Цитата вĕçĕ}}
Илсе кăтартнине ак çапла ăнланмалла. Совет саманинче журналистсем идеологи ĕçлевçисем шутланнă, чылай енĕпе парти (КПСС) функционерĕсемпе пĕр ретрех тăнă. Çавăнпа та вĕсене пичетре сатирăлла сăнлама юраман.

Тата тепĕр кăсăклă самант. В.В.Никифорован пĕрремĕш пуплерĕшенче &quot;Уках хурăнне&quot; повеç тенĕ, &quot;Çын ăшшин&quot; жанрне асăнмасăр хăварнă. Тепĕр пуплерĕшре каланă пулин те, кунта эппир [[автор]]ăн сисĕнекен пĕчĕк çуйханăвне (иккĕленĕвне) куратпăр: те повеç темелле те урăхла ([[роман]] тесе) палăртмалла?

== Чыславсем ==
== Çавăн пекех пăхăр ==
* Иван Егоров. [http://en.chuvash.org/lib/haylav/1311.html Çын ăшши.] [[Сăвă]].
* Малышев, Руслан. [http://www.myshared.ru/slide/608991/ Ю.Скворцовăн «Çын ăшши» романĕ тăрăх тунă сюжетлă ӳкерчĕк. — С.28.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216104555/http://www.myshared.ru/slide/608991 |date=2019-02-16 }} 
== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
{{book-stub}}

[[Категори:Чăваш литератури]]
[[Категори:Паллă чăваш романĕсем]]</text>
      <sha1>lsqml9h470mz2grlb42jcshahaeb762</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ăнсăрт пулăм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73917</id>
    <revision>
      <id>872206</id>
      <parentid>678784</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T17:37:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>872206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1374" sha1="f7h1jy74cremj8wyazjqg3klx8wod7s" xml:space="preserve">'''Ăнсăрт пулăм ''' — [[ăнсăрт эксперимент]]ăн вĕçленĕвĕсен йышĕн [[аййыш]]ĕ; ăнсăрт эксперимента нумай хутчен тунă хыççăн пулăм тăтăшлăхĕ [[пулаяслăх]]а палăртать.

Ăнсăрт экспериментсем вăхăтĕнче нихçан та пулма пултарайман пулăма [[пулаяйми пулăм]] теççĕ, — &lt;math&gt;\varnothing&lt;/math&gt; паллăпа палăртаççĕ.  Ăнсăрт экспериментсем вăхăтĕнче хуть те хăçан та пулакан пулăма [[куçкĕрет пулăм]] теççĕ, — &lt;math&gt;\Omega&lt;/math&gt; паллăпа палăртаççĕ.
== Палăртав ==
{{çырмалла}}
== Тĕслĕх ==
{{çырмалла}}
== Çавăн пекех пăхăр ==
* [[Колмогоров аксиоматики]].
* [[Элементарлă пулăмсен уçлăхĕ]].
== Каçăсем ==
* [http://mathhelpplanet.com/static.php?p=zavisimye-i-nezavisimye-sluchainye-sobytiya Зависимые и независимые случайные события]{{Ĕçлемен каçă|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{stub}}
[[Категори:Математика]]
[[Категори:Пулаяслăхсен теорийĕ]]</text>
      <sha1>f7h1jy74cremj8wyazjqg3klx8wod7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Векторла хутлав</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83870</id>
    <revision>
      <id>872216</id>
      <parentid>812208</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T11:22:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>872216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2807" sha1="17aigs6r8hh50rlu2cu46kpnppw7j9u" xml:space="preserve">[[File:Cross product vector.svg|thumb|[[Векторла хутлав]]]]
[[File:Right hand rule cross product.svg|thumb|[[Сылтăм алă йĕркевĕ]]]]
'''Векторла хутлав''' — виçĕ виçеллĕ Евклидла уçлăхра икĕ вектора пĕр-пĕрин çине хутласан тата тепĕр (виççĕмĕш) вектор пулни.

Хутланакан векторсенчен пĕри [[нуль-вектор]] пулсан, хутлав резултачĕ те нуль-вектор пулать.
== Вуламалли ==
*Кочин Н.Е. Векторное исчисление и начала тензорного исчисления. АН СССР: Изд-во «НАУКА», М. 1965.
*Cajori, Florian (1929). A History Of Mathematical Notations Volume II. Open Court Publishing. p. 134. ISBN 978-0-486-67766-8.
*E. A. Milne (1948) Vectorial Mechanics, Chapter 2: Vector Product, pp 11 –31, London: Methuen Publishing.
*Wilson, Edwin Bidwell (1901). Vector Analysis: A text-book for the use of students of mathematics and physics, founded upon the lectures of J. Willard Gibbs. Yale University Press.
*T. Levi-Civita; U. Amaldi (1949). Lezioni di meccanica razionale (in Italian). Bologna: Zanichelli editore.
== Каçăсем ==
* [http://uk.arxiv.org/abs/math.la/0204357 Многомерное векторное произведение] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905192839/http://uk.arxiv.org/abs/math.la/0204357 |date=2015-09-05 }}
* [http://mathhelpplanet.com/static.php?p=vektornoe-proizvedenie-vektorov-i-yego-svoistva Векторное произведение и его свойства. Примеры решения задач] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110223084521/http://mathhelpplanet.com/static.php?p=vektornoe-proizvedenie-vektorov-i-yego-svoistva |date=2011-02-23 }}
* {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=37bZluYOgY8|title=Правое и левое вращение|description=Физические демонстрации|author=В. И. Гервидс|date=10.03.2011|publisher=[[НИЯУ МИФИ]]|format=flash|accessdate=2011-05-03}}
* [https://web.archive.org/web/20060424151900/http://physics.syr.edu/courses/java-suite/crosspro.html An interactive tutorial] created at [[Syracuse University]] – (requires [[Java (programming language)|java]])
* [http://www.cs.berkeley.edu/~wkahan/MathH110/Cross.pdf W. Kahan (2007). Cross-Products and Rotations in Euclidean 2- and 3-Space. University of California, Berkeley (PDF).]

