Кĕсле

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="cv">
  <siteinfo>
    <sitename>Википеди</sitename>
    <dbname>cvwiki</dbname>
    <base>https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Ятарлă</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Сӳтсе явасси</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Хутшăнакан</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Хутшăнаканăн канашлу страници</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википеди</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википеди сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ӳкерчĕк</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Шаблона сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Пулăшу</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Пулăшăва сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категори</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорине сӳтсе явмалли</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Кĕсле</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13801</id>
    <revision>
      <id>872536</id>
      <parentid>767408</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T10:44:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <origin>872536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4759" sha1="oynks1my17b376mng0duev8w404fds1" xml:space="preserve">[[Ӳкерчĕк:Гусляры.jpg|thumb|280px|Кĕслеçĕсем, [[Васнецов Виктор Михайлович|Виктор Васнецовăн]] ӳкерчĕкĕ, 1899]]
[[Ӳкерчĕк:Instruments.JPG|thumb]]
'''Кĕсле''' - малтанхи [[Раççей]] сарăлнă [[Хĕлĕхлĕ кĕвĕ хатĕрĕсем|хĕлĕхлĕ кĕвĕ хатĕрĕ]].

== Истори ==
Кĕсле тесе Раççейре вырттарнă [[арфа|арфăн]] тĕрлĕхĕсене палăртаççĕ. Псалтирь кĕслисем [[Греци|грек]] [[псалтир]]ĕпе [[Израиль|еврейсен]] [[киннор]]ĕ евĕр; вĕсен шутне [[Чăвашсем|чăваш]], [[Марисем|çармăс]] кĕслисем, çаплах клавир евĕр кĕслесем тата [[Финлянди|финн]] [[кантеле]], [[Латви|латыш]] [[куоклес]]ĕ тата [[литва]] [[канклес]]ĕ кĕрет.
== Вуламалли ==
* Кондратьев М.Г. [https://cyberleninka.ru/search?q=Кондратьев%20Михаил%20Григорьевич&amp;page=1 Чувашский кесле в истории псалтиревидных гуслей России] // Вестник музыкальной науки. 2023. Т. 11, № 4. С. 97-104. DOI: 10.24412/2308-1031-2023-4-97-104. THE CHUVASH
* Кондратьев М.Г.Кěсле – музыкальный инструмент чувашского народа в истории и современной культуре: иллюстрированная монография.-Чебоксары: Чуваш.кн.изд-во, 2025.-144с., ил.
* Кĕсле-чувашские гусли : учебное пособие для высших учебных заведений / Министерство науки и высшего образования Российской Федерации, Федеральное государственное бюджетное образовательное учреждение высшего образования &quot;Чувашский государственный университет имени И. Н. Ульянова&quot; ; составление и исполнительская редакция Н. И. Ивановой, М. В. Гусевой ; научный редактор [и автор предисловия] М. Г. Кондратьев. — Чебоксары : Издательство Чувашского университета, 2022. — 176 с. : ил. : 29 см.
=== Вырăссен ===
[[Ӳкерчĕк:Russ instr gusli shlem.GIF|thumb|Вырăс йăлиллĕ кĕсле.]]
Вырăс [[чун-чĕмлĕх]]ĕн хушшинче халĕ те тĕл пулакан клавир евĕр кĕсли, чылай енĕпе, лайăхлатнă псалтырь евĕр кĕслин тĕсĕ. Çак инструмент сĕтел çинчи тӳрĕ тăваткĕтеслĕхлĕ резонансăллă хуппиллĕ ящик пулать. Резонансăллă хăма çинче темиçе çавра (сас янрамалли) касса кăларнă, çумне икĕ йывăç пăрăс çыпăçтарнă.

== Каçăсем ==

*[http://www.gusli.ru - &quot;Gusli.ru&quot; Кĕслен хальхи академиллĕ вылявăсем. Любовь Жукăн (Раççей тава тивĕçлĕ артисчĕ, Гнесинсем ячĕллĕ РАМ профессорĕ) шкулĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080417083454/http://www.gusli.ru/ |date=2008-04-17 }}
* [http://www.kupina.net - Ансамбль «КУПИНА» - профессилĕ ушкăн, тĕп янăравĕ — кĕсле сассисем.]
* [http://www.ossipovorchestra.ru/orchestra/soloists/muravieva.html - Любовь Муравьева - уçă янăравлă кĕсле ăсти, профессиллĕ музыкант, Н.П.Осипов ячĕллĕ оркестрăн солисчĕ.]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.myspace.com/guslipavel - Павел Лукоянов - уçă янăравлă кĕсле ăсти, профессиллĕ музыкант, &quot;Купина&quot; халăх юррин ансамблĕн солисчĕ]
* [http://gusli.ru/plugins/sample/sample.php?lng=ru&amp;id=4 - Виктор Маляров - кĕсле валли чылай кĕвĕ хайланă паллă мускав кĕвĕçи]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Категори:Кĕвĕ хатĕрĕсем]]
[[Категори:Турткаллă хĕлĕх кĕвĕ хатĕрĕсем]]</text>
      <sha1>oynks1my17b376mng0duev8w404fds1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>872537</id>
      <parentid>872536</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T10:51:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вуламалли */</comment>
      <origin>872537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5177" sha1="175cvhf9vgu1yvtxpv3w79tsdi36ypo" xml:space="preserve">[[Ӳкерчĕк:Гусляры.jpg|thumb|280px|Кĕслеçĕсем, [[Васнецов Виктор Михайлович|Виктор Васнецовăн]] ӳкерчĕкĕ, 1899]]
[[Ӳкерчĕк:Instruments.JPG|thumb]]
'''Кĕсле''' - малтанхи [[Раççей]] сарăлнă [[Хĕлĕхлĕ кĕвĕ хатĕрĕсем|хĕлĕхлĕ кĕвĕ хатĕрĕ]].

== Истори ==
Кĕсле тесе Раççейре вырттарнă [[арфа|арфăн]] тĕрлĕхĕсене палăртаççĕ. Псалтирь кĕслисем [[Греци|грек]] [[псалтир]]ĕпе [[Израиль|еврейсен]] [[киннор]]ĕ евĕр; вĕсен шутне [[Чăвашсем|чăваш]], [[Марисем|çармăс]] кĕслисем, çаплах клавир евĕр кĕслесем тата [[Финлянди|финн]] [[кантеле]], [[Латви|латыш]] [[куоклес]]ĕ тата [[литва]] [[канклес]]ĕ кĕрет.
== Вуламалли ==
* Кондратьев М.Г. Мастер Павел Волков в истории псалтиревидных гуслей // Сохранение национальных традиций в народно-инструментальном искусстве: проблемы и перспективы: материалы VII Всерос. науч.-практ. конф. М.: Пробел-2000, 2023. С. 15-26.
* Кондратьев М.Г. [https://cyberleninka.ru/search?q=Кондратьев%20Михаил%20Григорьевич&amp;page=1 Чувашский кесле в истории псалтиревидных гуслей России] // Вестник музыкальной науки. 2023. Т. 11, № 4. С. 97-104. DOI: 10.24412/2308-1031-2023-4-97-104. THE CHUVASH
* Кондратьев М.Г.Кěсле – музыкальный инструмент чувашского народа в истории и современной культуре: иллюстрированная монография.-Чебоксары: Чуваш.кн.изд-во, 2025.-144с., ил.
* Кĕсле-чувашские гусли : учебное пособие для высших учебных заведений / Министерство науки и высшего образования Российской Федерации, Федеральное государственное бюджетное образовательное учреждение высшего образования &quot;Чувашский государственный университет имени И. Н. Ульянова&quot; ; составление и исполнительская редакция Н. И. Ивановой, М. В. Гусевой ; научный редактор [и автор предисловия] М. Г. Кондратьев. — Чебоксары : Издательство Чувашского университета, 2022. — 176 с. : ил. : 29 см.
=== Вырăссен ===
[[Ӳкерчĕк:Russ instr gusli shlem.GIF|thumb|Вырăс йăлиллĕ кĕсле.]]
Вырăс [[чун-чĕмлĕх]]ĕн хушшинче халĕ те тĕл пулакан клавир евĕр кĕсли, чылай енĕпе, лайăхлатнă псалтырь евĕр кĕслин тĕсĕ. Çак инструмент сĕтел çинчи тӳрĕ тăваткĕтеслĕхлĕ резонансăллă хуппиллĕ ящик пулать. Резонансăллă хăма çинче темиçе çавра (сас янрамалли) касса кăларнă, çумне икĕ йывăç пăрăс çыпăçтарнă.

== Каçăсем ==

*[http://www.gusli.ru - &quot;Gusli.ru&quot; Кĕслен хальхи академиллĕ вылявăсем. Любовь Жукăн (Раççей тава тивĕçлĕ артисчĕ, Гнесинсем ячĕллĕ РАМ профессорĕ) шкулĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080417083454/http://www.gusli.ru/ |date=2008-04-17 }}
* [http://www.kupina.net - Ансамбль «КУПИНА» - профессилĕ ушкăн, тĕп янăравĕ — кĕсле сассисем.]
* [http://www.ossipovorchestra.ru/orchestra/soloists/muravieva.html - Любовь Муравьева - уçă янăравлă кĕсле ăсти, профессиллĕ музыкант, Н.П.Осипов ячĕллĕ оркестрăн солисчĕ.]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.myspace.com/guslipavel - Павел Лукоянов - уçă янăравлă кĕсле ăсти, профессиллĕ музыкант, &quot;Купина&quot; халăх юррин ансамблĕн солисчĕ]
* [http://gusli.ru/plugins/sample/sample.php?lng=ru&amp;id=4 - Виктор Маляров - кĕсле валли чылай кĕвĕ хайланă паллă мускав кĕвĕçи]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Категори:Кĕвĕ хатĕрĕсем]]
[[Категори:Турткаллă хĕлĕх кĕвĕ хатĕрĕсем]]</text>
      <sha1>175cvhf9vgu1yvtxpv3w79tsdi36ypo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Еврей автономиллĕ облаçĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16197</id>
    <revision>
      <id>872522</id>
      <parentid>861949</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T01:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>872522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7308" sha1="dutqz5jbwlka0aelduhhr6m2ag3tb2b" xml:space="preserve">[[Ӳкерчĕк:Yevrey03.png|thumb|250px|Еврей автономлă облаçĕ]]
'''Евре́й автоно́ми о́блаçĕ''' ({{lang-yi|ייִדישע אױטאָנאָמע געגנט}} ''идише ойтономэ гэгнт'') — [[Раççей Федерацийĕ]]н субъекчĕ.

[[Административлă тĕп]]ĕ — [[Биробиджан]] хули.

== Тавралăхĕ ==
Кăнтăр енче [[Китай]]па ([[Амур (юханшыв)|Амур]]) варрипе, анăçра — [[Амур облаçĕ]]пе, тухăçра — [[Хапар ен]]ĕпе чикĕ тытать.

== Истори ==

[[1934]] çулхи [[çу, 7|çăвăн 7-мĕшĕнче]] йĕркеленĕ.

== Пурăнан халăх ==
Йышĕ — 188,7 пин çын ([[2005]] çулхи [[кăрлач, 1|кăрлачăн 1-мĕшĕ]] тĕлне). 

Мĕнпур Раççейри [[2002]] çулхи халăх çыравĕпе облаçре çак халăхсем пурăннă:
{| class=&quot;standard&quot;
!Халăх ||Йышĕ [[2002]] çулта ([http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 *] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120126074108/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 |date=2012-01-26 }})
|-
|[[Вырăссем]]|| 171 697 çын (89,94 %)
|-
|[[Украинсем]]|| 8 483 çын (4,44 %)
|-
|[[Еврейсем]]|| 2327 çын (1,22 %)
|-
|[[Тутарсем]]|| 1196 çын (0,63 %)
|-
|[[Беларуссем]]|| 1182 çын (0,62 %)
|-
|}

== Администрациллĕ пайланăвĕ ==
{{Еврей автономиллĕ облаçĕ}}

=== Пурăнан вырăнсем ===
&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
{| id=&quot;toc&quot; style=&quot;margin: 0 2em 0 2em&quot;
|-
| bgcolor=&quot;#C0C0C0&quot; | '''2 пин çын ытла пурăнакан вырăнсем'''&lt;br /&gt; 2008 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне
|-
|
&lt;table width=&quot;600&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;0&quot;&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td width=&quot;35%&quot; style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;&quot;&gt; [[Биробиджан]]&lt;/td&gt;
  &lt;td width=&quot;15%&quot; style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;75,1&lt;/td&gt;
  &lt;td width=&quot;35%&quot; style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Теплоозёрск]]&lt;/td&gt;
  &lt;td width=&quot;15%&quot; style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;5,0&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;&quot;&gt; [[Облучье]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;10,7&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Приамурский]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;3,9&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Николаевка (Еврей автономиллĕ облаçĕ)|Николаевка]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;7,8&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Бабстово]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;3,8 (2003)&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Ленинское (Еврей автономиллĕ облаçĕ)|Ленинское]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;7,0 (2003)&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Бира (Еврей автономиллĕ облаçĕ)|Бира]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;3,6&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Амурзет]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;5,4 (2003)&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Птичник]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;3,0 (2003)&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Смидович]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;5,3&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Биракан]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;2,5&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
    
&lt;/table&gt;
|}
&lt;/div&gt;

== Литература ==
* [http://magazines.gorky.media/october/2006/12/me2.html Александр Мелихов, Биробиджан — Земля обетованная. История одной грёзы]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} «[[Октябрь (журнал)|Октябрь]]» [[2006]], № 12
* {{cite web |title = Евреи уехали — русские пляшут, Александр Мелихов, 2010-07-02 |url = http://www.rosbalt.ru/2010/07/02/750024.html |archive-url = https://web.archive.org/web/20100703080731/http://www.rosbalt.ru/2010/07/02/750024.html |archive-date = 2010-07-03 |url-status = dead }}
* {{кĕнеке|автор=Белая Г. А., Морозов В. Л.|пуçелĕк=Конспект флоры сосудистых растений Еврейской автономной области|каçă=http://herba.msu.ru/shipunov/school/books/belaja1995_konsp_fl_sosud_rast_evr_ao.djvu|вырăн=Биробиджан|çул=1995}}

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
{{commons|Category:Jewish Autonomous Oblast}}
* {{ЭЕЭ|10642|Биробиджан}}
* [http://www.eao.ru/ Еврейская автономная область — официальный сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208170116/http://www.eao.ru/ |date=2015-12-08 }}
* [https://web.archive.org/web/20090925141428/http://dfoportal.info/area07x/ Законодательство Еврейской автономной области]
* {{cite web
 |author        =
 |author-link    =
 |date =
 |url           = http://www.gazetaeao.ru/gazetiy/birobidjaner-shtern/5614249-07.09.2011/samoe-samoe.html
 |title         = Самое - самое
 |publisher     = БИРОБИДЖАНЕР ШТЕРН
 |access-date    = 2013-06-27
 |archive-url    = https://www.webcitation.org/6HmxDvEOK?url=http://www.gazetaeao.ru/gazetiy/birobidjaner-shtern/5614249-07.09.2011/samoe-samoe.html
 |archive-date   = 2013-07-01
}}
* [https://web.archive.org/web/20141023061842/http://evrstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/evrstat/ru/ Федеральная служба государственной статистики по ЕАО]
* [http://webirbis.spsl.nsc.ru/irbis64r_01/cgi/cgiirbis_64.exe?C21COM=F&amp;I21DBN=SIB_About&amp;P21DBN=SIB&amp;S21CNR=20&amp;Z21ID= База данных «Научная Сибирика: природа, история, экономика, культура, наука Сибири и Дальнего Востока (1988 г.-)»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210830224636/http://webirbis.spsl.nsc.ru/irbis64r_01/cgi/cgiirbis_64.exe?C21COM=F&amp;I21DBN=SIB_About&amp;P21DBN=SIB&amp;S21CNR=20&amp;Z21ID= |date=2021-08-30 }}
{{Тулаш каçăсем}}

{{Еврей автономиллĕ облаçĕ}}
{{Инçет-Тухăç федераци тăрăхĕ}}
{{Раççей Федерацин субъекчĕсем}}
{{Биробиджан}}

