Википеди cvwiki https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Медиа Ятарлă Сӳтсе явасси Хутшăнакан Хутшăнаканăн канашлу страници Википеди Википеди сӳтсе явмалли Ӳкерчĕк Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли MediaWiki MediaWiki сӳтсе явмалли Шаблон Шаблона сӳтсе явмалли Пулăшу Пулăшăва сӳтсе явмалли Категори Категорине сӳтсе явмалли TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 61519 872729 857162 2026-04-11T14:02:15Z Ziv 32730 ([[c:GR|GR]]) [[File:Pic Hasle.png]] → [[File:CHE Hasle LU COA.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 872729 wikitext text/x-wiki {{Швейцари тăрăхĕ |Чăвашла ячĕ = Энтлебух (тытăмлани) |Тăван ячĕ = Entlebuch (Amt) |Герб = Wappen Entlebuch.svg |Вырнаçу = Karte_Bezirk_Entlebuch.png |Патшалăх = [[Швейцари]] |Кантон = [[Люцерн]] |Центр = [[Шюпфхайм (Люцерн)|Шюпфхайм]] |Лаптăк = 410,13 |Пурăнан халăх = 18&nbsp;384 |Официаллă код = 0301 |Автомобиль кочĕ = LU }} '''Энтлебух''' ({{lang-de|Entlebuch (Amt)}}) — [[Швейцари|Швейцарири]] [[Швейцари тăрăхĕ|тăрăх]]. Тăрăх центрĕ — [[Шюпфхайм (Люцерн)|Шюпфхайм]] хула. Тăрăх [[Люцерн]] [[Швейцарин администрациллĕ пайланăвĕ|кантонне]] кĕрет. Лаптăкĕ — 410,13 км². 18&nbsp;384 çын пурăнать. [[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] — ''0301''. == Тăрăх коммунисем == <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000;text-align:left;"> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse:collapse;" ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Герб ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Коммуна ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Пурăнан халăх<br /><small>(2005)</small> ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Площадь<br /> км² ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" |[[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] |- | align="center" | [[File:Pic_Doppleschwand.png|35px|[[Допплешванд]]]] || [[Допплешванд]] || align="center" | 697|| align="right" | 6,95|| align="center" | 1001 |- | align="center" | [[File:Pic_Entlebuch.png|35px|[[Энтлебух (Люцерн)|Энтлебух]]]] || [[Энтлебух (Люцерн)|Энтлебух]] || align="center" | 3329|| align="right" | 56,90|| align="center" | 1002 |- | align="center" | [[File:CHE Escholzmatt COA.svg|35px|[[Эшольцмат]]]] || [[Эшольцмат]] || align="center" | 3210|| align="right" | 61,29|| align="center" | 1003 |- | align="center" | [[File:CHE Fluehli COA.svg|35px|[[Флюли]]]] || [[Флюли]] || align="center" | 1830|| align="right" | 108,24|| align="center" | 1004 |- | align="center" | [[File:CHE Hasle LU COA.svg|35px|[[Хасле (Люцерн)|Хасле]]]] || [[Хасле (Люцерн)|Хасле]] || align="center" | 1724|| align="right" | 40,33|| align="center" | 1005 |- | align="center" | [[File:CHE Marbach LU COA.svg|35px|[[Марбах (Люцерн)|Марбах]]]] || [[Марбах (Люцерн)|Марбах]] || align="center" | 1193|| align="right" | 45,10|| align="center" | 1006 |- | align="center" | [[File:Pic_Romoos.png|35px|[[Ромос]]]] || [[Ромос]] || align="center" | 735|| align="right" | 37,24|| align="center" | 1007 |- | align="center" | [[File:Pic_Schuepfheim.png|35px|[[Шюпфхайм (Люцерн)|Шюпфхайм]]]] || [[Шюпфхайм (Люцерн)|Шюпфхайм]] || align="center" | 3749|| align="right" | 38,37|| align="center" | 1008 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Werthenstein.svg|35px|[[Вертенштайн]]]] || [[Вертенштайн]] || align="center" | 1917|| align="right" | 15,80|| align="center" | 1009 |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | | '''Пурĕпе''' (9) || align="center" | 18&nbsp;384|| align="right" | 410,13|| align="center" | 0301 |} == Каçăсем == {{Switzerland-geo-stub}} {{Люцерн тăрăхĕсем}} {{Швейцари:Энтлебух тытăмлани:Хуласем}} [[Категори:Люцерн (кантон)]] [[ru:Энтлебух (управление)]] ozp9y1vlmka8liqcit2t6yt6we4jwyf 872730 872729 2026-04-11T14:20:58Z Kontributor 2K 36302 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Wappen Entlebuch.svg]] → [[File:CHE Wahlkreis Entlebuch COA.svg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 872730 wikitext text/x-wiki {{Швейцари тăрăхĕ |Чăвашла ячĕ = Энтлебух (тытăмлани) |Тăван ячĕ = Entlebuch (Amt) |Герб = CHE Wahlkreis Entlebuch COA.svg |Вырнаçу = Karte_Bezirk_Entlebuch.png |Патшалăх = [[Швейцари]] |Кантон = [[Люцерн]] |Центр = [[Шюпфхайм (Люцерн)|Шюпфхайм]] |Лаптăк = 410,13 |Пурăнан халăх = 18&nbsp;384 |Официаллă код = 0301 |Автомобиль кочĕ = LU }} '''Энтлебух''' ({{lang-de|Entlebuch (Amt)}}) — [[Швейцари|Швейцарири]] [[Швейцари тăрăхĕ|тăрăх]]. Тăрăх центрĕ — [[Шюпфхайм (Люцерн)|Шюпфхайм]] хула. Тăрăх [[Люцерн]] [[Швейцарин администрациллĕ пайланăвĕ|кантонне]] кĕрет. Лаптăкĕ — 410,13 км². 18&nbsp;384 çын пурăнать. [[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] — ''0301''. == Тăрăх коммунисем == <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000;text-align:left;"> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse:collapse;" ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Герб ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Коммуна ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Пурăнан халăх<br /><small>(2005)</small> ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Площадь<br /> км² ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" |[[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] |- | align="center" | [[File:Pic_Doppleschwand.png|35px|[[Допплешванд]]]] || [[Допплешванд]] || align="center" | 697|| align="right" | 6,95|| align="center" | 1001 |- | align="center" | [[File:Pic_Entlebuch.png|35px|[[Энтлебух (Люцерн)|Энтлебух]]]] || [[Энтлебух (Люцерн)|Энтлебух]] || align="center" | 3329|| align="right" | 56,90|| align="center" | 1002 |- | align="center" | [[File:CHE Escholzmatt COA.svg|35px|[[Эшольцмат]]]] || [[Эшольцмат]] || align="center" | 3210|| align="right" | 61,29|| align="center" | 1003 |- | align="center" | [[File:CHE Fluehli COA.svg|35px|[[Флюли]]]] || [[Флюли]] || align="center" | 1830|| align="right" | 108,24|| align="center" | 1004 |- | align="center" | [[File:CHE Hasle LU COA.svg|35px|[[Хасле (Люцерн)|Хасле]]]] || [[Хасле (Люцерн)|Хасле]] || align="center" | 1724|| align="right" | 40,33|| align="center" | 1005 |- | align="center" | [[File:CHE Marbach LU COA.svg|35px|[[Марбах (Люцерн)|Марбах]]]] || [[Марбах (Люцерн)|Марбах]] || align="center" | 1193|| align="right" | 45,10|| align="center" | 1006 |- | align="center" | [[File:Pic_Romoos.png|35px|[[Ромос]]]] || [[Ромос]] || align="center" | 735|| align="right" | 37,24|| align="center" | 1007 |- | align="center" | [[File:Pic_Schuepfheim.png|35px|[[Шюпфхайм (Люцерн)|Шюпфхайм]]]] || [[Шюпфхайм (Люцерн)|Шюпфхайм]] || align="center" | 3749|| align="right" | 38,37|| align="center" | 1008 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Werthenstein.svg|35px|[[Вертенштайн]]]] || [[Вертенштайн]] || align="center" | 1917|| align="right" | 15,80|| align="center" | 1009 |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | | '''Пурĕпе''' (9) || align="center" | 18&nbsp;384|| align="right" | 410,13|| align="center" | 0301 |} == Каçăсем == {{Switzerland-geo-stub}} {{Люцерн тăрăхĕсем}} {{Швейцари:Энтлебух тытăмлани:Хуласем}} [[Категори:Люцерн (кантон)]] [[ru:Энтлебух (управление)]] sh8xijbupikybypcth830y4wcv8j9qg 0 61533 872728 677108 2026-04-11T14:01:13Z Ziv 32730 ([[c:GR|GR]]) [[File:CHE Hasle (Luzern) COA.png]] → [[File:CHE Hasle LU COA.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 872728 wikitext text/x-wiki {{ПВ |статус=Коммуна |чăвашла çĕлĕк=Хасле |тăван çĕлĕк=Hasle LU |патшалăх=Швейцари |регион тĕсĕ=кантон (Швейцари) |регион=Люцерн (кантон) |регион тапăлра=Люцерн (кантон) |район тĕсĕ=тăрăх |район=Энтлебух (тытăмлани) |район тапăлра=Энтлебух (тытăмлани) |община тĕсĕ= |община= |община тапăлра= |пăхăну= |герб=CHE Hasle LU COA.svg |ялав= |герб анлăшĕ= |ялав анлăшĕ= |lat_dir=N|lat_deg=46|lat_min=58|lat_sec=42 |lon_dir=E|lon_deg=8|lon_min=2|lon_sec=48 |CoordAddon= |CoordScale= |ЯндексКартти= |патшалăх картти= |регион картти= |район картти= |патшалăх карттин пысăкăшĕ= |регион карттин пысăкăшĕ= |район карттин пысăкăшĕ= |шалти пайлану= |пуçлăх тĕсĕ=Бургомистр |пуçлăх= |никĕсленĕ вăхăт= |пĕрремĕш асăну= |малтанхи ятсем= |статус= |лаптăк=40.30 |ПВ центрĕн çӳллĕшĕ=718 |çӳллĕш тĕсĕ= |климат= |официаллă чĕлхе=нимĕç чĕлхи |официалл чĕлхе-ref= |пурăнан халăх=1704 |çырав çулĕ=2006 |йышлăх= |агломераци= |наци йышĕ= |конфесси йыйĕ= |этнохороним= |вăхăт тăрăхĕ=+1 |DST=пур |телефон кочĕ= |почтă индексĕ=6166 |почтă индексĕсем= |автомобиль кочĕ=LU |идентификатор тĕсĕ=Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ{{!}}Официаллă код |цифрăллă идентификатор=1005 |категори Commons-ра=Hasle LU |сайт=http://www.hasle-lu.ch |сайт чĕлхи=de |сайт чĕлхи 2= |сайт чĕлхи 3= |сайт чĕлхи 4= |сайт чĕлхи 5= |add2n= |add2= |add3n= |add3= }} '''Хасле (Люцерн)''' ({{lang-de|Entlebuch LU}}) — [[Швейцари|Швейцарири]] коммуна, [[Гларус (кантон)|Гларус]] [[Швейцарин администрациллĕ пайланăвĕ|кантонне]] кĕрет. 1704 çын (2006, [[раштав, 31]]) пурнать. [[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] — ''1005''. == Каçăсем == * [http://www.hasle-lu.ch Официаллă страница] {{Швейцари:Энтлебух тытăмлани:Хуласем}} {{Switzerland-geo-stub}} [[Категори:Люцерн хулисем]] migbgxmcz7t5e8y27rvvqawuf1ujide 0 61562 872751 577508 2026-04-12T08:55:08Z Kontributor 2K 36302 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Coat of arms of Beromünster.svg]] → [[File:CHE Beromünster COA.svg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 872751 wikitext text/x-wiki {{ПВ |статус=Коммуна |чăвашла çĕлĕк=Беромюнстер |тăван çĕлĕк=Beromünster |патшалăх=Швейцари |регион тĕсĕ=кантон (Швейцари) |регион=Люцерн (кантон) |регион тапăлра=Люцерн (кантон) |район тĕсĕ=тăрăх |район=Зурзее (тытăмлани) |район тапăлра=Зурзее (тытăмлани) |община тĕсĕ= |община= |община тапăлра= |пăхăну= |герб=CHE Beromünster COA.svg |ялав= |герб анлăшĕ= |ялав анлăшĕ= |lat_dir=N|lat_deg=47|lat_min=11|lat_sec=59 |lon_dir=E|lon_deg=8|lon_min=12|lon_sec=0 |CoordAddon= |CoordScale= |ЯндексКартти= |патшалăх картти= |регион картти= |район картти= |патшалăх карттин пысăкăшĕ= |регион карттин пысăкăшĕ= |район карттин пысăкăшĕ= |шалти пайлану= |пуçлăх тĕсĕ=Бургомистр |пуçлăх= |никĕсленĕ вăхăт= |пĕрремĕш асăну= |малтанхи ятсем= |статус= |лаптăк=6.10 |ПВ центрĕн çӳллĕшĕ=642 |çӳллĕш тĕсĕ= |климат= |официаллă чĕлхе=нимĕç чĕлхи |официалл чĕлхе-ref= |пурăнан халăх=2535 |çырав çулĕ=2006 |йышлăх= |агломераци= |наци йышĕ= |конфесси йыйĕ= |этнохороним= |вăхăт тăрăхĕ=+1 |DST=пур |телефон кочĕ= |почтă индексĕ=6215 |почтă индексĕсем= |автомобиль кочĕ=LU |идентификатор тĕсĕ=Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ{{!}}Официаллă код |цифрăллă идентификатор=1081 |категори Commons-ра=Beromünster |сайт=http://www.beromuenster.ch |сайт чĕлхи=de |сайт чĕлхи 2= |сайт чĕлхи 3= |сайт чĕлхи 4= |сайт чĕлхи 5= |add2n= |add2= |add3n= |add3= }} '''Беромюнстер''' ({{lang-de|Beromünster}}) — [[Швейцари|Швейцарири]] коммуна, [[Люцерн (кантон)|Люцерн]] [[Швейцарин администрациллĕ пайланăвĕ|кантонне]] кĕрет. 2535 çын (2006, [[раштав, 31]]) пурнать. [[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] — ''1081’'. [[File:2004 beromuenster flecken.jpg|thumb|left|200px|Беромюнстер<!--Flecken: Dorfkern von Beromünster]]-->]] [[File:Stiftskirche Beromuenster August 2004.jpg|thumb|right|200px|Беромюнстер<!--St. Michael]] Beromünster]]-->]] == Каçăсем == * [http://www.beromuenster.ch Официаллă страница] {{Швейцари:Зурзее тытăмлани:Хуласем}} {{Switzerland-geo-stub}} [[Категори:Люцерн хулисем]] suushri2wymybksznhelzkhmsjacrpr 0 61583 872752 859614 2026-04-12T08:55:09Z Kontributor 2K 36302 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Coat of arms of Beromünster.svg]] → [[File:CHE Beromünster COA.svg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 872752 wikitext text/x-wiki {{Швейцари тăрăхĕ |Чăвашла ячĕ = Зурзее (тытăмлани) |Тăван ячĕ = Sursee (Amt) |Герб = Coat of arms of Sursee.svg |Вырнаçу = Karte_Bezirk_Sursee.png |Патшалăх = [[Швейцари]] |Кантон = [[Люцерн]] |Центр = [[Зурзее]] |Лаптăк = 302,04 |Пурăнан халăх = 65&nbsp;362 |Официаллă код = 0304 |Автомобиль кочĕ = LU }} '''Зурзее''' ({{lang-de|Sursee (Amt)}}) — [[Швейцари|Швейцарири]] [[Швейцари тăрăхĕ|тăрăх]]. Тăрăх центрĕ — [[Зурзее]] хула. Тăрăх [[Люцерн (кантон)|Люцерн]] [[Швейцарин администрацилĕ пайланăвĕ|кантонне]] кĕрет. 302,04 км² лаптăка йышăнать. 65&nbsp;362 çын пурăнать. [[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]]  — ''0304''. == Тăрăхри коммунăсем == <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000;text-align:left;"> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse:collapse;" ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Герб ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Коммуна ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Пурăнан халăх<br /><small>(2005)</small> ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Лаптăк<br /> км² ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | [[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] |- | align="center" | [[File:CHE Beromünster COA.svg|35px|[[Беромюнстер]]]] || [[Беромюнстер]] || align="center" | 2538|| align="right" | 6,30|| align="center" | 1081 |- | align="center" | [[File:CHE Büron COA.svg|35px|[[Бюрон]]]] || [[Бюрон]] || align="center" | 1927|| align="right" | 5,37|| align="center" | 1082 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Buttisholz.svg|35px|[[Буттисхольц]]]] || [[Буттисхольц]] || align="center" | 2848|| align="right" | 16,71|| align="center" | 1083 |- | align="center" | [[File:Pic_Eich.png|35px|[[Айх (Люцерн)|Айх]]]] || [[Айх (Люцерн)|Айх]] || align="center" | 1495|| align="right" | 9,22|| align="center" | 1084 |- | align="center" | [[File:Geuensee-blazon.svg|35px|[[Гойензе]]]] || [[Гойензе]] || align="center" | 2134|| align="right" | 6,47|| align="center" | 1085 |- | align="center" | [[File:Pic_Grosswangen.png|35px|[[Гросванген]]]] || [[Гросванген]] || align="center" | 2875|| align="right" | 19,70|| align="center" | 1086 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Gunzwil.svg|35px|[[Гунцвиль]]]] || [[Гунцвиль]] || align="center" | 1880|| align="right" | 23,26|| align="center" | 1087 |- | align="center" | [[File:Pic_Hildisrieden.png|35px|[[Хильдисриден]]]] || [[Хильдисриден]] || align="center" | 1801|| align="right" | 7,04|| align="center" | 1088 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Knutwil.svg|35px|[[Кнутвиль]]]] || [[Кнутвиль]] || align="center" | 1647|| align="right" | 9,74|| align="center" | 1089 |- | align="center" | [[File:Pic_Mauensee.png|35px|[[Мауэнзе (Люцерн)|Мауэнзе]]]] || [[Мауэнзе (Люцерн)|Мауэнзее]] || align="center" | 1105|| align="right" | 45,10|| align="center" | 1091 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Neudorf LU.svg|35px|[[Нойдорф (Люцерн)|Нойдорф]]]] || [[Нойдорф (Люцерн)|Нойдорф]] || align="center" | 1036|| align="right" | 12,81|| align="center" | 1092 |- | align="center" | [[File:CHE Neuenkirch COA.svg|35px|[[Нойенкирх]]]] || [[Нойенкирх]] || align="center" | 5725|| align="right" | 26,25|| align="center" | 1093 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Nottwil.svg|35px|[[Ноттвиль]]]] || [[Ноттвиль]] || align="center" | 2876|| align="right" | 14,83|| align="center" | 1094 |- | align="center" | [[File:Pic_Oberkirch.png|35px|[[Оберкирх (Люцерн)|Оберкирх]]]] || [[Оберкирх (Люцерн)|Оберкирх]] || align="center" | 3037|| align="right" | 10,95|| align="center" | 1095 |- | align="center" | [[File:Pic_Pfeffikon.png|35px|[[Пфеффикон (Люцерн)|Пфеффикон]]]] || [[Пфеффикон (Люцерн)|Пфеффикон]] || align="center" | 706|| align="right" | 2,49|| align="center" | 1096 |- | align="center" | [[File:CHE Rickenbach LU COA.svg|35px|[[Риккенбах (Люцерн)|Риккенбах]]]] || [[Риккенбах (Люцерн)|Риккенбах]] || align="center" | 2066|| align="right" | 9,36|| align="center" | 1097 |- | align="center" | [[File:Pic_Ruswil.png|35px|[[Русвиль]]]] || [[Русвиль]] || align="center" | 6346|| align="right" | 45,25|| align="center" | 1098 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Schenkon.svg|35px|[[Шенкон]]]] || [[Шенкон]] || align="center" | 2471|| align="right" | 7,67|| align="center" | 1099 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Schlierbach LU.svg|35px|[[Шлирбах (Люцерн)|Шлирбах]]]] || [[Шлирбах (Люцерн)|Шлирбах]] || align="center" | 598|| align="right" | 7,17|| align="center" | 1100 |- | align="center" | [[File:Pic_Sempach.png|35px|[[Земпах]]]] || [[Земпах]] || align="center" | 3775|| align="right" | 11,68|| align="center" | 1102 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Sursee.svg|35px|[[Зурзе]]]] || [[Зурзе]] || align="center" | 8186|| align="right" | 6,06|| align="center" | 1103 |- | align="center" | [[File:Pic_Triengen.png|35px|[[Тринген]]]] || [[Тринген]] || align="center" | 3466|| align="right" | 14,51|| align="center" | 1104 |- | align="center" | [[File:Pic_Winikon.png|35px|[[Виникон]]]] || [[Виникон]] || align="center" | 736|| align="right" | 7,57|| align="center" | 1106 |- | align="center" | [[File:CHE Wolhusen COA.png|35px|[[Вольхузен]]]] || [[Вольхузен]] || align="center" | 4088|| align="right" | 14,30|| align="center" | 1107 |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | | '''Пурĕпе''' (24) || align="center" | 65&nbsp;362|| align="right" | 302,04|| align="center" | 0304 |} == Каçăсем == {{Switzerland-geo-stub}} {{Люцерн тăрăхĕсем}} {{Швейцари:Зурзее тытăмлани:Хуласем}} [[Категори:Люцерн (кантон)]] thalxpu4g14qh4tm87c6tff33j8sgv2 0 61585 872746 872714 2026-04-12T04:52:01Z CommonsDelinker 188 Replacing Coat_of_arms_of_Gelfingen.svg with [[File:CHE_Gelfingen_COA.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)). 872746 wikitext text/x-wiki {{Пĕлтерĕшсем|Хохдорф (пĕлтерĕшсем)}} {{Швейцари тăрăхĕ |Чăвашла ячĕ = Хохдорф (тытăмлани) |Тăван ячĕ = Hochdorf (Amt) |Герб = CHE Hochdorf COA.svg |Вырнаçу = Karte_Bezirk_Hochdorf.png |Патшалăх = [[Швейцари]] |Кантон = [[Люцерн]] |Центр = [[Хохдорф]] |Лаптăк = 183,95 |Пурăнан халăх = 62&nbsp;661 |Официаллă код = 0302 |Автомобиль кочĕ = LU }} '''Хохдорф''' ({{lang-de|Hochdorf (Amt)}}) — [[Швейцари|Швейцарири]] [[Швейцари тăрăхĕ|тăрăх]]. Тăрăх центрĕ — [[Хохдорф]] хула. Тăрăх [[Люцерн (кантон)|Люцерн]] [[Швейцарин администрацилĕ пайланăвĕ|кантонне]] кĕрет. 302,04 км² лаптăка йышăнать. 