{{Векторсем тата матрицăсем}}

[[Категори:Аналитикăлла геометри]]
[[Категори:Векторла анализ]]
[[Категори:Билинилле операторсем]]</text>
      <sha1>17aigs6r8hh50rlu2cu46kpnppw7j9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алоэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122812</id>
    <revision>
      <id>872209</id>
      <parentid>841601</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T21:49:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>872209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2221" sha1="5ogs56n6uxqq8vce8qb2hcl5uiasrb2" xml:space="preserve">{{Пĕлтерĕшсем|Алоэ (пĕлтерĕшсем)}}

{{Taxobox
| name =  Алоэ
| image file =  Aloe arborescens Compton.JPG
| classis = 
| ordo =    
| familia = 
| genus = 
| species = 
| subspecies =  
| latin = Aloe
| wikispecies = 
| commons =  
| itis = 
| ncbi = 
| range map = 
}}

'''Ало́э''' ({{lang-la|Áloë}}) — ]ных растений семейства {{bt-ruslat|Асфодел йышшисем|Asphodelaceae}} ямахатри [[Асфодел йышшисем (айямахат)|Асфодел йышшисем]] (''Asphodeloideae'') айямахатри [[суккулент]]лă ӳсентăрансен[[кăк (биологи)|кăкĕ]], мĕнпурĕ 550 [[тĕс (биологи)|тĕс]]&lt;ref name=&quot;TPL&quot;&gt;The Plant List Aloe кăк 558 тĕс тесе шутлать.&lt;/ref&gt;, 

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Литература ==
* {{Анненков|Aloe}}
* {{ВТ-ЭСБЕ|Алоэ|том=I}}
* Алоэ // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* Егорова Т. В. Семейство асфоделовые (Asphodelaceae) // Жизнь растений : в 6 т. / гл. ред. А. Л. Тахтаджян. — М. : Просвещение, 1982. — Т. 6 : Цветковые растения / под ред. А. Л. Тахтаджяна. — С. 127—148. — 543 с. — 300 000 экз.

== Каçăсем ==
{{Навигаци|Викисловарь=алоэ|Тема=Алоэ}}
* [https://web.archive.org/web/20070213085118/http://floo.ru/KomnR4/Aloe.htm Алоэ, столетник — Aloe — Описание и уход]
* [http://flo.discus-club.ru/aloe.html Алоэ: уход в домашних условиях, фото]{{Ĕçлемен каçă|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Внешние ссылки|Растения}}

[[Категори:Алоэ|*]]
[[Категори:Асфодел йышшисем]]
[[Категори:Африкăри флора]]
[[Категори:Библири ӳсентăрансем]]</text>
      <sha1>5ogs56n6uxqq8vce8qb2hcl5uiasrb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амин керменне штурмлани</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127366</id>
    <revision>
      <id>872210</id>
      <parentid>863719</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T22:29:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>872210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4442" sha1="56i4qvsydtkun00ee1ayumj4vsxv5n8" xml:space="preserve">[[File:Evstafiev-40th army HQ-Amin-palace-Kabul.jpg|thumb|Амин керменĕ пулнă çурт («Тадж-Бек» кермен) 1987-мĕш çулта. М. Ефстафьев фотовĕ]]

'''Амин керменне штурмлани''', е '''«Шторм-333» операци''' —  [[Кабул]]ăн «Дар-Уль-Аман» районĕнчи «[[Тадж-Бек кермен|Тадж-бек]]» кермене тытса илесси тата Афганистанăн Революцилле канашĕн пуçлăхне  [[Амин, Хафизулла|Хафизулла Амина]] вĕлересси тĕлĕшпе 1979-мĕш çулхи декабрĕн 27-мĕшĕнче пулнă ятарлă операци, ăна КГБн тата Совет çарĕн  ятарлă [[айсыпăк (çар ĕçĕ)|айсыпăкĕсем]] ирттернĕ&lt;ref name=&quot;автоссылка13&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.bratishka.ru/archiv/2000/6/2000_6_8.php |title=Колесник В. «Шторм» в Кабуле |access-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180712021730/http://www.bratishka.ru/archiv/2000/6/2000_6_8.php |archive-date=2018-07-12 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. [[Афган вăрçи (1979—1989)|Афган вăрçи умĕн]] Амина сирпĕтсе ун вырăнне [[Кармаль, Бабрак|Бабрак Кармаль]] текенскерне лартас тесе йĕркеленĕ  «Байкал-79» ятарлă операцин пĕр пайĕ пек шутланнă&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.antiterror.ru/to_profs/tales/71898035.html |title=Ляховский А. «Байкал-79» |access-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180712023814/http://www.antiterror.ru/to_profs/tales/71898035.html |archive-date=2018-07-12 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Литература ==
* Абдуллаев Р. И. Время выбрало нас. — Ташкент, 2014.
* ''Сергей Бояркин''. [http://afghan-war-soldiers.ru/s37.html Солдаты Афганской войны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250217142356/http://afghan-war-soldiers.ru/s37.html |date=2025-02-17 }}
* Беляев Э.В. Мусульманский батальон. — М.: Эксмо, 2012.