[[Категори:Еврей автономиллĕ облаçĕ| ]]</text>
      <sha1>dutqz5jbwlka0aelduhhr6m2ag3tb2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чакăлтăм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28232</id>
    <revision>
      <id>872524</id>
      <parentid>770607</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:24:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DLysenko97</username>
        <id>39805</id>
      </contributor>
      <origin>872524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4428" sha1="l1bl7oh4zv1wunwvsnqsubg10hovk3s" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;margin-left:1em; background:#f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
| align=&quot;center&quot; | [[Image:Coat of arms of Tatarstan.svg|100px|Тутарстан гербĕ]]
| align=&quot;center&quot; | [[Image:Flag of Tatarstan.svg|100px|Тутарстан ялавĕ]]|
|---- bgcolor=&quot;#b9e4FF&quot;
! bgcolor=&quot;#b9e4FF&quot;  | [[Тутарстан гербĕ|Гербĕ]]
! bgcolor=&quot;#b9e4FF&quot;  | [[Тутарстан ялавĕ|Ялавĕ]]
|---- bgcolor=&quot;#e3e3e3&quot;
! colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#e3e3e3&quot; | '''Чакăлтăм'''
|----
| [[Патшалăх]] || [[Раççей Федерацийĕ]]
|----
| [[Республика]] || [[Тутарстан|Тутарстан Республики]]
|----
| [[Район]] || [[Тутарстанăн Теччĕ районĕ|Теччĕ районĕ]]
|----
| [[Ял тăрăхĕ]] || [[Пăхăрçă ял тăрăхĕ]]
|----
| [[Лаптăк]] || км² 
|----
| [[Халăх йышĕ]] ||124 &lt;small&gt;2009 &lt;/small&gt;
|----
| [[Йышлăхĕ]] || /км²
|----
| [[Телефон префиксĕ]] || +7 84373
|----
| [[Почта индексĕ]] || 422384
|----
| Геогр. широти || 54°46′49″ Ç/N
|---- 
| Геогр. долготи || 48°24′29″ Т/E
|----
| Вăхăт тăрăхĕ || [[UTC+3]], [[çулла]] [[UTC+4]]
|---- 
| ОКАТО (код) ||  92255812005
|----
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#e3e3e3;&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom:3px solid gray;&quot; | 
|}

{{Капăрлатмалла}}

'''Чакăлтăм''' ({{lang-ru|Чувашский Чикылдым}},  {{lang-tt|Чуаш Чагылдымы}}) [[Тутарстан]]ăн [[Тутарстанăн Теччĕ районĕ|Теччĕ районĕн]] чăваш ялĕ. Ялтан район центрне 45 километр, [[Хусан|Хусана]] – 205, Пăвари чукун çул патне çитме 30 километр. Ял Теччĕ хулинчен кăнтăр хĕвел анăçнелле, Теччĕпе Пăва районĕсен чиккинче, [[Сĕве]] шывĕнчен 2 километрта вырнаçнă. Тархан – [[Пăва]] трассинчен 500 метр асфальт сарман çулпа утсан Чакăлтăма çитме пулать.

==Тавралăхĕ==
 
==Халăх йышĕ, ял тытăмĕ==
===Урамсем===
Урамсен халăхри ячĕсем: Питен кас (Чапаев урамĕ), Аял кас (Ленин урамĕ), Тутар кас (Газинур урамĕ).

==Кун-çулĕ==
[[Сĕве]] шывĕн сылтăм çыранĕнче XVIII ĕмĕрĕн çурринче Чакăлтăм ялĕ ӳссе ларнă. Ăна таркăнсем пуçарса янă – икĕ тутар çемйипе пĕр чăваш çемйи. Халăхра ял ячĕ тутарсен «чакылдым» сăмахĕнчен тухнă теççĕ: «Кая килеп чакылдым?» – «Ăçта килсе çаклантăм?»
Вăхăт иртнĕ май ялта чăваш çемйисем нумайланнă, 1812 çул тĕлне 15 чăваш çурчĕ пулнă, вĕсенчен ытларахăшĕ вăтам хресченсем пулнă. 1917 çулхи революци хыççăн ял совечĕ йĕркеленĕ, унăн пĕрремĕш председателĕ Сэнгэт Мавлютов пулнă, секретарĕ – Алексей Жарков. 1933 çулта икĕ колхоз йĕркеленĕ: «Ленин çулĕпе» тата «Чулпан».
Тăван çĕршывăн Аслă вăрçине 103 çын хутшăннă, вĕсенчен 63-шĕ вăрçă хирĕнчен таврăнайман. 

==Паллă çынсем==

==Вуламалли==

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

==Каçăсем==
* [http://www.suvar.su/2066.html Сувар хаçат. ЧУН ТУРТНИПЕ]{{Ĕçлемен каçă|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.suvar.su/2066.html Сувар хаçат. ЧАКĂЛТĂМ, ЧИКИЛДЫМ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160820004926/http://suvar.su/2066.html |date=2016-08-20 }}
{{Теччĕ районĕ}}
[[Категори:Тутарстан]]
[[Категори:Тутарстанри Теччĕ районĕн ялĕсем]]</text>
      <sha1>l1bl7oh4zv1wunwvsnqsubg10hovk3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Караваджо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39037</id>
    <revision>
      <id>872507</id>
      <parentid>872499</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T16:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>32730</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:The Sacrifice of Isaac by Caravaggio.jpg]] → [[File:Sacrifice of Isaac-Caravaggio (Uffizi).jpg]] → File replacement: update from a old version to a newer one with better quality ([[c:c:GR]])</comment>
      <origin>872507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12877" sha1="i36boa82hk0mjhor4qiyyxthysztq42" xml:space="preserve">{{Ӳкерçĕ
 |фон                  = 
 |ят                   = Карава́джо
 |тăван ят             = {{lang-it|Michelangelo Merisi (Amerighi) da Caravaggio}}
 |çуралнă чухнехи ят   = 
 |ӳкерчĕк              = Bild-Ottavio Leoni, Caravaggio.jpg|Caravaggio, by Ottavio Leoni
 |анлăшĕ               = 
 |ӳкерчĕке ăнлантарни  = Караваджо сăнарĕ,Оттавио Леони [[1621]]
 |çуралнă вăхăт        = [[1571]] 
 |çуралнă вырăн        = {{ÇуралнăВырăн| Милан| Миланра}}
 |вилнĕ вăхăт          = [[1610]]
 |вилнĕ вырăн          = {{ВилнĕВырăн|Порто-Эрколе|Порто-Эрколере}}
 |пулса тухни          = 
 |пăхăнулăх            = 
 |гражданлăх           = 
 |жанр                 = [[историлле сăнар ĕçĕ]]
 |вĕренӳ               = [[Симоне Петерцано|Симоне Петерцано]]
 |стиль                = [[Ломбарди ӳнер шкулĕ, реализм]]
 |ĕçĕсем               = [[ ()| ()]]&lt;br /&gt;[[]]&lt;br /&gt;[[]]&lt;br /&gt;[[ ()| ()]]
 |пулăшакансем         = 
 |сĕм                  = 
 |сĕм янă              = 
 |чыславсем            = 
 |хисепсем             = 
 |парнесем             = 
 |сайт                 = 
 |викиампар            = Caravaggio
}}
'''Микела́нджело Меризи''' (е '''Америги) да Карава́джо''' ({{lang-it|Michelangelo Merisi (Amerighi) da Caravaggio}}); 1571 çулхи авăнăн 29-мĕшĕ, Милан — 1610 çулхи утăн 18-мĕшĕ, Порто-Эрколе) — итал ӳнерçи, XVII-мĕш ĕмĕрти Европа ÿнерÿне чикĕсĕр харсăр пултарулăхĕн чĕрĕ сĕткĕнĕпе çĕнĕрен хăватлантарнă.1591-1610-мĕш çулсенче Римра, Неапольте, Мальтапа Сицилире ĕçленĕ. Ĕçĕсенче çынна тулашĕнчен те чун-кăмăл енчен те чăн пурнăçран сăнаса ÿкернĕ, ÿнер ĕçĕсенче çĕнĕ меслетпе—çутăпа тата мĕлкепе анлă усă курнă, çав мел сăнарсен шухăш-кăмăлĕсене тарăнрах ăнланма май парать. Вăл вăхăтра илемлĕ ÿнер ĕçĕнче маньеризм хуçаланнă, тĕслĕхрен: Чезари тата Федерико Цуккари. Караваджо пултарулăхĕ маньеризма аркатса барокко тапхăрĕн ÿнерçисене вăйлă витĕм хунă; [[:ru:Рубенс|Рубенс]]а, Жорж де Латура, Сурбарана, [[Диего Веласкес|Веласкеса]], [[Рембрандт]]а, Хосе Риберана, [[Артемизия Джентилески]]не. Унсăр пуçне унăн пуян еткерĕ паянхи илемлĕ ÿнершĕн те пысăк пĕлтерĕшлĕ пулса тăрать. 

== Кун-çулĕ ==
Караваджо Миланта çуралнă, унăн ашшĕ Фермо Меризи, Франческо Сфорца да Караваджо маркизăн хуçалăхне тытса пынă. Амăшĕ, Люсия Aратори çав таврари пуян кил-йышран тухнă. 1576 çулта муртан çăлăнас тесе кил-йыш Бергамопа юнашар Караваджо ятлă пĕчĕк хулана пурăнма куçать, анчах 1577 çулта ашшĕ унтах «хура чиртен» вилет. Вĕсен çемьи Сфорцапа Колонна мăшăрланупа çирĕплетнĕ хăватлă  çемьисемпе тачă çыхăнура пулса вĕсен хÿтĕлевĕнче тăнă. 1584 çулта амăшĕ вилет.

1584-1588 çулсенче Миланта, Симоне Петерцано, Тицианăн вăренекенĕн, ĕç лаççинче вĕреннĕ, кунта Леонардо да Винчи, Венецире Джорджонепе Тициан ĕçĕсемпе паллашать.

1592-мĕш çулта, тавлашура пĕр çамрăк çын вилсе каять, Караваджо Рима тухса каять.16-17-мĕш ĕмĕрсенче унта çĕнĕ пысăк чиркÿсемпе керменсем туса хăпартнă. Вĕсене капăрлатма Рим-католи чиркÿ реформаторĕсем çĕнĕ çулсемпе çĕнĕ ÿнерçĕсем шыранă. Караваджо шăпах çав тĕле лекнĕ.
Малтанхи вăхăтра  вăл темиçе ÿнерçĕн ĕç лаççисенче те ĕçлет. Кĕçех вăл хăйĕн çулне тупать.

1594 çулхи кĕркунне Караваджо Франческо дель Монте кардинал валли ĕçлеме пуçлать. Кĕске вăхăтрах вăл паллă ÿнерçĕ пулса тăрать.

1600 çул патнелле Чириако Маттеи банкир килĕнче пурăнма пуçлать.

1599 çулта Сан-Луиджи-деи-Франчези чиркÿне Караваджо капăрлатма тытăнать.

1600 çулта Санта-Мария дель Пополо чиркÿне капăрлатать.

1602 çулта Санта Мария делла Скала ин Трастевере мăнастир валли ĕçлеме пуçлать.

1603-1605 çулсенче Кьеза Нуово, Сант-Агостино, Сăваплă Петĕр чиркÿсем валли ĕçлет. Час-часах  унăн ĕçĕсене чиркÿ ыйтнă пек туманшăн туянман. Ăна пăхмасăр чаплă ÿнерçĕ ячĕ таврипех сарăлать.

Чăрсăр кăмăллă пулнă пирки саккунпа туслă пулман, час-часах тĕрмене лекнĕ, таркăнра пурăнма тивнĕ. 
1606 çулта хирĕçÿре çамрăк çына вĕлерет, папа Павел V унăн пуçĕшĕн укçаллă парне сулать, халĕ ĕнтĕ кашниннех ăна вĕлерме ирĕк пулнă. Вăл Мальта утравĕ çине тарать, 1608 çулта Сан Джованни деи Кавалиери чиркÿ валли ĕçлет. Мальтара та ăна чарусăрлăхĕ лăпкă пурăнтармасть — тĕрмене çитерет, темле майпа тарса Сицили утравне çитет, хуларан хулана куçать. Ниме те пăхмасăр нумай ĕçлет.

1609-мĕш çулта Неапольте палламан тăшманĕсем унăн çине вĕлерес тесе тапăннă, кĕрешÿре вăл йывăр аманнă. 1610-мĕш çулта кардинал Гонзага Павел V-мĕш папăран ÿнерçĕне каçарма ыйтать, ăна пĕлсенех Караваджо Рима васкать.

Анчах утă уйăхĕн 18-мĕшĕнче сарăмсăр вилĕм 38 -ти ÿнерçĕн кун-çулне татать. Унăн вилĕмĕн чăн сăлтавĕ çак таранччен те паллă мар, пĕрисем сив чир ернĕ пирки тенĕ, тăшманĕсем тавăрса вĕлернĕ тенĕ сас-хура та çÿренĕ. Утă уйăхĕн 31-мĕшĕнче Римре Павăл V-мĕш папа ÿнерçĕне каçарни халăхра паллă пулать.

== Ĕçĕ-хĕлĕ ==
*«Улма-çырла карçинкки» (1594-мĕш çул), Амброзиана библиотеки, Милан 
*«Вакх» (1595), Уффици курав речĕ, Флоренци                                                                                                                                   
*«Лютня калакан» (1595-мĕш çул), Эрмитаж, Сăваплă-Петĕрхули
*«Магдалина» (1597-мĕш çул), Дория курав речĕ, Рим
*«Египета кайнă чухне канни» (1597-мĕш çул)
*«Исаак ывăлне, Авраама чÿклени» (1598-мĕш çул).
*«Юдифпа Олоферн» (1600-мĕш çул патнелле), Авалхи илемлĕх Наци курав речĕ, Рим
*«Сăваплă Матфей чĕнни» (1600-мĕш çул патнелле), Сан Луиджи дей Франсези, Рим
*«Фома ĕненменни» (1600-мĕш çул патнелле), Сан-Суси керменĕ, Потсдам
*«Тупăка хуни» (1603-мĕш çул), Апостолсен Пинакотеки, Ватикан
*«Таса хĕр вилни» (1601-1606-мĕш çул), Лувр, Париж  
*«Сăваплă Иероним» (1606-мĕш çул), Боргезе курав речĕ, Рим
*«Эммаусри каçхи апат» (1606-мĕш çул)
*«Давидпа Голиаф»  (1609-мĕш çул патнелле)

== Курав речĕ ==
&lt;gallery&gt;
Baco, por Caravaggio.jpg|''[[Вакх]]''
Michelangelo_Caravaggio_038.jpg|''Сăваплă Петĕре хĕрес çине хуни''
Caravaggio-The Conversion on the Way to Damascus.jpg|''The Conversion on the Way to Damascus'',1601
Michelangelo Merisi da Caravaggio - The Cardsharps.jpg|''The Cardsharps'', c.1594
The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|''The Denial of Saint Peter'' c.1610
The Calling of Saint Matthew by Carvaggio.jpg|''Сăваплă Матфей чĕнни''
Caravaggio - Taking of Christ - Odessa.jpg|''Христоса тыткăнлани'' (c. 1602)
La Diseuse de bonne aventure, Caravaggio (Louvre INV 55) 02.jpg|''Пулас шăпана калакан'' c.1594
David and Goliath by Caravaggio.jpg|''[[Давидпа Голиаф]]'' (1599)
Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|''[[Юдифпа Олоферн]]'' (1599-1600)
Sacrifice of Isaac-Caravaggio (Uffizi).jpg|''Исаак ывăлне, Авраама чÿклени'' (1603)
Supper at Emmaus by Caravaggio.jpg|''Эммаусри каçхи апат'' (1601)
The Incredulity of Saint Thomas by Caravaggio.jpg|''Фома ĕненменни ''
The Deposition by Caravaggio.jpg|''Тупăка хуни''
Michelangelo_Caravaggio_069.jpg|''Таса хĕр вилни'' (1604-1606)
Penitent Magdalene-Caravaggio (1594-6).jpg|''[[Maria Magdalene|Магдалина]]'' (c. 1598)
Michelangelo Caravaggio 019.jpg|''[[:it:Canestro di frutta (Caravaggio)|Улма-çырла карçинкки]] ''
Michelangelo Caravaggio 066.jpg|''Дель Розарио Тур амăшĕ'', 1607
Michelangelo Caravaggio 029.jpg|''The Seven Works of Mercy,'' 1607
Michelangelo Caravaggio 021.jpg|''The Beheading of Saint John the Baptist'', 1608
Michelangelo Caravaggio 020.jpg|''Лютня калакан'', 1595
Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''Эммаусри каçхи апат'', 1606.
Christ at the Column-Caravaggio (c. 1607).jpg|''Христоса асаплантарни''. 1607.
Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|''Omnia vincit Amor'' (1602)
Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|''Ку Çын'' 1605
Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|''Сăваплă Иероним'' 
&lt;/gallery&gt;