65&nbsp;362 çын пурăнать. [[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] — ''0304''. == Тăрăхри коммунăсем == <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000;text-align:left;"> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse:collapse;" ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Герб ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Коммуна ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Пурăнан халăх<br /><small>(2005)</small> ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Лаптăк<br /> км² ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | [[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] |- | align="center" | [[File:Pic_Aesch.png|35px|[[Эш (Люцерн)|Эш]]]] || [[Эш (Люцерн)|Эш]] || align="center" | 937|| align="right" | 5,80|| align="center" | 1021 |- | align="center" | [[File:CHE Altwis COA.png|35px|[[Альтвис]]]] || [[Альтвис]] || align="center" | 350|| align="right" | 2,93|| align="center" | 1022 |- | align="center" | [[File:CHE Ballwil COA.svg|35px|[[Бальвиль]]]] || [[Бальвиль]] || align="center" | 2326|| align="right" | 8,77|| align="center" | 1023 |- | align="center" | [[File:Pic_Emmen.png|35px|[[Эммен (Люцерн)|Эммен]]]] || [[Эммен (Люцерн)|Эммен]] || align="center" | 26&nbsp;899|| align="right" | 20,37|| align="center" | 1024 |- | align="center" | [[File:Pic_Ermensee.png|35px|[[Эрмензее]]]] || [[Эрмензее]] || align="center" | 800|| align="right" | 5,69|| align="center" | 1025 |- | align="center" | [[File:CHE Eschenbach LU COA.svg|35px|[[Эшенбах (Люцерн)|Эшенбах]]]] || [[Эшенбах (Люцерн)|Эшенбах]] || align="center" | 3180|| align="right" | 13,21|| align="center" | 1026 |- | align="center" | [[File:CHE Gelfingen COA.svg|35px|[[Гельфинген]]]] || [[Гельфинген]] || align="center" | 768|| align="right" | 7,41|| align="center" | 1027 |- | align="center" | [[File:Pic_Haemikon.png|35px|[[Хемикон]]]] || [[Хемикон]] || align="center" | 455|| align="right" | 4,65|| align="center" | 1028 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Hitzkirch.svg|35px|[[Хицкирх]]]] || [[Хицкирх]] || align="center" | 2222|| align="right" | 3,55|| align="center" | 1030 |- | align="center" | [[File:CHE Hochdorf COA.svg|35px|[[Хохдорф (Люцерн)|Хохдорф]]]] || [[Хохдорф (Люцерн)|Хохдорф]] || align="center" | 7988|| align="right" | 10,31|| align="center" | 1031 |- | align="center" | [[File:Pic_Hohenrain.png|35px|[[Хоэнрайн]]]] || [[Хоэнрайн]] || align="center" | 2357|| align="right" | 23,52|| align="center" | 1032 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Inwil LU.svg|35px|[[Инвиль (Люцерн)|Инвиль]]]] || [[Инвиль (Люцерн)|Инвиль]] || align="center" | 2073|| align="right" | 10,32|| align="center" | 1033 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Mosen LU.svg|35px|[[Мозен (Люцерн)|Мозен]]]] || [[Мозен (Люцерн)|Мозен]] || align="center" | 274|| align="right" | 1,74|| align="center" | 1035 |- | align="center" | [[File:Pic_Mueswangen.png|35px|[[Мюсванген]]]] || [[Мюсванген]] || align="center" | 444|| align="right" | 4,50|| align="center" | 1036 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Rain LU.svg|35px|[[Райн (Люцерн)|Райн]]]] || [[Райн (Люцерн)|Райн]] || align="center" | 2071|| align="right" | 9,42|| align="center" | 1037 |- | align="center" | [[File:Pic_Retschwil.png|35px|[[Речвиль]]]] || [[Речвиль]] || align="center" | 164|| align="right" | 2,61|| align="center" | 1038 |- | align="center" | [[File:Pic_Roemerswil.png|35px|[[Рёмерсвиль]]]] || [[Рёмерсвиль]] || align="center" | 1498|| align="right" | 17,39|| align="center" | 1039 |- | align="center" | [[File:CHE Rothenburg COA.svg|35px|[[Ротенбург (Люцерн)|Ротенбург]]]] || [[Ротенбург (Люцерн)|Ротенбург]] || align="center" | 6873|| align="right" | 15,50|| align="center" | 1040 |- | align="center" | [[File:Pic_Schongau.png|35px|[[Шонгау (Люцерн)|Шонгау]]]] || [[Шонгау (Люцерн)|Шонгау]] || align="center" | 805|| align="right" | 12,43|| align="center" | 1041 |- | align="center" | [[File:Pic_Sulz.png|35px|[[Зульц (Люцерн)|Зульц]]]] || [[Зульц (Люцерн)|Зульц]] || align="center" | 177|| align="right" | 3,84|| align="center" | 1042 |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | | '''Пурĕпе''' (20) || align="center" | 62&nbsp;661|| align="right" | 183,95|| align="center" | 0302 |} == Каçăсем == {{Switzerland-geo-stub}} {{Люцерн тăрăхĕсем}} {{Швейцари:Хохдорф тытăмлани:Хуласем}} [[Категори:Люцерн (кантон)]] 9igypugysn4vt7b851i3m45zcu0302g 0 61627 872747 849695 2026-04-12T04:52:18Z CommonsDelinker 188 Replacing Coat_of_arms_of_Gelfingen.svg with [[File:CHE_Gelfingen_COA.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)). 872747 wikitext text/x-wiki {{ПВ |статус=Коммуна пулнăскер |чăвашла çĕлĕк=Гельфинген |тăван çĕлĕк=Gelfingen |патшалăх=Швейцари |регион тĕсĕ=кантон (Швейцари) |регион=Люцерн (кантон) |регион тапăлра=Люцерн (кантон) |район тĕсĕ=тăрăх |район=Хохдорф (тытăмлани) |район тапăлра=Хохдорф (тытăмлани) |община тĕсĕ= |община= |община тапăлра= |пăхăну= |герб=CHE Gelfingen COA.svg |ялав= |герб анлăшĕ= |ялав анлăшĕ= |lat_dir=N|lat_deg=47|lat_min=12|lat_sec=51 |lon_dir=E|lon_deg=8|lon_min=15|lon_sec=57 |CoordAddon= |CoordScale= |ЯндексКартти= |патшалăх картти= |регион картти= |район картти= |патшалăх карттин пысăкăшĕ= |регион карттин пысăкăшĕ= |район карттин пысăкăшĕ= |шалти пайлану= |пуçлăх тĕсĕ=Бургомистр |пуçлăх= |никĕсленĕ вăхăт= |пĕрремĕш асăну= |малтанхи ятсем= |статус= |лаптăк=3.86 |ПВ центрĕн çӳллĕшĕ=472 |çӳллĕш тĕсĕ= |климат= |официаллă чĕлхе=нимĕç чĕлхи |официалл чĕлхе-ref= |пурăнан халăх=774 |çырав çулĕ=2006 |йышлăх= |агломераци= |наци йышĕ= |конфесси йыйĕ= |этнохороним= |вăхăт тăрăхĕ=+1 |DST=пур |телефон кочĕ= |почтă индексĕ=6284 |почтă индексĕсем= |автомобиль кочĕ=LU |идентификатор тĕсĕ=Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ{{!}}Официаллă код |цифрăллă идентификатор=1027 |категори Commons-ра=Gelfingen |сайт=http://www.gelfingen.ch |сайт чĕлхи=de |сайт чĕлхи 2= |сайт чĕлхи 3= |сайт чĕлхи 4= |сайт чĕлхи 5= |add2n= |add2= |add3n= |add3= }} '''Гельфинген''' ({{lang-de|Gelfingen}}) — [[Швейцари|Швейцарире]] малтан коммуна пулнăскер, [[Люцерн (кантон)|Люцерн]] [[Швейцарин администрациллĕ пайланăвĕ|кантонĕнче]] пулнăскер. [[Хохдорф (твтăмлани)|Хохдорф]] тăрăхне кĕнĕ. Унта 764 çын ([[2007]]) пурăннă. [[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] — ''1027''. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕнче [[Речвиль]], [[Хемикон]], [[Мозен (Люцерн)|Мозен]], [[Мюсванген]] тата [[Зульц (Люцерн)|Зульц]] коммунисемпе пĕрле [[Хицкирх]]а кĕртнĕ. [[File:Schloss Heidegg.jpg|thumb|right|250px|[[:de:Schloss Heidegg|Хайдегг керменĕ]] ]] Гельфинген ята пĕрремĕш хутчен 1045 çулта ''Gelvingun'' тесе асăннă<ref name=HDS>{{HDS|598|Gelfingen}}</ref>. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://www.gelfingen.ch Официаллă страница] {{Люцерн тăрăхĕсем}} {{Швейцари:Хохдорф тытăмлани:Хуласем}} {{Switzerland-geo-stub}} [[Категори:Люцерн хулисем]] hmrehslpoge1pytf8b164r1cv9ut1z9 0 61634 872731 872710 2026-04-11T14:33:00Z Kontributor 2K 36302 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Coat of arms of Gettnau.svg]] → [[File:CHE Gettnau CIA.svg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 872731 wikitext text/x-wiki {{Швейцари тăрăхĕ |Чăвашла ячĕ = Виллизау (тытăмлани) |Тăван ячĕ = Willisau (Amt) |Герб = |Вырнаçу = Karte_Bezirk_Willisau.png |Патшалăх = [[Швейцари]] |Кантон = [[Люцерн]] |Центр = [[Виллизау]] |Лаптăк = 302,04 |Пурăнан халăх = 46&nbsp;775 |Официаллă код = 0305 |Автомобиль кочĕ = LU }} '''Виллизау''' ({{lang-de|Sursee (Amt)}}) — [[Швейцари|Швейцарири]] [[Швейцари тăрăхĕ|тăрăх]]. Тăрăх центрĕ — [[Виллизау]] хула. Тăрăх [[Люцерн (кантон)|Люцерн]] [[Швейцарин администрацилĕ пайланăвĕ|кантонне]] кĕрет. 302,04 км² лаптăка йышăнать. 65&nbsp;362 çын пурăнать. [[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] — ''0305''. == Тăрăхри коммунăсем == <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000;text-align:left;"> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse:collapse;" ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Герб ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Коммуна ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Пурăнан халăх<br /><small>(2005)</small> ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Лаптăк<br /> км² ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | [[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Alberswil.svg|35px|[[Альберсвиль]]]] || [[Альберсвиль]] || align="center" | 547|| align="right" | 3,53|| align="center" | 1121 |- | align="center" | [[File:CHE Altbüron COA.svg|35px|[[Альтбюрон]]]] || [[Альтбюрон]] || align="center" | 905|| align="right" | 6,80|| align="center" | 1122 |- | align="center" | [[File:CHE Altishofen COA.svg|35px|[[Альтисхофен]]]] || [[Альтисхофен]] || align="center" | 1&nbsp;335|| align="right" | 5,76|| align="center" | 1123 |- | align="center" | [[File:Pic_Dagmersellen.png|35px|[[Дагмерзеллен]]]] || [[Дагмерзеллен]] || align="center" | 4&nbsp;433|| align="right" | 24,00|| align="center" | 1125 |- | align="center" | [[File:Pic_Ebersecken.png|35px|[[Эберзеккен]]]] || [[Эберзеккен]] || align="center" | 415|| align="right" | 8,56|| align="center" | 1126 |- | align="center" | [[File:Pic_Egolzwil.png|35px|[[Эгольцвиль]]]] || [[Эгольцвиль]] || align="center" | 1&nbsp;268|| align="right" | 4,18|| align="center" | 1127 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Ettiswil.svg|35px|[[Эттисвиль]]]] || [[Эттисвиль]] || align="center" | 2&nbsp;211|| align="right" | 12,58|| align="center" | 1128 |- | align="center" | [[File:CHE Fischbach LU COA.svg|35px|[[Фишбах (Люцерн)|Фишбах]]]] || [[Фишбах (Люцерн)|Фишбах]] || align="center" | 699|| align="right" | 8,05|| align="center" | 1129 |- | align="center" | [[File:CHE Gettnau CIA.svg|35px|[[Геттнау]]]] || [[Геттнау]] || align="center" | 964|| align="right" | 6,05|| align="center" | 1130 |- | align="center" | [[File:Pic_Grossdietwil.png|35px|[[Гросдитвиль]]]] || [[Гросдитвиль]] || align="center" | 820|| align="right" | 10,20|| align="center" | 1131 |- | align="center" | [[File:CHE Hergiswil COA.png|35px|[[Хергисвиль-Виллизау]]]] || [[Хергисвиль-Виллизау]] || align="center" | 1&nbsp;815|| align="right" | 31,04|| align="center" | 1132 |- | align="center" | [[File:Pic_Luthern.png|35px|[[Лютерн]]]] || [[Лютерн]] || align="center" | 1&nbsp;439|| align="right" | 37,76|| align="center" | 1135 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Menznau.svg|35px|[[Менцнау]]]] || [[Менцнау]] || align="center" | 2&nbsp;715|| align="right" | 30,33|| align="center" | 1136 |- | align="center" | [[File:Pic_Nebikon.png|35px|[[Небикон]]]] || [[Небикон]] || align="center" | 2&nbsp;175|| align="right" | 3,73|| align="center" | 1137 |- | align="center" | [[File:CHE Ohmstal COA.svg|35px|[[Омсталь]]]] || [[Омсталь]] || align="center" | 327|| align="right" | 4,43|| align="center" | 1138 |- | align="center" | [[File:Pic_Pfaffnau.png|35px|[[Пфаффнау]]]] || [[Пфаффнау]] || align="center" | 2&nbsp;063|| align="right" | 17,68|| align="center" | 1139 |- | align="center" | [[File:Wappen Reiden.svg|35px|[[Райден]]]] || [[Райден]] || align="center" | 5&nbsp;857|| align="right" | 27,10|| align="center" | 1140 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Roggliswil.svg|35px|[[Роглисвиль]]]] || [[Роглисвиль]] || align="center" | 648|| align="right" | 6,21|| align="center" | 1142 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Schötz.svg|35px|[[Шёц]]]] || [[Шёц]] || align="center" | 3&nbsp;231|| align="right" | 10,84|| align="center" | 1143 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Ufhusen.svg|35px|[[Уфхузен]]]] || [[Уфхузен]] || align="center" | 837|| align="right" | 12,21|| align="center" | 1145 |- | align="center" | [[File:CHE Wauwil COA.svg|35px|[[Ваувиль]]]] || [[Ваувиль]] || align="center" | 1&nbsp;598|| align="right" | 2,96|| align="center" | 1146 |- | align="center" | [[File:Pic_Wikon.png|35px|[[Викон]]]] || [[Викон]] || align="center" | 1&nbsp;359|| align="right" | 8,30|| align="center" | 1147 |- | align="center" | [[File:Pic_Willisau.png|35px|[[Виллизау]]]] || [[Виллизау]] || align="center" | 7&nbsp;158|| align="right" | 41,69|| align="center" | 1151 |- | align="center" | [[File:Pic_Zell.png|35px|[[Целль (Люцерн)|Целль]]]] || [[Целль (Люцерн)|Целль]] || align="center" | 1&nbsp;956|| align="right" | 13,91|| align="center" | 1150 |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | | '''Пурĕпе''' (24) || align="center" | 46&nbsp;775|| align="right" | 336,99|| align="center" | 0305 |} == Каçăсем == {{Switzerland-geo-stub}} {{Люцерн тăрăхĕсем}} {{Швейцари:Виллизау тытăмлани:Хуласем}} [[Категори:Люцерн (кантон)]] dxesjgcg8g2jv5ybq6tq3tm94g8w80f 872733 872731 2026-04-11T14:34:51Z Kontributor 2K 36302 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:CHE Gettnau CIA.svg]] → [[File:CHE Gettnau COA.svg]] obvious error 872733 wikitext text/x-wiki {{Швейцари тăрăхĕ |Чăвашла ячĕ = Виллизау (тытăмлани) |Тăван ячĕ = Willisau (Amt) |Герб = |Вырнаçу = Karte_Bezirk_Willisau.png |Патшалăх = [[Швейцари]] |Кантон = [[Люцерн]] |Центр = [[Виллизау]] |Лаптăк = 302,04 |Пурăнан халăх = 46&nbsp;775 |Официаллă код = 0305 |Автомобиль кочĕ = LU }} '''Виллизау''' ({{lang-de|Sursee (Amt)}}) — [[Швейцари|Швейцарири]] [[Швейцари тăрăхĕ|тăрăх]]. Тăрăх центрĕ — [[Виллизау]] хула. Тăрăх [[Люцерн (кантон)|Люцерн]] [[Швейцарин администрацилĕ пайланăвĕ|кантонне]] кĕрет. 302,04 км² лаптăка йышăнать. 65&nbsp;362 çын пурăнать. [[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] — ''0305''. == Тăрăхри коммунăсем == <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000;text-align:left;"> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse:collapse;" ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Герб ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Коммуна ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Пурăнан халăх<br /><small>(2005)</small> ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Лаптăк<br /> км² ! align="center" bgcolor="#EFEFEF" | [[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Alberswil.svg|35px|[[Альберсвиль]]]] || [[Альберсвиль]] || align="center" | 547|| align="right" | 3,53|| align="center" | 1121 |- | align="center" | [[File:CHE Altbüron COA.svg|35px|[[Альтбюрон]]]] || [[Альтбюрон]] || align="center" | 905|| align="right" | 6,80|| align="center" | 1122 |- | align="center" | [[File:CHE Altishofen COA.svg|35px|[[Альтисхофен]]]] || [[Альтисхофен]] || align="center" | 1&nbsp;335|| align="right" | 5,76|| align="center" | 1123 |- | align="center" | [[File:Pic_Dagmersellen.png|35px|[[Дагмерзеллен]]]] || [[Дагмерзеллен]] || align="center" | 4&nbsp;433|| align="right" | 24,00|| align="center" | 1125 |- | align="center" | [[File:Pic_Ebersecken.png|35px|[[Эберзеккен]]]] || [[Эберзеккен]] || align="center" | 415|| align="right" | 8,56|| align="center" | 1126 |- | align="center" | [[File:Pic_Egolzwil.png|35px|[[Эгольцвиль]]]] || [[Эгольцвиль]] || align="center" | 1&nbsp;268|| align="right" | 4,18|| align="center" | 1127 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Ettiswil.svg|35px|[[Эттисвиль]]]] || [[Эттисвиль]] || align="center" | 2&nbsp;211|| align="right" | 12,58|| align="center" | 1128 |- | align="center" | [[File:CHE Fischbach LU COA.svg|35px|[[Фишбах (Люцерн)|Фишбах]]]] || [[Фишбах (Люцерн)|Фишбах]] || align="center" | 699|| align="right" | 8,05|| align="center" | 1129 |- | align="center" | [[File:CHE Gettnau COA.svg|35px|[[Геттнау]]]] || [[Геттнау]] || align="center" | 964|| align="right" | 6,05|| align="center" | 1130 |- | align="center" | [[File:Pic_Grossdietwil.png|35px|[[Гросдитвиль]]]] || [[Гросдитвиль]] || align="center" | 820|| align="right" | 10,20|| align="center" | 1131 |- | align="center" | [[File:CHE Hergiswil COA.png|35px|[[Хергисвиль-Виллизау]]]] || [[Хергисвиль-Виллизау]] || align="center" | 1&nbsp;815|| align="right" | 31,04|| align="center" | 1132 |- | align="center" | [[File:Pic_Luthern.png|35px|[[Лютерн]]]] || [[Лютерн]] || align="center" | 1&nbsp;439|| align="right" | 37,76|| align="center" | 1135 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Menznau.svg|35px|[[Менцнау]]]] || [[Менцнау]] || align="center" | 2&nbsp;715|| align="right" | 30,33|| align="center" | 1136 |- | align="center" | [[File:Pic_Nebikon.png|35px|[[Небикон]]]] || [[Небикон]] || align="center" | 2&nbsp;175|| align="right" | 3,73|| align="center" | 1137 |- | align="center" | [[File:CHE Ohmstal COA.svg|35px|[[Омсталь]]]] || [[Омсталь]] || align="center" | 327|| align="right" | 4,43|| align="center" | 1138 |- | align="center" | [[File:Pic_Pfaffnau.png|35px|[[Пфаффнау]]]] || [[Пфаффнау]] || align="center" | 2&nbsp;063|| align="right" | 17,68|| align="center" | 1139 |- | align="center" | [[File:Wappen Reiden.svg|35px|[[Райден]]]] || [[Райден]] || align="center" | 5&nbsp;857|| align="right" | 27,10|| align="center" | 1140 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Roggliswil.svg|35px|[[Роглисвиль]]]] || [[Роглисвиль]] || align="center" | 648|| align="right" | 6,21|| align="center" | 1142 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Schötz.svg|35px|[[Шёц]]]] || [[Шёц]] || align="center" | 3&nbsp;231|| align="right" | 10,84|| align="center" | 1143 |- | align="center" | [[File:Coat of arms of Ufhusen.svg|35px|[[Уфхузен]]]] || [[Уфхузен]] || align="center" | 837|| align="right" | 12,21|| align="center" | 1145 |- | align="center" | [[File:CHE Wauwil COA.svg|35px|[[Ваувиль]]]] || [[Ваувиль]] || align="center" | 1&nbsp;598|| align="right" | 2,96|| align="center" | 1146 |- | align="center" | [[File:Pic_Wikon.png|35px|[[Викон]]]] || [[Викон]] || align="center" | 1&nbsp;359|| align="right" | 8,30|| align="center" | 1147 |- | align="center" | [[File:Pic_Willisau.png|35px|[[Виллизау]]]] || [[Виллизау]] || align="center" | 7&nbsp;158|| align="right" | 41,69|| align="center" | 1151 |- | align="center" | [[File:Pic_Zell.png|35px|[[Целль (Люцерн)|Целль]]]] || [[Целль (Люцерн)|Целль]] || align="center" | 1&nbsp;956|| align="right" | 13,91|| align="center" | 1150 |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | | '''Пурĕпе''' (24) || align="center" | 46&nbsp;775|| align="right" | 336,99|| align="center" | 0305 |} == Каçăсем == {{Switzerland-geo-stub}} {{Люцерн тăрăхĕсем}} {{Швейцари:Виллизау тытăмлани:Хуласем}} [[Категори:Люцерн (кантон)]] ev65urd7kh9sarskaquulliimxzon33 0 61647 872732 577746 2026-04-11T14:33:01Z Kontributor 2K 36302 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Coat of arms of Gettnau.svg]] → [[File:CHE Gettnau CIA.svg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 872732 wikitext text/x-wiki {{ПВ |статус=Коммуна |чăвашла çĕлĕк=Геттнау |тăван çĕлĕк=Gettnau |патшалăх=Швейцари |регион тĕсĕ=кантон (Швейцари) |регион=Люцерн (кантон) |регион тапăлра=Люцерн (кантон) |район тĕсĕ=тăрăх |район=Виллизау (тытăмлани) |район тапăлра=Виллизау (тытăмлани) |община тĕсĕ= |община= |община тапăлра= |пăхăну= |герб=CHE Gettnau CIA.svg |ялав= |герб анлăшĕ= |ялав анлăшĕ= |lat_dir=N|lat_deg=47|lat_min=8|lat_sec=25 |lon_dir=E|lon_deg=7|lon_min=58|lon_sec=10 |CoordAddon= |CoordScale= |ЯндексКартти= |патшалăх картти= |регион картти= |район картти= |патшалăх карттин пысăкăшĕ= |регион карттин пысăкăшĕ= |район карттин пысăкăшĕ= |шалти пайлану= |пуçлăх тĕсĕ=Бургомистр |пуçлăх= |никĕсленĕ вăхăт= |пĕрремĕш асăну= |малтанхи ятсем= |статус= |лаптăк=6.06 |ПВ центрĕн çӳллĕшĕ=548 |çӳллĕш тĕсĕ= |климат= |официаллă чĕлхе=нимĕç чĕлхи |официалл чĕлхе-ref= |пурăнан халăх=974 |çырав çулĕ=2006 |йышлăх= |агломераци= |наци йышĕ= |конфесси йыйĕ= |этнохороним= |вăхăт тăрăхĕ=+1 |DST=пур |телефон кочĕ= |почтă индексĕ=6142 |почтă индексĕсем= |автомобиль кочĕ=LU |идентификатор тĕсĕ=Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ{{!