== Каçăсем ==
* {{cite book|last=Braithwaite |first=Rodric |title=Afgantsy: The Russians in Afghanistan 1979–89 |url=https://archive.org/details/afgantsyrussians0000sirr |publisher=Profile Books |year=2011 |isbn=978-1-84668-062-5 }}
* {{cite book|last1=Landsford|first1=Tom|title=Afghanistan at War: From the 18th-Century Durrani Dynasty to the 21st Century|date=2017|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781598847598|location=USA}}
* {{cite web |url=http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/WP40-english.pdf |title=The KGB in Afghanistan |access-date=2011-12-16 |last=Mitrokhin |first=Vasiliy |date=2002-07 |publisher=[[Woodrow Wilson International Center for Scholars]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171228001834/https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/WP40-english.pdf |archive-date=2017-12-28 |url-status=dead }}
* ''Кожуховский В''. [https://web.archive.org/web/20180712022051/http://www.bratishka.ru/archiv/2003/5/2003_5_8.php Профессионалы: афганская эпопея «Зенитовцев»]
* ''Колесник В''. [https://web.archive.org/web/20070106221516/http://www.agentura.ru/library/spetsnaz50/dvoretsamina/ Как был взят дворец Амина]
* http://www.lib.ru/MEMUARY/DROZDOW/nelegal.txt

{{Тулаш каçăсем}}

[[Категори:Юрий Андропов]]
[[Категори:События Афганской войны]]
[[Категори:Сражения Афганистана]]
[[Категори:Операции с участием советских спецслужб]]
[[Категори:События 27 декабря|1979]]
[[Категори:Декабрь 1979 года в Азии|27]]
[[Категори:1979 год в Афганистане]]
[[Категори:Государственные перевороты в Афганистане]]
[[Категори:Убийства в Афганистане]]
[[Категори:Убийства, совершённые в 1979 году]]
[[Категори:Политические убийства]]</text>
      <sha1>56i4qvsydtkun00ee1ayumj4vsxv5n8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Андижан вилоячӗ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127438</id>
    <revision>
      <id>872213</id>
      <parentid>866259</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T23:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>872213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23543" sha1="dj8pcypgtia9jwhz4e196sonvwx1noh" xml:space="preserve">{{Администрациллĕ виçе
|Тĕс1 = {{Тĕс|Узбекистан}}
|Тĕс2 = 
|Чăвашла ячĕ = Андижан вилоячӗ
|Тăван ячĕ = {{lang-uz|Andijon viloyati / Aндижон вилояти}}&lt;br&gt;[[File:Jami_Mosque_in_Andijan.jpg|300px]]
|Патшалăх = {{Узбекистан}} [[Узбекистан]]
  |lat_dir = N |lat_deg =  |lat_min =  |lat_sec =
  |lon_dir = E |lon_deg =  |lon_min =  |lon_sec =
|Тытăмĕ = {{nobr|14 район (туман), 2 хула}}
|Тĕп хула = [[Андижан]] [[хула|хули]]
|Вăхăт = {{кӗске дата|1941|03|6}} 
|Пуçлăх = [[Абдурахманов Шухратбек Кушакбаевич|Абдурахманов Шухратбек]]
  |Пуçлăх тĕсĕ = [[Вилоят хокимӗ]]
|Пуçлăх2 = 
  |Пуçлăх тĕсĕ2 = 
|ШВП =
  |ШВП çулĕ              = 
  |ШВП вырăнĕ            = 
  |ШВП пурăнан кашни çынна          = 
  |ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ = 
|Чĕлхе = [[Узбек чӗлхи]]
|Чĕлхесем =
|Пурăнан халăх = 3 394 000&lt;ref name=&quot;Насел 1 января 2024&quot;&gt;{{Cite web |url=https://stat.uz/uz/press-sluzhba/novosti-gks/6381-demografik-holat20-7-209 |title=Архивированная копия |access-date=2019-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720125534/https://stat.uz/uz/press-sluzhba/novosti-gks/6381-demografik-holat20-7-209 |archive-date=2019-07-20 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ҫын
  |Çырав çулĕ = 2024
  |Пурăнан халăх проценчĕ = 
  |Пурăнан халăх вырăнĕ = 4
  |Йышлăх = 800
  |Йышлăх вырăнĕ = 2
  |Наци йышĕ = 	[[узбексем]], [[уйгурсем]], [[кӑркӑссем]], [[вырӑссем]], [[корейсем]], [[тутарсем]], [[пушкӑртсем]]
  |Конфесси йышĕ = [[мӑсӑльманлӑх]]-[[суннӑҫӑлӑх]]
|Лаптăк = 4268
  |Лаптăк проценчĕ = 
  |Лаптăк вырăнĕ = 13
|Максималлă çӳллĕш        =
|Вăтам çӳллĕшĕ            =
|Минималлă çӳллĕш         =
|Карттă = Andijon_Viloyati_in_Uzbekistan.svg
|Администрациллĕ виçен картти =
|АВ карттин пысăкăшĕ = 500px
|ВăхăтТăрăхĕ = [[UTC+5]]
|Аббревиатура = UZ-AN
|ISO = UZ-AN
|FIPS =
|Телефон кочĕ =
|Почтă индексĕсем = 
|Тетел-домен = 
|Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 17 (кивӗ, 1998—2008 ҫулсенче), 60-69 (2008 ҫултан)
|Сайт = http://www.andijan.uz/
|Commons-ри категори =
|Асăрхавсем =
}}

'''Андижан вилоячӗ''' (''Андижан облаҫӗ'', {{lang-uz|Andijon viloyati / Aндижон вилояти}}) — [[Узбекистан]]ти [[Узбекистанӑн администрациллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫе]], [[вилоят]]. [[Фергана]] айлӑмӗн тухӑҫ пайӗнче вырнаҫнӑ. {{Тулли дата|1941|03|6}} йӗркеленӗ. Лаптӑк — 4,27 пин ҫм². Халӑх йышӗ — 3 461 000 ҫын ({{Кӗске дата|2025|03|26}}-мӗшӗнчи пӗлӗмпе).  Администрациллӗ центр — [[Андижан]] хули.