== Вуламалли ==
*А.Н.Бенуа, &quot;История живописи всех времён и народов&quot;, т.3 - СПб.: &quot;Издательский Дом &quot;Нева&quot;&quot;, 2002.
*Christiane Stukenbrock, Barbara Topper, &quot;1000 masterpieces of european painting&quot;, — h.f.ullman is an imprint of Tandem Verlag GmbH, 2011
*Caravaggio, VEB Verlag der Kunst Dresden, 1989
*Roberto Longhi, Caravaggio, VEB Verlag der Kunst Dresden,1968

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==

{{Караваджо}}

[[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]]
[[Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа]]
[[Категори:1571 çулта çуралнисем]]
[[Категори:1610 çулта вилнисем]]
[[Категори:Италири ӳкерçĕсем]]
[[Категори:Барокко ӳкерçисем]]
[[Категори:Караваджо ӳкерчĕкĕсем|*]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Итали]]
[[Категори:Авăнăн 29-мĕшĕнче çуралнисем]]
[[Категори:Утăн 18-мĕшĕнче вилнисем]]
[[Категори:Мальта рыцăрĕсем]]
[[Категори:Караваджизм]]</text>
      <sha1>i36boa82hk0mjhor4qiyyxthysztq42</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>872520</id>
      <parentid>872507</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T21:38:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>32730</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Supper at Emmaus by Caravaggio.jpg]] → [[File:Supper at Emmaus-Caravaggio (1601).jpg]] → File replacement: update from a old version to a newer one with better quality ([[c:c:GR]])</comment>
      <origin>872520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12881" sha1="s79zdt3tgos6363zh0iam7txgsjig7d" xml:space="preserve">{{Ӳкерçĕ
 |фон                  = 
 |ят                   = Карава́джо
 |тăван ят             = {{lang-it|Michelangelo Merisi (Amerighi) da Caravaggio}}
 |çуралнă чухнехи ят   = 
 |ӳкерчĕк              = Bild-Ottavio Leoni, Caravaggio.jpg|Caravaggio, by Ottavio Leoni
 |анлăшĕ               = 
 |ӳкерчĕке ăнлантарни  = Караваджо сăнарĕ,Оттавио Леони [[1621]]
 |çуралнă вăхăт        = [[1571]] 
 |çуралнă вырăн        = {{ÇуралнăВырăн| Милан| Миланра}}
 |вилнĕ вăхăт          = [[1610]]
 |вилнĕ вырăн          = {{ВилнĕВырăн|Порто-Эрколе|Порто-Эрколере}}
 |пулса тухни          = 
 |пăхăнулăх            = 
 |гражданлăх           = 
 |жанр                 = [[историлле сăнар ĕçĕ]]
 |вĕренӳ               = [[Симоне Петерцано|Симоне Петерцано]]
 |стиль                = [[Ломбарди ӳнер шкулĕ, реализм]]
 |ĕçĕсем               = [[ ()| ()]]&lt;br /&gt;[[]]&lt;br /&gt;[[]]&lt;br /&gt;[[ ()| ()]]
 |пулăшакансем         = 
 |сĕм                  = 
 |сĕм янă              = 
 |чыславсем            = 
 |хисепсем             = 
 |парнесем             = 
 |сайт                 = 
 |викиампар            = Caravaggio
}}
'''Микела́нджело Меризи''' (е '''Америги) да Карава́джо''' ({{lang-it|Michelangelo Merisi (Amerighi) da Caravaggio}}); 1571 çулхи авăнăн 29-мĕшĕ, Милан — 1610 çулхи утăн 18-мĕшĕ, Порто-Эрколе) — итал ӳнерçи, XVII-мĕш ĕмĕрти Европа ÿнерÿне чикĕсĕр харсăр пултарулăхĕн чĕрĕ сĕткĕнĕпе çĕнĕрен хăватлантарнă.1591-1610-мĕш çулсенче Римра, Неапольте, Мальтапа Сицилире ĕçленĕ. Ĕçĕсенче çынна тулашĕнчен те чун-кăмăл енчен те чăн пурнăçран сăнаса ÿкернĕ, ÿнер ĕçĕсенче çĕнĕ меслетпе—çутăпа тата мĕлкепе анлă усă курнă, çав мел сăнарсен шухăш-кăмăлĕсене тарăнрах ăнланма май парать. Вăл вăхăтра илемлĕ ÿнер ĕçĕнче маньеризм хуçаланнă, тĕслĕхрен: Чезари тата Федерико Цуккари. Караваджо пултарулăхĕ маньеризма аркатса барокко тапхăрĕн ÿнерçисене вăйлă витĕм хунă; [[:ru:Рубенс|Рубенс]]а, Жорж де Латура, Сурбарана, [[Диего Веласкес|Веласкеса]], [[Рембрандт]]а, Хосе Риберана, [[Артемизия Джентилески]]не. Унсăр пуçне унăн пуян еткерĕ паянхи илемлĕ ÿнершĕн те пысăк пĕлтерĕшлĕ пулса тăрать. 

== Кун-çулĕ ==
Караваджо Миланта çуралнă, унăн ашшĕ Фермо Меризи, Франческо Сфорца да Караваджо маркизăн хуçалăхне тытса пынă. Амăшĕ, Люсия Aратори çав таврари пуян кил-йышран тухнă. 1576 çулта муртан çăлăнас тесе кил-йыш Бергамопа юнашар Караваджо ятлă пĕчĕк хулана пурăнма куçать, анчах 1577 çулта ашшĕ унтах «хура чиртен» вилет. Вĕсен çемьи Сфорцапа Колонна мăшăрланупа çирĕплетнĕ хăватлă  çемьисемпе тачă çыхăнура пулса вĕсен хÿтĕлевĕнче тăнă. 1584 çулта амăшĕ вилет.

1584-1588 çулсенче Миланта, Симоне Петерцано, Тицианăн вăренекенĕн, ĕç лаççинче вĕреннĕ, кунта Леонардо да Винчи, Венецире Джорджонепе Тициан ĕçĕсемпе паллашать.

1592-мĕш çулта, тавлашура пĕр çамрăк çын вилсе каять, Караваджо Рима тухса каять.16-17-мĕш ĕмĕрсенче унта çĕнĕ пысăк чиркÿсемпе керменсем туса хăпартнă. Вĕсене капăрлатма Рим-католи чиркÿ реформаторĕсем çĕнĕ çулсемпе çĕнĕ ÿнерçĕсем шыранă. Караваджо шăпах çав тĕле лекнĕ.
Малтанхи вăхăтра  вăл темиçе ÿнерçĕн ĕç лаççисенче те ĕçлет. Кĕçех вăл хăйĕн çулне тупать.

1594 çулхи кĕркунне Караваджо Франческо дель Монте кардинал валли ĕçлеме пуçлать. Кĕске вăхăтрах вăл паллă ÿнерçĕ пулса тăрать.

1600 çул патнелле Чириако Маттеи банкир килĕнче пурăнма пуçлать.

1599 çулта Сан-Луиджи-деи-Франчези чиркÿне Караваджо капăрлатма тытăнать.

1600 çулта Санта-Мария дель Пополо чиркÿне капăрлатать.

1602 çулта Санта Мария делла Скала ин Трастевере мăнастир валли ĕçлеме пуçлать.

1603-1605 çулсенче Кьеза Нуово, Сант-Агостино, Сăваплă Петĕр чиркÿсем валли ĕçлет. Час-часах  унăн ĕçĕсене чиркÿ ыйтнă пек туманшăн туянман. Ăна пăхмасăр чаплă ÿнерçĕ ячĕ таврипех сарăлать.

Чăрсăр кăмăллă пулнă пирки саккунпа туслă пулман, час-часах тĕрмене лекнĕ, таркăнра пурăнма тивнĕ. 
1606 çулта хирĕçÿре çамрăк çына вĕлерет, папа Павел V унăн пуçĕшĕн укçаллă парне сулать, халĕ ĕнтĕ кашниннех ăна вĕлерме ирĕк пулнă. Вăл Мальта утравĕ çине тарать, 1608 çулта Сан Джованни деи Кавалиери чиркÿ валли ĕçлет. Мальтара та ăна чарусăрлăхĕ лăпкă пурăнтармасть — тĕрмене çитерет, темле майпа тарса Сицили утравне çитет, хуларан хулана куçать. Ниме те пăхмасăр нумай ĕçлет.

1609-мĕш çулта Неапольте палламан тăшманĕсем унăн çине вĕлерес тесе тапăннă, кĕрешÿре вăл йывăр аманнă. 1610-мĕш çулта кардинал Гонзага Павел V-мĕш папăран ÿнерçĕне каçарма ыйтать, ăна пĕлсенех Караваджо Рима васкать.

Анчах утă уйăхĕн 18-мĕшĕнче сарăмсăр вилĕм 38 -ти ÿнерçĕн кун-çулне татать. Унăн вилĕмĕн чăн сăлтавĕ çак таранччен те паллă мар, пĕрисем сив чир ернĕ пирки тенĕ, тăшманĕсем тавăрса вĕлернĕ тенĕ сас-хура та çÿренĕ. Утă уйăхĕн 31-мĕшĕнче Римре Павăл V-мĕш папа ÿнерçĕне каçарни халăхра паллă пулать.

== Ĕçĕ-хĕлĕ ==
*«Улма-çырла карçинкки» (1594-мĕш çул), Амброзиана библиотеки, Милан 
*«Вакх» (1595), Уффици курав речĕ, Флоренци                                                                                                                                   
*«Лютня калакан» (1595-мĕш çул), Эрмитаж, Сăваплă-Петĕрхули
*«Магдалина» (1597-мĕш çул), Дория курав речĕ, Рим
*«Египета кайнă чухне канни» (1597-мĕш çул)
*«Исаак ывăлне, Авраама чÿклени» (1598-мĕш çул).
*«Юдифпа Олоферн» (1600-мĕш çул патнелле), Авалхи илемлĕх Наци курав речĕ, Рим
*«Сăваплă Матфей чĕнни» (1600-мĕш çул патнелле), Сан Луиджи дей Франсези, Рим
*«Фома ĕненменни» (1600-мĕш çул патнелле), Сан-Суси керменĕ, Потсдам
*«Тупăка хуни» (1603-мĕш çул), Апостолсен Пинакотеки, Ватикан
*«Таса хĕр вилни» (1601-1606-мĕш çул), Лувр, Париж  
*«Сăваплă Иероним» (1606-мĕш çул), Боргезе курав речĕ, Рим
*«Эммаусри каçхи апат» (1606-мĕш çул)
*«Давидпа Голиаф»  (1609-мĕш çул патнелле)

== Курав речĕ ==
&lt;gallery&gt;
Baco, por Caravaggio.jpg|''[[Вакх]]''
Michelangelo_Caravaggio_038.jpg|''Сăваплă Петĕре хĕрес çине хуни''
Caravaggio-The Conversion on the Way to Damascus.jpg|''The Conversion on the Way to Damascus'',1601
Michelangelo Merisi da Caravaggio - The Cardsharps.jpg|''The Cardsharps'', c.1594
The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|''The Denial of Saint Peter'' c.1610
The Calling of Saint Matthew by Carvaggio.jpg|''Сăваплă Матфей чĕнни''
Caravaggio - Taking of Christ - Odessa.jpg|''Христоса тыткăнлани'' (c. 1602)
La Diseuse de bonne aventure, Caravaggio (Louvre INV 55) 02.jpg|''Пулас шăпана калакан'' c.1594
David and Goliath by Caravaggio.jpg|''[[Давидпа Голиаф]]'' (1599)
Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|''[[Юдифпа Олоферн]]'' (1599-1600)
Sacrifice of Isaac-Caravaggio (Uffizi).jpg|''Исаак ывăлне, Авраама чÿклени'' (1603)
Supper at Emmaus-Caravaggio (1601).jpg|''Эммаусри каçхи апат'' (1601)
The Incredulity of Saint Thomas by Caravaggio.jpg|''Фома ĕненменни ''
The Deposition by Caravaggio.jpg|''Тупăка хуни''
Michelangelo_Caravaggio_069.jpg|''Таса хĕр вилни'' (1604-1606)
Penitent Magdalene-Caravaggio (1594-6).jpg|''[[Maria Magdalene|Магдалина]]'' (c. 1598)
Michelangelo Caravaggio 019.jpg|''[[:it:Canestro di frutta (Caravaggio)|Улма-çырла карçинкки]] ''
Michelangelo Caravaggio 066.jpg|''Дель Розарио Тур амăшĕ'', 1607
Michelangelo Caravaggio 029.jpg|''The Seven Works of Mercy,'' 1607
Michelangelo Caravaggio 021.jpg|''The Beheading of Saint John the Baptist'', 1608
Michelangelo Caravaggio 020.jpg|''Лютня калакан'', 1595
Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''Эммаусри каçхи апат'', 1606.
Christ at the Column-Caravaggio (c. 1607).jpg|''Христоса асаплантарни''. 1607.
Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|''Omnia vincit Amor'' (1602)
Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|''Ку Çын'' 1605
Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|''Сăваплă Иероним'' 
&lt;/gallery&gt;

== Вуламалли ==
*А.Н.Бенуа, &quot;История живописи всех времён и народов&quot;, т.3 - СПб.: &quot;Издательский Дом &quot;Нева&quot;&quot;, 2002.
*Christiane Stukenbrock, Barbara Topper, &quot;1000 masterpieces of european painting&quot;, — h.f.ullman is an imprint of Tandem Verlag GmbH, 2011
*Caravaggio, VEB Verlag der Kunst Dresden, 1989
*Roberto Longhi, Caravaggio, VEB Verlag der Kunst Dresden,1968

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==

{{Караваджо}}

[[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]]
[[Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа]]
[[Категори:1571 çулта çуралнисем]]
[[Категори:1610 çулта вилнисем]]
[[Категори:Италири ӳкерçĕсем]]
[[Категори:Барокко ӳкерçисем]]
[[Категори:Караваджо ӳкерчĕкĕсем|*]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Итали]]
[[Категори:Авăнăн 29-мĕшĕнче çуралнисем]]
[[Категори:Утăн 18-мĕшĕнче вилнисем]]
[[Категори:Мальта рыцăрĕсем]]
[[Категори:Караваджизм]]</text>
      <sha1>s79zdt3tgos6363zh0iam7txgsjig7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Евтушенко Евгений Александрович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59931</id>
    <revision>
      <id>872523</id>
      <parentid>856580</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T01:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>872523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13079" sha1="1kmgdvpik04y8353rjehw3sqjwoex33" xml:space="preserve">{{Çыравçă
 |Ят                   = Евгений Евтушенко
 |Ӳкерчĕк              =Sobyanin meeting Evtushenko 05.jpg
 |Çуралнă чухнехи ят   = Евгений Александрович Гангнус
 |Çуралнă вырăн        = {{ÇВ|Зима||Зимара}}, [[Тухăç-Çĕпĕр Ен]], [[РСФСР]], [[СССР]]
 |Çуралнă вăхăт        = [[1932]], [[утă, 18]]
 |Вилнĕ вырăн          = {{ÇВ|Зима||Зимара}}, [[Тухăç-Çĕпĕр Ен]], [[РСФСР]], [[СССР]]
 |Вилнĕ вăхăт          = [[2017]], [[ака, 1]]
 |Ĕçлев тĕсĕ           = XX XXI ĕмĕрсенчи совет/раççей/американ сăвăçи прозăçи, [[режиссёр]]ĕ, сценарисчĕ, публицисчĕ тата [[актёр]]ĕ
 |Хастар çулсем        =  [[1949]] — [[2017]]
 |Тĕлĕ                 =
 |Жанр                 = поэзи, проза
 |Ĕçсен чĕлхи          = [[Вырăс чĕлхи|вырăс]]
 |Парнесем             =
{{{!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}} {{СССР патшалăх парни|1984}} {{!}}{{!}} {{Раççей патшалăх парни|2009}}
{{!}}}
 |Чыславсем            = {{{!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}} {{«Тăван çĕршыв умĕнчи тава тивĕçлĕхĕн» III степеньлĕ орденĕ}}
{{!}}}
{{{!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}} {{Ĕçлĕх Хĕрлĕ Ялав орденĕ}} {{!!}} {{Халăхсен туслăхĕн орденĕ}} {{!!}} {{Хисеп Палли орденĕ}}{{!!}} {{Ирĕклĕ Раççей хӳтĕлевçи медалĕ}}
{{!}}}
{{{!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}} [[File:CHL Order of Bernardo O'Higgins - Commander BAR.png|60px|Бернардо О’Хиггинс орден командорĕ]]
{{!}}}
 |Lib                  = http://www.lib.ru/POEZIQ/EWTUSHENKO/
|Ӳкерчĕке ăнлантарни=2015|Анлăшĕ=220px}}
{{Listen
| Файл_ячĕ = Evgenij Evtushenko voice.oga
| Ячĕ = Е.А. Евтушенко сасси
| Ăнлантарни = интервью, «[[Эхо Москвы]]»&lt;br /&gt;2009 çулхи утăн 14-мĕшĕ
| float =
}}
{{Пĕр хушаматлисем|Евтушенко}}{{Пĕр хушаматлисем|Гангнус}}
[[File:Yevheny Yevtushenko.jpg|thumb]]