}}Официаллă код |цифрăллă идентификатор=1130 |категори Commons-ра=Gettnau |сайт=http://www.gettnau.ch |сайт чĕлхи=de |сайт чĕлхи 2= |сайт чĕлхи 3= |сайт чĕлхи 4= |сайт чĕлхи 5= |add2n= |add2= |add3n= |add3= }} '''Геттнау''' ({{lang-de|Gettnau}}) — [[Швейцари|Швейцарири]] коммуна, [[Люцерн (кантон)|Люцерн]] [[Швейцарин администрациллĕ пайланăвĕ|кантонне]] кĕрет. 974 çын (2006, [[раштав, 31]]) пурнать. [[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] — ''1130’'. [[File:2012-03-17-Gettnau (Foto Dietrich Michael Weidmann) 075.JPG|thumb|left|250px|Геттнау]] == Каçăсем == * [http://www.gettnau.ch Официаллă страница] {{Люцерн тăрăхĕсем}} {{Швейцари:Виллизау тытăмлани:Хуласем}} {{Switzerland-geo-stub}} [[Категори:Люцерн хулисем]] jhp1np48zibiy6zd417gws80kweb77x 872734 872732 2026-04-11T14:34:52Z Kontributor 2K 36302 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:CHE Gettnau CIA.svg]] → [[File:CHE Gettnau COA.svg]] obvious error 872734 wikitext text/x-wiki {{ПВ |статус=Коммуна |чăвашла çĕлĕк=Геттнау |тăван çĕлĕк=Gettnau |патшалăх=Швейцари |регион тĕсĕ=кантон (Швейцари) |регион=Люцерн (кантон) |регион тапăлра=Люцерн (кантон) |район тĕсĕ=тăрăх |район=Виллизау (тытăмлани) |район тапăлра=Виллизау (тытăмлани) |община тĕсĕ= |община= |община тапăлра= |пăхăну= |герб=CHE Gettnau COA.svg |ялав= |герб анлăшĕ= |ялав анлăшĕ= |lat_dir=N|lat_deg=47|lat_min=8|lat_sec=25 |lon_dir=E|lon_deg=7|lon_min=58|lon_sec=10 |CoordAddon= |CoordScale= |ЯндексКартти= |патшалăх картти= |регион картти= |район картти= |патшалăх карттин пысăкăшĕ= |регион карттин пысăкăшĕ= |район карттин пысăкăшĕ= |шалти пайлану= |пуçлăх тĕсĕ=Бургомистр |пуçлăх= |никĕсленĕ вăхăт= |пĕрремĕш асăну= |малтанхи ятсем= |статус= |лаптăк=6.06 |ПВ центрĕн çӳллĕшĕ=548 |çӳллĕш тĕсĕ= |климат= |официаллă чĕлхе=нимĕç чĕлхи |официалл чĕлхе-ref= |пурăнан халăх=974 |çырав çулĕ=2006 |йышлăх= |агломераци= |наци йышĕ= |конфесси йыйĕ= |этнохороним= |вăхăт тăрăхĕ=+1 |DST=пур |телефон кочĕ= |почтă индексĕ=6142 |почтă индексĕсем= |автомобиль кочĕ=LU |идентификатор тĕсĕ=Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ{{!}}Официаллă код |цифрăллă идентификатор=1130 |категори Commons-ра=Gettnau |сайт=http://www.gettnau.ch |сайт чĕлхи=de |сайт чĕлхи 2= |сайт чĕлхи 3= |сайт чĕлхи 4= |сайт чĕлхи 5= |add2n= |add2= |add3n= |add3= }} '''Геттнау''' ({{lang-de|Gettnau}}) — [[Швейцари|Швейцарири]] коммуна, [[Люцерн (кантон)|Люцерн]] [[Швейцарин администрациллĕ пайланăвĕ|кантонне]] кĕрет. 974 çын (2006, [[раштав, 31]]) пурнать. [[Хăйтытăмлă субъектăн идентификаци кочĕ|Официаллă код]] — ''1130’'. [[File:2012-03-17-Gettnau (Foto Dietrich Michael Weidmann) 075.JPG|thumb|left|250px|Геттнау]] == Каçăсем == * [http://www.gettnau.ch Официаллă страница] {{Люцерн тăрăхĕсем}} {{Швейцари:Виллизау тытăмлани:Хуласем}} {{Switzerland-geo-stub}} [[Категори:Люцерн хулисем]] 21vsbqh2te5jg1n49uwpvvf2rtejefc 0 62465 872750 790125 2026-04-12T07:38:49Z Amherst99 3381 872750 wikitext text/x-wiki {{Пĕлтерĕшсем|Поло (пĕлтерĕшсем)}} '''Канополо''' ({{lang-en|canoe polo}}) ({{lang-en|kayak polo}}) — Каноэ е каяк текен шыв çийĕн кимĕри ушкăнпа вылямалли вăйă тĕсĕ. Икĕ ушхăн выляççĕ. Кашни ушкăнра 8 çын вылять. Кашни спортсмен уйрăм кимĕре кĕсменпе авăсса ишет. Вăйă тĕлĕ — хирĕç вылякан ушкăнăн хапхине хăшĕ ушкăнĕ те пулсан ытларах пÿске çапса кĕртесси. Вăйă хатĕрĕсем — каяк, кĕсмен, пӳске, хапхасем, жилет, шлем. Раççейра вăйă ятне кануполо тесе йышăннă. == Çавăн пекех == * [[Пилсем çинчи поло]] * [[Яксем çинчи поло]] * [[Поло]] * [[Шыври поло]] == Каçăсем == * [http://canoepolo.com/ Международный сайт игры] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170708034038/http://www.canoepolo.com/ |date=2017-07-08 }} * [http://canoepolo.ru/ Российский сайт канополо] * [http://wwslalom.ru/ Федерация гребного слалома России] [[Категори:Спорт]] [[Категори:Ушкăнпа вылямалли вăйăсем]] q7prqy4qxni68x3c1krzpcv2xfri534 0 73280 872748 861987 2026-04-12T05:34:00Z Kwamikagami 1639 872748 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 18em;" |+ style="font-size:larger;" | '''(145451) Румина<br/>2005 RM₄₃''' |- | colspan="2" style="text-align:center; background: #000;"| [[Ӳкерчĕк:145451-2005rm43.jpg|frameless|center]] |- ! bgcolor="#E8AB79" colspan="2" | '''[[Орбита|Орбита пахалăхĕсем]]''' |- | style="vertical-align:top;"|[[Афели]] | 145 а.е. |- | [[Перигели]] | 35,101 а.е. |- | [[Мăн çуртĕнĕл]] | 89,817 а.е. |- | [[Орбитăллă эксцентриситет]] | 0,609 |- | [[Орбитăллă тапхăрĕ]] | |- | [[Сидери тапхăрĕ]] | |- | [[Орбитăллă хăвăртлăхĕ]] | |- | [[Вăтам аномали]] | 1,0° |- | [[Тайăм (астрономи)|Тайăмĕ]] | 28,8° |- | [[Долгота восходящего узла]] | 84,6° |- | [[Перицентрăн аргуменчĕ]] | ° |- | [[Планета спутникĕсем|Спутниксем]] | |- ! bgcolor="#E8AB79" colspan="2" | '''Физика пахалăхĕсем''' |- | размеры = 580 км (предположительно)<ref name="johnston">{{Cite web | title = List of Known Trans-Neptunian Objects | publisher = Johnston's Archive | author = Wm. Robert Johnston | url = http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html | accessdate = 2009-08-28 | archiveurl = https://www.webcitation.org/5jW8XRLDp?url=http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnoslist.html | archivedate = 2009-09-03 | deadurl = yes }}</ref> |- | Экваториаллă [[радиус]] |- | Полярлă радиус |- | style="vertical-align:top;" | [[Çаврăну эллипсоичĕ|Планета пичĕн лаптăкĕ]] | ;км² |- | Хĕсĕнни | |- | style="vertical-align:top;" | [[Калăпăшĕ]] | км³ |- | style="vertical-align:top;" | [[Йывăрăшĕ]] | кг |- | Вăтам [[тачăлăх]]ĕ | |- | Экватăрти йывăрăшăн вăйĕ | |- | [[Иккĕмĕш космос хăвăртлăхĕ]] |- | Сидерлĕ çаврăнăвăн тапхăрĕ | |- | [[Çаврăну хăвăртлăхĕ|Эквтăрти çаврăну йĕрлĕ хăвăртлăхĕ]] | |- | [[Планетăн çаврăну тĕнĕлĕн тайăмĕ|Çаврăну тĕнĕлĕ эклиптика тайăмĕ]] | ° |- | style="vertical-align:top;" | çурçĕр полюсĕнче [[Тӳррĕн хăпарни]] | |- | Тайăнни | ° |- | [[Альбедо]] | 0,09 (предположительно) |- ! bgcolor="#E8AB79" colspan="2" |'''Планета пичĕн температури''' |- | Чи сивĕ | [[Кельвин|К]] |- | Вăтам | К |- | Чи вĕри | К |- ! bgcolor="#E8AB79" colspan="2" | '''[[Атмосфера|атмосферăн]] йышĕ''' |- | Планета питĕнчи пусăмĕ | к[[Паскаль (виçисем)|Па]] (0,007-0,009 [[атмосфера|атм]]) |- | Йышĕ | |- ! bgcolor="#E8AB79" colspan="2" | '''Таблицăна кĕскетни''' |- |о. С.э |Хĕвел экваторĕнчен |- | align="center" colspan="2" | |} '''(145451) Румина''' — [[Хĕвел системи]]нчи транснептун объект. 09.09.2005 Нью-Мехикори А. Пакетт, А. Беккер, Дж. Кубика {{Cite web | date = 2006-11-30 last obs | title = JPL Small-Body Database Browser: 145451 Rumina | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=145451 | accessdate = 2009-08-28 | archiveurl = http://www.webcitation.org/69AN6C5JK | archivedate = 2012-07-15}} уçнă. Абсолютлă çăлтăр виçи 4,4. == Çавăн пекех пăхăр == == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=145451;orb=1;view=Far Orbital simulation] from JPL (Java) / [http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=145451 Ephemeris]{{ref-en}} * [http://members.shaw.ca/andrewlowe/145451.htm (145451) 2005 RM43 Precovery Images]{{ref-en}} {{TNO-stub}} {{Хĕвел системи}} [[Категори:Планетăсемпе астероидсен ячĕсем]] 0cbulsvok1rcxw5u6kkw4b2meddn1sg 0 116385 872749 829326 2026-04-12T07:14:25Z Gower 31795 +Nobility house, Kazan (2022-07-15) 10.jpg 872749 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Nobility house, Kazan (2022-07-15) 10.jpg|мини]] '''Чулхулари Н. Г. Жиганов ячĕллĕ патшалăх консерваторийĕ''' — Хусанта вырнаçнă [[РФ|раççей]] [[консерватори]]йĕ. == Истори == == Ректорсем == === Факультетсем === == Паллă вĕрентӳçĕсем == Çав. пекех: [[Хусан консерваторинчи вĕрентӳçисем|Хусан консерваторинчи вĕрентӳçисем]] == Вĕренсе тухнă паллă çынсем == Çав. пекех: [[Хусан консерваторинче вĕренсе тухнисем|Хусан консерваторинче вĕренсе тухнисем]] == Литература == * Консерватория / Николаев А. А. // Конда — Кун. — М. : Советская энциклопедия, 1973. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 13). == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [https://web.archive.org/web/20120423174537/http://www.edu.ru/abitur/act.3/ds.1/isn.217/index.php ФГБОУ ВПО"«Казанская государственная консерватория (академия) имени Н. Г. Жиганова». Общая информация] ''(архивная копия)'' {{Раççей консерваторисем}} {{Хусан вашĕсем}} [[Категори:Консерваторисем, алфавитпа]] [[Категори:Раççей консерваторисем]] [[Категори:Хусанти вĕренӳ аслă шкулĕсем]] [[Категори:Хусанти мусăк организацисем]] h4dxzwockwdrym6k5sj3fwyq9tyu19p 0 120678 872745 862597 2026-04-11T21:55:04Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 872745 wikitext text/x-wiki [[File:Marten de Vos Seven liberal arts.jpg|thumb|Marten de Vos Seven liberal arts</br>Ирĕклĕ çичĕ ÿнере аллегорилесе кăтартни]] '''Ирĕклĕ çичĕ ӳнер''' ({{lang-la|septem artēs līberālēs}}) — Логос тата стоиксен ăнлавĕнчи «ăславсен» е «ÿнерсен» талккăшĕ ({{lang-grc|ἐλευθέριοι παιδεῖαι, ἐγκύκλια παιδεύματα}}), каярахпа, [[Вăтам ĕмĕрсем|вăтам ĕмĕрсенче]], ăна христианлăхри Хĕвеланăç Европа та йышăннă; вăл япала [[çичĕ ремесла|«ирĕклĕ мар ÿнерсене»]] ({{lang-la|artes illiberales}}), е [[механикăлла ÿнер]]сене ({{lang-la|artes mechanicae}}) хирĕçле темелле. Ку терминсене «ирĕклĕ ÿнер», «ÿнер ирĕклĕхĕ» тенисемпе арпаштармалла мар. == Çавăн пекех == * [[Механикăлла çичĕ ӳнер]] * [[Ултă ӳнер]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * ''Cubberley E.P.'' The history of education. Boston, New York, 1920 * ''Marrou H.'' Geschichte der Erziehung im klassischen Altertum.- Freiburg, 1957; Neudruck München, 1977 * ''Адо И.'' Свободные искусства и философия в античной мысли / Пер. с франц. Е. Ф. Шичалиной. — М.: ГЛК Ю. А. Шичалина, 2002. — 475 с. == Каçăсем == {{навигаци|Тема=Liberal arts}} * Статьясем ** Симон К. Р. [http://rus.1september.ru/article.php?ID=200103404 Термины ''энциклопедия'' и ''свободные искусства'' в их историческом развитии] ** [https://web.archive.org/web/20060517024924/http://students.gf.nsu.ru/medieval/univer-f.html Средневековая система образования и университеты] ** [https://web.archive.org/web/20140831041405/http://www.simbolarium.ru/simbolarium/sym-uk-cyr/cyr-s/sv/semj-sv-isk.htm Семь свободных искусств: Символика.] * Иллюстрацисем ** [https://web.archive.org/web/20050503152408/http://gallery.urc.ac.ru/ru/exhibitions/russia/gold/091.html Егоров? Алексей Егорович. Гений искусства, или Семь свободных искусств] ** [http://www.kontorakuka.ru/countries/europe/belgium/culture/arts.htm Ковёр «Семь свободных искусств»]{{Ĕçлемен каçă|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ** [http://www.maecenas.ru/gai_spr.htm Дж. Батиста Тьеполо. Меценат представляет Августу свободные Искусства. 1742] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231010184101/https://maecenas.ru/gai_spr.htm |date=2023-10-10 }} {{Внешние ссылки}} {{Ирĕклĕ çичĕ ӳнер}} [[Категори:Ăславла классификаци]] [[Категори:Вĕрентӳ историйĕ]] [[Категори:Аввлхи Рим культури]] [[Категори:Вăтам ĕмĕрсен культури]] h2zwmrpox2bfg2dea5d09fmqznrd3bb 0 129522 872744 872600 2026-04-11T19:24:00Z Max Tenche 25572 вӑхӑт 872744 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Артемида-2''' е '''Artemis II''' ({{lang-en|Artemis II}}) — {{Тулли дата|2026|04|1}} [[Артемида (космос программи)|Артемида программи]] тӑрӑх [[Уйӑх (Ҫӗр ҫулташӗ)|Уйӑх]] тавра [[Вӗҫсе ҫаврӑну (космонавтика)|вӗҫсе ҫаврӑну]] миссийӗ, унӑн вӗҫтерсе яни [[Кеннеди космос центрӗ]]нчен пулнӑ. Вунӑ кунлӑ мисси [[НАСА]]-н [[астронавт|астронавчӗсене]] [[Уайсмен Грегори Рид|Рид Уайсмене]], [[Гловер Виктор Джером|Виктор Гловере]], [[Кук Кристина|Кристина Кука]] тата [[Канада космос агентлӗхӗ]]н [[Хансен Джереми|Джереми Хансене]] [[Уйӑх (Ҫӗр ҫулташӗ)|Уйӑх]] тавра [[ирӗклӗ таврӑну траекторийӗ]] тӑрӑх [[Ҫӗр]]е таврӑнтарнӑ<ref name="Артемида экипажӗ">{{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=April 3, 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=July 22, 2023 |access-date=August 9, 2023 |publisher=[[NASA]]}} <br/> {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=April 3, 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=May 29, 2023 |access-date=August 9, 2023 |publisher=[[Space.com]] |language=en}} <br/> {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=April 3, 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=August 10, 2023 |access-date=August 9, 2023 |publisher=[[CNN]] |language=en}} <br/> {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=April 3, 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=April 8, 2023 |access-date=August 9, 2023 |website=airandspace.si.edu |language=en}}</ref>. Ку мисси «[[Space Launch System]]-ӗн» (SLS) иккӗмӗш вӗҫевӗ, [[Орион (космос карапӗ)|«Орион» космослӑ карапне]] пӗрремӗш тытса пыракан мисси тата [[1972|1972 ҫулхи]] «[[Аполлон-17]]» вӑхӑтӗнчен шултасан [[аялти ҫӗр орбити]]н тулашӗнчи пӗрремӗш тытса пыракан мисси пулнӑ. == Экипаж == [[File:Artemis II prime and backup crew.jpg|thumb|Артемида-2 сыхлӑ (сулахайри тӑракан) тата тӗп экипажӗ, [[2024|2024 ҫулхи]] [[раштав уйӑхӗ|раштаври]] хыпар конференцийӗ хыҫҫӑн]] [[АПШ]]-па [[Канада]] хушшинчи [[2020|2020 ҫулхи]] килӗшӳ тӑрӑх «Артемида-2» экипажӗнче [[Канада космос агентлӗхӗ]]нчен астронавт пулмалла<ref name="CSA">{{cite web |url = https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |access-date = 2020-12-16 |title = В миссии НАСА Artemis 2 будет участвовать канадский астронавт |publisher = Global News |date = 2020-12-16 |archive-date = 2020-12-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status = live }}</ref>. Пулас экспедицисене урӑх патшалӑхсенчен астронавсем хутшӑнаҫҫӗ те, мӗншӗн тесен вӗсем Артемида программин килӗшӗвӗнче пур<ref name="Артемида экипажӗ"/>. {{Тулли дата|2023|04|3}} [[НАСА]]-ра экипаж пайташӗсен ячӗсене пӗлтернӗ<ref>{{Cite web|access-date=2026-01-30|lang=en-US|title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis - NASA|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/}}</ref><ref name="Артемида экипажӗ"/>. {{Тулли дата|2023|10|22}} [[Сайди-Гиббонс Дженни|Дженни Гиббонс]] Хансенӗн сыхли пек пӗлтернӗ<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=November 22, 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=November 22, 2023 |access-date=November 22, 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver}}</ref>. {{Тулли дата|2024|07|3}} [[Дуглас Андре|Андре Дуглас]] НАСА-н виҫӗ астронавчӗсен сыхли пек пӗлтернӗ<ref>Howell, Elizabeth (July 3, 2024). "[https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-backup-astronaut-andre-douglas NASA announces Artemis 2 moon mission backup astronaut — Andre Douglas will support 2025 lunar liftoff]". Space.com. Retrieved July 6, 2024.</ref>. {{Космослӑ вӗҫев экипажӗ | crew = тӗп | ref = | terminology = Астронавт | position1 = Командир | crew1_up = [[Уайсмен Грегори Рид|Рид Уайсмен]] | flights1_up = иккӗмӗш | agency1_up = [[НАСА]] | position2 = Пилот | crew2_up = [[Гловер Виктор Джером|Виктор Гловер]] | flights2_up = иккмӗшӗ | agency2_up = НАСА | position3 = Миссин 1-мӗш специалисчӗ | crew3_up = [[Кук Кристина|Кристина Кук]] | flights3_up = иккмӗшӗ | agency3_up = НАСА | position4 = Миссин 2-мӗш специалисчӗ | crew4_up = [[Хансен Джереми|Джереми Хансен]] | flights4_up = пӗрремӗш | agency4_up = [[Канада космос агентлӗхӗ|ККА]] }}{{Космослӑ вӗҫев экипажӗ | crew = сыхлӑ | terminology = Астронавт | position1 = Мисси специалисчӗ | crew1_up = [[Дуглас Андре|Андре Дуглас]] | flights1_up = <!-- пӗрремӗш --> | agency1_up = НАСА | position2 = Мисси специалисчӗ | crew2_up = [[Сайди-Гиббонс Дженни|Дженни Гиббонс]] | flights2_up = <!-- пӗрремӗш --> | agency2_up = ККА }} == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Артемида (космос программи)|Артемида программи]] * [[Аполлон-11]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == {{Commons category}} * [https://www.nasa.gov/artemis-ii Artemis II], at NASA * [https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to Mission Overview], at NASA * [https://go.nasa.gov/artemisnames Artemis II "Send Your Name to Space"], at NASA *[https://www.britannica.com/topic/Artemis-II Artemis-II] at britannica.com *[https://www.youtube.com/live/6RwfNBtepa4 Artemis II: NASA's Artemis II Live Views from Orion] *[https://www.youtube.com/live/Tf_UjBMIzNo NASA's First Crewed Lunar Flyby in 50 Years Live] *[https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/live-artemis-ii-launch-day-updates/ LIVE: Artemis II Launch Day Updates], at NASA [[Категори:Уйӑха тытса пыракан миссисем]] [[Категори:Артемида программи]] [[Категори:Орион (космос карапӗ)]] [[Категори:Space Launch System]] [[Категори:Тытса пыракан космос карапӗсем]] [[Категори:2026 ҫулхи космонавтика]] ewvkkf8jk8xhilcbrc3r684k7wntioe 0 129610 872736 872693 2026-04-11T16:46:13Z Max Tenche 25572 /* Яшлӑх */ 872736 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Орбан Виктор | Тăван ят = ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}) | Ӳкерчĕк = President_Donald_Trump_hosts_a_bilateral_lunch_meeting_with_Hungarian_Prime_Minister_Viktor_Orban.2_(cropped).jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = [[Трамп Дональд|Трамппа]] [[2025]] ҫулхи тӗл пулура | Çуралнă чухнехи ят = | Суя ятсем = | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1963|05|31}}<ref name="ҫуралу">Viktor Orbán // [https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/orban-viktor Brockhaus Enzyklopädie] (ним.) — F.A. Brockhaus, 1796.</ref><ref name="ҫуралу2">Viktor Orban // [https://www.munzinger.de/register/portrait/biographien/wd/00/00000021542 Munzinger Personen] (ним.)