== Кунҫул ==
{{Тулли дата|1941|03|6}} [[ССРП]] [[ССРП Мӑн Канашӗн Президиумӗ|Мӑн Канашӗн Президиумӗн]] йышӑнӑвӗ тӑрӑх [[Фергана вилоячӗ|Фергана вилоятӗнчен]] уйӑрса, [[Узбек ССР]]-н йышӗнче Андижан вилоячӗ йӗркеленӗ. Кунчченхи вӑхӑтра, [[1926]]—[[1930]] ҫулсенче ку ҫӗрте [[Андижан округӗ]] пулнӑ.

Малтан вилоята [[Аим районӗ|Аим]], [[Алтынкуль районӗ|Алтынкуль]], [[Андижан районӗ|Андижан]], [[Балыкчи районӗ|Балыкчи]], [[Ворошиловск районӗ (Андижан вилоячӗ)|Ворошиловск]], [[Джалакудук районӗ|Джалакудук]], [[Избаскан районӗ|Избаскан]], [[Асака районӗ|Ленинск]], [[Мархамат районӗ|Мархамат]], [[Пахтаабад районӗ|Пахтаабад]], [[Шахрихан районӗ|Сталино]], [[Ходжаабад районӗ]]сем тата вилоят пӗлтершлӗ хуласем Андижан тата [[Асака (Узбекистан)|Ленинск]] кӗнӗ.

[[1943]] ҫулта [[Халдыванбек районӗ|Халдыванбек]], [[Чинабад районӗ]]сем, [[1950]] ҫулта [[Бустан районӗ|Боз районӗ]], [[1953]] ҫулта [[Булакбаши районӗ|Булакбаши]], [[Кургантепа районӗ|Кургантепа]], [[Мускав районӗ (Андижан вилоячӗ)|Мускав районӗсем]] йӗркеленӗ.

[[1959]] ҫулта [[Мускав районӗ (Андижан вилоячӗ)|Мускав районне]] пӑрахӑҫланӑ.

[[1960]] ҫулта [[Наманган вилоячӗ|Наманган вилоятне]] пӑрахӑҫланӑран Андижан вилоячӗн йышне малалла районсем тата хула кӗртнӗ: [[Наманган районӗ|Наманган]], [[Нарын районӗ (Узбекистан)|Нарын]], [[Уйчи районӗ|Уйчи]], [[Учкурган районӗ|Учкурган]], [[Янгикурган районӗ]]сем тата [[Наманган]] хули.

[[1961]] ҫулта [[Ворошиловск районӗ (Андижан вилоячӗ)|Ворошиловск районне]] [[Ворошиловск районӗ (Андижан вилоячӗ)|Ильчёвск районӗ]] ят панӑ, [[Сталино районӗ|Сталино районне]] вара [[Московский районӗ (Узбекистан)|Московский районӗ]] ят панӑ. [[Ферагана вилоячӗ|Фергана вилоятӗнчен]] Андижан вилоячӗн йышне [[Касансай районӗ|Касансай]], [[Туракурган районӗ|Туракурган]], [[Чуст районӗ]]сем панӑ.

[[1962]] ҫулхи [[раштав уйӑхӗ|раштавра]] малалла районсене пӑрахӑҫланӑ: [[Аим районӗ|Аим]], [[Алтынкуль районӗ|Алтынкуль]], [[Бустан районӗ|Боз]], [[Булакбаши районӗ|Булакбаши]], [[Джалакудук районӗ|Джалакудук]], [[Ворошиловск районӗ (Андижан вилоячӗ)|Ильчёвск]], [[Касансай районӗ|Касансай]], [[Асака районӗ|Ленинск]], [[Нарын районӗ (Узбекистан)|Нарын]], [[Пахтаабад районӗ|Пахтаабад]], [[Туракурган районӗ|Туракурган]], [[Уйчи районӗ|Уйчи]], [[Халдыванбек районӗ|Халдыванбек]], [[Чинабад районӗ]]сем.

[[1964]] ҫулта [[Бустан районӗ|Боз]] тата [[Мингбулак районӗ|Задарья районӗсем]] йӗркеленӗ. [[1965]] ҫулта [[Мархамат районӗ|Мархамат районне]] [[Мархамат районӗ|Ленинск районӗ]] ят панӑ.

[[1967]] ҫулта [[Уйчи районӗ]] йӗркеленӗ. Кӑҫал тӗпре йӗркеленӗ [[Наманган вилоячӗ]]н йышне малалла районсем тата хула кӗртнӗ: [[Мингбулак районӗ|Задарья]], [[Наманган районӗ|Наманган]], [[Уйчи районӗ|Уйчи]], [[Учкурган районӗ|Учкурган]], [[Чуст районӗ|Чуст]], [[Янгикурган районӗ]]сем тата [[Наманган]] хули.

[[1970]] ҫулта [[Мархамат районӗ|Мархамат]], [[Пахтаабад районӗ]]сем, [[1973]] ҫулта — [[Джалакудук районӗ|Джалакудук]], [[Улугнор районӗ|Комсомолабад районӗсем]], [[1978]] ҫутла — [[Алтынкуль районӗ]] йӗркеленӗ. [[1972]] ҫулта [[Ханабад (Андижан вилоячӗ)|Советабад]] хули, [[1974]] ҫулта — [[Шахрихан]] вилоят пӗлтершлӗ статус илнӗ.