'''Евге́ний Алекса́ндрович Евтуше́нко''' (çуралнă чухнехи хушамачĕ — '''Гангнус'''&lt;ref&gt;''Евтушенко Е.'' [http://www.litera.ru/stixiya/articles/470.html О себе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030617101843/http://www.litera.ru/stixiya/articles/470.html|date=2003-06-17}} // [[Строфы века]]: Антология русской поэзии / Сост. ''Е.Евтушенко'', ред. [[Витковский Евгений Владимирович|''Е. Витковский'']]. [[Минск]]; М.: [[Полифак (издательство)|Полифак]], [[1995]]; [[1999]]. — ISBN 5-89356-006-X&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Prish1&quot;&gt;[[Прищепа, Валерий Павлович|''Прищепа В. П.'']] Основные даты жизни и творчества [: Раздел второй]. [http://www.russofile.ru/articles/article_135.php Евгений Евтушенко: Семинарий] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161001174306/http://www.russofile.ru/articles/article_135.php|date=2016-10-01}} // [[Прищепа, Валерий Павлович|''Прищепа В. П.'']] Российского Отечества поэт: Е. А. Евтушенко: [[1965]][[1995|—1995]] гг. [[Абакан]]: [[Хакасский государственный университет имени Н. Ф. Катанова|ХГУ]], [[1996]]. — 344 с. — ISBN 5-7810-0019-4 — каçăна тĕрĕсленĕ: [[çу, 10]], [[2009]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Шести&quot;&gt;''Евтушенко Е.'' Жизнь как приключение // ''Евтушенко Е.'' Шести-десантник: Мемуарная проза. М.: [[АСТ (издательство)|АСТ]]; [[Зебра (издательство)|Зебра]], [[2006]]. С.36—75.&lt;/ref&gt;, [[утă, 18]] [[1932]]&lt;ref name=Prish1 /&gt; [паспортра — 1933]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ria.ru/online/700063005.html|title=Евгений Евтушенко: «Мы создавали читателей, которые создавали нас»|date=2012-07-18|publisher=[[РИА Новости]]|accessdate=2012-07-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/69g2G47qm|archivedate=2012-08-05}}&lt;/ref&gt;, [[Зима (хула)|Зима]]&lt;ref name=&quot;Шести&quot; /&gt;; урăх хыпарсемпе — [[Нижнеудинск]]&lt;ref&gt;[http://vesti.irk.ru/kul_tura/2003/07/28/5768/ Евгений Евтушенко встретился с земляками. © ГТРК «Иркутск»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111109184716/http://vesti.irk.ru/kul_tura/2003/07/28/5768/ |date=2011-11-09 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Кто есть кто в современной культуре‎‎|пуçелĕк=Евтушенко Евгений Александрович}}&lt;/ref&gt;, [[Иркутск облаçĕ]]) — [[Вырăс литератури|вырăс]] [[СССР|совет]] [[сăвă]]çи. Çаплах прозăçи, [[режиссёр]], [[сценарист]], XXI ĕмĕрти публицист тата [[актёр]].

== Биографи тата пултарулăхĕ ==
Александр Рудольфович Гангнус (балтиçум нимĕçĕ) (1910—1976) геолог/поэт çемьинче çуралса ӳснĕ.

== Çав. пекех ==
* [[Утмăлхисем]]
* [[Вознесенский Андрей Андреевич|Андрей Вознесенский]]
* [[Тарковский Андрей Арсеньевич|Андрей Тарковский]]
* [[Ахмадулина Белла Ахатовна|Белла Ахмадулина]]
* [[Окуджава Булат Шалвович|Булат Окуджава]]
* [[Рождественский Роберт Иванович|Роберт Рождественский]]
* [[Неизвестный Эрнст Иосифович|Эрнст Неизвестный]]

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем|2}}

== Литература ==
* Казак В.: Лексикон русской литературы XX века.

== Каçăсем ==
* [http://www.evtushenko.net/ Евгений Евтушенко. Биография, стихотворения, статьи.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801080855/http://evtushenko.net/ |date=2015-08-01 }}
* [http://ev-evt.net/ Евгений Евтушенко. Биография, стихи, поэмы, проза, творчество.]
* [http://stihipoeta.ru/evgeniy-evtushenko/ Евгений Евтушенко стихи] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202003523/http://stihipoeta.ru/evgeniy-evtushenko/ |date=2017-02-02 }} на [http://stihipoeta.ru/ Stihipoeta.ru] 
* [http://eldb.net/name/nm001303/ Творчество Евгения Евтушенко на сайте The Electronic Literary Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060623103405/http://eldb.net/name/nm001303/ |date=2006-06-23 }}
* [http://www.echo.msk.ru/programs/korzun/605311-echo/ Интервью Евгения Евтушенко на радио «Эхо Москвы»]
* [[Чернявский Георгий Иосифович|''Чернявский Г. И.'']] Историк-[[космополит]] Евгений Евтушенко // [[Каскад (газета)|Каскад]], [[Балтимор]] ]. [[2005]]. [http://kackad.com/kackad/историк-космополит-евгений-евтушенк/ 24 дек. — 7 янв.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190416155302/http://kackad.com/kackad/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BA-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82-%D0%B5%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%B5%D0%B2%D1%82%D1%83%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BA-4 |date=2019-04-16 }}, [http://kackad.com/kackad/историк-космополит-евгений-евтушенк-2/ 14 — 28 янв.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171206043701/http://kackad.com/kackad/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BA-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82-%D0%B5%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%B5%D0%B2%D1%82%D1%83%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BA-2/ |date=2017-12-06 }}, [http://kackad.com/kackad/историк-космополит-евгений-евтушенк-3/ 28 янв. — 11 февр.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171114071244/http://kackad.com/kackad/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BA-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82-%D0%B5%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%B5%D0%B2%D1%82%D1%83%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BA-3/ |date=2017-11-14 }}, [http://kackad.com/kackad/историк-космополит-евгений-евтушенк-4/ 11 — 25 февр.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190416155302/http://kackad.com/kackad/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BA-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82-%D0%B5%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%B5%D0%B2%D1%82%D1%83%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BA-4 |date=2019-04-16 }} № 228—231.
* [[Колкер Юрий Иосифович|''Колкер Ю.'']] [http://www.igraigr.com/kolker.htm Евтушенко как зеркало русской деволюции] // Флейта Евтерпы: Американский сетевой поэтический альманах на русском языке. [[2006]]. № 1.
* [[Золотоносов Михаил Нафталиевич|''Золотоносов М.'']] [http://www.idelo.ru/436/20.html Шестидесятники: Евгений Евтушенко: Больше, чем поэт] // [[Дело (газета, Санкт-Петербург)|Дело]]. [[2006]]. [[9 октября]].
* [http://www.45parallel.net/evgeniy_evtushenko/ А. Ратнер, «Тысячелик, от лиц в него вошедших…»]
* [http://gkatsov.com/interview_evtushenko.htm «Я никого из них никогда не обидел…» Интервью с Евгением Евтушенко на сайте www.gkatsov.com]
* [http://www.krestianin.ru/articles/6616.php Театр Евтушенко]
* Е.Евтушенко, [[Берг, Михаил Юрьевич|М.Берг]] и [[Диксон, Виталий Алексеевич|В.Диксон]] [http://enc.vkarp.com/2011/02/20/а-ахмадулина-белла-изабелла-ахатовна/ о Белле Ахмадулиной на сайте режиссёра и драматурга В.Карпа «Зеркало сцены».] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170514103030/http://enc.vkarp.com/2011/02/20/%D0%B0-%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B0-%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B0-%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0/ |date=2017-05-14 }}
* [[Виталий Диксон]]. [http://newsbabr.com/?IDE=107244  Зима и музы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304133829/http://newsbabr.com/?IDE=107244 |date=2016-03-04 }} — Иркутск, Региональный портал «БАБР.РУ», 18 июля 2012 г.
* [[Карпенко, Александр Николаевич|Александр Карпенко]] [http://karpenko-sasha.livejournal.com/47413.html Что же на самом деле произошло между Иосифом Бродским и Евгением Евтушенко]
* [[Kalita Inna|Inna Kalita]]. [http://www.idildergisi.com/makale/pdf/1394373134.pdf  Семиотические мотивы в поэме Е. Евтушенко «Мама и нейтронная бомба». Культурологические заметки] — İDİL, [[2014,]] [[Volume 3,]] [[Issue 12]].
* [[Kalita Inna|Inna Kalita]]. [http://www.idildergisi.com/makale/pdf/1406833944.pdf  Бог в поэме Е. Евтушенко «Мама и нейтронная бомба». Культурологические заметки] — İDİL, [[2014,]] [[Volume 3,]] [[Issue 14]].

[[Категори:Вырăс сăвăçисем]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Харьков]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Переделкино]]
[[Категори:ПЕН-клуб пайташĕсем]]
[[Категори:Пайăр çынсем:Холокост ӳнерте]]
[[Категори:ССРП ÇП пайташĕсем]]
[[Категори:Поляр Çăлтăрĕ орденĕн кавалерĕсем (Якути)]]
[[Категори:Пӳре ракĕпе вилнисем]]</text>
      <sha1>1kmgdvpik04y8353rjehw3sqjwoex33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нефть</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70089</id>
    <revision>
      <id>872514</id>
      <parentid>850570</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T19:49:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <origin>872514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6956" sha1="hbaztlcvhvsmzb114yjbrglqf0t8pmc" xml:space="preserve">&lt;center&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;Нехтă&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;
[[Ӳкерчĕк:The first oil district in Los Angeles, Toluca Street, ca.1895-1901 (CHS-3686).jpg|thumb|250px|Нефть турулĕсем, Лос-Анджелес, 1896.]]
[[Ӳкерчĕк:ЦенаНаНефтьNYMEX.png|thumb|250px|Цена на нефть, $ за баррель, (NYMEX Light Sweet Crude Oil Futures Prices)]]
'''Çĕр çăвĕ''' (?) ({{lang-tr|neft}}, [[Перс чĕлхи|персла.]] ''нефт'', {{lang-ru|нефть}}) — [[çутçанталăк]]ра тĕл пулакан [[шĕвек]].

== Пĕрлехи хыпарсем ==
[[Ӳкерчĕк:Petroleum cm05.jpg|thumb|Нефть]]

== Нефть пахалăхĕсем ==
== Нефть хими пахалăхĕ ==

=== Нефтĕн углеводород шучĕллĕ классификацийĕ ===
{| class=&quot;standard&quot;
 |+ 1-мĕш таблица. Тĕрлĕ çĕр управĕсенчи нефть элеменчĕсен шучĕсем (в %)
 !Çĕр управĕ||Тачăлăхĕ, г/см&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;||С||Н||S||N||O||Кĕл
 |-
 |Ухта (РФ)||0,897||85,30||12,46||0,88||0,14||-||0,01
 |-
 |Грозный (РФ)||0,850||85,95||13,00||0,14||0,07||0,74||0,10
 |-
 |Сурахан ([[Азербайджан]])||0,793||85,34||14,14||0,03||-||0,49||-
 |-
 |Калифорни ([[АПШ]])||0,912||84,00||12,70||0,40||1,70||1,20||-
 |}

== Усă курни ==
[[Ӳкерчĕк:GasStationHiroshima.jpg|thumb|Автомобиле авăрламалли вырăн.]]

== Нефть пирки историллĕ хыпарсем ==
[[Ӳкерчĕк:Oil Prices Since 1861.svg|666px|thumb|center|Нефть хакĕсем: 1861 — 2007 çулĕсем, 2007 çулхи АПШ долларĕпе.]]

== Çав. пекех ==
* [[ОПЕК карçинкки]]
* [[Нефть компанисем]]
* [[Нефть сорчĕсем]]
* [[Нефть çĕр управĕсем]]
* [[Нефть классификацийĕ]]
* [[Нефть тӳпи]]
* [[Мазут]]
* [[Битум]]

== Вуламалли ==
{{refbegin|2}}
* {{кĕнеке |автор= А. Г. Ахатов, А. А. Ильинский. |пуçелĕк=Ресурсы нефти и газа России на рубеже веков (экономические и эколого-экономические аспекты)
|издательство= [[Недра (издательство)|«Недра»]] |çул =1998 |вырăн = М. |сери= |страниц=432 |isbn= 5-247-03805-3 }}
* {{кĕнеке|автор = Донна Либ, Стивен Либ.|пуçелĕк = Фактор нефти: как защитить себя и получить прибыль в период грядущего энергетического кризиса
|оригинал = The Oil Factor: How Oil Controls the Economy and Your Financial Future| = |вырăн =  М.|издательство = «Вильямс»|çул = 2006|страницы = 320
|isbn = 0-446-53317-3}}
* {{кĕнеке|автор= Дэниел Ергин.|пуçелĕк=Добыча: Всемирная история борьбы за нефть, деньги и власть|оригинал= The Prize: The Epic Quest for Oil, Money, and Power|издательство= [[Альпина Паблишер (издательство)|«Альпина Паблишер»]]|çул=2011|вырăн = М.|сери= |страниц=960 |isbn= 978-5-9614-1252-9 |ref=Ергин }}
* {{кĕнеке |автор= Майкл Экономидес, Рональд Олини. |пуçелĕк = Цвет нефти. Крупнейший мировой бизнес: история, деньги |оригинал= The Color of Oil. The History, the Money and the Politics of the World`s Biggest Business |издательство= «Олимп-Бизнес» |çул=2004 |вырăн = М.|сери=|страниц=256|isbn= 5-901028-66-X}}
* {{кĕнеке|автор= Сост. А. Иголкин, Ю. Горжалцан |пуçелĕк=Русская нефть, о которой мы так мало знаем|издательство= «Олимп-Бизнес»|çул=2003|вырăн = М. |страниц=188 |isbn= 5-901028-53-8 }}
* {{кĕнеке|автор=У. Л. Леффлер |пуçелĕк = Переработка нефти |оригинал=Petroleum Refining |издательство= «Олимп-Бизнес» |çул = 2011 |вырăн = М. |сери=|страниц=224 |isbn=978-5-9693-0158-0 }}
* {{кĕнеке|автор=Норман Дж. Хайн |пуçелĕк=Геология, разведка, бурение и добыча нефти |оригинал=Nontechnical Guide to Petroleum Geology, Exploration, rilling and Production |издательство= «Олимп-Бизнес» |çул=2010 |вырăн = М. |сери = |страниц=752 |isbn=978-5-9693-0135-1 }}
* {{кĕнеке | автор = Эрих В.Н. | пуçелĕк = Химия нефти и газа | вырăн = Л. | издательство  = Химия | çул = 1966 | страниц = 280 | isbn = | тираж = 15000 | ref = Эрих}}
{{refend}}

== Каçăсем ==
; Тупăшлани
* [http://www.trubagaz.ru/ratings/dobycha-nefti-v-mire-v-2011-godu/ Добыча нефти в мире в 2011 году: рейтинг по странам] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120430035604/http://www.trubagaz.ru/ratings/dobycha-nefti-v-mire-v-2011-godu/ |date=2012-04-30 }}
* [http://neftegaz.tv/film-neft/ Фильм о добыче нефти] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140408173732/http://neftegaz.tv/film-neft/ |date=2014-04-08 }}, Александр Дерягин, 2012 (16+)

; Истори
* [http://www.kipnotes.com/Oil.htm История нефти] {{Webarchive|url=https://archive.today/20060317191036/http://www.kipnotes.com/Oil.htm |date=2006-03-17 }}{{ref-en}}{{dead link}} [http://archive.is/Wq8fH копия]
* [http://ria-stk.ru/mi/adetail.php?ID=45523 Рождение нефтяной отрасли в России], «Мир измерений», 01.11.2010
* [http://www.neftrossii.ru/content/neftyanye-perekrestki-1917-goda Нефтяные перекрестки 1917 года. Российская нефтяная промышленность в период февральской и октябрьской революций 1917 года.]