</ref> | Çуралнă вырăн = [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]], [[Секешфехервар]] | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Венгри}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[антилиберализм]], [[сылтӑм антиглобализм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], шуралӑх, [[Венгри премьер-министрӗ]] | Чыславсем = | Сайт = http://www.miniszterelnok.hu/ }} '''Виктор Михай Орбан''' ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}; {{кӗске дата|1963|05|31}} ҫур., [[Секешфехервар]], [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]]) — [[Венгри]]н [[патшалӑх]] тата [[политика]] ӗҫченӗ. [[1998]]-[[2002]] ҫ. тата [[2010|2010 ҫултан]] хальхиччен [[Венгри премьер-министрӗ]]. «[[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]]» парти лидерӗ. == Пурнӑҫ == === Яшлӑх === Виктор Михай Орбан {{Тулли дата|1963|05|31}} [[Секешфехервар]]та ҫуралнӑ. Унӑн икӗ шӑллӑм пур: Дьёзо ([[1965|1965 ҫултан]] ҫуралнӑ) тата Арон ([[1977|1977 ҫулта]] ҫуралнӑ). Ашшӗ енчен вӗсен асатте Михай Орбан докер тата вӑрҫӑ ветеранӗ пулнӑ, [[ял хуҫалӑхӗ]]нче тата [[ветеринари]]ре пулӑшакан пек ӗҫленӗ. Вӑл [[Фейер вармедйи]]н [[Альчутдобоз]]ра ӗҫленӗ. Виктор Орбан унта пурӑннӑ (1963-1973). [[1973|1973 ҫулта]] кил-йыш кӳршӗ хулана, [[Фельчут]]а пурӑнма килнӗ. Орбан ашшӗ кунта ял хуҫалӑх кооперативӗнчи машина тӑвакан уйрӑмра ӗҫленӗ<ref name="лендвай">Lendvai, Paul (2017). Orbán: Hungary's Strongman. Oxford University Press. ISBN 978-0190874865.</ref>. Фельчутра та, [[Вертешача|Вертешачӑра]] вӗреннӗ<ref>{{cite news |first=Árpád |last=Pünkösti |title=Szeplőtelen fogantatás 7. |url=http://nol.hu/archivum/archiv-6407-2436 |website=[[Népszabadság]] |date=13 May 2000 |access-date=19 March 2019 |language=hu}}</ref><ref name="biography">{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm |title = Orbán Viktor |year = 1996 |type = biography |trans-title=Viktor Orbán | publisher = arlament |place = Hungary}}</ref>. [[1977|1977 ҫулта]] кил-йыш Секешфехервара кайнӑ. Унта Орбан паллӑ Бланка Телеки шкулӗнче вӗренет<ref name="лендвай"/>. Пӗрремӗш ҫулсенче вӑл [[Венг ҫамрӑк коммунисчӗсен лиги]]н вырӑнлӑ ертӳҫи пулнӑ, университете вӗренес тесе ку лигӑна кӗмеллеччӗ<ref>Pünkösti Árpád: Szeplőtelen fogantatás. Népszabadság Könyvek, Budapest, 2005, pp. 138–139.</ref><ref name=OV>{{citation |title=Amit Orbán Viktor nem tett ki a honlapjára állambiztonsági múltjáról |publisher=[[Kuruc.info]] |date=17 February 2012 |url=https://kuruc.info/r/9/94946}}</ref><ref name="дебрецен">Debreczeni, József (2002), Orbán Viktor (in Hungarian), Budapest: Osiris</ref> . [[1981]]—[[1982]] [[Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсем|Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсенче]] ҫар хӗсмечӗнче пулнӑ<ref name="лендвай"/>. Унта вӑл [[Лайош Шимичка|Лайош Шимичкӑпа]] туслашнӑ. Дисциплинӑна пӑснирен Виктор тӗрмере лартнӑ, пӗр хут [[1982 ҫулхи тӗнчери футбол чемпионачӗ]]н вӑхӑтӗнче вӑл хӗсмете кайман<ref name="лендвай"/>. [[1981|1981 ҫулта]] [[Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки (1981-1983)|Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки]] ӗҫе янине Лайош Шимичка критикленӗ<ref name="лендвай"/>, Орбан вара мобилизаци патне хатӗрленнӗ<ref name="кенни">Kenney, Padraic (2002). A Carnival of Revolution: Central Europe 1989. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-05028-7.</ref>. Ҫар хӗсмечӗ Орбанӑн политикӑллӑ шухӑшлӑхне улӑштарнӑ, "коммунизм тытӑмне" вӑл пулӑшман ӗнтӗ<ref name="дебрецен" /><ref name=OV/><ref name=LARICS>{{citation |last=C. |first=Ioana |title=Viktor Orbán – a "Petrov" of Hungary. The Prime Minister's collaboration with Hungarian security |publisher=Informational Warfare and Strategic Communication Laboratory of the [[Romanian Academy]] |date=1 April 2022 |url=https://larics.ro/viktor-orban-a-petrov-of-hungary-the-prime-ministers-collaboration-with-hungarian-security}}</ref>. [[1983|1983 ҫулта]] [[Будапешт]]ри [[Лоранд Этвёш ячӗллӗ университечӗ]]н юридици факультетӗнче вӗреннӗ<ref>{{citation |last=Balogh |first=Éva S. |title=About István Stumpf, a New Judge on the Hungarian Constitutional Court |publisher=[[Hungarian Spectrum]] |date=27 July 2010 |url=https://hungarianspectrum.wordpress.com/2010/07/27/about-istvan-stumpf-a-new-judge-on-the-hungarian-constitutional-court}}: "Sometimes the youngsters went too far politically and in such cases Stumpf's father-in-law came in handy."</ref><ref name="AJK">{{citation |title=A Bibó István Szakkollégium |publisher=[[ELTE Faculty of Law]] |url=http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20020619080151/http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html |archive-date=19 June 2002 }}</ref>. Унта вӑл социаллӑ пӗлӳсен [[Пурӑнмалли колледж|ятарлӑ колледжне]] пӗрлешнӗ, унӑн пайташӗсем [[социализм]] [[Капитализм|тулашӗнчи социаллӑ пӗлӳсене]] вӗренме ирӗклӗ пулнӑ<ref>{{citation |last=Bozóki |first=András |author-link=András Bozóki |title=Political Science Is Born |journal=Társadalomkutatás |volume=3 |year=1985 |pages=107–117 |url=https://apps.dtic.mil/sti/tr/pdf/ADA337092.pdf}}</ref><ref name="RC">{{citation |last=Orbán |first=Viktor |title=Recapturing Life |journal=Across Frontiers |volume=4 |year=1988 |pages=34–35 |url=https://www.connexions.org/CxLibrary/Docs/AcrossFrontiers-V4N2-3.pdf}}</ref><ref name="кенни"/>. Колледжре Орбан [[Фодор Габор|Габор Фодорпа]] тата [[Кёвер Ласло|Ласло Кёверпе]] паллашнӑ (унӑн пулас политика карьеринче вӗсем паллӑ роль вылӑҫҫӗ)<ref name="кенни"/><ref name="лендвай"/>. [[1984|1984 ҫулта]] Виктор колледжӗн ӗҫтӑвкомӗн ертӳҫи пулса тӑнӑ (60 студент пӗрлешсе)<ref name="лендвай"/>. [[1984]]-[[1985]] ҫ. тата [[1987|1987 ҫулта]] ([[Иоанн Павел III]] [[Римри папа|римри папа]] килни вӑхӑтӗнче) хӑй класспа вӗрентӳҫӗпе [[Феллеги Тамаш|Тамаш Феллегипе]] вӑл [[Польша|Польшӑна]] ик-виҫ хут кайнӑ. Вӗсем Польшӑра [[Тарасевич Малгожата|Малгожата Тарасевичпе]] тата Адам Ягусякпа тӗл пулнӑ (1985 ҫулта ку икӗ ҫын [[«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ» юхӑм|«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ»]] [[антикоммунизм|коммунизме хирӗҫхи]] студент юхӑмӗн пайташӗсем пулса тӑнӑ)<ref name="кенни"/>. [[1986|1986 ҫулта]] Орбан [[Пӗршухӑшлӑх (профпӗрлӗх)|«Пӗршухӑшлӑх» поляк юхӑмӗ]] ҫинчен магистер диссертацине хӳтӗленӗ, ӑна туса вӑл юхӑм лидерӗсемпе интервью усӑ курнӑ<ref name="ft.com">{{citation |last1=Buckley |first1=Neil |last2=Byrne |first2=Andrew |title=Viktor Orban: the rise of Europe's troublemaker |journal=Financial Times |date=25 January 2018 |url=https://www.ft.com/content/dda50a3e-0095-11e8-9650-9c0ad2d7c5b5}}</ref><ref name="кенни"/>. 1986 ҫулхи [[авӑн уйӑхӗнче]] [[Сольнок]] хулинче вӑл Анико Левайпа мӑшӑрланнӑ. [[Будапешт полицийӗн штаб-хваттерӗ|Полици]] пӗлӗмӗсем тӑрӑх Орбан венгри диссиденчӗсемпе ҫыхӑннӑ пулнӑ тата вӗсем [[Венгр Халӑх Республики|ВХР-ӑн]] шалти ӗҫӗсен министрӗпе [[Хорват Иштван|Иштван Хорват]] урлӑ патшалӑх шайӗ ҫинчи хӑй пайташсене пулӑшма пултарнӑ. Орбан тӗлӗшпе айӑпа кӗртсен министр пулӑшайӗччӗ<ref name="OV" /><ref name="LARICS" />. [[1987|1987 ҫулта]] [[юриспруденци тухтӑрӗ]]н<ref>[https://www.elte.hu/en/faculties/law Faculty of Law] – website of [[Eötvös Loránd University]]</ref> ҫӳллӗ степеньлӗ Орбан Сольнокра пурӑнса вӑл ял хуҫалӑхӗпе ҫиме промышленоҫ министрлӗхӗн интитутӗнче [[Социологи|социолог]] ӗҫӗнче ӗҫленӗ<ref>[https://2010-2014.kormany.hu/en/prime-minister-s-office/the-prime-minister Curriculum vitae of Viktor Orbán] – website of the Hungarian government</ref><ref>[https://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm Dr. Orbán Viktor] – website of the Hungarian parliament</ref><ref>{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepv/eletrajz/hu/o320.pdf | title = Orbán Viktor |trans-title=Viktor Orban |type = biography |publisher = National Assembly |place = Hungary}}</ref>. [[Чӳк уйӑхӗ]]нче Венгрие 17 анӑҫ ҫӗршывӗсенчен делегатсемпе "Тухӑҫ-Анӑҫ диалогӗ" семинар тунӑ, унта [[Ҫӗнйӗркелӳ]], [[Ӑнланулӑхлӑ чаракан|ятарлӑ шухӑшсем тӑрӑх ҫар хӗсметӗнчен чарни]], пан-европа [[демократи]] юхӑмӗн пуласлӑхӗ<ref name="RC" />. [[1989|1989 ҫулта]] [[Сорос фончӗ|Сорос фондӗнче]] стипенди илнӗрен [[Оксфорд]]ӑн [[Пембрук-колледж (Оксфорд)|Пембрук-колледжӗнче]] пӗр ҫул стажировкӑланнӑ<ref name="лендвай"/>. [[Пелчиньский Збигнев|Збигнев Пелчиньскипе]] европа политикӑллӑ шухӑшӗнчи элтеш пӗрлӗхӗн концепцийӗ ҫинчен ӗҫленӗ<ref name="biography" /><ref>{{citation |title = Fulbright report |url = http://www.rhodeshouse.ox.ac.uk/files/Fulbright_report.pdf |place = Oxford, United Kingdom |website = [[Rhodes House]] |archive-url = https://web.archive.org/web/20141215035740/http://files.www.rhodesscholarshiptrust.com/Fulbright_report.pdf |archive-date = 15 December 2014 }}</ref>. Ку вӑхӑтра вӑл [[Будапешт]]ри «[[Фидес]]» партин лидерне хӑй кандидатура кӗртнӗ, анчах [[Фодор Габор|Фодора]] выляса янӑ. [[1990|1990 ҫулта]] [[Венгри]]н [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1990)|пӗрремӗш коммунизм хыҫҫӑнхи парламенте суйланас]] тесе Оксфордри ӗҫсем хӑварса Орбан кил-йышпа Венгрие таврӑнать<ref name="лендвай"/>. === Политикӑллӑ ӗҫ-хӗл === [[1988|1988 ҫултан]] Орбан Фидес партийӗн йӗркелекенсенчен пӗри пулнӑ. {{Тулли дата|1969|06|16}} [[Надь Имре|Имре Надӗн]] ҫӗнетсе вилӗ пытарура Виктор Орбан каланӑ сӑмах питӗ популярлӑ пулса тӑнӑ. Вӑл ирӗклӗ суйлавсем тума тата Венгрирен Совет ҫарӗсем тухмалла чӗннӗ. [[1990|1990 ҫулта]] ҫӗршыври пӗрремӗш коммунизм хыҫҫӑнхи суйлавсенче Виктор Орбан парламент депутачӗ пулса тӑнӑ. Пулас 1994, 1998, 2002, 2006 ҫулсенче те вӑл парламенте кӗнӗ. 1990 ҫулта Орбан Фидес лидерӗ пек суйланӑ. Орбанӑн ертсе пынийӗпе Фидес либераллӑ партирен сылтӑм-консервативлӗ парти пулса тӑнӑ. [[1995|1995 ҫулта]] партин ҫӗнӗ ячӗ — ''Fidesz-MPP'' (ҫамрӑк демократсен пӗрлешӗвӗ - Венгр элтеш партийӗ). [[2002]]-[[2021]] ҫ. Викторпа пӗрле Фидес ертсе пырӑвӗ [[Европа халӑх партийӗ]]н вице-ертӳҫи пулнӑ, 2021 ҫултан — [[Европӑшӑн патриотсем]]. === Премьерлӗх === 1998-2002 ҫ. тата 2010 ҫултан хальхиччен Венгри премьер-министрӗ. [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2026)|2026 ҫулхи парламент суйлавӗсенче]] Фидес ҫӗнтерсен Орбанӑн премьерлӗхӗ, пысӑк пулаяслӑхпа, малалла пырать. == Чыславсем == == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == * [https://miniszterelnok.hu miniszterelnok.hu] — официальный сайт премьер-министра * ''Питер Уилкин''. [https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ Восхождение «антилиберальной» демократии: орбанизация политической культуры Венгрии] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ |date=20180612143157 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Мартино Комелли, Вера Хорват''. [https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ Выборы в Венгрии: Что Орбан знает, а его враги — нет] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ |date=20190123010318 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Константин Бенюмов''. [https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye Свободные, но нечестные Как бывший либерал Виктор Орбан правит Венгрией, пугая людей Западом и Соросом] {{Wayback|url=https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye |date=20190123010332 }} // [[Meduza]] * ''Фёдор Лукьянов''. [https://www.kurier.hu/item/3133-vengerskij-nep-viktora-orbana Венгерский НЭП Виктора Орбана] // [[Российский Курьер]] * {{Статья|каçă=https://meduza.io/feature/2022/04/23/my-vas-ponimaem|пуçелĕк=Мы вас понимаем. Как Виктор Орбан превратил Венгрию в европейский аналог путинской России — и выиграл очередные выборы благодаря войне в Украине. Репортаж Кристины Сафоновой|çул=2022|кăларăм=[[Meduza]]|уйăх=4|кун=23}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2022/07/31/bes-poleznyi|title=Бес полезный|website=[[Новая Газета]]|subtitle=Виктор Орбан продолжает дружить с Москвой, потому что не верит в победу Украины|date=2022-07-31}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2023/07/06/neuvazhaemyi-predsedatel|title=Неуважаемый председатель|website=[[Новая Газета]]|subtitle=25 лет назад Виктор Орбан впервые стал премьер-министром Венгрии. За это время отношения между ним и ЕС деградировали настолько, что Будапешт собираются лишить председательства в Совете ЕС|date=2023-07-06}} * {{Cite web|url=https://holod.media/2023/11/11/glavnyj-izgoj-evropy/|title=Одинокий диктатор Европы|website=[[Холод (издание)|Холод]]|subtitle=Дружба с Путиным превратила Венгрию в главного изгоя ЕС. Как ей удается мешать всему Западу?|date=2023-11-11}} {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Çăвăн 31-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1963 çулта çуралнисем]] [[Категори:Категори:Хальхи патшалӑх пуҫлӑхӗсем]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] r41aoh7ufzkhz8ws7w6475t602sxjl8 872737 872736 2026-04-11T16:50:15Z Max Tenche 25572 /* Яшлӑх */ 872737 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Орбан Виктор | Тăван ят = ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}) | Ӳкерчĕк = President_Donald_Trump_hosts_a_bilateral_lunch_meeting_with_Hungarian_Prime_Minister_Viktor_Orban.2_(cropped).jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = [[Трамп Дональд|Трамппа]] [[2025]] ҫулхи тӗл пулура | Çуралнă чухнехи ят = | Суя ятсем = | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1963|05|31}}<ref name="ҫуралу">Viktor Orbán // [https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/orban-viktor Brockhaus Enzyklopädie] (ним.) — F.A. Brockhaus, 1796.</ref><ref name="ҫуралу2">Viktor Orban // [https://www.munzinger.de/register/portrait/biographien/wd/00/00000021542 Munzinger Personen] (ним.)</ref> | Çуралнă вырăн = [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]], [[Секешфехервар]] | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Венгри}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[антилиберализм]], [[сылтӑм антиглобализм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], шуралӑх, [[Венгри премьер-министрӗ]] | Чыславсем = | Сайт = http://www.miniszterelnok.hu/ }} '''Виктор Михай Орбан''' ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}; {{кӗске дата|1963|05|31}} ҫур., [[Секешфехервар]], [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]]) — [[Венгри]]н [[патшалӑх]] тата [[политика]] ӗҫченӗ. [[1998]]-[[2002]] ҫ. тата [[2010|2010 ҫултан]] хальхиччен [[Венгри премьер-министрӗ]]. «[[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]]» парти лидерӗ. == Пурнӑҫ == === Яшлӑх === Виктор Михай Орбан {{Тулли дата|1963|05|31}} [[Секешфехервар]]та ҫуралнӑ. Унӑн икӗ шӑллӑм пур: Дьёзо ([[1965|1965 ҫултан]] ҫуралнӑ) тата Арон ([[1977|1977 ҫулта]] ҫуралнӑ). Ашшӗ енчен вӗсен асатте Михай Орбан докер тата вӑрҫӑ ветеранӗ пулнӑ, [[ял хуҫалӑхӗ]]нче тата [[ветеринари]]ре пулӑшакан пек ӗҫленӗ. Вӑл [[Фейер вармедйи]]н [[Альчутдобоз]]ра ӗҫленӗ. Виктор Орбан унта пурӑннӑ (1963-1973). [[1973|1973 ҫулта]] кил-йыш кӳршӗ хулана, [[Фельчут]]а пурӑнма килнӗ. Орбан ашшӗ кунта ял хуҫалӑх кооперативӗнчи машина тӑвакан уйрӑмра ӗҫленӗ<ref name="лендвай">Lendvai, Paul (2017). Orbán: Hungary's Strongman. Oxford University Press. ISBN 978-0190874865.</ref>. Фельчутра та, [[Вертешача|Вертешачӑра]] вӗреннӗ<ref>{{cite news |first=Árpád |last=Pünkösti |title=Szeplőtelen fogantatás 7. |url=http://nol.hu/archivum/archiv-6407-2436 |website=[[Népszabadság]] |date=13 May 2000 |access-date=19 March 2019 |language=hu}}</ref><ref name="biography">{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm |title = Orbán Viktor |year = 1996 |type = biography |trans-title=Viktor Orbán | publisher = arlament |place = Hungary}}</ref>. [[1977|1977 ҫулта]] кил-йыш Секешфехервара кайнӑ. Унта Орбан паллӑ Бланка Телеки шкулӗнче вӗренет<ref name="лендвай"/>. Пӗрремӗш ҫулсенче вӑл [[Венг ҫамрӑк коммунисчӗсен лиги]]н вырӑнлӑ ертӳҫи пулнӑ, университете вӗренес тесе ку лигӑна кӗмеллеччӗ<ref>Pünkösti Árpád: Szeplőtelen fogantatás. Népszabadság Könyvek, Budapest, 2005, pp. 138–139.</ref><ref name=OV>{{citation |title=Amit Orbán Viktor nem tett ki a honlapjára állambiztonsági múltjáról |publisher=[[Kuruc.info]] |date=17 February 2012 |url=https://kuruc.info/r/9/94946}}</ref><ref name="дебрецен">Debreczeni, József (2002), Orbán Viktor (in Hungarian), Budapest: Osiris</ref> . [[1981]]—[[1982]] [[Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсем|Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсенче]] ҫар хӗсмечӗнче пулнӑ<ref name="лендвай"/>. Унта вӑл [[Лайош Шимичка|Лайош Шимичкӑпа]] туслашнӑ. Дисциплинӑна пӑснирен Виктор тӗрмере лартнӑ, пӗр хут [[1982 ҫулхи тӗнчери футбол чемпионачӗ]]н вӑхӑтӗнче вӑл хӗсмете кайман<ref name="лендвай"/>. [[1981|1981 ҫулта]] [[Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки (1981-1983)|Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки]] ӗҫе янине Лайош Шимичка критикленӗ<ref name="лендвай"/>, Орбан вара мобилизаци патне хатӗрленнӗ<ref name="кенни">Kenney, Padraic (2002). A Carnival of Revolution: Central Europe 1989. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-05028-7.</ref>. Ҫар хӗсмечӗ Орбанӑн политикӑллӑ шухӑшлӑхне улӑштарнӑ, "коммунизм тытӑмне" вӑл пулӑшман ӗнтӗ<ref name="дебрецен" /><ref name=OV/><ref name=LARICS>{{citation |last=C. |first=Ioana |title=Viktor Orbán – a "Petrov" of Hungary. The Prime Minister's collaboration with Hungarian security |publisher=Informational Warfare and Strategic Communication Laboratory of the [[Romanian Academy]] |date=1 April 2022 |url=https://larics.ro/viktor-orban-a-petrov-of-hungary-the-prime-ministers-collaboration-with-hungarian-security}}</ref>. [[1983|1983 ҫулта]] [[Будапешт]]ри [[Лоранд Этвёш ячӗллӗ университечӗ]]н юридици факультетӗнче вӗреннӗ<ref>{{citation |last=Balogh |first=Éva S. |title=About István Stumpf, a New Judge on the Hungarian Constitutional Court |publisher=[[Hungarian Spectrum]] |date=27 July 2010 |url=https://hungarianspectrum.wordpress.com/2010/07/27/about-istvan-stumpf-a-new-judge-on-the-hungarian-constitutional-court}}: "Sometimes the youngsters went too far politically and in such cases Stumpf's father-in-law came in handy."</ref><ref name="AJK">{{citation |title=A Bibó István Szakkollégium |publisher=[[ELTE Faculty of Law]] |url=http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20020619080151/http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html |archive-date=19 June 2002 }}</ref>. Унта вӑл социаллӑ пӗлӳсен [[Пурӑнмалли колледж|ятарлӑ колледжне]] пӗрлешнӗ, унӑн пайташӗсем [[социализм]] [[Капитализм|тулашӗнчи социаллӑ пӗлӳсене]] вӗренме ирӗклӗ пулнӑ<ref>{{citation |last=Bozóki |first=András |author-link=András Bozóki |title=Political Science Is Born |journal=Társadalomkutatás |volume=3 |year=1985 |pages=107–117 |url=https://apps.dtic.mil/sti/tr/pdf/ADA337092.pdf}}</ref><ref name="RC">{{citation |last=Orbán |first=Viktor |title=Recapturing Life |journal=Across Frontiers |volume=4 |year=1988 |pages=34–35 |url=https://www.connexions.org/CxLibrary/Docs/AcrossFrontiers-V4N2-3.pdf}}</ref><ref name="кенни"/>. Колледжре Орбан [[Фодор Габор|Габор Фодорпа]] тата [[Кёвер Ласло|Ласло Кёверпе]] паллашнӑ (унӑн пулас политика карьеринче вӗсем паллӑ роль вылӑҫҫӗ)<ref name="кенни"/><ref name="лендвай"/>. [[1984|1984 ҫулта]] Виктор колледжӗн ӗҫтӑвкомӗн ертӳҫи пулса тӑнӑ (60 студент пӗрлешсе)<ref name="лендвай"/>. [[1984]]-[[1985]] ҫ. тата [[1987|1987 ҫулта]] ([[Иоанн Павел III]] [[Римри папа|римри папа]] килни вӑхӑтӗнче) хӑй класспа вӗрентӳҫӗпе [[Феллеги Тамаш|Тамаш Феллегипе]] вӑл [[Польша|Польшӑна]] ик-виҫ хут кайнӑ. Вӗсем Польшӑра [[Тарасевич Малгожата|Малгожата Тарасевичпе]] тата Адам Ягусякпа тӗл пулнӑ (1985 ҫулта ку икӗ ҫын [[«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ» юхӑм|«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ»]] [[антикоммунизм|коммунизме хирӗҫхи]] студент юхӑмӗн пайташӗсем пулса тӑнӑ)<ref name="кенни"/>. [[1986|1986 ҫулта]] Орбан [[Пӗршухӑшлӑх (профпӗрлӗх)|«Пӗршухӑшлӑх» поляк юхӑмӗ]] ҫинчен магистер диссертацине хӳтӗленӗ, ӑна туса вӑл юхӑм лидерӗсемпе интервью усӑ курнӑ<ref name="ft.com">{{citation |last1=Buckley |first1=Neil |last2=Byrne |first2=Andrew |title=Viktor Orban: the rise of Europe's troublemaker |journal=Financial Times |date=25 January 2018 |url=https://www.ft.com/content/dda50a3e-0095-11e8-9650-9c0ad2d7c5b5}}</ref><ref name="кенни"/>. 