[[1992]] ҫулта [[Булакбаши районӗ]] йӗркеленӗ.

[[2003]] вилоята [[Амир Тимур орденӗ]]пе чысланӑ&lt;ref&gt;{{статья |пуçелĕк = {{Lex.uz|О награждении Андижанской области орденом Амира Темура|2003-08-22|УП|3292}} |кăларăм = Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан |çул = 2003 |уйăх = 8 |номер = 8 |выпуск = 1328 |страницăсем = 80 |issn = 0206-6637}}&lt;/ref&gt;.

{{Тулли дата|2005|05|12}} [[Андижан пӑлхавӗ|Андижанта пӑлхав]] пулнӑ.

== Тавралӑх ==
Вилоят лаптӑкӗ — 4240 ҫм². Вилоят [[Кӑркӑсстан]]па тата [[Фергана вилоячӗ|Фергана]], [[Наманган вилоячӗ]]семпе чикӗленет. Тухӑҫран ([[Андижан ГЭС]]) анӑҫалла (вӑрӑмӑш — 150 ҫм яхӑн) вилоят урлӑ юхакан чи тӗп юханшыв — [[Карадарья]], унтан [[Нарын (юханшыв)|Нарынпа]] пӗрлешет те [[Сырдарья]] юханшывне йӗркеленет. 20 ҫм яхӑн Сырдарьян вӑрри Наманганпа Андижан вилоячӗсем хушшинче юхса вӗсене пайлать. Андижан вилоячӗн ҫурҫӗрӗнче [[Тентяксай]] юханшывӗ (регион урлӑ вӑрӑмӑш — 40 ҫм яхӑн) тата [[Андижансай]] (вӑрӑмӑш — 80 ҫм), [[Шахрихансай]], [[Аслӑ Андижан каналӗ]], [[Аслӑ Фергана каналӗ]], [[Кӑнтӑр Фергаан каналӗ]] юхаҫҫӗ.

Вилоятӑн анӑҫ пайӗ — тӳремлӗх, тухӑҫ пайӗ вара — [[Алай ту хырҫи|Алайпа]] [[Фергана ту хырҫи]]сен ҫумӗ. 

== Климат ==
[[Алай ту хырҫи|Алайпа]] [[Фергана ту хырҫи]]сене пула [[Фергана айлӑмӗ]] сивӗ ҫилсенчен сыхланӑ. Хӗллехи вӑхӑтра ҫанталӑк — йӗркеллӗ, пӗтӗмпе [[Вӑтам Ази]]ри урӑхлӑрах пулма пултарать. [[Хӗлле|Хӗл]] — ӑшӑ (3,5 °C таран), [[ҫулла|ҫу]] — шӑрӑх (37 °C таран).

== Халӑх ==
Вилоят халӑх йышӗ 3 338 200 ҫын ({{кӗске дата|2023|04|1}}). Вӗсенчен хулара 1 742 500 ҫын пурӑнать, ял пурӑнан вырӑнӗнче 1 595 700 ҫын пурӑнать. Лаптӑкпа, Убекистан вилоячӗенчен Андижан вилоячӗ чи пӗчӗк, анчах халӑх йышӗпе пӑхсан — вӑл чи пысӑк. Андижан вилоячӗнче Узекистанӑн халӑх йышӗн 10% яхӑн пурӑнать, анчах вӑл патшалӑхӑн лаптӑкӗн 1% кӑна.

Чи пысӑк халӑх — [[узбексем]]. Вилоятра андижан [[кӑркӑссем|кӑркӑсӗ]], [[вырӑссем|вырӑс]], [[украинсем|украин]], [[эрменсем|эрмен]], [[тутарсем|тутар]], [[белоруссем|белорус]], [[пушкӑртсем|пушкӑрт]] тата [[корейсем|корей]] [[диаспора|диаспорӗ]] пур.

Узбекистан Республикин Министрсен кабинетӗнчи Халӑхсем хушшинчи ҫыхӑнусемпе ют ҫӗршывсемпе туслӑ ҫыхӑнусен комитечӗн официаллӑ сайтӗнчи кӑларнӑ Андижан вилоятӗнчи наци сахалрахӑшӗсем ҫинчен пӗлӗмсем тӑрӑх:
* эрменсем — 314 ҫын.
* кӑркӑссем (андижан кӑркӑсӗсем) — 400 пин яхӑн ҫын.
* корейсем — 2 979 ҫын.
* вырӑссем — 18 987 ҫын.
== Администрациллӗ-территориллӗ пайлану ==
[[Ӳкерчĕк:Andijan districts.png|thumb|350px|right|Андижан вилоячӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ:&lt;br&gt;
1 [[Андижан районӗ]],&lt;br&gt;
2 [[Асака районӗ]],&lt;br&gt;
3 [[Балыкчи районӗ]],&lt;br&gt;
5 [[Булакбаши районӗ]],&lt;br&gt;
4 [[Бустан районӗ]],&lt;br&gt;
6 [[Избаскан район]],&lt;br&gt;
7 [[Джалакудук районӗ]],&lt;br&gt;
8 [[Ходжаабад районӗ]],&lt;br&gt;
9 [[Кургантепа районӗ]],&lt;br&gt;
10 [[Мархамат районӗ]],&lt;br&gt;
11 [[Алтынкуль районӗ]],&lt;br&gt;
12 [[Пахтаабад районӗ]],&lt;br&gt;
13 [[Шахрихан районӗ]],&lt;br&gt;
14 [[Улугнор районӗ]].]]

