Википеди cvwiki https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Медиа Ятарлă Сӳтсе явасси Хутшăнакан Хутшăнаканăн канашлу страници Википеди Википеди сӳтсе явмалли Ӳкерчĕк Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли MediaWiki MediaWiki сӳтсе явмалли Шаблон Шаблона сӳтсе явмалли Пулăшу Пулăшăва сӳтсе явмалли Категори Категорине сӳтсе явмалли TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 3757 872877 819204 2026-04-15T20:54:12Z Max Tenche 25572 /* Уявсем */ вандализм 872877 wikitext text/x-wiki {{Нарăс уйăхĕ}} == Уявсем == == Пулса иртнĕ == [[File:Gallen-Kallela The defence of the Sampo.png|right|100px|«Калевалăн» капăрлатăвĕ]] 1488 — Родился Вячеслав Огнев * [[1825]] — [[Раççей]]пе [[Англи]] [[Çурçĕр Америка|Çурçĕр Америкăра]] [[Анкăл-вырăс конвенцийĕ (1825)|çĕрсене чикĕленĕ пирки конвенципе]] килĕшеççĕ * [[1835]] — «[[Калевала]]» (''капăрл.'') финн эпосĕн пĕрремĕш ĕçĕ пичетрен тухать * [[1854]] — [[АПШ Республика партийĕ]] йĕркеленнĕ * [[1918]] — [[Хусан]]та «[[Канаш (хаçат)|Канаш]]» [[хаçат]]ăн пĕрремеш каларăмĕ тухать. * [[1922]] — [[Евгений Вахтангов]] «[[Принцесса Турандот (Вахтангов театрĕ)|Принцесса Турандот]]» паллă спектакле лартать * [[1935]] — американ [[Карозерс Уоллес Хьюм|Уоллес Карозерс]] [[нейлон]]а синтезлет * [[1991]] — [[Перс кӳлмекĕнчи вăрçă]] вĕçленет * [[1996]] — [[Раççей Федерацийĕ]] [[Европа Канашĕ|Европа Канашне]] кĕрет == Çуралнă == *1533 — [[Мишель де Монтень]], [[Чĕрĕлӳ]] саманин франци çыравçипе философĕ, «Сăнавсем»,(«Опыты») кĕнекен авторĕ. == Вилнĕ == * [[1956]] — [[Боголюбов Александр Николаевич]], генерал-полковник, [[Совет Союзĕн Паттăрĕ]]. {{stub}} [[Категори:Кунсем]] 5cr3misa2rlfoh343ntc2ko4id0zjy3 0 10557 872884 833639 2026-04-15T21:49:28Z Ziv 32730 ([[c:GR|GR]]) [[File:Trencheswwi2.jpg]] → [[File:The British Army on the Western Front, 1914-1918 Q4649.jpg]] → File replacement: changing the name of a duplicate file ([[c:c:GR]]) 872884 wikitext text/x-wiki {{Хĕçпăшаллă хирĕçӳ |conflict = Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи |partof = |image = [[Ӳкерчĕк:WWImontage.jpg|300px]] |caption = '''Сехет сăнни куçнă май: Траншейă урлă каçакан [[Mark IV (танк)|Mark IV]] [[Аслă Британи|британ]] танкĕ; патша флочĕн HMS Irresistible [[линкор]]ĕ (1898) [[Дарданеллы|Дарданелл]] патĕнчи çапăçура [[тинĕс минни]] аркатнă хыççăн шыва путни; [[противогаз]] тăхăннă пулемёт рачёчĕ тата [[биплан]] [[Albatros D.III]]''' |date = [[утă, 28]] [[1914]] — [[чӳк, 11]] [[1918]] |place = [[Европа]], [[Африка]] тата [[Çывăх Тухăç]] (кăштах [[Китай]]ра тата [[Лăпкă океан]] утравĕсенче) |casus = [[империализм|экономика империализмĕ]], сутă-илӳ чаракĕсем, [[хĕçпăшала ăмăртса тăвасси]], [[милитаризм]] тата [[автократи]], [[вăйсен балансĕ (геополитика)|вăйсен балансĕ]], вырăнти конфликтсем, [[Раççей Империйĕ|Раççейри]] тата [[Германи Империйĕ|Германири]] [[пĕтĕмĕшле мобилизаци]] тапăчĕ, [[европа]] [[патшалăх]]ĕсен территори хапсăнăвĕсем тата тамăрлă шантарусем. |result = <small>Германипе унăн тамăрĕсене çĕнтерни. [[Германия империйĕ|Германи]], [[Раççей Империйĕ|Раççей]], [[Осман империйĕ|Осман империсем]] тата [[Австри-Венгри]] арканни. </small> |combatant1 = '''[[Антанта]] тата унăн тамăрĕсем:'''<br /> {{Ялавлани|Раççей Империйĕ}}/[[Раççей республики|республика]] * {{Ялав|Раççей|1918}} [[Совет Раççейĕ (патшалăх)|РСФСР]] ([[1918]] çулхи [[пуш, 3|пушăн 3-мĕшчен]]) {{Ялав|Виççĕмĕш франци республики}} [[Виççĕмĕш Республика|Франци]]<br /> {{Ялавлани|Британи империйĕ}}<br /> {{Ялавлани|Серби|1882}}<br /> {{Ялавлани|Бельги|сутă-илӳ}}<br /> {{Ялавлани|Итали|ТÇВ-1861-1946}} ([[1915]] çултанпа)<br /> {{Ялавлани|Румыни}} ([[1916]] çултанпа)<br /> {{Ялавлани|АПШ|1912}} ([[1917]] çултанпа)<br /> {{Ялавлани|Япони империйĕ}}<br /> ''[[Антанта|тата урăх.]]'' |combatant2 = '''[[Тĕп патшалăхсем]]:'''<br /> {{Ялавлани|Австри-Венгри}}<br /> {{Ялавлани|Германи Империйĕ}}<br /> {{Ялавлани|Осман Империйĕ}}<br /> {{Ялавлани|Болгари|ВМС-1878}} ([[1915]] çултанпа)<br /> |commander1 = {{Ялав|Раççей Империйĕ}} аслă кнеç [[Николай Николаевич Кĕçĕнни|Николай Николаевич]]<br /> {{Ялав|Раççей Империйĕ}} [[Николай II]] †<br /> {{Ялав|Раççей Империйĕ}} [[Алексеев, Михаил Васильевич|М. В. Алексеев]] †<br /> {{Ялав|Раççей Империйĕ}} [[Алексей Алексеевич Брусилов|A.A.Брусилов]]<br /> {{Ялав|Раççей Империйĕ}} [[Корнилов, Лавр Георгиевич|Л. Г. Корнилов]]<br /> {{Ялав|Раççей Империйĕ}} [[Керенский, Александр Фёдорович|А. Ф. Керенский]]<br /> {{Ялав|Раççей Империйĕ}} [[Духонин, Николай Николаевич|Н. Н. Духонин]] †<br /> {{Ялав|Виççĕмĕш франци республики}} [[Пуанкаре, Раймон|Р. Пуанкаре]]<br /> {{Ялав|Виççĕмĕш франци республики}} [[Клемансо, Жорж|Ж. Клемансо]]<br /> {{Ялав|Виççĕмĕш франци республики}} [[Жоффр, Жозеф Жак Сезер|Ж. Жоффр]]<br /> {{Ялав|Виççĕмĕш франци республики}} [[Фош, Фердинанд|Ф. Фош]]<br /> {{Ялав|Виççĕмĕш франци республики}} [[Нивель, Робер|Р. Нивель]]<br /> {{Ялав|Виççĕмĕш франци республики}} [[Петен, Анри Филипп|А. Петен]]<br /> {{Ялав|Виççĕмĕш франци республики}} [[Лиотей Луи Гюбер Гонзальв|Л. Лиотей]]<br /> {{Ялав|Виççĕмĕш франци республики}} [[д'Эсперей Луи Феликс Мария Франсуа Франше|Л. д’Эсперей]]<br /> {{Ялав|Виççĕмĕш франци республики}} [[Галлиэни Жозеф Симон|Ж. Галлиэни]]<br /> {{Ялав|Виççĕмĕш франци республики}} [[Манжен Шарль Мария Эмманюэль|Ш. Манжен]]<br /> {{Ялав|Виççĕмĕш франци республики}} [[Монури Мишель Жозеф|М. Монури]]<br /> {{Ялав|Виççĕмĕш франци республики}} [[Дюбай Огюст Ивон Эдмон|О. Дюбай]]<br /> {{Ялав|Виççĕмĕш франци республики}} [[Кассельнау Эдуар де|Э. де Кассельнау]]<br /> {{Ялав|Виççĕмĕш франци республики}} [[Саррай Морис]]<br /> --> {{Ялав|Британи Империйĕ}} [[Георг V (Аслă Британи патши)|Георг V]]<br /> {{Ялав|Британи Империйĕ}} [[Асквит Герберт Генри|Г. Асквит]]<br /> {{Ялав|Британи Империйĕ}} [[Ллойд Джордж Дэвид|Д. Ллойд Джордж]]<br /> {{Ялав|Британи Империйĕ}} [[Хейг Дуглас|Д. Хейг]]<br /> {{Ялав|Британи Империйĕ}} [[Джеллико Джон|Дж. Джеллико]]<br /> {{Ялав|Британи Империйĕ}} [[Китченер Горацио Герберт|Г. Китченер]] †<br /> {{Ялав|Серби|1882}} принц-регент [[Александр I Карагеоргиевич|Александр]]<br /> {{Ялав|Серби|1882}} [[Путник Радомир|Р. Путник]] †<br /> {{Ялав|Серби|1882}} [[Мишич Живоин|Ж. Мишич]]<br /> {{Ялав|Бельги|сутă-илӳ}} [[Альберт I (Бельги патши)|Альберт I]]<br /> {{Ялав|Италия|ТÇВ-1861-1946}} [[Виктор Эммануил III]]<br /> {{Ялав|Итали|ТÇВ-1861-1946}} [[Кадорна Луиджи|Л. Кадорна]]<br /> {{Ялав|Итали|ТÇВ-1861-1946}} [[Диаз Армандо|А. Диаз]]<br /> {{Ялав|Итали|ТÇВ-1861-1946}} принц [[Луиджи Амедео (Савой тикки тата Абруццкий херцăкĕ)|Луиджи]]<br /> {{Ялав|АПШ|1912}} [[Вильсон Томас Вудро|Т. Вильсон]]<br /> {{Ялав|АПШ|1912}} [[Першинг Джон Джозеф|Дж. Першинг]]<br /> {{Ялав|Япони империйĕ}} [[Окума Сигэнобу]]<br /> {{Ялав|Япони империйĕ}} [[Тэраути Масатакэ]] |commander2 = {{Ялав|Австро-Венгри}} [[Франц Иосиф I]] †<br /> {{Ялав|Австро-Венгри}} [[Карл I (австри императорĕ)|Карл I]]<br /> {{Ялав|Австро-Венгри}} [[Гётцендорф Конрад фон|Ф. фон Гётцендорф]]<br /> {{Ялав|Австро-Венгри}} [[Штрауссенбург Артур Арц фон|А. фон Штрауссенбург]]<br /> {{Ялав|Германи Империйĕ}} [[Вильгельм II (герман императорĕ)|Вильгельм II]]<br /> {{Ялав|Германи Империйĕ}} [[Фалькенхайн Эрих фон|Э. фон Фалькенхайн]]<br /> {{Ялав|Германи Империя}} [[Пауль фон Гинденбург]]<br /> {{Ялав|Германская империя}} [[Мольтке Хельмут Йоганн Людвиг фон|Х. фон Мольтке (Кĕçĕнни)]]<br /> {{Ялав|Германи Империйĕ}} [[Шеер Рейнхард|Р. Шеер]]<br /> {{Ялав|Германи Империйĕ}} [[Людендорф Эрих|Э. Людендорф]]<br /> {{Ялав|Германи Империйĕ}} кронпринц [[Рупрехт (Бавари кронпринцĕ)|Рупрехт]]<br /> {{Ялав|Осман Империйĕ}} [[Мехмед V]] †<br /> {{Ялав|Осман Империйĕ}} [[Мехмед VI]]<br /> {{Ялав|Осман Империйĕ}} [[Энвер-паша]]<br /> {{Ялав|Осман Империйĕ}} [[Ататюрк Мустафа Кемаль|М. Ататюрк]]<br /> {{Ялав|Болгари|ТÇВ-1878}} [[Фердинанд I (царь Болгарии)|Фердинанд I]]<br /> {{Ялав|Болгари|ТÇВ-1878}} [[Вазов Владимир|В. Вазов]]<br /> {{Ялав|Болгари|ТÇВ-1878}} [[Жеков Николаус|Н. Жеков]]<br /> {{Ялав|Болгари|ТÇВ-1878}} [[Стоянов-Тодоров Георг|Г. Стоянов-Тодоров]] |casualties1 = '''Çар çыннисем пуçне хунă:''' 5&nbsp;953&nbsp;372<br /> '''Çар çыннисем аманнă:''' 9&nbsp;723&nbsp;991<br /> '''Çар çыннисем çухалнă:''' 4&nbsp;000&nbsp;676<ref name="Evans">Evans, David. Teach yourself, the First World War, Hodder Arnold, 2004. P. 188</ref> |casualties2 = '''Çар çыннисем пуçне хунă:''' 4&nbsp;043&nbsp;397<br /> '''Çар çыннисем аманнă''': 8&nbsp;465&nbsp;286<br /> '''Çар çыннисем çухалнă:''' 3&nbsp;470&nbsp;138<ref name="Evans"/> }} {{Пĕрремĕш Тĕнче вăрçин çапăçу театрĕсем}} '''Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи''' ([[1914]]—[[1918]]) — [[Çĕр (планета)|Çĕр]] çинчи этемлĕх кун-çулĕнчи пысăк хĕçпăшаллă хирĕçĕвĕсенчен пĕри. 1914 çулхи çĕртме 28-мĕшĕнче «[[Млада Босна]]» террор йĕркелĕвĕн пайташĕ вунтăхăрçулхи серб гимназисчĕ [[Гаврила Принцип]] [[Сараевăри вĕлерӳ|Сараевăра]] [[Франц Фердинанд]] австри [[эрцгерцог]]не вĕлернĕ хыççăн вăрçă тапранса каясси хĕрсех çитет. Вăрçă хыççăн тăватă [[импери]] арканнă: [[Раççей империйĕ|Раççей]], [[Германи империйĕ|Германи]], [[Австро-Венгри империйĕ|Австро-Венгри]] тата [[Осман империйĕ|Осман]] империсем. Вăрçăна хутшăннă патшалăхсенчи 10 млн яхăн çын вилнĕ, 22 млн çын суранланнă.<ref>[http://www.gazeta.ru/news/lenta/2008/11/11/n_1294259.shtml Анăç тĕнче Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи вĕçленнин 90 çулне асăнать]</ref> == Термина палăртни == Историографире çак термина, паллах, [[1939]] çулта [[Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи]] пуçланса кайнă хыççăн палăртнă. Унчен ăна '''Аслă вăрçă''' ([[акăлчан чĕлхи|акăлч.]] The Great War, [[франци чĕлхи|фр.]] La Grande guerre), ятпа усă курнă.[[Раççей Империйĕ|Раççей Империнче]] хăш чух '''Иккĕмĕш Тăван çĕршыв (Аттеçĕр) вăрçи''', çапла та халăхра (революциччен те, хыççăн та) '''германи вăрçи''' тенĕ; кайран [[СССР]] вăхăтĕнче [[большевиксем]] ăна '''империализм вăрçи''' шутне куçарнă. == Хутшăнакансем == ''[[Вар патшалăхсем]]'': [[Германи империйĕ|Германи]], [[Австро-Венгри]], [[Осман империйĕ]], [[Виççемĕш Болгар патшалăхĕ|Болгари]]. ''[[Антанта]]'': [[Раççей империйĕ|Раççей]], [[Франци]], [[Аслă Британи]]. ''Антанта тăмарĕсем'' (Антантăна вăрçăра пулăшнă): [[АПШ]], [[Япони]], [[Серби]], [[Итали]] (вăрçăра Антанта енче 1915 çултанпа, [[Тройственный союз]] пайташĕ пулсан та), [[Черногори]], [[Бельги]], [[Египет]], [[Португали]], [[Румыни]], [[Греци]], [[Бразили]], [[Китай]], [[Куба]], [[Никарагуа]], [[Сиам]], [[Гаити]], [[Либери]], [[Панама]], [[Гватемала]], [[Гондурас]], [[Коста-Рика]], [[Боливи]], [[Доминикан республики]], [[Перу]], [[Уругвай]], [[Эквадор]]. {| class="standard" style="text-align:center" |+ Вăрçă пуçланнин хронологийĕ !Кун, çул !! Кам вăрçăпа тухнă !! Кама вăрçăпа хапсăннă |- | 1914 утă, 28 || Австро-Венгри || [[Серби]] |- | 1914 çурла, 1 || Германи || Раççей |- | 1914 çурла, 2 || Германи || Франци |- | 1914 çурла, 3 || Германи || [[Бельги]] |- | 1914 çурла, 4 || Аслă Британи || Германи |- | 1914 çурла, 5 || [[Черногори]] || Австро-Венгри |- | 1914 çурла, 6 || Австро-Венгри || Раççей |- | 1914 çурла, 6 || Серби || Германи |- | 1914 çурла, 6 || Черногори || Германи |- | 1914 çурла, 12 || Аслă Британи тата Франци || Австро-Венгри |- |1914 çурла, 15 || [[Япони империйĕ|Япони]] || Германи |- | 1914 чӳк, 2 || Раççей || [[Осман империйĕ|Турци]] |- | 1914 чӳк, 5 || Аслă Британи тата Франци || Турци |- | 1915 çу, 23 || Итали || Австро-Венгри |- | 1915 юпа, 14 || [[Болгари]] || Серби |- | 1916 пуш, 9 || Германи || [[Португали]] |- | 1916 çурла, 27 || [[Румыни]] || Австро-Венгри |- | 1916 çурла, 28 || Итали || Германи |- | 1917 ака, 6 || [[АПШ]] || Германи |- | 1917 ака, 7 || [[Панама]] и [[Куба]] || Германи |- | 1917 çĕртме, 27 || [[Греци]] || Германи |- | 1917 утă, 22 || [[Сиам]] || Германи |- | 1917 çурла, 4 || [[Либерия]] || Германи |- | 1917 çурла, 14 || [[Китай]] || Германи |- | 1917 юпа, 26 || [[Бразили]] || Германи |- | 1917 раштав, 7 || АПШ || Австро-Венгри |- | 1918 чӳк, 18 ||colspan="2"| вăрçă вĕçленĕвĕ |} == Вăрçă умĕнхи кун-çул == {{main|Пĕрремĕш Тĕнче вăрçин сăлтавĕсем}} Европăра аслă патшалăхсем— [[Германи империйĕ|Германи]], [[Австро-Венгри империйĕ|Австро-Венгри]], [[Франци]], [[Аслă Британи]], [[Раççей империйĕ|Раççей]] — хушшинче хирĕçлӳсем чĕрре кĕме пуçлаççĕ. [[1870]] çулхи [[франк-прусси вăрçи]] хыççăн йĕркеленнĕ Германи империйĕ Европа континтĕнче политикăпа экономика енчен мала тухасшăн тапаçланма тытăннă. Колонисемшĕн кĕрешме 1871 çулĕ хыççăн кăна пуçласан, Германи патшалăхĕ Англи, Франци, Бельги, Нидерландсемпе Португалин харпăрлăхне хăй майла пайлама шутланă. Германин гегемонлă тĕллевĕсене Раççей, Франци тата Аслă Британи хирĕçлеме пикеннĕ. Çакна пула вĕсем Антанта пĕрлешĕве туса хураççĕ. Тĕрлĕ халăхлă Австро-Венгри, нацисем хушшинчи хирĕçлӳсем пирки пĕрмаях Европăра хĕрӳ кăвайтлă шутланнă, 1908 çулта туртса илнĕ Боснипе Герцеговинăна ([[Босни кризисĕ]] вулăр) алран вĕçертесшĕн мар пулнă. Вăл Балканри пĕтĕм славянсен хӳтĕлевçи — Раççейпе кăнтăр славянсене пĕрлештерме хăтланнă Сербие хирĕç тăрмашнă. [[Малти Тухăçра]] пур патшалăхсен тĕллевĕсем пĕр çĕре тăрăннă, вĕсем арканакан [[Осман империйĕ|Осман империн]] ([[Турци]]) пурлăхне хапсăннă. Антанта патшалăхĕсем, пĕр енчен, Германипе Австро-Венгри, тепĕр енчен, талпăшни Пĕрремĕш Тĕнче вăрçине тĕксе çитернĕ. 1914 çул тĕлне икĕ ушкăн чăмăртаннă: [[Антанта]] (вырăс-франци, анкăл-франци, каярах анкăл-вырăс пĕрлешĕвĕ [[1907]], хыççăн йĕркеленнĕ): * Раççей империйĕ; * Аслă Британи; * Франци. Блок [[Виççĕллĕ пĕрлешӳ]]: * Германи; * Австро-Венгри; * [[Итали]]. Итали, çапах та, вăрçăна [[1915]] çулта Антанта енче кĕнĕ — Германипе Австро-Венгри çумне вăрçă тапхăрĕнче [[Турци]]пе [[Болгари]] хутшăнса, [[Тăваттăллă Пĕрлешӳ]] (е Вар патшалăхĕсен блокĕ) йĕркеленĕ. Тĕрлĕ çăлкуçсенче асăннă вăрçă сăлтавĕсем шутне [[империализм|экономика империализмĕ]], суту-илу чаракĕсем, [[хĕçпăшал кӳпелĕвĕ]], [[милитаризм]] тата [[автократи]], [[вăйсен балансĕ (геополитика)|вăйсен балансĕ]], унчен пулса иртнĕ вырăнти хирĕçӳсем ([[Балкан вăрçисем]], [[Итал-турккă вăрçи]]), Раççейпе Германири [[пĕтĕмĕшле мобилизаци]] тапачĕсем, территори хапсăнăвесем, [[европа]] [[патшалăх]]ĕсен тăмарлă шантарусем кĕртнĕ. {{Цитата пуçламăшĕ}} Пур те вăрçă пуçланнин сăлтавне шыраççĕ те тупаймаççĕ. Вĕсен тĕпчени кăлăхах,тупсăмне вĕсем тупаймĕç. Вăрçă пĕр сăлтавран çеç мар, вăл пĕр харăсах пур сăлтавран тапранса кайнă. {{Цитата вĕçĕ|çăлкуç=Томас Вудро Вильсон}} == Хĕçпăшаллă вăйсенчи лару-тăрăвĕ == {| class="standard" style="text-align:center" !colspan="6"| Тĕп патшалăхсен хĕçпăшаллă вăйĕсем |- !Патшалăх ||Лăпкă тапхăрти çар йышĕ (пин çын)|| Мобилизаци хыççăн çар йышĕ (пин çын) || Çăмăл кĕпçе|| Уйри артиллерин йывăр кĕпçи || Самолётсем |- | Германи || 768|| 3822 || 4840 || 1688 || 232 |- | Австро-Венгри ||478|| 2300 || 3104 || 168 || 65 |- | '''Пурĕпе''' || '''1246''' || '''6122''' || '''7944''' || '''1856''' || '''297''' |- !colspan="6"|Антанта хĕçпăшаллă вăйĕсем |- !Патшалăх || Лăпкă тапхăрти çар йышĕ (пин çын)|| Мобилизаци хыççăн çар йышĕ (пин çын)|| Çăмăл кĕпçе|| Уйри артиллерин йывăр кĕпçи || Самолётсем |- | Раççей ||1423|| 5338 || 6848 || 240 || 263 |- | Аслă Британи ||411 || 1000 || 1226 || 126 || 90 |- | Франци ||884|| 3781 || 3360 || 84 || 156 |- | '''Пурĕпе''' || '''2718''' || '''10&nbsp;119''' || '''11&nbsp;434''' || '''450''' || '''509''' |} == Вăрçă тапранса кайни == [[Сараево]] хулинче [[1914]] çулта [[çĕртме, 28]] «Млада Босна» вăрттăн ушкăнра тăнă вунтăхăр çулхи серб студенчĕ [[Гаврила Принцип]] Австри эрцгерцогне Франц Фердинанда пăшалпа пенĕ. Çакăн хыççăн ĕнтĕ вăрçă тапранса каять. Çак пысăк вăрçă пуçланичченех Европăри аслă патшалăхсем — Германи, Австро-Венгри, Франци, Аслă Британи, Раççей — хушшинче пĕр-пĕринпе килĕшмен самантсем чылайланса пынă. Германи экономики хăвачĕ хăпарса пынă май ăна тĕнчери сутлăх пасарĕсене тата пуянлăх управĕсене пайлас вăхăт çитсе тăнă, анчах çак ĕçсене Аслă Британи хирĕç пулнă. Французсемпе германсем чикĕ çумĕнчи тавлашуллă çĕрсемшĕн (Эльзаспа Лотаринги) хирĕçме тытăннă. Çывăх Тухăçра пĕтĕм патшалăхсем арканма пуçланнă Осман империйĕн (Турци) çĕрĕсене пайлама (хăйсен айне тума) хатерленсе тăнă. * Çурла, 4 — германи çарĕсем Бельгине тапăнса кĕнĕ. Çав кунах Аслă Британи, Раççейпе Франци умĕнчи пĕрлĕх явăпĕсене пурнăçласа, Германине хирĕç вăрçă пуçланине пĕлтернĕ. * 1914, авăн (?)— пĕрремĕш (Марна çинчи) çапăçу. * 1914 çулхи Тухăç-Прус операцийĕ. Галицири çапăçу Вăрçă икĕ тĕп вăрçă театăрĕсенче пынă. * Анăç тата Тухăç Европăра; * Балканра, Çурçĕр Италиире, колонисенче — Африкăра, Китайра, Океанире. [[Юпа, 26]] нимĕç шывайкимми U-24 (капитан-лейтенант Шнейдер) французсен «Амираль Гантом» пăрахутне торпедăланă. Пăрахут çинче вăрçă хăрушăвĕнчен таракан 2000 бельги çынни пулнă. Вĕсенчен 40 çын вилĕм тупнă. == 1914 çулхи кампани == [[Ӳкерчĕк:Europe 1914 bg.png|thumb|left|280px|[[1914]] çулхи Европа.]] * [[çĕртме, 28]] Австро-Венгри Серби умне ультиматум лартнă (эрцгерцога вĕлернĕ серб террорисчĕсене тытса пама хушнă), Серби ультиматумпа килĕшмен, çавăнпа Австро-Венгри Сербине вăрçă пуçланнине пĕлтернĕ. * [[çĕртме, 30]] çакăн хыççăн Раççей çар мобилизаци тума тапăч кăларнă, вара Германи Раççей умне мобилизацине 12 сехет хушшинче чармалла тесе ультиматум лартнă. * [[çурла, 1]] — Германи Раççее хирĕç вăрçă пуçланине пĕлтернĕ. * [[çурла, 2]] — Германи [[Люксембург]]а оккупациленĕ те Бельги умне германи çарĕсене Бельги çĕрĕ витĕр Францине ирттерсе ямалла ультиматум лартнă. * [[çурла, 3]] — Германи Францине хирĕç вăрçă пуçланине пĕлтернĕ. == 1915 çулхи кампани == [[:ru:File:Маскировка позиции пулемёта.jpg|Пытантарса лартнă пулемёт вырăнĕ. 1915]] * Горлица талпăнăвĕ * Изонцо çинчи пĕрремĕш çапăçу * Изонцо çинчи иккĕмĕш çапăçу * Изонцо çинчи виççĕмĕш çапăçу * Изонцо çинчи тăваттăмĕш çапăçу Вăрçă пуçлансанах тӳрех паллă пулать, çак хаяр кĕрешӳ тăсăмĕ вăрăм туртăмлă пулать. Антанта çĕршывĕсем, хăйсен вăйĕсем чылай пулсан та, пĕрлĕхлĕ ĕçсем тытса пырайман, çакăнпа уса курса Германи нумай тапхăр тапа тан вăрçма пултарнă. Пĕрремĕш ăстрăм вăрçă хирĕсенче çапăçусем çав тери анлă пулса каяççĕ, весенче чылай халăхлă çарсем хутшăнаççĕ. Çавăн пекех пĕрмĕш хут танксене, авиацийе, дредноутсене (карапсене), хими хĕç-пăшалне çапăçусене кĕртнĕ. Раççей çарĕсем пĕрре çеç мар тăшманăн дивизийĕсене хăйсем çине çавăрса тăмарĕсене пĕтĕмпех çапса аркатиччен хăтарса пынă. == 1916 çулхи вăрçă кампанийĕ == [[Ӳкерчĕк:RussianExpeditionaryForceinFrance.jpg|thumb|210px|left|Францири [[Вырăс экспедици корпусĕ]]. [[1916]] çулхи çу, [[Шампань]]. 1-мĕш бригадăн пуçлăхĕ генерал Лохвицкий вырăс тата франци офицерĕсемпе позицисене пăхса çӳрет]] [[Ӳкерчĕк:Военный заем 1916 г. Реклама в Ниве, ноябрь 1916.jpg|thumb|250px| 1916 çулхи вăрçă кивçенĕ. «[[Нива (журнал)|Нива]]» журналри янрав]] * Брусилов талпăнăвĕ; * Сомма çумĕнчи çапăçу * Ютланди çапăçăвĕ; * Верден çумĕнчи çапăçу * Изонцо çинчи пиллĕккĕмĕш çапăçу * Изонцо çинчи ултăмĕш çапăçу * Изонцо çинчи çиччĕмĕш çапăçу * Изонцо çинчи саккăрмĕш çапăçу * Изонцо çинчи тăхăрмĕш çапăçу == 1917 çулхи вăрçă кампанийĕ == [[Ӳкерчĕк:EasternFront1917.jpg|thumb|Тухăç фрончĕ (1917 çулхи кăрлач, 1 — авăн, 1)]] * Изонцо çинчи вуннăмĕш çапăçу * Изонцо çинчи вунпĕрмĕш çапăçу * Изонцо çинчи вуниккĕмĕш çапăçу (Капоретто патĕнчи çапăçу) Нимĕçсемпе австро-венгăрсем çивĕч кĕрешнĕ пулин те, 1917 çул тĕлне çĕнтерӳ ĕçĕсем Антанта енне тайăлса пынă. Италия 1915 çулта Австро-Венгрине хирĕç вăрçă пуçлать. Антанта майлă АПШ тухать. 1916 , çурла Антантă çумне Румыни тăрать, анчах та ăнăçу çухалать; унăн çĕрĕсенегермани блокĕн çарĕсем йышăнаççĕ. Раççейри шалти ĕçĕсем хĕрсе кайнипе Февраль революцийĕ çĕнтерет, каярах Октябрь революцийĕ, çакăн хыççăн Раççей хăй шутпа вăрçăран тухса ӳкет (Брест мирĕ çырнă хыççăн), мĕншĕн тесен 1917 çулта Раççей вăрçă ĕçĕсене малалла тăсма пултарайман. Çак çăмăллăха пула Германи тепĕр çул хушши вăрçа тăсса пырать. == 1918 çулхи кампани == === Антанта çĕнтерĕвĕсем === {{main|Пĕрремĕш Тĕнче вăрçинчи Германи капитуляцийĕ}} [[Ӳкерчĕк:The British Army on the Western Front, 1914-1918 Q4649.jpg|200px|thumb|Анăç фронтĕнчи окопсем]] * Витторио-Венето патĕнчи итальянсемпе австрисен çапăçăвĕ. * 1918 çулта чӳк уйăхĕнчи ăнăçусăр тапăну хыççăн (Анăç фрончĕ) Германире те революции пуçланнă (чӳк, 9 Вильгельм кайсера пĕрхĕтнĕ те Веймар республики йĕркеленĕ). * 1918 чӳк, 11 германии тата тăмарлă çарпуçлăхĕ Компьенре çапăçусене чарса лартнă, çакăнпа Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи пăчланса ларать. * Чӳк уйăхĕнче Австро-Венгри темиçе çĕршыва пайланса каять; монархи йĕркине пĕтерсе хунă. [[1919]] çулта Парижри мирлĕ конференцире [[нимĕçсем]] Версаль килĕшӳ хучĕ çине ал пуснă. Çавăн чухнех ытти килĕшӳ хучĕсене çирĕплетнĕ: * Германипе (Версаль килĕшĕвĕ 1919) * Австрипе (Сен-Жермен мирлĕ хучĕ 1919) * Болгарипе (Нейи мирлĕ хучĕ 1919) * Венгрипе (Трианон мирлĕ хучĕ [[1920]]) * Турципе (Севр мирлĕ хучĕ 1920). === Раççей вăрçăран тухни === {{main|Брест мирĕ|Германи большевиксене укçа пани}} == Вăрçă вĕçĕн пĕтĕмлетĕвĕсем == === Тулаш политика === Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи хыççăн тăватă импери хавшакланса саланса кайнă: Германи, Раççей, Австрипе Венгри тата Осман империйĕсем, юлашки иккĕшĕ пайланса кайнă, Германи тата Раççей монархийĕсене аркатнă, территорийĕсене сахаллатнă, экономика енчен хавшаннă. === Территори улшăнăвĕсем === == Пĕрремĕш Тĕнче вăрçинчи çухатусем == {{main|Пĕрремĕш Тĕнче вăрçинчи çухатусем}} Хутшăнакан патшалăхсен хĕçпăшаллă çарĕсен çухатăвĕсем 10 миллион çынна яхăн çитнĕ. Халиччен те лăпкă пурăнакан халăх вăрçă вăхăтĕнче мĕн чухле пĕтнĕ пирки пĕтĕмлетнĕ хыпар çук. Вăрçăна пула тухнă выçлăхпа эпидемисенче, сахалтан та 20 миллион çын çĕре кĕнĕ<ref>[https://web.archive.org/web/20050504125848/http://www.cultinfo.ru/fulltext/1/001/008/087/877.htm Первая мировая война 1914—1918]</ref>. == Çав вăхăтра пурăннă çынсен шухăшĕсем == {{Цитата пуçламăшĕ}} Этемлĕх нихăçан та çакăн пек тăрăмра пулман. Ырлăхăн çӳллĕрех шайне çитеймен, ăс-халăн пуянлахĕпе усă курма пĕлмен çын аллине пĕрремĕш хут пач юлми шанчăксăр пĕтĕм этемлĕхе пĕтерме пултаракан хĕç-пăшал лекрĕ. Çакăн пек пулчĕ малтанхи ăрусен пур чаплă кун-çулăн, пур мухтав ĕçĕсен çитĕнĕвĕ. Çынсен чарăнса тăрса хăйсен яваплăхĕ пирки шухăшласа илмелле. Вилĕм сыхласа х тăрать, итлекенскер, кĕтекенскер, хĕсмете кĕрсе пĕтĕм халăхсене шăлса яма хатĕрскер, кирлĕ пулсан, цивилизацие тусана кăларма та пултарть, чĕрĕлме пĕр шанăç та хăвармасть. Вăл хушасса çеç кĕтет. Вилĕм çак хăраса ӳкнĕ черчен чунран сăмах кĕтсе тăрать, вăлах çак хăйех инкеке лекнĕ чуна хушса тăраканĕ пулса тăчĕ. {{Цитата вĕçĕ|çăлкуç=Черчилль<ref>Черчилль В. [http://grachev62.narod.ru/churchill/chapt20.htm Мировой кризис]. М.-Л.: Государственное военное издательство, 1932.</ref>}} == Вăрçă астăвăмĕ == === Франци, Аслă Британи, Польша === === Раççей === Вăрçăри çухатусем чи чылай пулнă пулин те, Раççейре официаллă Пĕрремĕш Тĕнче вăрçинче пуçне хунă çынсен астăвăм куне палăртмаççĕ. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Çавăн пекех пăхăр == [[Ӳкерчĕк:Вооруж мир и война 353 354 Нива 1914.jpg|''Вооружённый мир и война''. Описание требований Германии в будущей войне. 1914]] * [[Раççей çарĕн Францири экспедици корпусĕ]] * [[Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи]] * [[Талергоф]] * [[Октябрь революцийĕ]] * [[Пĕрремĕш Тĕнче вăрçин тыткăнри çар çыннисем]] * [[Аслă Тĕп çарпуçăн Ставки]] * [[Эрмен геноцичĕ]] * [[XX ĕмĕрĕн вăрçисем]] * [[Бразили Пĕрремĕш Тĕнче вăрçинче]] * [[Раççейĕн территори экспансийĕ]] * [[Пĕрремĕш Тĕнче вăрçинче Раççей империн конфесси политики]] * [[Япони Пĕрремĕш Тĕнче вăрçинче]] == Документлă кинофильмсем == == Вуламалли == * Зайончковский А. М.: Первая мировая война * Мировая война в цифрах * Шамбаров В.: За Веру, Царя и Отечество * ''[[Яковлев Николай Николаевич (историк)|Яковлев Н.]]'' [http://webreading.ru/sci_/sci_history/nikolay-yakovlev-1-avgusta-1914.html 1 августа 1914.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728030442/http://webreading.ru/sci_/sci_history/nikolay-yakovlev-1-avgusta-1914.html |date=2011-07-28 }} — М: Молодая гвардия, 1974. * Книга:История первой мировой войны 1914—1918 гг. * Де-Лазари П. Н. [http://supotnitskiy.ru/book/book5.htm Химическое оружие на фронтах мировой войны 1914—1918 гг.] * [[Мельгунов, Сергей Петрович|Мельгунов С. П.]] [http://bookz.ru/authors/mel_gunov-sergei/zolotoi-_765/1-zolotoi-_765.html «Золотой немецкий ключ» к большевистской ревполюции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091118024603/http://bookz.ru/authors/mel_gunov-sergei/zolotoi-_765/1-zolotoi-_765.html |date=2009-11-18 }} Парис: 1940 * Лиддел Гарт Б., «Энциклопедия военного искусства = Стратегия непрямых действий», ч. 2: Стратегия первой мировой войны, [http://militera.lib.ru/science/liddel_hart1/index.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101109144630/http://militera.lib.ru/science/liddel_hart1/index.html |date=2010-11-09 }}, М.—СПб., издательство АСТ, Терра Фантастика, 2003, с. 183—244. * Такман Барбара. [http://militera.lib.ru/h/tuchman/ Первый блицкриг. Август 1914] [= Tuchman Barbara W. The Guns of August] / {{М}}.: АСТ, СПб.: Terra Fantastica, 1999 == Каçăсем == {{commonscat|World War I}} * [http://www.rusempire.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=53&Itemid=63 Первая мировая война (Великая война). Предпосылки. Сражения. Битвы. Итоги войны] * [http://www.hrono.ru/1914voina.html Хронология Первой мировой войны] * [http://reibert.info/heer/06/01/index.htm Немецкая полевая экипировка Первой мировой войны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091118075711/http://reibert.info/heer/06/01/index.htm |date=2009-11-18 }} * [http://users.erols.com/mwhite28/warstat1.htm#WW1 Source List and Detailed Death Tolls for the Twentieth Century Hemoclysm. First World War] * http://www.firstworldwar.com {{ref-en}} * [http://www.snowball.ru/forums/?board=history&action=view&id=776393&ts=20070215113429 Различные ссылки по Первой мировой] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101120095549/http://www.snowball.ru/forums/?board=history&action=view&id=776393&ts=20070215113429 |date=2010-11-20 }} * [http://www.firstwar.info/ Первая мировая война] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906141336/http://www.firstwar.info/ |date=2008-09-06 }} * [http://www.grwar.ru/ Русская армия в Великой войне] * В. Воронин. [http://www.sovsekretno.ru/magazines/article/2269 «Русские не сдаются». К 95-летию начала Первой мировой войны] * [http://www.perspektivy.info/table/obrazy_rossii_i_francii_i_pamyat_o_pervoiy_mirovoiy_voiyne_v_sovremennom_obschestvennom_soznanii_nashih_stran_2009-0-30-50-48.htm Образы России и Франции и память о Первой мировой войне в современном общественном сознании наших стран. Круглый стол в Институте демократии и сотрудничества. Париж, 7 ноября 2008] ; Фотографисем * [http://www.youtube.com/watch?v=5zWDOZ4w8YE&NR=1] [[Кермен лапамĕ]]нче Николай II Германие вăрçă хыпарлать * [http://www.worldwaronecolorphotos.com/ Пĕрремĕш Тĕнче вăрçин сăрă фотографисем] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150213015826/http://worldwaronecolorphotos.com/ |date=2015-02-13 }} * http://wwi.hut2.ru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107030235/http://wwi.hut2.ru/ |date=2010-01-07 }} * https://web.archive.org/web/20050224192639/http://www.cultinfo.ru/fulltext/1/001/008/004/263.htm * [http://www.flickr.com/photos/65817306@N00/sets/486575/ WWI Eastern Front Foto] {{Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи умĕнхи тата хыççăнхи ĕçĕсем}} {{Пĕрремĕш Тĕнче вăрçин паллă пулăмĕсем}} {{ПТВ порталĕ}} [[Категори:Вăрçăсем]] [[Категори:Пĕрремĕш Тĕнче вăрçи]] 7pfmwjzx2y92i9c4byzu11ko4ce9xr5 0 22256 872883 844718 2026-04-15T21:00:03Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 872883 wikitext text/x-wiki {{Чĕлхе |тĕс = инди-европа |ят =Исланд чĕлхи |тăван ят =íslenska |патшалăхсем =[[Исланди]], [[Дани]], [[Канада]] |регионсем = |официаллă чĕлхе =[[Исланди]] |йĕркелекен =[[Исланд чĕлхе институчĕ]] |калаçакан йышĕ =306 000 |рейтинг = |статус = |çухалнă = |категори =[[Еврази чĕлхисем]] |классификаци = [[Инди-европа чĕлхисем|Инди-европа çемьи]] :[[Герман чĕлхисем|Герман турачĕ]] ::[[Скандинави чĕлхисем|Скандинави ушканĕ]] :::Утрав кĕçĕн ушкăнĕ |çыру =[[Латин алфавичĕ|латиница]] <small>([[исланд алфавичĕ]])</small> |ГОСТ 7.75–97 =исл 225 | ISO1 = is | ISO2 = isl | ISO3 = isl }} '''Исланд чĕлхи''' ({{lang-is|íslenska}} [[IPA|[islεnska]]]) — исландсен чĕлхи, [[Исланди]]н патшалăх чĕлхи, [[герман чĕлхисем|герман чĕлхисен]] [[Скандинави чĕлхисем|скандинави ушкăнне]] кĕрет. === Морфологи === {{main|Исланд чĕлхин морфологийĕ}} === Синтаксис === === Лексика === == Антропонимика == {{main|Исланд ячĕ}} == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Вуламалли == * Берков В. П. Исландский язык // Современные германские языки. СПб., 1996. * Кузьменко Ю. К. Фонологическая эволюция германских языков. Л., 1991. * Либерман А. С. Исландская просодика. Л., 1971. * Стеблин-Каменский М. И. Древнеисландский язык. М., 1955. * Стеблин-Каменский М. И. История скандинавских языков. М.-Л., 1953. * Циммерлинг А. В. История исландского языка // Atlantica. Записки по исторической поэтике. Вып. 2. М., 1996. * Циммерлинг А. В. Типологический синтаксис скандинавских языков. М., 2002. * Faarlund J.T. The notion of oblique subject and its status in the history of Icelandic // Grammatical relations in Change / Ed. by J. T. Faarlund. Benjamins, 2001. * Haugen E. Die Skandinavischen Sprachen. Hamburg, 1984. * Heusler A. Altisländisches Elementarbuch. Hdlb., 1913. * Íslensk tunga I—III. Reykjavík, 2005. * Magnús Péursson. Lehrbuch der isländischen Sprache. Hamb., 1981. * Modern Icelandic Syntax // Syntax and Semantics. Vol. 24. / Ed. by J. Maling, A. Zaenen. 1990. * Noreen A. Altisländische und Altnorwegische Grammatik (Laut- und Flexionslehre). Halle, 1923. * Stefán Einarsson. Icelandic. Grammar, texts, glossary. Baltimore, 1949. * Stefán Karlsson. Tungan // Íslensk þjóðmenning VI. Reykjavík, 1993. * The Nordic Languages: An international handbook of the history of the North Germanic languages. Vol. 1. B.; N. Y., 2002. * Torp A., Vikþr L. Hovuddrag i norsk språkhistorie. Ad notam Gyldendal. Bergen, 1993. ; Сăмахсарсем: * Берков В. П. Исландско-русский словарь. Составил канд. филол. наук доцент В. П. Берков при участии магистра А. Бёдварссона. М., 1962. * Русско-исландский словарь / Сост. Хельги Харальдссон / Под ред. В. П. Беркова. Рейкьявик, 1996. * Árni Böðvarsson. Íslensk Orðabók, Mál ok Menning/ Árni Böðvarsson, Reykjavík, 1993. == Каçăсем == * Берков В. П. [http://norse.ulver.com/articles/berkov/names.html О передаче исландских собственных имен.] * Университет Исландии: ([http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041020000000/www.hi.is/page/hi_is_english_frontpage English]) ([http://www.hi.is/ Icelandic]) ** [http://www.ismal.hi.is/malsten.htm Íslensk málstöð (The Icelandic Language Institute)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140203100845/http://www.ismal.hi.is/malsten.htm |date=2014-02-03 }} ** [http://lexis.hi.is/ Lexicographical Institute of Háskóli Íslands / Orðabók Háskóla Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140219183513/http://lexis.hi.is/ |date=2014-02-19 }} ** [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041021000000/www.hi.is/nam/islenska/ Íslenskuskor Háskóla Íslands] * [http://www.hum.uit.no/a/svenonius/lingua/flow/li/minig/enmini_is.html An Icelandic minigrammar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070514225342/http://www.hum.uit.no/a/svenonius/lingua/flow/li/minig/enmini_is.html |date=2007-05-14 }} * [http://www2.hu-berlin.de/bragi BRAGI] — website on the Icelandic language, primarily in Icelandic and German, though other languages are available for some sub-pages. * [http://www.rimur.is/ Iðunn — Poetry society] ** [http://www.rimur.is/?i=4 Bragfræði og Háttatal] * [http://digital.library.wisc.edu/1711.dl/IcelOnline.IEOrd Icelandic-English Dictionary / Íslensk-ensk orðabók] Sverrir Hólmarsson, Christopher Sanders, John Tucker. Searchable dictionary from the University of Wisconsin-Madison Libraries * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041109140952/www.msfelag.is/lettmeti/malshaettir.htm Some Icelandic sayings] * [http://www.mannanofn.com/ Meanings of Icelandic names] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060717184442/http://www.mannanofn.com/ |date=2006-07-17 }} * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=isl Ethnologue report for the Icelandic language] (about [[Ethnologue]]) * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041103044320/www.ma.is/kenn/svp/kennsluefni/malfar/fyrsta.htm Daily spoken Icelandic — a little help] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041102110435/www.ma.is/kenn/svp/pistlar/default.htm Mannamál, Some tricky points of daily spoken Icelandic] * [http://www.websters-online-dictionary.org/definition/Icelandic-english/ Icelandic — English Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040411012330/http://www.websters-online-dictionary.org/definition/Icelandic-english/ |date=2004-04-11 }}: from Webster’s Rosetta Edition. * [http://www.islenska.de/index.html Íslenska — German magazine for Learners of Icelandic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214111750/http://www.islenska.de/index.html |date=2013-12-14 }} * [http://mimir.dettifoss.org/ Mimir — Online Icelandic grammar notebook] * [http://briem.ismennt.is Thorn and eth: how to get them right] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310043301/http://briem.ismennt.is/ |date=2016-03-10 }} * [http://www.verbix.com/languages/icelandic.shtml Verbix — an online Icelandic verb conjugator] * [http://www.lexis.hi.is/beygingarlysing/index.html An online declension tool for Icelandic nouns] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080306054532/http://www.lexis.hi.is/beygingarlysing/index.html |date=2008-03-06 }} * [http://www.mentalcode.com/nl/islenska/index.page Mentalcode — Icelandic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080311174727/http://www.mentalcode.com/nl/islenska/index.page |date=2008-03-11 }} * [http://gis.bofh.is/ornefnaskra/ Örnefnaskrá Íslands — Icelandic place names directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040603182749/http://gis.bofh.is/ornefnaskra/ |date=2004-06-03 }} {{Скандинави чĕлхисем}} {{Хальхи герман чĕлхисем}} {{Interwiki|code=is|Forsíða|исландла|}} {{lang-stub}} [[Категори:Скандинави чĕлхисем]] [[Категори:Исланд чĕлхи|*]] [[Категори:Исланди чĕлхисем]] 6cd5hb1b8b7isvgo9xh55hohyo92hin 3 23712 872889 443342 2026-04-16T07:23:55Z DigitalSpace 23914 /* Лезгин халӑхӗсем—>Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем */ ҫӗнӗ тема 872889 wikitext text/x-wiki Аван-и эсир? Википедине килĕрех! [[User:FLAGELLVM DEI|<span style="background:#ccc;border:1px solid #000;color:#000;font-family:serif;font-variant:small-caps;letter-spacing:2px;padding:0 2px 0 4px;text-shadow:#fff 0 1px">Flagellvm·Dei</span>]] 14:32, 26 авăн 2010 (UTC) == Request for translation. Yanka Kupala and Yakub Kolas == Warm greeting from Belarusian Wikipedia! This year we celebrate 130. birthday of Belarusian great poets [[en:Yanka Kupala]] and [[en:Yakub Kolas]] Could you help us to translate articles into your unique and honourable language? Thank you in advance! --[[Хутшăнакан:Rymchonak|Rymchonak]] 17:22, 15 кăрлач уйăхĕн 2012 (UTC) == Request == Вы можете улучшить [[Леди Гага]], [[Селена Гомес]] и [[Деми Ловато]], а также создавать статьи о [[:ru:Ники Минаж|Ники Минаж]] и [[:ru:Бибер, Джастин|Джастин Бибер]]? Спасибо. --[[Хутшăнакан:GNA 847|GNA 847]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:GNA 847|обсуждение]]) 10:34, 31 пуш уйăхĕн 2012 (UTC) == [[Тăм-пуленке]] == Салам, Ikur21! Çак ята улăштармалла пулĕ... '''Тăмлă шаршан''' ({{lang-ru|Глиняная поленица}}) тесен тĕрĕсрех пулать, ман шухăшпа. Эсир епле шутлатăр? [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|обсуждение]]) 10:28, 20 юпа уйăхĕн 2012 (UTC) == Лезгин халӑхӗсем—>[[Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем]] == Салам. Статьяна «Лезгин халӑхӗсем» тесе улӑштартӑм (—> «[[Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем]].»). Ку халӑхсем пӗр чӗлхе ушкӑнне кӗреҫҫӗ, вӗсене чӗлхе кӑна пӗрлештерет (ҫуралнипе мар). [[Хутшăнакан:DigitalSpace|DigitalSpace]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:DigitalSpace|сӳтсе явни]]) 07:23, 16 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC) c0q3m8xc9vx0imws0q8c52q8rpfdgty 872891 872889 2026-04-16T07:28:09Z DigitalSpace 23914 /* Лезгин халӑхӗсем—>Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем */ 872891 wikitext text/x-wiki Аван-и эсир? Википедине килĕрех! [[User:FLAGELLVM DEI|<span style="background:#ccc;border:1px solid #000;color:#000;font-family:serif;font-variant:small-caps;letter-spacing:2px;padding:0 2px 0 4px;text-shadow:#fff 0 1px">Flagellvm·Dei</span>]] 14:32, 26 авăн 2010 (UTC) == Request for translation. Yanka Kupala and Yakub Kolas == Warm greeting from Belarusian Wikipedia! This year we celebrate 130. birthday of Belarusian great poets [[en:Yanka Kupala]] and [[en:Yakub Kolas]] Could you help us to translate articles into your unique and honourable language? Thank you in advance! --[[Хутшăнакан:Rymchonak|Rymchonak]] 17:22, 15 кăрлач уйăхĕн 2012 (UTC) == Request == Вы можете улучшить [[Леди Гага]], [[Селена Гомес]] и [[Деми Ловато]], а также создавать статьи о [[:ru:Ники Минаж|Ники Минаж]] и [[:ru:Бибер, Джастин|Джастин Бибер]]? Спасибо. --[[Хутшăнакан:GNA 847|GNA 847]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:GNA 847|обсуждение]]) 10:34, 31 пуш уйăхĕн 2012 (UTC) == [[Тăм-пуленке]] == Салам, Ikur21! Çак ята улăштармалла пулĕ... '''Тăмлă шаршан''' ({{lang-ru|Глиняная поленица}}) тесен тĕрĕсрех пулать, ман шухăшпа. Эсир епле шутлатăр? [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|обсуждение]]) 10:28, 20 юпа уйăхĕн 2012 (UTC) == Лезгин халӑхӗсем—>[[Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем]] == Салам. Статьяна «Лезгин халӑхӗсем» тесе улӑштартӑм (—> «[[Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем]].»). Ку халӑхсем пӗр чӗлхе ушкӑнне кӗреҫҫӗ, вӗсене чӗлхе кӑна пӗрлештерет (ҫуралнипе мар). Ытти статьясене пурне те пӗр пользователь тӗрлӗ аккаунтпа ҫырнӑ. Ку ыйтӑва хальхи вӑхӑтра EN-wiki-ра сӳтсе яваҫҫӗ [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Lezgic_peoples] [https://en.wikipedia.org/wiki/User_talk:DigitalSpace#Warning]. [[Хутшăнакан:DigitalSpace|DigitalSpace]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:DigitalSpace|сӳтсе явни]]) 07:28, 16 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC) l1289rfhsu78ar1ya81x373mdn9tnna 872892 872891 2026-04-16T07:29:18Z DigitalSpace 23914 /* Лезгин халӑхӗсем—>Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем */ 872892 wikitext text/x-wiki Аван-и эсир? Википедине килĕрех! [[User:FLAGELLVM DEI|<span style="background:#ccc;border:1px solid #000;color:#000;font-family:serif;font-variant:small-caps;letter-spacing:2px;padding:0 2px 0 4px;text-shadow:#fff 0 1px">Flagellvm·Dei</span>]] 14:32, 26 авăн 2010 (UTC) == Request for translation. Yanka Kupala and Yakub Kolas == Warm greeting from Belarusian Wikipedia! This year we celebrate 130. birthday of Belarusian great poets [[en:Yanka Kupala]] and [[en:Yakub Kolas]] Could you help us to translate articles into your unique and honourable language? Thank you in advance! --[[Хутшăнакан:Rymchonak|Rymchonak]] 17:22, 15 кăрлач уйăхĕн 2012 (UTC) == Request == Вы можете улучшить [[Леди Гага]], [[Селена Гомес]] и [[Деми Ловато]], а также создавать статьи о [[:ru:Ники Минаж|Ники Минаж]] и [[:ru:Бибер, Джастин|Джастин Бибер]]? Спасибо. --[[Хутшăнакан:GNA 847|GNA 847]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:GNA 847|обсуждение]]) 10:34, 31 пуш уйăхĕн 2012 (UTC) == [[Тăм-пуленке]] == Салам, Ikur21! Çак ята улăштармалла пулĕ... '''Тăмлă шаршан''' ({{lang-ru|Глиняная поленица}}) тесен тĕрĕсрех пулать, ман шухăшпа. Эсир епле шутлатăр? [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|обсуждение]]) 10:28, 20 юпа уйăхĕн 2012 (UTC) == Лезгин халӑхӗсем—>[[Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем]] == Салам. Статьяна «Лезгин халӑхӗсем» тесе улӑштартӑм (—> «[[Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем]].»). Ку халӑхсем пӗр чӗлхе ушкӑнне кӗреҫҫӗ, вӗсене чӗлхе кӑна пӗрлештерет (ҫуралнипе мар). Ытти статьясене пурне (Википедин ытти чӗлхе пайӗсенче) те пӗр пользователь тӗрлӗ аккаунтпа ҫырнӑ. Ку ыйтӑва хальхи вӑхӑтра EN-wiki-ра сӳтсе яваҫҫӗ [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Lezgic_peoples] [https://en.wikipedia.org/wiki/User_talk:DigitalSpace#Warning]. [[Хутшăнакан:DigitalSpace|DigitalSpace]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:DigitalSpace|сӳтсе явни]]) 07:28, 16 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC) 2xovpb4e2dvrsc5hnsh5wvg4wevet74 872893 872892 2026-04-16T07:56:57Z DigitalSpace 23914 /* Лезгин халӑхӗсем—>Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем */ 872893 wikitext text/x-wiki Аван-и эсир? Википедине килĕрех! [[User:FLAGELLVM DEI|<span style="background:#ccc;border:1px solid #000;color:#000;font-family:serif;font-variant:small-caps;letter-spacing:2px;padding:0 2px 0 4px;text-shadow:#fff 0 1px">Flagellvm·Dei</span>]] 14:32, 26 авăн 2010 (UTC) == Request for translation. Yanka Kupala and Yakub Kolas == Warm greeting from Belarusian Wikipedia! This year we celebrate 130. birthday of Belarusian great poets [[en:Yanka Kupala]] and [[en:Yakub Kolas]] Could you help us to translate articles into your unique and honourable language? Thank you in advance! --[[Хутшăнакан:Rymchonak|Rymchonak]] 17:22, 15 кăрлач уйăхĕн 2012 (UTC) == Request == Вы можете улучшить [[Леди Гага]], [[Селена Гомес]] и [[Деми Ловато]], а также создавать статьи о [[:ru:Ники Минаж|Ники Минаж]] и [[:ru:Бибер, Джастин|Джастин Бибер]]? Спасибо. --[[Хутшăнакан:GNA 847|GNA 847]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:GNA 847|обсуждение]]) 10:34, 31 пуш уйăхĕн 2012 (UTC) == [[Тăм-пуленке]] == Салам, Ikur21! Çак ята улăштармалла пулĕ... '''Тăмлă шаршан''' ({{lang-ru|Глиняная поленица}}) тесен тĕрĕсрех пулать, ман шухăшпа. Эсир епле шутлатăр? [[Хутшăнакан:Viktor|Viktor]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Viktor|обсуждение]]) 10:28, 20 юпа уйăхĕн 2012 (UTC) == Лезгин халӑхӗсем—>[[Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем]] == Салам. Эпӗ статьяна урӑх ят патӑм (Лезгин халӑхӗсем —> «[[Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем]].»). Ку халӑхсем пӗр чӗлхе ушкӑнне кӗреҫҫӗ, вӗсене чӗлхе кӑна пӗрлештерет (ҫуралнипе мар). Ытти статьясене пурне (Википедин ытти чӗлхе пайӗсенче) те пӗр пользователь тӗрлӗ аккаунтпа ҫырнӑ. Ку ыйтӑва хальхи вӑхӑтра EN-wiki-ра сӳтсе яваҫҫӗ [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Lezgic_peoples] [https://en.wikipedia.org/wiki/User_talk:DigitalSpace#Warning]. [[Хутшăнакан:DigitalSpace|DigitalSpace]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:DigitalSpace|сӳтсе явни]]) 07:28, 16 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC) 412rwx0l4wq2wfa5tqpdwddzod62fm4 0 26573 872887 719278 2026-04-16T07:17:26Z DigitalSpace 23914 DigitalSpace [[Лезгин халăхĕсем]] страницӑн ятне [[Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем]] ҫине улӑштарчӗ: тӗрӗс ят 719278 wikitext text/x-wiki '''Лезгин халăхĕсем''' пин çын ( 2002 ): * [[Агулсем]] - 28,3 ; * [[Арчинсем]] - 0,1 ; * [[Лезгинсем]] - 1 мл ; * [[Рутулсем]] - 29,9 ; * [[Табасарансем]] -131,8 ; * [[Удинсем]] -3,7 ; * [[Цахурсем]] - 10,4. ==Асăрхавсем== {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://www.sil.org/silesr/2005/silesr2005-012.pdf John M Clifton, Laura Lucht, Gabriela Deckinga, Janfer Mak, and Calvin Tiessen. The Sociolinguistic Situation of the Lezgi in Azerbaijan. SIL International, 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103212925/http://www.sil.org/silesr/2005/silesr2005-012.pdf |date=2012-01-03 }} [[Категори:Раççей халăхĕсем]] [[Категори:Азербайджан халăхĕсем]] anfm1uz10fep2vg4kgh2eld90jghsfe 872890 872887 2026-04-16T07:24:54Z DigitalSpace 23914 872890 wikitext text/x-wiki '''Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем''' пин çын ( 2002 ): * [[Агулсем]] - 28,3 ; * [[Арчинсем]] - 0,1 ; * [[Лезгинсем]] - 1 мл ; * [[Рутулсем]] - 29,9 ; * [[Табасарансем]] -131,8 ; * [[Удинсем]] -3,7 ; * [[Цахурсем]] - 10,4. ==Асăрхавсем== {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://www.sil.org/silesr/2005/silesr2005-012.pdf John M Clifton, Laura Lucht, Gabriela Deckinga, Janfer Mak, and Calvin Tiessen. The Sociolinguistic Situation of the Lezgi in Azerbaijan. SIL International, 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103212925/http://www.sil.org/silesr/2005/silesr2005-012.pdf |date=2012-01-03 }} [[Категори:Раççей халăхĕсем]] [[Категори:Азербайджан халăхĕсем]] kl1lttgbrmvtepaza1ng9ma197x28g9 872894 872890 2026-04-16T08:28:10Z DigitalSpace 23914 872894 wikitext text/x-wiki '''Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем'''<ref>{{cite encyclopedia |title=Lezgian languages |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Lezgian-languages |access-date=2026-04-16}}</ref> пин çын ( 2002 ): * [[Агулсем]] - 28,3 ; * [[Арчинсем]] - 0,1 ; * [[Лезгинсем]] - 1 мл ; * [[Рутулсем]] - 29,9 ; * [[Табасарансем]] -131,8 ; * [[Удинсем]] -3,7 ; * [[Цахурсем]] - 10,4. ==Асăрхавсем== {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://www.sil.org/silesr/2005/silesr2005-012.pdf John M Clifton, Laura Lucht, Gabriela Deckinga, Janfer Mak, and Calvin Tiessen. The Sociolinguistic Situation of the Lezgi in Azerbaijan. SIL International, 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103212925/http://www.sil.org/silesr/2005/silesr2005-012.pdf |date=2012-01-03 }} [[Категори:Раççей халăхĕсем]] [[Категори:Азербайджан халăхĕсем]] rfsr67ru9nxck1kytyhuwdtx9z6vgme 872895 872894 2026-04-16T08:30:35Z DigitalSpace 23914 872895 wikitext text/x-wiki '''Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем'''<ref>{{cite encyclopedia |title=Lezgian languages |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Lezgian-languages |access-date=2026-04-16}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=DĀḠESTĀN |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/dagestan |access-date=2026-04-16}}</ref> пин çын ( 2002 ): * [[Агулсем]] - 28,3 ; * [[Арчинсем]] - 0,1 ; * [[Лезгинсем]] - 1 мл ; * [[Рутулсем]] - 29,9 ; * [[Табасарансем]] -131,8 ; * [[Удинсем]] -3,7 ; * [[Цахурсем]] - 10,4. ==Асăрхавсем== {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://www.sil.org/silesr/2005/silesr2005-012.pdf John M Clifton, Laura Lucht, Gabriela Deckinga, Janfer Mak, and Calvin Tiessen. The Sociolinguistic Situation of the Lezgi in Azerbaijan. SIL International, 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103212925/http://www.sil.org/silesr/2005/silesr2005-012.pdf |date=2012-01-03 }} [[Категори:Раççей халăхĕсем]] [[Категори:Азербайджан халăхĕсем]] icyurysfbk6ejuu06ecb6j0zqqs6w5p 2 80544 872881 872770 2026-04-15T20:56:21Z Max Tenche 25572 /* Хатӗрсем */ 872881 wikitext text/x-wiki [[File:2024_Wikipedia_Asian_Month_Barnstar.png|100px|thumb|right|[[Википеди:Ази уйӑхӗ 2024|2024 Ази уйӑхӗн]] хутшӑнаканӗ]] '''Max Tenche''', '''Макс Тӗнче''', [[Чăваш Википедийĕ|Чӑваш Википедийӗн]] хутшӑнаканӗ. Тӳрӗ куҫару тумастӑп! <code> '''Ӑӑ Ӗӗ Ҫҫ Ӳӳ'''</code> — сас паллисемпе '''ҫырмалла'''!