1986 ҫулхи [[авӑн уйӑхӗнче]] [[Сольнок]] хулинче вӑл Анико Левайпа мӑшӑрланнӑ. [[Будапешт полицийӗн штаб-хваттерӗ|Полици]] пӗлӗмӗсем тӑрӑх Орбан венгри диссиденчӗсемпе ҫыхӑннӑ пулнӑ тата вӗсем [[Венгр Халӑх Республики|ВХР-ӑн]] шалти ӗҫӗсен министрӗпе [[Хорват Иштван|Иштван Хорват]] урлӑ патшалӑх шайӗ ҫинчи хӑй пайташсене пулӑшма пултарнӑ. Орбан тӗлӗшпе айӑпа кӗртсен министр пулӑшайӗччӗ<ref name="OV" /><ref name="LARICS" />. [[1987|1987 ҫулта]] [[юриспруденци тухтӑрӗ]]н<ref>[https://www.elte.hu/en/faculties/law Faculty of Law] – website of [[Eötvös Loránd University]]</ref> ҫӳллӗ степеньлӗ Орбан Сольнокра пурӑнса вӑл ял хуҫалӑхӗпе ҫиме промышленоҫ министрлӗхӗн интитутӗнче [[Социологи|социолог]] ӗҫӗнче ӗҫленӗ<ref>[https://2010-2014.kormany.hu/en/prime-minister-s-office/the-prime-minister Curriculum vitae of Viktor Orbán] – website of the Hungarian government</ref><ref>[https://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm Dr. Orbán Viktor] – website of the Hungarian parliament</ref><ref>{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepv/eletrajz/hu/o320.pdf | title = Orbán Viktor |trans-title=Viktor Orban |type = biography |publisher = National Assembly |place = Hungary}}</ref>. [[Чӳк уйӑхӗ]]нче Венгрие 17 анӑҫ ҫӗршывӗсенчен делегатсемпе "Тухӑҫ-Анӑҫ диалогӗ" семинар тунӑ, унта [[Ҫӗнйӗркелӳ]], [[Ӑнланулӑхлӑ чаракан|ятарлӑ шухӑшсем тӑрӑх ҫар хӗсметӗнчен чарни]], пан-европа [[демократи]] юхӑмӗн пуласлӑхӗ ҫинчен калаҫнӑ<ref name="RC" />. [[1989|1989 ҫулта]] [[Сорос фончӗ|Сорос фондӗнче]] стипенди илнӗрен [[Оксфорд]]ӑн [[Пембрук-колледж (Оксфорд)|Пембрук-колледжӗнче]] пӗр ҫул стажировкӑланнӑ<ref name="лендвай"/>. [[Пелчиньский Збигнев|Збигнев Пелчиньскипе]] европа политикӑллӑ шухӑшӗнчи элтеш пӗрлӗхӗн концепцийӗ ҫинчен ӗҫленӗ<ref name="biography" /><ref>{{citation |title = Fulbright report |url = http://www.rhodeshouse.ox.ac.uk/files/Fulbright_report.pdf |place = Oxford, United Kingdom |website = [[Rhodes House]] |archive-url = https://web.archive.org/web/20141215035740/http://files.www.rhodesscholarshiptrust.com/Fulbright_report.pdf |archive-date = 15 December 2014 }}</ref>. Ку вӑхӑтра вӑл [[Будапешт]]ри «[[Фидес]]» партин лидерне хӑй кандидатура кӗртнӗ, анчах [[Фодор Габор|Фодора]] выляса янӑ. [[1990|1990 ҫулта]] [[Венгри]]н [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1990)|пӗрремӗш коммунизм хыҫҫӑнхи парламенте суйланас]] тесе Оксфордри ӗҫсем хӑварса Орбан кил-йышпа Венгрие таврӑнать<ref name="лендвай"/>. === Политикӑллӑ ӗҫ-хӗл === [[1988|1988 ҫултан]] Орбан Фидес партийӗн йӗркелекенсенчен пӗри пулнӑ. {{Тулли дата|1969|06|16}} [[Надь Имре|Имре Надӗн]] ҫӗнетсе вилӗ пытарура Виктор Орбан каланӑ сӑмах питӗ популярлӑ пулса тӑнӑ. Вӑл ирӗклӗ суйлавсем тума тата Венгрирен Совет ҫарӗсем тухмалла чӗннӗ. [[1990|1990 ҫулта]] ҫӗршыври пӗрремӗш коммунизм хыҫҫӑнхи суйлавсенче Виктор Орбан парламент депутачӗ пулса тӑнӑ. Пулас 1994, 1998, 2002, 2006 ҫулсенче те вӑл парламенте кӗнӗ. 1990 ҫулта Орбан Фидес лидерӗ пек суйланӑ. Орбанӑн ертсе пынийӗпе Фидес либераллӑ партирен сылтӑм-консервативлӗ парти пулса тӑнӑ. [[1995|1995 ҫулта]] партин ҫӗнӗ ячӗ — ''Fidesz-MPP'' (ҫамрӑк демократсен пӗрлешӗвӗ - Венгр элтеш партийӗ). [[2002]]-[[2021]] ҫ. Викторпа пӗрле Фидес ертсе пырӑвӗ [[Европа халӑх партийӗ]]н вице-ертӳҫи пулнӑ, 2021 ҫултан — [[Европӑшӑн патриотсем]]. === Премьерлӗх === 1998-2002 ҫ. тата 2010 ҫултан хальхиччен Венгри премьер-министрӗ. [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2026)|2026 ҫулхи парламент суйлавӗсенче]] Фидес ҫӗнтерсен Орбанӑн премьерлӗхӗ, пысӑк пулаяслӑхпа, малалла пырать. == Чыславсем == == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == * [https://miniszterelnok.hu miniszterelnok.hu] — официальный сайт премьер-министра * ''Питер Уилкин''. [https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ Восхождение «антилиберальной» демократии: орбанизация политической культуры Венгрии] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ |date=20180612143157 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Мартино Комелли, Вера Хорват''. [https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ Выборы в Венгрии: Что Орбан знает, а его враги — нет] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ |date=20190123010318 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Константин Бенюмов''. [https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye Свободные, но нечестные Как бывший либерал Виктор Орбан правит Венгрией, пугая людей Западом и Соросом] {{Wayback|url=https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye |date=20190123010332 }} // [[Meduza]] * ''Фёдор Лукьянов''. [https://www.kurier.hu/item/3133-vengerskij-nep-viktora-orbana Венгерский НЭП Виктора Орбана] // [[Российский Курьер]] * {{Статья|каçă=https://meduza.io/feature/2022/04/23/my-vas-ponimaem|пуçелĕк=Мы вас понимаем. Как Виктор Орбан превратил Венгрию в европейский аналог путинской России — и выиграл очередные выборы благодаря войне в Украине. Репортаж Кристины Сафоновой|çул=2022|кăларăм=[[Meduza]]|уйăх=4|кун=23}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2022/07/31/bes-poleznyi|title=Бес полезный|website=[[Новая Газета]]|subtitle=Виктор Орбан продолжает дружить с Москвой, потому что не верит в победу Украины|date=2022-07-31}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2023/07/06/neuvazhaemyi-predsedatel|title=Неуважаемый председатель|website=[[Новая Газета]]|subtitle=25 лет назад Виктор Орбан впервые стал премьер-министром Венгрии. За это время отношения между ним и ЕС деградировали настолько, что Будапешт собираются лишить председательства в Совете ЕС|date=2023-07-06}} * {{Cite web|url=https://holod.media/2023/11/11/glavnyj-izgoj-evropy/|title=Одинокий диктатор Европы|website=[[Холод (издание)|Холод]]|subtitle=Дружба с Путиным превратила Венгрию в главного изгоя ЕС. Как ей удается мешать всему Западу?|date=2023-11-11}} {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Çăвăн 31-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1963 çулта çуралнисем]] [[Категори:Категори:Хальхи патшалӑх пуҫлӑхӗсем]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] c5xukk7otdm9vlwhujgoh2625y6qctk 872738 872737 2026-04-11T16:54:22Z Max Tenche 25572 /* Яшлӑх */ 872738 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Орбан Виктор | Тăван ят = ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}) | Ӳкерчĕк = President_Donald_Trump_hosts_a_bilateral_lunch_meeting_with_Hungarian_Prime_Minister_Viktor_Orban.2_(cropped).jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = [[Трамп Дональд|Трамппа]] [[2025]] ҫулхи тӗл пулура | Çуралнă чухнехи ят = | Суя ятсем = | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1963|05|31}}<ref name="ҫуралу">Viktor Orbán // [https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/orban-viktor Brockhaus Enzyklopädie] (ним.) — F.A. Brockhaus, 1796.</ref><ref name="ҫуралу2">Viktor Orban // [https://www.munzinger.de/register/portrait/biographien/wd/00/00000021542 Munzinger Personen] (ним.)</ref> | Çуралнă вырăн = [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]], [[Секешфехервар]] | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Венгри}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[антилиберализм]], [[сылтӑм антиглобализм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], шуралӑх, [[Венгри премьер-министрӗ]] | Чыславсем = | Сайт = http://www.miniszterelnok.hu/ }} '''Виктор Михай Орбан''' ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}; {{кӗске дата|1963|05|31}} ҫур., [[Секешфехервар]], [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]]) — [[Венгри]]н [[патшалӑх]] тата [[политика]] ӗҫченӗ. [[1998]]-[[2002]] ҫ. тата [[2010|2010 ҫултан]] хальхиччен [[Венгри премьер-министрӗ]]. «[[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]]» парти лидерӗ. == Пурнӑҫ == === Яшлӑх === Виктор Михай Орбан {{Тулли дата|1963|05|31}} [[Секешфехервар]]та ҫуралнӑ. Унӑн икӗ шӑллӑм пур: Дьёзо ([[1965|1965 ҫултан]] ҫуралнӑ) тата Арон ([[1977|1977 ҫулта]] ҫуралнӑ). Ашшӗ енчен вӗсен асатте Михай Орбан докер тата вӑрҫӑ ветеранӗ пулнӑ, [[ял хуҫалӑхӗ]]нче тата [[ветеринари]]ре пулӑшакан пек ӗҫленӗ. Вӑл [[Фейер вармедйи]]н [[Альчутдобоз]]ра ӗҫленӗ. Виктор Орбан унта пурӑннӑ (1963-1973). [[1973|1973 ҫулта]] кил-йыш кӳршӗ хулана, [[Фельчут]]а пурӑнма килнӗ. Орбан ашшӗ кунта ял хуҫалӑх кооперативӗнчи машина тӑвакан уйрӑмра ӗҫленӗ<ref name="лендвай">Lendvai, Paul (2017). Orbán: Hungary's Strongman. Oxford University Press. ISBN 978-0190874865.</ref>. Фельчутра та, [[Вертешача|Вертешачӑра]] вӗреннӗ<ref>{{cite news |first=Árpád |last=Pünkösti |title=Szeplőtelen fogantatás 7. |url=http://nol.hu/archivum/archiv-6407-2436 |website=[[Népszabadság]] |date=13 May 2000 |access-date=19 March 2019 |language=hu}}</ref><ref name="biography">{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm |title = Orbán Viktor |year = 1996 |type = biography |trans-title=Viktor Orbán | publisher = arlament |place = Hungary}}</ref>. [[1977|1977 ҫулта]] кил-йыш Секешфехервара кайнӑ. Унта Орбан паллӑ Бланка Телеки шкулӗнче вӗренет<ref name="лендвай"/>. Пӗрремӗш ҫулсенче вӑл [[Венг ҫамрӑк коммунисчӗсен лиги]]н вырӑнлӑ ертӳҫи пулнӑ, университете вӗренес тесе ку лигӑна кӗмеллеччӗ<ref>Pünkösti Árpád: Szeplőtelen fogantatás. Népszabadság Könyvek, Budapest, 2005, pp. 138–139.</ref><ref name=OV>{{citation |title=Amit Orbán Viktor nem tett ki a honlapjára állambiztonsági múltjáról |publisher=[[Kuruc.info]] |date=17 February 2012 |url=https://kuruc.info/r/9/94946}}</ref><ref name="дебрецен">Debreczeni, József (2002), Orbán Viktor (in Hungarian), Budapest: Osiris</ref> . [[1981]]—[[1982]] [[Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсем|Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсенче]] ҫар хӗсмечӗнче пулнӑ<ref name="лендвай"/>. Унта вӑл [[Лайош Шимичка|Лайош Шимичкӑпа]] туслашнӑ. Дисциплинӑна пӑснирен Виктор тӗрмере лартнӑ, пӗр хут [[1982 ҫулхи тӗнчери футбол чемпионачӗ]]н вӑхӑтӗнче вӑл хӗсмете кайман<ref name="лендвай"/>. [[1981|1981 ҫулта]] [[Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки (1981-1983)|Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки]] ӗҫе янине Лайош Шимичка критикленӗ<ref name="лендвай"/>, Орбан вара мобилизаци патне хатӗрленнӗ<ref name="кенни">Kenney, Padraic (2002). A Carnival of Revolution: Central Europe 1989. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-05028-7.</ref>. Ҫар хӗсмечӗ Орбанӑн политикӑллӑ шухӑшлӑхне улӑштарнӑ, "коммунизм тытӑмне" вӑл пулӑшман ӗнтӗ<ref name="дебрецен" /><ref name=OV/><ref name=LARICS>{{citation |last=C. |first=Ioana |title=Viktor Orbán – a "Petrov" of Hungary. The Prime Minister's collaboration with Hungarian security |publisher=Informational Warfare and Strategic Communication Laboratory of the [[Romanian Academy]] |date=1 April 2022 |url=https://larics.ro/viktor-orban-a-petrov-of-hungary-the-prime-ministers-collaboration-with-hungarian-security}}</ref>. [[1983|1983 ҫулта]] [[Будапешт]]ри [[Лоранд Этвёш ячӗллӗ университечӗ]]н юридици факультетӗнче вӗреннӗ<ref>{{citation |last=Balogh |first=Éva S. |title=About István Stumpf, a New Judge on the Hungarian Constitutional Court |publisher=[[Hungarian Spectrum]] |date=27 July 2010 |url=https://hungarianspectrum.wordpress.com/2010/07/27/about-istvan-stumpf-a-new-judge-on-the-hungarian-constitutional-court}}: "Sometimes the youngsters went too far politically and in such cases Stumpf's father-in-law came in handy."</ref><ref name="AJK">{{citation |title=A Bibó István Szakkollégium |publisher=[[ELTE Faculty of Law]] |url=http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20020619080151/http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html |archive-date=19 June 2002 }}</ref>. Унта вӑл социаллӑ пӗлӳсен [[Пурӑнмалли колледж|ятарлӑ колледжне]] пӗрлешнӗ, унӑн пайташӗсем [[социализм]] [[Капитализм|тулашӗнчи социаллӑ пӗлӳсене]] вӗренме ирӗклӗ пулнӑ<ref>{{citation |last=Bozóki |first=András |author-link=András Bozóki |title=Political Science Is Born |journal=Társadalomkutatás |volume=3 |year=1985 |pages=107–117 |url=https://apps.dtic.mil/sti/tr/pdf/ADA337092.pdf}}</ref><ref name="RC">{{citation |last=Orbán |first=Viktor |title=Recapturing Life |journal=Across Frontiers |volume=4 |year=1988 |pages=34–35 |url=https://www.connexions.org/CxLibrary/Docs/AcrossFrontiers-V4N2-3.pdf}}</ref><ref name="кенни"/>. Колледжре Орбан [[Фодор Габор|Габор Фодорпа]] тата [[Кёвер Ласло|Ласло Кёверпе]] паллашнӑ (унӑн пулас политика карьеринче вӗсем паллӑ роль вылӑҫҫӗ)<ref name="кенни"/><ref name="лендвай"/>. [[1984|1984 ҫулта]] Виктор колледжӑн ӗҫтӑвкомӗн ертӳҫи пулса тӑнӑ (60 студент пӗрлешсе)<ref name="лендвай"/>. [[1984]]-[[1985]] ҫ. тата [[1987|1987 ҫулта]] ([[Иоанн Павел III]] [[Римри папа|римри папа]] килни вӑхӑтӗнче) хӑй класспа вӗрентӳҫӗпе [[Феллеги Тамаш|Тамаш Феллегипе]] вӑл [[Польша|Польшӑна]] ик-виҫ хут кайнӑ. Вӗсем Польшӑра [[Тарасевич Малгожата|Малгожата Тарасевичпе]] тата Адам Ягусякпа тӗл пулнӑ (1985 ҫулта ку икӗ ҫын [[«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ» юхӑм|«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ»]] [[антикоммунизм|коммунизме хирӗҫхи]] студент юхӑмӗн пайташӗсем пулса тӑнӑ)<ref name="кенни"/>. [[1986|1986 ҫулта]] Орбан [[Пӗршухӑшлӑх (профпӗрлӗх)|«Пӗршухӑшлӑх» поляк юхӑмӗ]] ҫинчен магистер диссертацине хӳтӗленӗ, ӑна туса вӑл юхӑм лидерӗсемпе интервью усӑ курнӑ<ref name="ft.com">{{citation |last1=Buckley |first1=Neil |last2=Byrne |first2=Andrew |title=Viktor Orban: the rise of Europe's troublemaker |journal=Financial Times |date=25 January 2018 |url=https://www.ft.com/content/dda50a3e-0095-11e8-9650-9c0ad2d7c5b5}}</ref><ref name="кенни"/>. 1986 ҫулхи [[авӑн уйӑхӗ]]нче [[Сольнок]] хулинче вӑл Анико Левайпа мӑшӑрланнӑ. [[Будапешт полицийӗн штаб-хваттерӗ|Полици]] пӗлӗмӗсем тӑрӑх Орбан венгри диссиденчӗсемпе ҫыхӑннӑ пулнӑ тата вӗсем [[Венгр Халӑх Республики|ВХР-ӑн]] шалти ӗҫӗсен министрӗпе [[Хорват Иштван|Иштван Хорват]] урлӑ патшалӑх шайӗ ҫинчи хӑй пайташсене пулӑшма пултарнӑ. Орбан тӗлӗшпе айӑпа кӗртсен министр пулӑшайӗччӗ<ref name="OV" /><ref name="LARICS" />. [[1987|1987 ҫулта]] [[юриспруденци тухтӑрӗ]]н<ref>[https://www.elte.hu/en/faculties/law Faculty of Law] – website of [[Eötvös Loránd University]]</ref> ҫӳллӗ степеньлӗ Орбан, Сольнокра пурӑнса, ял хуҫалӑхӗпе ҫиме промышленоҫ министрлӗхӗн интитутӗнче [[Социологи|социолог]] ӗҫӗнче ӗҫленӗ<ref>[https://2010-2014.kormany.hu/en/prime-minister-s-office/the-prime-minister Curriculum vitae of Viktor Orbán] – website of the Hungarian government</ref><ref>[https://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm Dr. Orbán Viktor] – website of the Hungarian parliament</ref><ref>{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepv/eletrajz/hu/o320.pdf | title = Orbán Viktor |trans-title=Viktor Orban |type = biography |publisher = National Assembly |place = Hungary}}</ref>. [[Чӳк уйӑхӗ]]нче Венгрие 17 анӑҫ ҫӗршывӗсенчен делегатсемпе "Тухӑҫ-Анӑҫ диалогӗ" семинар тунӑ, унта [[Ҫӗнйӗркелӳ]], [[Ӑнланулӑхлӑ чаракан|ятарлӑ шухӑшсем тӑрӑх ҫар хӗсметӗнчен чарни]], пан-европа [[демократи]] юхӑмӗн пуласлӑхӗ ҫинчен калаҫнӑ<ref name="RC" />. [[1989|1989 ҫулта]] [[Сорос фончӗ|Сорос фондӗнче]] стипенди илнӗрен [[Оксфорд]]ӑн [[Пембрук-колледж (Оксфорд)|Пембрук-колледжӗнче]] пӗр ҫул стажировкӑланнӑ<ref name="лендвай"/>. [[Пелчиньский Збигнев|Збигнев Пелчиньскипе]] европа политикӑллӑ шухӑшӗнчи элтеш пӗрлӗхӗн концепцийӗ ҫинчен ӗҫленӗ<ref name="biography" /><ref>{{citation |title = Fulbright report |url = http://www.rhodeshouse.ox.ac.uk/files/Fulbright_report.pdf |place = Oxford, United Kingdom |website = [[Rhodes House]] |archive-url = https://web.archive.org/web/20141215035740/http://files.www.rhodesscholarshiptrust.com/Fulbright_report.pdf |archive-date = 15 December 2014 }}</ref>. Ку вӑхӑтра вӑл [[Будапешт]]ри «[[Фидес]]» партин лидерне хӑй кандидатура кӗртнӗ, анчах [[Фодор Габор|Фодора]] выляса янӑ. [[1990|1990 ҫулта]] [[Венгри]]н [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1990)|пӗрремӗш коммунизм хыҫҫӑнхи парламенте суйланас]] тесе Оксфордри ӗҫсем хӑварса Орбан кил-йышпа Венгрие таврӑнать<ref name="лендвай"/>. === Политикӑллӑ ӗҫ-хӗл === [[1988|1988 ҫултан]] Орбан Фидес партийӗн йӗркелекенсенчен пӗри пулнӑ. {{Тулли дата|1969|06|16}} [[Надь Имре|Имре Надӗн]] ҫӗнетсе вилӗ пытарура Виктор Орбан каланӑ сӑмах питӗ популярлӑ пулса тӑнӑ. Вӑл ирӗклӗ суйлавсем тума тата Венгрирен Совет ҫарӗсем тухмалла чӗннӗ. [[1990|1990 ҫулта]] ҫӗршыври пӗрремӗш коммунизм хыҫҫӑнхи суйлавсенче Виктор Орбан парламент депутачӗ пулса тӑнӑ. Пулас 1994, 1998, 2002, 2006 ҫулсенче те вӑл парламенте кӗнӗ. 1990 ҫулта Орбан Фидес лидерӗ пек суйланӑ. Орбанӑн ертсе пынийӗпе Фидес либераллӑ партирен сылтӑм-консервативлӗ парти пулса тӑнӑ. [[1995|1995 ҫулта]] партин ҫӗнӗ ячӗ — ''Fidesz-MPP'' (ҫамрӑк демократсен пӗрлешӗвӗ - Венгр элтеш партийӗ). [[2002]]-[[2021]] ҫ. Викторпа пӗрле Фидес ертсе пырӑвӗ [[Европа халӑх партийӗ]]н вице-ертӳҫи пулнӑ, 2021 ҫултан — [[Европӑшӑн патриотсем]]. === Премьерлӗх === 1998-2002 ҫ. тата 2010 ҫултан хальхиччен Венгри премьер-министрӗ. [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2026)|2026 ҫулхи парламент суйлавӗсенче]] Фидес ҫӗнтерсен Орбанӑн премьерлӗхӗ, пысӑк пулаяслӑхпа, малалла пырать. == Чыславсем == == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == * [https://miniszterelnok.hu miniszterelnok.hu] — официальный сайт премьер-министра * ''Питер Уилкин''. [https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ Восхождение «антилиберальной» демократии: орбанизация политической культуры Венгрии] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ |date=20180612143157 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Мартино Комелли, Вера Хорват''. [https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ Выборы в Венгрии: Что Орбан знает, а его враги — нет] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ |date=20190123010318 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Константин Бенюмов''. [https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye Свободные, но нечестные Как бывший либерал Виктор Орбан правит Венгрией, пугая людей Западом и Соросом] {{Wayback|url=https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye |date=20190123010332 }} // [[Meduza]] * ''Фёдор Лукьянов''. [https://www.kurier.hu/item/3133-vengerskij-nep-viktora-orbana Венгерский НЭП Виктора Орбана] // [[Российский Курьер]] * {{Статья|каçă=https://meduza.io/feature/2022/04/23/my-vas-ponimaem|пуçелĕк=Мы вас понимаем. Как Виктор Орбан превратил Венгрию в европейский аналог путинской России — и выиграл очередные выборы благодаря войне в Украине. Репортаж Кристины Сафоновой|çул=2022|кăларăм=[[Meduza]]|уйăх=4|кун=23}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2022/07/31/bes-poleznyi|title=Бес полезный|website=[[Новая Газета]]|subtitle=Виктор Орбан продолжает дружить с Москвой, потому что не верит в победу Украины|date=2022-07-31}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2023/07/06/neuvazhaemyi-predsedatel|title=Неуважаемый председатель|website=[[Новая Газета]]|subtitle=25 лет назад Виктор Орбан впервые стал премьер-министром Венгрии. За это время отношения между ним и ЕС деградировали настолько, что Будапешт собираются лишить председательства в Совете ЕС|date=2023-07-06}} * {{Cite web|url=https://holod.media/2023/11/11/glavnyj-izgoj-evropy/|title=Одинокий диктатор Европы|website=[[Холод (издание)|Холод]]|subtitle=Дружба с Путиным превратила Венгрию в главного изгоя ЕС. Как ей удается мешать всему Западу?