Вилоят йышне 14 район ([[Туман (администрациллӗ виҫе)|туман]]) кӗрет.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Район (хула) !! Халӑх йышӗ&lt;br&gt;(пӗтӗмпе),&lt;br&gt;2020.01.01-мӗшӗнче&lt;br&gt;ҫын&lt;ref name=&quot;Население 2017&quot;&gt;{{cite web|lang=uz|url=https://data.gov.uz/ru/datasets/3224|title=Давлат классификаторлари|author=|website=|date=|publisher=|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;!! Хулари&lt;br&gt;хылӑх йышӗ,&lt;br&gt;2020.01.01-мӗшӗнче&lt;br&gt;ҫын&lt;ref name=&quot;Население 2017&quot;/&gt;!!Ялти&lt;br&gt;хлӑх йышӗ,&lt;br&gt;2020.01.01-мӗшӗнче&lt;br&gt;ҫын&lt;ref name=&quot;Население 2017&quot;/&gt;
|-
| [[Андижан]] (хула) || 441 713 || 441 713 || -
|-
| [[Ханабад (Андижан вилоячӗ)|Ханабад]] (хула) || 42 507 || 35 615 || 6 892
|-
| [[Алтынкуль районӗ]] || 176 665 || 93 055 || 83 610
|-
| [[Андижан районӗ]] || 261 796 || 200 951 || 60 845
|-
| [[Асака районӗ]] || 325 729 || 98 646 || 227 083
|-
| [[Балыкчи районӗ]] || 199 325 || 67 814 || 131 511
|-
| [[Бустан районӗ]]|| 71 655 || 25 081 || 46 854
|-
| [[Булакбаши районӗ]] || 141 905 || 69 045 || 72 860
|-
| [[Джалакудук районӗ]] || 184 834 || 77 358 || 107 476
|-
| [[Избаскан районӗ]] || 236 401 || 75 835 || 160 566
|-
| [[Кургантепа районӗ]] || 214 832 || 91 796 || 123 036
|-
| [[Мархамат районӗ]] || 172 116 || 135 814 || 36 302
|-
| [[Пахтаабад районӗ]] || 191 686 || 70 359 || 121 327
|-
| [[Улугнор районӗ]] || 59 322 || 6 065 || 53 257
|-
| [[Ходжаабад районӗ]] || 109 481 || 45 889 || 63 592
|-
| [[Шахрихан районӗ]] || 297 642 || 98 711 || 198 931
|-
| '''Андижан вилоячӗ (пӗтӗмпе):''' || '''3 127 683''' || '''1 626 395''' ||'''1 501 288'''
|}

Администрациллӗ центр [[Андижан]] — вилоятри чи пысӑк хула (441 700 ҫын). [[Кургантепа районӗ]] ҫӗрӗнче [[Кӑркӑсстан]]ӑн [[Барак (Кӑркӑсстан)|Барак]] [[анклав]]ӗ вырнаҫнӑ.

Вилоят йышӗнче — 11 [[хула]] (вӗсенчен вилоят пӗлтерӗшлӗ 2 хула), 79 [[хеп|хула посёлокӗ]] тата 455 [[ял|ят пурӑнан вырӑн]].

11 хула ({{кӗске дата|2017|01|1}}-мӗшӗнчи пӗлӗм тӑрӑх, администрациллӗ пӑхӑнакан пурӑнан вырӑнсемсӗр)&lt;ref name=&quot;Население 2017&quot;/&gt;:
# [[Андижан]] — 441 713 ҫын;
# [[Асака (Узбекистан)|Асака]] (1924 ҫулччен — Зеленск, 1991 ҫулччен — Ленинск) — 65 315 ҫын;
# [[Джалакудук]] ( 2015 ҫулччен — Ахунбабаев) — 24 779 ҫын;
# [[Карасу (Андижан вилоячӗ)|Карасу]] (1991 ҫулччен — Ильчёвск) — 34 346 ҫын;
# [[Кургантепа]] (1970 ҫулччен — Кыргызтепа) — 32 302 ҫын;
# [[Мархамат]] (1985 ҫулччен — Русское Село хепӗ) — 14 374 ҫын;
# [[Пайтуг]] — 27 183 ҫын;
# [[Пахтаабад]] — 35 543 ҫын;
# [[Ханабад (Андижан вилоячӗ)|Ханабад]] (1991 ҫулччен — Советабад) — 28 131 ҫын;
# [[Ходжаабад]] — 20 830 ҫын;
# [[Шахрихан]] (1985 ҫулччен — Московский хепӗ) — 75 539 ҫын.

79 [[хеп|хула посёлокӗ]]:
{{main|Узбекистанти хула евӗр посёлоксем#Андижан вилоячӗ}}
== Экономика ==
Ҫутҫанталӑк пуянлӑхӗ шутне нефть, ҫутҫанталӑк газӗ, озокерит тата [[акшар чулӗ]] кӗреҫҫӗ. Кунта Андижан, Палванташ, Кӑнтӑр Аламыш, Хартум, Бустан, Ходжаусман нефтьпе газ тытнисем вырнаҫнӑ.

Ӑшӑ ҫанталӑк [[ҫӗр мамӑкӗ]] тата [[субтропик]]ри культурӑсене ӳстерме, [[пурҫӑн]] тата [[бахча культури|кавӑн пахчи]] ӳстернине аталантарма май парать. [[Ял хуҫалӑхӗ]]нче чи аталаннӑ отрасльсем — [[мамӑк]], ҫӑмка ҫитӗнтерни, [[Ҫӳҫенлисем|ҫӳҫен культурисене]] ӳстерни, пахча ҫимӗҫ ӗрчетни тата [[Иҫӗмҫӗлӗх|иҫӗм ҫырлине ӳстерни]].