; Тирпейлени
* [http://www.visualcapitalist.com/can-made-one-barrel-oil/ Инфографика. Что можно сделать из одного барреля нефти] {{ref-en}}

{{Каустобиолитсем}}
{{Органика çунакĕ}}
{{Энергетика}}

[[Категори:Нефть| ]]
[[Категори:Нефть продукчĕсем| ]]
[[Категори:Хемогенлĕ, биохемогенлĕ тата органогенлĕ тăпрасем]]
[[Категори:Çунакан япала]]</text>
      <sha1>hbaztlcvhvsmzb114yjbrglqf0t8pmc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хусанти ютйăхсен вĕрентевçисен семинарийĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80762</id>
    <revision>
      <id>872538</id>
      <parentid>836825</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T11:28:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <origin>872538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18438" sha1="paciwd9bdprdwab4hbg1cpqbpkjnevk" xml:space="preserve">{{Шкул
| Ячĕ            = Хусанти ютйăхсен вĕрентевçисен семинарийĕ, Хусанти вĕрентевçĕсен семинарийĕ ([[1884]]-мĕш çултан пуçласа)
| Ӳкерчĕк     = 
| Алпусни        = 
| Йыхрав         = 
| Никĕсленĕ      = [[1872]]
| Хупнă          = паллă мар
| Директор       = [[Ильминский Николай Иванович]]
| Тĕс            = Вĕрнетевçĕсен вăтам пĕлӳ паракан  шкуле
| Вĕренекен      = 
| Адрес          = [[Хусан]] хули
| Координатсем   = 
| Телефон        =
| Факс           = 
| E-mail         = 
| Сайт           = 
| Уй             =
| Уйри текст     = 
|}}

'''Хусанти ютйăхсен вĕрентевçисен семинарийĕ''' — [[Ильминский Николай Иванович|Ильминский Николай Иванович]] тăрăшнипе [[1872]]-мĕш çулта  [[Хусан]] хулинче уçнă вĕрентевçĕсем хатĕрлекен [[шкул]]. [[1884]]-мĕш çултан &quot;ютйăхсен&quot; теме пăрахнă, анчах та вăл пурпĕрех вырăс мар  шкулсем валли вырăс мар ачасенченех вĕрентевçĕсем хатĕрлес енĕпе специализациленнĕ. 
[[File:Ильминский.jpg|thumb|Ильминский Николай Иванович]]
== Кунçул ==
=== Умистори ===
Умистори тесе [[Хусанти крешшĕн-тутар тĕп шкулĕ]]н ĕçĕ-хĕлне шутлама пулать. Вăл [[1863]]-мĕш çултанпа ĕçленĕ. Калас пулать, малтанхи вăхăтра, хăйĕн çурчĕ пуличчен, Крешшĕн-тутар тĕп шкулĕ тата Ютйăхсен семинарийĕ пĕр тĕлтех ĕçленĕ. 
=== Малалли истори&lt;ref&gt;Алесандров Г.А. [http://enc.cap.ru/?t=publ&amp;lnk=248 КАЗАНСКАЯ УЧИТЕЛЬСКАЯ СЕМИНАРИЯ] — Электронла чăваш энциклопедийĕ&lt;/ref&gt; ===
Хысна шучĕпе вĕрентме палăртнă вĕренекенсен шучĕ — 240, вĕсенчен çурринчен кая мар [[вырăссем]], ыттисем — тĕне кĕне ютйăхсем (тутарсем, чăвашсем, çармăссем т.ыт.те). Хысна шучĕпе вĕренкенсемсĕр пуçне тата тĕрлĕрен йĕркелĕмсен  стипендиачĕсем тата уйрăм [[çын]]сем те пулнă. Вĕрентÿ тăршшĕ — виçĕ çул. [[1977]]-мĕш çултанпа хатĕрлев класĕсем (кашни [[çул]] 30 [[çын]]) уçнă. Семинарие хысна шучĕпе пĕтерекенсем кайран уписаттĕлнĕ 6 çул янă вырăнта ĕçленĕ. 

Çавăн пекех семинари çумĕнче, пĕр вăхăтран пуçласа, чăвашсем, мордавасем (те ирçе, те мăкшă — паллă мар), çармăссем, удмуртсем  валли пуçламăш шкулсем йĕркелесе янă — штат тăрăх, кашни халăх енчен 15 вĕренекен.  

[[1894]]-мĕш çулхи октябрĕн 26-мĕшĕнчен, Тÿре-Шара хушавĕпе, вырăс тата вырăс мар вĕренекенсен пропорцине çĕнĕлле йĕркеленĕ: вырăссем пĕррре виççемĕш (1/3), вырăс маррисем — иккĕ виççĕмĕш (2/3) чухлĕ.

Мĕнпурĕ, [[1875]]-[[1918]]-мĕш çулсенче, семинарин куçум уйрăмĕнчен 186 (çĕр сакăрвун улттă) арçын чăваш вĕренсе тухнă. Çав [[вăхăт]]рах  эстерн шучĕпе вĕренсе тухнă чăвашсен йышĕ — 1000 (пин) çын — арçынсем те, хĕрарăмсем те. 
[[File:Никанор (Каменский).jpg|150px|thumb|Никанор (Каменский)]]
[[File:Ashmarin.jpg|thumb|left|150px|Ашмарин Николай Иванович]]
[[File:Nikolski.jpg|thumb|left|150px|Никольский Николай Васильевич]]
[[File:Даниил Филимонов.jpg|thumb|150px|Даниил Филимонов, Хусанти ютйăхсен вĕрентевçисен семинарине чи малтан пĕтернĕ чăвашсенчен пĕри]]
[[Ӳкерчĕк:Ille Takhti.jpg|thumb|150px|[[Илле Тăхти]], [[1903]]-[[1908]]-мĕш çулсенче Хусанти вĕрентевçĕсен семинарийĕнче ăс пухнă]]
== Шкулпа çыхăннă уйрăм харкамлăхсем ==
===Вĕрентекенсем===
*[[Ильминский Николай Иванович|Ильминский Николай Иванович]], семинарин никĕслевçи тата вĕрентекенĕ
*Бобровников Николай Алексеевич, вĕрентевçĕ, семинари çумĕнчи мастерскойсене ертсе пынă, каярахпа семинари директорĕ
* [[Ашмарин Николай Иванович]], 1899-1919-мĕш çулсенче вĕрентнĕ
*НИКАНОР (чиркÿ тулашĕнче Каменский Никифор Тимофеевич)
*[[Никольский Николай Васильевич]]
*[[Смоленский Степан Васильевич]], семинарире малтанхи 17 çулта [[мусăк]] вĕрентнĕ
*[[Александров Николай Александрович]], семинари çумĕнчи пуçламăш шкулта [[мусăк]] вĕрентнĕ
=== Вĕренекенсем ===
* [[Филимонов Даниил Филимонович]],  Хусанти ютйăхсен вĕрентевçисен семинарине чи малтан ([[1875]]) пĕтернĕ чăвашсенчен пĕри
* [[Александров Николай Александрович]] ([[1880]]-мĕш çулта пĕтернĕ)
* [[Илле Тăхти]], [[1903]]-[[1908]]-мĕш çулсенче Хусанти вĕрентевçĕсен семинарийĕнче ăс пухнă
* Ирçесемпе мăкшăсенчен тухнă çутĕç тата культура çыннисем: М. Е. Евсевьев, И. Я. Бондяков, З. Ф. Дорофеев, Л. П. Кирюков, М. И. Наумкин, И. Ф. Прокаев, Е. В. Скобелев 
* Ирçесемпе мăкшăсенчен тухнă сăваплăхçăсем: Ф. К. Садков, Ф. К. Стрелков
Ытти çынсем:

== Семинарин тĕллевĕпе чаплăхĕ ==
В.П.Киржаева калани&lt;ref&gt;Киржаева В.П. [https://cyberleninka.ru/article/n/kazanskaya-uchitelskaya-seminariya-v-politiko-pravovom-i-kulturnoobrazovatelnom-kontekste-epohi КАЗАНСКАЯ УЧИТЕЛЬСКАЯ СЕМИНАРИЯ В ПОЛИТИКО-ПРАВОВОМ И КУЛЬТУРНООБРАЗОВАТЕЛЬНОМ КОНТЕКСТЕ ЭПОХИ] — ЖУРНАЛ Интеграция образования 2003&lt;/ref&gt;:
{{Цитата пуçламăшĕ}}
{{oq|ru|Казанская учительская семинария была учреждена в 1870 г. в соответствии с Правилами о мерах к образованию населяющих Россию инородцев (26 марта 1870 г.), однако уже формулировка самой цели ее создания указывала на многопрофильный характер подготовки учителей — «с целью приготовления учителей для начальных народных училищ Казанского учебного округа вообще и вместе с тем для тех из них, в которых будут обучаться инородцы мало или недостаточно обруселые»}}
{{Цитата вĕçĕ}}
Гильманов Д.Ш., Корнилова И.В., Магсумов Т.А. калани&lt;ref&gt;Гильманов Д.Ш., Корнилова И.В., Магсумов Т.А. [http://naukarus.com/uchitelya-dlya-inorodtsev-traditsii-yazykovoy-podgotovki-pedagogov-v-mnogonatsionalnom-regione УЧИТЕЛЯ ДЛЯ «ИНОРОДЦЕВ»: ТРАДИЦИИ ЯЗЫКОВОЙ ПОДГОТОВКИ ПЕДАГОГОВ В МНОГОНАЦИОНАЛЬНОМ РЕГИОНЕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200114005905/http://naukarus.com/uchitelya-dlya-inorodtsev-traditsii-yazykovoy-podgotovki-pedagogov-v-mnogonatsionalnom-regione |date=2020-01-14 }} — Научный журнал: В мире научных открытий ISSN: 2072-0831 Год выхода: 2015&lt;/ref&gt;:
{{Цитата|Как известно, с историей Казанской учительской семинарии непосредственно связана педагогическая деятельность первых ее руководителей Н.И. Ильминского и его приемного сына Н.А. Бобровникова (шурин чувашского педагога И.П. Яковлева; с 1906 г.  попечитель Оренбургского учебного округа). Благодаря усилиям этих видных педагогов, а также вследствие неуклонного втягивания нерусских народов края в капиталистические отношения, разрушения их национальной ограниченности происходило быстрое увеличение числа «инородческих школ», особенно в конце XIX в.}}
Р.Р. Исхаков калани&lt;ref&gt;Исхаков Р. Р. [https://cyberleninka.ru/article/n/stranitsy-istorii-kazanskoy-uchitelskoy-inorodcheskoy-seminarii СТРАНИЦЫ ИСТОРИИ КАЗАНСКОЙ УЧИТЕЛЬСКОЙ (ИНОРОДЧЕСКОЙ) СЕМИНАРИИ] — ЖУРНАЛ Вестник Казанского государственного университета культуры и искусств 2015&lt;/ref&gt;:
{{Цитата пуçламăшĕ}}
{{oq|ru|Являясь крупнейшим педагогическим учебным заведением региона с национальным компонентом КУС становится центральным культурно-просветительским институтом крещеных нерусских народов Волго-Уралья. Большинство представителей городской и сельской «инородческой» интеллигенции сформировавшейся во второй половине XIX-начале ХХ в. были ее воспитанниками. В начале ХХ в. в эпоху «эмансипации» из числа учеников семинарии выходят первые деятели культурно-национального и революционного движения. Многие из них, уже в советское время стали активными строителями государственности и национальной культуры нерусских народов региона. Всего с 1872 г. по 1919 г. в семинарии получили образование 1500 чел. Из них 686 - русские, 243 -кре-щеные татары, 179 - чуваши, 128 - марийцы, 110 - мордва, 70 -удмурты, 20 - казахи, 20 - пермяки, 12 - калмыки, 12 - корейцы, 10 - коми, 7 - якуты, 6 - арабы, 6 -башкиры, 6 - зыряны, 4 - алтайцы, 1 - абхаз, 1 - эстонец [9, с. 22]. Таким образом, Казанская учительская семинария воспитала целую плеяду талантливый деятелей национального просвещения, дав им «дорогу в жизнь», способствовала формированию интеллектуальной элиты нерусских народов Восточной России, что стало важным фактором развития их культуры во второй половине XIX - начале ХХ в.}}
{{Цитата вĕçĕ}}

Тепĕр çăлкуçра Р.Р. Исхаков тата Х.З. Багаутдинова калани&lt;ref&gt;Исхаков Р.Р., Багаутдинова Х.З. [https://cyberleninka.ru/article/n/spisok-okonchivshih-kurs-vospitannikov-kazanskoy-uchitelskoy-seminarii-1875-1918-gg СПИСОК ОКОНЧИВШИХ КУРС ВОСПИТАННИКОВ КАЗАНСКОЙ УЧИТЕЛЬСКОЙ СЕМИНАРИИ (1875-1918 ГГ.)]// Из истории и культуры народов Среднего Поволжья. 2023. Т.13, №1. С.192-216. https://doi.org/10.22378/2410-0765.2023-13-1.192-216&lt;/ref&gt;

{{Цитата пуçламăшĕ}}
{{oq|ru|Всего в нижеприводимом документе представлено 1427 фамилий. Согласно документу, наиболее многочисленной национальной группой среди выпускников были русские - 624 чел. (43,7%), значительным было присутствие также представителей православных нерусских народов Волго-Уральского региона: чувашей - 172 чел., крещеных татар (кряшен) - 154 чел., мари - 137 чел., мордвы (мокши и эрзи) - 127 чел., удмуртов - 80 чел., коми-пермяков - 13 чел., коми -6 чел. Среди выпускников были представлены также православные калмыки - 10 чел., корейцы - 10 чел., арабы - 6 чел., алтайцы - 4 чел., якуты - 3 чел., абхазец и эстонец. Подавляющее большинство учеников и воспитанников относились к православной конфессии, исключение составляли мусульмане казахи - 17 чел. и башкиры - 3 чел. У 59 чел. национальность не указана.}}
{{Цитата вĕçĕ}}

== Çав. пекех ==
* [[Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ]]
* [[Похвиçнĕри чăваш шкулĕ]]
* [[Самарти чăваш шкулĕ]]
* [[Дорофеев Захар Фёдорович]]

== Вуламалли ==
*Соловьёв И. [https://vk.com/doc89287394_520617550?hash=e06d6a02f2f4783cfa&amp;dl=2b7118bcbc4d55ceff Самарти чăваш шкулĕ.] —Листовка.Гублит № 3925, 11 декабря 1825 г. Тираж 1000 экз». Самара, тип. № 1 им. т. Маги «Полиграфа, ома» ул. Венцека и Галактион, 
* Демидов В. Вăл чăн-чăн коммунист пулнă. // Тăван Атăл журнал, 1987, 6№ (июнь) — С.57-59. (И.В.Соловьёв тата унăн ĕç-хĕлĕпе кунçулĕ çинчен çырнă хайлав).
* Паймен, Влас. Самар чăвашĕсем. (ку хайлав темиçе хут та тĕрлĕ çĕрте тата тĕрлĕ [[вăхăт]]ра пичетленсе тухнă).
*СОРОЧАЙКИН, АНДРЕЙ НИКОНОВИЧ. [https://elibrary.ru/item.asp?id=38309524 ДИАСПОРА АВЕРКИНСКО-ИБРЯЙКИНСКИХ ЧУВАШ: ВОПРОСЫ И ОТВЕТЫ.] Тип: брошюра Язык: русский ISBN: 978-5-906741-12-7 Год издания: 2015 Место издания: Самара Число страниц: 42 Издательство: Институт анализа экономики города и региона (Самара) УДК: 94 (47): 392.91
==Асăрхавсем==
{{асăрхавсем}}
== Каçăсем ==
*[http://www.museum.ru/m2188 &quot;Чĕмпĕрти чăваш шкулĕ&quot;. Музей.]
* [https://vk.com/club175262030?w=wall-175262030_296 Похвистневский чувашский сельскохозяйственный техникум.] — ВК, 26, январь, [[2019]], 21:23
* [http://www.ulzapovednik.ru/museum/chuvash_school/index.php Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева] {{Webarchive|url=https://archive.is/20130113164356/http://www.ulzapovednik.ru/museum/chuvash_school/index.php |date=2013-01-13 }}
* [http://ulkul.ru/museum/34/ Музей «Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева»]
* [http://www.welcometoulyanovsk.ru/index.php?section=155 Музей «Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева»]
* [http://www.esosedi.ru/onmap/muzey_simbirskaya_chuvashskaya_shkola_kvartira_i_ya_yakovleva_/8068827/index.html#lat=54316548&amp;lng=48377138&amp;z=17&amp;mt=1&amp;v=1 Музей &quot;Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева&quot;]{{Ĕçлемен каçă|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./299/2899/423466/426581/472345/472400 Симбирской чувашской учительской школе - 140 лет]