|date=2023-11-11}} {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Çăвăн 31-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1963 çулта çуралнисем]] [[Категори:Категори:Хальхи патшалӑх пуҫлӑхӗсем]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] 852izscmwjdid3x7ryy6nkxk83dpp2g 872739 872738 2026-04-11T17:48:18Z Max Tenche 25572 /* Политикӑллӑ ӗҫ-хӗл */ хушни, ӳкерчӗк хушни, ҫӑлкуҫсем, шаблон тӳрлетӗвӗсем, тӗрӗслетӳ, ҫӗнетӳ, пӗтӗмлетӳ, стиль тӳрлетӗвӗсем, викилетӳ 872739 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Орбан Виктор | Тăван ят = ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}) | Ӳкерчĕк = President_Donald_Trump_hosts_a_bilateral_lunch_meeting_with_Hungarian_Prime_Minister_Viktor_Orban.2_(cropped).jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = [[Трамп Дональд|Трамппа]] [[2025]] ҫулхи тӗл пулура | Çуралнă чухнехи ят = | Суя ятсем = | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1963|05|31}}<ref name="ҫуралу">Viktor Orbán // [https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/orban-viktor Brockhaus Enzyklopädie] (ним.) — F.A. Brockhaus, 1796.</ref><ref name="ҫуралу2">Viktor Orban // [https://www.munzinger.de/register/portrait/biographien/wd/00/00000021542 Munzinger Personen] (ним.)</ref> | Çуралнă вырăн = [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]], [[Секешфехервар]] | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Венгри}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[антилиберализм]], [[сылтӑм антиглобализм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], шуралӑх, [[Венгри премьер-министрӗ]] | Чыславсем = | Сайт = http://www.miniszterelnok.hu/ }} '''Виктор Михай Орбан''' ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}; {{кӗске дата|1963|05|31}} ҫур., [[Секешфехервар]], [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]]) — [[Венгри]]н [[патшалӑх]] тата [[политика]] ӗҫченӗ. [[1998]]-[[2002]] ҫ. тата [[2010|2010 ҫултан]] хальхиччен [[Венгри премьер-министрӗ]]. «[[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]]» парти лидерӗ. == Пурнӑҫ == === Яшлӑх === Виктор Михай Орбан {{Тулли дата|1963|05|31}} [[Секешфехервар]]та ҫуралнӑ. Унӑн икӗ шӑллӑм пур: Дьёзо ([[1965|1965 ҫултан]] ҫуралнӑ) тата Арон ([[1977|1977 ҫулта]] ҫуралнӑ). Ашшӗ енчен вӗсен асатте Михай Орбан докер тата вӑрҫӑ ветеранӗ пулнӑ, [[ял хуҫалӑхӗ]]нче тата [[ветеринари]]ре пулӑшакан пек ӗҫленӗ. Вӑл [[Фейер вармедйи]]н [[Альчутдобоз]]ра ӗҫленӗ. Виктор Орбан унта пурӑннӑ (1963-1973). [[1973|1973 ҫулта]] кил-йыш кӳршӗ хулана, [[Фельчут]]а пурӑнма килнӗ. Орбан ашшӗ кунта ял хуҫалӑх кооперативӗнчи машина тӑвакан уйрӑмра ӗҫленӗ<ref name="лендвай">Lendvai, Paul (2017). Orbán: Hungary's Strongman. Oxford University Press. ISBN 978-0190874865.</ref>. Фельчутра та, [[Вертешача|Вертешачӑра]] вӗреннӗ<ref>{{cite news |first=Árpád |last=Pünkösti |title=Szeplőtelen fogantatás 7. |url=http://nol.hu/archivum/archiv-6407-2436 |website=[[Népszabadság]] |date=13 May 2000 |access-date=19 March 2019 |language=hu}}</ref><ref name="biography">{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm |title = Orbán Viktor |year = 1996 |type = biography |trans-title=Viktor Orbán | publisher = arlament |place = Hungary}}</ref>. [[1977|1977 ҫулта]] кил-йыш Секешфехервара кайнӑ. Унта Орбан паллӑ Бланка Телеки шкулӗнче вӗренет<ref name="лендвай"/>. Пӗрремӗш ҫулсенче вӑл [[Венг ҫамрӑк коммунисчӗсен лиги]]н вырӑнлӑ ертӳҫи пулнӑ, университете вӗренес тесе ку лигӑна кӗмеллеччӗ<ref>Pünkösti Árpád: Szeplőtelen fogantatás. Népszabadság Könyvek, Budapest, 2005, pp. 138–139.</ref><ref name=OV>{{citation |title=Amit Orbán Viktor nem tett ki a honlapjára állambiztonsági múltjáról |publisher=[[Kuruc.info]] |date=17 February 2012 |url=https://kuruc.info/r/9/94946}}</ref><ref name="дебрецен">Debreczeni, József (2002), Orbán Viktor (in Hungarian), Budapest: Osiris</ref> . [[1981]]—[[1982]] [[Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсем|Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсенче]] ҫар хӗсмечӗнче пулнӑ<ref name="лендвай"/>. Унта вӑл [[Лайош Шимичка|Лайош Шимичкӑпа]] туслашнӑ. Дисциплинӑна пӑснирен Виктор тӗрмере лартнӑ, пӗр хут [[1982 ҫулхи тӗнчери футбол чемпионачӗ]]н вӑхӑтӗнче вӑл хӗсмете кайман<ref name="лендвай"/>. [[1981|1981 ҫулта]] [[Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки (1981-1983)|Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки]] ӗҫе янине Лайош Шимичка критикленӗ<ref name="лендвай"/>, Орбан вара мобилизаци патне хатӗрленнӗ<ref name="кенни">Kenney, Padraic (2002). A Carnival of Revolution: Central Europe 1989. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-05028-7.</ref>. Ҫар хӗсмечӗ Орбанӑн политикӑллӑ шухӑшлӑхне улӑштарнӑ, "коммунизм тытӑмне" вӑл пулӑшман ӗнтӗ<ref name="дебрецен" /><ref name=OV/><ref name=LARICS>{{citation |last=C. |first=Ioana |title=Viktor Orbán – a "Petrov" of Hungary. The Prime Minister's collaboration with Hungarian security |publisher=Informational Warfare and Strategic Communication Laboratory of the [[Romanian Academy]] |date=1 April 2022 |url=https://larics.ro/viktor-orban-a-petrov-of-hungary-the-prime-ministers-collaboration-with-hungarian-security}}</ref>. [[1983|1983 ҫулта]] [[Будапешт]]ри [[Лоранд Этвёш ячӗллӗ университечӗ]]н юридици факультетӗнче вӗреннӗ<ref>{{citation |last=Balogh |first=Éva S. |title=About István Stumpf, a New Judge on the Hungarian Constitutional Court |publisher=[[Hungarian Spectrum]] |date=27 July 2010 |url=https://hungarianspectrum.wordpress.com/2010/07/27/about-istvan-stumpf-a-new-judge-on-the-hungarian-constitutional-court}}: "Sometimes the youngsters went too far politically and in such cases Stumpf's father-in-law came in handy."</ref><ref name="AJK">{{citation |title=A Bibó István Szakkollégium |publisher=[[ELTE Faculty of Law]] |url=http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20020619080151/http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html |archive-date=19 June 2002 }}</ref>. Унта вӑл социаллӑ пӗлӳсен [[Пурӑнмалли колледж|ятарлӑ колледжне]] пӗрлешнӗ, унӑн пайташӗсем [[социализм]] [[Капитализм|тулашӗнчи социаллӑ пӗлӳсене]] вӗренме ирӗклӗ пулнӑ<ref>{{citation |last=Bozóki |first=András |author-link=András Bozóki |title=Political Science Is Born |journal=Társadalomkutatás |volume=3 |year=1985 |pages=107–117 |url=https://apps.dtic.mil/sti/tr/pdf/ADA337092.pdf}}</ref><ref name="RC">{{citation |last=Orbán |first=Viktor |title=Recapturing Life |journal=Across Frontiers |volume=4 |year=1988 |pages=34–35 |url=https://www.connexions.org/CxLibrary/Docs/AcrossFrontiers-V4N2-3.pdf}}</ref><ref name="кенни"/>. Колледжре Орбан [[Фодор Габор|Габор Фодорпа]] тата [[Кёвер Ласло|Ласло Кёверпе]] паллашнӑ (унӑн пулас политика карьеринче вӗсем паллӑ роль вылӑҫҫӗ)<ref name="кенни"/><ref name="лендвай"/>. [[1984|1984 ҫулта]] Виктор колледжӑн ӗҫтӑвкомӗн ертӳҫи пулса тӑнӑ (60 студент пӗрлешсе)<ref name="лендвай"/>. [[1984]]-[[1985]] ҫ. тата [[1987|1987 ҫулта]] ([[Иоанн Павел III]] [[Римри папа|римри папа]] килни вӑхӑтӗнче) хӑй класспа вӗрентӳҫӗпе [[Феллеги Тамаш|Тамаш Феллегипе]] вӑл [[Польша|Польшӑна]] ик-виҫ хут кайнӑ. Вӗсем Польшӑра [[Тарасевич Малгожата|Малгожата Тарасевичпе]] тата Адам Ягусякпа тӗл пулнӑ (1985 ҫулта ку икӗ ҫын [[«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ» юхӑм|«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ»]] [[антикоммунизм|коммунизме хирӗҫхи]] студент юхӑмӗн пайташӗсем пулса тӑнӑ)<ref name="кенни"/>. [[1986|1986 ҫулта]] Орбан [[Пӗршухӑшлӑх (профпӗрлӗх)|«Пӗршухӑшлӑх» поляк юхӑмӗ]] ҫинчен магистер диссертацине хӳтӗленӗ, ӑна туса вӑл юхӑм лидерӗсемпе интервью усӑ курнӑ<ref name="ft.com">{{citation |last1=Buckley |first1=Neil |last2=Byrne |first2=Andrew |title=Viktor Orban: the rise of Europe's troublemaker |journal=Financial Times |date=25 January 2018 |url=https://www.ft.com/content/dda50a3e-0095-11e8-9650-9c0ad2d7c5b5}}</ref><ref name="кенни"/>. 1986 ҫулхи [[авӑн уйӑхӗ]]нче [[Сольнок]] хулинче вӑл Анико Левайпа мӑшӑрланнӑ. [[Будапешт полицийӗн штаб-хваттерӗ|Полици]] пӗлӗмӗсем тӑрӑх Орбан венгри диссиденчӗсемпе ҫыхӑннӑ пулнӑ тата вӗсем [[Венгр Халӑх Республики|ВХР-ӑн]] шалти ӗҫӗсен министрӗпе [[Хорват Иштван|Иштван Хорват]] урлӑ патшалӑх шайӗ ҫинчи хӑй пайташсене пулӑшма пултарнӑ. Орбан тӗлӗшпе айӑпа кӗртсен министр пулӑшайӗччӗ<ref name="OV" /><ref name="LARICS" />. [[1987|1987 ҫулта]] [[юриспруденци тухтӑрӗ]]н<ref>[https://www.elte.hu/en/faculties/law Faculty of Law] – website of [[Eötvös Loránd University]]</ref> ҫӳллӗ степеньлӗ Орбан, Сольнокра пурӑнса, ял хуҫалӑхӗпе ҫиме промышленоҫ министрлӗхӗн интитутӗнче [[Социологи|социолог]] ӗҫӗнче ӗҫленӗ<ref>[https://2010-2014.kormany.hu/en/prime-minister-s-office/the-prime-minister Curriculum vitae of Viktor Orbán] – website of the Hungarian government</ref><ref>[https://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm Dr. Orbán Viktor] – website of the Hungarian parliament</ref><ref>{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepv/eletrajz/hu/o320.pdf | title = Orbán Viktor |trans-title=Viktor Orban |type = biography |publisher = National Assembly |place = Hungary}}</ref>. [[Чӳк уйӑхӗ]]нче Венгрие 17 анӑҫ ҫӗршывӗсенчен делегатсемпе "Тухӑҫ-Анӑҫ диалогӗ" семинар тунӑ, унта [[Ҫӗнйӗркелӳ]], [[Ӑнланулӑхлӑ чаракан|ятарлӑ шухӑшсем тӑрӑх ҫар хӗсметӗнчен чарни]], пан-европа [[демократи]] юхӑмӗн пуласлӑхӗ ҫинчен калаҫнӑ<ref name="RC" />. [[1989|1989 ҫулта]] [[Сорос фончӗ|Сорос фондӗнче]] стипенди илнӗрен [[Оксфорд]]ӑн [[Пембрук-колледж (Оксфорд)|Пембрук-колледжӗнче]] пӗр ҫул стажировкӑланнӑ<ref name="лендвай"/>. [[Пелчиньский Збигнев|Збигнев Пелчиньскипе]] европа политикӑллӑ шухӑшӗнчи элтеш пӗрлӗхӗн концепцийӗ ҫинчен ӗҫленӗ<ref name="biography" /><ref>{{citation |title = Fulbright report |url = http://www.rhodeshouse.ox.ac.uk/files/Fulbright_report.pdf |place = Oxford, United Kingdom |website = [[Rhodes House]] |archive-url = https://web.archive.org/web/20141215035740/http://files.www.rhodesscholarshiptrust.com/Fulbright_report.pdf |archive-date = 15 December 2014 }}</ref>. Ку вӑхӑтра вӑл [[Будапешт]]ри «[[Фидес]]» партин лидерне хӑй кандидатура кӗртнӗ, анчах [[Фодор Габор|Фодора]] выляса янӑ. [[1990|1990 ҫулта]] [[Венгри]]н [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1990)|пӗрремӗш коммунизм хыҫҫӑнхи парламенте суйланас]] тесе Оксфордри ӗҫсем хӑварса Орбан кил-йышпа Венгрие таврӑнать<ref name="лендвай"/>. == Политикӑллӑ ӗҫ-хӗл == [[File:Viktor Orbán 1997.jpg|thumb|right|1997 ҫулта оппозици лидерӗ пек Виктор Орбан]] {{Тулли дата|1988|03|30}} Социаллӑ пӗлӳсен юрист колледжӗнче Штумпфпа, [[Габор Фодор|Фодорпа]], Кёверпе тата ытти 32 студентсемпе тата пултарулӑхҫӑсемпе пӗрле — Викор Орбан [[Фидес|Ҫамрӑк демократсен альянсӗ]], кӗскерен — [[Фидес|Фидес партийӗ]] ({{lang-hu|(Fiatal Demokraták Szövetsége, FIDESZ)}}) йӗркеленӗ. Ку [[либерализм|либераллӑ]]-[[национализм|националистлӗ]] ҫамрӑксен юхӑмӗ, чи малтан вӑл [[Венгри ҫамрӑк коммунизм лиги]]не хирӗҫ туса хунӑ пулнӑ<ref name="лендвай" /><ref name="кенни" />. Колледжри журнал «Századvég» («Ӗмӗр вӗҫӗ») [[Сорос Джордж|Джордж Сорос]] пулшӑнипе партин печетлӗ органӗ пулса тӑнӑ<ref>{{Cite magazine|last1=Schwartzburg|first1=Rosa|url=https://jacobinmag.com/2019/07/viktor-orban-fidesz-party-youth-activism|title=When Orbán Was a Liberal|date=24 July 2019|magazine=Jacobin|access-date=1 April 2020|last2=Szijarto|first2=Imre}}</ref><ref name="ft.com"/><ref>{{Cite news|last=LeBor|first=Adam|url=https://theintercept.com/2015/09/11/how-hungary-prime-minister-turned-into-refugee-bashing-autocrat/|title=How Hungary's Prime Minister Turned From Young Liberal Into Refugee-Bashing Autocrat|date=11 September 2015|work=The Intercept|access-date=1 April 2020}}</ref><ref name="лендвай" />. {{Тулли дата|1989|06|16}} [[Паттӑрсен лаптӑкӗ (Будапешт)|Будапештӗн Паттӑрсен лаптӑкӗнче]] [[Надь Имре|Имре Надӗн]] тата Венгр революцийӗн ытти нациллӗ паттӑрӗсен ҫӗнетсе вилӗ пытарӑвӗнче Виктор Орбан [[Оратор ӑсталӑхӗ|каланӑ сӑмах]] питӗ популярлӑ пулса тӑнӑ. Вӑл ирӗклӗ суйлавсем тума тата [[Венгри]]рен [[Совет армийӗ|Совет ҫарӗсем]] тухмалла чӗннӗ. Ку вӑйлӑ сӑмаха пула вӑл паллӑ пулса тӑнӑ тата «Фидес» юхӑмӗ пӗр ятлӑ парти туса хуни пурнӑҫланӑ<ref name="лендвай" />. [[1990|1990 ҫулта]] ҫӗршыври [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1990)|коммунизм хыҫҫӑнхи пӗрремӗш суйлавсенче]] Виктор Орбан [[Пешт вармедйинчен]] парламент депутачӗ пулса тӑнӑ<ref name="лендвай" />. Вӑл парламенти Фидес партийӗн лидерӗ пек йышӑннӑ тата ку ӗҫре вӑл [[1993|1993 ҫулхи]] [[ҫу уйӑхӗ]]ччен пулнӑ<ref name="Register">{{cite web|url=https://www.parlament.hu/web/guest/aktiv-kepviseloi-nevsor?p_p_id=hu_parlament_cms_pair_portlet_PairProxy_INSTANCE_9xd2Wc9jP4z8&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_auth=LAmTvTYj&_hu_parlament_cms_pair_portlet_PairProxy_INSTANCE_9xd2Wc9jP4z8_pairAction=%2Finternet%2Fcplsql%2Fogy_kpv.kepv_adat%3Fp_azon%3Do320%26p_stilus%3D%26p_head%3D|title=''Register'' |publisher=[[National Assembly of Hungary|Országgyűlés]]}}</ref>. Пулас [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1994)|1994]], [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1998)|1998]], [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2002)|2002]], [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2006)|2006]] ҫулсенче те вӑл парламенте кӗнӗ. Орбанӑн ертсе пынийӗпе Фидес — либераллӑ партирен [[консерватизм|сылтӑм-консервативлӗ]] парти пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|url=http://www.iie.com/publications/pb/pb15-11.pdf|title=''Hungary under Orbán: Can Central Planning Revive Its Economy?'', Simeon Djankov, Peterson Institute for International Economics, July 2015; accessed 20 January 2015.|access-date=22 February 2023|archive-date=31 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160131001840/http://www.iie.com/publications/pb/pb15-11.pdf|url-status=dead}}</ref. [[1995|1995 ҫулта]] партин ҫӗнӗ ячӗ — ''Fidesz-MPP'' (ҫамрӑк демократсен пӗрлешӗвӗ - Венгр элтеш партийӗ). [[File:Szárszói találkozó 1993 Fodor Gábor Orbán Viktor.jpg|thumb|right|1993 ҫулта Орбанпа Габор тӗл пулӑвӗ]] [[2002]]-[[2021]] ҫ. Викторпа пӗрле Фидес ертсе пырӑвӗ [[Европа халӑх партийӗ]]н вице-президенчӗ пулнӑ, 2021 ҫултан — [[Европӑшӑн патриотсем]]. === Премьерлӗх === 1998-2002 ҫ. тата 2010 ҫултан хальхиччен Венгри премьер-министрӗ. [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2026)|2026 ҫулхи парламент суйлавӗсенче]] Фидес ҫӗнтерсен Орбанӑн премьерлӗхӗ, пысӑк пулаяслӑхпа, малалла пырать. == Чыславсем == == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == * [https://miniszterelnok.hu miniszterelnok.hu] — официальный сайт премьер-министра * ''Питер Уилкин''. [https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ Восхождение «антилиберальной» демократии: орбанизация политической культуры Венгрии] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ |date=20180612143157 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Мартино Комелли, Вера Хорват''. [https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ Выборы в Венгрии: Что Орбан знает, а его враги — нет] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ |date=20190123010318 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Константин Бенюмов''. [https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye Свободные, но нечестные Как бывший либерал Виктор Орбан правит Венгрией, пугая людей Западом и Соросом] {{Wayback|url=https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye |date=20190123010332 }} // [[Meduza]] * ''Фёдор Лукьянов''. [https://www.kurier.hu/item/3133-vengerskij-nep-viktora-orbana Венгерский НЭП Виктора Орбана] // [[Российский Курьер]] * {{Статья|каçă=https://meduza.io/feature/2022/04/23/my-vas-ponimaem|пуçелĕк=Мы вас понимаем. Как Виктор Орбан превратил Венгрию в европейский аналог путинской России — и выиграл очередные выборы благодаря войне в Украине. Репортаж Кристины Сафоновой|çул=2022|кăларăм=[[Meduza]]|уйăх=4|кун=23}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2022/07/31/bes-poleznyi|title=Бес полезный|website=[[Новая Газета]]|subtitle=Виктор Орбан продолжает дружить с Москвой, потому что не верит в победу Украины|date=2022-07-31}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2023/07/06/neuvazhaemyi-predsedatel|title=Неуважаемый председатель|website=[[Новая Газета]]|subtitle=25 лет назад Виктор Орбан впервые стал премьер-министром Венгрии. За это время отношения между ним и ЕС деградировали настолько, что Будапешт собираются лишить председательства в Совете ЕС|date=2023-07-06}} * {{Cite web|url=https://holod.media/2023/11/11/glavnyj-izgoj-evropy/|title=Одинокий диктатор Европы|website=[[Холод (издание)|Холод]]|subtitle=Дружба с Путиным превратила Венгрию в главного изгоя ЕС. Как ей удается мешать всему Западу?