<br> <code>Ăă Ĕĕ Çç Ÿÿ</code> — сас паллисем '''йӑнӑшлӑ'''. {{babel|cv|ru|en-3|uk-2}} == Алфавит == РФ-н <small>''11.12.2002 № 165-ФЗ «О внесении дополнения в статью 3 Закона Российской Федерации „О языках народов Российской Федерации“»''<ref>{{Cite web|title=Федеральный закон "О внесении дополнения в статью 3 Закона Российской Федерации "О языках народов Российской Федерации" от 11.12.2002 N 165-ФЗ (принят ГД ФС РФ 15.11.2002)|url=https://duma.consultant.ru/documents/737567?items=100|website=duma.consultant.ru|access-date=2022-03-21|lang=ru}}</ref> (текен "Закон о единой графической основе")</small> тата <small>''25.10.1991 N 1807-1 "О языках народов Российской Федерации" ''<ref>{{Cite web|title=Статья 3. Правовое положение языков / КонсультантПлюс|url=https://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_15524/87d691fc3a1a728928230fb7aa6bbab7e23342fc/|website=www.consultant.ru|access-date=2022-03-21|archive-date=2021-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210814135915/http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_15524/87d691fc3a1a728928230fb7aa6bbab7e23342fc/|deadlink=no}}</ref></small> саккунӗсемпе тата <small>Юникодӑн официаллӑ хучӗпе<ref>[https://www.unicode.org/charts/PDF/U0400.pdf Юникодӑн официаллӑ хучӗ]</ref></small> [[Чӑваш чӗлхи]] '''[[кирилл ҫырулӑхӗ]]''' усӑ курать. '''{{Чӑваш алфавичӗ}}''' == Чӑваш Википедийӗ == [[Чӑваш Википедийӗ]]н [[Википеди:Тарăнăш|тарӑнӑшӗ]]: '''{{Depth|cv|6}}'''= {{#expr: {{NUMBEROF|EDITS|cv}}/{{NUMBEROF|PAGES|cv}} round 6}} × {{#expr: ({{NUMBEROF|PAGES|cv}}-{{NUMBEROF|ARTICLES|cv}})^2/{{NUMBEROF|ARTICLES|cv}}^2 round 6}}. * Тӳрлетӳсен йышӗ: '''{{NUMBEROF|EDITS|cv}}''' * Страницӑсен йышӗ: '''{{NUMBEROF|PAGES|cv}}''' * Статьясен йышӗ: '''{{NUMBEROF|ARTICLES|cv}}''' Ытти [[тӗрӗксем|тӗрӗк]] википедисенчи статьясен йышӗ тата вӗсен тарӑнӑшӗ:<br> {| class="wikitable" ! Википеди!!Статьясен йышӗ!!Тарӑнӑш |- |[[Тутар Википедийĕ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|tt}}''||{{Depth|tt|2}} |- |[[Турккӑ Википедийӗ]]|| ''{{NUMBEROF|ARTICLES|tr}}''||{{Depth|tr|2}} |- |[[Узбек Википедийĕ]]|| ''{{NUMBEROF|ARTICLES|uz}}''||{{Depth|uz|2}} |- |[[Кӑнтӑр Азербайджан Википедийӗ]]|| ''{{NUMBEROF|ARTICLES|azb}}''||{{Depth|azb|2}} |- |[[Казах Википедийĕ]]|| ''{{NUMBEROF|ARTICLES|kk}}''||{{Depth|kk|2}} |- |[[Азербайджан Википедийĕ]]|| ''{{NUMBEROF|ARTICLES|az}}''||{{Depth|az|2}} |- |[[Кăркăс Википедийĕ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|ky}}''||{{Depth|ky|2}} |- |[[Пушкăрт Википедийĕ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|ba}}''||{{Depth|ba|2}} |- |[[Крым-тутар Википедийĕ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|crh}}''||{{Depth|crh|2}} |- |[[Саха Википедийĕ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|sah}}''||{{Depth|sah|2}} |- |[[Каракалпак Википедийӗ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|kaa}}''||{{Depth|kaa|2}} |- |[[Уйгур Википедийӗ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|ug}}''||{{Depth|ug|2}} |- |[[Туркмен Википедийӗ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|tk}}''||{{Depth|tk|2}} |- |[[Тыва Википедийĕ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|tyv}}''||{{Depth|tyv|2}} |- |[[Гагауз Википедийĕ]]|| ''{{NUMBEROF|ARTICLES|gag}}''||{{Depth|gag|2}} |- |[[Карачай-Балкар Википедийĕ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|krc}}''||{{Depth|krc|2}} |- |[[Алтай Википедийӗ]] || ''{{NUMBEROF|ARTICLES|alt}}''||{{Depth|alt|2}} |} == Статьясем == {{main|Хутшăнакан:Max Tenche/ҪЫРНӐ СТАТЬЯСЕН ЯТ-ЙЫШӖ}} == Каҫӑсем == * [https://64.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/NXk1R9IJ/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%B8+%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5.pdf 2010ҫ Сарӑту облаҫӗ] * [https://sozdik.kz/ru/dictionary/translate/kk/ru/%D0%BA%D1%96%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B5/ Каз-Выр сӑмахсарӗ] *[http://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/kchy_0_0000067.pdf Чӑваш-Турккӑ-Вырӑс калаҫу кӗнеки] == Урӑхли == === Шаблонсем: === ==== Хатӗрсем ==== *[[Шаблон:Кӳршӗ хуласем]] *[[Шаблон:Автонумераци]] (+[[Шаблон:Автонумераци/Документаци|doc]]) * *[[Шаблон:Scriptsource]] *[[Шаблон:Ан пӑтраштарӑр2]] *[[Шаблон:Вырнаҫтару2]] (+[[Шаблон:Вырнаҫтару2/Документаци|doc]]) *[[Шаблон:ЕІУ]] *[[Шаблон:Бсокр]] *[[Шаблон:Публикаци/место]] *[[Шаблон:ЕСУ]] *[[Шаблон:UKR-EnumPopEstimate2021]] *[[Шаблон:Кӗске дата]] *[[Шаблон:Украинӑри облаҫ]] (+[[Шаблон:Украинӑри облаҫ/Документаци|doc]]) *[[Шаблон:УПУ]] *[[Шаблон:Узбекистанӑн администрациллӗ-территориллӗ картти]] *[[Шаблон:Lex.uz]] *[[Шаблон:Ref]] *[[Шаблон:Ref-uz]] *[[Шаблон:Ҫӳрев ярӑмӗ2]] *[[Шаблон:Каракалпакстан]] *[[Шаблон:Операциллӗ план]] (+[[Шаблон:Операциллӗ план/Документаци|doc]]) *[[Шаблон:ПВ64]] (+[[Шаблон:ПВ64/Документаци|doc]]) *[[Шаблон:Космослӑ вӗҫев экипажӗ]] (+[[Шаблон:Космослӑ вӗҫев экипажӗ/Документаци|doc]]) *[[Шаблон:Суйлав карточки]] *[[Шаблон:Парти2]] (+[[Шаблон:Парти2/Документаци|doc]]) *[[Шаблон:No2]] *[[Шаблон:Yes2]] ==== Ят-йышсем ==== === Модульсем === *[[Модуль:Statistical/RUS-ALI]] *[[Модуль:Statistical/RUS-SAR]] (+[[Модуль:Statistical/RUS-SAR/doc|doc]]) *[[Модуль:Tables]] *[[Модуль:BaseConvert]] *[[Модуль:Statistical/RUS-BAS]] *[[Модуль:Statistical/RUS-KOS]] *[[Модуль:Statistical/RUS-LIP]] *[[Модуль:Check for conflicting parameters]] === Кодировкӑсем === *[[Кирилл ҫырулӑхӗ]]н кодировки: '''[[Ӑ|Ӑӑ]] {{*}} [[Ӗ|Ӗӗ]] {{*}} [[Ҫ|Ҫҫ]] {{*}} [[Ӳ|Ӳӳ]]''' *[[Латин ҫырулӑхӗ]]н кодировки: '''[[Ă|Ăă]] {{*}} [[Ĕ|Ĕĕ]] {{*}} [[Ç|Çç]] {{*}} [[Ÿ|Ÿÿ]]''' === Чи вӑрӑм статьясем === * [[Ятарлă:Длинные страницы]] === Улшӑнусем === * [[Ятарлă:Свежие правки]] == Проектсем == * Доможаков (аал) == Асӑрхавсем == {{Асăрхавсем}} [[crh:Qullanıcı:Max Tenche]] [[en:User:Max Tenche]] [[ru:Участник:Max Tenche]] [[uk:Користувач:Max Tenche]] tqiwbxuf7997jj5itk7ce4mqxca9cdg 0 104064 872886 793103 2026-04-16T06:52:40Z Amherst99 3381 872886 wikitext text/x-wiki [[File:Summit silk bedding comforter.jpg|thumb|Хуçлатса хунă [[утиял]]сем]] '''Утиял''', çавăн пекех '''учиял''' (тен, ку тĕрĕсрех те пуль) — вырăн тавраш, çывăрнă чух витĕнмелли хатĕр. == Çавăн пекех == * [[Плед]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * Одеяла // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1959. — Т. VI. — Стб. 475—491. == Каçăсем == * Alfons Hofer: Textil- und Modelexikon. 7. Auflage, Band 1, Deutscher Fachverlag, Frankfurt am Main 1997, S. 187, Stichwort „Decke“. ISBN 3-87150-518-8. [[Категори:Вырăн тавраш]] 4xcym12dgdiolj56j26u80n8fdw5x3i 0 110785 872875 797687 2026-04-15T20:42:37Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 872875 wikitext text/x-wiki '''Иррационаллă функци''' тесе рационаллă мар алгебрăлла функцисене калаççĕ. Тулаш енчен пăхсан, вĕсен курăмĕнче радикалсем пур. Сăмахран: : <math>F(x) = \sqrt{1-x^2}</math> Ку, чăн <math>x</math> улшăнавçăллă <math>F(x)</math> функци, иррационаллă пулса тăрать. == Каçăсем == * [https://lakschool.com/ru/matematika/chislovaya-funkciya/irracionalnaya-funkciya Иррациональная функция] * [https://math-helper.ru/elementarnaya-matematika/matematika-dlya-postup/irratsionalnyie-funktsii Иррациональная функция] * [https://matica.org.ua/metodichki-i-knigi-po-matematike/matematika-uchebnoe-posobie-lapuzina-e-n-loboda-a-i/067-irratcionalnaia-funktciia 067. Иррациональная функция]{{Ĕçлемен каçă|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://zaochnik-com.com/spravochnik/matematika/funktsii/klassifikatsija-elementarnyh-funktsij/ Классификация элементарных функций] * [https://spravochnick.ru/matematika/chislo_peremennaya_funkciya/algebraicheskie_funkcii/ Алгебраические функции]] [[Категори:Функцисем]] dgkxlfu9n05b2atwxqn984t1criv7im 2 114376 872880 872829 2026-04-15T20:55:56Z Max Tenche 25572 /* Ӑмӑртусем */ 872880 wikitext text/x-wiki ; Тӗп страница [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] Кунта манӑн статьясен ят-йышӗ = Ӑслӑлӑх = == Вӑхӑтпа вырӑнлӑх == # [[2024]] == Википеди уйрӑмӗсем == # [[Туркмен Википедийӗ]] == Космос == # [[Артемида-2]] == Физика пысӑкӑшӗсем == # [[Тӑваткал километр]] # [[Тӑваткал ҫухрӑм]] = Географи = == АПШ == === Гуам === # [[Орднанс Аннекс]] # [[Ороте ҫурутравӗ]] === Ялавсем === # [[Нью-Йорк ялавĕ]] == Израиль == === Чӗлхесем === # [[Еврей-таджик диалекчӗ]] == Корей (КР/КХДР) == === Чӗлхесем === # [[Корей чӗлхи]] == Патшалӑхсем == ;кунта ПНО пайташӗсем, ҫурма йышӑннӑ, йышӑнман патшалӑхсем # [[Корей Республики]] # [[Корей Халӑх Демократиллӗ Республики]] # [[Сомалиленд]] == РФ == === Сехет тӑрӑхӗсем === # [[Владивосток вӑхӑчӗ]] # [[Екатеринбург вӑхӑчӗ]] # [[Иркутск вӑхӑчӗ]] # [[Калининград вӑхӑчӗ]] # [[Камчатка вӑхӑчӗ]] # [[Красноярск вӑхӑчӗ]] # [[Магадан вӑхӑчӗ]] # [[Мускав вӑхӑчӗ]] # [[Омск вӑхӑчӗ]] # [[Самар вӑхӑчӗ]] # [[Якутск вӑхӑчӗ]] === Раҫҫей географийӗ === # [[Алтай Республикин географийӗ]] === Районсем === ;аймаксем, кантонсем # [[Быстрая районĕ]] # [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Екатериновка районӗ]] # [[Елизово районĕ]] # [[Каменка кантонӗ]] # [[Карага районĕ]] # [[Кош-Агач аймакӗ]] # [[Мильково районĕ]] # [[Олютор районĕ]] # [[Онгудай аймакӗ]] # [[Пенжина районĕ]] # [[Петровск районӗ]] # [[Соболево районĕ]] # [[Татищево районӗ]] # [[Тигиль районĕ]] # [[Усть-Большерецк районĕ]] # [[Усть-Камчатск районĕ]] === Субъектсем === # [[Алтай Республики]] # [[Брянск облаҫӗ]] # [[Камчатка Ен]] # [[Карачай-Черкеси]] # [[Хакаси]] # [[Хустӑрма облаҫӗ]] === Тӑрӑхсем === # [[Инçет-Тухăç федераци тăрăхĕ]] # [[Коряк тăрăхĕ]] # [[Çурçĕр-Кавказ федераци тăрăхĕ]] === Чӗлхесем === # [[Абазин чӗлхи]] === Юханшывсем === # [[Оссора (юханшыв)]] === Ял-хула тӑрӑхӗсем === # [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]] # [[Вязово ял канашӗ]] # [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]] # [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]] # [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Садовое муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]] # [[Сторожевка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] === Ялавсем === # [[Раҫҫей Федерацийӗн патшалӑх геральдика регистрӗ]] # [[Сарӑту облаҫӗн ялавӗсем]] # [[Татищево районӗн ялавӗ]] == Ҫар == # [[Позициллӗ район]] == Ҫӗр == # [[Ҫурҫӗр Ази]] # [[Тухӑҫ Ази]] == Узбекистан == === Вилоятсем === # [[Андижан вилоячӗ]] # [[Джизак вилоячӗ]] # [[Навои вилоячӗ]] # [[Сырдарья вилоячӗ]] === Республикӑсем === # [[Каракалпакстан]] = Кунҫул= # [[Алтай Республикин историйӗ]] = Пайӑр ҫынсем = == Ӑсчахсем == === Биологсем === # [[Иваницкая Людмила Петровна]] # [[Тимирязев Климент Аркадьевич]] == Политикӑҫӑсем == === Польша политикӑҫисем === # [[Навроцкий Кароль]] === РФ политикӑҫисем === ==== Чӑваш Республикин политикӑҫисем ==== # [[Никандрова Надежда Валериановна]] # [[Шпилевая Нина Ивановна]] === ССРП политикӑҫисем === ==== Чӑваш АССР политикӑҫисем ==== # [[Андреева Зоя Ананьевна]] === Узбекистан политикӑҫисем === # '''[[Узбекистан президенчӗ]]''' # [[Мирзиёев Шавкат Миромонович]] == Спортсменсем == # [[Биктимирова Алевтина Вениаминовна]] # [[Григорьева Лидия Николаевна (ҫӑмӑл атлет)]] # [[Иванова Алина Петровна]] # [[Захарова Светлана Владимировна]] # [[Майорова Альбина Геннадьевна]] # [[Моргунова Любовь Васильевна]] # [[Нагорная Дарья Сергеевна]] # [[Романова Ольга Владиславовна]] # [[Соколова Вера Александровна]] # [[Тимофеева Ирина Николаевна]] == Ҫыравҫӑсем == # [[Калитко Екатерина Александровна]] == Хула пуҫлӑхӗсем == # [[Барнаул пуçлăхĕсем]] == Юрӑҫӑсем == # [[Асламас Мария Васильевна]] # [[Денисова Зоя Фёдоровна]] = Пӗлтерӗш хут енӗсем = {{Div col|cols=2}} # [[Агаревка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Беседка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Беседки (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовка ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовое ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]] # [[Горный Ключ]] # [[Губаревка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Елшанка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Зеленкино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Идолга (пӗлтерӗшсем)]] # [[Ильиновка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Каменский (пӗлтерӗшсем)]] # [[Карякино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Колки (пӗлтерӗшсем)]] # [[Македоновка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Мӑн Каменка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Новодубровка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Новополье (пӗлтерӗшсем)]] # [[Оркино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Оссора]] # [[Синенькие (пӗлтерӗшсем)]] # [[Сторожевка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Широкое (пӗлтерӗшсем)]] # [[Шлыковка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Ягодная Поляна (пӗлтерӗшсем)]] {{Div col end}} = Политика = == Патшалӑх тӗсӗсем == # [[Нумай нациллӗ патшалӑх]] == Пӗрлешӳсем == # [[Хĕвеланăç Африка патшалăхĕсен экономика пĕрлешĕвĕ]] == Пулӑмсем == # [[Пушкӑртстанти протестсем (2024)]] # [[Чеченсен тата ингушсен депортацийӗ]] == Урӑх == # [[Шалти колонизаци]] = Пурӑнан вырӑнсем = == Инди == # [[Лакхнау]] == Казахстан == # [[Атырау]] == РФ == === Алтай крайӗ === # [[Барнаул]] === Алтай Республики === # [[Горно-Алтайск]] === Архангельск облаҫӗ === # [[Вотлажма хулашӗ]] === Брянск облаҫӗ === # [[Брянск]] === Ингуш Республики === # [[Магас]] === Камчатка крайӗ === # [[Анавгай]] # [[Горный Ключ (Камчатка Ен)]] # [[Елизово]] # [[Мильково (Камчатка Ен)]] # [[Никольское (Камчатка Ен)]] # [[Оссора (паççулкă)]] # [[Палана]] # [[Эссо]] === Карел Республики === # [[Петрозаводск]] === Карачай-Черкес Республики === # [[Черкесск]] === Калмӑк Республики === # [[Элиста]] === Сарӑту облаҫӗ === ==== Воскресенское районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Воскресенское районӗ)]] {{Div col end}} ==== Гагарин районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Докторовка]] # [[Зеленкино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Ильиновка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Каменский (Гагарин районӗ)]] # [[Сторожёвка (Сарӑту облаҫӗ)]] {{Div col end}} ==== Красноармейск районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Красноармейск районӗ)]] # [[Каменский (Красноармейск районӗ)]] {{Div col end}} ==== Петровск районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Агарёвка (Петровск районӗ)]] # [[Колки (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Новодубровка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Оркино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Синенькие (Петровск районӗ)]] # [[Ҫӗнӗ Ӑвӑс]] # [[Ҫӗнӗ Вершаут]] # [[Тутар Пакаевки]] {{Div col end}} ==== Ҫӗнӗ Пурас районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)]] {{Div col end}} ==== Татищево районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Агарёвка (Татищево районӗ)]] # [[Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ (Октябрьский Городок)]] # [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Бурловино]] # [[Вязовка (Татищево районӗ)]] # [[Гартовка]] # [[Глядковка]] # [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Елшанка (Татищево районӗ)]] # [[Идолга (сала)]] # [[Карамышка]] # [[Карякино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Козий Лоб]] # [[Коминтерн (Татищево районӗ)]] # [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Кривопавловка]] # [[Македоновка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Мӑн Каменка (Татищево районӗ)]] # [[Мизино-Лапшиновка]] # [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Октябрьский Городок]] # [[Петров (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Слепцовка]] # [[Татищево]] # [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)]] {{Div col end}} === Смулен облаҫӗ === # [[Беседка (Смулен облаҫӗ)]] === Ставрополь крайӗ === # [[Пятигорск]] === Чукотка автономиллӗ округӗ === # [[Анадырь]] == Украина == === Кейӳ облаҫӗ === # [[Беседка (Кейӳ облаҫӗ)]] = Халӑхсем = ===Албансем=== # [[Тава коси]] ===Бацбисем=== # [[Бацбисем]] === Еврейсем === # [[Бухара еврейӗсем]] ===Корейсем=== # [[Корейсем]] ===Чикансем=== # [[Чикан ялавĕ]] = Ӑмӑртусем = # [[Википеди:Вики-çуркунне 2024|Вики-ҫуркунне 2024]] # [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2024|Ази уйӑхӗ 2024]] # [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2025|Феминизмпа фольклор 2025]] # [[Википеди:Вики-çуркунне 2025|Вики-ҫуркунне 2025]] # [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2025|Ази уйӑхӗ 2025]] # [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2026|Феминизмпа фольклор 2026]] === [[Википеди:Вики-çуркунне 2026|7. Вики-ҫуркунне 2026]] === <small> * [[Шпилевая Нина Ивановна]] {{Ялав|Чӑваш Ен}} * [[Никандрова Надежда Валериановна]] {{Ялав|Чӑваш Ен}} * [[Уляндина Августа Васильевна]] {{Ялав|Чӑваш Ен}} * [[Глянец (ушкӑн)]] {{Ялав|Чӑваш Ен}} * [[Артемида-2]] {{Ялав|АПШ}}+{{Ялав|ЕП}} * [[Навроцкий Кароль]] {{Ялав|Польша}} * [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]] {{Ялав|Венгри}} * [[Орбан Виктор]] {{Ялав|Венгри}} * [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]] {{Ялав|Венгри}} * [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] {{Ялав|Венгри}} * [[Мадьяр Петер]] {{Ялав|Венгри}} * [[Тиса (парти)]] {{Ялав|Венгри}} </small> = Ҫӗнетсе ҫырнӑ/нумай тӳрлетнӗ статьясем = # [[Атӑлҫи сӑртлӑхӗ]] # [[Кейӳ облаҫӗ]] # [[Турккӑ Википедийӗ]] # [[Халӑх ҫырса тухӑвӗ]] = Ҫавӑн пек пӑхӑр = * [[Хутшăнакан:Ellodanis5 /СУЙЛАСА ИЛНĔ СТАТЬЯСЕМ]] eygx93ik1yb2plhzakose7yojl72ycv 872882 872880 2026-04-15T20:56:44Z Max Tenche 25572 /* Вӑхӑтпа вырӑнлӑх */ хушни 872882 wikitext text/x-wiki ; Тӗп страница [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] Кунта манӑн статьясен ят-йышӗ = Ӑслӑлӑх = == Вӑхӑтпа вырӑнлӑх == # [[2024]] # [[2026]] == Википеди уйрӑмӗсем == # [[Туркмен Википедийӗ]] == Космос == # [[Артемида-2]] == Физика пысӑкӑшӗсем == # [[Тӑваткал километр]] # [[Тӑваткал ҫухрӑм]] = Географи = == АПШ == === Гуам === # [[Орднанс Аннекс]] # [[Ороте ҫурутравӗ]] === Ялавсем === # [[Нью-Йорк ялавĕ]] == Израиль == === Чӗлхесем === # [[Еврей-таджик диалекчӗ]] == Корей (КР/КХДР) == === Чӗлхесем === # [[Корей чӗлхи]] == Патшалӑхсем == ;кунта ПНО пайташӗсем, ҫурма йышӑннӑ, йышӑнман патшалӑхсем # [[Корей Республики]] # [[Корей Халӑх Демократиллӗ Республики]] # [[Сомалиленд]] == РФ == === Сехет тӑрӑхӗсем === # [[Владивосток вӑхӑчӗ]] # [[Екатеринбург вӑхӑчӗ]] # [[Иркутск вӑхӑчӗ]] # [[Калининград вӑхӑчӗ]] # [[Камчатка вӑхӑчӗ]] # [[Красноярск вӑхӑчӗ]] # [[Магадан вӑхӑчӗ]] # [[Мускав вӑхӑчӗ]] # [[Омск вӑхӑчӗ]] # [[Самар вӑхӑчӗ]] # [[Якутск вӑхӑчӗ]] === Раҫҫей географийӗ === # [[Алтай Республикин географийӗ]] === Районсем === ;аймаксем, кантонсем # [[Быстрая районĕ]] # [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Екатериновка районӗ]] # [[Елизово районĕ]] # [[Каменка кантонӗ]] # [[Карага районĕ]] # [[Кош-Агач аймакӗ]] # [[Мильково районĕ]] # [[Олютор районĕ]] # [[Онгудай аймакӗ]] # [[Пенжина районĕ]] # [[Петровск районӗ]] # [[Соболево районĕ]] # [[Татищево районӗ]] # [[Тигиль районĕ]] # [[Усть-Большерецк районĕ]] # [[Усть-Камчатск районĕ]] === Субъектсем === # [[Алтай Республики]] # [[Брянск облаҫӗ]] # [[Камчатка Ен]] # [[Карачай-Черкеси]] # [[Хакаси]] # [[Хустӑрма облаҫӗ]] === Тӑрӑхсем === # [[Инçет-Тухăç федераци тăрăхĕ]] # [[Коряк тăрăхĕ]] # [[Çурçĕр-Кавказ федераци тăрăхĕ]] === Чӗлхесем === # [[Абазин чӗлхи]] === Юханшывсем === # [[Оссора (юханшыв)]] === Ял-хула тӑрӑхӗсем === # [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]] # [[Вязово ял канашӗ]] # [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]] # [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]] # [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Садовое муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]] # [[Сторожевка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] === Ялавсем === # [[Раҫҫей Федерацийӗн патшалӑх геральдика регистрӗ]] # [[Сарӑту облаҫӗн ялавӗсем]] # [[Татищево районӗн ялавӗ]] == Ҫар == # [[Позициллӗ район]] == Ҫӗр == # [[Ҫурҫӗр Ази]] # [[Тухӑҫ Ази]] == Узбекистан == === Вилоятсем === # [[Андижан вилоячӗ]] # [[Джизак вилоячӗ]] # [[Навои вилоячӗ]] # [[Сырдарья вилоячӗ]] === Республикӑсем === # [[Каракалпакстан]] = Кунҫул= # [[Алтай Республикин историйӗ]] = Пайӑр ҫынсем = == Ӑсчахсем == === Биологсем === # [[Иваницкая Людмила Петровна]] # [[Тимирязев Климент Аркадьевич]] == Политикӑҫӑсем == === Польша политикӑҫисем === # [[Навроцкий Кароль]] === РФ политикӑҫисем === ==== Чӑваш Республикин политикӑҫисем ==== # [[Никандрова Надежда Валериановна]] # [[Шпилевая Нина Ивановна]] === ССРП политикӑҫисем === ==== Чӑваш АССР политикӑҫисем ==== # [[Андреева Зоя Ананьевна]] === Узбекистан политикӑҫисем === # '''[[Узбекистан президенчӗ]]''' # [[Мирзиёев Шавкат Миромонович]] == Спортсменсем == # [[Биктимирова Алевтина Вениаминовна]] # [[Григорьева Лидия Николаевна (ҫӑмӑл атлет)]] # [[Иванова Алина Петровна]] # [[Захарова Светлана Владимировна]] # [[Майорова Альбина Геннадьевна]] # [[Моргунова Любовь Васильевна]] # [[Нагорная Дарья Сергеевна]] # [[Романова Ольга Владиславовна]] # [[Соколова Вера Александровна]] # [[Тимофеева Ирина Николаевна]] == Ҫыравҫӑсем == # [[Калитко Екатерина Александровна]] == Хула пуҫлӑхӗсем == # [[Барнаул пуçлăхĕсем]] == Юрӑҫӑсем == # [[Асламас Мария Васильевна]] # [[Денисова Зоя Фёдоровна]] = Пӗлтерӗш хут енӗсем = {{Div col|cols=2}} # [[Агаревка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Беседка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Беседки (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовка ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовое ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]] # [[Горный Ключ]] # [[Губаревка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Елшанка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Зеленкино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Идолга (пӗлтерӗшсем)]] # [[Ильиновка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Каменский (пӗлтерӗшсем)]] # [[Карякино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Колки (пӗлтерӗшсем)]] # [[Македоновка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Мӑн Каменка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Новодубровка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Новополье (пӗлтерӗшсем)]] # [[Оркино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Оссора]] # [[Синенькие (пӗлтерӗшсем)]] # [[Сторожевка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Широкое (пӗлтерӗшсем)]] # [[Шлыковка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Ягодная Поляна (пӗлтерӗшсем)]] {{Div col end}} = Политика = == Патшалӑх тӗсӗсем == # [[Нумай нациллӗ патшалӑх]] == Пӗрлешӳсем == # [[Хĕвеланăç Африка патшалăхĕсен экономика пĕрлешĕвĕ]] == Пулӑмсем == # [[Пушкӑртстанти протестсем (2024)]] # [[Чеченсен тата ингушсен депортацийӗ]] == Урӑх == # [[Шалти колонизаци]] = Пурӑнан вырӑнсем = == Инди == # [[Лакхнау]] == Казахстан == # [[Атырау]] == РФ == === Алтай крайӗ === # [[Барнаул]] === Алтай Республики === # [[Горно-Алтайск]] === Архангельск облаҫӗ === # [[Вотлажма хулашӗ]] === Брянск облаҫӗ === # [[Брянск]] === Ингуш Республики === # [[Магас]] === Камчатка крайӗ === # [[Анавгай]] # [[Горный Ключ (Камчатка Ен)]] # [[Елизово]] # [[Мильково (Камчатка Ен)]] # [[Никольское (Камчатка Ен)]] # [[Оссора (паççулкă)]] # [[Палана]] # [[Эссо]] === Карел Республики === # [[Петрозаводск]] === Карачай-Черкес Республики === # [[Черкесск]] === Калмӑк Республики === # [[Элиста]] === Сарӑту облаҫӗ === ==== Воскресенское районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Воскресенское районӗ)]] {{Div col end}} ==== Гагарин районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Докторовка]] # [[Зеленкино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Ильиновка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Каменский (Гагарин районӗ)]] # [[Сторожёвка (Сарӑту облаҫӗ)]] {{Div col end}} ==== Красноармейск районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Красноармейск районӗ)]] # [[Каменский (Красноармейск районӗ)]] {{Div col end}} ==== Петровск районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Агарёвка (Петровск районӗ)]] # [[Колки (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Новодубровка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Оркино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Синенькие (Петровск районӗ)]] # [[Ҫӗнӗ Ӑвӑс]] # [[Ҫӗнӗ Вершаут]] # [[Тутар Пакаевки]] {{Div col end}} ==== Ҫӗнӗ Пурас районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Ҫӗнӗ Пурас районӗ)]] {{Div col end}} ==== Татищево районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Агарёвка (Татищево районӗ)]] # [[Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ (Октябрьский Городок)]] # [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Бурловино]] # [[Вязовка (Татищево районӗ)]] # [[Гартовка]] # [[Глядковка]] # [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Елшанка (Татищево районӗ)]] # [[Идолга (сала)]] # [[Карамышка]] # [[Карякино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Козий Лоб]] # [[Коминтерн (Татищево районӗ)]] # [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Кривопавловка]] # [[Македоновка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Мӑн Каменка (Татищево районӗ)]] # [[Мизино-Лапшиновка]] # [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Октябрьский Городок]] # [[Петров (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Слепцовка]] # [[Татищево]] # [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)]] {{Div col end}} === Смулен облаҫӗ === # [[Беседка (Смулен облаҫӗ)]] === Ставрополь крайӗ === # [[Пятигорск]] === Чукотка автономиллӗ округӗ === # [[Анадырь]] == Украина == === Кейӳ облаҫӗ === # [[Беседка (Кейӳ облаҫӗ)]] = Халӑхсем = ===Албансем=== # [[Тава коси]] ===Бацбисем=== # [[Бацбисем]] === Еврейсем === # [[Бухара еврейӗсем]] ===Корейсем=== # [[Корейсем]] ===Чикансем=== # [[Чикан ялавĕ]] = Ӑмӑртусем = # [[Википеди:Вики-çуркунне 2024|Вики-ҫуркунне 2024]] # [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2024|Ази уйӑхӗ 2024]] # [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2025|Феминизмпа фольклор 2025]] # [[Википеди:Вики-çуркунне 2025|Вики-ҫуркунне 2025]] # [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2025|Ази уйӑхӗ 2025]] # [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2026|Феминизмпа фольклор 2026]] === [[Википеди:Вики-çуркунне 2026|7. Вики-ҫуркунне 2026]] === <small> * [[Шпилевая Нина Ивановна]] {{Ялав|Чӑваш Ен}} * [[Никандрова Надежда Валериановна]] {{Ялав|Чӑваш Ен}} * [[Уляндина Августа Васильевна]] {{Ялав|Чӑваш Ен}} * [[Глянец (ушкӑн)]] {{Ялав|Чӑваш Ен}} * [[Артемида-2]] {{Ялав|АПШ}}+{{Ялав|ЕП}} * [[Навроцкий Кароль]] {{Ялав|Польша}} * [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]] {{Ялав|Венгри}} * [[Орбан Виктор]] {{Ялав|Венгри}} * [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]] {{Ялав|Венгри}} * [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] {{Ялав|Венгри}} * [[Мадьяр Петер]] {{Ялав|Венгри}} * [[Тиса (парти)]] {{Ялав|Венгри}} </small> = Ҫӗнетсе ҫырнӑ/нумай тӳрлетнӗ статьясем = # [[Атӑлҫи сӑртлӑхӗ]] # [[Кейӳ облаҫӗ]] # [[Турккӑ Википедийӗ]] # [[Халӑх ҫырса тухӑвӗ]] = Ҫавӑн пек пӑхӑр = * [[Хутшăнакан:Ellodanis5 /СУЙЛАСА ИЛНĔ СТАТЬЯСЕМ]] inaalg4og4l69llr0oa8mkqppj0kavo 0 114831 872869 872592 2026-04-15T20:18:05Z Max Tenche 25572 йӑнӑшсем 872869 wikitext text/x-wiki {{Çулсем|2024|XX ĕмĕр|XXI ĕмĕр|XXII ĕмĕр}} '''2024 ҫул (икӗ пин те ҫирӗм тӑваттӑмӗш ҫул)''' — [[Кӗркури календарӗ]]пе — [[йӗкӗр ҫул]]. 2024 ҫул [[тунтикун]]ран пуҫланнӑ. Вӑл пирӗн эрӑн 2024-мӗш ҫулӗ. Вӑл 3-мӗш пин ҫулӑн [[XXI ӗмӗр]]ӗн 3-мӗш вун ҫулӑн 4-мӗш ҫулӗ, вӑл [[2020-мӗш ҫулсем|2020-мӗш ҫулсен]] 5-мӗш ҫулӗ. Ку иртнӗ ҫул. [[Чӑваш Республики]]нче вӑл '''[[Экологи]] культурин тата [[ҫутҫанталӑк]]па перекетлӗ усӑ курмалли ҫулталӑк'''<ref>[https://minpriroda.cap.ru/action/activity/2024-god-god-ekologicheskoj-kuljturi-i-berezhnogo ЧР ҫутҫанталӑк министрлӗхӗн сайчӗ]{{Ĕçлемен каçă|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://glava.cap.ru/doc/laws/2023/09/04/decree-120 Чӑваш Енӗн Пуҫлӑхӗн указӗ]{{Ĕçлемен каçă|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[ПНО]] йышӑнӑвӗпе ку ''[[Тӗве]]сен тӗнчери ҫулталӑкӗ''<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/ru/sections/observances/international-years/|title=Международные годы|date=2015-01-06|publisher=www.un.org|lang=ru|accessdate=2020-01-13|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113135546/https://www.un.org/ru/sections/observances/international-years/|url-status=live}}</ref>. [[Белоруси]]ре вӑл килӗшӳ, пултару та пахалӑх ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=_duWFEBChO0|title=Лукашенко объявил 2024-й Годом качества в Беларуси|lang=ru-RU|access-date=2023-09-30}}</ref>. [[Раҫҫей]]ре вӑл этеплӗх, ӳнер, кил-йыш та спорт ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://ognov.ru/2024-god-obyavlen-prezidentom-godom-razvitiya-v-rossii/|title=2024 год объявлен президентом годом российской культуры и искусства|lang=ru-RU|last=controlistr|website=ognov.ru|date=2023-09-06|access-date=2023-10-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20231122/semya-1911067078.html|title=Путин объявил 2024 год годом семьи|lang=ru-RU|author=|website=РИА Новости|date=2023-11-21|access-date=2023-11-22|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/sport/19062137|title=Путин поддержал идею возобновления спортивных парадов на Красной площади|website=TACC|access-date=2023-12-17}}</ref>. [[Пӑхӑнман Патшалӑхсен Пӗрлешӗвӗ]]нче вӑл [[ниме]] юхӑмӗн ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.gosrf.ru/2024-god-stanet-godom-volonterskogo-dvizheniya-v-sng/|title=2024 год станет Годом волонтерского движения в СНГ|lang=ru-RU|first=Галатея|last=Петрова|website=Регионы России|date=2023-06-08|access-date=2023-10-08}}</ref>. == Пулса иртнӗ == === Кӑрлач === * [[Кӑрлач, 1]]: ** [[Тури Карабах]] [[Азербайджан]] йышне вӗҫлесе интеграциленӗ, [[Тури Карабах Республики]] пӑрахӑҫ кӑларнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/politics/2023/09/28/17653861.shtml|title=Республика Нагорный Карабах прекращает существование. Половина жителей бежали в Армению|lang=ru|website=Газета.Ru|date=2023-09-28|access-date=2023-10-01}}</ref>. ** [[Бразили]] [[ОПЕК+]] йӗркелӗве кӗнӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/business/934125|title=Источник сообщил, что Бразилия присоединится к ОПЕК+ с 2024 года|lang=ru|website=Interfax.ru|date=2023-11-30|access-date=2023-12-01}}</ref>. ** [[Египет]], [[Иран]], [[Пӗрлешӗннӗ Арап Эмирачӗсем]], [[Сауд Аравийĕ]] те [[Эфиопи]] [[БРИКС]]а кĕнĕ<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/18574863|title=В БРИКС в 2024 году войдут шесть новых стран|website=TACC|access-date=2023-10-01}}</ref>. ** [[Раҫҫей]]ри [[Чернобыль инкекӗ|Отчуждени зони]] пӑрахӑҫ кӑларнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/642740b89a79477b90634812|title=В России не станет зоны отчуждения|lang=ru|website=РБК|date=2023-04-01|access-date=2023-12-28}}</ref>. ** [[Steam]]-ӗн пулӑшу пултарни [[Windows 7]], [[Windows 8|8]], [[Windows 8.1|8.1]] валли вӗҫленӗ<ref>{{Cite web|url=https://steamcommunity.com/discussions/forum/26/3821910251180452380/|title=Steam перестанет работать на windows 7 :: Русскоязычный Форум|lang=ru|website=steamcommunity.com|access-date=2023-12-31}}</ref>. ** [[Япони тинӗсӗ]]нчи [[Япони тинӗсӗнчи ҫӗр чӗтрени (2024)|ҫӗр чӗтрени]], [[Япони]]ре 7,6-ччен магнитудӑллӑ ҫӗр чӗтрени пулнӑ. 73 ҫын вилнӗ<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/proisshestviya/19670537|title=Число жертв землетрясений в Японии увеличилось до 73|website=TACC|access-date=2024-01-03}}</ref>. ** [[Эфиопи]] [[Сомалиленд]]па [[Бербера]] порчӗн пӗтӗм усӑ курни валли килӗшӳ ҫырнӑ. Тата, Эфиопи Сомалилендӗн никамран пӑхӑнманлӑхне йышӑнчӗ, вӑл пӗрремӗш ҫӗр-шыв куна тунӑ пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/landlocked-ethiopia-signs-pact-use-somalilands-red-sea-port-2024-01-01/|title=Ethiopia signs pact to use Somaliland's Red Sea port|website=Reuters|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 2]]: ** [[Корей Республики]]нчи 3 уйӑх [[Корей Республикинчи парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]ччен [[Тобуро Демократи партийӗ]]н пуҫлӑхӗ [[Ли Джэмён|Ли Чжэ Мён]] ҫине [[Ли Джэмён ҫине вӗлерме тапӑнни|вӗлерме тапӑнни]] пулнӑ, унӑн мӑйне ҫӗҫӗпе амантнӑ<ref>{{Cite news|title=В Южной Корее совершено покушение на лидера оппозиции|url=https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2024/01/02/1013861-v-yuzhnoi-koree-pokushenie|website=Ведомости|access-date=2024-01-04|lang=ru}}</ref>. ** [[Маршалл утравӗсенчи пӗтӗм суйлав (2023)|Маршалл утравӗсенче пӗтӗм суйлавӗ]]: [[Маршалл утравӗсен саккун тӑвакан канашӗ]] [[Хайн Хильда|Хайн Хильдӑна]] президент иккӗмӗш хутпа суйланӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/505980/hilda-heine-sworn-in-as-president-of-the-marshall-islands|title=Hilda Heine sworn in as President of the Marshall Islands|lang=en-nz|website=RNZ|date=2024-01-03|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 3]] – [[Иран]]ти [[Керман теракчӗ|Керман масарӗнче теракт]] пулнӑ<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240103/terakt-1919604739.html|title=Путин выразил властям Ирана соболезнования после теракта в Кермане|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240103T1814|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 7]] – [[Бангладешри парламент суйлавӗ (2024)|Бангладешри парламент суйлавӗ]] пулнӑ<ref>{{Cite web|url=http://cikrf.ru/news/cec/54382/|title=Андрей Шутов принял участие в международном наблюдении за парламентскими выборами в Народной Республике Бангладеш|website=cikrf.ru|access-date=2024-01-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bdnews24.com/bangladesh/5ps4txfm44|title=Bangladesh Election Commission schedules parliamentary polls for Jan 7|lang=en|first=Senior|last=Correspondent|website=bdnews24.com|access-date=2024-01-13}}</ref><ref>{{Cite news|title=Bangladesh election: PM Sheikh Hasina wins fourth term in controversial vote|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-67889387|date=2024-01-07|access-date=2024-01-13|lang=en-GB}}</ref>. * [[Кӑрлач, 8]] – [[Astrobotic Technology]] компанийӗ [[Peregrine (лартмалли модуль)|Перегрин]] коммерци уйӑха лартмалли модулне вӗҫтерсе яни тунӑ. Вӗҫтерсе яни ҫӗнӗ [[Vulcan (ракета-йӑтакан)|Vulcan]] ракета-йӑтакан пулӑшпа тунӑ<ref>{{Cite web|url=https://spacenews.com/vulcan-centaur-launches-peregrine-lunar-lander-on-inaugural-mission/|title=Vulcan Centaur launches Peregrine lunar lander on inaugural mission|lang=en-US|first=Jeff|last=Foust|website=SpaceNews|date=2024-01-08|access-date=2024-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/kosmos/19686899|title=ULA запустила к Луне ракету Vulcan с модулем Peregrine|website=TACC|access-date=2024-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.astrobotic.com/astrobotics-peregrine-launches-to-the-moon/|title=Astrobotic’s Peregrine Launches to the Moon|lang=en-US|last=alivia|website=Astrobotic|date=2024-01-08|access-date=2024-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-science-heads-to-moon-on-first-us-private-robotic-artemis-flight/|title=NASA Science Heads to Moon on First US Private Robotic Artemis Flight - NASA|lang=en-US|access-date=2024-01-08}}</ref>. * [[Кӑрлач, 9]] – [[Los Choneros]] картелӗн лидерӗ тӗрмерен тухса тарнӑран [[Эквадор]] президенчӗ [[Нобоа Даниэль|Даниэль Нобоа]] ҫӗр-шывра черетсӗр лару-тӑру йышӑннӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.kp.ru/online/news/5621351/|title=Президент Эквадора Нобоа ввёл режим внутреннего вооружённого конфликта в стране|lang=ru|first=|last=|website=kp.ru|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 11]] – Полици ӗҫлекенӗсемпе салтаксем валли ӗҫ укҫи суса тухнин йӑнӑшӗнчен [[Папуа — Ҫӗнӗ Гвиней]]ри [[Папуа — Ҫӗнӗ Гвинейри йӗркесӗрлӗхсем (2024)|йӗркесӗрлӗхсем]] пур ҫӗр-шыв тӑрӑх сиксе тухнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/506478/at-least-10-dead-after-looting-fires-on-port-moresby-s-darkest-day|title=At least 10 dead after looting, fires on Port Moresby's 'darkest day'|lang=en-nz|website=RNZ|date=2024-01-11|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 12]] – [[АПШ]]па [[Аслӑ Британи]] [[Йемене авиатапӑсем (2024)|Йемене авиатапӑсене]] тума пуҫланӑ та (ӗлӗкхине АПШ ҫакна тума пуҫланӑ)<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/world/us-britain-strikes-houthi-yemen-rcna133576|title=U.S. and Britain launch strikes against Houthi rebel targets in Yemen|lang=en|website=NBC News|date=2024-01-12|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 13]] – [[Китай Республикинчи президент суйлавӗ (2024)|Тайваньти президент суйлавӗ]]: [[Лай Циндэ]] 40% сасӑсемпе ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite news|title=Taiwan elects Lai Ching-te, from incumbent pro-sovereignty party, as president|first=Helen|last=Davidson|url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/13/taiwan-ruling-partys-lai-ching-te-wins-presidential-election|website=The Guardian|id=0261-3077|date=2024-01-13|access-date=2024-01-13|lang=en-GB}}</ref>. * [[Кӑрлач, 14]] – [[Маргрете II]] [[Дани]]н король хӗрӗ патшаран тухнӑ. [[Фредерик X]] Данин ҫӗнӗ королӗ патшана ларнӑ.<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/19661193|title=Королева Дании отречётся от престола 14 января|website=TACC|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 15]]—[[Кӑрлач, 18|18]] – [[Паймак]]ра, [[Пушкӑртстанти протестсем (2024)|Пушкӑртстанти протестсем]]<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/ce9m7p05pe0o|title=В Башкирии сотни людей пришли к суду поддержать активиста, защищавшего шихан Куштау|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-01-15|access-date=2024-01-17}}</ref><ref>{{Cite news|title=Экстремисты под видом экологов: кому нужны были беспорядки в Башкирии|url=https://lenta.ru/articles/2024/01/23/ekstremisty/|website=Lenta}}</ref>. * [[Кӑрлач, 24]] – [[Белгород облаҫӗнчи раҫҫей Ил-76 инкекӗ|Белгород облаҫӗнчи раҫҫей Ил-76 инкекӗ]]. * [[Кӑрлач, 26]] – [[Тувалури парламент суйлавӗ (2024)|Тувалури парламент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2024/01/25/1227066448/voting-begins-in-tiny-tuvalu-in-election-that-reverberates-from-china-to-austral|title=Voting begins in tiny Tuvalu in election that reverberates from China to Australia|website=NPR|access-date=2024-01-27}}</ref>. * [[Кӑрлач, 28]] ** [[Буркина-Фасо]], [[Мали]] тата [[Нигер]] [[ЭКОВАС]]-ран тухнӑ<ref>[https://m.gazeta.ru/politics/news/2024/01/28/22209643.shtml?utm_source=yxnews&utm_medium=mobile&utm_referrer=https%3A%2F%2Fdzen.ru%2Fnews%2Fstory%2FBurkina-Faso_Mali_iNiger_vyshli_izEHkonomicheskogo_soobshhestva_Zapadnoj_Afriki--ad52dbc7fb298ecf82b6b6e499b26705 Три страны резко оборвали связь с ECOWAS]</ref>. ** [[Финляндири парламент суйлавӗ (2024)|Финляндири парламент суйлавӗ]]<ref>[http://vybor-naroda.rg/vn_exclusive/255673-v-finljandii-neizbezhen-vtoroj-tur-prezidentskih-vyborov.html?utm_source=yxnews&utm_medium=mobile&utm_referrer=https%3A%2F%2Fdzen.ru%2Fnews%2Fsearch%3Ftext%3D В Финляндии неизбежен второй тур президентских выборов]{{Ĕçлемен каçă|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * [[Кӑрлач, 31]] – [[Малайзи]] [[Янг ди-Пертуан Агонг|корольне суйланă]] [[Ибрагим Исмаил|Ибрагим Исмаилӗн]] престолӗнче ларни, татах вӑл [[Джохор|Джохор султанӗ]] пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|url=https://glasnarod.ru/mir/sultan-ibragim-stal-sledujushhim-koroljom-malajzii/|title=Султан Ибрагим стал следующим королём Малайзии|lang=ru-RU|first=|last=|website=Интернет-газета «Глас Народа»|date=2023-10-27|access-date=2024-01-13}}</ref>. === Нарӑс === * [[Нарӑс, 2]] – [[Бишкек]] [[Ӑшӑэлектроцентраль|ӐЭЦ]]ĕнчи шултра авари<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240202/kirgiziya-1924943848.html|title=Число пострадавших при аварии на ТЭЦ Бишкека возросло до пяти|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240202T0734|access-date=2024-02-05}}</ref>. * [[Нарӑс, 3]] – Тапнине пула [[Лисичанск]]ри ([[ЛХР]] — аннексиленĕ [[Луганск облаҫӗ]]) пекарня ишӗлсе аннӑ, 28 ҫын вилнĕ<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240204/lisichansk-1925337904.html|title=В Лисичанске завершили поисковую операцию|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240204T1633|access-date=2024-02-05}}</ref>. * [[Нарӑс, 4]] – [[Сальвадорти пӗтӗм суйлавӗ (2024)|Сальвадорти пӗтӗм суйлавӗ]]. * [[Нарӑс, 7]] – [[Азербайджан]]ти черетсӗр [[Азербайджанти президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/clle3dl9zy9o|title=В Азербайджане проходят очередные внеочередные выборы|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-02-07|access-date=2024-02-07}}</ref>. Хальхи президент [[Алиев Ильхам|Ильхам Алиев]] çӗнетсе суйланӑ пиллӗкмӗш срок ҫине, уншӑн 92,12% сасӑлакан ҫынсем сасӑ панӑ<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/azerbaijan-election-ilham-aliyev-39a3b0811de492afdcc96e2f17b6f797|title=Azerbaijan's Aliyev appears headed to a landslide win in election called after retaking Karabakh|lang=en|website=AP News|date=2024-02-07|access-date=2024-02-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240211/vybory-1926712011.html|title=Алиев победил на президентских выборах в Азербайджане|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-02-11|access-date=2024-02-11}}</ref>. * [[Нарӑс, 8]]  ** [[Пакистан]]ти [[Пакистанри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1785760|title=President, ECP agree on holding elections on February 8|lang=en|first=|last=|website=DAWN.COM|date=2023-11-02|access-date=2024-01-13|archive-date=2024-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240112120521/https://www.dawn.com/news/1785760|url-status=live}}</ref>. Никамран пӑхӑнман политиксен нумайрахӑшӗ — "Тӗрӗслӗхшӗн юхӑм" чарнӑ политика партийӗн хутшӑнаканӗсем Наци ассамблейӗнчи вырӑнсен чылайӑшӗ илнӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/35a6dd5b-2924-40ad-a650-004ec6379e00|title=Imran Khan loyalists win shock victory in Pakistan election|website=www.ft.com|access-date=2024-02-11}}</ref>. ** Иртнӗ [[Бразили]] президенчӗ Жаир Болсонарӑва патшалӑх пӑтӑрмахӗ тума хӑтланнӑшӑн айӑплама арестленӗ<ref>{{Cite web|url=https://t.me/rian_ru/230726|title=РИА Новости|website=Telegram|access-date=2024-02-11}}</ref>. * [[Нарӑс, 10]] – [[Венгри]] президенчӗ [[Новак Каталин|Каталин Новак]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/19954637|title=Президент Венгрии подала в отставку|website=TACC|access-date=2024-02-11}}</ref>. * [[Нарӑс, 11]] – [[Финлянди]] президент суйлавӗн иккӗмӗш пайӗ<ref>{{Cite news|title=Финляндии предстоит второй тур президентских выборов|url=https://www.svoboda.org/a/finlyandii-predstoit-vtoroy-tur-prezidentskih-vyborov-/32795413.html|website=Радио Свобода|date=2024-01-28|access-date=2024-02-05|lang=ru}}</ref>. * [[Нарӑс, 12]]—[[Нарӑс, 18|18]] – [[Европа кӗрешӳ чемпионачӗ (2024)|Европа кӗрешӳ чемпионачӗ]] пулнӑ ([[Бухарест]], [[Румыни]])<ref>{{Cite web|url=https://uww.org/event/seniors-european-championships/results|title=Seniors european championships|lang=en|website=uww.org|access-date=2024-02-05}}</ref>. * [[Нарӑс, 14]] – [[Индонези]]ри [[Индонезири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]. * [[Нарӑс, 15]] – [[Белгород]]а [[2024 ҫулхи нарӑсӑн 15-мӗшӗнчи Белгорода персе тӑни|персе тăни]]. 7 ҫын вилнӗ, 20 ҫын аманнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/c89n5w2l1yyo|title=Белгород подвергся обстрелу, погибли семь человек, в том числе ребёнок. Что известно|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-02-15|access-date=2024-02-15}}</ref>. * [[Нарӑс, 16]] – [[ЯНАО]]-н [[Харп (хула евӗр посёлок)|Харп]] тӗрминчи Раҫҫей оппозиционерӗ [[Навальный Алексей Анатольевич|Алексей Навальный]] вилчӗ. * [[Нарӑс, 17]] – [[Украина хӗҫпӑшаллӑ вӑйӗсем|УХВ]] [[Авдеевка|Авдеевкӑран]] [[Авдеевка ҫапӑҫӑвӗ (2022—2024)|тухнӑ]]<ref>{{Cite news|title=Ukrainian forces withdraw from Avdiivka to avoid encirclement, army chief says|first=Shaun|last=Walker|url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/16/ukrainian-forces-give-up-some-positions-in-avdiivka-as-russian-assault-continues|website=The Guardian|id=0261-3077|date=2024-02-17|access-date=2024-02-17|lang=en-GB}}</ref>. * [[Нарӑс, 22]] – [[Nova-C]] лартмалли модуль [[АПШ]]-н [[Intuitive Machines]] компани пӗрремӗш коммерци аппарачӗ [[Уйӑх (Ҫӗр ҫулташӗ)|Уйӑхра]] анса ларнӑ<ref>{{Cite news|title=Odysseus spacecraft lands on the moon as Nasa hails ‘giant leap forward’ – as it happened|first=|last=|url=https://www.theguardian.com/science/live/2024/feb/22/nasa-odysseus-moon-landing-intuitive-machines|website=the Guardian|id=0261-3077|date=2024-02-23|access-date=2024-02-25|lang=en-GB}}</ref>. * [[Нарӑс, 23]] – [[Эрмени]], [[де-факто]], хӑйӗн [[Коллективлӗ хӑрушсӑрлӑх килӗшӗвӗн йӗркелӗвӗ|КХКЙран]] хутшӑннине чарнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/6532171|title=Секретариат ОДКБ не получал заявлений от Армении о приостановке членства|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2024-02-23|access-date=2024-03-01}}</ref>. * [[Нарӑс, 25]] – [[Беларуҫ]]ри [[Беларуçри парламентр суйлавӗ (2024)|пӗтӗм сасӑлани кунӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://rec.gov.by/ru/election-schedule-ru/view/elections-2024-edg#:~:text=%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%20%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B9%20%D0%BF%D0%BE,%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%2025%20%D1%84%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%202024%20%D0%B3.|title=Календарь выборов и референдумов {{!}} Русская версия|website=rec.gov.by|access-date=2023-12-26|archive-date=2023-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20231227181659/https://rec.gov.by/ru/election-schedule-ru/view/elections-2024-edg#:~:text=%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%20%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B9%20%D0%BF%D0%BE,%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%2025%20%D1%84%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%202024%20%D0%B3.|url-status=live}}</ref>. * [[Нарӑс, 26]] – [[Венгри]]ри [[Венгрири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240223/prezident-1929155145.html|title=Выборы нового президента Венгрии пройдут 26 февраля|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-02-23|access-date=2024-02-26}}</ref>. [[Шуйок Тамаш|Тамаш Шуйок]]а суйланă<ref>{{Cite web|url=https://magyarnemzet.hu/belfold/2024/02/hamarosan-megvalasztja-az-orszaggyules-az-uj-koztarasagi-elnokot-kovesse-nalunk-eloben|title=Megválasztották Sulyok Tamást köztársasági elnöknek|lang=hu|first=|last=|website=Magyar Nemzet|date=2024-02-26|access-date=2024-03-01}}</ref>. * [[Нарӑс, 29]] – [[Израиль–ХАМАС вӑрҫи]]: [[Газа|Газӑри]] вӑрҫлакан [[Израиль хӳтӗленӳ вӑйӗсем]] [[гуманитарлӑ конвоя атака]] тунӑ. Атакӑна пула 100 ытла [[Палестина]] ҫыннисем вилнӗ. Палестина ҫухату тӳсӗвӗсем 30 пинччен ӳснӗ<ref>{{Cite web |date=2024-02-29 |title=More than 100 killed as Israeli troops open fire on Gazans crowded around aid convoy |url=https://www.nbcnews.com/news/world/israel-hamas-war-aid-convoy-gaza-city-dead-idf-opened-fire-rcna141195 |access-date=2024-02-29 |publisher=NBC News |language=en |archive-date=February 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229215024/https://www.nbcnews.com/news/world/israel-hamas-war-aid-convoy-gaza-city-dead-idf-opened-fire-rcna141195 |url-status=live }}</ref>. === Пуш === * [[Пуш, 1]]: ** [[Казахстан]] [[Казахстан вӑхӑчӗ|хӑйӗн]] пур территоринче пӗр сехет зонине йышӑннӑ (ӗлӗкхи икӗ пулнӑ)<ref>{{Cite web|url=https://www.nur.kz/society/2063623-vremya-pereveli-na-chas-nazad-v-kazahstane/?