Чи аталаннӑ отрасльсем шутне [[Янтӑ тупра|ҫӗр айӗнчи усаллисен]] кӑларни, нефтьпе газ тытни, туниллӗ индустри тата пир-авӑр промышленноҫӗ кӗреҫҫӗ.

[[Асака (Узбекистан)|Асакара]] [[Вӑтам Ази]]ри пӗрремӗш автомобиль савучӗ тунӑран Узбекистанти автомобиль туни аталаннӑ. Ӑна тума [[Корей Республики|кӑнтӑр корей]] компанийӗ ([[Daewoo]]) питӗ пулӑшнӑ.

== Транспорт ==
Вилоятри чукунҫул вӑрӑмӑшӗ — 226,8 ҫм. Вилоят урлӑ [[Ангрен (хула)|Ангрен]] — [[Пап]] — [[Андижан]] чукун ҫул ларать, вӑл [[Фергана айлӑмӗ|Фергана айлӑмне]] [[Ташкент вилоячӗ]]пе пӗрлештерет&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/2014/05/20/railway//«Железнодорожный|title=путь на восток»|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

Чукунҫул линийӗсем: Андижан — [[Маргилан]] (Фергана), Андижан — Наманган, Андижан-[[Ханабад (Андижан вилоячӗ)|Ханабад]], Андижан — [[Таш-Кумыр]] (Кӑркӑсстан), Андижан — Джалал-Абад/Ош (Кӑркӑсстан). Вӗсем [[Вӑтам Ази]]ри чи пысӑккисенче пӗри транспорт йӑлли йӗркеленеҫҫӗ.

Автомобиль ҫулӗсен вӑрӑмшӗ — 2463 ытла ҫм. Вилоятран регулярлӑ авиарейссем вӗҫеҫҫӗ, енсенчен: Узбекистан, [[Пӑхӑнман Патшалӑхсен Пӗрлешӗвӗ]]н, ютҫӗр хулисем.

== Пуҫлӑхсем ==
Вилоят пуҫлӑхӗ хоким ятлӑ. Андижан вилоячӗн пуҫлӑхӗсем:
# [[Холмирзаев Каюм Холмирзаевич|Каюм Холмирзаев]] (1991 — 1993)
# [[Обидов Кобилджон Гафурович|Кобил Обидов]] (1993 пушӑн 6 — 1996 юпа),
# [[Юсупов Машариф Юсупович|Машариф Юсупов]] (1996—1997),
# [[Обидов Кобилджон Гафурович|Кобил Обидов]] (1997 — 2004 ҫӑвӑн 24),
# [[Бегалиев Сайдулло Бегалиевич|Бегалиев Сайдулло]] ( 2004 ҫӑвӑн 25 —  2006 юпан 12),
# [[Усманов Ахмад Тугилович|Усманов Ахмаджон]] (2006 юпан 13 — 2013 ҫӑвӑн 11),
# [[Абдурахманов Шухратбек Кушакбаевич|Шухрат Абдурахманов]] (2013 ҫӑвӑн 12 — х.в.-ччен)&lt;ref&gt;{{cite web|title = ҲОКИМЛИК РАҲБАРИЯТИ|url = http://andijan.uz/regional_government/hokimlik-rahbariyati|lang = uz|access-date = 2017-03-10|archive-date = 2017-03-12|archive-url = https://web.archive.org/web/20170312045345/http://andijan.uz/regional_government/hokimlik-rahbariyati|url-status = live}}&lt;/ref&gt;.

== Ҫавӑн пек пӑхӑр ==
* [[Узбекистанӑн администрациллӗ пайланӑвӗ]]
* [[Андижан районӗ]]
* [[Андижан]]

== Асӑрхавсем ==
{{Асӑрхавсем}}

== Каҫӑсем ==
* [https://web.archive.org/web/20190720125534/https://stat.uz/uz/press-sluzhba/novosti-gks/6381-demografik-holat20-7-209 Демография] {{ref-uz}}
* [https://www.orexca.com/rus/province_uzbekistan.shtml Области Узбекистана]
* Андижанская область // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* [http://www.avtonomer.net/content/view/20/45/ Автомобильные номера Андижанской области СССР] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221108180641/http://www.avtonomer.net/content/view/20/45/ |date=2022-11-08 }}
* [http://web.stat.uz/open_data/ru/OD_Yosh_guruhlari_bo‘yicha_aholi_soni_rayon_rus.xlsx Численность постоянного населения по возрастным группам-Регионы. stat.uz.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210525053017/http://web.stat.uz/open_data/ru/OD_Yosh_guruhlari_bo%E2%80%98yicha_aholi_soni_rayon_rus.xlsx |date=2021-05-25 }}&lt;small&gt;Дата обращения 30 мая 2020. {{ref-uz}} &lt;/small&gt;

{{Узбекистан регионӗсем}}
{{Андижан вилоячӗ}}

[[Категори:Амир Тимур орденӗпе чысланӑ регионсем]]
[[Категори:Администрациллĕ виçесем, алфавитпа]]
[[Категори:Узбекистан облаçӗсем]]
[[Категори:Андижан вилоячӗ]]</text>
      <sha1>dj8pcypgtia9jwhz4e196sonvwx1noh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аналогла компьютер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129323</id>
    <revision>
      <id>872211</id>
      <parentid>871690</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T22:48:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>872211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2930" sha1="63ffqqcq46giehdah6k9acyyqsfcqx1" xml:space="preserve">[[File:Sliderule 2005.jpg|thumb|400px|[[Логарифмла тӳрĕшке]]]]