|date=2023-11-11}} {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Çăвăн 31-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1963 çулта çуралнисем]] [[Категори:Категори:Хальхи патшалӑх пуҫлӑхӗсем]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] 66hmqbfo76kw54yj1c9yvvi79yfk5n4 872742 872739 2026-04-11T18:36:51Z Max Tenche 25572 /* Премьерлӗх */ 872742 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Орбан Виктор | Тăван ят = ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}) | Ӳкерчĕк = President_Donald_Trump_hosts_a_bilateral_lunch_meeting_with_Hungarian_Prime_Minister_Viktor_Orban.2_(cropped).jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = [[Трамп Дональд|Трамппа]] [[2025]] ҫулхи тӗл пулура | Çуралнă чухнехи ят = | Суя ятсем = | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1963|05|31}}<ref name="ҫуралу">Viktor Orbán // [https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/orban-viktor Brockhaus Enzyklopädie] (ним.) — F.A. Brockhaus, 1796.</ref><ref name="ҫуралу2">Viktor Orban // [https://www.munzinger.de/register/portrait/biographien/wd/00/00000021542 Munzinger Personen] (ним.)</ref> | Çуралнă вырăн = [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]], [[Секешфехервар]] | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Венгри}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[антилиберализм]], [[сылтӑм антиглобализм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], шуралӑх, [[Венгри премьер-министрӗ]] | Чыславсем = | Сайт = http://www.miniszterelnok.hu/ }} '''Виктор Михай Орбан''' ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}; {{кӗске дата|1963|05|31}} ҫур., [[Секешфехервар]], [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]]) — [[Венгри]]н [[патшалӑх]] тата [[политика]] ӗҫченӗ. [[1998]]-[[2002]] ҫ. тата [[2010|2010 ҫултан]] хальхиччен [[Венгри премьер-министрӗ]]. «[[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]]» парти лидерӗ. == Пурнӑҫ == === Яшлӑх === Виктор Михай Орбан {{Тулли дата|1963|05|31}} [[Секешфехервар]]та ҫуралнӑ. Унӑн икӗ шӑллӑм пур: Дьёзо ([[1965|1965 ҫултан]] ҫуралнӑ) тата Арон ([[1977|1977 ҫулта]] ҫуралнӑ). Ашшӗ енчен вӗсен асатте Михай Орбан докер тата вӑрҫӑ ветеранӗ пулнӑ, [[ял хуҫалӑхӗ]]нче тата [[ветеринари]]ре пулӑшакан пек ӗҫленӗ. Вӑл [[Фейер вармедйи]]н [[Альчутдобоз]]ра ӗҫленӗ. Виктор Орбан унта пурӑннӑ (1963-1973). [[1973|1973 ҫулта]] кил-йыш кӳршӗ хулана, [[Фельчут]]а пурӑнма килнӗ. Орбан ашшӗ кунта ял хуҫалӑх кооперативӗнчи машина тӑвакан уйрӑмра ӗҫленӗ<ref name="лендвай">Lendvai, Paul (2017). Orbán: Hungary's Strongman. Oxford University Press. ISBN 978-0190874865.</ref>. Фельчутра та, [[Вертешача|Вертешачӑра]] вӗреннӗ<ref>{{cite news |first=Árpád |last=Pünkösti |title=Szeplőtelen fogantatás 7. |url=http://nol.hu/archivum/archiv-6407-2436 |website=[[Népszabadság]] |date=13 May 2000 |access-date=19 March 2019 |language=hu}}</ref><ref name="biography">{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm |title = Orbán Viktor |year = 1996 |type = biography |trans-title=Viktor Orbán | publisher = arlament |place = Hungary}}</ref>. [[1977|1977 ҫулта]] кил-йыш Секешфехервара кайнӑ. Унта Орбан паллӑ Бланка Телеки шкулӗнче вӗренет<ref name="лендвай"/>. Пӗрремӗш ҫулсенче вӑл [[Венг ҫамрӑк коммунисчӗсен лиги]]н вырӑнлӑ ертӳҫи пулнӑ, университете вӗренес тесе ку лигӑна кӗмеллеччӗ<ref>Pünkösti Árpád: Szeplőtelen fogantatás. Népszabadság Könyvek, Budapest, 2005, pp. 138–139.</ref><ref name=OV>{{citation |title=Amit Orbán Viktor nem tett ki a honlapjára állambiztonsági múltjáról |publisher=[[Kuruc.info]] |date=17 February 2012 |url=https://kuruc.info/r/9/94946}}</ref><ref name="дебрецен">Debreczeni, József (2002), Orbán Viktor (in Hungarian), Budapest: Osiris</ref> . [[1981]]—[[1982]] [[Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсем|Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсенче]] ҫар хӗсмечӗнче пулнӑ<ref name="лендвай"/>. Унта вӑл [[Лайош Шимичка|Лайош Шимичкӑпа]] туслашнӑ. Дисциплинӑна пӑснирен Виктор тӗрмере лартнӑ, пӗр хут [[1982 ҫулхи тӗнчери футбол чемпионачӗ]]н вӑхӑтӗнче вӑл хӗсмете кайман<ref name="лендвай"/>. [[1981|1981 ҫулта]] [[Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки (1981-1983)|Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки]] ӗҫе янине Лайош Шимичка критикленӗ<ref name="лендвай"/>, Орбан вара мобилизаци патне хатӗрленнӗ<ref name="кенни">Kenney, Padraic (2002). A Carnival of Revolution: Central Europe 1989. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-05028-7.</ref>. Ҫар хӗсмечӗ Орбанӑн политикӑллӑ шухӑшлӑхне улӑштарнӑ, "коммунизм тытӑмне" вӑл пулӑшман ӗнтӗ<ref name="дебрецен" /><ref name=OV/><ref name=LARICS>{{citation |last=C. |first=Ioana |title=Viktor Orbán – a "Petrov" of Hungary. The Prime Minister's collaboration with Hungarian security |publisher=Informational Warfare and Strategic Communication Laboratory of the [[Romanian Academy]] |date=1 April 2022 |url=https://larics.ro/viktor-orban-a-petrov-of-hungary-the-prime-ministers-collaboration-with-hungarian-security}}</ref>. [[1983|1983 ҫулта]] [[Будапешт]]ри [[Лоранд Этвёш ячӗллӗ университечӗ]]н юридици факультетӗнче вӗреннӗ<ref>{{citation |last=Balogh |first=Éva S. |title=About István Stumpf, a New Judge on the Hungarian Constitutional Court |publisher=[[Hungarian Spectrum]] |date=27 July 2010 |url=https://hungarianspectrum.wordpress.com/2010/07/27/about-istvan-stumpf-a-new-judge-on-the-hungarian-constitutional-court}}: "Sometimes the youngsters went too far politically and in such cases Stumpf's father-in-law came in handy."</ref><ref name="AJK">{{citation |title=A Bibó István Szakkollégium |publisher=[[ELTE Faculty of Law]] |url=http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20020619080151/http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html |archive-date=19 June 2002 }}</ref>. Унта вӑл социаллӑ пӗлӳсен [[Пурӑнмалли колледж|ятарлӑ колледжне]] пӗрлешнӗ, унӑн пайташӗсем [[социализм]] [[Капитализм|тулашӗнчи социаллӑ пӗлӳсене]] вӗренме ирӗклӗ пулнӑ<ref>{{citation |last=Bozóki |first=András |author-link=András Bozóki |title=Political Science Is Born |journal=Társadalomkutatás |volume=3 |year=1985 |pages=107–117 |url=https://apps.dtic.mil/sti/tr/pdf/ADA337092.pdf}}</ref><ref name="RC">{{citation |last=Orbán |first=Viktor |title=Recapturing Life |journal=Across Frontiers |volume=4 |year=1988 |pages=34–35 |url=https://www.connexions.org/CxLibrary/Docs/AcrossFrontiers-V4N2-3.pdf}}</ref><ref name="кенни"/>. Колледжре Орбан [[Фодор Габор|Габор Фодорпа]] тата [[Кёвер Ласло|Ласло Кёверпе]] паллашнӑ (унӑн пулас политика карьеринче вӗсем паллӑ роль вылӑҫҫӗ)<ref name="кенни"/><ref name="лендвай"/>. [[1984|1984 ҫулта]] Виктор колледжӑн ӗҫтӑвкомӗн ертӳҫи пулса тӑнӑ (60 студент пӗрлешсе)<ref name="лендвай"/>. [[1984]]-[[1985]] ҫ. тата [[1987|1987 ҫулта]] ([[Иоанн Павел III]] [[Римри папа|римри папа]] килни вӑхӑтӗнче) хӑй класспа вӗрентӳҫӗпе [[Феллеги Тамаш|Тамаш Феллегипе]] вӑл [[Польша|Польшӑна]] ик-виҫ хут кайнӑ. Вӗсем Польшӑра [[Тарасевич Малгожата|Малгожата Тарасевичпе]] тата Адам Ягусякпа тӗл пулнӑ (1985 ҫулта ку икӗ ҫын [[«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ» юхӑм|«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ»]] [[антикоммунизм|коммунизме хирӗҫхи]] студент юхӑмӗн пайташӗсем пулса тӑнӑ)<ref name="кенни"/>. [[1986|1986 ҫулта]] Орбан [[Пӗршухӑшлӑх (профпӗрлӗх)|«Пӗршухӑшлӑх» поляк юхӑмӗ]] ҫинчен магистер диссертацине хӳтӗленӗ, ӑна туса вӑл юхӑм лидерӗсемпе интервью усӑ курнӑ<ref name="ft.com">{{citation |last1=Buckley |first1=Neil |last2=Byrne |first2=Andrew |title=Viktor Orban: the rise of Europe's troublemaker |journal=Financial Times |date=25 January 2018 |url=https://www.ft.com/content/dda50a3e-0095-11e8-9650-9c0ad2d7c5b5}}</ref><ref name="кенни"/>. 1986 ҫулхи [[авӑн уйӑхӗ]]нче [[Сольнок]] хулинче вӑл Анико Левайпа мӑшӑрланнӑ. [[Будапешт полицийӗн штаб-хваттерӗ|Полици]] пӗлӗмӗсем тӑрӑх Орбан венгри диссиденчӗсемпе ҫыхӑннӑ пулнӑ тата вӗсем [[Венгр Халӑх Республики|ВХР-ӑн]] шалти ӗҫӗсен министрӗпе [[Хорват Иштван|Иштван Хорват]] урлӑ патшалӑх шайӗ ҫинчи хӑй пайташсене пулӑшма пултарнӑ. Орбан тӗлӗшпе айӑпа кӗртсен министр пулӑшайӗччӗ<ref name="OV" /><ref name="LARICS" />. [[1987|1987 ҫулта]] [[юриспруденци тухтӑрӗ]]н<ref>[https://www.elte.hu/en/faculties/law Faculty of Law] – website of [[Eötvös Loránd University]]</ref> ҫӳллӗ степеньлӗ Орбан, Сольнокра пурӑнса, ял хуҫалӑхӗпе ҫиме промышленоҫ министрлӗхӗн интитутӗнче [[Социологи|социолог]] ӗҫӗнче ӗҫленӗ<ref>[https://2010-2014.kormany.hu/en/prime-minister-s-office/the-prime-minister Curriculum vitae of Viktor Orbán] – website of the Hungarian government</ref><ref>[https://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm Dr. Orbán Viktor] – website of the Hungarian parliament</ref><ref>{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepv/eletrajz/hu/o320.pdf | title = Orbán Viktor |trans-title=Viktor Orban |type = biography |publisher = National Assembly |place = Hungary}}</ref>. [[Чӳк уйӑхӗ]]нче Венгрие 17 анӑҫ ҫӗршывӗсенчен делегатсемпе "Тухӑҫ-Анӑҫ диалогӗ" семинар тунӑ, унта [[Ҫӗнйӗркелӳ]], [[Ӑнланулӑхлӑ чаракан|ятарлӑ шухӑшсем тӑрӑх ҫар хӗсметӗнчен чарни]], пан-европа [[демократи]] юхӑмӗн пуласлӑхӗ ҫинчен калаҫнӑ<ref name="RC" />. [[1989|1989 ҫулта]] [[Сорос фончӗ|Сорос фондӗнче]] стипенди илнӗрен [[Оксфорд]]ӑн [[Пембрук-колледж (Оксфорд)|Пембрук-колледжӗнче]] пӗр ҫул стажировкӑланнӑ<ref name="лендвай"/>. [[Пелчиньский Збигнев|Збигнев Пелчиньскипе]] европа политикӑллӑ шухӑшӗнчи элтеш пӗрлӗхӗн концепцийӗ ҫинчен ӗҫленӗ<ref name="biography" /><ref>{{citation |title = Fulbright report |url = http://www.rhodeshouse.ox.ac.uk/files/Fulbright_report.pdf |place = Oxford, United Kingdom |website = [[Rhodes House]] |archive-url = https://web.archive.org/web/20141215035740/http://files.www.rhodesscholarshiptrust.com/Fulbright_report.pdf |archive-date = 15 December 2014 }}</ref>. Ку вӑхӑтра вӑл [[Будапешт]]ри «[[Фидес]]» партин лидерне хӑй кандидатура кӗртнӗ, анчах [[Фодор Габор|Фодора]] выляса янӑ. [[1990|1990 ҫулта]] [[Венгри]]н [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1990)|пӗрремӗш коммунизм хыҫҫӑнхи парламенте суйланас]] тесе Оксфордри ӗҫсем хӑварса Орбан кил-йышпа Венгрие таврӑнать<ref name="лендвай"/>. == Политикӑллӑ ӗҫ-хӗл == [[File:Viktor Orbán 1997.jpg|thumb|right|1997 ҫулта оппозици лидерӗ пек Виктор Орбан]] {{Тулли дата|1988|03|30}} Социаллӑ пӗлӳсен юрист колледжӗнче Штумпфпа, [[Габор Фодор|Фодорпа]], Кёверпе тата ытти 32 студентсемпе тата пултарулӑхҫӑсемпе пӗрле — Викор Орбан [[Фидес|Ҫамрӑк демократсен альянсӗ]], кӗскерен — [[Фидес|Фидес партийӗ]] ({{lang-hu|(Fiatal Demokraták Szövetsége, FIDESZ)}}) йӗркеленӗ. Ку [[либерализм|либераллӑ]]-[[национализм|националистлӗ]] ҫамрӑксен юхӑмӗ, чи малтан вӑл [[Венгри ҫамрӑк коммунизм лиги]]не хирӗҫ туса хунӑ пулнӑ<ref name="лендвай" /><ref name="кенни" />. Колледжри журнал «Századvég» («Ӗмӗр вӗҫӗ») [[Сорос Джордж|Джордж Сорос]] пулшӑнипе партин печетлӗ органӗ пулса тӑнӑ<ref>{{Cite magazine|last1=Schwartzburg|first1=Rosa|url=https://jacobinmag.com/2019/07/viktor-orban-fidesz-party-youth-activism|title=When Orbán Was a Liberal|date=24 July 2019|magazine=Jacobin|access-date=1 April 2020|last2=Szijarto|first2=Imre}}</ref><ref name="ft.com"/><ref>{{Cite news|last=LeBor|first=Adam|url=https://theintercept.com/2015/09/11/how-hungary-prime-minister-turned-into-refugee-bashing-autocrat/|title=How Hungary's Prime Minister Turned From Young Liberal Into Refugee-Bashing Autocrat|date=11 September 2015|work=The Intercept|access-date=1 April 2020}}</ref><ref name="лендвай" />. {{Тулли дата|1989|06|16}} [[Паттӑрсен лаптӑкӗ (Будапешт)|Будапештӗн Паттӑрсен лаптӑкӗнче]] [[Надь Имре|Имре Надӗн]] тата Венгр революцийӗн ытти нациллӗ паттӑрӗсен ҫӗнетсе вилӗ пытарӑвӗнче Виктор Орбан [[Оратор ӑсталӑхӗ|каланӑ сӑмах]] питӗ популярлӑ пулса тӑнӑ. Вӑл ирӗклӗ суйлавсем тума тата [[Венгри]]рен [[Совет армийӗ|Совет ҫарӗсем]] тухмалла чӗннӗ. Ку вӑйлӑ сӑмаха пула вӑл паллӑ пулса тӑнӑ тата «Фидес» юхӑмӗ пӗр ятлӑ парти туса хуни пурнӑҫланӑ<ref name="лендвай" />. [[1990|1990 ҫулта]] ҫӗршыври [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1990)|коммунизм хыҫҫӑнхи пӗрремӗш суйлавсенче]] Виктор Орбан [[Пешт вармедйинчен]] парламент депутачӗ пулса тӑнӑ<ref name="лендвай" />. Вӑл парламенти Фидес партийӗн лидерӗ пек йышӑннӑ тата ку ӗҫре вӑл [[1993|1993 ҫулхи]] [[ҫу уйӑхӗ]]ччен пулнӑ<ref name="Register">{{cite web|url=https://www.parlament.hu/web/guest/aktiv-kepviseloi-nevsor?p_p_id=hu_parlament_cms_pair_portlet_PairProxy_INSTANCE_9xd2Wc9jP4z8&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_auth=LAmTvTYj&_hu_parlament_cms_pair_portlet_PairProxy_INSTANCE_9xd2Wc9jP4z8_pairAction=%2Finternet%2Fcplsql%2Fogy_kpv.kepv_adat%3Fp_azon%3Do320%26p_stilus%3D%26p_head%3D|title=''Register'' |publisher=[[National Assembly of Hungary|Országgyűlés]]}}</ref>. Пулас [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1994)|1994]], [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1998)|1998]], [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2002)|2002]], [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2006)|2006]] ҫулсенче те вӑл парламенте кӗнӗ. Орбанӑн ертсе пынийӗпе Фидес — либераллӑ партирен [[консерватизм|сылтӑм-консервативлӗ]] парти пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|url=http://www.iie.com/publications/pb/pb15-11.pdf|title=''Hungary under Orbán: Can Central Planning Revive Its Economy?'', Simeon Djankov, Peterson Institute for International Economics, July 2015; accessed 20 January 2015.|access-date=22 February 2023|archive-date=31 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160131001840/http://www.iie.com/publications/pb/pb15-11.pdf|url-status=dead}}</ref. [[1995|1995 ҫулта]] партин ҫӗнӗ ячӗ — ''Fidesz-MPP'' (ҫамрӑк демократсен пӗрлешӗвӗ - Венгр элтеш партийӗ). [[File:Szárszói találkozó 1993 Fodor Gábor Orbán Viktor.jpg|thumb|right|1993 ҫулта Орбанпа Габор тӗл пулӑвӗ]] [[2002]]-[[2021]] ҫ. Викторпа пӗрле Фидес ертсе пырӑвӗ [[Европа халӑх партийӗ]]н вице-президенчӗ пулнӑ, 2021 ҫултан — [[Европӑшӑн патриотсем]]. == Пӗрремӗш премьерлӗх == [[1998|1998 ҫулта]] Венгр демократиллӗ форумӗпе, Пӗчӗк хуҫасен пӑхӑнман партийӗпе пӗрле Виктор Орбан коалици йӗркеленӗ. [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1998)|1998 ҫулхи парламент суйлавӗсенче]] ку коалици 42%-пе ҫӗнтернӗ. Ку партисем Орбанӑн пӗрремӗш ертсе пырӑвне кӗнӗ. Орбан Венгрин иккӗмӗш ([[Хегедюш Андраш]] хыҫҫӑн) чи ҫамрӑк (35 ҫулта) премьер-министрӗ тата Сивӗ вӑрҫӑ вӗҫленӗренпе Тухӑҫ тата Вӑтам Европӑри коммунист партийӗн пайташӗ пулман пӗрремӗш ертсе пыру пуҫлӑхӗ пулса тӑнӑ. Унӑн президенчӗсем: [[Гёнц Арпад|Арпад Гёнц]], [[Ференц Мадл|Мадл Ференц]] пулнӑ. 1998-[[2002|2002 ҫ.]] Венгри хӑй нациллӗ идентлӗх ҫирӗпленнӗ тата анӑҫ политикӑллӑ тытӑмлӑхне кӗнӗ. ;Пӗрремӗш премьерлӗх пӗтӗмлетӗвӗсем * Инфляци ӳкни, [[Шалти пӗтӗм продукт|ШПП]] шайӗ ӳсни, тӳллевсӗр вӗренӳ, йӑлаллӑ кил-йыша пулӑшу. * Влаҫ централизацийӗ. * 2000 ҫулта венгр патшалӑхлӑхӗн 1000 ҫул уявӗ. * НАТО-на кӗни. * ЕП-а кӗнин хатӗрлевӗсем. * Кӳршӗ патшалӑхсенчи венгри сахалрахӑшӗсене пулӑшу. * Косово конфликтӗнчи хутшӑнни. == Оппозици лидерӗ == == Иккӗмӗш премьерлӗх == == Чыславсем == == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == * [https://miniszterelnok.hu miniszterelnok.hu] — официальный сайт премьер-министра * ''Питер Уилкин''. [https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ Восхождение «антилиберальной» демократии: орбанизация политической культуры Венгрии] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ |date=20180612143157 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Мартино Комелли, Вера Хорват''. [https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ Выборы в Венгрии: Что Орбан знает, а его враги — нет] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ |date=20190123010318 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Константин Бенюмов''. [https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye Свободные, но нечестные Как бывший либерал Виктор Орбан правит Венгрией, пугая людей Западом и Соросом] {{Wayback|url=https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye |date=20190123010332 }} // [[Meduza]] * ''Фёдор Лукьянов''. [https://www.kurier.hu/item/3133-vengerskij-nep-viktora-orbana Венгерский НЭП Виктора Орбана] // [[Российский Курьер]] * {{Статья|каçă=https://meduza.io/feature/2022/04/23/my-vas-ponimaem|пуçелĕк=Мы вас понимаем. Как Виктор Орбан превратил Венгрию в европейский аналог путинской России — и выиграл очередные выборы благодаря войне в Украине. Репортаж Кристины Сафоновой|çул=2022|кăларăм=[[Meduza]]|уйăх=4|кун=23}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2022/07/31/bes-poleznyi|title=Бес полезный|website=[[Новая Газета]]|subtitle=Виктор Орбан продолжает дружить с Москвой, потому что не верит в победу Украины|date=2022-07-31}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2023/07/06/neuvazhaemyi-predsedatel|title=Неуважаемый председатель|website=[[Новая Газета]]|subtitle=25 лет назад Виктор Орбан впервые стал премьер-министром Венгрии. За это время отношения между ним и ЕС деградировали настолько, что Будапешт собираются лишить председательства в Совете ЕС|date=2023-07-06}} * {{Cite web|url=https://holod.media/2023/11/11/glavnyj-izgoj-evropy/|title=Одинокий диктатор Европы|website=[[Холод (издание)|Холод]]|subtitle=Дружба с Путиным превратила Венгрию в главного изгоя ЕС. Как ей удается мешать всему Западу?|date=2023-11-11}} {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Çăвăн 31-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1963 çулта çуралнисем]] [[Категори:Категори:Хальхи патшалӑх пуҫлӑхӗсем]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] 4v8w4zxynvs0rzctlua8r6vvrrj1vii 872743 872742 2026-04-11T19:13:46Z Max Tenche 25572 872743 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Орбан Виктор | Тăван ят = ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}) | Ӳкерчĕк = President_Donald_Trump_hosts_a_bilateral_lunch_meeting_with_Hungarian_Prime_Minister_Viktor_Orban.2_(cropped).jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = [[Трамп Дональд|Трамппа]] [[2025]] ҫулхи тӗл пулура | Çуралнă чухнехи ят = | Суя ятсем = | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1963|05|31}}<ref name="ҫуралу">Viktor Orbán // [https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/orban-viktor Brockhaus Enzyklopädie] (ним.) — F.A. Brockhaus, 1796.</ref><ref name="ҫуралу2">Viktor Orban // [https://www.munzinger.de/register/portrait/biographien/wd/00/00000021542 Munzinger Personen] (ним.)