|title=Время перевели на час назад в Казахстане|lang=ru|website=www.nur.kz|date=2024-02-29|access-date=2024-03-01}}</ref>. ** [[Иран]]ти [[Иранти парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]. ** [[Бразили]]ри шыв инкекӗ. 40 ҫын яхӑн вилнӗ<ref>[https://t.me/MIR24MOLDOVA/3214 Telegram: Contact @MIR24MOLDOVA]</ref>. ** [[Мускав]]ӑн [[Борисово масарӗ]]нчи [[Навальный Алексей Анатольевич|Алексей Навальный]] пытарӑвӗ пулнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/01/03/2024/65e1d3649a79474fb1498546|title=Алексея Навального похоронили в Москве|lang=ru|website=РБК|date=2024-03-01|access-date=2024-03-01}}</ref>. * [[Пуш, 7]] – Юлашки [[Скандинави]]ри ҫӗр-шыв, [[Швеци]], [[НАТО]]-на кӗнӗ<ref>{{cite web |title=Sweden officially joins NATO |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_223446.htm |access-date=7 March 2024 |date=7 March 2024 |publisher=NATO |archive-date=March 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331212531/https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_223446.htm |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Sweden finally joins Nato after nearly two-year wait |url=https://www.theguardian.com/world/2024/mar/07/sweden-joins-nato-after-ratification-hungary-drops-opposition |access-date=7 March 2024 |date=7 March 2024 |work=The Guardian |archive-date=June 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609045522/https://www.theguardian.com/world/2024/mar/07/sweden-joins-nato-after-ratification-hungary-drops-opposition |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 10]] – [[Португалири парламент суйлавӗ (2024)|Португалири парламент суйлавӗ]]: [[Демократиллӗ альянс (Португали, 2024)|Демократиллӗ альянс]] нумайрахӑш вырӑнсене илет, тата сахалрахӑш ертсе пырӑвӗ йӗркелет. [[Социалист партийӗ (Португали)|Социалист партийӗ]] вырӑнсене пӗтет, сылтӑм парти [[Chega]] нумай вырӑнсене илет<ref>{{Cite web |date=2024-03-10 |title=Portugal election sees above-average turnout in very tight contest |url=https://www.politico.eu/article/portugual-election-above-average-participation/ |access-date=2024-03-10 |website=Politico |language=en |archive-date=March 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310154709/https://www.politico.eu/article/portugual-election-above-average-participation/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Vock |first=Ido |date=21 March 2024 |title=Luís Montenegro: Centre-right leader invited to form minority government |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-68622683 |archive-url=https://archive.today/20240321051720/https://www.bbc.com/news/world-europe-68622683 |archive-date=21 March 2024 |access-date=21 March 2024 |publisher=BBC News |language=en}}</ref>. * [[Пуш, 11]] – [[Гаити]]: [[Гаити премьер-министрӗ|премьер-министр]] ӗҫне вӑхӑтлӑ тӑваканӗ [[Анри Ариэль]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ, мӗншӗн тесен ҫӗр-шывра [[Гаити кризисӗ (2018–халлӗхе)|бандит кризисӗ]] [[Гаитири бандит вӑрҫи|пуҫланнӑ]]<ref>{{Cite news |date=2024-03-12 |title=Haiti's prime minister Ariel Henry resigns as law and order collapses |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68541349 |access-date=2024-03-13 |language=en-GB |archive-date=March 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313111145/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68541349 |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 13]] – [[Европа Пӗрлешӗвӗ]] [[хайлавлӑ ӑс-тӑн акчӗ]] йышӑннӑ. Ку пӗрремӗш [[хайлавлӑ ӑс-тӑн]]а ертсе пыракан хут<ref>{{cite web |title=World's first major act to regulate AI passed by European lawmakers |url=https://www.cnbc.com/2024/03/13/european-lawmakers-endorse-worlds-first-major-act-to-regulate-ai.html |access-date=13 March 2024 |date=14 March 2024 |publisher=CNBC |archive-date=March 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313120308/https://www.cnbc.com/2024/03/13/european-lawmakers-endorse-worlds-first-major-act-to-regulate-ai.html |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 15]]–[[Пуш, 17|17]] – [[Раҫҫейри прзидент суйлавӗ (2024)|Раҫҫейри президент суйлавӗ]]: [[Путин Владимир Владимирович|Владимир Путин]] пиллӗкмӗш хут президент ӗҫне суйланӑ<ref>{{cite web|title=Putin wins Russia election in landslide with no serious competition|url=https://www.reuters.com/world/europe/russias-presidential-vote-starts-final-day-with-accusations-kyiv-sabotage-2024-03-17/|access-date=18 March 2024|date=18 March 2024|publisher=[[Reuters]]}}</ref>. * [[Пуш, 22]] – [[Ислам патшалӑхӗ – Хорасан вилаячӗ|Террористсем]] [[Мускав облаҫӗ]]н [[Красногорск (Мускав облаҫӗ)|Красногорск]]ри "Крокус Сити Холл"а атакӑланӑ. 145 ҫын вилнӗ, 551 аманнӑ<ref>{{Cite web |date=March 29, 2024 |title=Death toll from concert hall attack in Russia's Moscow region rises to 144 |publisher=Anadolu Agency |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/death-toll-from-concert-hall-attack-in-russia-s-moscow-region-rises-to-144/3178519 |access-date=29 March 2024 |archive-date=30 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330062453/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/death-toll-from-concert-hall-attack-in-russia-s-moscow-region-rises-to-144/3178519 |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 25]] – [[ПНО Хӑрушсӑрлӑх Канашӗ]] [[Газа вӑрҫи]]нче "пени чарма" тата "тыткӑнти ҫынсене ирӗклетме" хутне йышӑннӑ<ref>{{cite web |title=UN Security Council resolution calls for Gaza ceasefire |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-68658415 |access-date=25 March 2024 |date=25 March 2024 |publisher=BBC News |archive-date=March 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325151053/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-68658415 |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 30]]: ** [[Шенген зони]]не шыв тата сывлӑш ҫулӗсем тӑрӑх [[Румыни]]пе [[Болгари]] пӗрлешнӗ<ref>{{cite web|date=30 March 2024|title=Bulgaria and Romania join the Schengen area|url=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_24_1722|access-date=30 March 2024|publisher=European Commission|archive-date=March 30, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330150353/https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_24_1722|url-status=live}}</ref>. ** [[Турци]]ри вырӑн суйлавӗ<ref>{{Cite news |author1=Scott McLean |author2=Mohammed Tawfeeq |author3=Nadeen Ebrahim |date=2024-04-01 |title=Turkey's Erdogan dealt major election blow as opposition party wins big cities |url=https://www.cnn.com/2024/04/01/middleeast/turkey-local-election-blow-erdogan-opposition-mime-intl/index.html |access-date=2024-04-01 |publisher=CNN |language=en |archive-date=August 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240807103050/https://www.cnn.com/2024/04/01/middleeast/turkey-local-election-blow-erdogan-opposition-mime-intl/index.html |url-status=live }}</ref>. === Ака === * [[Ака, 1]] – [[Израиль]] [[Дамаск]]ри [[Иран]]ӑн элчӗлӗхне [[Дамаскри Иран элчӗлӗхне Израиль авиаҫапӑвӗ|авиаҫапу]] тунӑ, 16 ҫын вилнӗ<ref name="cghs2">{{Cite web |date=3 April 2024 |title=Woman and her son among 16 people killed in Israeli raid on building attached to Iranian embassy |url=https://www.syriahr.com/en/330101/ |access-date=2024-04-14 |publisher=Syrian Observatory For Human Rights |archive-date=April 3, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403193442/https://www.syriahr.com/en/330101/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 3]] – [[Тайвань|Тайванӗн]] тухӑҫ хӗрринче 7,4 магнитудӑллӑ [[Хуалянь ҫӗр чӗтрени (2024)|ҫӗр чӗтрени]] пулнӑ, унран цунами [[Япони]]н [[Окинава префектури]]ччен ҫитнӗ<ref>{{Cite web |date=2 April 2024 |title=Taiwan 7.7 magnitude earthquake sparks tsunami warning in Japan |url=https://www.theguardian.com/world/2024/apr/03/taiwan-earthquake-magnitude-tsunami-warning-japan-okinawa |access-date=3 April 2024 |website=The Guardian |archive-date=April 3, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403005317/https://www.theguardian.com/world/2024/apr/03/taiwan-earthquake-magnitude-tsunami-warning-japan-okinawa |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 4]] – [[Кувейт]]ри [[Кувейтри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]. [[Наци ассамблейӗ (Кувейт)|Наци ассамблейӗнчи]] оппозици нумайрахӑш вырӑнсем илнӗ<ref name="ajresult">{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/5/few-changes-after-kuwait-holds-first-parliamentary-election-under-new-emir |title=Few changes after Kuwait holds first parliamentary election under new emir |publisher=Al Jazeera English |date=5 April 2024 |access-date=April 12, 2024 |archive-date=April 11, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411170642/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/5/few-changes-after-kuwait-holds-first-parliamentary-election-under-new-emir |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 5]] – [[Эквадор]] полицийӗ [[Кито|Китӑри]] [[Мексика]] [[Эквадорти Мексика элчӗлӗхне тапӑнни (2024)|элчӗлӗхне тапӑннӑ]]. Полици Эквадорӑн иртнӗ вице-президентне [[Глас Хорхе|Хорхе Гласа]] арестленӗ, вӑл Мексика политика хӳтӗлӗхӗ илмеллеччӗ. Кун пек тапӑннисем [[Дипломатиллӗ ҫыхӑну Вена конвенцийӗ]] йӗркене пӑснӑран Мексикӑпа [[Никарагуа]] Эквадорпа дипломатиллӗ ҫыхӑну пӗтерсе татнӑ<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Roger |title=México rompe relaciones diplomáticas con Ecuador, tras irrupción policial en Embajada México rompe relaciones diplomáticas con Ecuador |url=https://www.primicias.ec/noticias/politica/mexico-policia-ecuador-roberto-canseco-embajada/ |access-date=6 April 2024 |website=Primicias |date=6 April 2024 |language=es |archive-date=April 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406045205/https://www.primicias.ec/noticias/politica/mexico-policia-ecuador-roberto-canseco-embajada/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 6]] – [[Словаки]]ри [[Словакири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: иккӗмӗш хутра [[Пеллегрини Петер]] Словаки президенчӗ суйланӑ<ref>{{Cite web |title=Slovak presidency goes to government candidate |url=https://www.politico.eu/article/slovak-presidential-election-second-round/ |date=6 April 2024 |website=Politico |access-date=April 6, 2024 |archive-date=August 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818233128/https://www.politico.eu/article/slovak-presidential-election-second-round/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 8]] – [[Ҫурҫӗр Америка|Ҫурҫӗр Америкӑра]] [[Хӗвел тӗттӗмленни (2024 акан 8)|Хӗвел тӗттӗмленнине]] курма пулнӑ<ref>{{citation |title=Where & When |url=https://science.nasa.gov/eclipses/future-eclipses/eclipse-2024/where-when/ |date=2024-04-06 |publisher=NASA |language=en |access-date=April 8, 2024 |archive-date=April 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408053255/https://science.nasa.gov/eclipses/future-eclipses/eclipse-2024/where-when/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 9]] – [[Варадкар Лео|Лео Варадкар]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ хыҫҫӑн [[Фине Гэл]] пуҫлӑхӗ [[Харрис Саймон|Саймон Харрис]] [[Ирланди]]н чи ҫамрӑк [[Тишек]]ӗ пулса тӑнӑ. Вӑл [[Дойл Эрен]] сасӑлавӗнче 69 сасӑсене хирӗҫ 88 сасӑсемпе суйланӑ тата [[Ирланди президенчӗ]] [[Хиггинс Майкл|Майкл Д. Хиггинс]] йышӑну тӑрӑх ӗҫе лартнӑ<ref>{{cite news|url=https://www.rte.ie/news/politics/2024/0409/1442464-harris-politics/|title=Simon Harris formally appointed Taoiseach after Dáil vote|publisher=RTÉ News|date=9 April 2024|access-date=April 11, 2024|archive-date=April 9, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409130013/https://www.rte.ie/news/politics/2024/0409/1442464-harris-politics/|url-status=live}}</ref>. * [[Ака, 10]] – [[Кӑнтӑр Корей]]ри [[Кӑнтӑр Корейри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[Демократиллӗ парти (Кӑнтӑр Корей, 2015)|Демократиллӗ партипе]] [[Корейӗн демократиллӗ альянсӗ|Демократиллӗ альянс]] 176 вырӑнсене ҫӗнтернӗ, анчах [[Халӑх вӑйӗ партийӗ (Кӑнтӑр Корей)|Халӑх вӑйӗпе]] [[Халӑх пуласлӑхӗ партийӗ|Халӑх пуласлӑхӗ]] (ӑҫта [[Кӑнтӑр Корей президенчӗ|президент]] [[Юн Сок Ёль]]) 108 вырӑнсене кӑна ҫӗнтернӗ<ref>{{cite news|url=https://www.csis.org/analysis/south-koreas-2024-general-election-results-and-implications/|title=South Korea's 2024 General Election: Results and Implications|publisher=CSIS|date=10 April 2024|access-date=April 13, 2024|archive-date=April 13, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240413000539/https://www.csis.org/analysis/south-koreas-2024-general-election-results-and-implications|url-status=live}}</ref>. * [[Ака, 13]] – [[Израиль|Израиле]] хирӗҫ [[Иран]]ӑн [[Израиле хирӗҫ Иранӑн ракет авиаҫапӑвӗсем (2024 Ака)|ракет ҫапнисем]]<ref>{{Cite web |last=Harris |first=Chris |date=2024-04-13 |title=Iran launches wave of drone attacks at Israel: report |url=https://nypost.com/2024/04/13/world-news/iran-launches-wave-of-drone-attacks-at-israel-report/ |access-date=2024-04-13 |website=New York Post |archive-date=August 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818233029/https://nypost.com/2024/04/13/world-news/iran-launches-wave-of-drone-attacks-at-israel-report/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 16]] – [[Перс кӳлмекӗ]]нчи [[Перс кӳлмекӗнчи ҫӗр-шывсене шыв илни (2024)|ҫӗр-шывсене шыв илни]]. [[Ҫывӑх Тухӑҫ]]ра 32 яхӑн ҫын вилнӗ<ref>{{cite news|title=Dubai airport chaos as UAE and Oman reel from deadly storms|date=16 April 2024|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68831408|access-date=April 20, 2024|archive-date=April 17, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417001907/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68831408|url-status=live}}</ref>. * [[Ака, 17]] ** [[Соломон утравӗсем|Соломон утравӗсенчи]] [[Соломон утравӗсенчи парламент суйлавӗ (2024)| парламент суйлавӗ]]: [[Пурлӑх, пӗрлӗх тата тивӗҫлӗх партийӗ|ППТ]] партийӗ нумайрахӑш вырӑнсене ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite web |title=Solomon Islands pro-China PM Manasseh Sogavare fails to secure majority |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/24/solomon-islands-pro-china-pm-manasseh-sogavare-fails-to-secure-majority |access-date=2024-04-25 |publisher=Al Jazeera English |language=en |archive-date=April 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424070504/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/24/solomon-islands-pro-china-pm-manasseh-sogavare-fails-to-secure-majority |url-status=live }}</ref>. ** [[Хорватири парламент суйлавӗ (2024)|Хорватири парламент суйлавӗ]]: [[Хорват демократиллӗ пӗрлешӗвӗ]] нумайрахӑш вырӑнсене ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite news |last1=Henley |first1=Jon |date=2024-04-18 |title=Political uncertainty in Croatia as ruling party wins most seats but no majority |url=https://www.theguardian.com/world/2024/apr/18/croatia-election-results-hdz-democratic-union-pm-andrej-plenkovic-without-majority-sdp-homeland-movement |access-date=2024-04-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=April 22, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240422190025/https://www.theguardian.com/world/2024/apr/18/croatia-election-results-hdz-democratic-union-pm-andrej-plenkovic-without-majority-sdp-homeland-movement |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 19]] – [[Иран]]а хирӗҫ [[Израль|Израилӗн]] [[Ирана хирӗҫ Израилӗн авиаҫапӑвӗсем (2024 Ака)|авиаҫапӑвӗсем]]<ref>{{cite news |last1=Alkhshali |first1=Hamdi |title=Isfahan, Iran: Explosions Hear, Reports Say |url=https://www.cnn.com/2024/04/18/middleeast/isfahan-iran-explosion-intl-hnk |access-date=19 April 2024 |agency=CNN |archive-date=April 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419021802/https://www.cnn.com/2024/04/18/middleeast/isfahan-iran-explosion-intl-hnk |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 25]] – [[Гаити]]н премьер-министрӗ ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑран патшалӑх пуҫлӑхӗн ӗҫӗсем [[Транзитлӗ президентлӗ канаш]] аллине килнӗ<ref name="sworn in">{{cite news |last=Robenson |first=Geffrard |date=2024-04-25 |title=Les membres du Conseil présidentiel de transition ont prêté serment, tôt jeudi 25 avril 2024, au Palais national |url=https://lenouvelliste.com/article/247858/les-membres-du-conseil-presidentiel-de-transition-ont-prete-serment-tot-jeudi-25-avril-2024-au-palais-national |newspaper=Le Nouvelliste |language=fr |access-date=April 27, 2024 |archive-date=April 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426122820/https://lenouvelliste.com/article/247858/les-membres-du-conseil-presidentiel-de-transition-ont-prete-serment-tot-jeudi-25-avril-2024-au-palais-national |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 29]] ** [[Бразили]]н [[Риу-Гранди-ду-Сул]] штатӗнчи шыв илни<ref>{{Cite news |date=2024-05-01 |title=Brazil floods: Residents stranded on rooftops in Rio Grande do Sul |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68935249 |access-date=2024-05-09 |publisher=[[BBC News]] |language=en-GB |archive-date=May 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509013527/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68935249 |url-status=live }}</ref>. ** Нумай ҫумӑрсем ҫунӑран Кенипе Танзанире шыв илнине пула 488 ҫын вилнӗ, 503 000 ҫын куҫса кайтарнӑ<ref>{{Cite news |date=2024-04-29 |title=Kenya flooding: Around 50 killed in villages near Mai Mahiu town |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68896456 |access-date=2024-05-10 |publisher=[[BBC News]] |language=en-GB |archive-date=April 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240429100348/https://www.bbc.com/news/world-africa-68896456 |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 30]] – [[Мӑн Ҫиччӗлӗх]] ҫӗр-шывӗсем 2030–2035 ҫулсем патне [[кӑмрӑк энергетики]]не усӑ курма чарма килӗшнӗ<ref>{{cite news |title=STATEMENT: G7 Leaders Agree to Shut Down Coal Plants |url=https://www.wri.org/news/statement-g7-leaders-agree-shut-down-coal-plants |date=30 April 2024 |access-date=8 May 2024 |publisher=World Resources Institute |archive-date=May 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508145930/https://www.wri.org/news/statement-g7-leaders-agree-shut-down-coal-plants |url-status=live }}</ref>. === Ҫу === * [[Ҫу, 5]] – [[Панама|Панамӑри]] [[Панамӑри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Мулино Хосе Рауль|Хосе Рауль Мулино]] [[Панама президенчӗ|президент]] пулса тӑнӑ<ref>{{cite news|title=Panama's Mulino wins presidency with support from convicted former leader|url=https://www.reuters.com/world/americas/panamanians-vote-crowded-field-presidential-contenders-2024-05-05/|publisher=[[Reuters]]|date=May 5, 2024|author1=Valentine Hilaire |author2=Elida Moreno|access-date=6 May 2024|archive-date=6 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240506023850/https://www.reuters.com/world/americas/panamanians-vote-crowded-field-presidential-contenders-2024-05-05/|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫу, 6]] – [[Чад]]ри [[Чадри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Деби Махамат|Махамат Деби]] президент пулса тӑнӑ, унӑн ашшӗ [[Деби Идрисс|Идрисс Деби]] вырӑнне<ref>{{Cite web |date=2024-05-10 |title=Présidentielle au Tchad: premières réactions au lendemain de la victoire annoncée de Mahamat Idriss Déby |url=https://fr.news.yahoo.com/pr%C3%A9sidentielle-au-tchad-premi%C3%A8res-r%C3%A9actions-063040754.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510080527/https://fr.news.yahoo.com/pr%C3%A9sidentielle-au-tchad-premi%C3%A8res-r%C3%A9actions-063040754.html |archive-date=10 May 2024 |access-date=2024-05-10 |website=Yahoo News |language=fr-FR}}</ref>. * [[Ҫу, 7]]–[[Ҫу, 11|11]] – [[Еврокурни]] [[Еврокурни-2024|2024]]: Юрӑ ӑмӑртӑвӗ [[Швеци]]н [[Мальмё]] хулинче пулнӑ<ref>{{Cite web |date=2023-07-07 |title=Malmö will host the 68th Eurovision Song Contest in May 2024 |url=https://eurovision.tv/story/malmo-will-host-68th-eurovision-song-contest-may-2024 |access-date=2023-07-07 |website=Eurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |archive-date=July 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707133201/https://eurovision.tv/story/malmo-will-host-68th-eurovision-song-contest-may-2024 |url-status=live }}</ref>, швед юрӑҫӗ [[Nemo (юрӑҫ)|Немо]] "[[The Code (Nemo юрри)|The Code]]" юрӑпа ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite web |date=2024-05-11 |title=Eurovision: Switzerland wins 2024 song contest |url=https://www.dw.com/en/eurovision-switzerland-wins-2024-song-contest/a-69054565 |access-date=2024-05-12 |publisher=[[Deutsche Welle]] |archive-date=September 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905021036/https://www.dw.com/en/eurovision-switzerland-wins-2024-song-contest/a-69054565 |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 8]] – [[Ҫурҫӗр Македони]]ри суйлавра сылтӑм парти [[Шал Македони революциллӗ йӗркелӗвӗ — Македонин халӑх пӗрлешӗвӗ демократиллӗ партийӗ|ВМРО-ДПМНЕ]] [[Ҫурҫӗр Македонири парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗнче]] ҫӗнтернӗ. Унӑн президенте кандидат [[Силяновская-Давкова Гордана|Гордана Сильяновска-Давкова]] [[Ҫурҫӗр Македонири президент суйлавӗ (2024)|иккӗмӗш турта]] Ҫурҫӗр Македонин пӗрремӗш хӗрарӑм президент пулса тӑнӑ<ref name="apwoman">{{Cite web |date=9 May 2024 |title=North Macedonia elects first woman president as center-left incumbents suffer historic losses |url=https://apnews.com/article/north-macedonia-election-corruption-european-union-bulgaria-ac12182171ed7d46f160feeb469c7aa4 |access-date=9 May 2024 |publisher=Associated Press |language=en |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509011558/https://apnews.com/article/north-macedonia-election-corruption-european-union-bulgaria-ac12182171ed7d46f160feeb469c7aa4 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 May 2024 |title=Претседателски и парламентарни избори 2024 – 8 May 2024 |url=https://rezultati.sec.mk/mk/parl/r |publisher=Државна Изборна Комисија |language=mk}}</ref>. * [[Ҫу, 10]] – [[ПНО|Пӗрлешнӗ Нацисен Организацийӗн]] [[ПНО Тӗп Ассамблейӗ|Тӗп Ассамблейӗн]] [[ПНО Тӗп Ассамблейӗн резолюцийӗ ES-10/23|резолюцийӗ]] тӑрӑх [[Палестина Патшалӑхӗ]] [[ПНО пайташ патшалӑхӗсем]] хушшинче алфавит йӗрки тӑрӑх лартма пултарать. Ку йышӑну ПНО-н Тӗп Ассамблейӗн сессинче 2024 авӑнӑн 10-мшӗнче вӑя кӗрет<ref>{{Cite news |date=2024-05-10 |title=UN general assembly calls on Security Council to admit Palestine as member |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68983650 |access-date=2024-05-10 |language=en-GB |archive-date=May 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510184728/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68983650 |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 15]] ** [[2004]] ҫултанпа [[Сингапур]] [[Сингапур премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]] [[Ли Сянь Лун]] ӗлӗкхи премьер-министр [[Вонг Лоуренс|Лоуренс Вонг]] вырӑнне премьер-министр пулса тӑнӑ, пулас [[2025]] ҫулта пӗтӗм пӗрлехи суйлав валли<ref>{{cite news |last=Kok |first=Xinghui |date=15 May 2024 |title=Singapore to inaugurate new PM as Lee makes way after 20 years in charge |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/singapore-inaugurate-new-pm-lee-makes-way-after-20-years-charge-2024-05-15/ |access-date=16 May 2024 |publisher=[[Reuters]]}}</ref>. ** [[Гандлова|Гандловӑра]] [[Словаки]] [[Словаки премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]] [[Фицо Роберт|Роберт Фицӑна]] [[Роберт Фицӑна вӗлерме тапӑнни|пертернӗ]], ӑна хӑвӑрт госпитализациленӗ<ref>{{Cite web |date=2024-05-15 |title=Slovak Prime Minister Robert Fico shot in head and chest, reports say |url=https://www.politico.eu/article/slovakia-prime-minister-robert-fico-shot-head-chest/ |access-date=2024-05-15 |website=Politico |language=en-GB |archive-date=May 15, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515171305/https://www.politico.eu/article/slovakia-prime-minister-robert-fico-shot-head-chest/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 19]] ** [[Доминикан Республики]]нчи [[Доминикан Республикинчи президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Абинадер Луи|Луи Абинадер]] иккӗмӗш хут [[Доминикан Республикин президенчӗ|президент]] пулса тӑнӑ<ref>{{cite news|title=Abinader logra un contundente triunfo en las elecciones de República Dominicana y será presidente 4 años más|url=https://www.bbc.com/mundo/articles/c899gzw3pero|date=May 20, 2024|access-date=May 21, 2024|publisher=BBC|language=es|archive-date=May 21, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521015833/https://www.bbc.com/mundo/articles/c899gzw3pero|url-status=live}}</ref>. ** [[Иран]] [[Иран президенчӗ|президенчӗ]] [[Раиси Ибрахим|Ибрахим Раисипе]] Иран ютҫӗр ӗҫӗсен министрӗ [[Хосейн Амир Абдоллахиян]] тата экипажӑн урӑх ҫичӗ пассажир [[вертолёт]] [[Ибрахим Раиси вёртолечӗн аркатса ӳкни|арканнинче]] вилнӗ. Вӗҫекен транспорт [[Азербайджан–Иран чикки]] патӗнче ӳкнӗ<ref>{{Cite web |date=2024-05-20 |title=Iran's President Ebrahim Raisi killed in helicopter crash - state TV |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-middle-east-69035051 |access-date=2024-05-20 |publisher=BBC News |language=en |archive-date=June 11, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611022712/https://www.bbc.com/news/live/world-middle-east-69035051 |url-status=live }}</ref>. ** [[Конго Демократиллӗ Республики]]нче патшалӑх пӑтӑрмахӗн хӑтлану. Унӑн пуҫнӑҫласшӑнччӗ [[Маланга Кристиан|Кристиан Маланга]] каланине пула [[Киншаса|Киншасӑра]] протестсем пуҫланчӗҫ<ref>{{Cite web |title=Three reported killed as DR Congo military averts 'attempted coup' |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/19/three-reported-killed-as-dr-congo-military-averts-attempted-coup |access-date=2024-05-20 |publisher=Al Jazeera English |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519131303/https://www.aljazeera.com/news/2024/5/19/three-reported-killed-as-dr-congo-military-averts-attempted-coup |url-status=live }}</ref>. Ертсе пыруллӑ салтакӗсем лару-тӑрӑва тӗрӗслесе тӑнинче тытаҫҫӗ<ref>{{Cite news |date=2024-05-19 |title=Shooting in Kinshasa is a failed coup d'état, says Congolese army |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/05/19/shooting-in-kinshasa-is-a-failed-coup-d-etat-says-congolese-army_6671940_124.html |access-date=2024-05-20 |work=Le Monde |language=en |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520044053/https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/05/19/shooting-in-kinshasa-is-a-failed-coup-d-etat-says-congolese-army_6671940_124.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-19 |title='Several nationalities' including American and British involved in DRC coup attempt, say officials |url=https://www.voaafrica.com/a/7618509.html |access-date=2024-05-20 |publisher=Voice of America |language=en |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520044048/https://www.voaafrica.com/a/7618509.html |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 20]] – [[Тӗнчери уголовлӑ суд]]ӑн тӗп прокурорӗ [[Израиль]] [[Израиль премьер-министрӗ|премьер-министрне]] [[Нетаньяху Биньямин|Биньямин Нетаньяхупа]] [[ХАМАС]]ӑн [[Газа секторӗ]]нчи лидерне [[Синвар Яхья|Яхья Синвара]] арестлес тесе ордер кӑларнӑ. Иккӗшӗ те ҫар усал ӗҫӗсем тунӑран ордер пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web |date=2024-05-20 |title=ICC prosecutor seeks arrest warrants for Netanyahu and Hamas leaders |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3ggpe3qj6wo |access-date=2024-05-20 |publisher=BBC News |language=en-GB |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520113528/https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3ggpe3qj6wo |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 24]] ** ПНО-н ҫӳллӗ сучӗ, [[ПНО-н тӗнчери сучӗ]]н йышӑнӑвӗ тӑрӑх [[Рафах]]ри [[Израилӗн хӳтӗлев ҫарӗ]]сен [[Рафаха тапӑну|тапӑнса кайни]] чарӑнмалла<ref>{{Cite web |date=2024-05-24 |title=UN's top court orders Israel to halt military operations in Rafah |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-69055989 |access-date=2024-05-24 |publisher=BBC News |language=en-GB |archive-date=May 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524141516/https://www.bbc.co.uk/news/live/world-69055989 |url-status=live }}</ref>. ** [[Папуа – Ҫӗнӗ Гвиней]]ри пысӑк [[Папуа – Ҫӗнӗ Гвинейӗн ҫӗр шуса анӑвӗ (2024)|ҫӗр шуса аннине]] пула 160 - 2000 ытла ҫын вилнӗ, тата ытлах ҫӗр айне пулса тӑнӑ<ref>{{cite news|title=Death toll in Papua New Guinea climbs to 2,000|url=https://thestreetjournal.org/death-toll-in-papua-new-guinea-climbs-to-2000/|newspaper=The Street Journal|date=27 May 2024|access-date=27 May 2024|archive-date=May 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240527144220/https://thestreetjournal.org/death-toll-in-papua-new-guinea-climbs-to-2000/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Dziedzic |first=Stephen |date=2024-05-31 |title='The earth is moving': PNG PM explains why he can't send excavators to site of landslide disaster |url=https://www.abc.net.au/news/2024-05-31/first-look-at-the-png-landslide-site/103920178 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601132827/https://www.abc.net.au/news/2024-05-31/first-look-at-the-png-landslide-site/103920178 |archive-date=1 June 2024 |access-date=2024-05-31 |publisher=ABC News |language=en-AU}}</ref>. * [[Ҫу, 26]] – [[Литва]]ри [[Литвари президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: Хальхи президент [[Науседа Гитанас|Гитанас Науседа]] иккӗмӗш хут [[Литва президенчӗ]] пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|title=Lithuanian Nauseda calls victory in presidential election|work=Reuters |date=May 26, 2024 |url=https://www.reuters.com/world/europe/lithuanians-vote-presidential-election-overshadowed-by-russia-2024-05-26/|access-date=27 May 2024 |last1=Sytas |first1=Andrius |last2=Sytas |first2=Andrius }}</ref>. * [[Ҫу, 28]] – [[Испани]]пе [[Ирланди]] тата [[Норвеги]] [[Палестина Патшалӑхӗ|Палестина Патшалӑхне]] йышӑннӑ<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cl77drw22qjo|title=Spain, Norway and Ireland recognise Palestinian state|publisher=BBC News|date=28 May 2024|access-date=13 November 2024}}</ref>. * [[Ҫу, 29]] ** [[Кӑнтӑр Африка Республики]]нчи [[Кӑнтӑр Африка Республикинчи парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[Африка Наци Конгресӗ|АНК]] парти хӑй нумайрахӑшне ҫӗнтермен. КАР-н демократиллӗ историнчи ку суйлав, АНК нумайрахӑш илмен чух чи пӗрремӗш пулса тӑнӑ<ref>{{Cite news|date=31 May 2024|title=ANC facing worst result since end of apartheid|url=https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o|publisher=BBC News|access-date=May 31, 2024|archive-date=May 30, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530005713/https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Harper |first=Paddy |title=Historic losses for ANC open new era in South African politics |url=https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |access-date=2023-08-01 |work=Africanews |language=en |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801181438/https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |url-status=live }}</ref>. ** [[Мадагаскар]]ти [[Мадагаскарти парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: Президентӗн [[Радзуэлина Андри|Андри Радзуэлинӑн]] партийӗ [[Ҫамрӑк вирлӗ малагасисем|ҪВМ]] парти Наци Ассамблейӗнчи хӑй нумайрахӑшне 163 вырӑнтан 80 кӑна илсе пӗтнӗ<ref>{{Cite web|title=Madagascar ruling party loses parliament majority|url=https://www.africanews.com/2024/06/12/madagascar-ruling-party-loses-parliament-majority/|access-date=2024-12-05|website=Africanews|date=June 12, 2024 }}</ref>. * [[Ҫу, 30]] – [[АПШ]] ӗлӗкхи [[АПШ президенчӗ|Президенчӗ]] [[Трамп Дональд|Дональд Трампа]] хӑй вӑрттӑн укҫа енӗпе тунӑ судӗнче 34 айӑппа айӑпланӑ. АПШ историнче президент тӗлӗшне кун пек айӑплани пӗрремӗш хут<ref>{{Cite web |title=Donald Trump found guilty in historic New York hush money case |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/donald-trump-verdict-hush-money-trial-rcna152492 |access-date=2024-05-30 |publisher=NBC News |date=30 May 2024 |language=en |archive-date=June 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629091334/https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/donald-trump-verdict-hush-money-trial-rcna152492 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=What Trump's guilty verdict means for the 2024 election |url=https://www.bbc.com/news/articles/cnll59r891xo |access-date=2024-05-30 |publisher=BBC News |date=May 30, 2024 |language=en-GB |archive-date=July 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720050748/https://www.bbc.com/news/articles/cnll59r891xo |url-status=live }}</ref>. === Ҫӗртме === * [[Ҫӗртме, 3]] – [[Грузи]]ри йышӑннӑ ютҫӗр агенчӗ пирки саккун вӑя кӗнӗ<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240603/gruziya-1950101108.html|title=В Грузии вступил в силу скандальный закон об иноагентах|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-06-03|access-date=2024-06-06|archive-date=2024-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240606183441/https://ria.ru/20240603/gruziya-1950101108.html|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 5]] – "Тинькофф Банк" хӑйӗн ятне "Т-Банк" ҫине улӑштарнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/finances/05/06/2024/6660012c9a7947089a39bb0d|title=Тинькофф Банк поменял название|lang=ru|website=РБК|date=2024-06-05|access-date=2024-06-05|archive-date=2024-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240605070708/https://www.rbc.ru/finances/05/06/2024/6660012c9a7947089a39bb0d|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 11]]–[[Ҫӗртме, 23|23]] – [[Хусан]]та [[БРИКС Вӑййисем]] пулнӑ. Ку Вӑйӑсенче [[БРИКС]] пӗрлешӳри пайташ ҫӗршывсем кӑна хутшӑнма пултараҫҫӗ<ref>{{Cite web|url=https://rsport.ria.ru/20240411/bars-1939406206.html|title=Барс по кличке Бриксик стал талисманом Игр БРИКС|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости Спорт|date=2024-04-11|access-date=2024-04-11|archive-date=2024-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240411150939/https://rsport.ria.ru/20240411/bars-1939406206.html|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 12]] – [[Тури Карабах]]ран [[Раҫҫей]] нимеллӗ салтакӗсен тухни вӗҫленӗ<ref>{{Cite web|url=https://rtvi.com/news/rossijskie-mirotvorczy-pokinuli-nagornyj-karabah/|title=Российские миротворцы покинули Нагорный Карабах|lang=ru|website=RTVI|date=2024-06-12|access-date=2024-07-08|archive-date=2024-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708184455/https://rtvi.com/news/rossijskie-mirotvorczy-pokinuli-nagornyj-karabah/|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 15]]–[[Ҫӗртме, 16|16]] – [[Швейцари]]ре [[Украина]] тӑнӑҫлӑ конференцийӗ иртнӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/66169d839a79473984e9b4fb|title=Швейцария пригласила Россию на мирную конференцию по Украине|lang=ru|website=РБК|date=2024-04-10|access-date=2024-04-11|archive-date=2024-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240410172156/https://www.rbc.ru/rbcfreenews/66169d839a79473984e9b4fb|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 16]] – [[Тан-ҫинчи-Ростов]]ри СИЗОра террористсем ҫынсене тыткӑна илнӗ<ref>{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2024/06/16/spetsnaz-likvidiroval-vseh-zahvatchikov-v-rostovskom-sizo/|title=Спецназ ликвидировал всех захватчиков в ростовском СИЗО|lang=ru|website=Lenta.RU|access-date=2024-06-16|archive-date=2024-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616093341/https://lenta.ru/news/2024/06/16/spetsnaz-likvidiroval-vseh-zahvatchikov-v-rostovskom-sizo/|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 23]]: ** [[Севастополь]] ҫийӗнчи [[Украина]] ракечӗ персе антарнӑран 153 ҫын аманнӑ, 4 ҫын вилнӗ<ref>{{Cite web|url=https://ua.krymr.com/a/uchkuivka-krym-viyna-ekspert-sevastopol/33011191.html|title=Кримський невивчений урок війни|lang=uk|website=Крым.Реалии|date=2024-06-26|access-date=2024-09-10|archive-date=2024-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240627095542/https://ua.krymr.com/a/uchkuivka-krym-viyna-ekspert-sevastopol/33011191.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2024/06/24/7462243/|title=Работа российской ПВО: оккупанты ввели в Севастополе “режим ЧС”|lang=ru|website=Украинская правда|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624165240/https://www.pravda.com.ua/rus/news/2024/06/24/7462243/|url-status=live}}</ref>. ** [[Дагестан]]ти [[Махачкала]]па [[Дербент]]ре [[Синагога|синагогӑсемпе]] [[чиркӳ]]сене тапӑннисем. 22 ҫын вилнӗ, 46 аманнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/cl7771zvpj8o|title=Нападения в Махачкале и Дербенте: что известно на данный момент|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-06-23|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624164352/https://www.bbc.com/russian/articles/cl7771zvpj8o|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/6682a2959a79476568a468a1|title=Число погибших при терактах в Дагестане возросло до 22|lang=ru|website=РБК|date=2024-07-01|access-date=2024-07-08|archive-date=2024-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708022913/https://www.rbc.ru/rbcfreenews/6682a2959a79476568a468a1|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 25]] – [[Тӗнчери уголовлӑ суд]] [[Шойгу Сергей Кужугетович|Сергей Шойгу]]па [[Герасимов Валерий Васильевич|Герасимов Валерие]] арестлес тесе ордер кӑларнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/cy008y2nny1o|title=Международный уголовный суд выдал ордеры на арест Шойгу и Герасимова|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-06-25|access-date=2024-06-26|archive-date=2024-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240816072624/https://www.bbc.com/russian/articles/cy008y2nny1o|url-status=live}}</ref>. == Ҫавӑн пекех == {{Çӳрев |Тема = 2024 çул |Портал = |Викисăмахсар = |Викикĕнеке = |Викикаларăш = |Викивулавăш = |Викитĕссем = |Викихыпар = Категори:2024 |Викиампар = Category:2024 |Метавики = |Проект = |Родовод = }} * [[2024 çул мусăкра]] * [[2024 çул литературăра]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем|2}} {{year-stub}} [[Категори:2024 çул| ]] [[Категори:Пур хронологи ят-йышĕсем]] [[Категори:Викиампар каçă статьисем]] [[Категори:Викихыпар каçă статьисем]] [[Категори:Çулсем çинчен çырса пĕтермен статьясем]] [[Категори:2024 çул]] dm1k1e41hk1vtfvhgmy6sw12z6ygyrh 872871 872869 2026-04-15T20:23:34Z Max Tenche 25572 872871 wikitext text/x-wiki {{Çулсем|2024|XX ĕмĕр|XXI ĕмĕр|XXII ĕмĕр}} '''2024 ҫул (икӗ пин те ҫирӗм тӑваттӑмӗш ҫул)''' — [[Кӗркури календарӗ]]пе — [[йӗкӗр ҫул]]. 2024 ҫул [[тунтикун]]ран пуҫланнӑ. Вӑл пирӗн эрӑн 2024-мӗш ҫулӗ. Вӑл 3-мӗш пин ҫулӑн [[XXI ӗмӗр]]ӗн 3-мӗш вун ҫулӑн 4-мӗш ҫулӗ, вӑл [[2020-мӗш ҫулсем|2020-мӗш ҫулсен]] 5-мӗш ҫулӗ. [[Чӑваш Республики]]нче вӑл '''[[Экологи]] культурин тата [[ҫутҫанталӑк]]па перекетлӗ усӑ курмалли ҫулталӑк'''<ref>[https://minpriroda.cap.ru/action/activity/2024-god-god-ekologicheskoj-kuljturi-i-berezhnogo ЧР ҫутҫанталӑк министрлӗхӗн сайчӗ]{{Ĕçлемен каçă|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://glava.cap.ru/doc/laws/2023/09/04/decree-120 Чӑваш Енӗн Пуҫлӑхӗн указӗ]{{Ĕçлемен каçă|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[ПНО]] йышӑнӑвӗпе ку ''[[Тӗве]]сен тӗнчери ҫулталӑкӗ''<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/ru/sections/observances/international-years/|title=Международные годы|date=2015-01-06|publisher=www.un.org|lang=ru|accessdate=2020-01-13|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113135546/https://www.un.org/ru/sections/observances/international-years/|url-status=live}}</ref>. [[Белоруси]]ре вӑл килӗшӳ, пултару та пахалӑх ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=_duWFEBChO0|title=Лукашенко объявил 2024-й Годом качества в Беларуси|lang=ru-RU|access-date=2023-09-30}}</ref>. [[Раҫҫей]]ре вӑл этеплӗх, ӳнер, кил-йыш та спорт ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://ognov.ru/2024-god-obyavlen-prezidentom-godom-razvitiya-v-rossii/|title=2024 год объявлен президентом годом российской культуры и искусства|lang=ru-RU|last=controlistr|website=ognov.ru|date=2023-09-06|access-date=2023-10-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20231122/semya-1911067078.html|title=Путин объявил 2024 год годом семьи|lang=ru-RU|author=|website=РИА Новости|date=2023-11-21|access-date=2023-11-22|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/sport/19062137|title=Путин поддержал идею возобновления спортивных парадов на Красной площади|website=TACC|access-date=2023-12-17}}</ref>. [[Пӑхӑнман Патшалӑхсен Пӗрлешӗвӗ]]нче вӑл [[ниме]] юхӑмӗн ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.gosrf.ru/2024-god-stanet-godom-volonterskogo-dvizheniya-v-sng/|title=2024 год станет Годом волонтерского движения в СНГ|lang=ru-RU|first=Галатея|last=Петрова|website=Регионы России|date=2023-06-08|access-date=2023-10-08}}</ref>. == Пулса иртнӗ == === Кӑрлач === * [[Кӑрлач, 1]]: ** [[Тури Карабах]] [[Азербайджан]] йышне вӗҫлесе интеграциленӗ, [[Тури Карабах Республики]] пӑрахӑҫ кӑларнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/politics/2023/09/28/17653861.shtml|title=Республика Нагорный Карабах прекращает существование. Половина жителей бежали в Армению|lang=ru|website=Газета.Ru|date=2023-09-28|access-date=2023-10-01}}</ref>. ** [[Бразили]] [[ОПЕК+]] йӗркелӗве кӗнӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/business/934125|title=Источник сообщил, что Бразилия присоединится к ОПЕК+ с 2024 года|lang=ru|website=Interfax.ru|date=2023-11-30|access-date=2023-12-01}}</ref>. ** [[Египет]], [[Иран]], [[Пӗрлешӗннӗ Арап Эмирачӗсем]], [[Сауд Аравийĕ]] те [[Эфиопи]] [[БРИКС]]а кĕнĕ<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/18574863|title=В БРИКС в 2024 году войдут шесть новых стран|website=TACC|access-date=2023-10-01}}</ref>. ** [[Раҫҫей]]ри [[Чернобыль инкекӗ|Отчуждени зони]] пӑрахӑҫ кӑларнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/642740b89a79477b90634812|title=В России не станет зоны отчуждения|lang=ru|website=РБК|date=2023-04-01|access-date=2023-12-28}}</ref>. ** [[Steam]]-ӗн пулӑшу пултарни [[Windows 7]], [[Windows 8|8]], [[Windows 8.1|8.1]] валли вӗҫленӗ<ref>{{Cite web|url=https://steamcommunity.com/discussions/forum/26/3821910251180452380/|title=Steam перестанет работать на windows 7 :: Русскоязычный Форум|lang=ru|website=steamcommunity.com|access-date=2023-12-31}}</ref>. ** [[Япони тинӗсӗ]]нчи [[Япони тинӗсӗнчи ҫӗр чӗтрени (2024)|ҫӗр чӗтрени]], [[Япони]]ре 7,6-ччен магнитудӑллӑ ҫӗр чӗтрени пулнӑ. 73 ҫын вилнӗ<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/proisshestviya/19670537|title=Число жертв землетрясений в Японии увеличилось до 73|website=TACC|access-date=2024-01-03}}</ref>. ** [[Эфиопи]] [[Сомалиленд]]па [[Бербера]] порчӗн пӗтӗм усӑ курни валли килӗшӳ ҫырнӑ. Тата, Эфиопи Сомалилендӗн никамран пӑхӑнманлӑхне йышӑнчӗ, вӑл пӗрремӗш ҫӗр-шыв куна тунӑ пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/landlocked-ethiopia-signs-pact-use-somalilands-red-sea-port-2024-01-01/|title=Ethiopia signs pact to use Somaliland's Red Sea port|website=Reuters|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 2]]: ** [[Корей Республики]]нчи 3 уйӑх [[Корей Республикинчи парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]ччен [[Тобуро Демократи партийӗ]]н пуҫлӑхӗ [[Ли Джэмён|Ли Чжэ Мён]] ҫине [[Ли Джэмён ҫине вӗлерме тапӑнни|вӗлерме тапӑнни]] пулнӑ, унӑн мӑйне ҫӗҫӗпе амантнӑ<ref>{{Cite news|title=В Южной Корее совершено покушение на лидера оппозиции|url=https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2024/01/02/1013861-v-yuzhnoi-koree-pokushenie|website=Ведомости|access-date=2024-01-04|lang=ru}}</ref>. ** [[Маршалл утравӗсенчи пӗтӗм суйлав (2023)|Маршалл утравӗсенче пӗтӗм суйлавӗ]]: [[Маршалл утравӗсен саккун тӑвакан канашӗ]] [[Хайн Хильда|Хайн Хильдӑна]] президент иккӗмӗш хутпа суйланӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/505980/hilda-heine-sworn-in-as-president-of-the-marshall-islands|title=Hilda Heine sworn in as President of the Marshall Islands|lang=en-nz|website=RNZ|date=2024-01-03|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 3]] – [[Иран]]ти [[Керман теракчӗ|Керман масарӗнче теракт]] пулнӑ<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240103/terakt-1919604739.html|title=Путин выразил властям Ирана соболезнования после теракта в Кермане|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240103T1814|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 7]] – [[Бангладешри парламент суйлавӗ (2024)|Бангладешри парламент суйлавӗ]] пулнӑ<ref>{{Cite web|url=http://cikrf.ru/news/cec/54382/|title=Андрей Шутов принял участие в международном наблюдении за парламентскими выборами в Народной Республике Бангладеш|website=cikrf.ru|access-date=2024-01-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bdnews24.com/bangladesh/5ps4txfm44|title=Bangladesh Election Commission schedules parliamentary polls for Jan 7|lang=en|first=Senior|last=Correspondent|website=bdnews24.com|access-date=2024-01-13}}</ref><ref>{{Cite news|title=Bangladesh election: PM Sheikh Hasina wins fourth term in controversial vote|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-67889387|date=2024-01-07|access-date=2024-01-13|lang=en-GB}}</ref>. * [[Кӑрлач, 8]] – [[Astrobotic Technology]] компанийӗ [[Peregrine (лартмалли модуль)|Перегрин]] коммерци уйӑха лартмалли модулне вӗҫтерсе яни тунӑ. Вӗҫтерсе яни ҫӗнӗ [[Vulcan (ракета-йӑтакан)|Vulcan]] ракета-йӑтакан пулӑшпа тунӑ<ref>{{Cite web|url=https://spacenews.com/vulcan-centaur-launches-peregrine-lunar-lander-on-inaugural-mission/|title=Vulcan Centaur launches Peregrine lunar lander on inaugural mission|lang=en-US|first=Jeff|last=Foust|website=SpaceNews|date=2024-01-08|access-date=2024-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/kosmos/19686899|title=ULA запустила к Луне ракету Vulcan с модулем Peregrine|website=TACC|access-date=2024-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.astrobotic.com/astrobotics-peregrine-launches-to-the-moon/|title=Astrobotic’s Peregrine Launches to the Moon|lang=en-US|last=alivia|website=Astrobotic|date=2024-01-08|access-date=2024-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-science-heads-to-moon-on-first-us-private-robotic-artemis-flight/|title=NASA Science Heads to Moon on First US Private Robotic Artemis Flight - NASA|lang=en-US|access-date=2024-01-08}}</ref>. * [[Кӑрлач, 9]] – [[Los Choneros]] картелӗн лидерӗ тӗрмерен тухса тарнӑран [[Эквадор]] президенчӗ [[Нобоа Даниэль|Даниэль Нобоа]] ҫӗр-шывра черетсӗр лару-тӑру йышӑннӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.kp.ru/online/news/5621351/|title=Президент Эквадора Нобоа ввёл режим внутреннего вооружённого конфликта в стране|lang=ru|first=|last=|website=kp.ru|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 11]] – Полици ӗҫлекенӗсемпе салтаксем валли ӗҫ укҫи суса тухнин йӑнӑшӗнчен [[Папуа — Ҫӗнӗ Гвиней]]ри [[Папуа — Ҫӗнӗ Гвинейри йӗркесӗрлӗхсем (2024)|йӗркесӗрлӗхсем]] пур ҫӗр-шыв тӑрӑх сиксе тухнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/506478/at-least-10-dead-after-looting-fires-on-port-moresby-s-darkest-day|title=At least 10 dead after looting, fires on Port Moresby's 'darkest day'|lang=en-nz|website=RNZ|date=2024-01-11|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 12]] – [[АПШ]]па [[Аслӑ Британи]] [[Йемене авиатапӑсем (2024)|Йемене авиатапӑсене]] тума пуҫланӑ та (ӗлӗкхине АПШ ҫакна тума пуҫланӑ)<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/world/us-britain-strikes-houthi-yemen-rcna133576|title=U.S. and Britain launch strikes against Houthi rebel targets in Yemen|lang=en|website=NBC News|date=2024-01-12|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 13]] – [[Китай Республикинчи президент суйлавӗ (2024)|Тайваньти президент суйлавӗ]]: [[Лай Циндэ]] 40% сасӑсемпе ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite news|title=Taiwan elects Lai Ching-te, from incumbent pro-sovereignty party, as president|first=Helen|last=Davidson|url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/13/taiwan-ruling-partys-lai-ching-te-wins-presidential-election|website=The Guardian|id=0261-3077|date=2024-01-13|access-date=2024-01-13|lang=en-GB}}</ref>. * [[Кӑрлач, 14]] – [[Маргрете II]] [[Дани]]н король хӗрӗ патшаран тухнӑ. [[Фредерик X]] Данин ҫӗнӗ королӗ патшана ларнӑ.