[[Категори:Тутарстан]]
[[Категори:Хусан кĕпĕрни]]
[[Категори:1972 çулта уçăлнисем]]
[[Категори:Раççейре педагогика пĕлĕвне илни]]
[[Категори:Чăваш Енре пĕлӳ илни]]
[[Категори:Шкулсем]]
[[Категори:Н.И.Ильминскийĕн педагогика системи]]</text>
      <sha1>paciwd9bdprdwab4hbg1cpqbpkjnevk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Каустобиолитсем</title>
    <ns>10</ns>
    <id>84320</id>
    <revision>
      <id>872515</id>
      <parentid>746798</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T19:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <origin>872515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1409" sha1="jwgrr9exzt1vktozjss705niyoizbgn" xml:space="preserve">{{Çӳрев тапăлĕ
 | ят                  = Каустобиолитсем
 | state               = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
 | тĕп_пуçелĕкĕн_стилĕ = background:#C3C3C3
 | пуçелĕк             = [[Каустобиолит]]сем ([[çуну|çунтармалли]]  [[пайталлă тупнăлăх|тупра]]сем)
 | пуçелĕксен_стилĕ    = background:#DADADA
 |ят-йышсен_класĕ      = hlist
нни
 |пуçелĕк1   = Кăмрăк речĕ
 |ят-йыш1   = [[Торф]] {{*}} [[Хăмăр кăмрăк]] {{*}} [[Чул кăмрăк]] {{*}} [[Антрацит]] {{*}} [[Çунакан сланец]]сем {{*}} [[Доманик (геологи)|Доманик]]
 
 |пуçелĕк2   = Нехтă тата нафтоид речĕ
 |ят-йыш2    = [[Нехтă]] {{*}} [[Çутçанталăк газĕ]] {{*}} [[Газ конденсачĕ]] {{*}} [[Асфальт#Çутçанталăк асфальчĕ|Асфальт]] {{*}} [[Мальта (нехтă)|Мальта]] {{*}} [[Озокерит]] {{*}} [[Кероген]] {{*}} [[Сапропель]] {{*}} [[Сапропелит]]сем
 
}}&lt;noinclude&gt;

[[Категори:Çӳрев шаблонĕсем:Геологи]]
&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;[[Категори:Каустобиолитсем]][[ru:Шаблон:Каустобиолиты]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>jwgrr9exzt1vktozjss705niyoizbgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Купалăш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102566</id>
    <revision>
      <id>872529</id>
      <parentid>751696</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T08:17:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ellodanis5 [[Капланчăк]] страницӑн ятне [[Купалăш]] ҫине улӑштарчӗ</comment>
      <origin>751696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3183" sha1="hhg6ct5ydnd1w08mhmxpu0v0ty7jvo1" xml:space="preserve">[[File:RIAN archive 284 The war in winter.jpg|thumb|1941-мĕш çул]]
[[File:Abatis Map Symbol.svg|thumb|Çар çыннисем капланчăка кăтартма усă куракан паллăсенчен пĕри]]
'''Капланчăк''' е '''Купалавăш''' — тĕрлĕ ăпăр-тапăра пĕр çĕре купаласа тунă чăрмав.
== Çавăн пекех ==
* [[Сапан (карта)]]
* [[Кăмăрлăх]]
* [[Баррикада]]

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

== Литература ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Завал, препятствие на реках}}
* [[Толковый словарь Даля]]
* Карбышев Д., Краткий справочник по военно-инженерному делу; Крыльцов М. Заграждения. — М.: [[Воениздат]] [[НКО СССР]], 1936 год — 272 с. — (Библиотека командира);
* Полковник В. Ф. Шперк, Фортификационный словарь, издание Военно-инженерной Краснознамённой академии имени В. В. Куйбышева (ВИА), Москва - 1946 год.
* Большая советская энциклопедия (БСЭ), Третье издание, выпущенной издательством «Советская энциклопедия» в [[1969]]—[[1978 год]]ах в 30 томах;
* Военный энциклопедический словарь (ВЭС), {{М}}, ВИ, [[1984]] г., 863 стр. с иллюстрациями (ил.), 30 листов (ил.);


== Каçăсем ==
* [http://www.kaponir.ru/5fin/lib/05.php Сайт капонир, Капитан А. Грабовой, Прорыв укреплений белофиннов, Техника и вооружение 1941 год, № 1, с. 29 — 35, Из фондов Российской Национальной библиотеки (Санкт-Петербург)]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131212095209/http://www.kaponir.ru/5fin/lib/05.php |date=2013-12-12 }}
* [http://tashv.nm.ru/SbornikBoevyhDokumentov/Issue40/Issue40_303.html Боевое распоряжение штаба 18-й армии № 77/оп об укреплении оборонительного рубежа по р. Днепр в инженерном отношении (25 августа 1941 г.)]{{ĕçлемен каçă|date=Июль 2019 |bot=InternetArchiveBot }}
* [http://commi.narod.ru/txt/1990/0216.htm Полковник И. Поляков, доктор технических наук; подполковник В. Ильенко, «Заграждения на автомобильных дорогах», «Зарубежное военное обозрение» № 2, февраль 1990 год.]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017233006/http://commi.narod.ru/txt/1990/0216.htm |date=2012-10-17 }}

{{Фортификаци}}

[[Категори:Инженери чăрмавĕсем]]
[[Категори:Фортификаци çурт-йĕрĕсем]]
[[Категори:Шыв туризмĕ]]</text>
      <sha1>hhg6ct5ydnd1w08mhmxpu0v0ty7jvo1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википеди:Вики-çуркунне 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>129248</id>
    <revision>
      <id>872508</id>
      <parentid>872305</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T16:55:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max Tenche</username>
        <id>25572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Пӗтӗмлетӳсем */ хушни</comment>
      <origin>872508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11680" sha1="97juuvndjpryqxzygzdo9m6ji49mr4u" xml:space="preserve">{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-çуркунне 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]&lt;/div&gt;
|subheader = 21.03-31.05: Чӑваш Википедине хутшӑннӑ марафон ҫӗршывсем, халӑхсем, ҫутҫанталӑк, истори, Вӑтаҫӗрпе Хӗвелтухӑҫ Европӑн хальхи тата пуласлӑхӗ ҫинчен статьясемпе пуянлатас енӗпе ӗҫленӗ.

Проектӑн тӗллевӗпе пӗлтерӗшӗ - кӳршӗсем ҫинчен каласа паракан информацие чӑваш тӗнчинче ӑнланмалла кирлӗ статьясен ят-йышне кĕртсе Чӑваш Википедине пуянлатасси.

|body = 
== Правилӑсем ==
* Википедире регистрациленнӗ кирек кам та конкурса хутшӑнма пултарать.
* Конкурса ҫакнашкал статьясене йышӑнаҫҫӗ:
** Статьяна пуш уйӑхӗн 21-мӗшӗнчен пуҫласа 2026 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 31-мӗшӗччен чӑвашла ҫырмалла.
** Статьясем ытти ҫӗршывсемпе е халӑхсемпе ҫыхӑнса тӑмалла. 
** Ҫӗнӗ статьяра 150 ытла сӑмах тата 2500 ытла байт пулмалла.
** Кивӗ статьяна 120 сӑмах тата 2000 байт хушмалла.
** Статья пӗлтерӗшлӗ пулмалла, статья ҫӑлкуҫӗсене кӑтартмалла.
** Машинӑпа куҫарни кирлӗ мар.
* Призсене, дипломсене тата сертификатсене квалификаци статйисен шучӗпе параҫҫӗ, вӗсен пӗтӗм тӗнчери уйрӑм чӗлхе пайӗнчи вырӑнсенчен килет.
* Статьясене тĕрĕслесе тăрас тесен вӗсене аяларахри тапăла вырнаҫтармалла.
* 4 статьяна лайӑхлатнӑ/йӗркеленӗ хутшӑнакансем финала тухаҫҫӗ
* Тӳресем йышăннине жалоба пама юрамасть.
* Сӳтсе явмалли страницӑра тулли статья шаблонӗ вырнаҫать:

&lt;pre&gt;{{Вики-çуркунне статйи|çул= |хутшăнакан= | ҫӗршыв = | ҫӗршыв2 = | ҫӗршыв3 = | тема= | тема2= | тема3= }}&lt;/pre&gt; 
|footer =

== Хаклав ==
* Асӑннӑ требованисене тивӗҫтерекен 2500 байтран кая мар е 150 сӑмах калӑпӑшлӑ статьясемшӗн жюри 1 балл хушса хурать;
* Ҫав статьясенче хутшӑнакан ҫын хӑйӗн ыйтӑвне пахалӑхлӑн уҫса парать, материала, 2500 байтран е 250 сӑмах калӑпӑшӗпе, викификацилет тата ҫырса кӑтартать, жюри 2 балл илет;
* 200 сӑмахран е 3000 байтран иртекен статьясене тата хутшӑнакан, викификацилекен тата пысӑк пахалӑхлӑ материала ҫырса кӑтартакан темӑна туллин уҫса паракан статьясене жюри 3 балл ҫумне хушса хурать;
* Балл коэффициентне икӗ хут ӳстерме ҫур ҫултан кая мар регистрациленӗ вӑхӑтпа хутшӑнакансем валли палӑртнӑ.
|footer =

== Жюри ==
Конкурса организацилес ĕçе раççей тата ютçĕр викимедийçисем хутшăнма пултараççĕ.

Жюри, техник исполнителӗ — {{u|Il Nur}} ([[Хусан]])
|footer =
== Мӗн ҫинчен ҫырмалла ==

[[File:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албани — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австри — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларуҫ — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Боснипе Герцеговина — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгари — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгри — статьясен списокӗ]]

[[File:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузи — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греци — статьясен списокӗ]]

[[File:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Ирҫесем — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан  — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Крым тутарӗсем — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латви — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Пушкӑртстан — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Romania.svg|40px]]&amp;nbsp;[[File:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыни тата Молдави — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Серб Республики — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Серби — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словаки — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словени — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Сорбсем — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Ҫурҫӗр Македони— статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Тутарстан — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Турци— статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорвати — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногори — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Чикансем (рома) — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Czech Republic.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia|Чехи — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Эрмени — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — статьясен списокӗ]]

[[File:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстони — статьясен списокӗ]]

Ытти конкурссем 2026 ҫулхи Вики-ҫуркунне шайӗнче: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Хӗрарӑмсем]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Ҫын прави]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Ҫамрӑксен]].

== Призсем ==
400 евро таран.

== Жюри ==
* {{u|Il Nur}}

}}

== Пӗтӗмлетӳсем ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Хутшăнакан
! Статьясем
! Шут
! Баллсем
! Вырӑн
|-
|{{u|Max Tenche }}
|[[Шпилевая Нина Ивановна]]{{*}} [[Никандрова Надежда Валериановна]]{{*}} [[Уляндина Августа Васильевна]]{{*}} [[Глянец (ушкӑн) ]]{{*}} [[Артемида-2]]{{*}} [[Навроцкий Кароль]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}} [[]]{{*}}
|6
|
|
|-
|{{u|Ellodanis5}}
|[[''Чăваш'' этнонима этимологизацилесси тĕлĕшпе (Н.И. Егоров статйи)]]{{*}} [[Галателла]]{{*}} [[Ахаль айтăварак курăкĕ]]{{*}} [[Ансăр çулçăллă айтăварак курăкĕ]]{{*}} [[Тракри вокалпа инструментсен ансамблĕ (ВИА, 1970-мĕш çулсем)]]{{*}} [[Çурхи шаклапуç ]]{{*}} [[Астра]]{{*}} [[ Симеон Бекбулатович]]{{*}} [[Суя Дмитрий I]]{{*}} [[Ледебур пиçенкки ]]{{*}}  [[ Пиçенкке]] {{*}} [[Суя шаклапуç]] {{*}}  [[]] {{*}} [[]] {{*}}    [[]] {{*}} [[]] {{*}}  [[]] {{*}} [[]] {{*}}    [[]] {{*}} [[]] {{*}}  [[]] {{*}} [[]] {{*}}    [[]] {{*}} [[]] {{*}}  [[]] {{*}} [[]] {{*}}  
|12
|
|
|-
|{{u|Freiheiten }}
|[[Азербайджанра журналистсене сериллĕн арестленисем (2023–2025)]]{{*}} [[]]
|1
|
|
|-
|}

== Тӗнчери статистика ==
*[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Тӗнчери статистика]]


[[Категори:Википеди:Вики-çуркунне 2026]]</text>
      <sha1>97juuvndjpryqxzygzdo9m6ji49mr4u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Галателла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129456</id>
    <revision>
      <id>872516</id>
      <parentid>872316</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T20:15:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28304</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>872516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4439" sha1="azt24asaawynih812aaxzzuren2i2uh" xml:space="preserve">
{{Taxobox
| name = Галателла, Айтăварак курăкĕ
| image file = Galatella villosa (habitus) 1.jpg
| image title = 
| image descr = 
| regnum = Ӳсентăрансем
| divisio = 
| classis = 
| ordo = 
| familia = 
| genus = '''Галателла'''
| latin = {{btname|Galatella}}
| section name = 
| section text =
| wikispecies = 
| commons = 
| itis = 
| ncbi = 
}}
[[File:Stamp of Albania - 2011 - Colnect 375466 - Aster albanicus.jpeg|thumb|Stamp of Albania - 2011 - Colnect 375466 - Galatella albanica]]
'''Галателла''', е '''Айтăварак курăкĕ''' ({{lang-la|Galatella}}) —  [[Астра йышшисем]] (''Asteraceae'') ямахатри ÿсентăрансен кăкĕ (речĕ).
== Ят ==
Чăвашла хыпар-хăнарлăхсенче  «Хĕвел курăкĕ» тени тĕл пулать&lt;ref&gt;Красная книга Чувашской Республики. Том 1. Часть 1: Редкие виды растений и грибов. – Издание второе, переработанное и дополненное / Науч. ред. М.М. Гафурова, М.С. Игнатов, Т.Ю. Толпышева, Т.Ю. Светашева; под общ. ред. М.М. Гафуровой. – Москва: Издательство «Буки Веди», 2020. – 332 с. ISBN 978-5-4465-2909-4&lt;/ref&gt;. Анчах та вырăсла «Солонечник» тени «Хĕвел» тенинчен мар пулса кайнă. Тĕпре — «Солонцы» сăмах&lt;ref&gt;Е.А. Королюк, Л.М. Покровский, А.В.Ткачев. Асăннă çăлкуç.&lt;/ref&gt;. 