</ref> | Çуралнă вырăн = [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]], [[Секешфехервар]] | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Венгри}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[антилиберализм]], [[сылтӑм антиглобализм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], шуралӑх, [[Венгри премьер-министрӗ]] | Чыславсем = | Сайт = http://www.miniszterelnok.hu/ }} '''Виктор Михай Орбан''' ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}; {{кӗске дата|1963|05|31}} ҫур., [[Секешфехервар]], [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]]) — [[Венгри]]н [[патшалӑх]] тата [[политика]] ӗҫченӗ. [[1998]]-[[2002]] ҫ. тата [[2010|2010 ҫултан]] хальхиччен [[Венгри премьер-министрӗ]]. «[[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]]» парти лидерӗ. [[1998]]-[[2002|2002 ҫ.]] тата [[2010|2010 ҫултан]] хальхиччен Венгри премьер-министрӗ. [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2026)|2026 ҫулхи парламент суйлавӗсенче]] Фидес партийӗ ҫӗнтерсен Орбанӑн премьерлӗхӗ, пысӑк пулаяслӑхпа, малалла пырать. == Яшлӑх (1963–1988) == Виктор Михай Орбан {{Тулли дата|1963|05|31}} [[Секешфехервар]]та ҫуралнӑ. Унӑн икӗ шӑллӑм пур: Дьёзо ([[1965|1965 ҫултан]] ҫуралнӑ) тата Арон ([[1977|1977 ҫулта]] ҫуралнӑ). Ашшӗ енчен вӗсен асатте Михай Орбан докер тата вӑрҫӑ ветеранӗ пулнӑ, [[ял хуҫалӑхӗ]]нче тата [[ветеринари]]ре пулӑшакан пек ӗҫленӗ. Вӑл [[Фейер вармедйи]]н [[Альчутдобоз]]ра ӗҫленӗ. Виктор Орбан унта пурӑннӑ (1963-1973). [[1973|1973 ҫулта]] кил-йыш кӳршӗ хулана, [[Фельчут]]а пурӑнма килнӗ. Орбан ашшӗ кунта ял хуҫалӑх кооперативӗнчи машина тӑвакан уйрӑмра ӗҫленӗ<ref name="лендвай">Lendvai, Paul (2017). Orbán: Hungary's Strongman. Oxford University Press. ISBN 978-0190874865.</ref>. Фельчутра та, [[Вертешача|Вертешачӑра]] вӗреннӗ<ref>{{cite news |first=Árpád |last=Pünkösti |title=Szeplőtelen fogantatás 7. |url=http://nol.hu/archivum/archiv-6407-2436 |website=[[Népszabadság]] |date=13 May 2000 |access-date=19 March 2019 |language=hu}}</ref><ref name="biography">{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm |title = Orbán Viktor |year = 1996 |type = biography |trans-title=Viktor Orbán | publisher = arlament |place = Hungary}}</ref>. [[1977|1977 ҫулта]] кил-йыш Секешфехервара кайнӑ. Унта Орбан паллӑ Бланка Телеки шкулӗнче вӗренет<ref name="лендвай"/>. Пӗрремӗш ҫулсенче вӑл [[Венг ҫамрӑк коммунисчӗсен лиги]]н вырӑнлӑ ертӳҫи пулнӑ, университете вӗренес тесе ку лигӑна кӗмеллеччӗ<ref>Pünkösti Árpád: Szeplőtelen fogantatás. Népszabadság Könyvek, Budapest, 2005, pp. 138–139.</ref><ref name=OV>{{citation |title=Amit Orbán Viktor nem tett ki a honlapjára állambiztonsági múltjáról |publisher=[[Kuruc.info]] |date=17 February 2012 |url=https://kuruc.info/r/9/94946}}</ref><ref name="дебрецен">Debreczeni, József (2002), Orbán Viktor (in Hungarian), Budapest: Osiris</ref> . [[1981]]—[[1982]] [[Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсем|Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсенче]] ҫар хӗсмечӗнче пулнӑ<ref name="лендвай"/>. Унта вӑл [[Лайош Шимичка|Лайош Шимичкӑпа]] туслашнӑ. Дисциплинӑна пӑснирен Виктор тӗрмере лартнӑ, пӗр хут [[1982 ҫулхи тӗнчери футбол чемпионачӗ]]н вӑхӑтӗнче вӑл хӗсмете кайман<ref name="лендвай"/>. [[1981|1981 ҫулта]] [[Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки (1981-1983)|Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки]] ӗҫе янине Лайош Шимичка критикленӗ<ref name="лендвай"/>, Орбан вара мобилизаци патне хатӗрленнӗ<ref name="кенни">Kenney, Padraic (2002). A Carnival of Revolution: Central Europe 1989. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-05028-7.</ref>. Ҫар хӗсмечӗ Орбанӑн политикӑллӑ шухӑшлӑхне улӑштарнӑ, "коммунизм тытӑмне" вӑл пулӑшман ӗнтӗ<ref name="дебрецен" /><ref name=OV/><ref name=LARICS>{{citation |last=C. |first=Ioana |title=Viktor Orbán – a "Petrov" of Hungary. The Prime Minister's collaboration with Hungarian security |publisher=Informational Warfare and Strategic Communication Laboratory of the [[Romanian Academy]] |date=1 April 2022 |url=https://larics.ro/viktor-orban-a-petrov-of-hungary-the-prime-ministers-collaboration-with-hungarian-security}}</ref>. [[1983|1983 ҫулта]] [[Будапешт]]ри [[Лоранд Этвёш ячӗллӗ университечӗ]]н юридици факультетӗнче вӗреннӗ<ref>{{citation |last=Balogh |first=Éva S. |title=About István Stumpf, a New Judge on the Hungarian Constitutional Court |publisher=[[Hungarian Spectrum]] |date=27 July 2010 |url=https://hungarianspectrum.wordpress.com/2010/07/27/about-istvan-stumpf-a-new-judge-on-the-hungarian-constitutional-court}}: "Sometimes the youngsters went too far politically and in such cases Stumpf's father-in-law came in handy."</ref><ref name="AJK">{{citation |title=A Bibó István Szakkollégium |publisher=[[ELTE Faculty of Law]] |url=http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20020619080151/http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html |archive-date=19 June 2002 }}</ref>. Унта вӑл социаллӑ пӗлӳсен [[Пурӑнмалли колледж|ятарлӑ колледжне]] пӗрлешнӗ, унӑн пайташӗсем [[социализм]] [[Капитализм|тулашӗнчи социаллӑ пӗлӳсене]] вӗренме ирӗклӗ пулнӑ<ref>{{citation |last=Bozóki |first=András |author-link=András Bozóki |title=Political Science Is Born |journal=Társadalomkutatás |volume=3 |year=1985 |pages=107–117 |url=https://apps.dtic.mil/sti/tr/pdf/ADA337092.pdf}}</ref><ref name="RC">{{citation |last=Orbán |first=Viktor |title=Recapturing Life |journal=Across Frontiers |volume=4 |year=1988 |pages=34–35 |url=https://www.connexions.org/CxLibrary/Docs/AcrossFrontiers-V4N2-3.pdf}}</ref><ref name="кенни"/>. Колледжре Орбан [[Фодор Габор|Габор Фодорпа]] тата [[Кёвер Ласло|Ласло Кёверпе]] паллашнӑ (унӑн пулас политика карьеринче вӗсем паллӑ роль вылӑҫҫӗ)<ref name="кенни"/><ref name="лендвай"/>. [[1984|1984 ҫулта]] Виктор колледжӑн ӗҫтӑвкомӗн ертӳҫи пулса тӑнӑ (60 студент пӗрлешсе)<ref name="лендвай"/>. [[1984]]-[[1985]] ҫ. тата [[1987|1987 ҫулта]] ([[Иоанн Павел III]] [[Римри папа|римри папа]] килни вӑхӑтӗнче) хӑй класспа вӗрентӳҫӗпе [[Феллеги Тамаш|Тамаш Феллегипе]] вӑл [[Польша|Польшӑна]] ик-виҫ хут кайнӑ. Вӗсем Польшӑра [[Тарасевич Малгожата|Малгожата Тарасевичпе]] тата Адам Ягусякпа тӗл пулнӑ (1985 ҫулта ку икӗ ҫын [[«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ» юхӑм|«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ»]] [[антикоммунизм|коммунизме хирӗҫхи]] студент юхӑмӗн пайташӗсем пулса тӑнӑ)<ref name="кенни"/>. [[1986|1986 ҫулта]] Орбан [[Пӗршухӑшлӑх (профпӗрлӗх)|«Пӗршухӑшлӑх» поляк юхӑмӗ]] ҫинчен магистер диссертацине хӳтӗленӗ, ӑна туса вӑл юхӑм лидерӗсемпе интервью усӑ курнӑ<ref name="ft.com">{{citation |last1=Buckley |first1=Neil |last2=Byrne |first2=Andrew |title=Viktor Orban: the rise of Europe's troublemaker |journal=Financial Times |date=25 January 2018 |url=https://www.ft.com/content/dda50a3e-0095-11e8-9650-9c0ad2d7c5b5}}</ref><ref name="кенни"/>. 1986 ҫулхи [[авӑн уйӑхӗ]]нче [[Сольнок]] хулинче вӑл Анико Левайпа мӑшӑрланнӑ. [[Будапешт полицийӗн штаб-хваттерӗ|Полици]] пӗлӗмӗсем тӑрӑх Орбан венгри диссиденчӗсемпе ҫыхӑннӑ пулнӑ тата вӗсем [[Венгр Халӑх Республики|ВХР-ӑн]] шалти ӗҫӗсен министрӗпе [[Хорват Иштван|Иштван Хорват]] урлӑ патшалӑх шайӗ ҫинчи хӑй пайташсене пулӑшма пултарнӑ. Орбан тӗлӗшпе айӑпа кӗртсен министр пулӑшайӗччӗ<ref name="OV" /><ref name="LARICS" />. [[1987|1987 ҫулта]] [[юриспруденци тухтӑрӗ]]н<ref>[https://www.elte.hu/en/faculties/law Faculty of Law] – website of [[Eötvös Loránd University]]</ref> ҫӳллӗ степеньлӗ Орбан, Сольнокра пурӑнса, ял хуҫалӑхӗпе ҫиме промышленоҫ министрлӗхӗн интитутӗнче [[Социологи|социолог]] ӗҫӗнче ӗҫленӗ<ref>[https://2010-2014.kormany.hu/en/prime-minister-s-office/the-prime-minister Curriculum vitae of Viktor Orbán] – website of the Hungarian government</ref><ref>[https://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm Dr. Orbán Viktor] – website of the Hungarian parliament</ref><ref>{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepv/eletrajz/hu/o320.pdf | title = Orbán Viktor |trans-title=Viktor Orban |type = biography |publisher = National Assembly |place = Hungary}}</ref>. [[Чӳк уйӑхӗ]]нче Венгрие 17 анӑҫ ҫӗршывӗсенчен делегатсемпе "Тухӑҫ-Анӑҫ диалогӗ" семинар тунӑ, унта [[Ҫӗнйӗркелӳ]], [[Ӑнланулӑхлӑ чаракан|ятарлӑ шухӑшсем тӑрӑх ҫар хӗсметӗнчен чарни]], пан-европа [[демократи]] юхӑмӗн пуласлӑхӗ ҫинчен калаҫнӑ<ref name="RC" />. [[1989|1989 ҫулта]] [[Сорос фончӗ|Сорос фондӗнче]] стипенди илнӗрен [[Оксфорд]]ӑн [[Пембрук-колледж (Оксфорд)|Пембрук-колледжӗнче]] пӗр ҫул стажировкӑланнӑ<ref name="лендвай"/>. [[Пелчиньский Збигнев|Збигнев Пелчиньскипе]] европа политикӑллӑ шухӑшӗнчи элтеш пӗрлӗхӗн концепцийӗ ҫинчен ӗҫленӗ<ref name="biography" /><ref>{{citation |title = Fulbright report |url = http://www.rhodeshouse.ox.ac.uk/files/Fulbright_report.pdf |place = Oxford, United Kingdom |website = [[Rhodes House]] |archive-url = https://web.archive.org/web/20141215035740/http://files.www.rhodesscholarshiptrust.com/Fulbright_report.pdf |archive-date = 15 December 2014 }}</ref>. Ку вӑхӑтра вӑл [[Будапешт]]ри «[[Фидес]]» партин лидерне хӑй кандидатура кӗртнӗ, анчах [[Фодор Габор|Фодора]] выляса янӑ. [[1990|1990 ҫулта]] [[Венгри]]н [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1990)|пӗрремӗш коммунизм хыҫҫӑнхи парламенте суйланас]] тесе Оксфордри ӗҫсем хӑварса Орбан кил-йышпа Венгрие таврӑнать<ref name="лендвай"/>. == Политикӑллӑ ҫӗкленӳ (1988–1998) == [[File:Viktor Orbán 1997.jpg|thumb|right|1997 ҫулта оппозици лидерӗ пек Виктор Орбан]] {{Тулли дата|1988|03|30}} Социаллӑ пӗлӳсен юрист колледжӗнче Штумпфпа, [[Габор Фодор|Фодорпа]], Кёверпе тата ытти 32 студентсемпе тата пултарулӑхҫӑсемпе пӗрле — Викор Орбан [[Фидес|Ҫамрӑк демократсен альянсӗ]], кӗскерен — [[Фидес|Фидес партийӗ]] ({{lang-hu|(Fiatal Demokraták Szövetsége, FIDESZ)}}) йӗркеленӗ. Ку [[либерализм|либераллӑ]]-[[национализм|националистлӗ]] ҫамрӑксен юхӑмӗ, чи малтан вӑл [[Венгри ҫамрӑк коммунизм лиги]]не хирӗҫ туса хунӑ пулнӑ<ref name="лендвай" /><ref name="кенни" />. Колледжри журнал «Századvég» («Ӗмӗр вӗҫӗ») [[Сорос Джордж|Джордж Сорос]] пулшӑнипе партин печетлӗ органӗ пулса тӑнӑ<ref>{{Cite magazine|last1=Schwartzburg|first1=Rosa|url=https://jacobinmag.com/2019/07/viktor-orban-fidesz-party-youth-activism|title=When Orbán Was a Liberal|date=24 July 2019|magazine=Jacobin|access-date=1 April 2020|last2=Szijarto|first2=Imre}}</ref><ref name="ft.com"/><ref>{{Cite news|last=LeBor|first=Adam|url=https://theintercept.com/2015/09/11/how-hungary-prime-minister-turned-into-refugee-bashing-autocrat/|title=How Hungary's Prime Minister Turned From Young Liberal Into Refugee-Bashing Autocrat|date=11 September 2015|work=The Intercept|access-date=1 April 2020}}</ref><ref name="лендвай" />. {{Тулли дата|1989|06|16}} [[Паттӑрсен лаптӑкӗ (Будапешт)|Будапештӗн Паттӑрсен лаптӑкӗнче]] [[Надь Имре|Имре Надӗн]] тата Венгр революцийӗн ытти нациллӗ паттӑрӗсен ҫӗнетсе вилӗ пытарӑвӗнче Виктор Орбан [[Оратор ӑсталӑхӗ|каланӑ сӑмах]] питӗ популярлӑ пулса тӑнӑ. Вӑл ирӗклӗ суйлавсем тума тата [[Венгри]]рен [[Совет армийӗ|Совет ҫарӗсем]] тухмалла чӗннӗ. Ку вӑйлӑ сӑмаха пула вӑл паллӑ пулса тӑнӑ тата «Фидес» юхӑмӗ пӗр ятлӑ парти туса хуни пурнӑҫланӑ<ref name="лендвай" />. [[1990|1990 ҫулта]] ҫӗршыври [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1990)|коммунизм хыҫҫӑнхи пӗрремӗш суйлавсенче]] Виктор Орбан [[Пешт вармедйинчен]] парламент депутачӗ пулса тӑнӑ<ref name="лендвай" />. Вӑл парламенти Фидес партийӗн лидерӗ пек йышӑннӑ тата ку ӗҫре вӑл [[1993|1993 ҫулхи]] [[ҫу уйӑхӗ]]ччен пулнӑ<ref name="Register">{{cite web|url=https://www.parlament.hu/web/guest/aktiv-kepviseloi-nevsor?p_p_id=hu_parlament_cms_pair_portlet_PairProxy_INSTANCE_9xd2Wc9jP4z8&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_auth=LAmTvTYj&_hu_parlament_cms_pair_portlet_PairProxy_INSTANCE_9xd2Wc9jP4z8_pairAction=%2Finternet%2Fcplsql%2Fogy_kpv.kepv_adat%3Fp_azon%3Do320%26p_stilus%3D%26p_head%3D|title=''Register'' |publisher=[[National Assembly of Hungary|Országgyűlés]]}}</ref>. Пулас [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1994)|1994]], [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1998)|1998]], [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2002)|2002]], [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2006)|2006]] ҫулсенче те вӑл парламенте кӗнӗ. Орбанӑн ертсе пынийӗпе Фидес — либераллӑ партирен [[консерватизм|сылтӑм-консервативлӗ]] парти пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|url=http://www.iie.com/publications/pb/pb15-11.pdf|title=''Hungary under Orbán: Can Central Planning Revive Its Economy?'', Simeon Djankov, Peterson Institute for International Economics, July 2015; accessed 20 January 2015.|access-date=22 February 2023|archive-date=31 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160131001840/http://www.iie.com/publications/pb/pb15-11.pdf|url-status=dead}}</ref. [[1995|1995 ҫулта]] партин ҫӗнӗ ячӗ — ''Fidesz-MPP'' (ҫамрӑк демократсен пӗрлешӗвӗ - Венгр элтеш партийӗ). [[File:Szárszói találkozó 1993 Fodor Gábor Orbán Viktor.jpg|thumb|right|1993 ҫулта Орбанпа Габор тӗл пулӑвӗ]] [[2002]]-[[2021]] ҫ. Викторпа пӗрле Фидес ертсе пырӑвӗ [[Европа халӑх партийӗ]]н вице-президенчӗ пулнӑ, 2021 ҫултан — [[Европӑшӑн патриотсем]]. == Пӗрремӗш премьерлӗх (1998–2002) == [[1998|1998 ҫулта]] Венгр демократиллӗ форумӗпе, Пӗчӗк хуҫасен пӑхӑнман партийӗпе пӗрле Виктор Орбан коалици йӗркеленӗ. [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1998)|1998 ҫулхи парламент суйлавӗсенче]] ку коалици 42%-пе ҫӗнтернӗ. Ку партисем Орбанӑн пӗрремӗш ертсе пырӑвне кӗнӗ. Орбан Венгрин иккӗмӗш ([[Хегедюш Андраш]] хыҫҫӑн) чи ҫамрӑк (35 ҫулта) премьер-министрӗ тата Сивӗ вӑрҫӑ вӗҫленӗренпе Тухӑҫ тата Вӑтам Европӑри коммунист партийӗн пайташӗ пулман пӗрремӗш ертсе пыру пуҫлӑхӗ пулса тӑнӑ. Унӑн президенчӗсем: [[Гёнц Арпад|Арпад Гёнц]], [[Ференц Мадл|Мадл Ференц]] пулнӑ. 1998-[[2002|2002 ҫ.]] Венгри хӑй нациллӗ идентлӗх ҫирӗпленнӗ тата анӑҫ политикӑллӑ тытӑмлӑхне кӗнӗ. ;Пӗрремӗш премьерлӗх пӗтӗмлетӗвӗсем * Инфляци ӳкни, [[Шалти пӗтӗм продукт|ШПП]] шайӗ ӳсни, тӳллевсӗр вӗренӳ, йӑлаллӑ кил-йыша пулӑшу. * Влаҫ централизацийӗ. * 2000 ҫулта венгр патшалӑхлӑхӗн 1000 ҫул уявӗ. * НАТО-на кӗни. * ЕП-а кӗнин хатӗрлевӗсем. * Кӳршӗ патшалӑхсенчи венгри сахалрахӑшӗсене пулӑшу. * Косово конфликтӗнчи хутшӑнни. == Оппозици лидерӗ (2002–2010) == 2002–2010 ҫ. Фидес ахаль сылтӑм партирен вӑйлӑ нациллӗ-консервативлӗ оппозици юхӑмӗ пулса тӑнӑ. Венгри шалӗнче Орбан хӑйӗн тата Фидесӗн пулӑшни вӑйлатнӑ, митингсем протестсем тунӑ. Ерсте пырӑвӑн татса парӑвӗсене хирӗҫ референдумсем йӗркеленӗ. 2008 ҫулта Раҫҫейӗн Грузие тапӑнса кӗнине хирӗҫ каланӑ. 2010 ҫулхи суйлавсем патне юнашартарах евроскептицизм шухӑшӗсемпе калама пуҫланӑ. Венгр сахалрахӑшӗсене пулӑшма тата вӗсен кирлӗлӗхӗ малалла пынӑ. == Иккӗмӗш премьерлӗх (2010–хальхи) == 2010 ҫулта Фидес конституциллӗ нумайрахӑш илнӗрен вӑл конституци реформи тунӑ. Ӑна пула конституци сучӗн майӗсем пӗчӗкленнӗ, христиан тата нациллӗ хаклӑхсем ҫирӗпленнӗ. Экономикӑна Орбаномика килнӗ: пасар хатӗрӗсемпе патшалӑх хутшӑнни пысӑк шайччен ӳснӗ. Ҫураласлӑха пулӑшни, миграцие хирӗҫӳ, алӑра МИХ-е тытни, Раҫҫейпе тата Китайпа экономикӑллӑ ҫыхӑнусем. [[File:Vladimir Putin and Viktor Orban (2022-02-01) 01.jpg|thumb|257x257px|{{Кӗске дата|2022|02|1}}-мӗшӗнче Кремльте Раҫҫей президенчӗ Владимир Путин тата Венгри премьер-министрӗ Виктор Орбан]] 2022 ҫулхи Раҫҫейӗн Украинӑна тапӑнса кӗнине тиркенӗ, анчах хӑй территори урлӑ Кейӗве хӗҫ-пӑшал яма ирӗк памасть. Ютҫӗрти венгрсем валли Венгри элтешлӗхӗ тытни ахальлетӗвӗнчен кӳршӗ патшалӑхсемпе — Украинӑпа тата Словакипе — хирӗҫӳсем пулса тӑраҫҫӗ. 2026 ҫулта Виктор Орбан Европӑри патшалӑх пуҫлӑхӗсенчен чи вӑрӑм ерсте пыракан пӗри шутланать. [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2026)|2026 ҫулхи парламент суйлавӗсенче]] Орбанӑн Фидес пысӑк оппозици вӑйӗнчен — Петер Мадьярӑн Тиса партийӗнчен — ӳсекен йывӑрлӑхсем сисет. == Чыславсем == == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == * [https://miniszterelnok.hu miniszterelnok.hu] — официальный сайт премьер-министра * ''Питер Уилкин''. [https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ Восхождение «антилиберальной» демократии: орбанизация политической культуры Венгрии] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ |date=20180612143157 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Мартино Комелли, Вера Хорват''. [https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ Выборы в Венгрии: Что Орбан знает, а его враги — нет] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ |date=20190123010318 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Константин Бенюмов''. [https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye Свободные, но нечестные Как бывший либерал Виктор Орбан правит Венгрией, пугая людей Западом и Соросом] {{Wayback|url=https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye |date=20190123010332 }} // [[Meduza]] * ''Фёдор Лукьянов''. [https://www.kurier.hu/item/3133-vengerskij-nep-viktora-orbana Венгерский НЭП Виктора Орбана] // [[Российский Курьер]] * {{Статья|каçă=https://meduza.io/feature/2022/04/23/my-vas-ponimaem|пуçелĕк=Мы вас понимаем. Как Виктор Орбан превратил Венгрию в европейский аналог путинской России — и выиграл очередные выборы благодаря войне в Украине. Репортаж Кристины Сафоновой|çул=2022|кăларăм=[[Meduza]]|уйăх=4|кун=23}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2022/07/31/bes-poleznyi|title=Бес полезный|website=[[Новая Газета]]|subtitle=Виктор Орбан продолжает дружить с Москвой, потому что не верит в победу Украины|date=2022-07-31}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2023/07/06/neuvazhaemyi-predsedatel|title=Неуважаемый председатель|website=[[Новая Газета]]|subtitle=25 лет назад Виктор Орбан впервые стал премьер-министром Венгрии. За это время отношения между ним и ЕС деградировали настолько, что Будапешт собираются лишить председательства в Совете ЕС|date=2023-07-06}} * {{Cite web|url=https://holod.media/2023/11/11/glavnyj-izgoj-evropy/|title=Одинокий диктатор Европы|website=[[Холод (издание)|Холод]]|subtitle=Дружба с Путиным превратила Венгрию в главного изгоя ЕС. Как ей удается мешать всему Западу?|date=2023-11-11}} {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Çăвăн 31-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1963 çулта çуралнисем]] [[Категори:Хальхи патшалӑх пуҫлӑхӗсем]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] jped5q6sx9bhgicbx0ss37hgnml5m6m 0 129652 872735 2026-04-11T16:26:16Z Max Tenche 25572 [[Çĕнйĕркелÿ]] ҫине куҫарни 872735 wikitext text/x-wiki #redirect [[Çĕнйĕркелÿ]] p8zwar381cbh2xuva1yh4xn55ehucv3 10 129653 872740 2026-04-11T18:28:22Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Синяя акула в проливе между островами Фаял и Пику, Асориш, Португалия» 872740 wikitext text/x-wiki Синяя акула в проливе между островами Фаял и Пику, Асориш, Португалия axkaos9w5g4revgjewqvxiewfzser2o 10 129654 872741 2026-04-11T18:28:46Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Tiburón azul (Prionace glauca), canal Fayal-Pico, islas Azores, Portugal, 2020-07-27, DD 14.jpg» 872741 wikitext text/x-wiki Tiburón azul (Prionace glauca), canal Fayal-Pico, islas Azores, Portugal, 2020-07-27, DD 14.jpg 13a3fvwyz2bp6dcprlhbkjbapf4s27h