<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/19661193|title=Королева Дании отречётся от престола 14 января|website=TACC|access-date=2024-01-13}}</ref>. * [[Кӑрлач, 15]]—[[Кӑрлач, 18|18]] – [[Паймак]]ра, [[Пушкӑртстанти протестсем (2024)|Пушкӑртстанти протестсем]]<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/ce9m7p05pe0o|title=В Башкирии сотни людей пришли к суду поддержать активиста, защищавшего шихан Куштау|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-01-15|access-date=2024-01-17}}</ref><ref>{{Cite news|title=Экстремисты под видом экологов: кому нужны были беспорядки в Башкирии|url=https://lenta.ru/articles/2024/01/23/ekstremisty/|website=Lenta}}</ref>. * [[Кӑрлач, 24]] – [[Белгород облаҫӗнчи раҫҫей Ил-76 инкекӗ|Белгород облаҫӗнчи раҫҫей Ил-76 инкекӗ]]. * [[Кӑрлач, 26]] – [[Тувалури парламент суйлавӗ (2024)|Тувалури парламент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2024/01/25/1227066448/voting-begins-in-tiny-tuvalu-in-election-that-reverberates-from-china-to-austral|title=Voting begins in tiny Tuvalu in election that reverberates from China to Australia|website=NPR|access-date=2024-01-27}}</ref>. * [[Кӑрлач, 28]] ** [[Буркина-Фасо]], [[Мали]] тата [[Нигер]] [[ЭКОВАС]]-ран тухнӑ<ref>[https://m.gazeta.ru/politics/news/2024/01/28/22209643.shtml?utm_source=yxnews&utm_medium=mobile&utm_referrer=https%3A%2F%2Fdzen.ru%2Fnews%2Fstory%2FBurkina-Faso_Mali_iNiger_vyshli_izEHkonomicheskogo_soobshhestva_Zapadnoj_Afriki--ad52dbc7fb298ecf82b6b6e499b26705 Три страны резко оборвали связь с ECOWAS]</ref>. ** [[Финляндири парламент суйлавӗ (2024)|Финляндири парламент суйлавӗ]]<ref>[http://vybor-naroda.rg/vn_exclusive/255673-v-finljandii-neizbezhen-vtoroj-tur-prezidentskih-vyborov.html?utm_source=yxnews&utm_medium=mobile&utm_referrer=https%3A%2F%2Fdzen.ru%2Fnews%2Fsearch%3Ftext%3D В Финляндии неизбежен второй тур президентских выборов]{{Ĕçлемен каçă|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * [[Кӑрлач, 31]] – [[Малайзи]] [[Янг ди-Пертуан Агонг|корольне суйланă]] [[Ибрагим Исмаил|Ибрагим Исмаилӗн]] престолӗнче ларни, татах вӑл [[Джохор|Джохор султанӗ]] пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|url=https://glasnarod.ru/mir/sultan-ibragim-stal-sledujushhim-koroljom-malajzii/|title=Султан Ибрагим стал следующим королём Малайзии|lang=ru-RU|first=|last=|website=Интернет-газета «Глас Народа»|date=2023-10-27|access-date=2024-01-13}}</ref>. === Нарӑс === * [[Нарӑс, 2]] – [[Бишкек]] [[Ӑшӑэлектроцентраль|ӐЭЦ]]ĕнчи шултра авари<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240202/kirgiziya-1924943848.html|title=Число пострадавших при аварии на ТЭЦ Бишкека возросло до пяти|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240202T0734|access-date=2024-02-05}}</ref>. * [[Нарӑс, 3]] – Тапнине пула [[Лисичанск]]ри ([[ЛХР]] — аннексиленĕ [[Луганск облаҫӗ]]) пекарня ишӗлсе аннӑ, 28 ҫын вилнĕ<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240204/lisichansk-1925337904.html|title=В Лисичанске завершили поисковую операцию|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=20240204T1633|access-date=2024-02-05}}</ref>. * [[Нарӑс, 4]] – [[Сальвадорти пӗтӗм суйлавӗ (2024)|Сальвадорти пӗтӗм суйлавӗ]]. * [[Нарӑс, 7]] – [[Азербайджан]]ти черетсӗр [[Азербайджанти президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/clle3dl9zy9o|title=В Азербайджане проходят очередные внеочередные выборы|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-02-07|access-date=2024-02-07}}</ref>. Хальхи президент [[Алиев Ильхам|Ильхам Алиев]] çӗнетсе суйланӑ пиллӗкмӗш срок ҫине, уншӑн 92,12% сасӑлакан ҫынсем сасӑ панӑ<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/azerbaijan-election-ilham-aliyev-39a3b0811de492afdcc96e2f17b6f797|title=Azerbaijan's Aliyev appears headed to a landslide win in election called after retaking Karabakh|lang=en|website=AP News|date=2024-02-07|access-date=2024-02-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240211/vybory-1926712011.html|title=Алиев победил на президентских выборах в Азербайджане|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-02-11|access-date=2024-02-11}}</ref>. * [[Нарӑс, 8]]  ** [[Пакистан]]ти [[Пакистанри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1785760|title=President, ECP agree on holding elections on February 8|lang=en|first=|last=|website=DAWN.COM|date=2023-11-02|access-date=2024-01-13|archive-date=2024-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240112120521/https://www.dawn.com/news/1785760|url-status=live}}</ref>. Никамран пӑхӑнман политиксен нумайрахӑшӗ — "Тӗрӗслӗхшӗн юхӑм" чарнӑ политика партийӗн хутшӑнаканӗсем Наци ассамблейӗнчи вырӑнсен чылайӑшӗ илнӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/35a6dd5b-2924-40ad-a650-004ec6379e00|title=Imran Khan loyalists win shock victory in Pakistan election|website=www.ft.com|access-date=2024-02-11}}</ref>. ** Иртнӗ [[Бразили]] президенчӗ Жаир Болсонарӑва патшалӑх пӑтӑрмахӗ тума хӑтланнӑшӑн айӑплама арестленӗ<ref>{{Cite web|url=https://t.me/rian_ru/230726|title=РИА Новости|website=Telegram|access-date=2024-02-11}}</ref>. * [[Нарӑс, 10]] – [[Венгри]] президенчӗ [[Новак Каталин|Каталин Новак]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/19954637|title=Президент Венгрии подала в отставку|website=TACC|access-date=2024-02-11}}</ref>. * [[Нарӑс, 11]] – [[Финлянди]] президент суйлавӗн иккӗмӗш пайӗ<ref>{{Cite news|title=Финляндии предстоит второй тур президентских выборов|url=https://www.svoboda.org/a/finlyandii-predstoit-vtoroy-tur-prezidentskih-vyborov-/32795413.html|website=Радио Свобода|date=2024-01-28|access-date=2024-02-05|lang=ru}}</ref>. * [[Нарӑс, 12]]—[[Нарӑс, 18|18]] – [[Европа кӗрешӳ чемпионачӗ (2024)|Европа кӗрешӳ чемпионачӗ]] пулнӑ ([[Бухарест]], [[Румыни]])<ref>{{Cite web|url=https://uww.org/event/seniors-european-championships/results|title=Seniors european championships|lang=en|website=uww.org|access-date=2024-02-05}}</ref>. * [[Нарӑс, 14]] – [[Индонези]]ри [[Индонезири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]. * [[Нарӑс, 15]] – [[Белгород]]а [[2024 ҫулхи нарӑсӑн 15-мӗшӗнчи Белгорода персе тӑни|персе тăни]]. 7 ҫын вилнӗ, 20 ҫын аманнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/c89n5w2l1yyo|title=Белгород подвергся обстрелу, погибли семь человек, в том числе ребёнок. Что известно|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-02-15|access-date=2024-02-15}}</ref>. * [[Нарӑс, 16]] – [[ЯНАО]]-н [[Харп (хула евӗр посёлок)|Харп]] тӗрминчи Раҫҫей оппозиционерӗ [[Навальный Алексей Анатольевич|Алексей Навальный]] вилчӗ. * [[Нарӑс, 17]] – [[Украина хӗҫпӑшаллӑ вӑйӗсем|УХВ]] [[Авдеевка|Авдеевкӑран]] [[Авдеевка ҫапӑҫӑвӗ (2022—2024)|тухнӑ]]<ref>{{Cite news|title=Ukrainian forces withdraw from Avdiivka to avoid encirclement, army chief says|first=Shaun|last=Walker|url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/16/ukrainian-forces-give-up-some-positions-in-avdiivka-as-russian-assault-continues|website=The Guardian|id=0261-3077|date=2024-02-17|access-date=2024-02-17|lang=en-GB}}</ref>. * [[Нарӑс, 22]] – [[Nova-C]] лартмалли модуль [[АПШ]]-н [[Intuitive Machines]] компани пӗрремӗш коммерци аппарачӗ [[Уйӑх (Ҫӗр ҫулташӗ)|Уйӑхра]] анса ларнӑ<ref>{{Cite news|title=Odysseus spacecraft lands on the moon as Nasa hails ‘giant leap forward’ – as it happened|first=|last=|url=https://www.theguardian.com/science/live/2024/feb/22/nasa-odysseus-moon-landing-intuitive-machines|website=the Guardian|id=0261-3077|date=2024-02-23|access-date=2024-02-25|lang=en-GB}}</ref>. * [[Нарӑс, 23]] – [[Эрмени]], [[де-факто]], хӑйӗн [[Коллективлӗ хӑрушсӑрлӑх килӗшӗвӗн йӗркелӗвӗ|КХКЙран]] хутшӑннине чарнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/6532171|title=Секретариат ОДКБ не получал заявлений от Армении о приостановке членства|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2024-02-23|access-date=2024-03-01}}</ref>. * [[Нарӑс, 25]] – [[Беларуҫ]]ри [[Беларуçри парламентр суйлавӗ (2024)|пӗтӗм сасӑлани кунӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://rec.gov.by/ru/election-schedule-ru/view/elections-2024-edg#:~:text=%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%20%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B9%20%D0%BF%D0%BE,%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%2025%20%D1%84%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%202024%20%D0%B3.|title=Календарь выборов и референдумов {{!}} Русская версия|website=rec.gov.by|access-date=2023-12-26|archive-date=2023-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20231227181659/https://rec.gov.by/ru/election-schedule-ru/view/elections-2024-edg#:~:text=%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%20%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B9%20%D0%BF%D0%BE,%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%2025%20%D1%84%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%202024%20%D0%B3.|url-status=live}}</ref>. * [[Нарӑс, 26]] – [[Венгри]]ри [[Венгрири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240223/prezident-1929155145.html|title=Выборы нового президента Венгрии пройдут 26 февраля|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-02-23|access-date=2024-02-26}}</ref>. [[Шуйок Тамаш|Тамаш Шуйок]]а суйланă<ref>{{Cite web|url=https://magyarnemzet.hu/belfold/2024/02/hamarosan-megvalasztja-az-orszaggyules-az-uj-koztarasagi-elnokot-kovesse-nalunk-eloben|title=Megválasztották Sulyok Tamást köztársasági elnöknek|lang=hu|first=|last=|website=Magyar Nemzet|date=2024-02-26|access-date=2024-03-01}}</ref>. * [[Нарӑс, 29]] – [[Израиль–ХАМАС вӑрҫи]]: [[Газа|Газӑри]] вӑрҫлакан [[Израиль хӳтӗленӳ вӑйӗсем]] [[гуманитарлӑ конвоя атака]] тунӑ. Атакӑна пула 100 ытла [[Палестина]] ҫыннисем вилнӗ. Палестина ҫухату тӳсӗвӗсем 30 пинччен ӳснӗ<ref>{{Cite web |date=2024-02-29 |title=More than 100 killed as Israeli troops open fire on Gazans crowded around aid convoy |url=https://www.nbcnews.com/news/world/israel-hamas-war-aid-convoy-gaza-city-dead-idf-opened-fire-rcna141195 |access-date=2024-02-29 |publisher=NBC News |language=en |archive-date=February 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229215024/https://www.nbcnews.com/news/world/israel-hamas-war-aid-convoy-gaza-city-dead-idf-opened-fire-rcna141195 |url-status=live }}</ref>. === Пуш === * [[Пуш, 1]]: ** [[Казахстан]] [[Казахстан вӑхӑчӗ|хӑйӗн]] пур территоринче пӗр сехет зонине йышӑннӑ (ӗлӗкхи икӗ пулнӑ)<ref>{{Cite web|url=https://www.nur.kz/society/2063623-vremya-pereveli-na-chas-nazad-v-kazahstane/?|title=Время перевели на час назад в Казахстане|lang=ru|website=www.nur.kz|date=2024-02-29|access-date=2024-03-01}}</ref>. ** [[Иран]]ти [[Иранти парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]. ** [[Бразили]]ри шыв инкекӗ. 40 ҫын яхӑн вилнӗ<ref>[https://t.me/MIR24MOLDOVA/3214 Telegram: Contact @MIR24MOLDOVA]</ref>. ** [[Мускав]]ӑн [[Борисово масарӗ]]нчи [[Навальный Алексей Анатольевич|Алексей Навальный]] пытарӑвӗ пулнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/01/03/2024/65e1d3649a79474fb1498546|title=Алексея Навального похоронили в Москве|lang=ru|website=РБК|date=2024-03-01|access-date=2024-03-01}}</ref>. * [[Пуш, 7]] – Юлашки [[Скандинави]]ри ҫӗр-шыв, [[Швеци]], [[НАТО]]-на кӗнӗ<ref>{{cite web |title=Sweden officially joins NATO |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_223446.htm |access-date=7 March 2024 |date=7 March 2024 |publisher=NATO |archive-date=March 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331212531/https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_223446.htm |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Sweden finally joins Nato after nearly two-year wait |url=https://www.theguardian.com/world/2024/mar/07/sweden-joins-nato-after-ratification-hungary-drops-opposition |access-date=7 March 2024 |date=7 March 2024 |work=The Guardian |archive-date=June 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609045522/https://www.theguardian.com/world/2024/mar/07/sweden-joins-nato-after-ratification-hungary-drops-opposition |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 10]] – [[Португалири парламент суйлавӗ (2024)|Португалири парламент суйлавӗ]]: [[Демократиллӗ альянс (Португали, 2024)|Демократиллӗ альянс]] нумайрахӑш вырӑнсене илет, тата сахалрахӑш ертсе пырӑвӗ йӗркелет. [[Социалист партийӗ (Португали)|Социалист партийӗ]] вырӑнсене пӗтет, сылтӑм парти [[Chega]] нумай вырӑнсене илет<ref>{{Cite web |date=2024-03-10 |title=Portugal election sees above-average turnout in very tight contest |url=https://www.politico.eu/article/portugual-election-above-average-participation/ |access-date=2024-03-10 |website=Politico |language=en |archive-date=March 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310154709/https://www.politico.eu/article/portugual-election-above-average-participation/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Vock |first=Ido |date=21 March 2024 |title=Luís Montenegro: Centre-right leader invited to form minority government |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-68622683 |archive-url=https://archive.today/20240321051720/https://www.bbc.com/news/world-europe-68622683 |archive-date=21 March 2024 |access-date=21 March 2024 |publisher=BBC News |language=en}}</ref>. * [[Пуш, 11]] – [[Гаити]]: [[Гаити премьер-министрӗ|премьер-министр]] ӗҫне вӑхӑтлӑ тӑваканӗ [[Анри Ариэль]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ, мӗншӗн тесен ҫӗр-шывра [[Гаити кризисӗ (2018–халлӗхе)|бандит кризисӗ]] [[Гаитири бандит вӑрҫи|пуҫланнӑ]]<ref>{{Cite news |date=2024-03-12 |title=Haiti's prime minister Ariel Henry resigns as law and order collapses |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68541349 |access-date=2024-03-13 |language=en-GB |archive-date=March 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313111145/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68541349 |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 13]] – [[Европа Пӗрлешӗвӗ]] [[хайлавлӑ ӑс-тӑн акчӗ]] йышӑннӑ. Ку пӗрремӗш [[хайлавлӑ ӑс-тӑн]]а ертсе пыракан хут<ref>{{cite web |title=World's first major act to regulate AI passed by European lawmakers |url=https://www.cnbc.com/2024/03/13/european-lawmakers-endorse-worlds-first-major-act-to-regulate-ai.html |access-date=13 March 2024 |date=14 March 2024 |publisher=CNBC |archive-date=March 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313120308/https://www.cnbc.com/2024/03/13/european-lawmakers-endorse-worlds-first-major-act-to-regulate-ai.html |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 15]]–[[Пуш, 17|17]] – [[Раҫҫейри прзидент суйлавӗ (2024)|Раҫҫейри президент суйлавӗ]]: [[Путин Владимир Владимирович|Владимир Путин]] пиллӗкмӗш хут президент ӗҫне суйланӑ<ref>{{cite web|title=Putin wins Russia election in landslide with no serious competition|url=https://www.reuters.com/world/europe/russias-presidential-vote-starts-final-day-with-accusations-kyiv-sabotage-2024-03-17/|access-date=18 March 2024|date=18 March 2024|publisher=[[Reuters]]}}</ref>. * [[Пуш, 22]] – [[Ислам патшалӑхӗ – Хорасан вилаячӗ|Террористсем]] [[Мускав облаҫӗ]]н [[Красногорск (Мускав облаҫӗ)|Красногорск]]ри "Крокус Сити Холл"а атакӑланӑ. 145 ҫын вилнӗ, 551 аманнӑ<ref>{{Cite web |date=March 29, 2024 |title=Death toll from concert hall attack in Russia's Moscow region rises to 144 |publisher=Anadolu Agency |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/death-toll-from-concert-hall-attack-in-russia-s-moscow-region-rises-to-144/3178519 |access-date=29 March 2024 |archive-date=30 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330062453/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/death-toll-from-concert-hall-attack-in-russia-s-moscow-region-rises-to-144/3178519 |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 25]] – [[ПНО Хӑрушсӑрлӑх Канашӗ]] [[Газа вӑрҫи]]нче "пени чарма" тата "тыткӑнти ҫынсене ирӗклетме" хутне йышӑннӑ<ref>{{cite web |title=UN Security Council resolution calls for Gaza ceasefire |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-68658415 |access-date=25 March 2024 |date=25 March 2024 |publisher=BBC News |archive-date=March 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325151053/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-68658415 |url-status=live }}</ref>. * [[Пуш, 30]]: ** [[Шенген зони]]не шыв тата сывлӑш ҫулӗсем тӑрӑх [[Румыни]]пе [[Болгари]] пӗрлешнӗ<ref>{{cite web|date=30 March 2024|title=Bulgaria and Romania join the Schengen area|url=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_24_1722|access-date=30 March 2024|publisher=European Commission|archive-date=March 30, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330150353/https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_24_1722|url-status=live}}</ref>. ** [[Турци]]ри вырӑн суйлавӗ<ref>{{Cite news |author1=Scott McLean |author2=Mohammed Tawfeeq |author3=Nadeen Ebrahim |date=2024-04-01 |title=Turkey's Erdogan dealt major election blow as opposition party wins big cities |url=https://www.cnn.com/2024/04/01/middleeast/turkey-local-election-blow-erdogan-opposition-mime-intl/index.html |access-date=2024-04-01 |publisher=CNN |language=en |archive-date=August 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240807103050/https://www.cnn.com/2024/04/01/middleeast/turkey-local-election-blow-erdogan-opposition-mime-intl/index.html |url-status=live }}</ref>. === Ака === * [[Ака, 1]] – [[Израиль]] [[Дамаск]]ри [[Иран]]ӑн элчӗлӗхне [[Дамаскри Иран элчӗлӗхне Израиль авиаҫапӑвӗ|авиаҫапу]] тунӑ, 16 ҫын вилнӗ<ref name="cghs2">{{Cite web |date=3 April 2024 |title=Woman and her son among 16 people killed in Israeli raid on building attached to Iranian embassy |url=https://www.syriahr.com/en/330101/ |access-date=2024-04-14 |publisher=Syrian Observatory For Human Rights |archive-date=April 3, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403193442/https://www.syriahr.com/en/330101/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 3]] – [[Тайвань|Тайванӗн]] тухӑҫ хӗрринче 7,4 магнитудӑллӑ [[Хуалянь ҫӗр чӗтрени (2024)|ҫӗр чӗтрени]] пулнӑ, унран цунами [[Япони]]н [[Окинава префектури]]ччен ҫитнӗ<ref>{{Cite web |date=2 April 2024 |title=Taiwan 7.7 magnitude earthquake sparks tsunami warning in Japan |url=https://www.theguardian.com/world/2024/apr/03/taiwan-earthquake-magnitude-tsunami-warning-japan-okinawa |access-date=3 April 2024 |website=The Guardian |archive-date=April 3, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403005317/https://www.theguardian.com/world/2024/apr/03/taiwan-earthquake-magnitude-tsunami-warning-japan-okinawa |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 4]] – [[Кувейт]]ри [[Кувейтри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]. [[Наци ассамблейӗ (Кувейт)|Наци ассамблейӗнчи]] оппозици нумайрахӑш вырӑнсем илнӗ<ref name="ajresult">{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/5/few-changes-after-kuwait-holds-first-parliamentary-election-under-new-emir |title=Few changes after Kuwait holds first parliamentary election under new emir |publisher=Al Jazeera English |date=5 April 2024 |access-date=April 12, 2024 |archive-date=April 11, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411170642/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/5/few-changes-after-kuwait-holds-first-parliamentary-election-under-new-emir |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 5]] – [[Эквадор]] полицийӗ [[Кито|Китӑри]] [[Мексика]] [[Эквадорти Мексика элчӗлӗхне тапӑнни (2024)|элчӗлӗхне тапӑннӑ]]. Полици Эквадорӑн иртнӗ вице-президентне [[Глас Хорхе|Хорхе Гласа]] арестленӗ, вӑл Мексика политика хӳтӗлӗхӗ илмеллеччӗ. Кун пек тапӑннисем [[Дипломатиллӗ ҫыхӑну Вена конвенцийӗ]] йӗркене пӑснӑран Мексикӑпа [[Никарагуа]] Эквадорпа дипломатиллӗ ҫыхӑну пӗтерсе татнӑ<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Roger |title=México rompe relaciones diplomáticas con Ecuador, tras irrupción policial en Embajada México rompe relaciones diplomáticas con Ecuador |url=https://www.primicias.ec/noticias/politica/mexico-policia-ecuador-roberto-canseco-embajada/ |access-date=6 April 2024 |website=Primicias |date=6 April 2024 |language=es |archive-date=April 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406045205/https://www.primicias.ec/noticias/politica/mexico-policia-ecuador-roberto-canseco-embajada/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 6]] – [[Словаки]]ри [[Словакири президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: иккӗмӗш хутра [[Пеллегрини Петер]] Словаки президенчӗ суйланӑ<ref>{{Cite web |title=Slovak presidency goes to government candidate |url=https://www.politico.eu/article/slovak-presidential-election-second-round/ |date=6 April 2024 |website=Politico |access-date=April 6, 2024 |archive-date=August 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818233128/https://www.politico.eu/article/slovak-presidential-election-second-round/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 8]] – [[Ҫурҫӗр Америка|Ҫурҫӗр Америкӑра]] [[Хӗвел тӗттӗмленни (2024 акан 8)|Хӗвел тӗттӗмленнине]] курма пулнӑ<ref>{{citation |title=Where & When |url=https://science.nasa.gov/eclipses/future-eclipses/eclipse-2024/where-when/ |date=2024-04-06 |publisher=NASA |language=en |access-date=April 8, 2024 |archive-date=April 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408053255/https://science.nasa.gov/eclipses/future-eclipses/eclipse-2024/where-when/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 9]] – [[Варадкар Лео|Лео Варадкар]] ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑ хыҫҫӑн [[Фине Гэл]] пуҫлӑхӗ [[Харрис Саймон|Саймон Харрис]] [[Ирланди]]н чи ҫамрӑк [[Тишек]]ӗ пулса тӑнӑ. Вӑл [[Дойл Эрен]] сасӑлавӗнче 69 сасӑсене хирӗҫ 88 сасӑсемпе суйланӑ тата [[Ирланди президенчӗ]] [[Хиггинс Майкл|Майкл Д. Хиггинс]] йышӑну тӑрӑх ӗҫе лартнӑ<ref>{{cite news|url=https://www.rte.ie/news/politics/2024/0409/1442464-harris-politics/|title=Simon Harris formally appointed Taoiseach after Dáil vote|publisher=RTÉ News|date=9 April 2024|access-date=April 11, 2024|archive-date=April 9, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409130013/https://www.rte.ie/news/politics/2024/0409/1442464-harris-politics/|url-status=live}}</ref>. * [[Ака, 10]] – [[Кӑнтӑр Корей]]ри [[Кӑнтӑр Корейри парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[Демократиллӗ парти (Кӑнтӑр Корей, 2015)|Демократиллӗ партипе]] [[Корейӗн демократиллӗ альянсӗ|Демократиллӗ альянс]] 176 вырӑнсене ҫӗнтернӗ, анчах [[Халӑх вӑйӗ партийӗ (Кӑнтӑр Корей)|Халӑх вӑйӗпе]] [[Халӑх пуласлӑхӗ партийӗ|Халӑх пуласлӑхӗ]] (ӑҫта [[Кӑнтӑр Корей президенчӗ|президент]] [[Юн Сок Ёль]]) 108 вырӑнсене кӑна ҫӗнтернӗ<ref>{{cite news|url=https://www.csis.org/analysis/south-koreas-2024-general-election-results-and-implications/|title=South Korea's 2024 General Election: Results and Implications|publisher=CSIS|date=10 April 2024|access-date=April 13, 2024|archive-date=April 13, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240413000539/https://www.csis.org/analysis/south-koreas-2024-general-election-results-and-implications|url-status=live}}</ref>. * [[Ака, 13]] – [[Израиль|Израиле]] хирӗҫ [[Иран]]ӑн [[Израиле хирӗҫ Иранӑн ракет авиаҫапӑвӗсем (2024 Ака)|ракет ҫапнисем]]<ref>{{Cite web |last=Harris |first=Chris |date=2024-04-13 |title=Iran launches wave of drone attacks at Israel: report |url=https://nypost.com/2024/04/13/world-news/iran-launches-wave-of-drone-attacks-at-israel-report/ |access-date=2024-04-13 |website=New York Post |archive-date=August 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818233029/https://nypost.com/2024/04/13/world-news/iran-launches-wave-of-drone-attacks-at-israel-report/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 16]] – [[Перс кӳлмекӗ]]нчи [[Перс кӳлмекӗнчи ҫӗр-шывсене шыв илни (2024)|ҫӗр-шывсене шыв илни]]. [[Ҫывӑх Тухӑҫ]]ра 32 яхӑн ҫын вилнӗ<ref>{{cite news|title=Dubai airport chaos as UAE and Oman reel from deadly storms|date=16 April 2024|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68831408|access-date=April 20, 2024|archive-date=April 17, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417001907/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68831408|url-status=live}}</ref>. * [[Ака, 17]] ** [[Соломон утравӗсем|Соломон утравӗсенчи]] [[Соломон утравӗсенчи парламент суйлавӗ (2024)| парламент суйлавӗ]]: [[Пурлӑх, пӗрлӗх тата тивӗҫлӗх партийӗ|ППТ]] партийӗ нумайрахӑш вырӑнсене ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite web |title=Solomon Islands pro-China PM Manasseh Sogavare fails to secure majority |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/24/solomon-islands-pro-china-pm-manasseh-sogavare-fails-to-secure-majority |access-date=2024-04-25 |publisher=Al Jazeera English |language=en |archive-date=April 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424070504/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/24/solomon-islands-pro-china-pm-manasseh-sogavare-fails-to-secure-majority |url-status=live }}</ref>. ** [[Хорватири парламент суйлавӗ (2024)|Хорватири парламент суйлавӗ]]: [[Хорват демократиллӗ пӗрлешӗвӗ]] нумайрахӑш вырӑнсене ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite news |last1=Henley |first1=Jon |date=2024-04-18 |title=Political uncertainty in Croatia as ruling party wins most seats but no majority |url=https://www.theguardian.com/world/2024/apr/18/croatia-election-results-hdz-democratic-union-pm-andrej-plenkovic-without-majority-sdp-homeland-movement |access-date=2024-04-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=April 22, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240422190025/https://www.theguardian.com/world/2024/apr/18/croatia-election-results-hdz-democratic-union-pm-andrej-plenkovic-without-majority-sdp-homeland-movement |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 19]] – [[Иран]]а хирӗҫ [[Израль|Израилӗн]] [[Ирана хирӗҫ Израилӗн авиаҫапӑвӗсем (2024 Ака)|авиаҫапӑвӗсем]]<ref>{{cite news |last1=Alkhshali |first1=Hamdi |title=Isfahan, Iran: Explosions Hear, Reports Say |url=https://www.cnn.com/2024/04/18/middleeast/isfahan-iran-explosion-intl-hnk |access-date=19 April 2024 |agency=CNN |archive-date=April 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419021802/https://www.cnn.com/2024/04/18/middleeast/isfahan-iran-explosion-intl-hnk |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 25]] – [[Гаити]]н премьер-министрӗ ӗҫлеме вырӑнтан тухнӑран патшалӑх пуҫлӑхӗн ӗҫӗсем [[Транзитлӗ президентлӗ канаш]] аллине килнӗ<ref name="sworn in">{{cite news |last=Robenson |first=Geffrard |date=2024-04-25 |title=Les membres du Conseil présidentiel de transition ont prêté serment, tôt jeudi 25 avril 2024, au Palais national |url=https://lenouvelliste.com/article/247858/les-membres-du-conseil-presidentiel-de-transition-ont-prete-serment-tot-jeudi-25-avril-2024-au-palais-national |newspaper=Le Nouvelliste |language=fr |access-date=April 27, 2024 |archive-date=April 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426122820/https://lenouvelliste.com/article/247858/les-membres-du-conseil-presidentiel-de-transition-ont-prete-serment-tot-jeudi-25-avril-2024-au-palais-national |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 29]] ** [[Бразили]]н [[Риу-Гранди-ду-Сул]] штатӗнчи шыв илни<ref>{{Cite news |date=2024-05-01 |title=Brazil floods: Residents stranded on rooftops in Rio Grande do Sul |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68935249 |access-date=2024-05-09 |publisher=[[BBC News]] |language=en-GB |archive-date=May 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509013527/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-68935249 |url-status=live }}</ref>. ** Нумай ҫумӑрсем ҫунӑран Кенипе Танзанире шыв илнине пула 488 ҫын вилнӗ, 503 000 ҫын куҫса кайтарнӑ<ref>{{Cite news |date=2024-04-29 |title=Kenya flooding: Around 50 killed in villages near Mai Mahiu town |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68896456 |access-date=2024-05-10 |publisher=[[BBC News]] |language=en-GB |archive-date=April 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240429100348/https://www.bbc.com/news/world-africa-68896456 |url-status=live }}</ref>. * [[Ака, 30]] – [[Мӑн Ҫиччӗлӗх]] ҫӗр-шывӗсем 2030–2035 ҫулсем патне [[кӑмрӑк энергетики]]не усӑ курма чарма килӗшнӗ<ref>{{cite news |title=STATEMENT: G7 Leaders Agree to Shut Down Coal Plants |url=https://www.wri.org/news/statement-g7-leaders-agree-shut-down-coal-plants |date=30 April 2024 |access-date=8 May 2024 |publisher=World Resources Institute |archive-date=May 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508145930/https://www.wri.org/news/statement-g7-leaders-agree-shut-down-coal-plants |url-status=live }}</ref>. === Ҫу === * [[Ҫу, 5]] – [[Панама|Панамӑри]] [[Панамӑри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Мулино Хосе Рауль|Хосе Рауль Мулино]] [[Панама президенчӗ|президент]] пулса тӑнӑ<ref>{{cite news|title=Panama's Mulino wins presidency with support from convicted former leader|url=https://www.reuters.com/world/americas/panamanians-vote-crowded-field-presidential-contenders-2024-05-05/|publisher=[[Reuters]]|date=May 5, 2024|author1=Valentine Hilaire |author2=Elida Moreno|access-date=6 May 2024|archive-date=6 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240506023850/https://www.reuters.com/world/americas/panamanians-vote-crowded-field-presidential-contenders-2024-05-05/|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫу, 6]] – [[Чад]]ри [[Чадри президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Деби Махамат|Махамат Деби]] президент пулса тӑнӑ, унӑн ашшӗ [[Деби Идрисс|Идрисс Деби]] вырӑнне<ref>{{Cite web |date=2024-05-10 |title=Présidentielle au Tchad: premières réactions au lendemain de la victoire annoncée de Mahamat Idriss Déby |url=https://fr.news.yahoo.com/pr%C3%A9sidentielle-au-tchad-premi%C3%A8res-r%C3%A9actions-063040754.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510080527/https://fr.news.yahoo.com/pr%C3%A9sidentielle-au-tchad-premi%C3%A8res-r%C3%A9actions-063040754.html |archive-date=10 May 2024 |access-date=2024-05-10 |website=Yahoo News |language=fr-FR}}</ref>. * [[Ҫу, 7]]–[[Ҫу, 11|11]] – [[Еврокурни]] [[Еврокурни-2024|2024]]: Юрӑ ӑмӑртӑвӗ [[Швеци]]н [[Мальмё]] хулинче пулнӑ<ref>{{Cite web |date=2023-07-07 |title=Malmö will host the 68th Eurovision Song Contest in May 2024 |url=https://eurovision.tv/story/malmo-will-host-68th-eurovision-song-contest-may-2024 |access-date=2023-07-07 |website=Eurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |archive-date=July 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707133201/https://eurovision.tv/story/malmo-will-host-68th-eurovision-song-contest-may-2024 |url-status=live }}</ref>, швед юрӑҫӗ [[Nemo (юрӑҫ)|Немо]] "[[The Code (Nemo юрри)|The Code]]" юрӑпа ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite web |date=2024-05-11 |title=Eurovision: Switzerland wins 2024 song contest |url=https://www.dw.com/en/eurovision-switzerland-wins-2024-song-contest/a-69054565 |access-date=2024-05-12 |publisher=[[Deutsche Welle]] |archive-date=September 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905021036/https://www.dw.com/en/eurovision-switzerland-wins-2024-song-contest/a-69054565 |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 8]] – [[Ҫурҫӗр Македони]]ри суйлавра сылтӑм парти [[Шал Македони революциллӗ йӗркелӗвӗ — Македонин халӑх пӗрлешӗвӗ демократиллӗ партийӗ|ВМРО-ДПМНЕ]] [[Ҫурҫӗр Македонири парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗнче]] ҫӗнтернӗ. Унӑн президенте кандидат [[Силяновская-Давкова Гордана|Гордана Сильяновска-Давкова]] [[Ҫурҫӗр Македонири президент суйлавӗ (2024)|иккӗмӗш турта]] Ҫурҫӗр Македонин пӗрремӗш хӗрарӑм президент пулса тӑнӑ<ref name="apwoman">{{Cite web |date=9 May 2024 |title=North Macedonia elects first woman president as center-left incumbents suffer historic losses |url=https://apnews.com/article/north-macedonia-election-corruption-european-union-bulgaria-ac12182171ed7d46f160feeb469c7aa4 |access-date=9 May 2024 |publisher=Associated Press |language=en |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509011558/https://apnews.com/article/north-macedonia-election-corruption-european-union-bulgaria-ac12182171ed7d46f160feeb469c7aa4 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 May 2024 |title=Претседателски и парламентарни избори 2024 – 8 May 2024 |url=https://rezultati.sec.mk/mk/parl/r |publisher=Државна Изборна Комисија |language=mk}}</ref>. * [[Ҫу, 10]] – [[ПНО|Пӗрлешнӗ Нацисен Организацийӗн]] [[ПНО Тӗп Ассамблейӗ|Тӗп Ассамблейӗн]] [[ПНО Тӗп Ассамблейӗн резолюцийӗ ES-10/23|резолюцийӗ]] тӑрӑх [[Палестина Патшалӑхӗ]] [[ПНО пайташ патшалӑхӗсем]] хушшинче алфавит йӗрки тӑрӑх лартма пултарать. Ку йышӑну ПНО-н Тӗп Ассамблейӗн сессинче 2024 авӑнӑн 10-мшӗнче вӑя кӗрет<ref>{{Cite news |date=2024-05-10 |title=UN general assembly calls on Security Council to admit Palestine as member |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68983650 |access-date=2024-05-10 |language=en-GB |archive-date=May 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510184728/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68983650 |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 15]] ** [[2004]] ҫултанпа [[Сингапур]] [[Сингапур премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]] [[Ли Сянь Лун]] ӗлӗкхи премьер-министр [[Вонг Лоуренс|Лоуренс Вонг]] вырӑнне премьер-министр пулса тӑнӑ, пулас [[2025]] ҫулта пӗтӗм пӗрлехи суйлав валли<ref>{{cite news |last=Kok |first=Xinghui |date=15 May 2024 |title=Singapore to inaugurate new PM as Lee makes way after 20 years in charge |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/singapore-inaugurate-new-pm-lee-makes-way-after-20-years-charge-2024-05-15/ |access-date=16 May 2024 |publisher=[[Reuters]]}}</ref>. ** [[Гандлова|Гандловӑра]] [[Словаки]] [[Словаки премьер-министрӗ|премьер-министрӗ]] [[Фицо Роберт|Роберт Фицӑна]] [[Роберт Фицӑна вӗлерме тапӑнни|пертернӗ]], ӑна хӑвӑрт госпитализациленӗ<ref>{{Cite web |date=2024-05-15 |title=Slovak Prime Minister Robert Fico shot in head and chest, reports say |url=https://www.politico.eu/article/slovakia-prime-minister-robert-fico-shot-head-chest/ |access-date=2024-05-15 |website=Politico |language=en-GB |archive-date=May 15, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515171305/https://www.politico.eu/article/slovakia-prime-minister-robert-fico-shot-head-chest/ |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 19]] ** [[Доминикан Республики]]нчи [[Доминикан Республикинчи президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: [[Абинадер Луи|Луи Абинадер]] иккӗмӗш хут [[Доминикан Республикин президенчӗ|президент]] пулса тӑнӑ<ref>{{cite news|title=Abinader logra un contundente triunfo en las elecciones de República Dominicana y será presidente 4 años más|url=https://www.bbc.com/mundo/articles/c899gzw3pero|date=May 20, 2024|access-date=May 21, 2024|publisher=BBC|language=es|archive-date=May 21, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521015833/https://www.bbc.com/mundo/articles/c899gzw3pero|url-status=live}}</ref>. ** [[Иран]] [[Иран президенчӗ|президенчӗ]] [[Раиси Ибрахим|Ибрахим Раисипе]] Иран ютҫӗр ӗҫӗсен министрӗ [[Хосейн Амир Абдоллахиян]] тата экипажӑн урӑх ҫичӗ пассажир [[вертолёт]] [[Ибрахим Раиси вёртолечӗн аркатса ӳкни|арканнинче]] вилнӗ. Вӗҫекен транспорт [[Азербайджан–Иран чикки]] патӗнче ӳкнӗ<ref>{{Cite web |date=2024-05-20 |title=Iran's President Ebrahim Raisi killed in helicopter crash - state TV |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-middle-east-69035051 |access-date=2024-05-20 |publisher=BBC News |language=en |archive-date=June 11, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611022712/https://www.bbc.com/news/live/world-middle-east-69035051 |url-status=live }}</ref>. ** [[Конго Демократиллӗ Республики]]нче патшалӑх пӑтӑрмахӗн хӑтлану. Унӑн пуҫнӑҫласшӑнччӗ [[Маланга Кристиан|Кристиан Маланга]] каланине пула [[Киншаса|Киншасӑра]] протестсем пуҫланчӗҫ<ref>{{Cite web |title=Three reported killed as DR Congo military averts 'attempted coup' |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/19/three-reported-killed-as-dr-congo-military-averts-attempted-coup |access-date=2024-05-20 |publisher=Al Jazeera English |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519131303/https://www.aljazeera.com/news/2024/5/19/three-reported-killed-as-dr-congo-military-averts-attempted-coup |url-status=live }}</ref>. Ертсе пыруллӑ салтакӗсем лару-тӑрӑва тӗрӗслесе тӑнинче тытаҫҫӗ<ref>{{Cite news |date=2024-05-19 |title=Shooting in Kinshasa is a failed coup d'état, says Congolese army |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/05/19/shooting-in-kinshasa-is-a-failed-coup-d-etat-says-congolese-army_6671940_124.html |access-date=2024-05-20 |work=Le Monde |language=en |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520044053/https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/05/19/shooting-in-kinshasa-is-a-failed-coup-d-etat-says-congolese-army_6671940_124.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-19 |title='Several nationalities' including American and British involved in DRC coup attempt, say officials |url=https://www.voaafrica.com/a/7618509.html |access-date=2024-05-20 |publisher=Voice of America |language=en |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520044048/https://www.voaafrica.com/a/7618509.html |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 20]] – [[Тӗнчери уголовлӑ суд]]ӑн тӗп прокурорӗ [[Израиль]] [[Израиль премьер-министрӗ|премьер-министрне]] [[Нетаньяху Биньямин|Биньямин Нетаньяхупа]] [[ХАМАС]]ӑн [[Газа секторӗ]]нчи лидерне [[Синвар Яхья|Яхья Синвара]] арестлес тесе ордер кӑларнӑ. Иккӗшӗ те ҫар усал ӗҫӗсем тунӑран ордер пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web |date=2024-05-20 |title=ICC prosecutor seeks arrest warrants for Netanyahu and Hamas leaders |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3ggpe3qj6wo |access-date=2024-05-20 |publisher=BBC News |language=en-GB |archive-date=May 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520113528/https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3ggpe3qj6wo |url-status=live }}</ref>. * [[Ҫу, 24]] ** ПНО-н ҫӳллӗ сучӗ, [[ПНО-н тӗнчери сучӗ]]н йышӑнӑвӗ тӑрӑх [[Рафах]]ри [[Израилӗн хӳтӗлев ҫарӗ]]сен [[Рафаха тапӑну|тапӑнса кайни]] чарӑнмалла<ref>{{Cite web |date=2024-05-24 |title=UN's top court orders Israel to halt military operations in Rafah |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-69055989 |access-date=2024-05-24 |publisher=BBC News |language=en-GB |archive-date=May 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524141516/https://www.bbc.co.uk/news/live/world-69055989 |url-status=live }}</ref>. ** [[Папуа – Ҫӗнӗ Гвиней]]ри пысӑк [[Папуа – Ҫӗнӗ Гвинейӗн ҫӗр шуса анӑвӗ (2024)|ҫӗр шуса аннине]] пула 160 - 2000 ытла ҫын вилнӗ, тата ытлах ҫӗр айне пулса тӑнӑ<ref>{{cite news|title=Death toll in Papua New Guinea climbs to 2,000|url=https://thestreetjournal.org/death-toll-in-papua-new-guinea-climbs-to-2000/|newspaper=The Street Journal|date=27 May 2024|access-date=27 May 2024|archive-date=May 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240527144220/https://thestreetjournal.org/death-toll-in-papua-new-guinea-climbs-to-2000/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Dziedzic |first=Stephen |date=2024-05-31 |title='The earth is moving': PNG PM explains why he can't send excavators to site of landslide disaster |url=https://www.abc.net.au/news/2024-05-31/first-look-at-the-png-landslide-site/103920178 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601132827/https://www.abc.net.au/news/2024-05-31/first-look-at-the-png-landslide-site/103920178 |archive-date=1 June 2024 |access-date=2024-05-31 |publisher=ABC News |language=en-AU}}</ref>. * [[Ҫу, 26]] – [[Литва]]ри [[Литвари президент суйлавӗ (2024)|президент суйлавӗ]]: Хальхи президент [[Науседа Гитанас|Гитанас Науседа]] иккӗмӗш хут [[Литва президенчӗ]] пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|title=Lithuanian Nauseda calls victory in presidential election|work=Reuters |date=May 26, 2024 |url=https://www.reuters.com/world/europe/lithuanians-vote-presidential-election-overshadowed-by-russia-2024-05-26/|access-date=27 May 2024 |last1=Sytas |first1=Andrius |last2=Sytas |first2=Andrius }}</ref>. * [[Ҫу, 28]] – [[Испани]]пе [[Ирланди]] тата [[Норвеги]] [[Палестина Патшалӑхӗ|Палестина Патшалӑхне]] йышӑннӑ<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cl77drw22qjo|title=Spain, Norway and Ireland recognise Palestinian state|publisher=BBC News|date=28 May 2024|access-date=13 November 2024}}</ref>. * [[Ҫу, 29]] ** [[Кӑнтӑр Африка Республики]]нчи [[Кӑнтӑр Африка Республикинчи парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: [[Африка Наци Конгресӗ|АНК]] парти хӑй нумайрахӑшне ҫӗнтермен. КАР-н демократиллӗ историнчи ку суйлав, АНК нумайрахӑш илмен чух чи пӗрремӗш пулса тӑнӑ<ref>{{Cite news|date=31 May 2024|title=ANC facing worst result since end of apartheid|url=https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o|publisher=BBC News|access-date=May 31, 2024|archive-date=May 30, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530005713/https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Harper |first=Paddy |title=Historic losses for ANC open new era in South African politics |url=https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |access-date=2023-08-01 |work=Africanews |language=en |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801181438/https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |url-status=live }}</ref>. ** [[Мадагаскар]]ти [[Мадагаскарти парламент суйлавӗ (2024)|парламент суйлавӗ]]: Президентӗн [[Радзуэлина Андри|Андри Радзуэлинӑн]] партийӗ [[Ҫамрӑк вирлӗ малагасисем|ҪВМ]] парти Наци Ассамблейӗнчи хӑй нумайрахӑшне 163 вырӑнтан 80 кӑна илсе пӗтнӗ<ref>{{Cite web|title=Madagascar ruling party loses parliament majority|url=https://www.africanews.com/2024/06/12/madagascar-ruling-party-loses-parliament-majority/|access-date=2024-12-05|website=Africanews|date=June 12, 2024 }}</ref>. * [[Ҫу, 30]] – [[АПШ]] ӗлӗкхи [[АПШ президенчӗ|Президенчӗ]] [[Трамп Дональд|Дональд Трампа]] хӑй вӑрттӑн укҫа енӗпе тунӑ судӗнче 34 айӑппа айӑпланӑ. АПШ историнче президент тӗлӗшне кун пек айӑплани пӗрремӗш хут<ref>{{Cite web |title=Donald Trump found guilty in historic New York hush money case |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/donald-trump-verdict-hush-money-trial-rcna152492 |access-date=2024-05-30 |publisher=NBC News |date=30 May 2024 |language=en |archive-date=June 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629091334/https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/donald-trump-verdict-hush-money-trial-rcna152492 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=What Trump's guilty verdict means for the 2024 election |url=https://www.bbc.com/news/articles/cnll59r891xo |access-date=2024-05-30 |publisher=BBC News |date=May 30, 2024 |language=en-GB |archive-date=July 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720050748/https://www.bbc.com/news/articles/cnll59r891xo |url-status=live }}</ref>. === Ҫӗртме === * [[Ҫӗртме, 3]] – [[Грузи]]ри йышӑннӑ ютҫӗр агенчӗ пирки саккун вӑя кӗнӗ<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20240603/gruziya-1950101108.html|title=В Грузии вступил в силу скандальный закон об иноагентах|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости|date=2024-06-03|access-date=2024-06-06|archive-date=2024-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240606183441/https://ria.ru/20240603/gruziya-1950101108.html|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 5]] – "Тинькофф Банк" хӑйӗн ятне "Т-Банк" ҫине улӑштарнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/finances/05/06/2024/6660012c9a7947089a39bb0d|title=Тинькофф Банк поменял название|lang=ru|website=РБК|date=2024-06-05|access-date=2024-06-05|archive-date=2024-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240605070708/https://www.rbc.ru/finances/05/06/2024/6660012c9a7947089a39bb0d|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 11]]–[[Ҫӗртме, 23|23]] – [[Хусан]]та [[БРИКС Вӑййисем]] пулнӑ. Ку Вӑйӑсенче [[БРИКС]] пӗрлешӳри пайташ ҫӗршывсем кӑна хутшӑнма пултараҫҫӗ<ref>{{Cite web|url=https://rsport.ria.ru/20240411/bars-1939406206.html|title=Барс по кличке Бриксик стал талисманом Игр БРИКС|lang=ru|first=|last=|website=РИА Новости Спорт|date=2024-04-11|access-date=2024-04-11|archive-date=2024-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240411150939/https://rsport.ria.ru/20240411/bars-1939406206.html|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 12]] – [[Тури Карабах]]ран [[Раҫҫей]] нимеллӗ салтакӗсен тухни вӗҫленӗ<ref>{{Cite web|url=https://rtvi.com/news/rossijskie-mirotvorczy-pokinuli-nagornyj-karabah/|title=Российские миротворцы покинули Нагорный Карабах|lang=ru|website=RTVI|date=2024-06-12|access-date=2024-07-08|archive-date=2024-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708184455/https://rtvi.com/news/rossijskie-mirotvorczy-pokinuli-nagornyj-karabah/|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 15]]–[[Ҫӗртме, 16|16]] – [[Швейцари]]ре [[Украина]] тӑнӑҫлӑ конференцийӗ иртнӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/66169d839a79473984e9b4fb|title=Швейцария пригласила Россию на мирную конференцию по Украине|lang=ru|website=РБК|date=2024-04-10|access-date=2024-04-11|archive-date=2024-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240410172156/https://www.rbc.ru/rbcfreenews/66169d839a79473984e9b4fb|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 16]] – [[Тан-ҫинчи-Ростов]]ри СИЗОра террористсем ҫынсене тыткӑна илнӗ<ref>{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2024/06/16/spetsnaz-likvidiroval-vseh-zahvatchikov-v-rostovskom-sizo/|title=Спецназ ликвидировал всех захватчиков в ростовском СИЗО|lang=ru|website=Lenta.RU|access-date=2024-06-16|archive-date=2024-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616093341/https://lenta.ru/news/2024/06/16/spetsnaz-likvidiroval-vseh-zahvatchikov-v-rostovskom-sizo/|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 23]]: ** [[Севастополь]] ҫийӗнчи [[Украина]] ракечӗ персе антарнӑран 153 ҫын аманнӑ, 4 ҫын вилнӗ<ref>{{Cite web|url=https://ua.krymr.com/a/uchkuivka-krym-viyna-ekspert-sevastopol/33011191.html|title=Кримський невивчений урок війни|lang=uk|website=Крым.