Латтньле ят авалхи грексен нереидин ятĕнчен ([[Галатея (нереида)|Галатеи]], {{lang-grc|Γαλάτεια}}) тухнă. Малтан  ''Galatea'' тенĕ,  кайран номенклатурăлла шухăшларăшсене кура улăштарнă{{sfn|Цвелев|1959}}. 
== Вуламалли ==
* Е.А. Королюк, Л.М. Покровский, А.В.Ткачев. [https://cyberleninka.ru/article/n/himicheskiy-sostav-efirnogo-masla-predstaviteley-roda-galatella-cass-asteraceae-dumort-iz-zapadnoy-sibiri ХИМИЧЕСКИЙ СОСТАВ ЭФИРНОГО МАСЛА ПРЕДСТАВИТЕЛЕЙ РОДА GALATELLA CASS. (ASTERACEAE DUMORT.) ИЗ ЗАПАДНОЙ СИБИРИ] // ЖУРНАЛ Химия растительного сырья 2002 №1 с.5-18.
* Цвелёв Н. Н. Род 1471. Солонечник — Galatella // Флора СССР = Flora URSS : в 30 т. / начато при рук. и под гл. ред. В. Л. Комарова. — М. ; Л. : Изд-во АН СССР, 1959. — Т. 25 / ред. тома Б. К. Шишкин. — С. 138—139. — 630 с. — 2500 экз.
*Taraxacum // Ботанический словарь / сост. Н. И. Анненков. — СПб.: Тип. Имп. АН, 1878. — XXI + 645 с.
*Одуванчик / О. В. Чернева // Николай Кузанский — Океан. — М. : Большая российская энциклопедия, 2013. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 23). — ISBN 978-5-85270-360-6.
*Одуванчик // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*Kirschner J., Štěpánek J. A Nomenclatural Checklist of Supraspecific Names in Taraxacum // Taxon. — 1997. — Vol. 46. — P. 87—98

== Каҫӑсем ==
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=TARAX ''Одуванчик'' на сайте USDA NRCS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101020071701/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=TARAX |date=2010-10-20 }}{{ref-en}} &lt;small&gt;Проверено 21 декабря 2008 г.&lt;/small&gt;
* [http://herbalogya.ru/Arhiv/22/26/reports.html Желтомордик] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120624075302/http://herbalogya.ru/Arhiv/22/26/reports.html |date=2012-06-24 }}. О народных названиях одуванчика.
== Асăрхавсем==
{{Асăрхавсем}}

[[Категори:Астра йышшисем]]
[[Категори:Ӳсентăрансем]]
[[Категори:Галателла]]</text>
      <sha1>azt24asaawynih812aaxzzuren2i2uh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Социаллă тивĕçтерӳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129574</id>
    <revision>
      <id>872503</id>
      <timestamp>2026-04-05T15:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[File:Idn.duke.edu Soviet propaganda poster 1920s - Achievements of Russia under Communism Что дала крестьянству диктатура пролетариата No known copyright.jpg|thumb|Idn.duke.edu Soviet propaganda poster 1920s - Achievements of Russia under Communism Что дала крестьянству диктатура пролетариата No known copyright]]  '''Социаллă тивĕçтерӳ''' (''Аббревиат...»</comment>
      <origin>872503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2344" sha1="hs1ad0jx3vt83v1ef31b1k40zn33ni5" xml:space="preserve">[[File:Idn.duke.edu Soviet propaganda poster 1920s - Achievements of Russia under Communism Что дала крестьянству диктатура пролетариата No known copyright.jpg|thumb|Idn.duke.edu Soviet propaganda poster 1920s - Achievements of Russia under Communism Что дала крестьянству диктатура пролетариата No known copyright]]

'''Социаллă тивĕçтерӳ''' (''[[Аббревиатура|абр.]]'' '''собе́с''') — патшалăх палăртнă çынсем тĕлĕшпе йĕркеленĕ пулăшу. 

== Каçăсем ==
* [https://www.consultant.ru/popular/pensia/pensiahelp/ Право социального обеспечения, пенсионное законодательство РФ (подборка документов)]
* [https://www.glossary.ru/cgi-bin/gl_sch2.cgi?RRu.ogr;tul!uhlxvl,ltol Глоссарий социального обеспечения]
* [https://web.archive.org/web/20090608181229/http://www.infousa.ru/society/socialsec.htm Система социального обеспечения в Америке]
* [http://www.ksocpol.rags.ru/soc_st.htm Концепция социального государства Российской Федерации]
* [http://www.xserver.ru/user/rzoso/ Развитие законодательства о социальном обеспечении: новые подходы]
* [http://www.minzdravsoc.ru/ Министерство здравоохранения и социального развития РФ. Официальный сайт]
* [http://mytaiwan.ru/node/28 Социальное обеспечение в Тайване]
* [https://www.youtube.com/watch?v=z3Dp3iRwdLw Пенсионные системы Франции, Италии, Великобритании, США, Китая, Японии, Индии]
* [https://pfrf.ru/ Пенсионный фонд Российской Федерации]
* [http://kremlin.ru/acts/bank/14146 Федеральный Закон «О государственной социальной помощи» от 17 июля 1999 г. № 178-ФЗ]
{{Внешние ссылки}}
{{Çын тивĕç-ирĕкĕсем}}

[[Категори:Социаллă хӳтĕлев]]
[[Категори:Экономика]]</text>
      <sha1>hs1ad0jx3vt83v1ef31b1k40zn33ni5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пĕрлĕхле апатлану</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129575</id>
    <revision>
      <id>872504</id>
      <timestamp>2026-04-05T16:03:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[File:Ycyk-Ata stolovay.jpg|thumb|Ycyk-Ata stolovay]] '''Пĕрлĕхле апатлану''', ''[[Аббревиатура|кĕскен]]:'' '''общепи́т''' — [[экономика сыпăкĕ]].   == Каçăсем == * [https://istmat.org/node/49990 (СЗ СССР 1930 г. № 41, ст. 432) Об организации всесоюзного объединения по общественному питанию «Всенарпит».]{{ref|ru}} *...»</comment>
      <origin>872504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1078" sha1="j2a75ok4nxjgoo2bfdupwkb4ds7zz7z" xml:space="preserve">[[File:Ycyk-Ata stolovay.jpg|thumb|Ycyk-Ata stolovay]]
'''Пĕрлĕхле апатлану''', ''[[Аббревиатура|кĕскен]]:'' '''общепи́т''' — [[экономика сыпăкĕ]]. 

== Каçăсем ==
* [https://istmat.org/node/49990 (СЗ СССР 1930 г. № 41, ст. 432) Об организации всесоюзного объединения по общественному питанию «Всенарпит».]{{ref|ru}}
* [http://www.mintorgmuseum.ru/vocabulary/379/ Общественное питание в СССР в пятидесятые годы] / {{Архивировано|url=https://www.webcitation.org/68oBl4kpa?url=http://www.mintorgmuseum.ru/vocabulary/379/ |date=2012-06-30 }} // Музей торговли
* д/ф [https://www.youtube.com/watch?v=abPgDCPbN24 «Общепит»] из цикла «Сделано в СССР» ([[РЕН ТВ]]) / {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=abPgDCPbN24 |date=20140610202841 }}

{{Тулаш каçăсем}}

[[Категори:Пĕрлĕхле апатлану| ]]</text>
      <sha1>j2a75ok4nxjgoo2bfdupwkb4ds7zz7z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Апатлану приборĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129576</id>
    <revision>
      <id>872505</id>
      <timestamp>2026-04-05T16:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[File:Cutlery.jpg|thumb|Cutlery]] '''Апатлану приборĕ'''&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;Прибирать // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.&lt;/ref&gt;  == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}}   [[Категори:Апатлану]]»</comment>
      <origin>872505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="447" sha1="7yv8b3opfj15v2kxj08lbe9s5lfz2s6" xml:space="preserve">[[File:Cutlery.jpg|thumb|Cutlery]]
'''Апатлану приборĕ'''&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;Прибирать // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.&lt;/ref&gt;

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}


[[Категори:Апатлану]]</text>
      <sha1>7yv8b3opfj15v2kxj08lbe9s5lfz2s6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Апатланăш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129577</id>
    <revision>
      <id>872506</id>
      <timestamp>2026-04-05T16:22:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[File:Ycyk-Ata stolovay.jpg|thumb|Ycyk-Ata stolovay]] {{Пĕлтерĕшсем}} '''Апатланăш''', [[пĕрлĕхле апатлану]] йĕркелĕмĕ.  {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Пĕрлĕхле апатлану йĕркелĕмĕсем]]»</comment>
      <origin>872506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="276" sha1="o9u3kqn4d1di781nhspf7ei2y1p32fp" xml:space="preserve">[[File:Ycyk-Ata stolovay.jpg|thumb|Ycyk-Ata stolovay]]
{{Пĕлтерĕшсем}}
'''Апатланăш''', [[пĕрлĕхле апатлану]] йĕркелĕмĕ.

{{Тулаш каçăсем}}
[[Категори:Пĕрлĕхле апатлану йĕркелĕмĕсем]]</text>
      <sha1>o9u3kqn4d1di781nhspf7ei2y1p32fp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Индустри тăвăмлăхĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129578</id>
    <revision>
      <id>872509</id>
      <timestamp>2026-04-05T19:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[Ӳкерчĕк:Geely_assembly_line_in_Beilun,_Ningbo.JPG|thumb|260px|Киттайра автомобильсем туни]] '''Индустри тăвăмлăхĕ''' ({{lang-en|Industrial production}}) —  [[йăмлăхла хаклăлăх]]сене ([[Промăçлăх|индустри]] [[Продукци|продукцине]]) [[Машина|машшынсем]], [[инструмент]]сем пулăшнипе тата  ĕç вăйĕ|ĕç вăй...»</comment>
      <origin>872509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="726" sha1="g945rmf1geukjaaxxxnhlm5xaw9yiz4" xml:space="preserve">[[Ӳкерчĕк:Geely_assembly_line_in_Beilun,_Ningbo.JPG|thumb|260px|Киттайра автомобильсем туни]]
'''Индустри тăвăмлăхĕ''' ({{lang-en|Industrial production}}) —  [[йăмлăхла хаклăлăх]]сене ([[Промăçлăх|индустри]] [[Продукци|продукцине]]) [[Машина|машшынсем]], [[инструмент]]сем пулăшнипе тата  [[ĕç вăйĕ|ĕç вăйне]] явăçтарса туни&lt;ref&gt;{{Британника онлайн|https://www.britannica.com/technology/manufacturing|manufacturing|6 декабря 2021}}&lt;/ref&gt;.

== Асăрхавсем==
{{Асăрхавсем}}

[[Категори:Индустри]]</text>
      <sha1>g945rmf1geukjaaxxxnhlm5xaw9yiz4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Майлаштару индустрийĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129579</id>
    <revision>
      <id>872510</id>
      <timestamp>2026-04-05T19:29:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «{{main|Индустри}} :{{çавăн пекех|Индустри тăвăмлăхĕ}} [[File:Производство резервуаров.jpg|thumb|Майлаштару индустрийĕ (резервуарсем тăвасси)]]  '''Майлаштару индустрийĕ'''  == Каçăсем == * [http://www.ekoslovar.ru/244.html Статья в Кратком экономическом словаре]  {{Внешние ссылки}} {{Инду...»</comment>
      <origin>872510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="576" sha1="5uvnojnhc2kqo47o3lqjp085q82tc71" xml:space="preserve">{{main|Индустри}}
:{{çавăн пекех|Индустри тăвăмлăхĕ}}
[[File:Производство резервуаров.jpg|thumb|Майлаштару индустрийĕ (резервуарсем тăвасси)]]

'''Майлаштару индустрийĕ'''

== Каçăсем ==
* [http://www.ekoslovar.ru/244.html Статья в Кратком экономическом словаре]

{{Внешние ссылки}}
{{Индустри}}

[[Категори:Майлаштару индустрийĕ]]
[[Категори:Индустри]]</text>
      <sha1>5uvnojnhc2kqo47o3lqjp085q82tc71</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сăрт-ту индустрийĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129580</id>
    <revision>
      <id>872511</id>
      <timestamp>2026-04-05T19:40:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[File:Kalgoorlie open cast mine.jpg|thumb|Kalgoorlie open cast mine]] :{{falseredirect|Тупса кăлару индустрийĕ}}  '''Тупса кăлару индустрийĕ''', çавăн пекех '''Сăрт-ту индустрийĕ'''»</comment>
      <origin>872511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="250" sha1="i1tn9v20fvgotnszxt43ts2tl3rt8w4" xml:space="preserve">[[File:Kalgoorlie open cast mine.jpg|thumb|Kalgoorlie open cast mine]]
:{{falseredirect|Тупса кăлару индустрийĕ}}

'''Тупса кăлару индустрийĕ''', çавăн пекех '''Сăрт-ту индустрийĕ'''</text>
      <sha1>i1tn9v20fvgotnszxt43ts2tl3rt8w4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>872512</id>
      <parentid>872511</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T19:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ellodanis5 [[Тупса кăлару индустрийĕ]] страницӑн ятне [[Сăрт-ту индустрийĕ]] ҫине улӑштарчӗ</comment>
      <origin>872511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="250" sha1="i1tn9v20fvgotnszxt43ts2tl3rt8w4" xml:space="preserve">[[File:Kalgoorlie open cast mine.jpg|thumb|Kalgoorlie open cast mine]]
:{{falseredirect|Тупса кăлару индустрийĕ}}

'''Тупса кăлару индустрийĕ''', çавăн пекех '''Сăрт-ту индустрийĕ'''</text>
      <sha1>i1tn9v20fvgotnszxt43ts2tl3rt8w4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тупса кăлару индустрийĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129581</id>
    <redirect title="Сăрт-ту индустрийĕ" />
    <revision>
      <id>872513</id>
      <timestamp>2026-04-05T19:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ellodanis5 [[Тупса кăлару индустрийĕ]] страницӑн ятне [[Сăрт-ту индустрийĕ]] ҫине улӑштарчӗ</comment>
      <origin>872513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="6vrrelzh9fo8wggddpaauefpohvuj00" xml:space="preserve">#перенаправление [[Сăрт-ту индустрийĕ]]</text>
      <sha1>6vrrelzh9fo8wggddpaauefpohvuj00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-04-11</title>
    <ns>10</ns>
    <id>129582</id>
    <revision>
      <id>872517</id>
      <timestamp>2026-04-05T20:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Glendale Tea Fields Kattery Jul25 A7CR 06095.jpg»</comment>
      <origin>872517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="red1uhitdyly3vuaqdez2erubuo4zq1" xml:space="preserve">Glendale Tea Fields Kattery Jul25 A7CR 06095.jpg</text>
      <sha1>red1uhitdyly3vuaqdez2erubuo4zq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Potd/2026-04-11 (cv)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>129583</id>
    <revision>
      <id>872518</id>
      <timestamp>2026-04-05T20:53:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «Чайная плантация Глендейл, округ Нилгири, Тамилнад, Индия то то»</comment>
      <origin>872518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="ez44pzex90gcn6aqfobp72f0chn92qq" xml:space="preserve">Чайная плантация Глендейл, округ Нилгири, Тамилнад, Индия то то</text>
      <sha1>ez44pzex90gcn6aqfobp72f0chn92qq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>872519</id>
      <parentid>872518</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T20:54:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>7764</id>
      </contributor>
      <origin>872519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105" sha1="jb1f6qqhk7mdoiyri8kxy17wm6r5n35" xml:space="preserve">Чайная плантация Глендейл, округ Нилгири, Тамилнад, Индия</text>
      <sha1>jb1f6qqhk7mdoiyri8kxy17wm6r5n35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нехтă индустрийĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129584</id>
    <revision>
      <id>872521</id>
      <timestamp>2026-04-05T22:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[Ӳкерчĕк:ShellMartinez-refi.jpg|right|thumb|300px|[[Нехтă майлаштаракан савут]] Shell (США, Калифорни, [[Мартинес (Калифорни)|Мартинес]])]] [[Ӳкерчĕк:Alaska Pipeline Closeup Underneath.jpg|thumb|right|200px|Нехтă ярăш (США, [[Аляска|Аляска]])]] '''Нехтă индустрийĕ''' — [[экономика сыпăкĕ]], ун шутне нехтă тупса...»</comment>
      <origin>872521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1876" sha1="60xa8p8j7s3l30tuaqmdt3fu8juwen0" xml:space="preserve">[[Ӳкерчĕк:ShellMartinez-refi.jpg|right|thumb|300px|[[Нехтă майлаштаракан савут]] Shell (США, Калифорни, [[Мартинес (Калифорни)|Мартинес]])]]
[[Ӳкерчĕк:Alaska Pipeline Closeup Underneath.jpg|thumb|right|200px|Нехтă ярăш (США, [[Аляска|Аляска]])]]
'''Нехтă индустрийĕ''' — [[экономика сыпăкĕ]], ун шутне [[нехтă тупса кăларасси]], [[Нехтă майлаштарасси|майлаштарасси]], ăна куçарма [[транспорт]]па тивĕçтересси, [[склад]]сене вырнаçтарасси тата сутасси кĕреççĕ.

&lt;center&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;Нехтă&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;

== Литература ==
* Многоликая коррупция. Выявление уязвимых мест на уровне секторов экономики и государственного управления = The Many Faces of Coruption: Tracking Vulnerabilities at the Sector Level. — М.: «Альпина Паблишер», 2010. — 552 с. — ISBN 978-5-9614-1062-4.
* Дэниел Ергин. В поисках энергии: Ресурсные войны, новые технологии и будущее энергетики = Daniel Yergin &quot;The Quest: Energy, Security, and the Remaking of the Modern World&quot;. — М.: Альпина Паблишер, 2016. — 720 p. — ISBN 978-5-9614-4379-0.
* Нефтяная промышленность // Горная энциклопедия : в 5 т. / гл. ред. Е. А. Козловский. — М. : «Советская энциклопедия», 1984—1991. — ISBN 5-85270-007-X.