:{{redirect|АВМ|АВМ (пĕлтерĕшсем)|урăх пĕлтерĕшсене пăхма}}
'''Аналогла компьютер''',  е '''ана́логла шутлав машшынĕ''' ('''АВМ''') — [[шутлав машшынĕ]], &lt;!--которая представляет числовые данные при помощи [[Аналоговый сигнал|аналоговых физических параметров]] ([[скорость]], [[длина]], [[электрическое напряжение|напряжение]], [[сила тока]], [[давление]]), в чём и состоит его главное отличие от цифровой [[компьютер|ЭВМ]]. Другим принципиальным отличием является отсутствие у АВМ хранимой программы, под управлением которой с помощью одной и той же вычислительной машины можно решать разнообразные задачи{{Нет АИ|28|10|2025}}. Решаемая задача (класс задач) жёстко определяется внутренним устройством АВМ и выполненными настройками (соединениями, установленными модулями, клапанами и т. п.). Даже для универсальных АВМ для решения новой задачи требовалась перестройка внутренней структуры устройства.--&gt;

== Каçăсем ==
{{навигаци}}
* [http://www.kv.by/index2007111801.htm Аналоговый компьютер]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080407232428/http://www.kv.by/index2007111801.htm |date=2008-04-07 }}
* [https://archive.today/20130416184718/www.bigpi.biysk.ru/encicl/articles/17/1001738/1001738A.htm Типы компьютеров]
* [http://www.computer-museum.ru/histussr/14.htm Компьютерный музей]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080220232754/http://www.computer-museum.ru/histussr/14.htm |date=2008-02-20 }}
* [https://analitikalmir.ru.gg/%26%231040%3B%26%231042%3B%26%231052%3B.htm Аналоговая вычислительная машина]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922105837/https://analitikalmir.ru.gg/%26%231040%3B%26%231042%3B%26%231052%3B.htm |date=2020-09-22 }}
* Ждать ли возвращения аналоговых компьютеров? (научно-популярный фильм, {{youtube|mBgk8vGL6ic|часть 1|logo=1}}, {{youtube|MCIhB7Sy9NU|часть 2|logo=1}})

{{Тулаш каçăсем}}

[[Категори:Аналогла компьютерсем|*]]
[[Категори:Шутлав комплексĕсем]]</text>
      <sha1>63ffqqcq46giehdah6k9acyyqsfcqx1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Венн диаграмми</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129436</id>
    <revision>
      <id>872217</id>
      <parentid>872052</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T11:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>872217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2169" sha1="eqamwhud9bs5f3n67t8cpa4xu7gwsyz" xml:space="preserve">:{{ан арпаштарăр|Эйлер диаграмми|Эйлер диаграммипе}}
[[Ӳкерчĕк:Venn diagram showing Greek, Latin and Cyrillic letters.svg|alt=Общей также является буква К|thumb|217x217px|'''Венн диаграмми''',&lt;/br&gt;[[Грек алфавичĕ|Грек]], [[Вырăс алфавичĕ|вырăс]] тата [[Латтынь алфавичĕ|латтынь]] алфавичĕсен (пысăк саспаллисен) мĕнпур хĕресленĕвĕсем, пĕр пек тĕспе евĕрлĕрех саспаллисене кăтартнă]]
'''Венн диаграмми''' (çавăн пекех '''Эйлер — Венн диаграмми''') —  [[универсаллă йыш]]ăн темиçе (сăмахран — виçĕ) [[аййыш]]ĕн май пур пĕтĕм [[Тивĕм (йышсен теорийĕ)|тивĕм]]ĕсен ([[Йышсен пĕрлешĕвĕ|пĕрлешĕвĕн]], [[Йышсен хĕресленĕвĕ|хĕресленĕвĕн]], [[Йышсен кăларнăлăхĕ|кăларнăлăхĕн]], [[симметрилле расналăх]]ĕн) схемăлла сăнарĕсене кăтартать.

== Çавăн пекех ==
* [[Эйлер диаграмми]]
* [[Карно картти]]

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* 
* [http://numb3rs.wolfram.com/412/ Эпизод 412]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421205731/http://numb3rs.wolfram.com/412/ |date=2012-04-21 }} сериала [[Numb3rs]] — изображение диаграмм Венна для &lt;math&gt;n=5,\;7,\;11&lt;/math&gt;.
* [http://uunn.ru/old-site/venn/ Построение диаграмм Венна on-line]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160518130810/http://uunn.ru/old-site/venn/ |date=2016-05-18 }} для &lt;math&gt;n=3, 4, 5&lt;/math&gt; и исходный код.
{{логика}}
{{Йышсен теорийĕ}}
[[Категори:Математикăлла логика]]
[[Категори:Диаграммăсем]]
[[Категори:Йышсен теорийĕ]]
[[Категори:Логика]]</text>
      <sha1>eqamwhud9bs5f3n67t8cpa4xu7gwsyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-04-4 (cv)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>129481</id>
    <revision>
      <id>872207</id>
      <timestamp>2026-03-29T18:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Мальчик под водопадом, национальный парк Пху-Санг, Таиланд»</comment>
      <origin>872207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107" sha1="jk5hvezhxwj2hg9mzi8b3x5e62shy3k" xml:space="preserve">Мальчик под водопадом, национальный парк Пху-Санг, Таиланд</text>
      <sha1>jk5hvezhxwj2hg9mzi8b3x5e62shy3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-04-4</title>
    <ns>10</ns>
    <id>129482</id>
    <revision>
      <id>872208</id>
      <timestamp>2026-03-29T18:21:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «PhuSangWTF 01.jpg»</comment>
      <origin>872208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17" sha1="l93teubo8jocnensg161km68ylm52xu" xml:space="preserve">PhuSangWTF 01.jpg</text>
      <sha1>l93teubo8jocnensg161km68ylm52xu</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>