Реалии|date=2024-06-26|access-date=2024-09-10|archive-date=2024-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240627095542/https://ua.krymr.com/a/uchkuivka-krym-viyna-ekspert-sevastopol/33011191.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2024/06/24/7462243/|title=Работа российской ПВО: оккупанты ввели в Севастополе “режим ЧС”|lang=ru|website=Украинская правда|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624165240/https://www.pravda.com.ua/rus/news/2024/06/24/7462243/|url-status=live}}</ref>. ** [[Дагестан]]ти [[Махачкала]]па [[Дербент]]ре [[Синагога|синагогӑсемпе]] [[чиркӳ]]сене тапӑннисем. 22 ҫын вилнӗ, 46 аманнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/cl7771zvpj8o|title=Нападения в Махачкале и Дербенте: что известно на данный момент|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-06-23|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624164352/https://www.bbc.com/russian/articles/cl7771zvpj8o|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/rbcfreenews/6682a2959a79476568a468a1|title=Число погибших при терактах в Дагестане возросло до 22|lang=ru|website=РБК|date=2024-07-01|access-date=2024-07-08|archive-date=2024-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708022913/https://www.rbc.ru/rbcfreenews/6682a2959a79476568a468a1|url-status=live}}</ref>. * [[Ҫӗртме, 25]] – [[Тӗнчери уголовлӑ суд]] [[Шойгу Сергей Кужугетович|Сергей Шойгу]]па [[Герасимов Валерий Васильевич|Герасимов Валерие]] арестлес тесе ордер кӑларнӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/cy008y2nny1o|title=Международный уголовный суд выдал ордеры на арест Шойгу и Герасимова|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2024-06-25|access-date=2024-06-26|archive-date=2024-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240816072624/https://www.bbc.com/russian/articles/cy008y2nny1o|url-status=live}}</ref>. == Ҫавӑн пекех == {{Çӳрев |Тема = 2024 çул |Портал = |Викисăмахсар = |Викикĕнеке = |Викикаларăш = |Викивулавăш = |Викитĕссем = |Викихыпар = Категори:2024 |Викиампар = Category:2024 |Метавики = |Проект = |Родовод = }} * [[2024 çул мусăкра]] * [[2024 çул литературăра]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем|2}} {{year-stub}} [[Категори:2024 çул| ]] [[Категори:Пур хронологи ят-йышĕсем]] [[Категори:Викиампар каçă статьисем]] [[Категори:Викихыпар каçă статьисем]] [[Категори:Çулсем çинчен çырса пĕтермен статьясем]] [[Категори:2024 çул]] 6f2ajosc2dly1xl4ex53lv3ptfu06i3 0 125093 872870 868471 2026-04-15T20:23:13Z Max Tenche 25572 хушни, тӗрӗслетӳ, ҫӗнетӳ 872870 wikitext text/x-wiki {{Çулталăк çӳревĕ|2025}} {{Ĕмĕр çӳревĕ|21}} '''2025 (икӗ пин те ҫирӗм пиллӗкмӗш)''' ҫул, [[Кӗркури календарӗ|григориан календарӗпе]] — тӗкел мар, юн кунпа пуҫланакан ҫул. Ку пирӗн эрӑри 2025 ҫул, 3‑мӗш пин ҫуллӑхӑн XXI ӗмӗрти 3-мӗш вун ҫуллӑхри 5-мӗш ҫул, 2020‑мӗш ҫулсен 6-мӗш ҫулӗ. Пӗлтӗрхи ҫул. Кунччен ку ҫулта пысӑк ҫар конфликчӗсем малалла пыраҫҫӗ, вӗсенчен [[Украинӑна Раҫҫей тапӑнса кӗни]], [[Судан элтеш вӑрҫи (2023–хальлӗхе)|Судан элтеш вӑрҫи]], [[Израиль–ХАМАС вӑрҫи]]. Шал кризисӗсем [[Бангладешри Шейх Хасина ӗҫлеме пӑрахни хыҫҫӑнхи пусмӑр (2024–хальлӗхе)|Бангладешре]], [[Эквадорти хӳтӗленӳ кризисӗ|Эквадорта]], [[Грузири политика кризисӗ (2024–2025)|Грузире]], [[Германири экономика кризисӗ (2022–халлӗхе)|Германире]], [[Гаити кризисӗ (2018–хальлӗхе)|Гаитире]], [[Сомалири конституциллӗ кризис|Сомалире]], [[Кӑнтӑр Корейри ҫар лару-тӑрӑвӗн кризисӗ|Кӑнтӑр Корейре]]. [[Корей Республики|Корей Республикинче]] президент импичменчӗ хыҫҫӑн [[Юн Сок Ёль|Юн Сок Ёле]] арестленӗ. Ку ҫул [[Чӑваш Республики|Чӑваш Республикинче]] [[Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи|Ҫӗнтерӳпе]] [[патриотизм]] ҫулталӑкӗ<ref name=ukaz>[http://publication.pravo.gov.ru/document/2100202410240001 Указ Главы Чувашской Республики от 24.10.2024 № 114 "Об объявлении в Чувашской Республике 2025 года Годом Победы и патриотизма"]</ref><ref name=MIH>[https://mintrud.cap.ru/action/activity/sobitiya/80-letie-pobedi-v-velikoj-otechestvennoj-vojne 2025 год – Год Победы и патриотизма в Чувашской Республике]{{Ĕçлемен каçă|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[РФ|Раҫҫей Федерацинче]] [[Атилӗх]] хӳтӗленӳҫи ҫулталӑкӗ<ref>[https://www.ranepa.ru/news/2025-god-obyavlen-v-rossii-godom-zashchitnika-otechestva/?utm_source=google.com&utm_medium=organic&utm_campaign=google.com&utm_referrer=google.com 2025 год объявлен в России Годом защитника Отечества]</ref><ref>[http://publication.pravo.gov.ru/document/0001202501160039 Указ Президента Российской Федерации от 16.01.2025 № 28 "О проведении в Российской Федерации Года защитника Отечества"]</ref>. [[Пӑхӑнман Патшалӑхсен Пӗрлешӗвӗ|Пӑхӑнман Патшалӑхсен Пӗрлешӗвӗнче]] [[Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи|Тӑван Ҫӗр-шывӑн Аслӑ вӑрҫинче]] Ҫӗнтерӳ 80 ҫул ҫулталӑкӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.1tv.ru/publikacii/obzor-smi/lidery-stran-sng-prinyali-ideyu-putina-ob-obyavlenii-2025-goda-godom-80-letiya-pobedy-v-vov|title=Лидеры стран СНГ приняли идею Путина об объявлении 2025 года годом 80-летия Победы в ВОВ. Публикации. Первый канал|lang=ru|website=1tv.ru|access-date=2023-10-08|archive-date=2023-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231126184856/https://www.1tv.ru/publikacii/obzor-smi/lidery-stran-sng-prinyali-ideyu-putina-ob-obyavlenii-2025-goda-godom-80-letiya-pobedy-v-vov|url-status=live}}</ref>. [[ПНО|Пӗрлешнӗ Нацисен Организацинче]]: [[Квант|Квантлӑ]] пӗлӳ тата техника тӗнчери ҫулталӑкӗ<ref>[http://undocs.org/ru/A/RES/78/287 Международный год квантовой науки и техники]</ref>, [[Кооператив|Кооперативсен]] тӗнчери ҫулталӑкӗ<ref>[http://undocs.org/ru/A/RES/78/175 Международный год кооперативов]</ref>, [[Пӑрлӑх|Пӑрлӑхсене]] упрамалли тӗнчери ҫулталӑкӗ<ref>[http://undocs.org/ru/A/RES/77/158 Международный год сохранения ледников]</ref>, Тӑнӑҫпа шанӑҫ тӗнчери ҫулталӑкӗ<ref>[http://undocs.org/ru/A/RES/78/266 Международный год мира и доверия]</ref>. == Пулнисем == === Кӑрлач === * [[Кӑрлач, 1]] ** [[Европа Пӗрлешӗвӗ]]н [[Европа Пӗрлешӗвӗн Канашӗ|Канашӗнчи]] [[Венгри]] ертӳҫлӗхӗ хыҫҫӑн [[Польша]] лару пуҫӗ пулса тӑнӑ<ref>{{Cite news |last=Sekmistrz |first=Paweł |date=3 January 2025 |title=Poland takes over the presidency. Prime Minister on "difficult 6 months"(Polska przejmuje prezydencję. Premier o "trudnych sześciu miesiącach".) |url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2025-01-03/inauguracja-polskiej-prezydencji-w-ue/ |access-date=3 January 2025 |work=Polsat News}}</ref><ref>{{Cite news |date=3 January 2025 |title=PM Donald Tusk at the opening of the presidency: Europe is lucky(Donald Tusk na inauguracji prezydencji: Europa ma szczęście) |url=https://tvn24.pl/polska/polska-prezydencja-w-radzie-unii-europejskiej-oficjalna-inauguracja-przemowienie-premiera-donalda-tuska-st8245824 |access-date=3 January 2025 |website=TVN24}}</ref>. ** [[Румыни]]пе [[Болгари]] [[Шенген зони]]не кӗнӗ<ref>{{Cite web |date=1 January 2025 |title=Borders open: Bulgaria and Romania celebrate joining Schengen Area |url=https://www.euronews.com/video/2025/01/01/borders-open-bulgaria-and-romania-celebrate-joining-schengen-area |access-date=1 January 2025 |website=Euronews}}</ref>. ** [[Лихтенштейн]]те [[Лихтенштейнти элтеш партнёрлӑхӗ|элтеш партнёрлӑхне]] легализациленӗ. Вӑл 37-мӗш ҫӗр-шыв пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web |date=17 May 2024 |title=Liechtenstein legalizes same-sex marriage in near-unanimous vote |url=https://www.politico.eu/article/liechtenstein-legalizes-same-sex-marriage-in-near-unanimous-vote/ |access-date=1 January 2025 |website=Politico |archive-date=January 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250101120554/https://www.politico.eu/article/liechtenstein-legalizes-same-sex-marriage-in-near-unanimous-vote/ |url-status=live }}</ref>. ** [[Украина]] пилӗк ҫуллӑ газ транзичӗ килӗшӗвӗ вӗҫленӗренпе хӑй территорийӗ урлӑ Раҫҫейӗн пур газне иртме чарнӑ. [[Тӗнчери криминал сучӗ]]н пайташӗ пулса тӑнӑ<ref>{{Cite news |date=1 January 2025 |title=Russian gas supply to Europe via Ukraine halted after transit deal expires |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/1/1/russian-gas-supply-to-europe-via-ukraine-halted-after-transit-deal-expires |access-date=1 January 2025 |publisher=Al Jazeera English}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-01-01 |title=Ukraine becomes ICC member state |url=https://www.ukrinform.net/rubric-society/3943923-ukraine-becomes-icc-member-state.html |access-date=2025-01-01 |work=Ukrinform |archive-date=January 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250101102357/https://www.ukrinform.net/rubric-society/3943923-ukraine-becomes-icc-member-state.html |url-status=live }}</ref>. ** [[АПШ]]ри [[Луизиана]] штачӗн [[Нью-Орлеан]]та теракта пула 15 ҫын вилнӗ, 57 ҫын аманнӑ<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn4x88455qpt|title=Ten dead after vehicle drives into large crowd in New Orleans, authorities say|publisher=BBC News|date=1 January 2025|access-date=1 January 2025|archive-date=January 1, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250101122504/https://www.bbc.co.uk/news/live/cn4x88455qpt|url-status=live}}</ref>. ** [[Черногори]]н [[Цетине|Цетинӗри]] [[Цетинӗри массӑллӑ вӗлерӳ (2025)|массӑллӑ вӗлерӗве]] пула 14 ҫын вилнӗ, 3 ҫын ытла аманнӑ<ref>{{Cite news |agency=Associated Press |date=2025-01-01 |title=At least 10 killed and 4 more wounded in Montenegro shooting |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/01/at-least-four-killed-and-four-more-wounded-in-montenegro-shooting |access-date=2025-01-01 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref>. === Раштав === * [[Раштав, 26]] – [[Израиль]] [[Сомалиленд]]е йышӑннӑ пӗрремӗш патшалӑх пулса тӑнӑ<ref>{{cite web|date=26 December 2025|title=Israel becomes first country to formally recognise Somaliland as independent state|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-recognises-somaliland-somalias-breakway-region-independent-state-2025-12-26/|website=[[Reuters]]|access-date=26 December 2025 }}</ref>. == Вилнисем == {{catmain|2025 çулта вилнисен ят-йышĕ}} == Асӑрхавсем == {{асӑрхавсем|2}} 1yko6al388t3wehqqn2ngrksvn93vp8 4 129248 872879 872828 2026-04-15T20:55:24Z Max Tenche 25572 /* Пӗтӗмлетӳсем */ 872879 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Вики-çуркунне 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:CEE Spring Logo transparent.svg|250px]]</div> |subheader = 21.03-31.05: Чӑваш Википедине хутшӑннӑ марафон ҫӗршывсем, халӑхсем, ҫутҫанталӑк, истори, Вӑтаҫӗрпе Хӗвелтухӑҫ Европӑн хальхи тата пуласлӑхӗ ҫинчен статьясемпе пуянлатас енӗпе ӗҫленӗ. Проектӑн тӗллевӗпе пӗлтерӗшӗ - кӳршӗсем ҫинчен каласа паракан информацие чӑваш тӗнчинче ӑнланмалла кирлӗ статьясен ят-йышне кĕртсе Чӑваш Википедине пуянлатасси. |body = == Правилӑсем == * Википедире регистрациленнӗ кирек кам та конкурса хутшӑнма пултарать. * Конкурса ҫакнашкал статьясене йышӑнаҫҫӗ: ** Статьяна пуш уйӑхӗн 21-мӗшӗнчен пуҫласа 2026 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 31-мӗшӗччен чӑвашла ҫырмалла. ** Статьясем ытти ҫӗршывсемпе е халӑхсемпе ҫыхӑнса тӑмалла. ** Ҫӗнӗ статьяра 150 ытла сӑмах тата 2500 ытла байт пулмалла. ** Кивӗ статьяна 120 сӑмах тата 2000 байт хушмалла. ** Статья пӗлтерӗшлӗ пулмалла, статья ҫӑлкуҫӗсене кӑтартмалла. ** Машинӑпа куҫарни кирлӗ мар. * Призсене, дипломсене тата сертификатсене квалификаци статйисен шучӗпе параҫҫӗ, вӗсен пӗтӗм тӗнчери уйрӑм чӗлхе пайӗнчи вырӑнсенчен килет. * Статьясене тĕрĕслесе тăрас тесен вӗсене аяларахри тапăла вырнаҫтармалла. * 4 статьяна лайӑхлатнӑ/йӗркеленӗ хутшӑнакансем финала тухаҫҫӗ * Тӳресем йышăннине жалоба пама юрамасть. * Сӳтсе явмалли страницӑра тулли статья шаблонӗ вырнаҫать: <pre>{{Вики-çуркунне статйи|çул= |хутшăнакан= | ҫӗршыв = | ҫӗршыв2 = | ҫӗршыв3 = | тема= | тема2= | тема3= }}</pre> |footer = == Хаклав == * Асӑннӑ требованисене тивӗҫтерекен 2500 байтран кая мар е 150 сӑмах калӑпӑшлӑ статьясемшӗн жюри 1 балл хушса хурать; * Ҫав статьясенче хутшӑнакан ҫын хӑйӗн ыйтӑвне пахалӑхлӑн уҫса парать, материала, 2500 байтран е 250 сӑмах калӑпӑшӗпе, викификацилет тата ҫырса кӑтартать, жюри 2 балл илет; * 200 сӑмахран е 3000 байтран иртекен статьясене тата хутшӑнакан, викификацилекен тата пысӑк пахалӑхлӑ материала ҫырса кӑтартакан темӑна туллин уҫса паракан статьясене жюри 3 балл ҫумне хушса хурать; * Балл коэффициентне икӗ хут ӳстерме ҫур ҫултан кая мар регистрациленӗ вӑхӑтпа хутшӑнакансем валли палӑртнӑ. |footer = == Жюри == Конкурса организацилес ĕçе раççей тата ютçĕр викимедийçисем хутшăнма пултараççĕ. Жюри, техник исполнителӗ — {{u|Il Nur}} ([[Хусан]]) |footer = == Мӗн ҫинчен ҫырмалла == [[File:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania|Албани — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австри — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларуҫ — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring 2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Боснипе Герцеговина — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгари — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгри — статьясен списокӗ]] [[File:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузи — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Греци — статьясен списокӗ]] [[File:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Ирҫесем — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Крым тутарӗсем — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латви — статьясен списокӗ]] [[File:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Пушкӑртстан — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Romania.svg|40px]]&nbsp;[[File:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыни тата Молдави — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republic of Srpska|Серб Республики — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Серби — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словаки — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словени — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Сорбсем — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/North Macedonia|Ҫурҫӗр Македони— статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Тутарстан — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Турци— статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорвати — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногори — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Чикансем (рома) — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Czech Republic.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Czechia|Чехи — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Эрмени — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperanto|Эсперанто — статьясен списокӗ]] [[File:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстони — статьясен списокӗ]] Ытти конкурссем 2026 ҫулхи Вики-ҫуркунне шайӗнче: [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|Хӗрарӑмсем]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_for_Human_Rights|Ҫын прави]], [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE_Youth|Ҫамрӑксен]]. == Призсем == 400 евро таран. == Жюри == * {{u|Il Nur}} }} == Пӗтӗмлетӳсем == {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Хутшӑнакан ! Статьясем ! Шут ! Баллсем ! Вырӑн |- |{{u|Max Tenche }} |[[Шпилевая Нина Ивановна]]{{*}} [[Никандрова Надежда Валериановна]]{{*}} [[Уляндина Августа Васильевна]]{{*}} [[Глянец (ушкӑн) ]]{{*}} [[Навроцкий Кароль]]{{*}} [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]]{{*}} [[Орбан Виктор]]{{*}}[[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]]{{*}} [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]]{{*}} [[Мадьяр Петер]]{{*}} [[Тиса (парти)]] |11 | | |- |{{u|Ellodanis5}} |[[''Чăваш'' этнонима этимологизацилесси тĕлĕшпе (Н.И. Егоров статйи)]]{{*}} [[Галателла]]{{*}} [[Ахаль айтăварак курăкĕ]]{{*}} [[Ансăр çулçăллă айтăварак курăкĕ]]{{*}} [[Тракри вокалпа инструментсен ансамблĕ (ВИА, 1970-мĕш çулсем)]]{{*}} [[Çурхи шаклапуç ]]{{*}} [[Астра]]{{*}} [[ Симеон Бекбулатович]]{{*}} [[Суя Дмитрий I]]{{*}} [[Ледебур пиçенкки ]]{{*}} [[ Пиçенкке]] {{*}} [[Суя шаклапуç]] {{*}} [[Иранра американ аманатсене тытса илни]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} [[]] {{*}} |13 | | |- |{{u|Freiheiten }} |[[Азербайджанра журналистсене сериллĕн арестленисем (2023–2025)]]{{*}} [[]] |1 | | |- |} == Тӗнчери статистика == *[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Statistics|Тӗнчери статистика]] [[Категори:Википеди:Вики-çуркунне 2026]] fb40dv0pzv2lddrpqdjlfl3341f9x9p 0 129522 872849 872836 2026-04-15T18:19:39Z Max Tenche 25572 /* Мисси */ 872849 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Артемида-2''' е '''Artemis II''' ({{lang-en|Artemis II}}) — {{Тулли дата|2026|04|1}} [[Артемида (космос программи)|Артемида программи]] тӑрӑх [[Уйӑх (Ҫӗр ҫулташӗ)|Уйӑх]] тавра [[Вӗҫсе ҫаврӑну (космонавтика)|вӗҫсе ҫаврӑну]] миссийӗ, унӑн вӗҫтерсе яни [[Кеннеди космос центрӗ]]нчен пулнӑ. Вунӑ кунлӑ мисси [[НАСА]]-н [[астронавт|астронавчӗсене]] [[Уайсмен Грегори Рид|Рид Уайсмене]], [[Гловер Виктор Джером|Виктор Гловере]], [[Кук Кристина|Кристина Кука]] тата [[Канада космос агентлӗхӗ]]н [[Хансен Джереми|Джереми Хансене]] [[Уйӑх (Ҫӗр ҫулташӗ)|Уйӑх]] тавра [[ирӗклӗ таврӑну траекторийӗ]] тӑрӑх [[Ҫӗр]]е таврӑнтарнӑ<ref name="Артемида экипажӗ">{{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=April 3, 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=July 22, 2023 |access-date=August 9, 2023 |publisher=[[NASA]]}} <br/> {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=April 3, 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=May 29, 2023 |access-date=August 9, 2023 |publisher=[[Space.com]] |language=en}} <br/> {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=April 3, 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=August 10, 2023 |access-date=August 9, 2023 |publisher=[[CNN]] |language=en}} <br/> {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=April 3, 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=April 8, 2023 |access-date=August 9, 2023 |website=airandspace.si.edu |language=en}}</ref>. Ку мисси «[[Space Launch System]]-ӗн» (SLS) иккӗмӗш вӗҫевӗ, [[Орион (космос карапӗ)|«Орион» космослӑ карапне]] пӗрремӗш тытса пыракан мисси тата [[1972|1972 ҫулхи]] «[[Аполлон-17]]» вӑхӑтӗнчен шултасан [[аялти ҫӗр орбити]]н тулашӗнчи пӗрремӗш тытса пыракан мисси пулнӑ. Аялти Ҫӗр орбити тулашӗнчи тата Уйӑх тавра Виктор Гловер ([[афроамерикансем|афроамерикан]]) пӗрремӗш [[тӗс ҫынни|тӗслӗ ҫын]] пулса тӑнӑ, Кристина Кук пӗрремӗш хӗрарӑм пулса тӑнӑ, [[Канада космос агентлӗхӗ]]н Джереми Хансен пӗрремӗш АПШ мар элтешӗ пулса тӑнӑ, командир Рид Уйасмен чи ватӑ ҫын пулса тӑнӑ. Уйӑх тавра вӗҫсе ҫаврӑну вӑхӑтӗнчи экипаж Ҫӗртен ҫыннӑн чи инҫет рекорчӗ лартнӑ: 406 771 км (кунчченхи чи инҫет [[Апполон-13]] миссийӗ пулнӑ, 400 171 км). == Мисси == Артемида-2 миссин вунӑ кунлӑ хронологийӗ: * 1 кун: Кеннеди космос центрӗнчи 39B лаптӑкран 18:35 EDT сехетре пуҫлани. Пурнӑҫ тӑвакан тата алӑпа тытса пыни тӗрӗслес тесе Ҫӗрӗн ҫӳллӗ эллипслӗ орбитине тухни. * 2 кун: Двигатель ӗҫлеттернирен Уйӑха траекторие кайни. "Ирӗклӗ таврӑну" траектори ҫине карап программи лартнӑ. Двигатель аркансан карап Ҫӗре гравитаципе таврӑнать ӗнтӗ. * 3–5 кун: Скафандрсен тӗрӗслени, йывӑрӑшсӑрлӑхри медицина пулӑшӑвӗ туни, ӑслӑлӑх сӑнавӗсем (AVATAR — «чипри органоидсем»). 5-мӗш кунра Уйӑхӑн гравитациллӗ витӗмӗн зонине кӗни. * 6 кун: Уйӑхпа максималлӑ юнашарланни (~6 500 км унӑн ҫийӗнчен). Уйӑхӑн каялла енне пӑхни, Ҫӗртен рекордлӑ вӗҫни — 406 771 км, космосри хӗвел тӗттӗмленни. Орион экипажӗ икӗ ҫӗнӗ кратерсем валли ят пама чӗннӗ: Integrity (ку Орионӑн ячӗпе) тата Carroll (командир Рид Уайсменӗн вилнӗ арӑмӗ ячӗпе). * 7–9 кун: Ҫӗре таврӑнас тесе траектори коррекцийӗ. Ӑслӑлӑх хатӗрӗсене хатӗрлени. * 10 кун: Хӗсмет модулӗн кӑларни. ~40 000 км/сех васкавлӑхпа атмосферӑна кӗни. Лӑпкӑ океанта шыв ҫинче 11 парашютпа лартни, Сан-Диего хулипе юнашар. Ку 20:07 EDT сехетре пулнӑ. == Экипаж == [[File:Artemis II prime and backup crew.jpg|thumb|Артемида-2 сыхлӑ (сулахайри тӑракан) тата тӗп экипажӗ, [[2024|2024 ҫулхи]] [[раштав уйӑхӗ|раштаври]] хыпар конференцийӗ хыҫҫӑн]] [[АПШ]]-па [[Канада]] хушшинчи [[2020|2020 ҫулхи]] килӗшӳ тӑрӑх «Артемида-2» экипажӗнче [[Канада космос агентлӗхӗ]]нчен астронавт пулмалла<ref name="CSA">{{cite web |url = https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |access-date = 2020-12-16 |title = В миссии НАСА Artemis 2 будет участвовать канадский астронавт |publisher = Global News |date = 2020-12-16 |archive-date = 2020-12-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status = live }}</ref>. Пулас экспедицисене урӑх патшалӑхсенчен астронавсем хутшӑнаҫҫӗ те, мӗншӗн тесен вӗсем Артемида программин килӗшӗвӗнче пур<ref name="Артемида экипажӗ"/>. {{Тулли дата|2023|04|3}} [[НАСА]]-ра экипаж пайташӗсен ячӗсене пӗлтернӗ<ref>{{Cite web|access-date=2026-01-30|lang=en-US|title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis - NASA|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/}}</ref><ref name="Артемида экипажӗ"/>. {{Тулли дата|2023|10|22}} [[Сайди-Гиббонс Дженни|Дженни Гиббонс]] Хансенӗн сыхли пек пӗлтернӗ<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=November 22, 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=November 22, 2023 |access-date=November 22, 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver}}</ref>. {{Тулли дата|2024|07|3}} [[Дуглас Андре|Андре Дуглас]] НАСА-н виҫӗ астронавчӗсен сыхли пек пӗлтернӗ<ref>Howell, Elizabeth (July 3, 2024). "[https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-backup-astronaut-andre-douglas NASA announces Artemis 2 moon mission backup astronaut — Andre Douglas will support 2025 lunar liftoff]". Space.com. Retrieved July 6, 2024.</ref>. {{Космослӑ вӗҫев экипажӗ | crew = тӗп | ref = | terminology = Астронавт | position1 = Командир | crew1_up = [[Уайсмен Грегори Рид|Рид Уайсмен]] | flights1_up = иккӗмӗш | agency1_up = [[НАСА]] | position2 = Пилот | crew2_up = [[Гловер Виктор Джером|Виктор Гловер]] | flights2_up = иккмӗшӗ | agency2_up = НАСА | position3 = Миссин 1-мӗш специалисчӗ | crew3_up = [[Кук Кристина|Кристина Кук]] | flights3_up = иккмӗшӗ | agency3_up = НАСА | position4 = Миссин 2-мӗш специалисчӗ | crew4_up = [[Хансен Джереми|Джереми Хансен]] | flights4_up = пӗрремӗш | agency4_up = [[Канада космос агентлӗхӗ|ККА]] }}{{Космослӑ вӗҫев экипажӗ | crew = сыхлӑ | terminology = Астронавт | position1 = Мисси специалисчӗ | crew1_up = [[Дуглас Андре|Андре Дуглас]] | flights1_up = <!-- пӗрремӗш --> | agency1_up = НАСА | position2 = Мисси специалисчӗ | crew2_up = [[Сайди-Гиббонс Дженни|Дженни Гиббонс]] | flights2_up = <!-- пӗрремӗш --> | agency2_up = ККА }} == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Артемида (космос программи)|Артемида программи]] * [[Аполлон-11]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == {{Commons category}} * [https://www.nasa.gov/artemis-ii Artemis II], at NASA * [https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to Mission Overview], at NASA * [https://go.nasa.gov/artemisnames Artemis II "Send Your Name to Space"], at NASA *[https://www.britannica.com/topic/Artemis-II Artemis-II] at britannica.com *[https://www.youtube.com/live/6RwfNBtepa4 Artemis II: NASA's Artemis II Live Views from Orion] *[https://www.youtube.com/live/Tf_UjBMIzNo NASA's First Crewed Lunar Flyby in 50 Years Live] *[https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/live-artemis-ii-launch-day-updates/ LIVE: Artemis II Launch Day Updates], at NASA [[Категори:Уйӑха тытса пыракан миссисем]] [[Категори:Артемида программи]] [[Категори:Орион (космос карапӗ)]] [[Категори:Space Launch System]] [[Категори:Тытса пыракан космос карапӗсем]] [[Категори:2026 ҫулхи космонавтика]] nxd78qpgqfvd6bwlyzcm37dr5ae5xq5 0 129538 872850 872629 2026-04-15T19:35:25Z Max Tenche 25572 хушни 872850 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Навроцкий Кароль | Тăван ят = ({{lang-hu|Karol Nawrocki}}) | Ӳкерчĕк = Karol Nawrocki (2025) (cropped).jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = [[Трамп Дональд|Трамппа]] [[2025]] ҫулхи тӗл пулура | Çуралнă чухнехи ят = Karol Tadeusz Nawrocki | Суя ятсем = Tadeusz Batyr | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1983|03|3}}<ref name="ҫуралу">Karol Nawrocki // [https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/662786 katalog.bip.ipn.gov.pl]</ref> | Çуралнă вырăн = [[Польша Халӑх Республики|ПХР]], [[Гданьск]]<ref name="ҫуралу"/> | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Польша}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Саккун тата тӗрӗслӗх]] (2025)<br/>партисӗр (2025-хальхи) | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[антилиберализм]], [[сылтӑм антиглобализм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], истори ӑсталӑхӗ, [[Польша президенчӗ]] | Чыславсем = | Сайт = }} '''Кароль Тадеуш Навроцкий''' ({{lang-pl|Karol Tadeusz Nawrocki}}, {{Кӗске дата|1983|03|3}} ҫур., [[ПХР]], [[Гданьск]]<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html|title=Karol Nawrocki, Ph.D.|author=Institute of National Remembrance|website=Institute of National Remembrance|access-date=2022-07-24|archive-date=2022-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629064701/https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html|url-status=live}}</ref>) — [[Польша|Польшӑн]] пӗрлӗхлӗ те политикӑллӑ ӗҫченӗ, историҫи. {{Тулли дата|2025|08|6}}н [[Польша президенчӗ|Польша Республикин президенчӗ]]<ref>{{Cite web|last=Stępień|first=Marta|date=2024-11-24|title=Kandydat PiS na prezydenta. Ogłoszono decyzję|url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2024-11-24/kandydat-pis-na-prezydenta-jaroslaw-kaczynski-podjal-decyzje/|access-date=2024-11-24|website=[[Polsat News|PolsatNews.pl]]|language=pl|archive-date=2024-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20241124153555/https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2024-11-24/kandydat-pis-na-prezydenta-jaroslaw-kaczynski-podjal-decyzje/|url-status=live}}</ref>. [[2013]]-[[2017]] ҫ. [[Гданьск]]ри [[Наци асӑнӑвӗн институчӗ]]н Пӗрлӗх вӗрентӗвӗн бюровӗн етрӳҫи, [[2011]]-2017 ҫ. [[Седльце (Гданьск)|Гданьскӑн Седльце районӗн]] канашӗн ертӳҫи, 2017-[[2021]] ҫ. Гданьскри [[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н музейӗн директорӗ, 2021 ҫултан Наци асӑнӑвӗн интитутӗнче ӗҫлет. Яваплӑ вырӑнсенчи, тавлашура е [[ПНО]] пуххинче пек, [[снюс]]а ҫиекен пек паллӑ<ref>{{Cite web|url=https://nv.ua/lifestyle/prezident-polshi-navrockiy-upotrebil-snyus-vo-vremya-zasedaniya-v-socsetyah-obsuzhdayut-video-50547465.html|title=Президент Польши употребил снюс во время Генассамблеи ООН — момент показали на видео|lang=ru|website=NV|access-date=2025-09-24}}</ref>. == Пурнӑҫ == === Ҫамрӑк пурнӑҫпа вӗренӳ === {{Тулли дата|1983|03|3}} [[Польша Халӑх Респбулики]]н [[Гданьск|Гданьск хулинче]] ҫуралнӑ. Ашшӗ, Рышард (1949–2008), токарь профессийӗпе «[[Пӗршухӑшлӑх (профпӗрлӗх)|Пӗршухӑшлӑх]]» пайташӗ пулнӑ. Амӑшӗ, Эльжбета, кӗнеке ҫийӗ тӑвакан пулнӑ. Йӑмӑкӗ Нина ятлӑ, [[Краков]]ри ресторанта кондитер ӗҫлет. Пуҫламӑш шкулӗпе аслӑ шкулӗ (4-мӗш нумерлӗ) Гданьскра вӗренсе пӗтернӗ.<ref name=":1">{{Cite web |last=Jarzębski |first=Marcin |title=Kim jest Karol Nawrocki? Wszystkie tajemnice kandydata |trans-title=Who is Karol Nawrocki? All the Secrets of the Candidate |url=https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/kim-jest-karol-nawrocki-wszystkie-tajemnice-kandydata/ |access-date=2 June 2025 |website=Wszystko co najważniejsze |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20250526085025/https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/kim-jest-karol-nawrocki-wszystkie-tajemnice-kandydata/ |archive-date=26 May 2025 |url-status=live}}</ref>. [[2003]] ҫулта Гданьскри аслӑ пӗлӳ шкулӗнчи "персоналӑн менеджмент специалисчӗ" специальноҫ илнӗ<ref name=":1" />. [[2003]]-[[2008]] ҫ. [[Гданьск университечӗ|Гданьск университетӗнчи]] истори факультетӗнче магистр степенӗччен вӗренчӗ.<ref>{{cite web |author= |date= 28 April 2021|title=Dr Karol Nawrocki, a graduate of the Faculty of History of the University of Gdańsk, won the competition for the chairperson of IPN |url=https://ug.edu.pl/news/en/1187/dr-karol-nawrocki-graduate-faculty-history-university-gdansk-won-competition-chairperson-ipn |accessdate=23 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210620215815/https://ug.edu.pl/news/en/1187/dr-karol-nawrocki-graduate-faculty-history-university-gdansk-won-competition-chairperson-ipn |archive-date=20 June 2021 |url-status=live}}</ref> Ку университетре те гуманитари пӗлӗвӗсен тухтӑрӗн степенӗ илнӗ, диссертацийӗ «1976–1989 ҫ. [[Эльблонг вайпутлӑхӗ]]нчи коммунизм ертсе пырӑвне хирӗҫӳ»<ref name="ipn-pres" /><ref name=":1" />. [[2023|2023 ҫулта]] [[Гданьск политехника университечӗ|Гданьск политехника университетне]] вӗренсе пӗтернӗ<ref>{{cite web|title=Prezes Instytutu Pamięci Narodowej|work=Instytut Pamięci Narodowej |url=https://ipn.gov.pl/pl/o-ipn/struktura/prezes/147361,Prezes-Instytutu-Pamieci-Narodowej.html |access-date=28 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725070456/https://ipn.gov.pl/pl/o-ipn/struktura/prezes/147361,Prezes-Instytutu-Pamieci-Narodowej.html |archive-date=25 July 2021 |url-status=live |last1=Narodowej |first1=Instytut Pamięci }}</ref>. === Карьера пуҫламӑшӗ === [[2013]]-[[2017]] ҫ. [[Гданьск]]ри [[Наци асӑнӑвӗн институчӗ (Польша)|Наци асӑнӑвӗн институчӗн]] Пӗрлӗх вӗрентӗвӗн бюровӗн етрӳҫи, [[2011]]-2017 ҫ. [[Седльце (Гданьск)|Гданьскӑн Седльце районӗн]] канашӗн ертӳҫи<ref name="ipn-pres">{{cite web |title=Karol Nawrocki, Ph.D. President of the Institute of National Remembrance |website=[[Institute of National Remembrance]] |url=https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html |access-date=23 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603081820/https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html |archive-date=3 June 2021 |url-status=live}}</ref>, 2017-[[2021]] ҫ. Гданьскри [[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н музейӗн директорӗ, 2021 ҫултан Наци асӑнӑвӗн интитутӗнче ӗҫлет, пуҫламӑшран президенчӗн ҫумӗ пек, унтан президент пек. {{Тулли дата|2024|11|24}} «[[Саккун тата тӗрӗслӗх]]» партирен президент постне пӑхӑнман кандидат пек ҫирӗплетнӗ<ref>{{Cite web|url=https://wybory.gov.pl/prezydent2025/pl/kandydat/4279782|title=Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2025 r.|lang=pl|website=wybory.gov.pl|access-date=2025-06-03|archive-date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602105215/https://wybory.gov.pl/prezydent2025/pl/kandydat/4279782|url-status=live}}</ref>. == Президент суйлавӗ == {{Тӗп статья|Польшӑри президент суйлавсӗем (2025)}} [[Польшӑри президент суйлавӗ (2025)|2025 ҫулхи Польшӑри президент суйлавӗнчи]] [[Ҫу, 18|ҫӑвӑн 18-мӗшӗнче]] пӗрремӗш туртан иккӗмӗш вырӑна 29,54 %-пе тухнӑ ([[Тшасковский Рафал|Рафал Тшасковские]] выляса янӑ, вӑл 31,36 %-чен ҫитнӗ)<ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7735049|title=Во второй тур президентских выборов в Польше вышли Тшасковский и Навроцкий|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2025-05-19|access-date=2025-08-06}}</ref>. Иккӗмӗш турта [[Ҫӗртме, 1|ҫӗртмен 1-мӗшӗнче]] 50,89 %-пе суйлава ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/c3rpz9gxxwno|title=На выборах президента Польши победил консерватор Навроцкий|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2025-06-01|access-date=2025-06-02|archive-date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602014114/https://www.bbc.com/russian/articles/c3rpz9gxxwno|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/karol-navrotskiy-peremagae-viborah-polshchi-1748447137.html|title=Кароль Навроцкий побеждает на выборах в Польше кто он и что говорил об Украине|first=|last=|work=[[PlayGround.ru]]|date=2025-06-02|accessdate=2025-06-02|archive-date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602012329/https://www.rbc.ua/ukr/news/karol-navrotskiy-peremagae-viborah-polshchi-1748447137.html|url-status=live}}</ref>. == Президентлӗх == [[File:Karol Nawrocki speaking after being sworn in on 6 August 2025.jpg|thumb|300px|{{Кӗске дата|2025|08|6}} Кароль Навроцкийӗ унӑн инаугурацинче калать]] {{Тулли дата|2025|08|6}} [[Польша президенчӗ|президент]] вырӑнне кӗнӗ, ку постра вӑл [[Дуда Анджей|Анжей Дудӑна]] улӑштарнӑ. Ку кунра вӑл Польша хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсем умӗнчи церемонире вӑл президент яваплӑхӗ илнӗ<ref>{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last1=Tomasik |last2=Żelazińska |first1=Michał |first2=Aleksandra |title=Karol Nawrocki zaprzysiężony, przejął zwierzchnictwo nad armią. Tusk: Kaczyński się nie cieszył |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2310323,1,karol-nawrocki-zaprzysiezony-przejal-zwierzchnictwo-nad-armia-tusk-kaczynski-sie-nie-cieszyl.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-12 |lang=pl}}</ref>. ===Премьер-министрпе тата ерсте пырупа ҫыхӑнусем=== Навроцкий президентлӗхӗн пӗрремӗш уйӑхӗсем премьер-министр [[Туск Дональд|Дональд Тускпа]] [[Дональд Тускӑн виҫҫӗмӗш кабинечӗ|ертсе пыракан коалиципе]] хирӗҫӳсем палӑртнӑ<ref>{{bulletlist|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Baczyński |first=Jerzy |title=Ring wolny. Dudę żegnamy z ulgą i bez żalu, Nawrockiego witamy bez nadziei |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2310117,1,ring-wolny-dude-zegnamy-z-ulga-i-bez-zalu-nawrockiego-witamy-bez-nadziei.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Długosz |first=Dominika |title=Wojna stała się faktem. Nawrocki zamierza docisnąć rząd wyjątkowo mocno [ANALIZA] |url=https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wojna-stala-sie-faktem-nawrocki-zamierza-docisnac-rzad-wyjatkowo-mocno/7qx4ypf |publisher=[[Newsweek Polska]] |archive-url=https://archive.today/20250806115356/https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wojna-stala-sie-faktem-nawrocki-zamierza-docisnac-rzad-wyjatkowo-mocno/7qx4ypf |archive-date=2025-08-06 |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Michalski |first=Patryk |title="Polityczna wojna totalna". Tusk zapowiada, że nie pozwoli Nawrockiemu udawać premiera |url=https://wiadomosci.wp.pl/polityczna-wojna-totalna-tusk-zapowiada-ze-nie-pozwoli-nawrockiemu-udawac-premiera-7186392384559872a |publisher=[[Wirtualna Polska]] |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Nizinkiewicz |first=Jacek |title=Prof. Antoni Dudek: Jeśli spełni się największa obawa wobec prezydentury Nawrockiego, to dojdzie do tragedii narodowej |url=https://www.rp.pl/wszyscy-ludzie-prezydenta/art42814811-prof-antoni-dudek-jesli-spelni-sie-najwieksza-obawa-wobec-prezydentury-nawrockiego-to-dojdzie-do-tragedii-narodowej |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-07|DMY}} |last=Szymański |first=Wojciech |title=Co o Karolu Nawrockim pisze niemiecka prasa? "Głośny, nacjonalistyczny" |url=https://www.rp.pl/polityka/art42822711-co-o-karolu-nawrockim-pisze-niemiecka-prasa-glosny-nacjonalistyczny |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-21|DMY}} |last=Szacki |first=Wojciech |title=Miesiąc miodowy Nawrockiego. "Będzie twarzą starcia z Tuskiem, powoli zastąpi w tej roli Kaczyńskiego" |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2311585,1,miesiac-miodowy-nawrockiego-bedzie-twarza-starcia-z-tuskiem-powoli-zastapi-w-tej-roli-kaczynskiego.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-11-13|DMY}} |last=Szułdrzyński |first=Michał |title=Michał Szułdrzyński: Totalna wojna na górze, czyli Donald Tusk kontra Karol Nawrocki |url=https://www.rp.pl/komentarze/art43327611-michal-szuldrzynski-totalna-wojna-na-gorze-czyli-donald-tusk-kontra-karol-nawrocki |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-11-13}}}}</ref>. Кароль Навроцкий Туска [[Польша|Польшӑн]] чи япӑх премьерӗ шутлать, анчах унпа ӗҫлеме хатӗр<ref>{{bulletlist|{{cite news |date={{date|2025-06-13|DMY}} |last=Wyszczelska |first=Adrianna |title=Nawrocki zapytany o pozwy. Zdradził, co zrobi jako prezydent |url=https://www.fakt.pl/polityka/karol-nawrocki-zapowiada-pozwy-w-tle-glosne-afery/yk6kd77 |publisher=[[Fakt]] |quote=Karol Nawrocki uważa, że Donald Tusk to najgorszy premier III RP. Mimo to nie wyklucza współpracy z szefem obecnego rządu. — Oczekuje się od prezydenta i premiera, żeby te emocje względem siebie wygaszali przy sprawach, które są najważniejsze dla Polaków — mówił w wywiadzie dla Wirtualnej Polski. |access-date=2025-09-28}}|{{cite news |date={{date|2025-11-11|DMY}} |last=Mateusz |first=Dolak |title=Nawrocki wprost o Tusku. Wszystko wyemitowała prawicowa stacja |url=https://wiadomosci.wp.pl/nawrocki-wprost-o-tusku-wszystko-wyemitowala-prawicowa-stacja-7220789986397120a |publisher=[[Wirtualna Polska]] |access-date=2025-11-11}}}}</ref>. Навроцкийӗн тӗллевӗ Туск коалицийӗн арканӑвӗпе срокченхи парламент суйлавӗ пулма пултарать<ref>{{bulletlist|{{cite news |date={{date|2025-06-02|DMY}} |last1=Kucharczyk |last2=Sroczyński |first1=Mateusz |first2=Grzegorz |title=Ostre słowa prof. Antoniego Dudka. Wspomniał o "zmierzchu Donalda Tuska" |url=https://www.rmf24.pl/tylko-w-rmf24/popoludniowa-rozmowa/news-ostre-slowa-prof-antoniego-dudka-wspomnial-o-zmierzchu-donal,nId,7976778 |publisher=[[RMF FM]] |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-06-02|DMY}} |last=Majmurek |first=Jakub |title=Zwycięstwo Nawrockiego zmienia wszystko. Koalicja może nie przetrwać do 2027 |url=https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wybory-prezydenckie-2027-co-oznacza-wygrana-karola-nawrockiego/cmx1xg5 |publisher=[[Newsweek Polska]] |archive-url=https://archive.today/20250602074626/https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wybory-prezydenckie-2027-co-oznacza-wygrana-karola-nawrockiego/cmx1xg5 |archive-date=2025-06-02 |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last1=Wróblewski |last2=Baran |first1=Michał |first2=Violetta |title=Nawrocki chce obalić rząd Tuska? "Jasno to określił" |url=https://wiadomosci.wp.pl/nawrocki-obali-rzad-tuska-jasno-to-okreslil-7186291383318657v |publisher=[[Wirtualna Polska]] |access-date=2025-08-14}}}}</ref><ref name="governance">{{bulletlist|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Bartkiewicz |first=Artur |title=Artur Bartkiewicz: Karol Nawrocki chce być alternatywnym premierem. Rząd ma problem |url=https://www.rp.pl/komentarze/art42815481-artur-bartkiewicz-karol-nawrocki-chce-byc-alternatywnym-premierem-rzad-ma-problem |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-27}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Kowalczyk |first=Krzysztof |title=Krzysztof A. Kowalczyk: Prezydent Nawrocki wchodzi w buty premiera |url=https://www.rp.pl/opinie-ekonomiczne/art42815721-krzysztof-a-kowalczyk-prezydent-nawrocki-wchodzi-w-buty-premiera |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-20|DMY}} |last=Guza |first=Łukasz |title=Łukasz Guza: Kto tworzy prawo |url=https://www.rp.pl/rzecz-o-prawie/art42871711-lukasz-guza-kto-tworzy-prawo |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-08-21|DMY}} |last=Imielski |first=Roman |title=Nawrocki chce rządzić naszym państwem |url=https://wyborcza.pl/7,75968,32193005,nawrocki-chce-rzadzic-naszym-panstwem.html |publisher=[[Gazeta Wyborcza]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-08-21|DMY}} |title=Nawrocki niczym Napoleon. Ekspert stawia zaskakującą tezę |url=https://www.wprost.pl/kraj/12103741/nawrocki-a-system-prezydencki-ekspert-nie-zostawia-zludzen.html |publisher=[[Wprost]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-08-25|DMY}} |last=Hartman |first=Jan |title=Nawrocki wziął się do wetowania, chce rządzić Polską. Przekona się wkrótce, jakie to naiwne |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2312407,1,nawrocki-wzial-sie-do-wetowania-chce-rzadzic-polska-przekona-sie-wkrotce-jakie-to-naiwne.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-25|DMY}} |last=Szułdrzyński |first=Michał |title=Michał Szułdrzyński: Prezydent Nawrocki chce być nadpremierem. Kolejne weta i testowanie konstytucyjnych reguł gry |url=https://www.rp.pl/komentarze/art42902511-michal-szuldrzynski-prezydent-nawrocki-chce-byc-nadpremierem-kolejne-weta-i-testowanie-konstytucyjnych-regul-gry |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-25}}|{{cite news |date={{date|2025-09-03|DMY}} |last=Janicki |first=Mariusz |title=Karolum veto. Nawrocki i PiS triumfują, ale całe to "rumakowanie" wisi na cienkim włosku |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2313249,1,karolum-veto-nawrocki-i-pis-triumfuja-ale-cale-to-rumakowanie-wisi-na-cienkim-wlosku.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-09-10}}|{{cite news |date={{date|2025-09-09|DMY}} |last=Baczyński |first=Jerzy |title=Było miło, ale już raczej nie będzie. Nawrocki gra w supermana. Może teraz coś przemyśli? |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2314125,1,bylo-milo-ale-juz-raczej-nie-bedzie-nawrocki-gra-w-supermana-moze-teraz-cos-przemysli.read?src=mt |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-09-10}}}}</ref>. Президент премьер-министрпе пӗрремӗш хут {{тулли дата|2025|08|14}} официаллӑ тӗл пулнӑ<ref>{{cite news |date={{date|2025-08-14|DMY}} |last=Czermiński |first=Jakub |title=Spotkanie Karola Nawrockiego i Donalda Tuska. Pierwsza taka rozmowa prezydenta z premierem |url=https://www.rp.pl/polityka/art42856491-spotkanie-karola-nawrockiego-i-donalda-tuska-pierwsza-taka-rozmowa-prezydenta-z-premierem |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-14}}</ref>. == Чыславсем == {| class="wikitable" |- ! Патшалӑх ! colspan="2" |Медаль ! Чыслани ҫулӗ |- | rowspan="8" |{{Ялавлани|Польша}} | [[File:POL Srebrny Krzyż Zasługi BAR.svg|60x60px]] || Кӗмӗл [[Тивӗҫлӗх хресчӗ (Польша)|Тивӗҫлӗх хресчӗ]] || {{кӗске дата|2021|10|19}}<ref>{{Cite web |date=19 October 2021 |title=Pałac Prezydencki. Uroczystość wręczenia odznaczeń |url=https://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/ordery-dla-uczestnikow-powstania-warszawskiego-oraz-osob-pielegnujacych-pamiec-o-najnowszej-historii-polski,39936 |access-date=10 May 2025 |website=prezydent.pl |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129113812/https://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/ordery-dla-uczestnikow-powstania-warszawskiego-oraz-osob-pielegnujacych-pamiec-o-najnowszej-historii-polski,39936 |archive-date=29 November 2021 |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Brązowy Krzyż Zasługi BAR.svg|60x60px]] || Бронза [[Тивӗҫлӗх хресчӗ (Польша)|Тивӗҫлӗх хресчӗ]] || {{кӗске дата|2016|11|4}}<ref>{{Cite web |date=30 January 2017 |title=Postanowienie nr rej. 514/2016 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 listopada 2016 r. o nadaniu odznaczeń |url=https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20170000098 |access-date=10 May 2025 |website=[[Internetowy System Aktów Prawnych]] |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20200616224326/https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20170000098 |archive-date=16 June 2020 |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Medal Pro Patria BAR.png|60x60px]] | [[«Pro Patria» медаль (Польша)|Pro Patria медалӗ]] | {{кӗске дата|2018|08|4}}<ref>{{Cite news |last=Narodowej |first=Instytut Pamięci |title="Dziękujemy wam za wolną Polskę". Uroczyste odsłonięcie Pomnika Żołnierzy Wyklętych – Gdańsk, 4 sierpnia 2018 |url=https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/56206,Dziekujemy-wam-za-wolna-Polske-Uroczyste-odsloniecie-Pomnika-Zolnierzy-Wykletych.