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}{{Энергетика}}

[[Категори:Нехтă индустрийĕ| ]]</text>
      <sha1>60xa8p8j7s3l30tuaqmdt3fu8juwen0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Экономикăн тăваттăмĕшле секторĕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129585</id>
    <revision>
      <id>872525</id>
      <timestamp>2026-04-06T06:56:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «{{main|Экономикăн виçĕ секторлă моделĕ}} [[File:Clark's Sector Model.png|thumb|450px|Clark's Sector Mode&lt;/br&gt;&lt;big&gt;Тăваттăмĕшле сектор — хĕрлĕ тĕспе&lt;/big&gt;]] '''Экономикăн тăваттăмĕшле секторĕ''', [[пĕлӳлĕхсен экономики]], тата урăх çаăн пекки&lt;ref&gt;[http://www.roiw.org/1987/359.pdf ] {{Wayback|url=http://www.roiw.org/1987/359.pdf |date=201203...»</comment>
      <origin>872525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1015" sha1="di3gbppy1kt1ye1gvgzztrtkugt53y0" xml:space="preserve">{{main|Экономикăн виçĕ секторлă моделĕ}}
[[File:Clark's Sector Model.png|thumb|450px|Clark's Sector Mode&lt;/br&gt;&lt;big&gt;Тăваттăмĕшле сектор — хĕрлĕ тĕспе&lt;/big&gt;]]
'''Экономикăн тăваттăмĕшле секторĕ''', [[пĕлӳлĕхсен экономики]], тата урăх çаăн пекки&lt;ref&gt;[http://www.roiw.org/1987/359.pdf ] {{Wayback|url=http://www.roiw.org/1987/359.pdf |date=20120311102144 }} // roiw.org&lt;/ref&gt;.

== Çавăн пекех == 
* [[Пĕлӳлĕхсен пĕрлĕхĕ]] 
* [[Пĕлӳлĕхсен экономики]] 
* [[Нетократи]] 
* [[Креативлă класс]] 
* [[Информацилле технологи]] 

* [[Экономикăн виççĕмĕшле секторĕ]] 
* [[Экономикăн пиллĕкмĕшле секторĕ]]

== Асăрхавсем ==
{{Асăрхавсем}}

{{economy-stub}} 

[[Категори:Экономикăн тăваттăмĕшле секторĕ| ]]</text>
      <sha1>di3gbppy1kt1ye1gvgzztrtkugt53y0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пĕлӳлĕхсен экономики</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129586</id>
    <revision>
      <id>872526</id>
      <timestamp>2026-04-06T07:45:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[File:Collaborating on Research (9955278615).jpg|thumb|Collaborating on Research]]  '''Пĕлӳлĕхсен экономики''' —  [[постиндустрилле пĕрлĕх]] экономикин тата [[инновацилле экономика|инновацилĕхсен]]  чи çÿллĕ шайĕ, — ку [[информацилле пĕрлех|информацилĕхпе]] е [[Пĕлӳлĕх пĕрлĕх|пĕлÿлĕхпе]] палăрса...»</comment>
      <origin>872526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2378" sha1="0pxx4c9ivmelob2apsqdllihpcxag50" xml:space="preserve">[[File:Collaborating on Research (9955278615).jpg|thumb|Collaborating on Research]]

'''Пĕлӳлĕхсен экономики''' —  [[постиндустрилле пĕрлĕх]] экономикин тата [[инновацилле экономика|инновацилĕхсен]]  чи çÿллĕ шайĕ, — ку [[информацилле пĕрлех|информацилĕхпе]] е [[Пĕлӳлĕх пĕрлĕх|пĕлÿлĕхпе]] палăрса тăрать; çавăн пекех — малта пыракан çĕршывсен экономикин аталанăвĕн тепĕр тапхăрĕ пулать темелле.

== Каçăсем ==
* [http://issek.hse.ru/ Институт статистических исследований и экономики знаний] НИУ ВШЭ
* Академик В. Л. Макаров [http://www.labrate.ru/articles/makarov_knolege-economy-2003.htm ЭКОНОМИКА ЗНАНИЙ: УРОКИ ДЛЯ РОССИИ] (2002)
* http://www.lerc.ru/?part=articles&amp;art=1&amp;page=46 {{Wayback|url=http://www.lerc.ru/?part=articles&amp;art=1&amp;page=46 |date=20200930233743 }} Корчагин Ю.А. Человеческий капитал, экономика, инновации. – Воронеж: ЦИРЭ, 2009.
* [http://www.ecolife.ru/jornal/econ/2003-1-1.shtml Экономика знаний] // Экология и жизнь №1, 2003

== Литература ==
* ''Корчагин Ю. А.'' Современная экономика России.- Ростов-на-Дону: Феникс, 2008. ISBN 978-5-222-14027-7
* ''Корчагин Ю.А.'' Три основные проблемы регионов. — Воронеж: ЦИРЭ, 2007, с.: 12. http://www.lerc.ru/?part=books&amp;art=9&amp;bin=1 {{Wayback|url=http://www.lerc.ru/?part=books&amp;art=9&amp;bin=1 |date=20200813010241 }}
*Земцов С.П., Комаров В.М. [https://www.researchgate.net/publication/290997851_Formirovanie_ekonomiki_znanij_v_regionah_Rossii_v_1998-2012_gg_Russian_Regional_Knowledge_Economy_Index Формирование экономики знаний в регионах России в 1998-2012 гг.] // Инновации. 2015. № 10. C. 29-36

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

[[Категори:Пĕлӳлĕхсен экономики| ]]
[[Категори:Экономика терминĕсем]]</text>
      <sha1>0pxx4c9ivmelob2apsqdllihpcxag50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Янтă тупра тупса илесси</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129587</id>
    <revision>
      <id>872527</id>
      <timestamp>2026-04-06T08:03:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[Ӳкерчĕк:Simplified world mining map 2.png|thumb|500px|right|Тĕнчере янтă тупра тупса илесси]] [[Ӳкерчĕк:Chuquicamata-002.jpg|thumb|250px|right|[[Чукикамата|Чукикамате]], Чили]]  '''Янтă тупра тупса илесси''' —  [[çĕрай]] [[пурлăх]]ĕсене техникăлла майсемпе тупса илнин процесĕ&lt;ref name=&quot;БСЭ&quot;&gt;БСЭри статья.&lt;/re...»</comment>
      <origin>872527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1028" sha1="mlmbf60egey68z5pqukl8y1859av1nu" xml:space="preserve">[[Ӳкерчĕк:Simplified world mining map 2.png|thumb|500px|right|Тĕнчере янтă тупра тупса илесси]]
[[Ӳкерчĕк:Chuquicamata-002.jpg|thumb|250px|right|[[Чукикамата|Чукикамате]], Чили]]

'''Янтă тупра тупса илесси''' —  [[çĕрай]] [[пурлăх]]ĕсене техникăлла майсемпе тупса илнин процесĕ&lt;ref name=&quot;БСЭ&quot;&gt;БСЭри статья.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ГЭ&quot;&gt;Добыча полезных ископаемых // Горная энциклопедия / Гл. редактор Е.А. Козловский. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — Т. 2. — С. 234-235&lt;/ref&gt;. Добыча полезных ископаемых относится к [[первичный сектор экономики|первичному сектору экономики]].

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}


[[Категори:Янтă тупра тупса илесси| ]]</text>
      <sha1>mlmbf60egey68z5pqukl8y1859av1nu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>872528</id>
      <parentid>872527</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T08:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <origin>872528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="916" sha1="0qldjnmuwt3m6co5fiu6x30wt1riu8r" xml:space="preserve">[[Ӳкерчĕк:Simplified world mining map 2.png|thumb|500px|right|Тĕнчере янтă тупра тупса илесси]]
[[Ӳкерчĕк:Chuquicamata-002.jpg|thumb|250px|right|[[Чукикамата|Чукикамате]], Чили]]

'''Янтă тупра тупса илесси''' —  [[çĕрай]] [[пурлăх]]ĕсене техникăлла майсемпе тупса илнин процесĕ&lt;ref name=&quot;БСЭ&quot;&gt;БСЭри статья.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ГЭ&quot;&gt;Добыча полезных ископаемых // Горная энциклопедия / Гл. редактор Е.А. Козловский. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — Т. 2. — С. 234-235&lt;/ref&gt;. Ку —  [[экономикăн пĕрремĕшле секторĕ]].

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}


[[Категори:Янтă тупра тупса илесси| ]]</text>
      <sha1>0qldjnmuwt3m6co5fiu6x30wt1riu8r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Капланчăк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129588</id>
    <revision>
      <id>872530</id>
      <timestamp>2026-04-06T08:17:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ellodanis5 [[Капланчăк]] страницӑн ятне [[Купалăш]] ҫине улӑштарчӗ</comment>
      <origin>872530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="lm2u3upbxin2ssgogffbq5uxu0y6m7b" xml:space="preserve">#перенаправление [[Купалăш]]</text>
      <sha1>lm2u3upbxin2ssgogffbq5uxu0y6m7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>872531</id>
      <parentid>872530</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T08:23:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>[[Купалăш]] ҫине каҫаракан каҫӑна пӗтертӗмӗр</comment>
      <origin>872531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="665" sha1="0sqwzkhacae81hm567odr978pbm52pv" xml:space="preserve">[[File:Sulphur Mining at Kawah Ijen 3.jpg|thumb|Sulphur Mining at Kawah Ijen]]
{{Пĕлтерĕшсем}}
'''[[Янтă тупра]] капланчăкĕ''', кĕскен: '''Капланчăк'''

== Асăрхавсем ==
{{асăрхавсем}}

== Каçăсем ==
* [http://www.catalogmineralov.ru/deposit/ Месторождения полезных ископаемых] — Каталог минералов
* [http://wiki.web.ru/wiki/Категория:Месторождения Месторождения полезных ископаемых] — Геовикипедия
{{тулаш каçăсем}}

[[Категори:Капланчăксем]]</text>
      <sha1>0sqwzkhacae81hm567odr978pbm52pv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саккунсемлĕх</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129589</id>
    <revision>
      <id>872532</id>
      <timestamp>2026-04-06T08:51:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «:{{ан арпаштарăр|Саккунлăх|Саккунлăхпа}} [[File:The instance Sinodal`niy of Pravda Ruskaya page 1 1.jpg|thumb|«Русская правда». XIII ĕмĕр вĕçĕ]]  '''Саккунсемлĕх''', [[тивĕç-ирĕк нормативлă акчĕ]]сен пĕр-пĕр территорири тытăмĕ.   == Каçăсем == {{Викисловарь|Саккунсемлĕх}} * [http://www.consultant.ru/online/ Зако...»</comment>
      <origin>872532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="729" sha1="iayujyplqxbvil7vfyxocrdzom6a35p" xml:space="preserve">:{{ан арпаштарăр|Саккунлăх|Саккунлăхпа}}
[[File:The instance Sinodal`niy of Pravda Ruskaya page 1 1.jpg|thumb|«Русская правда». XIII ĕмĕр вĕçĕ]]

'''Саккунсемлĕх''', [[тивĕç-ирĕк нормативлă акчĕ]]сен пĕр-пĕр территорири тытăмĕ. 

== Каçăсем ==
{{Викисловарь|Саккунсемлĕх}}
* [http://www.consultant.ru/online/ Законодательство РФ] — СПС КонсультантПлюс
{{Тулаш каçăсем}}
{{Тивĕç-ирĕк}}
{{law-stub}}

[[Категори:Тивĕç-ирĕк тĕлĕшĕнчи хайласлăх]]
[[Категори:Саккунсемлĕх]]</text>
      <sha1>iayujyplqxbvil7vfyxocrdzom6a35p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саккунлăх</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129590</id>
    <revision>
      <id>872533</id>
      <timestamp>2026-04-06T09:58:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[File:Statua Iustitiae.jpg|thumb|What is law?]] {{Пĕлтерĕшсем}} :{{ан арпаштарăр|Саккунсемлĕх|Саккунсемлĕхпе}} '''Саккунлăх''', саккунсене пăхăнса пурăнасси.  == Каларăш == * Саккун сакки сарлака.  == Литература == * ''Емельянов Б. М., Правкин С. А.'' Теория государства и права. Ч. 2. {{М}}: МИЭ...»</comment>
      <origin>872533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2617" sha1="at1ervsd6ynhye43e080dvr2sx3kyao" xml:space="preserve">[[File:Statua Iustitiae.jpg|thumb|What is law?]]
{{Пĕлтерĕшсем}}
:{{ан арпаштарăр|Саккунсемлĕх|Саккунсемлĕхпе}}
'''Саккунлăх''', саккунсене пăхăнса пурăнасси.

== Каларăш ==
* Саккун сакки сарлака.

== Литература ==
* ''Емельянов Б. М., Правкин С. А.'' Теория государства и права. Ч. 2. {{М}}: МИЭМП, 2010. [https://online.muiv.ru/media/lib/books/teoriya-gosudarstva-i-prava-ch2/xbook055/book/part-016/page.htm Гл. 23. Законность, правопорядок, общественный порядок.]
* ''Мелехин А. В.'' Теория государства и права. М.: Маркет ДС, 2007. [http://ukodeks.ru/?p=25645 Раздел 20. Законность и правопорядок]
* ''Морозова Л. А.'' Теория государства и права. 4-е изд. М.: Эксмо, 2010. [http://ukodeks.ru/?p=421 Гл. 27. Законность и правопорядок.]
* Общая теория права и государства / Под ред. Лазарева В. В. 3-е изд. М.: Юристъ, 2001. [http://ukodeks.ru/?p=25084 Тема 18. Законность и правопорядок]
* Основы государства и права / Под ред. [[Кутафин, Олег Емельянович|О. Е. Кутафина]]. 7-е изд. М.: Юристъ, 2000. [http://www.bibliotekar.ru/osnovy-prava-3/34.htm Гл. 5. Законность и правопорядок. Правосознание и правовая культура]
* Теория государства и права / Под ред. [[Алексеев, Сергей Сергеевич|Алексеева С. С.]] 3-е изд. М.: Норма, 2005. [http://ukodeks.ru/?p=2373 Гл. 28. Законность и правопорядок]
* ''Фельдман Д. М.'' [http://ec-dejavu.ru/l/Lawfulness.html Материалы к истории термина «законность» в советском законодательстве] // Эдиционная практика и проблемы текстологии. М.: РГГУ, 2006. — С. 120—128.
* ''Радько Т. Н.'', Теория государства и права., 2-е изд. М. : Проспект, 2009. Гл. 27. Законность и правопорядок.
{{Внешние ссылки}} 
{{ТГП}}
{{Тивĕç-ирĕк}}

[[Категори:Патшалăх тата тивĕç-ирĕк теорийĕ]]</text>
      <sha1>at1ervsd6ynhye43e080dvr2sx3kyao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нехтă тупса илесси</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129591</id>
    <revision>
      <id>872534</id>
      <timestamp>2026-04-06T10:08:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «[[File:Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary b40 948-0.jpg|thumb|Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary]]  '''Нехтă тупса илесси''', [[нехтă индустрийĕ]]н айсыпăкĕ.   == Каçăсем == * [https://www.youtube.com/watch?v=Zaww1HcS5Gs Добыча газа и нефти] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=Zaww1HcS5Gs |date=20151119041248 }} (учебный фильм на [[YouTube]]).  {{Куçар...»</comment>
      <origin>872534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="627" sha1="70gh3rkk6j4un1v420c76muhopwvxbd" xml:space="preserve">[[File:Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary b40 948-0.jpg|thumb|Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary]]

'''Нехтă тупса илесси''', [[нехтă индустрийĕ]]н айсыпăкĕ. 

== Каçăсем ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=Zaww1HcS5Gs Добыча газа и нефти] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=Zaww1HcS5Gs |date=20151119041248 }} (учебный фильм на [[YouTube]]).

{{Куçармалла|de|Erdölgewinnung}}
{{Тулаш каçăсем}} {{^|12px}}

[[Категори:Нехтă тупса илесси|*]]
[[Категори:Нехтă]]</text>
      <sha1>70gh3rkk6j4un1v420c76muhopwvxbd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Нехтă</title>
    <ns>14</ns>
    <id>129592</id>
    <revision>
      <id>872535</id>
      <timestamp>2026-04-06T10:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ellodanis5</username>
        <id>17302</id>
      </contributor>
      <comment>Ҫӗнӗ страница: «{{Catmore}} [[Категори:Нехтă]]»</comment>
      <origin>872535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="iyexks7t783di4024qnvmv6kr7z4gss" xml:space="preserve">{{Catmore}}
[[Категори:Нехтă]]</text>
      <sha1>iyexks7t783di4024qnvmv6kr7z4gss</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>