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127005714/https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/56206,Dziekujemy-wam-za-wolna-Polske-Uroczyste-odsloniecie-Pomnika-Zolnierzy-Wykletych.html |archive-date=27 November 2024 |access-date=9 June 2025 |work=Instytut Pamięci Narodowej |language=pl |url-status=live }}</ref> |- | [[File:POL Odznaka Honorowa Bene Merito BAR.svg|60x60px]] | [[Польша ЮӖМ-н «Bene Merito» хисеплӗ паллӑ|«Bene Merito» хисеплӗ паллӑ]] | {{кӗске дата|2020|07|9}}<ref>{{Cite web |last=S.A |first=Telewizja Polska |title=Dr Karol Nawrocki odznaczony "Bene Merito" |url=https://gdansk.tvp.pl/48897686/dr-karol-nawrocki-odznaczony-bene-merito |access-date=9 June 2025 |website=gdansk.tvp.pl |language=pl |archive-date=19 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719002349/https://gdansk.tvp.pl/48897686/dr-karol-nawrocki-odznaczony-bene-merito |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Medal 30-lecia Powołania SG BAR.svg|60x60px]] | [[Чикӗ хӗсмечӗн йӗркеленӗренпе вӑтӑр ҫул ҫитнӗ асӑну медалӗ]] | {{кӗске дата|2022|09|29}}<ref>{{Cite web |title=Otwarcie Przystanku Historia IPN przy Nadbużańskim Oddziale SG |url=https://dzieje.pl/wiadomosci/otwarcie-przystanku-historia-ipn-przy-nadbuzanskim-oddziale-sg |access-date=29 June 2025 |website=dzieje.pl |language=pl |archive-date=21 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121142949/https://dzieje.pl/wiadomosci/otwarcie-przystanku-historia-ipn-przy-nadbuzanskim-oddziale-sg |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Medal Pro Bono Poloniae BAR.svg|60x60px]] | [[«Pro Bono Poloniae» медаль]] | {{кӗске дата|2023|12|4}}<ref>{{Cite web |title=W Belwederze upamiętniono Marszałka Piłsudskiego |url=https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/194689,W-Belwederze-upamietniono-Marszalka-Pilsudskiego.html |website=ipn.gov.pl |language=pl |archive-date=4 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204145827/https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/194689,W-Belwederze-upamietniono-Marszalka-Pilsudskiego.html |url-status=live}}</ref> |- |[[File:POL Order Orła Białego BAR.svg|60x60px]] |[[Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ (Потльша)|Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ]] (''[[ex officio]]'') | {{кӗске дата|2025|08|6}}<ref name=":5">{{Cite web |last=Kowalczyk |first=Michał |title=Prezydent Karol Nawrocki podczas uroczystości na Zamku Królewskim w Warszawie objął symboliczne zwierzchnictwo nad Orderem Orła Białego i Orderem Odrodzenia Polski – dwoma najstarszymi cywilnymi odznaczeniami państwowymi. |url=https://niezalezna.pl/polityka/nawrocki-najpiekniejsza-nagrode-za-sluzbe-ojczyznie-mozemy-dostac-od-pana-boga/549186#:~:text=Zgodnie%20z%20ustaw%C4%85%20o%20orderach%20i%20odznaczeniach%2C%20prezydent,I%20i%20przewodniczy%20Kapitule%20jako%20Wielki%20Mistrz%20Orderu. |access-date=9 August 2025 |website=niezalezna.pl |date=12 December 2014 |language=pl}}</ref> |- |[[File:POL Polonia Restituta Wielki BAR.svg|60x60px]] |[[Польша чӗрӗлӗвӗн орденӗ]]н аслӑ хресчӗ (''ex officio'') | {{кӗске дата|2025|08|6}}<ref name=":5" /> |- | rowspan="8" |{{Ялавлани|Казахстан}} | [[File:POL_Medal_Za_zasługi_dla_Polaków_w_Kazachstanie_BAR.svg|60x60px]] || [[«Казахстанти поляксем умӗнчи тивӗҫлӗхшӗн» медаль]] || {{кӗске дата|2018|04|30}}<ref name=":6">{{Cytuj |autor = |tytuł = Tydzień Polski w Ałmaty w ramach obchodów 100. rocznicy Odzyskania przez Polskę Niepodległości |data = 30.04.2018 |opublikowany = gov.pl |url = https://www.gov.pl/web/sport/tydzien-polski-w-almaty-w-ramach-obchodow-100-rocznicy-odzyskania-przez-polske-niepodleglosci}}</ref> |} == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Туск Дональд]] * [[Дуда Анджей]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Пушăн 3-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1983 çулта çуралнисем]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] [[Категори:Польша президенчĕсем]] fpsppudv0vu7lwamevkzcd9shzfued8 872851 872850 2026-04-15T19:35:53Z Max Tenche 25572 /* Президент суйлавӗ */ 872851 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Навроцкий Кароль | Тăван ят = ({{lang-hu|Karol Nawrocki}}) | Ӳкерчĕк = Karol Nawrocki (2025) (cropped).jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = [[Трамп Дональд|Трамппа]] [[2025]] ҫулхи тӗл пулура | Çуралнă чухнехи ят = Karol Tadeusz Nawrocki | Суя ятсем = Tadeusz Batyr | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1983|03|3}}<ref name="ҫуралу">Karol Nawrocki // [https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/662786 katalog.bip.ipn.gov.pl]</ref> | Çуралнă вырăн = [[Польша Халӑх Республики|ПХР]], [[Гданьск]]<ref name="ҫуралу"/> | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Польша}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Саккун тата тӗрӗслӗх]] (2025)<br/>партисӗр (2025-хальхи) | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[антилиберализм]], [[сылтӑм антиглобализм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], истори ӑсталӑхӗ, [[Польша президенчӗ]] | Чыславсем = | Сайт = }} '''Кароль Тадеуш Навроцкий''' ({{lang-pl|Karol Tadeusz Nawrocki}}, {{Кӗске дата|1983|03|3}} ҫур., [[ПХР]], [[Гданьск]]<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html|title=Karol Nawrocki, Ph.D.|author=Institute of National Remembrance|website=Institute of National Remembrance|access-date=2022-07-24|archive-date=2022-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629064701/https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html|url-status=live}}</ref>) — [[Польша|Польшӑн]] пӗрлӗхлӗ те политикӑллӑ ӗҫченӗ, историҫи. {{Тулли дата|2025|08|6}}н [[Польша президенчӗ|Польша Республикин президенчӗ]]<ref>{{Cite web|last=Stępień|first=Marta|date=2024-11-24|title=Kandydat PiS na prezydenta. Ogłoszono decyzję|url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2024-11-24/kandydat-pis-na-prezydenta-jaroslaw-kaczynski-podjal-decyzje/|access-date=2024-11-24|website=[[Polsat News|PolsatNews.pl]]|language=pl|archive-date=2024-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20241124153555/https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2024-11-24/kandydat-pis-na-prezydenta-jaroslaw-kaczynski-podjal-decyzje/|url-status=live}}</ref>. [[2013]]-[[2017]] ҫ. [[Гданьск]]ри [[Наци асӑнӑвӗн институчӗ]]н Пӗрлӗх вӗрентӗвӗн бюровӗн етрӳҫи, [[2011]]-2017 ҫ. [[Седльце (Гданьск)|Гданьскӑн Седльце районӗн]] канашӗн ертӳҫи, 2017-[[2021]] ҫ. Гданьскри [[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н музейӗн директорӗ, 2021 ҫултан Наци асӑнӑвӗн интитутӗнче ӗҫлет. Яваплӑ вырӑнсенчи, тавлашура е [[ПНО]] пуххинче пек, [[снюс]]а ҫиекен пек паллӑ<ref>{{Cite web|url=https://nv.ua/lifestyle/prezident-polshi-navrockiy-upotrebil-snyus-vo-vremya-zasedaniya-v-socsetyah-obsuzhdayut-video-50547465.html|title=Президент Польши употребил снюс во время Генассамблеи ООН — момент показали на видео|lang=ru|website=NV|access-date=2025-09-24}}</ref>. == Пурнӑҫ == === Ҫамрӑк пурнӑҫпа вӗренӳ === {{Тулли дата|1983|03|3}} [[Польша Халӑх Респбулики]]н [[Гданьск|Гданьск хулинче]] ҫуралнӑ. Ашшӗ, Рышард (1949–2008), токарь профессийӗпе «[[Пӗршухӑшлӑх (профпӗрлӗх)|Пӗршухӑшлӑх]]» пайташӗ пулнӑ. Амӑшӗ, Эльжбета, кӗнеке ҫийӗ тӑвакан пулнӑ. Йӑмӑкӗ Нина ятлӑ, [[Краков]]ри ресторанта кондитер ӗҫлет. Пуҫламӑш шкулӗпе аслӑ шкулӗ (4-мӗш нумерлӗ) Гданьскра вӗренсе пӗтернӗ.<ref name=":1">{{Cite web |last=Jarzębski |first=Marcin |title=Kim jest Karol Nawrocki? Wszystkie tajemnice kandydata |trans-title=Who is Karol Nawrocki? All the Secrets of the Candidate |url=https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/kim-jest-karol-nawrocki-wszystkie-tajemnice-kandydata/ |access-date=2 June 2025 |website=Wszystko co najważniejsze |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20250526085025/https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/kim-jest-karol-nawrocki-wszystkie-tajemnice-kandydata/ |archive-date=26 May 2025 |url-status=live}}</ref>. [[2003]] ҫулта Гданьскри аслӑ пӗлӳ шкулӗнчи "персоналӑн менеджмент специалисчӗ" специальноҫ илнӗ<ref name=":1" />. [[2003]]-[[2008]] ҫ. [[Гданьск университечӗ|Гданьск университетӗнчи]] истори факультетӗнче магистр степенӗччен вӗренчӗ.<ref>{{cite web |author= |date= 28 April 2021|title=Dr Karol Nawrocki, a graduate of the Faculty of History of the University of Gdańsk, won the competition for the chairperson of IPN |url=https://ug.edu.pl/news/en/1187/dr-karol-nawrocki-graduate-faculty-history-university-gdansk-won-competition-chairperson-ipn |accessdate=23 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210620215815/https://ug.edu.pl/news/en/1187/dr-karol-nawrocki-graduate-faculty-history-university-gdansk-won-competition-chairperson-ipn |archive-date=20 June 2021 |url-status=live}}</ref> Ку университетре те гуманитари пӗлӗвӗсен тухтӑрӗн степенӗ илнӗ, диссертацийӗ «1976–1989 ҫ. [[Эльблонг вайпутлӑхӗ]]нчи коммунизм ертсе пырӑвне хирӗҫӳ»<ref name="ipn-pres" /><ref name=":1" />. [[2023|2023 ҫулта]] [[Гданьск политехника университечӗ|Гданьск политехника университетне]] вӗренсе пӗтернӗ<ref>{{cite web|title=Prezes Instytutu Pamięci Narodowej|work=Instytut Pamięci Narodowej |url=https://ipn.gov.pl/pl/o-ipn/struktura/prezes/147361,Prezes-Instytutu-Pamieci-Narodowej.html |access-date=28 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725070456/https://ipn.gov.pl/pl/o-ipn/struktura/prezes/147361,Prezes-Instytutu-Pamieci-Narodowej.html |archive-date=25 July 2021 |url-status=live |last1=Narodowej |first1=Instytut Pamięci }}</ref>. === Карьера пуҫламӑшӗ === [[2013]]-[[2017]] ҫ. [[Гданьск]]ри [[Наци асӑнӑвӗн институчӗ (Польша)|Наци асӑнӑвӗн институчӗн]] Пӗрлӗх вӗрентӗвӗн бюровӗн етрӳҫи, [[2011]]-2017 ҫ. [[Седльце (Гданьск)|Гданьскӑн Седльце районӗн]] канашӗн ертӳҫи<ref name="ipn-pres">{{cite web |title=Karol Nawrocki, Ph.D. President of the Institute of National Remembrance |website=[[Institute of National Remembrance]] |url=https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html |access-date=23 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603081820/https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html |archive-date=3 June 2021 |url-status=live}}</ref>, 2017-[[2021]] ҫ. Гданьскри [[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н музейӗн директорӗ, 2021 ҫултан Наци асӑнӑвӗн интитутӗнче ӗҫлет, пуҫламӑшран президенчӗн ҫумӗ пек, унтан президент пек. {{Тулли дата|2024|11|24}} «[[Саккун тата тӗрӗслӗх]]» партирен президент постне пӑхӑнман кандидат пек ҫирӗплетнӗ<ref>{{Cite web|url=https://wybory.gov.pl/prezydent2025/pl/kandydat/4279782|title=Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2025 r.|lang=pl|website=wybory.gov.pl|access-date=2025-06-03|archive-date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602105215/https://wybory.gov.pl/prezydent2025/pl/kandydat/4279782|url-status=live}}</ref>. == Президент суйлавӗ == {{Тӗп статья|Польшӑри президент суйлавӗ (2025)}} [[Польшӑри президент суйлавӗ (2025)|2025 ҫулхи Польшӑри президент суйлавӗнчи]] [[Ҫу, 18|ҫӑвӑн 18-мӗшӗнче]] пӗрремӗш туртан иккӗмӗш вырӑна 29,54 %-пе тухнӑ ([[Тшасковский Рафал|Рафал Тшасковские]] выляса янӑ, вӑл 31,36 %-чен ҫитнӗ)<ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7735049|title=Во второй тур президентских выборов в Польше вышли Тшасковский и Навроцкий|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2025-05-19|access-date=2025-08-06}}</ref>. Иккӗмӗш турта [[Ҫӗртме, 1|ҫӗртмен 1-мӗшӗнче]] 50,89 %-пе суйлава ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/c3rpz9gxxwno|title=На выборах президента Польши победил консерватор Навроцкий|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2025-06-01|access-date=2025-06-02|archive-date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602014114/https://www.bbc.com/russian/articles/c3rpz9gxxwno|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/karol-navrotskiy-peremagae-viborah-polshchi-1748447137.html|title=Кароль Навроцкий побеждает на выборах в Польше кто он и что говорил об Украине|first=|last=|work=[[PlayGround.ru]]|date=2025-06-02|accessdate=2025-06-02|archive-date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602012329/https://www.rbc.ua/ukr/news/karol-navrotskiy-peremagae-viborah-polshchi-1748447137.html|url-status=live}}</ref>. == Президентлӗх == [[File:Karol Nawrocki speaking after being sworn in on 6 August 2025.jpg|thumb|300px|{{Кӗске дата|2025|08|6}} Кароль Навроцкийӗ унӑн инаугурацинче калать]] {{Тулли дата|2025|08|6}} [[Польша президенчӗ|президент]] вырӑнне кӗнӗ, ку постра вӑл [[Дуда Анджей|Анжей Дудӑна]] улӑштарнӑ. Ку кунра вӑл Польша хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсем умӗнчи церемонире вӑл президент яваплӑхӗ илнӗ<ref>{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last1=Tomasik |last2=Żelazińska |first1=Michał |first2=Aleksandra |title=Karol Nawrocki zaprzysiężony, przejął zwierzchnictwo nad armią. Tusk: Kaczyński się nie cieszył |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2310323,1,karol-nawrocki-zaprzysiezony-przejal-zwierzchnictwo-nad-armia-tusk-kaczynski-sie-nie-cieszyl.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-12 |lang=pl}}</ref>. ===Премьер-министрпе тата ерсте пырупа ҫыхӑнусем=== Навроцкий президентлӗхӗн пӗрремӗш уйӑхӗсем премьер-министр [[Туск Дональд|Дональд Тускпа]] [[Дональд Тускӑн виҫҫӗмӗш кабинечӗ|ертсе пыракан коалиципе]] хирӗҫӳсем палӑртнӑ<ref>{{bulletlist|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Baczyński |first=Jerzy |title=Ring wolny. Dudę żegnamy z ulgą i bez żalu, Nawrockiego witamy bez nadziei |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2310117,1,ring-wolny-dude-zegnamy-z-ulga-i-bez-zalu-nawrockiego-witamy-bez-nadziei.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Długosz |first=Dominika |title=Wojna stała się faktem. Nawrocki zamierza docisnąć rząd wyjątkowo mocno [ANALIZA] |url=https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wojna-stala-sie-faktem-nawrocki-zamierza-docisnac-rzad-wyjatkowo-mocno/7qx4ypf |publisher=[[Newsweek Polska]] |archive-url=https://archive.today/20250806115356/https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wojna-stala-sie-faktem-nawrocki-zamierza-docisnac-rzad-wyjatkowo-mocno/7qx4ypf |archive-date=2025-08-06 |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Michalski |first=Patryk |title="Polityczna wojna totalna". Tusk zapowiada, że nie pozwoli Nawrockiemu udawać premiera |url=https://wiadomosci.wp.pl/polityczna-wojna-totalna-tusk-zapowiada-ze-nie-pozwoli-nawrockiemu-udawac-premiera-7186392384559872a |publisher=[[Wirtualna Polska]] |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Nizinkiewicz |first=Jacek |title=Prof. Antoni Dudek: Jeśli spełni się największa obawa wobec prezydentury Nawrockiego, to dojdzie do tragedii narodowej |url=https://www.rp.pl/wszyscy-ludzie-prezydenta/art42814811-prof-antoni-dudek-jesli-spelni-sie-najwieksza-obawa-wobec-prezydentury-nawrockiego-to-dojdzie-do-tragedii-narodowej |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-07|DMY}} |last=Szymański |first=Wojciech |title=Co o Karolu Nawrockim pisze niemiecka prasa? "Głośny, nacjonalistyczny" |url=https://www.rp.pl/polityka/art42822711-co-o-karolu-nawrockim-pisze-niemiecka-prasa-glosny-nacjonalistyczny |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-21|DMY}} |last=Szacki |first=Wojciech |title=Miesiąc miodowy Nawrockiego. "Będzie twarzą starcia z Tuskiem, powoli zastąpi w tej roli Kaczyńskiego" |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2311585,1,miesiac-miodowy-nawrockiego-bedzie-twarza-starcia-z-tuskiem-powoli-zastapi-w-tej-roli-kaczynskiego.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-11-13|DMY}} |last=Szułdrzyński |first=Michał |title=Michał Szułdrzyński: Totalna wojna na górze, czyli Donald Tusk kontra Karol Nawrocki |url=https://www.rp.pl/komentarze/art43327611-michal-szuldrzynski-totalna-wojna-na-gorze-czyli-donald-tusk-kontra-karol-nawrocki |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-11-13}}}}</ref>. Кароль Навроцкий Туска [[Польша|Польшӑн]] чи япӑх премьерӗ шутлать, анчах унпа ӗҫлеме хатӗр<ref>{{bulletlist|{{cite news |date={{date|2025-06-13|DMY}} |last=Wyszczelska |first=Adrianna |title=Nawrocki zapytany o pozwy. Zdradził, co zrobi jako prezydent |url=https://www.fakt.pl/polityka/karol-nawrocki-zapowiada-pozwy-w-tle-glosne-afery/yk6kd77 |publisher=[[Fakt]] |quote=Karol Nawrocki uważa, że Donald Tusk to najgorszy premier III RP. Mimo to nie wyklucza współpracy z szefem obecnego rządu. — Oczekuje się od prezydenta i premiera, żeby te emocje względem siebie wygaszali przy sprawach, które są najważniejsze dla Polaków — mówił w wywiadzie dla Wirtualnej Polski. |access-date=2025-09-28}}|{{cite news |date={{date|2025-11-11|DMY}} |last=Mateusz |first=Dolak |title=Nawrocki wprost o Tusku. Wszystko wyemitowała prawicowa stacja |url=https://wiadomosci.wp.pl/nawrocki-wprost-o-tusku-wszystko-wyemitowala-prawicowa-stacja-7220789986397120a |publisher=[[Wirtualna Polska]] |access-date=2025-11-11}}}}</ref>. Навроцкийӗн тӗллевӗ Туск коалицийӗн арканӑвӗпе срокченхи парламент суйлавӗ пулма пултарать<ref>{{bulletlist|{{cite news |date={{date|2025-06-02|DMY}} |last1=Kucharczyk |last2=Sroczyński |first1=Mateusz |first2=Grzegorz |title=Ostre słowa prof. Antoniego Dudka. Wspomniał o "zmierzchu Donalda Tuska" |url=https://www.rmf24.pl/tylko-w-rmf24/popoludniowa-rozmowa/news-ostre-slowa-prof-antoniego-dudka-wspomnial-o-zmierzchu-donal,nId,7976778 |publisher=[[RMF FM]] |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-06-02|DMY}} |last=Majmurek |first=Jakub |title=Zwycięstwo Nawrockiego zmienia wszystko. Koalicja może nie przetrwać do 2027 |url=https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wybory-prezydenckie-2027-co-oznacza-wygrana-karola-nawrockiego/cmx1xg5 |publisher=[[Newsweek Polska]] |archive-url=https://archive.today/20250602074626/https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wybory-prezydenckie-2027-co-oznacza-wygrana-karola-nawrockiego/cmx1xg5 |archive-date=2025-06-02 |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last1=Wróblewski |last2=Baran |first1=Michał |first2=Violetta |title=Nawrocki chce obalić rząd Tuska? "Jasno to określił" |url=https://wiadomosci.wp.pl/nawrocki-obali-rzad-tuska-jasno-to-okreslil-7186291383318657v |publisher=[[Wirtualna Polska]] |access-date=2025-08-14}}}}</ref><ref name="governance">{{bulletlist|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Bartkiewicz |first=Artur |title=Artur Bartkiewicz: Karol Nawrocki chce być alternatywnym premierem. Rząd ma problem |url=https://www.rp.pl/komentarze/art42815481-artur-bartkiewicz-karol-nawrocki-chce-byc-alternatywnym-premierem-rzad-ma-problem |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-27}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Kowalczyk |first=Krzysztof |title=Krzysztof A. Kowalczyk: Prezydent Nawrocki wchodzi w buty premiera |url=https://www.rp.pl/opinie-ekonomiczne/art42815721-krzysztof-a-kowalczyk-prezydent-nawrocki-wchodzi-w-buty-premiera |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-20|DMY}} |last=Guza |first=Łukasz |title=Łukasz Guza: Kto tworzy prawo |url=https://www.rp.pl/rzecz-o-prawie/art42871711-lukasz-guza-kto-tworzy-prawo |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-08-21|DMY}} |last=Imielski |first=Roman |title=Nawrocki chce rządzić naszym państwem |url=https://wyborcza.pl/7,75968,32193005,nawrocki-chce-rzadzic-naszym-panstwem.html |publisher=[[Gazeta Wyborcza]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-08-21|DMY}} |title=Nawrocki niczym Napoleon. Ekspert stawia zaskakującą tezę |url=https://www.wprost.pl/kraj/12103741/nawrocki-a-system-prezydencki-ekspert-nie-zostawia-zludzen.html |publisher=[[Wprost]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-08-25|DMY}} |last=Hartman |first=Jan |title=Nawrocki wziął się do wetowania, chce rządzić Polską. Przekona się wkrótce, jakie to naiwne |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2312407,1,nawrocki-wzial-sie-do-wetowania-chce-rzadzic-polska-przekona-sie-wkrotce-jakie-to-naiwne.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-25|DMY}} |last=Szułdrzyński |first=Michał |title=Michał Szułdrzyński: Prezydent Nawrocki chce być nadpremierem. Kolejne weta i testowanie konstytucyjnych reguł gry |url=https://www.rp.pl/komentarze/art42902511-michal-szuldrzynski-prezydent-nawrocki-chce-byc-nadpremierem-kolejne-weta-i-testowanie-konstytucyjnych-regul-gry |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-25}}|{{cite news |date={{date|2025-09-03|DMY}} |last=Janicki |first=Mariusz |title=Karolum veto. Nawrocki i PiS triumfują, ale całe to "rumakowanie" wisi na cienkim włosku |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2313249,1,karolum-veto-nawrocki-i-pis-triumfuja-ale-cale-to-rumakowanie-wisi-na-cienkim-wlosku.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-09-10}}|{{cite news |date={{date|2025-09-09|DMY}} |last=Baczyński |first=Jerzy |title=Było miło, ale już raczej nie będzie. Nawrocki gra w supermana. Może teraz coś przemyśli? |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2314125,1,bylo-milo-ale-juz-raczej-nie-bedzie-nawrocki-gra-w-supermana-moze-teraz-cos-przemysli.read?src=mt |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-09-10}}}}</ref>. Президент премьер-министрпе пӗрремӗш хут {{тулли дата|2025|08|14}} официаллӑ тӗл пулнӑ<ref>{{cite news |date={{date|2025-08-14|DMY}} |last=Czermiński |first=Jakub |title=Spotkanie Karola Nawrockiego i Donalda Tuska. Pierwsza taka rozmowa prezydenta z premierem |url=https://www.rp.pl/polityka/art42856491-spotkanie-karola-nawrockiego-i-donalda-tuska-pierwsza-taka-rozmowa-prezydenta-z-premierem |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-14}}</ref>. == Чыславсем == {| class="wikitable" |- ! Патшалӑх ! colspan="2" |Медаль ! Чыслани ҫулӗ |- | rowspan="8" |{{Ялавлани|Польша}} | [[File:POL Srebrny Krzyż Zasługi BAR.svg|60x60px]] || Кӗмӗл [[Тивӗҫлӗх хресчӗ (Польша)|Тивӗҫлӗх хресчӗ]] || {{кӗске дата|2021|10|19}}<ref>{{Cite web |date=19 October 2021 |title=Pałac Prezydencki. Uroczystość wręczenia odznaczeń |url=https://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/ordery-dla-uczestnikow-powstania-warszawskiego-oraz-osob-pielegnujacych-pamiec-o-najnowszej-historii-polski,39936 |access-date=10 May 2025 |website=prezydent.pl |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129113812/https://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/ordery-dla-uczestnikow-powstania-warszawskiego-oraz-osob-pielegnujacych-pamiec-o-najnowszej-historii-polski,39936 |archive-date=29 November 2021 |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Brązowy Krzyż Zasługi BAR.svg|60x60px]] || Бронза [[Тивӗҫлӗх хресчӗ (Польша)|Тивӗҫлӗх хресчӗ]] || {{кӗске дата|2016|11|4}}<ref>{{Cite web |date=30 January 2017 |title=Postanowienie nr rej. 514/2016 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 listopada 2016 r. o nadaniu odznaczeń |url=https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20170000098 |access-date=10 May 2025 |website=[[Internetowy System Aktów Prawnych]] |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20200616224326/https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20170000098 |archive-date=16 June 2020 |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Medal Pro Patria BAR.png|60x60px]] | [[«Pro Patria» медаль (Польша)|Pro Patria медалӗ]] | {{кӗске дата|2018|08|4}}<ref>{{Cite news |last=Narodowej |first=Instytut Pamięci |title="Dziękujemy wam za wolną Polskę". Uroczyste odsłonięcie Pomnika Żołnierzy Wyklętych – Gdańsk, 4 sierpnia 2018 |url=https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/56206,Dziekujemy-wam-za-wolna-Polske-Uroczyste-odsloniecie-Pomnika-Zolnierzy-Wykletych.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127005714/https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/56206,Dziekujemy-wam-za-wolna-Polske-Uroczyste-odsloniecie-Pomnika-Zolnierzy-Wykletych.html |archive-date=27 November 2024 |access-date=9 June 2025 |work=Instytut Pamięci Narodowej |language=pl |url-status=live }}</ref> |- | [[File:POL Odznaka Honorowa Bene Merito BAR.svg|60x60px]] | [[Польша ЮӖМ-н «Bene Merito» хисеплӗ паллӑ|«Bene Merito» хисеплӗ паллӑ]] | {{кӗске дата|2020|07|9}}<ref>{{Cite web |last=S.A |first=Telewizja Polska |title=Dr Karol Nawrocki odznaczony "Bene Merito" |url=https://gdansk.tvp.pl/48897686/dr-karol-nawrocki-odznaczony-bene-merito |access-date=9 June 2025 |website=gdansk.tvp.pl |language=pl |archive-date=19 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719002349/https://gdansk.tvp.pl/48897686/dr-karol-nawrocki-odznaczony-bene-merito |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Medal 30-lecia Powołania SG BAR.svg|60x60px]] | [[Чикӗ хӗсмечӗн йӗркеленӗренпе вӑтӑр ҫул ҫитнӗ асӑну медалӗ]] | {{кӗске дата|2022|09|29}}<ref>{{Cite web |title=Otwarcie Przystanku Historia IPN przy Nadbużańskim Oddziale SG |url=https://dzieje.pl/wiadomosci/otwarcie-przystanku-historia-ipn-przy-nadbuzanskim-oddziale-sg |access-date=29 June 2025 |website=dzieje.pl |language=pl |archive-date=21 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121142949/https://dzieje.pl/wiadomosci/otwarcie-przystanku-historia-ipn-przy-nadbuzanskim-oddziale-sg |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Medal Pro Bono Poloniae BAR.svg|60x60px]] | [[«Pro Bono Poloniae» медаль]] | {{кӗске дата|2023|12|4}}<ref>{{Cite web |title=W Belwederze upamiętniono Marszałka Piłsudskiego |url=https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/194689,W-Belwederze-upamietniono-Marszalka-Pilsudskiego.html |website=ipn.gov.pl |language=pl |archive-date=4 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204145827/https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/194689,W-Belwederze-upamietniono-Marszalka-Pilsudskiego.html |url-status=live}}</ref> |- |[[File:POL Order Orła Białego BAR.svg|60x60px]] |[[Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ (Потльша)|Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ]] (''[[ex officio]]'') | {{кӗске дата|2025|08|6}}<ref name=":5">{{Cite web |last=Kowalczyk |first=Michał |title=Prezydent Karol Nawrocki podczas uroczystości na Zamku Królewskim w Warszawie objął symboliczne zwierzchnictwo nad Orderem Orła Białego i Orderem Odrodzenia Polski – dwoma najstarszymi cywilnymi odznaczeniami państwowymi. |url=https://niezalezna.pl/polityka/nawrocki-najpiekniejsza-nagrode-za-sluzbe-ojczyznie-mozemy-dostac-od-pana-boga/549186#:~:text=Zgodnie%20z%20ustaw%C4%85%20o%20orderach%20i%20odznaczeniach%2C%20prezydent,I%20i%20przewodniczy%20Kapitule%20jako%20Wielki%20Mistrz%20Orderu. |access-date=9 August 2025 |website=niezalezna.pl |date=12 December 2014 |language=pl}}</ref> |- |[[File:POL Polonia Restituta Wielki BAR.svg|60x60px]] |[[Польша чӗрӗлӗвӗн орденӗ]]н аслӑ хресчӗ (''ex officio'') | {{кӗске дата|2025|08|6}}<ref name=":5" /> |- | rowspan="8" |{{Ялавлани|Казахстан}} | [[File:POL_Medal_Za_zasługi_dla_Polaków_w_Kazachstanie_BAR.svg|60x60px]] || [[«Казахстанти поляксем умӗнчи тивӗҫлӗхшӗн» медаль]] || {{кӗске дата|2018|04|30}}<ref name=":6">{{Cytuj |autor = |tytuł = Tydzień Polski w Ałmaty w ramach obchodów 100. rocznicy Odzyskania przez Polskę Niepodległości |data = 30.04.2018 |opublikowany = gov.pl |url = https://www.gov.pl/web/sport/tydzien-polski-w-almaty-w-ramach-obchodow-100-rocznicy-odzyskania-przez-polske-niepodleglosci}}</ref> |} == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Туск Дональд]] * [[Дуда Анджей]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Пушăн 3-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1983 çулта çуралнисем]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] [[Категори:Польша президенчĕсем]] 8egpmw5lzjtagunk8s4kyhbxlgqwnvb 872852 872851 2026-04-15T19:36:41Z Max Tenche 25572 /* Президентлӗх */ йӑнӑшсем 872852 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Навроцкий Кароль | Тăван ят = ({{lang-hu|Karol Nawrocki}}) | Ӳкерчĕк = Karol Nawrocki (2025) (cropped).jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = [[Трамп Дональд|Трамппа]] [[2025]] ҫулхи тӗл пулура | Çуралнă чухнехи ят = Karol Tadeusz Nawrocki | Суя ятсем = Tadeusz Batyr | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1983|03|3}}<ref name="ҫуралу">Karol Nawrocki // [https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/662786 katalog.bip.ipn.gov.pl]</ref> | Çуралнă вырăн = [[Польша Халӑх Республики|ПХР]], [[Гданьск]]<ref name="ҫуралу"/> | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Польша}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Саккун тата тӗрӗслӗх]] (2025)<br/>партисӗр (2025-хальхи) | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[антилиберализм]], [[сылтӑм антиглобализм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], истори ӑсталӑхӗ, [[Польша президенчӗ]] | Чыславсем = | Сайт = }} '''Кароль Тадеуш Навроцкий''' ({{lang-pl|Karol Tadeusz Nawrocki}}, {{Кӗске дата|1983|03|3}} ҫур., [[ПХР]], [[Гданьск]]<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html|title=Karol Nawrocki, Ph.D.|author=Institute of National Remembrance|website=Institute of National Remembrance|access-date=2022-07-24|archive-date=2022-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629064701/https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html|url-status=live}}</ref>) — [[Польша|Польшӑн]] пӗрлӗхлӗ те политикӑллӑ ӗҫченӗ, историҫи. {{Тулли дата|2025|08|6}}н [[Польша президенчӗ|Польша Республикин президенчӗ]]<ref>{{Cite web|last=Stępień|first=Marta|date=2024-11-24|title=Kandydat PiS na prezydenta. Ogłoszono decyzję|url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2024-11-24/kandydat-pis-na-prezydenta-jaroslaw-kaczynski-podjal-decyzje/|access-date=2024-11-24|website=[[Polsat News|PolsatNews.pl]]|language=pl|archive-date=2024-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20241124153555/https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2024-11-24/kandydat-pis-na-prezydenta-jaroslaw-kaczynski-podjal-decyzje/|url-status=live}}</ref>. [[2013]]-[[2017]] ҫ. [[Гданьск]]ри [[Наци асӑнӑвӗн институчӗ]]н Пӗрлӗх вӗрентӗвӗн бюровӗн етрӳҫи, [[2011]]-2017 ҫ. [[Седльце (Гданьск)|Гданьскӑн Седльце районӗн]] канашӗн ертӳҫи, 2017-[[2021]] ҫ. Гданьскри [[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н музейӗн директорӗ, 2021 ҫултан Наци асӑнӑвӗн интитутӗнче ӗҫлет. Яваплӑ вырӑнсенчи, тавлашура е [[ПНО]] пуххинче пек, [[снюс]]а ҫиекен пек паллӑ<ref>{{Cite web|url=https://nv.ua/lifestyle/prezident-polshi-navrockiy-upotrebil-snyus-vo-vremya-zasedaniya-v-socsetyah-obsuzhdayut-video-50547465.html|title=Президент Польши употребил снюс во время Генассамблеи ООН — момент показали на видео|lang=ru|website=NV|access-date=2025-09-24}}</ref>. == Пурнӑҫ == === Ҫамрӑк пурнӑҫпа вӗренӳ === {{Тулли дата|1983|03|3}} [[Польша Халӑх Респбулики]]н [[Гданьск|Гданьск хулинче]] ҫуралнӑ. Ашшӗ, Рышард (1949–2008), токарь профессийӗпе «[[Пӗршухӑшлӑх (профпӗрлӗх)|Пӗршухӑшлӑх]]» пайташӗ пулнӑ. Амӑшӗ, Эльжбета, кӗнеке ҫийӗ тӑвакан пулнӑ. Йӑмӑкӗ Нина ятлӑ, [[Краков]]ри ресторанта кондитер ӗҫлет. Пуҫламӑш шкулӗпе аслӑ шкулӗ (4-мӗш нумерлӗ) Гданьскра вӗренсе пӗтернӗ.<ref name=":1">{{Cite web |last=Jarzębski |first=Marcin |title=Kim jest Karol Nawrocki? Wszystkie tajemnice kandydata |trans-title=Who is Karol Nawrocki? All the Secrets of the Candidate |url=https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/kim-jest-karol-nawrocki-wszystkie-tajemnice-kandydata/ |access-date=2 June 2025 |website=Wszystko co najważniejsze |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20250526085025/https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/kim-jest-karol-nawrocki-wszystkie-tajemnice-kandydata/ |archive-date=26 May 2025 |url-status=live}}</ref>. [[2003]] ҫулта Гданьскри аслӑ пӗлӳ шкулӗнчи "персоналӑн менеджмент специалисчӗ" специальноҫ илнӗ<ref name=":1" />. [[2003]]-[[2008]] ҫ. [[Гданьск университечӗ|Гданьск университетӗнчи]] истори факультетӗнче магистр степенӗччен вӗренчӗ.<ref>{{cite web |author= |date= 28 April 2021|title=Dr Karol Nawrocki, a graduate of the Faculty of History of the University of Gdańsk, won the competition for the chairperson of IPN |url=https://ug.edu.pl/news/en/1187/dr-karol-nawrocki-graduate-faculty-history-university-gdansk-won-competition-chairperson-ipn |accessdate=23 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210620215815/https://ug.edu.pl/news/en/1187/dr-karol-nawrocki-graduate-faculty-history-university-gdansk-won-competition-chairperson-ipn |archive-date=20 June 2021 |url-status=live}}</ref> Ку университетре те гуманитари пӗлӗвӗсен тухтӑрӗн степенӗ илнӗ, диссертацийӗ «1976–1989 ҫ. [[Эльблонг вайпутлӑхӗ]]нчи коммунизм ертсе пырӑвне хирӗҫӳ»<ref name="ipn-pres" /><ref name=":1" />. [[2023|2023 ҫулта]] [[Гданьск политехника университечӗ|Гданьск политехника университетне]] вӗренсе пӗтернӗ<ref>{{cite web|title=Prezes Instytutu Pamięci Narodowej|work=Instytut Pamięci Narodowej |url=https://ipn.gov.pl/pl/o-ipn/struktura/prezes/147361,Prezes-Instytutu-Pamieci-Narodowej.html |access-date=28 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725070456/https://ipn.gov.pl/pl/o-ipn/struktura/prezes/147361,Prezes-Instytutu-Pamieci-Narodowej.html |archive-date=25 July 2021 |url-status=live |last1=Narodowej |first1=Instytut Pamięci }}</ref>. === Карьера пуҫламӑшӗ === [[2013]]-[[2017]] ҫ. [[Гданьск]]ри [[Наци асӑнӑвӗн институчӗ (Польша)|Наци асӑнӑвӗн институчӗн]] Пӗрлӗх вӗрентӗвӗн бюровӗн етрӳҫи, [[2011]]-2017 ҫ. [[Седльце (Гданьск)|Гданьскӑн Седльце районӗн]] канашӗн ертӳҫи<ref name="ipn-pres">{{cite web |title=Karol Nawrocki, Ph.D. President of the Institute of National Remembrance |website=[[Institute of National Remembrance]] |url=https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html |access-date=23 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603081820/https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html |archive-date=3 June 2021 |url-status=live}}</ref>, 2017-[[2021]] ҫ. Гданьскри [[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н музейӗн директорӗ, 2021 ҫултан Наци асӑнӑвӗн интитутӗнче ӗҫлет, пуҫламӑшран президенчӗн ҫумӗ пек, унтан президент пек. {{Тулли дата|2024|11|24}} «[[Саккун тата тӗрӗслӗх]]» партирен президент постне пӑхӑнман кандидат пек ҫирӗплетнӗ<ref>{{Cite web|url=https://wybory.gov.pl/prezydent2025/pl/kandydat/4279782|title=Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2025 r.|lang=pl|website=wybory.gov.pl|access-date=2025-06-03|archive-date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602105215/https://wybory.gov.pl/prezydent2025/pl/kandydat/4279782|url-status=live}}</ref>. == Президент суйлавӗ == {{Тӗп статья|Польшӑри президент суйлавӗ (2025)}} [[Польшӑри президент суйлавӗ (2025)|2025 ҫулхи Польшӑри президент суйлавӗнчи]] [[Ҫу, 18|ҫӑвӑн 18-мӗшӗнче]] пӗрремӗш туртан иккӗмӗш вырӑна 29,54 %-пе тухнӑ ([[Тшасковский Рафал|Рафал Тшасковские]] выляса янӑ, вӑл 31,36 %-чен ҫитнӗ)<ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7735049|title=Во второй тур президентских выборов в Польше вышли Тшасковский и Навроцкий|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2025-05-19|access-date=2025-08-06}}</ref>. Иккӗмӗш турта [[Ҫӗртме, 1|ҫӗртмен 1-мӗшӗнче]] 50,89 %-пе суйлава ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/c3rpz9gxxwno|title=На выборах президента Польши победил консерватор Навроцкий|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2025-06-01|access-date=2025-06-02|archive-date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602014114/https://www.bbc.com/russian/articles/c3rpz9gxxwno|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/karol-navrotskiy-peremagae-viborah-polshchi-1748447137.html|title=Кароль Навроцкий побеждает на выборах в Польше кто он и что говорил об Украине|first=|last=|work=[[PlayGround.ru]]|date=2025-06-02|accessdate=2025-06-02|archive-date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602012329/https://www.rbc.ua/ukr/news/karol-navrotskiy-peremagae-viborah-polshchi-1748447137.html|url-status=live}}</ref>. == Президентлӗх == [[File:Karol Nawrocki speaking after being sworn in on 6 August 2025.jpg|thumb|300px|{{Кӗске дата|2025|08|6}} Кароль Навроцкийӗн унӑн инаугурацинче калать]] {{Тулли дата|2025|08|6}} [[Польша президенчӗ|президент]] вырӑнне кӗнӗ, ку постра вӑл [[Дуда Анджей|Анжей Дудӑна]] улӑштарнӑ. Ку кунра вӑл Польша хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсем умӗнчи церемонире вӑл президент яваплӑхӗ илнӗ<ref>{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last1=Tomasik |last2=Żelazińska |first1=Michał |first2=Aleksandra |title=Karol Nawrocki zaprzysiężony, przejął zwierzchnictwo nad armią. Tusk: Kaczyński się nie cieszył |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2310323,1,karol-nawrocki-zaprzysiezony-przejal-zwierzchnictwo-nad-armia-tusk-kaczynski-sie-nie-cieszyl.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-12 |lang=pl}}</ref>. ===Премьер-министрпе тата ерсте пырупа ҫыхӑнусем=== Навроцкий президентлӗхӗн пӗрремӗш уйӑхӗсем премьер-министр [[Туск Дональд|Дональд Тускпа]] [[Дональд Тускӑн виҫҫӗмӗш кабинечӗ|ертсе пыракан коалиципе]] хирӗҫӳсем палӑртнӑ<ref>{{bulletlist|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Baczyński |first=Jerzy |title=Ring wolny. Dudę żegnamy z ulgą i bez żalu, Nawrockiego witamy bez nadziei |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2310117,1,ring-wolny-dude-zegnamy-z-ulga-i-bez-zalu-nawrockiego-witamy-bez-nadziei.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Długosz |first=Dominika |title=Wojna stała się faktem. Nawrocki zamierza docisnąć rząd wyjątkowo mocno [ANALIZA] |url=https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wojna-stala-sie-faktem-nawrocki-zamierza-docisnac-rzad-wyjatkowo-mocno/7qx4ypf |publisher=[[Newsweek Polska]] |archive-url=https://archive.today/20250806115356/https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wojna-stala-sie-faktem-nawrocki-zamierza-docisnac-rzad-wyjatkowo-mocno/7qx4ypf |archive-date=2025-08-06 |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Michalski |first=Patryk |title="Polityczna wojna totalna". Tusk zapowiada, że nie pozwoli Nawrockiemu udawać premiera |url=https://wiadomosci.wp.pl/polityczna-wojna-totalna-tusk-zapowiada-ze-nie-pozwoli-nawrockiemu-udawac-premiera-7186392384559872a |publisher=[[Wirtualna Polska]] |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Nizinkiewicz |first=Jacek |title=Prof. Antoni Dudek: Jeśli spełni się największa obawa wobec prezydentury Nawrockiego, to dojdzie do tragedii narodowej |url=https://www.rp.pl/wszyscy-ludzie-prezydenta/art42814811-prof-antoni-dudek-jesli-spelni-sie-najwieksza-obawa-wobec-prezydentury-nawrockiego-to-dojdzie-do-tragedii-narodowej |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-07|DMY}} |last=Szymański |first=Wojciech |title=Co o Karolu Nawrockim pisze niemiecka prasa? "Głośny, nacjonalistyczny" |url=https://www.rp.pl/polityka/art42822711-co-o-karolu-nawrockim-pisze-niemiecka-prasa-glosny-nacjonalistyczny |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-21|DMY}} |last=Szacki |first=Wojciech |title=Miesiąc miodowy Nawrockiego. "Będzie twarzą starcia z Tuskiem, powoli zastąpi w tej roli Kaczyńskiego" |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2311585,1,miesiac-miodowy-nawrockiego-bedzie-twarza-starcia-z-tuskiem-powoli-zastapi-w-tej-roli-kaczynskiego.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-11-13|DMY}} |last=Szułdrzyński |first=Michał |title=Michał Szułdrzyński: Totalna wojna na górze, czyli Donald Tusk kontra Karol Nawrocki |url=https://www.rp.pl/komentarze/art43327611-michal-szuldrzynski-totalna-wojna-na-gorze-czyli-donald-tusk-kontra-karol-nawrocki |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-11-13}}}}</ref>. Кароль Навроцкий Туска [[Польша|Польшӑн]] чи япӑх премьерӗ шутлать, анчах унпа ӗҫлеме хатӗр<ref>{{bulletlist|{{cite news |date={{date|2025-06-13|DMY}} |last=Wyszczelska |first=Adrianna |title=Nawrocki zapytany o pozwy. Zdradził, co zrobi jako prezydent |url=https://www.fakt.pl/polityka/karol-nawrocki-zapowiada-pozwy-w-tle-glosne-afery/yk6kd77 |publisher=[[Fakt]] |quote=Karol Nawrocki uważa, że Donald Tusk to najgorszy premier III RP. Mimo to nie wyklucza współpracy z szefem obecnego rządu. — Oczekuje się od prezydenta i premiera, żeby te emocje względem siebie wygaszali przy sprawach, które są najważniejsze dla Polaków — mówił w wywiadzie dla Wirtualnej Polski. |access-date=2025-09-28}}|{{cite news |date={{date|2025-11-11|DMY}} |last=Mateusz |first=Dolak |title=Nawrocki wprost o Tusku. Wszystko wyemitowała prawicowa stacja |url=https://wiadomosci.wp.pl/nawrocki-wprost-o-tusku-wszystko-wyemitowala-prawicowa-stacja-7220789986397120a |publisher=[[Wirtualna Polska]] |access-date=2025-11-11}}}}</ref>. Навроцкийӗн тӗллевӗ Туск коалицийӗн арканӑвӗпе срокченхи парламент суйлавӗ пулма пултарать<ref>{{bulletlist|{{cite news |date={{date|2025-06-02|DMY}} |last1=Kucharczyk |last2=Sroczyński |first1=Mateusz |first2=Grzegorz |title=Ostre słowa prof. Antoniego Dudka. Wspomniał o "zmierzchu Donalda Tuska" |url=https://www.rmf24.pl/tylko-w-rmf24/popoludniowa-rozmowa/news-ostre-slowa-prof-antoniego-dudka-wspomnial-o-zmierzchu-donal,nId,7976778 |publisher=[[RMF FM]] |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-06-02|DMY}} |last=Majmurek |first=Jakub |title=Zwycięstwo Nawrockiego zmienia wszystko. Koalicja może nie przetrwać do 2027 |url=https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wybory-prezydenckie-2027-co-oznacza-wygrana-karola-nawrockiego/cmx1xg5 |publisher=[[Newsweek Polska]] |archive-url=https://archive.today/20250602074626/https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wybory-prezydenckie-2027-co-oznacza-wygrana-karola-nawrockiego/cmx1xg5 |archive-date=2025-06-02 |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last1=Wróblewski |last2=Baran |first1=Michał |first2=Violetta |title=Nawrocki chce obalić rząd Tuska? "Jasno to określił" |url=https://wiadomosci.wp.pl/nawrocki-obali-rzad-tuska-jasno-to-okreslil-7186291383318657v |publisher=[[Wirtualna Polska]] |access-date=2025-08-14}}}}</ref><ref name="governance">{{bulletlist|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Bartkiewicz |first=Artur |title=Artur Bartkiewicz: Karol Nawrocki chce być alternatywnym premierem. Rząd ma problem |url=https://www.rp.pl/komentarze/art42815481-artur-bartkiewicz-karol-nawrocki-chce-byc-alternatywnym-premierem-rzad-ma-problem |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-27}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Kowalczyk |first=Krzysztof |title=Krzysztof A. Kowalczyk: Prezydent Nawrocki wchodzi w buty premiera |url=https://www.rp.pl/opinie-ekonomiczne/art42815721-krzysztof-a-kowalczyk-prezydent-nawrocki-wchodzi-w-buty-premiera |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-20|DMY}} |last=Guza |first=Łukasz |title=Łukasz Guza: Kto tworzy prawo |url=https://www.rp.pl/rzecz-o-prawie/art42871711-lukasz-guza-kto-tworzy-prawo |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-08-21|DMY}} |last=Imielski |first=Roman |title=Nawrocki chce rządzić naszym państwem |url=https://wyborcza.pl/7,75968,32193005,nawrocki-chce-rzadzic-naszym-panstwem.html |publisher=[[Gazeta Wyborcza]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-08-21|DMY}} |title=Nawrocki niczym Napoleon. Ekspert stawia zaskakującą tezę |url=https://www.wprost.pl/kraj/12103741/nawrocki-a-system-prezydencki-ekspert-nie-zostawia-zludzen.html |publisher=[[Wprost]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-08-25|DMY}} |last=Hartman |first=Jan |title=Nawrocki wziął się do wetowania, chce rządzić Polską. Przekona się wkrótce, jakie to naiwne |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2312407,1,nawrocki-wzial-sie-do-wetowania-chce-rzadzic-polska-przekona-sie-wkrotce-jakie-to-naiwne.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-25|DMY}} |last=Szułdrzyński |first=Michał |title=Michał Szułdrzyński: Prezydent Nawrocki chce być nadpremierem. Kolejne weta i testowanie konstytucyjnych reguł gry |url=https://www.rp.pl/komentarze/art42902511-michal-szuldrzynski-prezydent-nawrocki-chce-byc-nadpremierem-kolejne-weta-i-testowanie-konstytucyjnych-regul-gry |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-25}}|{{cite news |date={{date|2025-09-03|DMY}} |last=Janicki |first=Mariusz |title=Karolum veto. Nawrocki i PiS triumfują, ale całe to "rumakowanie" wisi na cienkim włosku |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2313249,1,karolum-veto-nawrocki-i-pis-triumfuja-ale-cale-to-rumakowanie-wisi-na-cienkim-wlosku.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-09-10}}|{{cite news |date={{date|2025-09-09|DMY}} |last=Baczyński |first=Jerzy |title=Było miło, ale już raczej nie będzie. Nawrocki gra w supermana. Może teraz coś przemyśli? |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2314125,1,bylo-milo-ale-juz-raczej-nie-bedzie-nawrocki-gra-w-supermana-moze-teraz-cos-przemysli.read?src=mt |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-09-10}}}}</ref>. Президент премьер-министрпе пӗрремӗш хут {{тулли дата|2025|08|14}} официаллӑ тӗл пулнӑ<ref>{{cite news |date={{date|2025-08-14|DMY}} |last=Czermiński |first=Jakub |title=Spotkanie Karola Nawrockiego i Donalda Tuska. Pierwsza taka rozmowa prezydenta z premierem |url=https://www.rp.pl/polityka/art42856491-spotkanie-karola-nawrockiego-i-donalda-tuska-pierwsza-taka-rozmowa-prezydenta-z-premierem |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-14}}</ref>. == Чыславсем == {| class="wikitable" |- ! Патшалӑх ! colspan="2" |Медаль ! Чыслани ҫулӗ |- | rowspan="8" |{{Ялавлани|Польша}} | [[File:POL Srebrny Krzyż Zasługi BAR.svg|60x60px]] || Кӗмӗл [[Тивӗҫлӗх хресчӗ (Польша)|Тивӗҫлӗх хресчӗ]] || {{кӗске дата|2021|10|19}}<ref>{{Cite web |date=19 October 2021 |title=Pałac Prezydencki. Uroczystość wręczenia odznaczeń |url=https://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/ordery-dla-uczestnikow-powstania-warszawskiego-oraz-osob-pielegnujacych-pamiec-o-najnowszej-historii-polski,39936 |access-date=10 May 2025 |website=prezydent.pl |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129113812/https://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/ordery-dla-uczestnikow-powstania-warszawskiego-oraz-osob-pielegnujacych-pamiec-o-najnowszej-historii-polski,39936 |archive-date=29 November 2021 |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Brązowy Krzyż Zasługi BAR.svg|60x60px]] || Бронза [[Тивӗҫлӗх хресчӗ (Польша)|Тивӗҫлӗх хресчӗ]] || {{кӗске дата|2016|11|4}}<ref>{{Cite web |date=30 January 2017 |title=Postanowienie nr rej. 514/2016 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 listopada 2016 r. o nadaniu odznaczeń |url=https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20170000098 |access-date=10 May 2025 |website=[[Internetowy System Aktów Prawnych]] |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20200616224326/https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20170000098 |archive-date=16 June 2020 |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Medal Pro Patria BAR.png|60x60px]] | [[«Pro Patria» медаль (Польша)|Pro Patria медалӗ]] | {{кӗске дата|2018|08|4}}<ref>{{Cite news |last=Narodowej |first=Instytut Pamięci |title="Dziękujemy wam za wolną Polskę". Uroczyste odsłonięcie Pomnika Żołnierzy Wyklętych – Gdańsk, 4 sierpnia 2018 |url=https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/56206,Dziekujemy-wam-za-wolna-Polske-Uroczyste-odsloniecie-Pomnika-Zolnierzy-Wykletych.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127005714/https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/56206,Dziekujemy-wam-za-wolna-Polske-Uroczyste-odsloniecie-Pomnika-Zolnierzy-Wykletych.html |archive-date=27 November 2024 |access-date=9 June 2025 |work=Instytut Pamięci Narodowej |language=pl |url-status=live }}</ref> |- | [[File:POL Odznaka Honorowa Bene Merito BAR.svg|60x60px]] | [[Польша ЮӖМ-н «Bene Merito» хисеплӗ паллӑ|«Bene Merito» хисеплӗ паллӑ]] | {{кӗске дата|2020|07|9}}<ref>{{Cite web |last=S.A |first=Telewizja Polska |title=Dr Karol Nawrocki odznaczony "Bene Merito" |url=https://gdansk.tvp.pl/48897686/dr-karol-nawrocki-odznaczony-bene-merito |access-date=9 June 2025 |website=gdansk.tvp.pl |language=pl |archive-date=19 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719002349/https://gdansk.tvp.pl/48897686/dr-karol-nawrocki-odznaczony-bene-merito |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Medal 30-lecia Powołania SG BAR.svg|60x60px]] | [[Чикӗ хӗсмечӗн йӗркеленӗренпе вӑтӑр ҫул ҫитнӗ асӑну медалӗ]] | {{кӗске дата|2022|09|29}}<ref>{{Cite web |title=Otwarcie Przystanku Historia IPN przy Nadbużańskim Oddziale SG |url=https://dzieje.pl/wiadomosci/otwarcie-przystanku-historia-ipn-przy-nadbuzanskim-oddziale-sg |access-date=29 June 2025 |website=dzieje.pl |language=pl |archive-date=21 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121142949/https://dzieje.pl/wiadomosci/otwarcie-przystanku-historia-ipn-przy-nadbuzanskim-oddziale-sg |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Medal Pro Bono Poloniae BAR.svg|60x60px]] | [[«Pro Bono Poloniae» медаль]] | {{кӗске дата|2023|12|4}}<ref>{{Cite web |title=W Belwederze upamiętniono Marszałka Piłsudskiego |url=https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/194689,W-Belwederze-upamietniono-Marszalka-Pilsudskiego.html |website=ipn.gov.pl |language=pl |archive-date=4 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204145827/https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/194689,W-Belwederze-upamietniono-Marszalka-Pilsudskiego.html |url-status=live}}</ref> |- |[[File:POL Order Orła Białego BAR.svg|60x60px]] |[[Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ (Потльша)|Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ]] (''[[ex officio]]'') | {{кӗске дата|2025|08|6}}<ref name=":5">{{Cite web |last=Kowalczyk |first=Michał |title=Prezydent Karol Nawrocki podczas uroczystości na Zamku Królewskim w Warszawie objął symboliczne zwierzchnictwo nad Orderem Orła Białego i Orderem Odrodzenia Polski – dwoma najstarszymi cywilnymi odznaczeniami państwowymi. |url=https://niezalezna.pl/polityka/nawrocki-najpiekniejsza-nagrode-za-sluzbe-ojczyznie-mozemy-dostac-od-pana-boga/549186#:~:text=Zgodnie%20z%20ustaw%C4%85%20o%20orderach%20i%20odznaczeniach%2C%20prezydent,I%20i%20przewodniczy%20Kapitule%20jako%20Wielki%20Mistrz%20Orderu. |access-date=9 August 2025 |website=niezalezna.pl |date=12 December 2014 |language=pl}}</ref> |- |[[File:POL Polonia Restituta Wielki BAR.svg|60x60px]] |[[Польша чӗрӗлӗвӗн орденӗ]]н аслӑ хресчӗ (''ex officio'') | {{кӗске дата|2025|08|6}}<ref name=":5" /> |- | rowspan="8" |{{Ялавлани|Казахстан}} | [[File:POL_Medal_Za_zasługi_dla_Polaków_w_Kazachstanie_BAR.svg|60x60px]] || [[«Казахстанти поляксем умӗнчи тивӗҫлӗхшӗн» медаль]] || {{кӗске дата|2018|04|30}}<ref name=":6">{{Cytuj |autor = |tytuł = Tydzień Polski w Ałmaty w ramach obchodów 100. rocznicy Odzyskania przez Polskę Niepodległości |data = 30.04.2018 |opublikowany = gov.pl |url = https://www.gov.pl/web/sport/tydzien-polski-w-almaty-w-ramach-obchodow-100-rocznicy-odzyskania-przez-polske-niepodleglosci}}</ref> |} == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Туск Дональд]] * [[Дуда Анджей]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Пушăн 3-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1983 çулта çуралнисем]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] [[Категори:Польша президенчĕсем]] ncvirciei6zxy5c5sbldi1h7ngaig7g 872853 872852 2026-04-15T19:39:22Z Max Tenche 25572 /* Премьер-министрпе тата ерсте пырупа ҫыхӑнусем */ шаблон тӳрлетӗвӗсем 872853 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Навроцкий Кароль | Тăван ят = ({{lang-hu|Karol Nawrocki}}) | Ӳкерчĕк = Karol Nawrocki (2025) (cropped).jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = [[Трамп Дональд|Трамппа]] [[2025]] ҫулхи тӗл пулура | Çуралнă чухнехи ят = Karol Tadeusz Nawrocki | Суя ятсем = Tadeusz Batyr | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1983|03|3}}<ref name="ҫуралу">Karol Nawrocki // [https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/662786 katalog.bip.ipn.gov.pl]</ref> | Çуралнă вырăн = [[Польша Халӑх Республики|ПХР]], [[Гданьск]]<ref name="ҫуралу"/> | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Польша}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Саккун тата тӗрӗслӗх]] (2025)<br/>партисӗр (2025-хальхи) | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[антилиберализм]], [[сылтӑм антиглобализм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], истори ӑсталӑхӗ, [[Польша президенчӗ]] | Чыславсем = | Сайт = }} '''Кароль Тадеуш Навроцкий''' ({{lang-pl|Karol Tadeusz Nawrocki}}, {{Кӗске дата|1983|03|3}} ҫур., [[ПХР]], [[Гданьск]]<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html|title=Karol Nawrocki, Ph.D.|author=Institute of National Remembrance|website=Institute of National Remembrance|access-date=2022-07-24|archive-date=2022-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629064701/https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html|url-status=live}}</ref>) — [[Польша|Польшӑн]] пӗрлӗхлӗ те политикӑллӑ ӗҫченӗ, историҫи. {{Тулли дата|2025|08|6}}н [[Польша президенчӗ|Польша Республикин президенчӗ]]<ref>{{Cite web|last=Stępień|first=Marta|date=2024-11-24|title=Kandydat PiS na prezydenta. Ogłoszono decyzję|url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2024-11-24/kandydat-pis-na-prezydenta-jaroslaw-kaczynski-podjal-decyzje/|access-date=2024-11-24|website=[[Polsat News|PolsatNews.pl]]|language=pl|archive-date=2024-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20241124153555/https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2024-11-24/kandydat-pis-na-prezydenta-jaroslaw-kaczynski-podjal-decyzje/|url-status=live}}</ref>. [[2013]]-[[2017]] ҫ. [[Гданьск]]ри [[Наци асӑнӑвӗн институчӗ]]н Пӗрлӗх вӗрентӗвӗн бюровӗн етрӳҫи, [[2011]]-2017 ҫ. [[Седльце (Гданьск)|Гданьскӑн Седльце районӗн]] канашӗн ертӳҫи, 2017-[[2021]] ҫ. Гданьскри [[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н музейӗн директорӗ, 2021 ҫултан Наци асӑнӑвӗн интитутӗнче ӗҫлет. Яваплӑ вырӑнсенчи, тавлашура е [[ПНО]] пуххинче пек, [[снюс]]а ҫиекен пек паллӑ<ref>{{Cite web|url=https://nv.ua/lifestyle/prezident-polshi-navrockiy-upotrebil-snyus-vo-vremya-zasedaniya-v-socsetyah-obsuzhdayut-video-50547465.html|title=Президент Польши употребил снюс во время Генассамблеи ООН — момент показали на видео|lang=ru|website=NV|access-date=2025-09-24}}</ref>. == Пурнӑҫ == === Ҫамрӑк пурнӑҫпа вӗренӳ === {{Тулли дата|1983|03|3}} [[Польша Халӑх Респбулики]]н [[Гданьск|Гданьск хулинче]] ҫуралнӑ. Ашшӗ, Рышард (1949–2008), токарь профессийӗпе «[[Пӗршухӑшлӑх (профпӗрлӗх)|Пӗршухӑшлӑх]]» пайташӗ пулнӑ. Амӑшӗ, Эльжбета, кӗнеке ҫийӗ тӑвакан пулнӑ. Йӑмӑкӗ Нина ятлӑ, [[Краков]]ри ресторанта кондитер ӗҫлет. Пуҫламӑш шкулӗпе аслӑ шкулӗ (4-мӗш нумерлӗ) Гданьскра вӗренсе пӗтернӗ.<ref name=":1">{{Cite web |last=Jarzębski |first=Marcin |title=Kim jest Karol Nawrocki? Wszystkie tajemnice kandydata |trans-title=Who is Karol Nawrocki? All the Secrets of the Candidate |url=https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/kim-jest-karol-nawrocki-wszystkie-tajemnice-kandydata/ |access-date=2 June 2025 |website=Wszystko co najważniejsze |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20250526085025/https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/kim-jest-karol-nawrocki-wszystkie-tajemnice-kandydata/ |archive-date=26 May 2025 |url-status=live}}</ref>. [[2003]] ҫулта Гданьскри аслӑ пӗлӳ шкулӗнчи "персоналӑн менеджмент специалисчӗ" специальноҫ илнӗ<ref name=":1" />. [[2003]]-[[2008]] ҫ. [[Гданьск университечӗ|Гданьск университетӗнчи]] истори факультетӗнче магистр степенӗччен вӗренчӗ.<ref>{{cite web |author= |date= 28 April 2021|title=Dr Karol Nawrocki, a graduate of the Faculty of History of the University of Gdańsk, won the competition for the chairperson of IPN |url=https://ug.edu.pl/news/en/1187/dr-karol-nawrocki-graduate-faculty-history-university-gdansk-won-competition-chairperson-ipn |accessdate=23 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210620215815/https://ug.edu.pl/news/en/1187/dr-karol-nawrocki-graduate-faculty-history-university-gdansk-won-competition-chairperson-ipn |archive-date=20 June 2021 |url-status=live}}</ref> Ку университетре те гуманитари пӗлӗвӗсен тухтӑрӗн степенӗ илнӗ, диссертацийӗ «1976–1989 ҫ. [[Эльблонг вайпутлӑхӗ]]нчи коммунизм ертсе пырӑвне хирӗҫӳ»<ref name="ipn-pres" /><ref name=":1" />. [[2023|2023 ҫулта]] [[Гданьск политехника университечӗ|Гданьск политехника университетне]] вӗренсе пӗтернӗ<ref>{{cite web|title=Prezes Instytutu Pamięci Narodowej|work=Instytut Pamięci Narodowej |url=https://ipn.gov.pl/pl/o-ipn/struktura/prezes/147361,Prezes-Instytutu-Pamieci-Narodowej.html |access-date=28 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725070456/https://ipn.gov.pl/pl/o-ipn/struktura/prezes/147361,Prezes-Instytutu-Pamieci-Narodowej.html |archive-date=25 July 2021 |url-status=live |last1=Narodowej |first1=Instytut Pamięci }}</ref>. === Карьера пуҫламӑшӗ === [[2013]]-[[2017]] ҫ. [[Гданьск]]ри [[Наци асӑнӑвӗн институчӗ (Польша)|Наци асӑнӑвӗн институчӗн]] Пӗрлӗх вӗрентӗвӗн бюровӗн етрӳҫи, [[2011]]-2017 ҫ. [[Седльце (Гданьск)|Гданьскӑн Седльце районӗн]] канашӗн ертӳҫи<ref name="ipn-pres">{{cite web |title=Karol Nawrocki, Ph.D. President of the Institute of National Remembrance |website=[[Institute of National Remembrance]] |url=https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html |access-date=23 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603081820/https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html |archive-date=3 June 2021 |url-status=live}}</ref>, 2017-[[2021]] ҫ. Гданьскри [[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н музейӗн директорӗ, 2021 ҫултан Наци асӑнӑвӗн интитутӗнче ӗҫлет, пуҫламӑшран президенчӗн ҫумӗ пек, унтан президент пек. {{Тулли дата|2024|11|24}} «[[Саккун тата тӗрӗслӗх]]» партирен президент постне пӑхӑнман кандидат пек ҫирӗплетнӗ<ref>{{Cite web|url=https://wybory.gov.pl/prezydent2025/pl/kandydat/4279782|title=Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2025 r.|lang=pl|website=wybory.gov.pl|access-date=2025-06-03|archive-date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602105215/https://wybory.gov.pl/prezydent2025/pl/kandydat/4279782|url-status=live}}</ref>. == Президент суйлавӗ == {{Тӗп статья|Польшӑри президент суйлавӗ (2025)}} [[Польшӑри президент суйлавӗ (2025)|2025 ҫулхи Польшӑри президент суйлавӗнчи]] [[Ҫу, 18|ҫӑвӑн 18-мӗшӗнче]] пӗрремӗш туртан иккӗмӗш вырӑна 29,54 %-пе тухнӑ ([[Тшасковский Рафал|Рафал Тшасковские]] выляса янӑ, вӑл 31,36 %-чен ҫитнӗ)<ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7735049|title=Во второй тур президентских выборов в Польше вышли Тшасковский и Навроцкий|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2025-05-19|access-date=2025-08-06}}</ref>. Иккӗмӗш турта [[Ҫӗртме, 1|ҫӗртмен 1-мӗшӗнче]] 50,89 %-пе суйлава ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/c3rpz9gxxwno|title=На выборах президента Польши победил консерватор Навроцкий|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2025-06-01|access-date=2025-06-02|archive-date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602014114/https://www.bbc.com/russian/articles/c3rpz9gxxwno|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/karol-navrotskiy-peremagae-viborah-polshchi-1748447137.html|title=Кароль Навроцкий побеждает на выборах в Польше кто он и что говорил об Украине|first=|last=|work=[[PlayGround.ru]]|date=2025-06-02|accessdate=2025-06-02|archive-date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602012329/https://www.rbc.ua/ukr/news/karol-navrotskiy-peremagae-viborah-polshchi-1748447137.html|url-status=live}}</ref>. == Президентлӗх == [[File:Karol Nawrocki speaking after being sworn in on 6 August 2025.jpg|thumb|300px|{{Кӗске дата|2025|08|6}} Кароль Навроцкийӗн унӑн инаугурацинче калать]] {{Тулли дата|2025|08|6}} [[Польша президенчӗ|президент]] вырӑнне кӗнӗ, ку постра вӑл [[Дуда Анджей|Анжей Дудӑна]] улӑштарнӑ. Ку кунра вӑл Польша хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсем умӗнчи церемонире вӑл президент яваплӑхӗ илнӗ<ref>{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last1=Tomasik |last2=Żelazińska |first1=Michał |first2=Aleksandra |title=Karol Nawrocki zaprzysiężony, przejął zwierzchnictwo nad armią. Tusk: Kaczyński się nie cieszył |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2310323,1,karol-nawrocki-zaprzysiezony-przejal-zwierzchnictwo-nad-armia-tusk-kaczynski-sie-nie-cieszyl.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-12 |lang=pl}}</ref>. ===Премьер-министрпе тата ерсте пырупа ҫыхӑнусем=== Навроцкий президентлӗхӗн пӗрремӗш уйӑхӗсем премьер-министр [[Туск Дональд|Дональд Тускпа]] [[Дональд Тускӑн виҫҫӗмӗш кабинечӗ|ертсе пыракан коалиципе]] хирӗҫӳсем палӑртнӑ<ref>{{bulleted list|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Baczyński |first=Jerzy |title=Ring wolny. Dudę żegnamy z ulgą i bez żalu, Nawrockiego witamy bez nadziei |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2310117,1,ring-wolny-dude-zegnamy-z-ulga-i-bez-zalu-nawrockiego-witamy-bez-nadziei.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Długosz |first=Dominika |title=Wojna stała się faktem. Nawrocki zamierza docisnąć rząd wyjątkowo mocno [ANALIZA] |url=https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wojna-stala-sie-faktem-nawrocki-zamierza-docisnac-rzad-wyjatkowo-mocno/7qx4ypf |publisher=[[Newsweek Polska]] |archive-url=https://archive.today/20250806115356/https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wojna-stala-sie-faktem-nawrocki-zamierza-docisnac-rzad-wyjatkowo-mocno/7qx4ypf |archive-date=2025-08-06 |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Michalski |first=Patryk |title="Polityczna wojna totalna". Tusk zapowiada, że nie pozwoli Nawrockiemu udawać premiera |url=https://wiadomosci.wp.pl/polityczna-wojna-totalna-tusk-zapowiada-ze-nie-pozwoli-nawrockiemu-udawac-premiera-7186392384559872a |publisher=[[Wirtualna Polska]] |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Nizinkiewicz |first=Jacek |title=Prof. Antoni Dudek: Jeśli spełni się największa obawa wobec prezydentury Nawrockiego, to dojdzie do tragedii narodowej |url=https://www.rp.pl/wszyscy-ludzie-prezydenta/art42814811-prof-antoni-dudek-jesli-spelni-sie-najwieksza-obawa-wobec-prezydentury-nawrockiego-to-dojdzie-do-tragedii-narodowej |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-07|DMY}} |last=Szymański |first=Wojciech |title=Co o Karolu Nawrockim pisze niemiecka prasa? "Głośny, nacjonalistyczny" |url=https://www.rp.pl/polityka/art42822711-co-o-karolu-nawrockim-pisze-niemiecka-prasa-glosny-nacjonalistyczny |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-21|DMY}} |last=Szacki |first=Wojciech |title=Miesiąc miodowy Nawrockiego. "Będzie twarzą starcia z Tuskiem, powoli zastąpi w tej roli Kaczyńskiego" |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2311585,1,miesiac-miodowy-nawrockiego-bedzie-twarza-starcia-z-tuskiem-powoli-zastapi-w-tej-roli-kaczynskiego.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-11-13|DMY}} |last=Szułdrzyński |first=Michał |title=Michał Szułdrzyński: Totalna wojna na górze, czyli Donald Tusk kontra Karol Nawrocki |url=https://www.rp.pl/komentarze/art43327611-michal-szuldrzynski-totalna-wojna-na-gorze-czyli-donald-tusk-kontra-karol-nawrocki |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-11-13}}}}</ref>. Кароль Навроцкий Туска [[Польша|Польшӑн]] чи япӑх премьерӗ шутлать, анчах унпа ӗҫлеме хатӗр<ref>{{bulleted list|{{cite news |date={{date|2025-06-13|DMY}} |last=Wyszczelska |first=Adrianna |title=Nawrocki zapytany o pozwy. Zdradził, co zrobi jako prezydent |url=https://www.fakt.pl/polityka/karol-nawrocki-zapowiada-pozwy-w-tle-glosne-afery/yk6kd77 |publisher=[[Fakt]] |quote=Karol Nawrocki uważa, że Donald Tusk to najgorszy premier III RP. Mimo to nie wyklucza współpracy z szefem obecnego rządu. — Oczekuje się od prezydenta i premiera, żeby te emocje względem siebie wygaszali przy sprawach, które są najważniejsze dla Polaków — mówił w wywiadzie dla Wirtualnej Polski. |access-date=2025-09-28}}|{{cite news |date={{date|2025-11-11|DMY}} |last=Mateusz |first=Dolak |title=Nawrocki wprost o Tusku. Wszystko wyemitowała prawicowa stacja |url=https://wiadomosci.wp.pl/nawrocki-wprost-o-tusku-wszystko-wyemitowala-prawicowa-stacja-7220789986397120a |publisher=[[Wirtualna Polska]] |access-date=2025-11-11}}}}</ref>. Навроцкийӗн тӗллевӗ Туск коалицийӗн арканӑвӗпе срокченхи парламент суйлавӗ пулма пултарать<ref>{{bulleted list|{{cite news |date={{date|2025-06-02|DMY}} |last1=Kucharczyk |last2=Sroczyński |first1=Mateusz |first2=Grzegorz |title=Ostre słowa prof. Antoniego Dudka. Wspomniał o "zmierzchu Donalda Tuska" |url=https://www.rmf24.pl/tylko-w-rmf24/popoludniowa-rozmowa/news-ostre-slowa-prof-antoniego-dudka-wspomnial-o-zmierzchu-donal,nId,7976778 |publisher=[[RMF FM]] |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-06-02|DMY}} |last=Majmurek |first=Jakub |title=Zwycięstwo Nawrockiego zmienia wszystko. Koalicja może nie przetrwać do 2027 |url=https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wybory-prezydenckie-2027-co-oznacza-wygrana-karola-nawrockiego/cmx1xg5 |publisher=[[Newsweek Polska]] |archive-url=https://archive.today/20250602074626/https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wybory-prezydenckie-2027-co-oznacza-wygrana-karola-nawrockiego/cmx1xg5 |archive-date=2025-06-02 |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last1=Wróblewski |last2=Baran |first1=Michał |first2=Violetta |title=Nawrocki chce obalić rząd Tuska? "Jasno to określił" |url=https://wiadomosci.wp.pl/nawrocki-obali-rzad-tuska-jasno-to-okreslil-7186291383318657v |publisher=[[Wirtualna Polska]] |access-date=2025-08-14}}}}</ref><ref name="governance">{{bulleted list|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Bartkiewicz |first=Artur |title=Artur Bartkiewicz: Karol Nawrocki chce być alternatywnym premierem. Rząd ma problem |url=https://www.rp.pl/komentarze/art42815481-artur-bartkiewicz-karol-nawrocki-chce-byc-alternatywnym-premierem-rzad-ma-problem |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-27}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Kowalczyk |first=Krzysztof |title=Krzysztof A. Kowalczyk: Prezydent Nawrocki wchodzi w buty premiera |url=https://www.rp.pl/opinie-ekonomiczne/art42815721-krzysztof-a-kowalczyk-prezydent-nawrocki-wchodzi-w-buty-premiera |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-20|DMY}} |last=Guza |first=Łukasz |title=Łukasz Guza: Kto tworzy prawo |url=https://www.rp.pl/rzecz-o-prawie/art42871711-lukasz-guza-kto-tworzy-prawo |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-08-21|DMY}} |last=Imielski |first=Roman |title=Nawrocki chce rządzić naszym państwem |url=https://wyborcza.pl/7,75968,32193005,nawrocki-chce-rzadzic-naszym-panstwem.html |publisher=[[Gazeta Wyborcza]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-08-21|DMY}} |title=Nawrocki niczym Napoleon. Ekspert stawia zaskakującą tezę |url=https://www.wprost.pl/kraj/12103741/nawrocki-a-system-prezydencki-ekspert-nie-zostawia-zludzen.html |publisher=[[Wprost]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-08-25|DMY}} |last=Hartman |first=Jan |title=Nawrocki wziął się do wetowania, chce rządzić Polską. Przekona się wkrótce, jakie to naiwne |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2312407,1,nawrocki-wzial-sie-do-wetowania-chce-rzadzic-polska-przekona-sie-wkrotce-jakie-to-naiwne.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-25|DMY}} |last=Szułdrzyński |first=Michał |title=Michał Szułdrzyński: Prezydent Nawrocki chce być nadpremierem. Kolejne weta i testowanie konstytucyjnych reguł gry |url=https://www.rp.pl/komentarze/art42902511-michal-szuldrzynski-prezydent-nawrocki-chce-byc-nadpremierem-kolejne-weta-i-testowanie-konstytucyjnych-regul-gry |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-25}}|{{cite news |date={{date|2025-09-03|DMY}} |last=Janicki |first=Mariusz |title=Karolum veto. Nawrocki i PiS triumfują, ale całe to "rumakowanie" wisi na cienkim włosku |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2313249,1,karolum-veto-nawrocki-i-pis-triumfuja-ale-cale-to-rumakowanie-wisi-na-cienkim-wlosku.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-09-10}}|{{cite news |date={{date|2025-09-09|DMY}} |last=Baczyński |first=Jerzy |title=Było miło, ale już raczej nie będzie. Nawrocki gra w supermana. Może teraz coś przemyśli? |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2314125,1,bylo-milo-ale-juz-raczej-nie-bedzie-nawrocki-gra-w-supermana-moze-teraz-cos-przemysli.read?src=mt |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-09-10}}}}</ref>. Президент премьер-министрпе пӗрремӗш хут {{тулли дата|2025|08|14}} официаллӑ тӗл пулнӑ<ref>{{cite news |date={{date|2025-08-14|DMY}} |last=Czermiński |first=Jakub |title=Spotkanie Karola Nawrockiego i Donalda Tuska. Pierwsza taka rozmowa prezydenta z premierem |url=https://www.rp.pl/polityka/art42856491-spotkanie-karola-nawrockiego-i-donalda-tuska-pierwsza-taka-rozmowa-prezydenta-z-premierem |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-14}}</ref>. == Чыславсем == {| class="wikitable" |- ! Патшалӑх ! colspan="2" |Медаль ! Чыслани ҫулӗ |- | rowspan="8" |{{Ялавлани|Польша}} | [[File:POL Srebrny Krzyż Zasługi BAR.svg|60x60px]] || Кӗмӗл [[Тивӗҫлӗх хресчӗ (Польша)|Тивӗҫлӗх хресчӗ]] || {{кӗске дата|2021|10|19}}<ref>{{Cite web |date=19 October 2021 |title=Pałac Prezydencki. Uroczystość wręczenia odznaczeń |url=https://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/ordery-dla-uczestnikow-powstania-warszawskiego-oraz-osob-pielegnujacych-pamiec-o-najnowszej-historii-polski,39936 |access-date=10 May 2025 |website=prezydent.pl |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129113812/https://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/ordery-dla-uczestnikow-powstania-warszawskiego-oraz-osob-pielegnujacych-pamiec-o-najnowszej-historii-polski,39936 |archive-date=29 November 2021 |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Brązowy Krzyż Zasługi BAR.svg|60x60px]] || Бронза [[Тивӗҫлӗх хресчӗ (Польша)|Тивӗҫлӗх хресчӗ]] || {{кӗске дата|2016|11|4}}<ref>{{Cite web |date=30 January 2017 |title=Postanowienie nr rej. 514/2016 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 listopada 2016 r. o nadaniu odznaczeń |url=https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20170000098 |access-date=10 May 2025 |website=[[Internetowy System Aktów Prawnych]] |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20200616224326/https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20170000098 |archive-date=16 June 2020 |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Medal Pro Patria BAR.png|60x60px]] | [[«Pro Patria» медаль (Польша)|Pro Patria медалӗ]] | {{кӗске дата|2018|08|4}}<ref>{{Cite news |last=Narodowej |first=Instytut Pamięci |title="Dziękujemy wam za wolną Polskę". Uroczyste odsłonięcie Pomnika Żołnierzy Wyklętych – Gdańsk, 4 sierpnia 2018 |url=https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/56206,Dziekujemy-wam-za-wolna-Polske-Uroczyste-odsloniecie-Pomnika-Zolnierzy-Wykletych.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127005714/https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/56206,Dziekujemy-wam-za-wolna-Polske-Uroczyste-odsloniecie-Pomnika-Zolnierzy-Wykletych.html |archive-date=27 November 2024 |access-date=9 June 2025 |work=Instytut Pamięci Narodowej |language=pl |url-status=live }}</ref> |- | [[File:POL Odznaka Honorowa Bene Merito BAR.svg|60x60px]] | [[Польша ЮӖМ-н «Bene Merito» хисеплӗ паллӑ|«Bene Merito» хисеплӗ паллӑ]] | {{кӗске дата|2020|07|9}}<ref>{{Cite web |last=S.A |first=Telewizja Polska |title=Dr Karol Nawrocki odznaczony "Bene Merito" |url=https://gdansk.tvp.pl/48897686/dr-karol-nawrocki-odznaczony-bene-merito |access-date=9 June 2025 |website=gdansk.tvp.pl |language=pl |archive-date=19 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719002349/https://gdansk.tvp.pl/48897686/dr-karol-nawrocki-odznaczony-bene-merito |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Medal 30-lecia Powołania SG BAR.svg|60x60px]] | [[Чикӗ хӗсмечӗн йӗркеленӗренпе вӑтӑр ҫул ҫитнӗ асӑну медалӗ]] | {{кӗске дата|2022|09|29}}<ref>{{Cite web |title=Otwarcie Przystanku Historia IPN przy Nadbużańskim Oddziale SG |url=https://dzieje.pl/wiadomosci/otwarcie-przystanku-historia-ipn-przy-nadbuzanskim-oddziale-sg |access-date=29 June 2025 |website=dzieje.pl |language=pl |archive-date=21 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121142949/https://dzieje.pl/wiadomosci/otwarcie-przystanku-historia-ipn-przy-nadbuzanskim-oddziale-sg |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Medal Pro Bono Poloniae BAR.svg|60x60px]] | [[«Pro Bono Poloniae» медаль]] | {{кӗске дата|2023|12|4}}<ref>{{Cite web |title=W Belwederze upamiętniono Marszałka Piłsudskiego |url=https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/194689,W-Belwederze-upamietniono-Marszalka-Pilsudskiego.html |website=ipn.gov.pl |language=pl |archive-date=4 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204145827/https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/194689,W-Belwederze-upamietniono-Marszalka-Pilsudskiego.html |url-status=live}}</ref> |- |[[File:POL Order Orła Białego BAR.svg|60x60px]] |[[Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ (Потльша)|Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ]] (''[[ex officio]]'') | {{кӗске дата|2025|08|6}}<ref name=":5">{{Cite web |last=Kowalczyk |first=Michał |title=Prezydent Karol Nawrocki podczas uroczystości na Zamku Królewskim w Warszawie objął symboliczne zwierzchnictwo nad Orderem Orła Białego i Orderem Odrodzenia Polski – dwoma najstarszymi cywilnymi odznaczeniami państwowymi. |url=https://niezalezna.pl/polityka/nawrocki-najpiekniejsza-nagrode-za-sluzbe-ojczyznie-mozemy-dostac-od-pana-boga/549186#:~:text=Zgodnie%20z%20ustaw%C4%85%20o%20orderach%20i%20odznaczeniach%2C%20prezydent,I%20i%20przewodniczy%20Kapitule%20jako%20Wielki%20Mistrz%20Orderu. |access-date=9 August 2025 |website=niezalezna.pl |date=12 December 2014 |language=pl}}</ref> |- |[[File:POL Polonia Restituta Wielki BAR.svg|60x60px]] |[[Польша чӗрӗлӗвӗн орденӗ]]н аслӑ хресчӗ (''ex officio'') | {{кӗске дата|2025|08|6}}<ref name=":5" /> |- | rowspan="8" |{{Ялавлани|Казахстан}} | [[File:POL_Medal_Za_zasługi_dla_Polaków_w_Kazachstanie_BAR.svg|60x60px]] || [[«Казахстанти поляксем умӗнчи тивӗҫлӗхшӗн» медаль]] || {{кӗске дата|2018|04|30}}<ref name=":6">{{Cytuj |autor = |tytuł = Tydzień Polski w Ałmaty w ramach obchodów 100. rocznicy Odzyskania przez Polskę Niepodległości |data = 30.04.2018 |opublikowany = gov.pl |url = https://www.gov.pl/web/sport/tydzien-polski-w-almaty-w-ramach-obchodow-100-rocznicy-odzyskania-przez-polske-niepodleglosci}}</ref> |} == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Туск Дональд]] * [[Дуда Анджей]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Пушăн 3-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1983 çулта çуралнисем]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] [[Категори:Польша президенчĕсем]] 0am176c1l61m310wmw43o8d99x3j0xj 872854 872853 2026-04-15T19:39:57Z Max Tenche 25572 872854 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Навроцкий Кароль | Тăван ят = ({{lang-hu|Karol Nawrocki}}) | Ӳкерчĕк = Karol Nawrocki (2025) (cropped).jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = [[Трамп Дональд|Трамппа]] [[2025]] ҫулхи тӗл пулура | Çуралнă чухнехи ят = Karol Tadeusz Nawrocki | Суя ятсем = Tadeusz Batyr | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1983|03|3}}<ref name="ҫуралу">Karol Nawrocki // [https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/662786 katalog.bip.ipn.gov.pl]</ref> | Çуралнă вырăн = [[Польша Халӑх Республики|ПХР]], [[Гданьск]]<ref name="ҫуралу"/> | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Польша}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Саккун тата тӗрӗслӗх]] (2025)<br/>партисӗр (2025-хальхи) | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[антилиберализм]], [[сылтӑм антиглобализм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], истори ӑсталӑхӗ, [[Польша президенчӗ]] | Чыславсем = | Сайт = }} '''Кароль Тадеуш Навроцкий''' ({{lang-pl|Karol Tadeusz Nawrocki}}, {{Кӗске дата|1983|03|3}} ҫур., [[ПХР]], [[Гданьск]]<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html|title=Karol Nawrocki, Ph.D.|author=Institute of National Remembrance|website=Institute of National Remembrance|access-date=2022-07-24|archive-date=2022-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629064701/https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html|url-status=live}}</ref>) — [[Польша|Польшӑн]] пӗрлӗхлӗ те политикӑллӑ ӗҫченӗ, историҫи. {{Тулли дата|2025|08|6}}н [[Польша президенчӗ|Польша Республикин президенчӗ]]<ref>{{Cite web|last=Stępień|first=Marta|date=2024-11-24|title=Kandydat PiS na prezydenta. Ogłoszono decyzję|url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2024-11-24/kandydat-pis-na-prezydenta-jaroslaw-kaczynski-podjal-decyzje/|access-date=2024-11-24|website=[[Polsat News|PolsatNews.pl]]|language=pl|archive-date=2024-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20241124153555/https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2024-11-24/kandydat-pis-na-prezydenta-jaroslaw-kaczynski-podjal-decyzje/|url-status=live}}</ref>. [[2013]]-[[2017]] ҫ. [[Гданьск]]ри [[Наци асӑнӑвӗн институчӗ]]н Пӗрлӗх вӗрентӗвӗн бюровӗн етрӳҫи, [[2011]]-2017 ҫ. [[Седльце (Гданьск)|Гданьскӑн Седльце районӗн]] канашӗн ертӳҫи, 2017-[[2021]] ҫ. Гданьскри [[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н музейӗн директорӗ, 2021 ҫултан Наци асӑнӑвӗн интитутӗнче ӗҫлет. Яваплӑ вырӑнсенчи, тавлашура е [[ПНО]] пуххинче пек, [[снюс]]а ҫиекен пек паллӑ<ref>{{Cite web|url=https://nv.ua/lifestyle/prezident-polshi-navrockiy-upotrebil-snyus-vo-vremya-zasedaniya-v-socsetyah-obsuzhdayut-video-50547465.html|title=Президент Польши употребил снюс во время Генассамблеи ООН — момент показали на видео|lang=ru|website=NV|access-date=2025-09-24}}</ref>. == Пурнӑҫ == === Ҫамрӑк пурнӑҫпа вӗренӳ === {{Тулли дата|1983|03|3}} [[Польша Халӑх Респбулики]]н [[Гданьск|Гданьск хулинче]] ҫуралнӑ. Ашшӗ, Рышард (1949–2008), токарь профессийӗпе «[[Пӗршухӑшлӑх (профпӗрлӗх)|Пӗршухӑшлӑх]]» пайташӗ пулнӑ. Амӑшӗ, Эльжбета, кӗнеке ҫийӗ тӑвакан пулнӑ. Йӑмӑкӗ Нина ятлӑ, [[Краков]]ри ресторанта кондитер ӗҫлет. Пуҫламӑш шкулӗпе аслӑ шкулӗ (4-мӗш нумерлӗ) Гданьскра вӗренсе пӗтернӗ.<ref name=":1">{{Cite web |last=Jarzębski |first=Marcin |title=Kim jest Karol Nawrocki? Wszystkie tajemnice kandydata |trans-title=Who is Karol Nawrocki? All the Secrets of the Candidate |url=https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/kim-jest-karol-nawrocki-wszystkie-tajemnice-kandydata/ |access-date=2 June 2025 |website=Wszystko co najważniejsze |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20250526085025/https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/kim-jest-karol-nawrocki-wszystkie-tajemnice-kandydata/ |archive-date=26 May 2025 |url-status=live}}</ref>. [[2003]] ҫулта Гданьскри аслӑ пӗлӳ шкулӗнчи "персоналӑн менеджмент специалисчӗ" специальноҫ илнӗ<ref name=":1" />. [[2003]]-[[2008]] ҫ. [[Гданьск университечӗ|Гданьск университетӗнчи]] истори факультетӗнче магистр степенӗччен вӗренчӗ.<ref>{{cite web |author= |date= 28 April 2021|title=Dr Karol Nawrocki, a graduate of the Faculty of History of the University of Gdańsk, won the competition for the chairperson of IPN |url=https://ug.edu.pl/news/en/1187/dr-karol-nawrocki-graduate-faculty-history-university-gdansk-won-competition-chairperson-ipn |accessdate=23 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210620215815/https://ug.edu.pl/news/en/1187/dr-karol-nawrocki-graduate-faculty-history-university-gdansk-won-competition-chairperson-ipn |archive-date=20 June 2021 |url-status=live}}</ref> Ку университетре те гуманитари пӗлӗвӗсен тухтӑрӗн степенӗ илнӗ, диссертацийӗ «1976–1989 ҫ. [[Эльблонг вайпутлӑхӗ]]нчи коммунизм ертсе пырӑвне хирӗҫӳ»<ref name="ipn-pres" /><ref name=":1" />. [[2023|2023 ҫулта]] [[Гданьск политехника университечӗ|Гданьск политехника университетне]] вӗренсе пӗтернӗ<ref>{{cite web|title=Prezes Instytutu Pamięci Narodowej|work=Instytut Pamięci Narodowej |url=https://ipn.gov.pl/pl/o-ipn/struktura/prezes/147361,Prezes-Instytutu-Pamieci-Narodowej.html |access-date=28 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725070456/https://ipn.gov.pl/pl/o-ipn/struktura/prezes/147361,Prezes-Instytutu-Pamieci-Narodowej.html |archive-date=25 July 2021 |url-status=live |last1=Narodowej |first1=Instytut Pamięci }}</ref>. === Карьера пуҫламӑшӗ === [[2013]]-[[2017]] ҫ. [[Гданьск]]ри [[Наци асӑнӑвӗн институчӗ (Польша)|Наци асӑнӑвӗн институчӗн]] Пӗрлӗх вӗрентӗвӗн бюровӗн етрӳҫи, [[2011]]-2017 ҫ. [[Седльце (Гданьск)|Гданьскӑн Седльце районӗн]] канашӗн ертӳҫи<ref name="ipn-pres">{{cite web |title=Karol Nawrocki, Ph.D. President of the Institute of National Remembrance |website=[[Institute of National Remembrance]] |url=https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html |access-date=23 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603081820/https://ipn.gov.pl/en/about-the-institute/the-president-and-deput/8204,Karol-Nawrocki-PhD.html |archive-date=3 June 2021 |url-status=live}}</ref>, 2017-[[2021]] ҫ. Гданьскри [[Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи]]н музейӗн директорӗ, 2021 ҫултан Наци асӑнӑвӗн интитутӗнче ӗҫлет, пуҫламӑшран президенчӗн ҫумӗ пек, унтан президент пек. {{Тулли дата|2024|11|24}} «[[Саккун тата тӗрӗслӗх]]» партирен президент постне пӑхӑнман кандидат пек ҫирӗплетнӗ<ref>{{Cite web|url=https://wybory.gov.pl/prezydent2025/pl/kandydat/4279782|title=Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2025 r.|lang=pl|website=wybory.gov.pl|access-date=2025-06-03|archive-date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602105215/https://wybory.gov.pl/prezydent2025/pl/kandydat/4279782|url-status=live}}</ref>. == Президент суйлавӗ == {{Тӗп статья|Польшӑри президент суйлавӗ (2025)}} [[Польшӑри президент суйлавӗ (2025)|2025 ҫулхи Польшӑри президент суйлавӗнчи]] [[Ҫу, 18|ҫӑвӑн 18-мӗшӗнче]] пӗрремӗш туртан иккӗмӗш вырӑна 29,54 %-пе тухнӑ ([[Тшасковский Рафал|Рафал Тшасковские]] выляса янӑ, вӑл 31,36 %-чен ҫитнӗ)<ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7735049|title=Во второй тур президентских выборов в Польше вышли Тшасковский и Навроцкий|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2025-05-19|access-date=2025-08-06}}</ref>. Иккӗмӗш турта [[Ҫӗртме, 1|ҫӗртмен 1-мӗшӗнче]] 50,89 %-пе суйлава ҫӗнтернӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/c3rpz9gxxwno|title=На выборах президента Польши победил консерватор Навроцкий|lang=ru|website=BBC News Русская служба|date=2025-06-01|access-date=2025-06-02|archive-date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602014114/https://www.bbc.com/russian/articles/c3rpz9gxxwno|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/karol-navrotskiy-peremagae-viborah-polshchi-1748447137.html|title=Кароль Навроцкий побеждает на выборах в Польше кто он и что говорил об Украине|first=|last=|work=[[PlayGround.ru]]|date=2025-06-02|accessdate=2025-06-02|archive-date=2025-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602012329/https://www.rbc.ua/ukr/news/karol-navrotskiy-peremagae-viborah-polshchi-1748447137.html|url-status=live}}</ref>. == Президентлӗх == [[File:Karol Nawrocki speaking after being sworn in on 6 August 2025.jpg|thumb|300px|{{Кӗске дата|2025|08|6}} Кароль Навроцкийӗн унӑн инаугурацинче калать]] {{Тулли дата|2025|08|6}} [[Польша президенчӗ|президент]] вырӑнне кӗнӗ, ку постра вӑл [[Дуда Анджей|Анжей Дудӑна]] улӑштарнӑ. Ку кунра вӑл Польша хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсем умӗнчи церемонире вӑл президент яваплӑхӗ илнӗ<ref>{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last1=Tomasik |last2=Żelazińska |first1=Michał |first2=Aleksandra |title=Karol Nawrocki zaprzysiężony, przejął zwierzchnictwo nad armią. Tusk: Kaczyński się nie cieszył |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2310323,1,karol-nawrocki-zaprzysiezony-przejal-zwierzchnictwo-nad-armia-tusk-kaczynski-sie-nie-cieszyl.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-12 |lang=pl}}</ref>. === Премьер-министрпе тата ерсте пырупа ҫыхӑнусем === Навроцкий президентлӗхӗн пӗрремӗш уйӑхӗсем премьер-министр [[Туск Дональд|Дональд Тускпа]] [[Дональд Тускӑн виҫҫӗмӗш кабинечӗ|ертсе пыракан коалиципе]] хирӗҫӳсем палӑртнӑ<ref>{{bulleted list|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Baczyński |first=Jerzy |title=Ring wolny. Dudę żegnamy z ulgą i bez żalu, Nawrockiego witamy bez nadziei |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2310117,1,ring-wolny-dude-zegnamy-z-ulga-i-bez-zalu-nawrockiego-witamy-bez-nadziei.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Długosz |first=Dominika |title=Wojna stała się faktem. Nawrocki zamierza docisnąć rząd wyjątkowo mocno [ANALIZA] |url=https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wojna-stala-sie-faktem-nawrocki-zamierza-docisnac-rzad-wyjatkowo-mocno/7qx4ypf |publisher=[[Newsweek Polska]] |archive-url=https://archive.today/20250806115356/https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wojna-stala-sie-faktem-nawrocki-zamierza-docisnac-rzad-wyjatkowo-mocno/7qx4ypf |archive-date=2025-08-06 |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Michalski |first=Patryk |title="Polityczna wojna totalna". Tusk zapowiada, że nie pozwoli Nawrockiemu udawać premiera |url=https://wiadomosci.wp.pl/polityczna-wojna-totalna-tusk-zapowiada-ze-nie-pozwoli-nawrockiemu-udawac-premiera-7186392384559872a |publisher=[[Wirtualna Polska]] |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Nizinkiewicz |first=Jacek |title=Prof. Antoni Dudek: Jeśli spełni się największa obawa wobec prezydentury Nawrockiego, to dojdzie do tragedii narodowej |url=https://www.rp.pl/wszyscy-ludzie-prezydenta/art42814811-prof-antoni-dudek-jesli-spelni-sie-najwieksza-obawa-wobec-prezydentury-nawrockiego-to-dojdzie-do-tragedii-narodowej |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-07|DMY}} |last=Szymański |first=Wojciech |title=Co o Karolu Nawrockim pisze niemiecka prasa? "Głośny, nacjonalistyczny" |url=https://www.rp.pl/polityka/art42822711-co-o-karolu-nawrockim-pisze-niemiecka-prasa-glosny-nacjonalistyczny |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-21|DMY}} |last=Szacki |first=Wojciech |title=Miesiąc miodowy Nawrockiego. "Będzie twarzą starcia z Tuskiem, powoli zastąpi w tej roli Kaczyńskiego" |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2311585,1,miesiac-miodowy-nawrockiego-bedzie-twarza-starcia-z-tuskiem-powoli-zastapi-w-tej-roli-kaczynskiego.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-11-13|DMY}} |last=Szułdrzyński |first=Michał |title=Michał Szułdrzyński: Totalna wojna na górze, czyli Donald Tusk kontra Karol Nawrocki |url=https://www.rp.pl/komentarze/art43327611-michal-szuldrzynski-totalna-wojna-na-gorze-czyli-donald-tusk-kontra-karol-nawrocki |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-11-13}}}}</ref>. Кароль Навроцкий Туска [[Польша|Польшӑн]] чи япӑх премьерӗ шутлать, анчах унпа ӗҫлеме хатӗр<ref>{{bulleted list|{{cite news |date={{date|2025-06-13|DMY}} |last=Wyszczelska |first=Adrianna |title=Nawrocki zapytany o pozwy. Zdradził, co zrobi jako prezydent |url=https://www.fakt.pl/polityka/karol-nawrocki-zapowiada-pozwy-w-tle-glosne-afery/yk6kd77 |publisher=[[Fakt]] |quote=Karol Nawrocki uważa, że Donald Tusk to najgorszy premier III RP. Mimo to nie wyklucza współpracy z szefem obecnego rządu. — Oczekuje się od prezydenta i premiera, żeby te emocje względem siebie wygaszali przy sprawach, które są najważniejsze dla Polaków — mówił w wywiadzie dla Wirtualnej Polski. |access-date=2025-09-28}}|{{cite news |date={{date|2025-11-11|DMY}} |last=Mateusz |first=Dolak |title=Nawrocki wprost o Tusku. Wszystko wyemitowała prawicowa stacja |url=https://wiadomosci.wp.pl/nawrocki-wprost-o-tusku-wszystko-wyemitowala-prawicowa-stacja-7220789986397120a |publisher=[[Wirtualna Polska]] |access-date=2025-11-11}}}}</ref>. Навроцкийӗн тӗллевӗ Туск коалицийӗн арканӑвӗпе срокченхи парламент суйлавӗ пулма пултарать<ref>{{bulleted list|{{cite news |date={{date|2025-06-02|DMY}} |last1=Kucharczyk |last2=Sroczyński |first1=Mateusz |first2=Grzegorz |title=Ostre słowa prof. Antoniego Dudka. Wspomniał o "zmierzchu Donalda Tuska" |url=https://www.rmf24.pl/tylko-w-rmf24/popoludniowa-rozmowa/news-ostre-slowa-prof-antoniego-dudka-wspomnial-o-zmierzchu-donal,nId,7976778 |publisher=[[RMF FM]] |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-06-02|DMY}} |last=Majmurek |first=Jakub |title=Zwycięstwo Nawrockiego zmienia wszystko. Koalicja może nie przetrwać do 2027 |url=https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wybory-prezydenckie-2027-co-oznacza-wygrana-karola-nawrockiego/cmx1xg5 |publisher=[[Newsweek Polska]] |archive-url=https://archive.today/20250602074626/https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wybory-prezydenckie-2027-co-oznacza-wygrana-karola-nawrockiego/cmx1xg5 |archive-date=2025-06-02 |access-date=2025-08-14}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last1=Wróblewski |last2=Baran |first1=Michał |first2=Violetta |title=Nawrocki chce obalić rząd Tuska? "Jasno to określił" |url=https://wiadomosci.wp.pl/nawrocki-obali-rzad-tuska-jasno-to-okreslil-7186291383318657v |publisher=[[Wirtualna Polska]] |access-date=2025-08-14}}}}</ref><ref name="governance">{{bulleted list|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Bartkiewicz |first=Artur |title=Artur Bartkiewicz: Karol Nawrocki chce być alternatywnym premierem. Rząd ma problem |url=https://www.rp.pl/komentarze/art42815481-artur-bartkiewicz-karol-nawrocki-chce-byc-alternatywnym-premierem-rzad-ma-problem |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-27}}|{{cite news |date={{date|2025-08-06|DMY}} |last=Kowalczyk |first=Krzysztof |title=Krzysztof A. Kowalczyk: Prezydent Nawrocki wchodzi w buty premiera |url=https://www.rp.pl/opinie-ekonomiczne/art42815721-krzysztof-a-kowalczyk-prezydent-nawrocki-wchodzi-w-buty-premiera |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-20|DMY}} |last=Guza |first=Łukasz |title=Łukasz Guza: Kto tworzy prawo |url=https://www.rp.pl/rzecz-o-prawie/art42871711-lukasz-guza-kto-tworzy-prawo |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-08-21|DMY}} |last=Imielski |first=Roman |title=Nawrocki chce rządzić naszym państwem |url=https://wyborcza.pl/7,75968,32193005,nawrocki-chce-rzadzic-naszym-panstwem.html |publisher=[[Gazeta Wyborcza]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-08-21|DMY}} |title=Nawrocki niczym Napoleon. Ekspert stawia zaskakującą tezę |url=https://www.wprost.pl/kraj/12103741/nawrocki-a-system-prezydencki-ekspert-nie-zostawia-zludzen.html |publisher=[[Wprost]] |access-date=2025-08-23}}|{{cite news |date={{date|2025-08-25|DMY}} |last=Hartman |first=Jan |title=Nawrocki wziął się do wetowania, chce rządzić Polską. Przekona się wkrótce, jakie to naiwne |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2312407,1,nawrocki-wzial-sie-do-wetowania-chce-rzadzic-polska-przekona-sie-wkrotce-jakie-to-naiwne.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-08-26}}|{{cite news |date={{date|2025-08-25|DMY}} |last=Szułdrzyński |first=Michał |title=Michał Szułdrzyński: Prezydent Nawrocki chce być nadpremierem. Kolejne weta i testowanie konstytucyjnych reguł gry |url=https://www.rp.pl/komentarze/art42902511-michal-szuldrzynski-prezydent-nawrocki-chce-byc-nadpremierem-kolejne-weta-i-testowanie-konstytucyjnych-regul-gry |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-25}}|{{cite news |date={{date|2025-09-03|DMY}} |last=Janicki |first=Mariusz |title=Karolum veto. Nawrocki i PiS triumfują, ale całe to "rumakowanie" wisi na cienkim włosku |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2313249,1,karolum-veto-nawrocki-i-pis-triumfuja-ale-cale-to-rumakowanie-wisi-na-cienkim-wlosku.read |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-09-10}}|{{cite news |date={{date|2025-09-09|DMY}} |last=Baczyński |first=Jerzy |title=Było miło, ale już raczej nie będzie. Nawrocki gra w supermana. Może teraz coś przemyśli? |url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2314125,1,bylo-milo-ale-juz-raczej-nie-bedzie-nawrocki-gra-w-supermana-moze-teraz-cos-przemysli.read?src=mt |publisher=[[Polityka]] |access-date=2025-09-10}}}}</ref>. Президент премьер-министрпе пӗрремӗш хут {{тулли дата|2025|08|14}} официаллӑ тӗл пулнӑ<ref>{{cite news |date={{date|2025-08-14|DMY}} |last=Czermiński |first=Jakub |title=Spotkanie Karola Nawrockiego i Donalda Tuska. Pierwsza taka rozmowa prezydenta z premierem |url=https://www.rp.pl/polityka/art42856491-spotkanie-karola-nawrockiego-i-donalda-tuska-pierwsza-taka-rozmowa-prezydenta-z-premierem |publisher=[[Rzeczpospolita (newspaper)|Rzeczpospolita]] |access-date=2025-08-14}}</ref>. == Чыславсем == {| class="wikitable" |- ! Патшалӑх ! colspan="2" |Медаль ! Чыслани ҫулӗ |- | rowspan="8" |{{Ялавлани|Польша}} | [[File:POL Srebrny Krzyż Zasługi BAR.svg|60x60px]] || Кӗмӗл [[Тивӗҫлӗх хресчӗ (Польша)|Тивӗҫлӗх хресчӗ]] || {{кӗске дата|2021|10|19}}<ref>{{Cite web |date=19 October 2021 |title=Pałac Prezydencki. Uroczystość wręczenia odznaczeń |url=https://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/ordery-dla-uczestnikow-powstania-warszawskiego-oraz-osob-pielegnujacych-pamiec-o-najnowszej-historii-polski,39936 |access-date=10 May 2025 |website=prezydent.pl |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129113812/https://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/ordery-dla-uczestnikow-powstania-warszawskiego-oraz-osob-pielegnujacych-pamiec-o-najnowszej-historii-polski,39936 |archive-date=29 November 2021 |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Brązowy Krzyż Zasługi BAR.svg|60x60px]] || Бронза [[Тивӗҫлӗх хресчӗ (Польша)|Тивӗҫлӗх хресчӗ]] || {{кӗске дата|2016|11|4}}<ref>{{Cite web |date=30 January 2017 |title=Postanowienie nr rej. 514/2016 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 listopada 2016 r. o nadaniu odznaczeń |url=https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20170000098 |access-date=10 May 2025 |website=[[Internetowy System Aktów Prawnych]] |language=pl |archive-url=https://web.archive.org/web/20200616224326/https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20170000098 |archive-date=16 June 2020 |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Medal Pro Patria BAR.png|60x60px]] | [[«Pro Patria» медаль (Польша)|Pro Patria медалӗ]] | {{кӗске дата|2018|08|4}}<ref>{{Cite news |last=Narodowej |first=Instytut Pamięci |title="Dziękujemy wam za wolną Polskę". Uroczyste odsłonięcie Pomnika Żołnierzy Wyklętych – Gdańsk, 4 sierpnia 2018 |url=https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/56206,Dziekujemy-wam-za-wolna-Polske-Uroczyste-odsloniecie-Pomnika-Zolnierzy-Wykletych.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127005714/https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/56206,Dziekujemy-wam-za-wolna-Polske-Uroczyste-odsloniecie-Pomnika-Zolnierzy-Wykletych.html |archive-date=27 November 2024 |access-date=9 June 2025 |work=Instytut Pamięci Narodowej |language=pl |url-status=live }}</ref> |- | [[File:POL Odznaka Honorowa Bene Merito BAR.svg|60x60px]] | [[Польша ЮӖМ-н «Bene Merito» хисеплӗ паллӑ|«Bene Merito» хисеплӗ паллӑ]] | {{кӗске дата|2020|07|9}}<ref>{{Cite web |last=S.A |first=Telewizja Polska |title=Dr Karol Nawrocki odznaczony "Bene Merito" |url=https://gdansk.tvp.pl/48897686/dr-karol-nawrocki-odznaczony-bene-merito |access-date=9 June 2025 |website=gdansk.tvp.pl |language=pl |archive-date=19 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719002349/https://gdansk.tvp.pl/48897686/dr-karol-nawrocki-odznaczony-bene-merito |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Medal 30-lecia Powołania SG BAR.svg|60x60px]] | [[Чикӗ хӗсмечӗн йӗркеленӗренпе вӑтӑр ҫул ҫитнӗ асӑну медалӗ]] | {{кӗске дата|2022|09|29}}<ref>{{Cite web |title=Otwarcie Przystanku Historia IPN przy Nadbużańskim Oddziale SG |url=https://dzieje.pl/wiadomosci/otwarcie-przystanku-historia-ipn-przy-nadbuzanskim-oddziale-sg |access-date=29 June 2025 |website=dzieje.pl |language=pl |archive-date=21 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121142949/https://dzieje.pl/wiadomosci/otwarcie-przystanku-historia-ipn-przy-nadbuzanskim-oddziale-sg |url-status=live}}</ref> |- | [[File:POL Medal Pro Bono Poloniae BAR.svg|60x60px]] | [[«Pro Bono Poloniae» медаль]] | {{кӗске дата|2023|12|4}}<ref>{{Cite web |title=W Belwederze upamiętniono Marszałka Piłsudskiego |url=https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/194689,W-Belwederze-upamietniono-Marszalka-Pilsudskiego.html |website=ipn.gov.pl |language=pl |archive-date=4 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204145827/https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/194689,W-Belwederze-upamietniono-Marszalka-Pilsudskiego.html |url-status=live}}</ref> |- |[[File:POL Order Orła Białego BAR.svg|60x60px]] |[[Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ (Потльша)|Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ]] (''[[ex officio]]'') | {{кӗске дата|2025|08|6}}<ref name=":5">{{Cite web |last=Kowalczyk |first=Michał |title=Prezydent Karol Nawrocki podczas uroczystości na Zamku Królewskim w Warszawie objął symboliczne zwierzchnictwo nad Orderem Orła Białego i Orderem Odrodzenia Polski – dwoma najstarszymi cywilnymi odznaczeniami państwowymi. |url=https://niezalezna.pl/polityka/nawrocki-najpiekniejsza-nagrode-za-sluzbe-ojczyznie-mozemy-dostac-od-pana-boga/549186#:~:text=Zgodnie%20z%20ustaw%C4%85%20o%20orderach%20i%20odznaczeniach%2C%20prezydent,I%20i%20przewodniczy%20Kapitule%20jako%20Wielki%20Mistrz%20Orderu. |access-date=9 August 2025 |website=niezalezna.pl |date=12 December 2014 |language=pl}}</ref> |- |[[File:POL Polonia Restituta Wielki BAR.svg|60x60px]] |[[Польша чӗрӗлӗвӗн орденӗ]]н аслӑ хресчӗ (''ex officio'') | {{кӗске дата|2025|08|6}}<ref name=":5" /> |- | rowspan="8" |{{Ялавлани|Казахстан}} | [[File:POL_Medal_Za_zasługi_dla_Polaków_w_Kazachstanie_BAR.svg|60x60px]] || [[«Казахстанти поляксем умӗнчи тивӗҫлӗхшӗн» медаль]] || {{кӗске дата|2018|04|30}}<ref name=":6">{{Cytuj |autor = |tytuł = Tydzień Polski w Ałmaty w ramach obchodów 100. rocznicy Odzyskania przez Polskę Niepodległości |data = 30.04.2018 |opublikowany = gov.pl |url = https://www.gov.pl/web/sport/tydzien-polski-w-almaty-w-ramach-obchodow-100-rocznicy-odzyskania-przez-polske-niepodleglosci}}</ref> |} == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Туск Дональд]] * [[Дуда Анджей]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Пушăн 3-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1983 çулта çуралнисем]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] [[Категори:Польша президенчĕсем]] 4y9z0tu5pq7pdt9myhe8nnhmbfiwsej 10 129563 872855 872825 2026-04-15T19:42:03Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Шаблон:Суйлавсен карточки]] страницӑн ятне [[Шаблон:Суйлав карточки]] ҫине улӑштарчӗ 872825 wikitext text/x-wiki <table class="infobox" data-name="Суйлавсен карточки"> {{#if:{{{предыдущие|}}}{{{следующие|}}}|<tr><td colspan="4" style="text-align: center;"> <!-- --> {{#if:{{{предыдущие|}}}|{{wikidata|P155|[[{{{предыдущие|}}}|←&nbsp;{{{год предыдущих|}}}]]}}&nbsp;}} <!-- --> {{#if:{{{изображение флага|}}}|[[Файл:{{{изображение флага}}}|border|{{{ширина флага|30px}}}|{{{описание флага|}}}]]|{{Ялав|{{{территория}}}|{{{вариант флага|}}}|размер={{{ширина флага|30px}}} }} }} <!-- --> {{#if:{{{следующие|}}}|&nbsp;{{wikidata|P156|[[{{{следующие|}}}|{{{год следующих|}}}&nbsp;→]]}}}} </td></tr> }} <!-- --><tr><th colspan="4" style="background: #eaecf0; font-size: 125%; font-weight: bold; text-align: center;"><!-- --> {{#if:{{{название|}}}|{{{название}}}|{{PAGENAME}}}} <!-- --> </th></tr> {{#if:{{{подпись названия|}}}| <tr><th colspan="4" style="text-align: center;">'''{{{подпись названия}}}'''</th></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{дата|}}}| <tr><th colspan="4" style="text-align: center;">{{{дата}}}</th></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{явка избирателей|}}}| <tr><th>Суйлакансен килӗвӗ</th> <td colspan="3" style="text-align:left;">{{{явка избирателей}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{портрет1|}}}{{{портрет2|}}}{{{портрет3|}}}| <tr><th></th> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет1|}}} </td> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет2|}}} </td> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{цвет1|}}}{{{цвет2|}}}{{{цвет3|}}}| <tr><th></th> <td>{{#if:{{{цвет1|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет1}}}"></div>}}</td> <td>{{#if:{{{цвет2|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет2}}}"></div>}}</td> <td>{{#if:{{{цвет3|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет3}}}"></div>}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{кандидат1|}}}{{{кандидат2|}}}{{{кандидат3|}}}| <tr><th>Кандидат</th> <td>{{{кандидат1|}}}</td> <td>{{{кандидат2|}}}</td> <td>{{{кандидат3|}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{глава партии1|}}}{{{глава партии2|}}}{{{глава партии3|}}}| <tr><th>Парти пуҫлӑхӗ</th> <td>{{{глава партии1|}}}</td> <td>{{{глава партии2|}}}</td> <td>{{{глава партии3|}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{партия1|}}}{{{партия2|}}}{{{партия3|}}}| <tr><th>Парти</th> <td>{{{партия1|}}} </td><td> {{{партия2|}}} </td><td> {{{партия3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{коалиция1|}}}{{{коалиция2|}}}{{{коалиция3|}}}| <tr><th>Коалици</th> <td>{{{коалиция1|}}} </td><td> {{{коалиция2|}}} </td><td> {{{коалиция3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{глава партии с1|}}}{{{глава партии с2|}}}{{{глава партии с3|}}}| <tr><th>Датӑран парти пуҫлӑхӗ</th> <td>{{{глава партии с1|}}} </td><td> {{{глава партии с2|}}} </td><td> {{{глава партии с3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{родом из1|}}}{{{родом из2|}}}{{{родом из3|}}}| <tr><th>Ҫуралнӑ вырӑн</th> <td>{{{родом из1|}}} </td><td> {{{родом из2|}}} </td><td> {{{родом из3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{округ главы1|}}}{{{округ главы2|}}}{{{округ главы3|}}}| <tr><th>Пуҫлӑхӑн сулавлӑ округӗ</th> <td>{{{округ главы1|}}} </td><td> {{{округ главы2|}}} </td><td> {{{округ главы3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{заместитель1|}}}{{{заместитель2|}}}{{{заместитель3|}}}| <tr><th>{{{заголовок заместителя|Заместитель}}}</th> <td>{{{заместитель1|}}} </td><td> {{{заместитель2|}}} </td><td> {{{заместитель3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{требуется мест1|}}}{{{требуется мест2|}}}{{{требуется мест3|}}}| <tr><th>Вырӑн кирлӗ</th> <td>{{{требуется мест1|}}} </td><td> {{{требуется мест2|}}} </td><td> {{{требуется мест3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов выборщиков1|}}}{{{число голосов выборщиков2|}}}{{{число голосов выборщиков3|}}}| <tr><th>{{{заголовок голосов выборщиков|Число голосов выборщиков}}}</th> <td>{{{число голосов выборщиков1|}}} </td><td> {{{число голосов выборщиков2|}}} </td><td> {{{число голосов выборщиков3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число избирательных округов1|}}}{{{число избирательных округов2|}}}{{{число избирательных округов3|}}}| <tr><th>{{{заголовок числа избирательных округов|Число избирательных округов}}}</th> <td>{{{число избирательных округов1|}}} </td><td> {{{число избирательных округов2|}}} </td><td> {{{число избирательных округов3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{мест получено1|}}}{{{мест получено2|}}}{{{мест получено3|}}}| <tr><th>Вырӑн илнӗ</th> <td>{{{мест получено1|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест1|}}}|({{{изменение числа мест1}}})}} }}</td> <td>{{{мест получено2|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест2|}}}|({{{изменение числа мест2}}})}} }}</td> <td>{{{мест получено3|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест3|}}}|({{{изменение числа мест3}}})}} }}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}| <tr><th>Вырӑнсен пурӗ</th> <td>{{{суммарное число мест1|}}} {{#if:{{{изменение числа мест1|}}}|({{{изменение числа мест1}}})}}</td> <td>{{{суммарное число мест2|}}} {{#if:{{{изменение числа мест2|}}}|({{{изменение числа мест2}}})}}</td> <td>{{{суммарное число мест3|}}} {{#if:{{{изменение числа мест3|}}}|({{{изменение числа мест3}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов1|}}}{{{доля голосов1|}}}{{{число голосов2|}}}{{{доля голосов2|}}}{{{число голосов3|}}}{{{доля голосов3|}}}| <tr><th>Сасӑсем</th> <td>{{{число голосов1|}}} {{#if:{{{доля голосов1|}}}|<br>({{{доля голосов1|}}})}}</td> <td>{{{число голосов2|}}} {{#if:{{{доля голосов2|}}}|<br>({{{доля голосов2|}}})}}</td> <td>{{{число голосов3|}}} {{#if:{{{доля голосов3|}}}|<br>({{{доля голосов3|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{повторное число голосов1|}}}{{{повторная доля голосов1|}}}{{{повторное число голосов2|}}}{{{повторная доля голосов2|}}}{{{повторное число голосов3|}}}{{{повторная доля голосов3|}}}| <tr><th>Ҫӗнелнӗ сасӑлаври сасӑсем</th> <td>{{{повторное число голосов1|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов1|}}}|<br>({{{повторная доля голосов1|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов2|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов2|}}}|<br>({{{повторная доля голосов2|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов3|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов3|}}}|<br>({{{повторная доля голосов3|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов во втором туре1|}}}{{{доля голосов во втором туре1|}}}{{{число голосов во втором туре2|}}}{{{доля голосов во втором туре2|}}}{{{число голосов во втором туре3|}}}{{{доля голосов во втором туре3|}}}| <tr><th>Иккмӗш турти сасӑсем</th> <td>{{{число голосов во втором туре1|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре1|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре1|}}})}}</td> <td>{{{число голосов во втором туре2|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре2|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре2|}}})}}</td> <td>{{{число голосов во втором туре3|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре3|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре3|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{повторное число голосов во втором туре1|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре1|}}}{{{повторное число голосов во втором туре2|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре2|}}}{{{повторное число голосов во втором туре3|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре3|}}}| <tr><th>Иккӗмӗш турти ҫӗнелнӗ сасӑсем</th> <td>{{{повторное число голосов во втором туре1|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре1|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре1|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов во втором туре2|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре2|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре2|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов во втором туре3|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре3|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре3|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{изменение доли голосов1|}}}{{{изменение доли голосов2|}}}{{{изменение доли голосов3|}}}| <tr><th>Сасӑсен пайӗн улшӑнӑвӗ</th> <td>{{{изменение доли голосов1|}}} </td><td> {{{изменение доли голосов2|}}} </td><td> {{{изменение доли голосов3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос1 дата|}}}{{{опрос2 дата|}}}{{{опрос3 дата|}}}{{{опрос4 дата|}}}{{{опрос5 дата|}}}| <tr><th colspan="4">Социологин тӗпчевлӗ пӗлӗмӗсем</th></td> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос1 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос1 ссылка|}}}|[{{{опрос1 ссылка}}} {{{опрос1 дата}}}]|{{{опрос1 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос1 за1|}}} </td><td> {{{опрос1 за2|}}} </td><td> {{{опрос1 за3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос2 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос2 ссылка|}}}|[{{{опрос2 ссылка}}} {{{опрос2 дата}}}]|{{{опрос2 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос2 за1|}}} </td><td> {{{опрос2 за2|}}} </td><td> {{{опрос2 за3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос3 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос3 ссылка|}}}|[{{{опрос3 ссылка}}} {{{опрос3 дата}}}]|{{{опрос3 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос3 за1|}}} </td><td> {{{опрос3 за2|}}} </td><td> {{{опрос3 за3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос4 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос4 ссылка|}}}|[{{{опрос4 ссылка}}} {{{опрос4 дата}}}]|{{{опрос4 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос4 за1|}}} </td><td> {{{опрос4 за2|}}} </td><td> {{{опрос4 за3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос5 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос5 ссылка|}}}|[{{{опрос5 ссылка}}} {{{опрос5 дата}}}]|{{{опрос5 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос5 за1|}}} </td><td> {{{опрос5 за2|}}} </td><td> {{{опрос5 за3|}}} </td></tr> }} {{#if:{{{прошлый результат1|}}}{{{прошлый результат2|}}}{{{прошлый результат3|}}}| <tr><th>Иртнӗ пӗтӗмлетӳ</th> <td>{{{прошлый результат1|}}} </td><td> {{{прошлый результат2|}}} </td><td> {{{прошлый результат3|}}} </td></tr> }} {{#if:{{{прошлое число мест1|}}}{{{прошлое число мест2|}}}{{{прошлое число мест3|}}}| <tr><th>Вырӑнсен иртнӗ хисепӗ</th> <td>{{{прошлое число мест1|}}} </td><td> {{{прошлое число мест2|}}} </td><td> {{{прошлое число мест3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{портрет4|}}}{{{портрет5|}}}{{{портрет6|}}}| <tr><th></th> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет4|}}} </td> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет5|}}} </td> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{цвет4|}}}{{{цвет5|}}}{{{цвет6|}}}| <tr><th></th> <td>{{#if:{{{цвет4|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет4}}}"></div>}}</td> <td>{{#if:{{{цвет5|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет5}}}"></div>}}</td> <td>{{#if:{{{цвет6|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет6}}}"></div>}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{кандидат4|}}}{{{кандидат5|}}}{{{кандидат6|}}}| <tr><th>Кандидат</th> <td>{{{кандидат4|}}}</td> <td>{{{кандидат5|}}}</td> <td>{{{кандидат6|}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{глава партии4|}}}{{{глава партии5|}}}{{{глава партии6|}}}| <tr><th>Парти пуҫлӑхӗ</th> <td>{{{глава партии4|}}}</td> <td>{{{глава партии5|}}}</td> <td>{{{глава партии6|}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{партия4|}}}{{{партия5|}}}{{{партия6|}}}| <tr><th>Парти</th> <td>{{{партия4|}}} </td><td> {{{партия5|}}} </td><td> {{{партия6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{коалиция4|}}}{{{коалиция5|}}}{{{коалиция6|}}}| <tr><th>Коалици</th> <td>{{{коалиция4|}}} </td><td> {{{коалиция5|}}} </td><td> {{{коалиция6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{глава партии с4|}}}{{{глава партии с5|}}}{{{глава партии с6|}}}| <tr><th>Датӑран парти пуҫлӑхӗ</th> <td>{{{глава партии с4|}}} </td><td> {{{глава партии с5|}}} </td><td> {{{глава партии с6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{родом из4|}}}{{{родом из5|}}}{{{родом из6|}}}| <tr><th>Ҫуралнӑ вырӑн</th> <td>{{{родом из4|}}} </td><td> {{{родом из5|}}} </td><td> {{{родом из6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{округ главы4|}}}{{{округ главы5|}}}{{{округ главы6|}}}| <tr><th>Пуҫлӑхӑн суйлавлӑ округӗ</th> <td>{{{округ главы4|}}} </td><td> {{{округ главы5|}}} </td><td> {{{округ главы6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{заместитель4|}}}{{{заместитель5|}}}{{{заместитель6|}}}| <tr><th>{{{заголовок заместителя|Заместитель}}}</th> <td>{{{заместитель4|}}} </td><td> {{{заместитель5|}}} </td><td> {{{заместитель6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{требуется мест4|}}}{{{требуется мест5|}}}{{{требуется мест6|}}}| <tr><th>Вырӑн кирлӗ</th> <td>{{{требуется мест4|}}} </td><td> {{{требуется мест5|}}} </td><td> {{{требуется мест6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов выборщиков4|}}}{{{число голосов выборщиков5|}}}{{{число голосов выборщиков6|}}}| <tr><th>{{{заголовок голосов выборщиков|Число голосов выборщиков}}}</th> <td>{{{число голосов выборщиков4|}}} </td><td> {{{число голосов выборщиков5|}}} </td><td> {{{число голосов выборщиков6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число избирательных округов4|}}}{{{число избирательных округов5|}}}{{{число избирательных округов6|}}}| <tr><th>{{{заголовок числа избирательных округов|Число избирательных округов}}}</th> <td>{{{число избирательных округов4|}}} </td><td> {{{число избирательных округов5|}}} </td><td> {{{число избирательных округов6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{мест получено4|}}}{{{мест получено5|}}}{{{мест получено6|}}}| <tr><th>Вырӑн илнӗ</th> <td>{{{мест получено4|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест4|}}}|({{{изменение числа мест4}}})}} }}</td> <td>{{{мест получено5|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест5|}}}|({{{изменение числа мест5}}})}} }}</td> <td>{{{мест получено6|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест6|}}}|({{{изменение числа мест6}}})}} }}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}| <tr><th>Вырӑнсен пурӗ</th> <td>{{{суммарное число мест4|}}} {{#if:{{{изменение числа мест4|}}}|({{{изменение числа мест4}}})}}</td> <td>{{{суммарное число мест5|}}} {{#if:{{{изменение числа мест5|}}}|({{{изменение числа мест5}}})}}</td> <td>{{{суммарное число мест6|}}} {{#if:{{{изменение числа мест6|}}}|({{{изменение числа мест6}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов4|}}}{{{доля голосов4|}}}{{{число голосов5|}}}{{{доля голосов5|}}}{{{число голосов6|}}}{{{доля голосов6|}}}| <tr><th>Сасӑсем</th> <td>{{{число голосов4|}}} {{#if:{{{доля голосов4|}}}|<br>({{{доля голосов4|}}})}}</td> <td>{{{число голосов5|}}} {{#if:{{{доля голосов5|}}}|<br>({{{доля голосов5|}}})}}</td> <td>{{{число голосов6|}}} {{#if:{{{доля голосов6|}}}|<br>({{{доля голосов6|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{повторное число голосов4|}}}{{{повторная доля голосов4|}}}{{{повторное число голосов5|}}}{{{повторная доля голосов5|}}}{{{повторное число голосов6|}}}{{{повторная доля голосов6|}}}| <tr><th>Ҫӗнелнӗ сасӑлаври сасӑсем</th> <td>{{{повторное число голосов4|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов4|}}}|<br>({{{повторная доля голосов4|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов5|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов5|}}}|<br>({{{повторная доля голосов5|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов6|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов6|}}}|<br>({{{повторная доля голосов6|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов во втором туре4|}}}{{{доля голосов во втором туре4|}}}{{{число голосов во втором туре5|}}}{{{доля голосов во втором туре5|}}}{{{число голосов во втором туре6|}}}{{{доля голосов во втором туре6|}}}| <tr><th>Иккмӗш турти сасӑсем</th> <td>{{{число голосов во втором туре4|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре4|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре4|}}})}}</td> <td>{{{число голосов во втором туре5|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре5|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре5|}}})}}</td> <td>{{{число голосов во втором туре6|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре6|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре6|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{повторное число голосов во втором туре4|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре4|}}}{{{повторное число голосов во втором туре5|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре5|}}}{{{повторное число голосов во втором туре6|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре6|}}}| <tr><th>Иккӗмӗш турти ҫӗнелнӗ сасӑсем</th> <td>{{{повторное число голосов во втором туре4|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре4|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре4|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов во втором туре5|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре5|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре5|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов во втором туре6|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре6|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре6|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{изменение доли голосов4|}}}{{{изменение доли голосов5|}}}{{{изменение доли голосов6|}}}| <tr><th>Сасӑсен пайӗн улшӑнӑвӗ</th> <td>{{{изменение доли голосов4|}}} </td><td> {{{изменение доли голосов5|}}} </td><td> {{{изменение доли голосов6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос1 дата|}}}{{{опрос2 дата|}}}{{{опрос3 дата|}}}{{{опрос4 дата|}}}{{{опрос5 дата|}}}| <tr><th colspan="4">Социологин тӗпчевлӗ пӗлӗмӗсем</th></td> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос1 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос1 ссылка|}}}|[{{{опрос1 ссылка}}} {{{опрос1 дата}}}]|{{{опрос1 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос1 за4|}}} </td><td> {{{опрос1 за5|}}} </td><td> {{{опрос1 за6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос2 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос2 ссылка|}}}|[{{{опрос2 ссылка}}} {{{опрос2 дата}}}]|{{{опрос2 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос2 за4|}}} </td><td> {{{опрос2 за5|}}} </td><td> {{{опрос2 за6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос3 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос3 ссылка|}}}|[{{{опрос3 ссылка}}} {{{опрос3 дата}}}]|{{{опрос3 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос3 за4|}}} </td><td> {{{опрос3 за5|}}} </td><td> {{{опрос3 за6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос4 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос4 ссылка|}}}|[{{{опрос4 ссылка}}} {{{опрос4 дата}}}]|{{{опрос4 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос4 за4|}}} </td><td> {{{опрос4 за5|}}} </td><td> {{{опрос4 за6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос5 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос5 ссылка|}}}|[{{{опрос5 ссылка}}} {{{опрос5 дата}}}]|{{{опрос5 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос5 за4|}}} </td><td> {{{опрос5 за5|}}} </td><td> {{{опрос5 за6|}}} </td></tr> }} {{#if:{{{прошлый результат4|}}}{{{прошлый результат5|}}}{{{прошлый результат6|}}}| <tr><th>Иртнӗ пӗтӗмлетӳ</th> <td>{{{прошлый результат4|}}} </td><td> {{{прошлый результат5|}}} </td><td> {{{прошлый результат6|}}} </td></tr> }} {{#if:{{{прошлое число мест4|}}}{{{прошлое число мест5|}}}{{{прошлое число мест6|}}}| <tr><th>Вырӑнсен иртнӗ хисепӗ</th> <td>{{{прошлое число мест4|}}} </td><td> {{{прошлое число мест5|}}} </td><td> {{{прошлое число мест6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{портрет7|}}}{{{портрет8|}}}{{{портрет9|}}}| <tr><th></th> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет7|}}} </td> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет8|}}} </td> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{цвет7|}}}{{{цвет8|}}}{{{цвет9|}}}| <tr><th></th> <td>{{#if:{{{цвет7|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет7}}}"></div>}}</td> <td>{{#if:{{{цвет8|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет8}}}"></div>}}</td> <td>{{#if:{{{цвет9|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет9}}}"></div>}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{кандидат7|}}}{{{кандидат8|}}}{{{кандидат9|}}}| <tr><th>Кандидат</th> <td>{{{кандидат7|}}}</td> <td>{{{кандидат8|}}}</td> <td>{{{кандидат9|}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{глава партии7|}}}{{{глава партии8|}}}{{{глава партии9|}}}| <tr><th>Парти пуҫлӑхӗ</th> <td>{{{глава партии7|}}}</td> <td>{{{глава партии8|}}}</td> <td>{{{глава партии9|}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{партия7|}}}{{{партия8|}}}{{{партия9|}}}| <tr><th>Парти</th> <td>{{{партия7|}}} </td><td> {{{партия8|}}} </td><td> {{{партия9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{коалиция7|}}}{{{коалиция8|}}}{{{коалиция9|}}}| <tr><th>Коалици</th> <td>{{{коалиция7|}}} </td><td> {{{коалиция8|}}} </td><td> {{{коалиция9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{глава партии с7|}}}{{{глава партии с8|}}}{{{глава партии с9|}}}| <tr><th>Датӑран парти пуҫлӑхӗ</th> <td>{{{глава партии с7|}}} </td><td> {{{глава партии с8|}}} </td><td> {{{глава партии с9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{родом из7|}}}{{{родом из8|}}}{{{родом из9|}}}| <tr><th>Ҫуралнӑ вырӑн</th> <td>{{{родом из7|}}} </td><td> {{{родом из8|}}} </td><td> {{{родом из9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{округ главы7|}}}{{{округ главы8|}}}{{{округ главы9|}}}| <tr><th>Пуҫлӑхӑн суйлавлӑ округӗ</th> <td>{{{округ главы7|}}} </td><td> {{{округ главы8|}}} </td><td> {{{округ главы9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{заместитель7|}}}{{{заместитель8|}}}{{{заместитель9|}}}| <tr><th>{{{заголовок заместителя|Заместитель}}}</th> <td>{{{заместитель7|}}} </td><td> {{{заместитель8|}}} </td><td> {{{заместитель9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{требуется мест7|}}}{{{требуется мест8|}}}{{{требуется мест9|}}}| <tr><th>Вырӑн кирлӗ</th> <td>{{{требуется мест7|}}} </td><td> {{{требуется мест8|}}} </td><td> {{{требуется мест9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов выборщиков7|}}}{{{число голосов выборщиков8|}}}{{{число голосов выборщиков9|}}}| <tr><th>{{{заголовок голосов выборщиков|Число голосов выборщиков}}}</th> <td>{{{число голосов выборщиков7|}}} </td><td> {{{число голосов выборщиков8|}}} </td><td> {{{число голосов выборщиков9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число избирательных округов7|}}}{{{число избирательных округов8|}}}{{{число избирательных округов9|}}}| <tr><th>{{{заголовок числа избирательных округов|Число избирательных округов}}}</th> <td>{{{число избирательных округов7|}}} </td><td> {{{число избирательных округов8|}}} </td><td> {{{число избирательных округов9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{мест получено7|}}}{{{мест получено8|}}}{{{мест получено9|}}}| <tr><th>Вырӑн илнӗ</th> <td>{{{мест получено7|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест7|}}}|({{{изменение числа мест7}}})}} }}</td> <td>{{{мест получено8|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест8|}}}|({{{изменение числа мест8}}})}} }}</td> <td>{{{мест получено9|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест9|}}}|({{{изменение числа мест9}}})}} }}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}| <tr><th>Вырӑнсен пурӗ</th> <td>{{{суммарное число мест7|}}} {{#if:{{{изменение числа мест7|}}}|({{{изменение числа мест7}}})}}</td> <td>{{{суммарное число мест8|}}} {{#if:{{{изменение числа мест8|}}}|({{{изменение числа мест8}}})}}</td> <td>{{{суммарное число мест9|}}} {{#if:{{{изменение числа мест9|}}}|({{{изменение числа мест9}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов7|}}}{{{доля голосов7|}}}{{{число голосов8|}}}{{{доля голосов8|}}}{{{число голосов9|}}}{{{доля голосов9|}}}| <tr><th>Сасӑсем</th> <td>{{{число голосов7|}}} {{#if:{{{доля голосов7|}}}|<br>({{{доля голосов7|}}})}}</td> <td>{{{число голосов8|}}} {{#if:{{{доля голосов8|}}}|<br>({{{доля голосов8|}}})}}</td> <td>{{{число голосов9|}}} {{#if:{{{доля голосов9|}}}|<br>({{{доля голосов9|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{повторное число голосов7|}}}{{{повторная доля голосов7|}}}{{{повторное число голосов8|}}}{{{повторная доля голосов8|}}}{{{повторное число голосов9|}}}{{{повторная доля голосов9|}}}| <tr><th>Ҫӗнелнӗ сасӑлаври сасӑсем</th> <td>{{{повторное число голосов7|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов7|}}}|<br>({{{повторная доля голосов7|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов8|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов8|}}}|<br>({{{повторная доля голосов8|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов9|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов9|}}}|<br>({{{повторная доля голосов9|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов во втором туре7|}}}{{{доля голосов во втором туре7|}}}{{{число голосов во втором туре8|}}}{{{доля голосов во втором туре8|}}}{{{число голосов во втором туре9|}}}{{{доля голосов во втором туре9|}}}| <tr><th>Иккмӗш турти сасӑсем</th> <td>{{{число голосов во втором туре7|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре7|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре7|}}})}}</td> <td>{{{число голосов во втором туре8|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре8|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре8|}}})}}</td> <td>{{{число голосов во втором туре9|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре9|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре9|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{повторное число голосов во втором туре7|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре7|}}}{{{повторное число голосов во втором туре8|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре8|}}}{{{повторное число голосов во втором туре9|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре9|}}}| <tr><th>Иккӗмӗш турти ҫӗнелнӗ сасӑсем</th> <td>{{{повторное число голосов во втором туре7|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре7|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре7|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов во втором туре8|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре8|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре8|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов во втором туре9|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре9|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре9|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{изменение доли голосов7|}}}{{{изменение доли голосов8|}}}{{{изменение доли голосов9|}}}| <tr><th>Сасӑсен пайӗн улшӑнӑвӗ</th> <td>{{{изменение доли голосов7|}}} </td><td> {{{изменение доли голосов8|}}} </td><td> {{{изменение доли голосов9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос1 дата|}}}{{{опрос2 дата|}}}{{{опрос3 дата|}}}{{{опрос4 дата|}}}{{{опрос5 дата|}}}| <tr><th colspan="4">Социологин тӗпчевлӗ пӗлӗмӗсем</th></td> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос1 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос1 ссылка|}}}|[{{{опрос1 ссылка}}} {{{опрос1 дата}}}]|{{{опрос1 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос1 за7|}}} </td><td> {{{опрос1 за8|}}} </td><td> {{{опрос1 за9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос2 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос2 ссылка|}}}|[{{{опрос2 ссылка}}} {{{опрос2 дата}}}]|{{{опрос2 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос2 за7|}}} </td><td> {{{опрос2 за8|}}} </td><td> {{{опрос2 за9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос3 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос3 ссылка|}}}|[{{{опрос3 ссылка}}} {{{опрос3 дата}}}]|{{{опрос3 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос3 за7|}}} </td><td> {{{опрос3 за8|}}} </td><td> {{{опрос3 за9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос4 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос4 ссылка|}}}|[{{{опрос4 ссылка}}} {{{опрос4 дата}}}]|{{{опрос4 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос4 за7|}}} </td><td> {{{опрос4 за8|}}} </td><td> {{{опрос4 за9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос5 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос5 ссылка|}}}|[{{{опрос5 ссылка}}} {{{опрос5 дата}}}]|{{{опрос5 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос5 за7|}}} </td><td> {{{опрос5 за8|}}} </td><td> {{{опрос5 за9|}}} </td></tr> }} {{#if:{{{прошлый результат7|}}}{{{прошлый результат8|}}}{{{прошлый результат9|}}}| <tr><th>Иртнӗ пӗтӗмлетӳ</th> <td>{{{прошлый результат7|}}} </td><td> {{{прошлый результат8|}}} </td><td> {{{прошлый результат9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{прошлое число мест7|}}}{{{прошлое число мест8|}}}{{{прошлое число мест9|}}}| <tr><th>Вырӑнсен иртнӗ хисепӗ</th> <td>{{{прошлое число мест7|}}} </td><td> {{{прошлое число мест8|}}} </td><td> {{{прошлое число мест9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{прочие кандидаты|}}}| <tr><td colspan="4"> <hr> </td></tr> <tr><th>Урӑх кандидатсем</th> <td colspan="3" style="text-align:left;">{{{прочие кандидаты}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{прочие партии|}}}| <tr><td colspan="4"> <hr> </td></tr> <tr><th>Урӑх партисем</th> <td colspan="3" style="text-align:left;">{{{прочие партии}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{карта|}}}| <tr><td colspan="4">[[Ӳкерчĕк:{{{карта}}}|center|{{{ширина карты|300px}}}|{{{альт. текст карты|}}}]] {{#if:{{{подпись карты|}}}|<br>{{{подпись карты}}} }}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{карта2|}}}| <tr><td colspan="4"> <hr> [[Ӳкерчĕк:{{{карта2}}}|center|{{{ширина карты2|300px}}}|{{{альт. текст карты2|}}}]] {{#if:{{{подпись карты2|}}}|<br>{{{подпись карты2}}} }}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{результат|}}}| <tr><td colspan="4"> <hr> </td></tr> <tr><th>Суйлавсен пӗтӗмлетӗвӗ</th> <td colspan="3" style="text-align:left;">{{{результат|}}}</td></th> }} <!-- --> </table><noinclude>{{doc}}</noinclude> expg895lu6gnmmdi3mcf40e5l7d7g8f 872857 872855 2026-04-15T19:43:16Z Max Tenche 25572 872857 wikitext text/x-wiki <table class="infobox" data-name="Суйлав карточки"> {{#if:{{{предыдущие|}}}{{{следующие|}}}|<tr><td colspan="4" style="text-align: center;"> <!-- --> {{#if:{{{предыдущие|}}}|{{wikidata|P155|[[{{{предыдущие|}}}|←&nbsp;{{{год предыдущих|}}}]]}}&nbsp;}} <!-- --> {{#if:{{{изображение флага|}}}|[[Файл:{{{изображение флага}}}|border|{{{ширина флага|30px}}}|{{{описание флага|}}}]]|{{Ялав|{{{территория}}}|{{{вариант флага|}}}|размер={{{ширина флага|30px}}} }} }} <!-- --> {{#if:{{{следующие|}}}|&nbsp;{{wikidata|P156|[[{{{следующие|}}}|{{{год следующих|}}}&nbsp;→]]}}}} </td></tr> }} <!-- --><tr><th colspan="4" style="background: #eaecf0; font-size: 125%; font-weight: bold; text-align: center;"><!-- --> {{#if:{{{название|}}}|{{{название}}}|{{PAGENAME}}}} <!-- --> </th></tr> {{#if:{{{подпись названия|}}}| <tr><th colspan="4" style="text-align: center;">'''{{{подпись названия}}}'''</th></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{дата|}}}| <tr><th colspan="4" style="text-align: center;">{{{дата}}}</th></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{явка избирателей|}}}| <tr><th>Суйлакансен килӗвӗ</th> <td colspan="3" style="text-align:left;">{{{явка избирателей}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{портрет1|}}}{{{портрет2|}}}{{{портрет3|}}}| <tr><th></th> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет1|}}} </td> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет2|}}} </td> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{цвет1|}}}{{{цвет2|}}}{{{цвет3|}}}| <tr><th></th> <td>{{#if:{{{цвет1|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет1}}}"></div>}}</td> <td>{{#if:{{{цвет2|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет2}}}"></div>}}</td> <td>{{#if:{{{цвет3|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет3}}}"></div>}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{кандидат1|}}}{{{кандидат2|}}}{{{кандидат3|}}}| <tr><th>Кандидат</th> <td>{{{кандидат1|}}}</td> <td>{{{кандидат2|}}}</td> <td>{{{кандидат3|}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{глава партии1|}}}{{{глава партии2|}}}{{{глава партии3|}}}| <tr><th>Парти пуҫлӑхӗ</th> <td>{{{глава партии1|}}}</td> <td>{{{глава партии2|}}}</td> <td>{{{глава партии3|}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{партия1|}}}{{{партия2|}}}{{{партия3|}}}| <tr><th>Парти</th> <td>{{{партия1|}}} </td><td> {{{партия2|}}} </td><td> {{{партия3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{коалиция1|}}}{{{коалиция2|}}}{{{коалиция3|}}}| <tr><th>Коалици</th> <td>{{{коалиция1|}}} </td><td> {{{коалиция2|}}} </td><td> {{{коалиция3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{глава партии с1|}}}{{{глава партии с2|}}}{{{глава партии с3|}}}| <tr><th>Датӑран парти пуҫлӑхӗ</th> <td>{{{глава партии с1|}}} </td><td> {{{глава партии с2|}}} </td><td> {{{глава партии с3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{родом из1|}}}{{{родом из2|}}}{{{родом из3|}}}| <tr><th>Ҫуралнӑ вырӑн</th> <td>{{{родом из1|}}} </td><td> {{{родом из2|}}} </td><td> {{{родом из3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{округ главы1|}}}{{{округ главы2|}}}{{{округ главы3|}}}| <tr><th>Пуҫлӑхӑн сулавлӑ округӗ</th> <td>{{{округ главы1|}}} </td><td> {{{округ главы2|}}} </td><td> {{{округ главы3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{заместитель1|}}}{{{заместитель2|}}}{{{заместитель3|}}}| <tr><th>{{{заголовок заместителя|Заместитель}}}</th> <td>{{{заместитель1|}}} </td><td> {{{заместитель2|}}} </td><td> {{{заместитель3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{требуется мест1|}}}{{{требуется мест2|}}}{{{требуется мест3|}}}| <tr><th>Вырӑн кирлӗ</th> <td>{{{требуется мест1|}}} </td><td> {{{требуется мест2|}}} </td><td> {{{требуется мест3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов выборщиков1|}}}{{{число голосов выборщиков2|}}}{{{число голосов выборщиков3|}}}| <tr><th>{{{заголовок голосов выборщиков|Число голосов выборщиков}}}</th> <td>{{{число голосов выборщиков1|}}} </td><td> {{{число голосов выборщиков2|}}} </td><td> {{{число голосов выборщиков3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число избирательных округов1|}}}{{{число избирательных округов2|}}}{{{число избирательных округов3|}}}| <tr><th>{{{заголовок числа избирательных округов|Число избирательных округов}}}</th> <td>{{{число избирательных округов1|}}} </td><td> {{{число избирательных округов2|}}} </td><td> {{{число избирательных округов3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{мест получено1|}}}{{{мест получено2|}}}{{{мест получено3|}}}| <tr><th>Вырӑн илнӗ</th> <td>{{{мест получено1|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест1|}}}|({{{изменение числа мест1}}})}} }}</td> <td>{{{мест получено2|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест2|}}}|({{{изменение числа мест2}}})}} }}</td> <td>{{{мест получено3|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест3|}}}|({{{изменение числа мест3}}})}} }}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}| <tr><th>Вырӑнсен пурӗ</th> <td>{{{суммарное число мест1|}}} {{#if:{{{изменение числа мест1|}}}|({{{изменение числа мест1}}})}}</td> <td>{{{суммарное число мест2|}}} {{#if:{{{изменение числа мест2|}}}|({{{изменение числа мест2}}})}}</td> <td>{{{суммарное число мест3|}}} {{#if:{{{изменение числа мест3|}}}|({{{изменение числа мест3}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов1|}}}{{{доля голосов1|}}}{{{число голосов2|}}}{{{доля голосов2|}}}{{{число голосов3|}}}{{{доля голосов3|}}}| <tr><th>Сасӑсем</th> <td>{{{число голосов1|}}} {{#if:{{{доля голосов1|}}}|<br>({{{доля голосов1|}}})}}</td> <td>{{{число голосов2|}}} {{#if:{{{доля голосов2|}}}|<br>({{{доля голосов2|}}})}}</td> <td>{{{число голосов3|}}} {{#if:{{{доля голосов3|}}}|<br>({{{доля голосов3|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{повторное число голосов1|}}}{{{повторная доля голосов1|}}}{{{повторное число голосов2|}}}{{{повторная доля голосов2|}}}{{{повторное число голосов3|}}}{{{повторная доля голосов3|}}}| <tr><th>Ҫӗнелнӗ сасӑлаври сасӑсем</th> <td>{{{повторное число голосов1|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов1|}}}|<br>({{{повторная доля голосов1|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов2|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов2|}}}|<br>({{{повторная доля голосов2|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов3|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов3|}}}|<br>({{{повторная доля голосов3|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов во втором туре1|}}}{{{доля голосов во втором туре1|}}}{{{число голосов во втором туре2|}}}{{{доля голосов во втором туре2|}}}{{{число голосов во втором туре3|}}}{{{доля голосов во втором туре3|}}}| <tr><th>Иккмӗш турти сасӑсем</th> <td>{{{число голосов во втором туре1|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре1|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре1|}}})}}</td> <td>{{{число голосов во втором туре2|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре2|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре2|}}})}}</td> <td>{{{число голосов во втором туре3|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре3|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре3|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{повторное число голосов во втором туре1|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре1|}}}{{{повторное число голосов во втором туре2|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре2|}}}{{{повторное число голосов во втором туре3|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре3|}}}| <tr><th>Иккӗмӗш турти ҫӗнелнӗ сасӑсем</th> <td>{{{повторное число голосов во втором туре1|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре1|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре1|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов во втором туре2|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре2|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре2|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов во втором туре3|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре3|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре3|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{изменение доли голосов1|}}}{{{изменение доли голосов2|}}}{{{изменение доли голосов3|}}}| <tr><th>Сасӑсен пайӗн улшӑнӑвӗ</th> <td>{{{изменение доли голосов1|}}} </td><td> {{{изменение доли голосов2|}}} </td><td> {{{изменение доли голосов3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос1 дата|}}}{{{опрос2 дата|}}}{{{опрос3 дата|}}}{{{опрос4 дата|}}}{{{опрос5 дата|}}}| <tr><th colspan="4">Социологин тӗпчевлӗ пӗлӗмӗсем</th></td> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос1 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос1 ссылка|}}}|[{{{опрос1 ссылка}}} {{{опрос1 дата}}}]|{{{опрос1 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос1 за1|}}} </td><td> {{{опрос1 за2|}}} </td><td> {{{опрос1 за3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос2 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос2 ссылка|}}}|[{{{опрос2 ссылка}}} {{{опрос2 дата}}}]|{{{опрос2 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос2 за1|}}} </td><td> {{{опрос2 за2|}}} </td><td> {{{опрос2 за3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос3 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос3 ссылка|}}}|[{{{опрос3 ссылка}}} {{{опрос3 дата}}}]|{{{опрос3 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос3 за1|}}} </td><td> {{{опрос3 за2|}}} </td><td> {{{опрос3 за3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос4 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос4 ссылка|}}}|[{{{опрос4 ссылка}}} {{{опрос4 дата}}}]|{{{опрос4 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос4 за1|}}} </td><td> {{{опрос4 за2|}}} </td><td> {{{опрос4 за3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос5 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос5 ссылка|}}}|[{{{опрос5 ссылка}}} {{{опрос5 дата}}}]|{{{опрос5 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос5 за1|}}} </td><td> {{{опрос5 за2|}}} </td><td> {{{опрос5 за3|}}} </td></tr> }} {{#if:{{{прошлый результат1|}}}{{{прошлый результат2|}}}{{{прошлый результат3|}}}| <tr><th>Иртнӗ пӗтӗмлетӳ</th> <td>{{{прошлый результат1|}}} </td><td> {{{прошлый результат2|}}} </td><td> {{{прошлый результат3|}}} </td></tr> }} {{#if:{{{прошлое число мест1|}}}{{{прошлое число мест2|}}}{{{прошлое число мест3|}}}| <tr><th>Вырӑнсен иртнӗ хисепӗ</th> <td>{{{прошлое число мест1|}}} </td><td> {{{прошлое число мест2|}}} </td><td> {{{прошлое число мест3|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{портрет4|}}}{{{портрет5|}}}{{{портрет6|}}}| <tr><th></th> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет4|}}} </td> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет5|}}} </td> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{цвет4|}}}{{{цвет5|}}}{{{цвет6|}}}| <tr><th></th> <td>{{#if:{{{цвет4|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет4}}}"></div>}}</td> <td>{{#if:{{{цвет5|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет5}}}"></div>}}</td> <td>{{#if:{{{цвет6|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет6}}}"></div>}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{кандидат4|}}}{{{кандидат5|}}}{{{кандидат6|}}}| <tr><th>Кандидат</th> <td>{{{кандидат4|}}}</td> <td>{{{кандидат5|}}}</td> <td>{{{кандидат6|}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{глава партии4|}}}{{{глава партии5|}}}{{{глава партии6|}}}| <tr><th>Парти пуҫлӑхӗ</th> <td>{{{глава партии4|}}}</td> <td>{{{глава партии5|}}}</td> <td>{{{глава партии6|}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{партия4|}}}{{{партия5|}}}{{{партия6|}}}| <tr><th>Парти</th> <td>{{{партия4|}}} </td><td> {{{партия5|}}} </td><td> {{{партия6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{коалиция4|}}}{{{коалиция5|}}}{{{коалиция6|}}}| <tr><th>Коалици</th> <td>{{{коалиция4|}}} </td><td> {{{коалиция5|}}} </td><td> {{{коалиция6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{глава партии с4|}}}{{{глава партии с5|}}}{{{глава партии с6|}}}| <tr><th>Датӑран парти пуҫлӑхӗ</th> <td>{{{глава партии с4|}}} </td><td> {{{глава партии с5|}}} </td><td> {{{глава партии с6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{родом из4|}}}{{{родом из5|}}}{{{родом из6|}}}| <tr><th>Ҫуралнӑ вырӑн</th> <td>{{{родом из4|}}} </td><td> {{{родом из5|}}} </td><td> {{{родом из6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{округ главы4|}}}{{{округ главы5|}}}{{{округ главы6|}}}| <tr><th>Пуҫлӑхӑн суйлавлӑ округӗ</th> <td>{{{округ главы4|}}} </td><td> {{{округ главы5|}}} </td><td> {{{округ главы6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{заместитель4|}}}{{{заместитель5|}}}{{{заместитель6|}}}| <tr><th>{{{заголовок заместителя|Заместитель}}}</th> <td>{{{заместитель4|}}} </td><td> {{{заместитель5|}}} </td><td> {{{заместитель6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{требуется мест4|}}}{{{требуется мест5|}}}{{{требуется мест6|}}}| <tr><th>Вырӑн кирлӗ</th> <td>{{{требуется мест4|}}} </td><td> {{{требуется мест5|}}} </td><td> {{{требуется мест6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов выборщиков4|}}}{{{число голосов выборщиков5|}}}{{{число голосов выборщиков6|}}}| <tr><th>{{{заголовок голосов выборщиков|Число голосов выборщиков}}}</th> <td>{{{число голосов выборщиков4|}}} </td><td> {{{число голосов выборщиков5|}}} </td><td> {{{число голосов выборщиков6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число избирательных округов4|}}}{{{число избирательных округов5|}}}{{{число избирательных округов6|}}}| <tr><th>{{{заголовок числа избирательных округов|Число избирательных округов}}}</th> <td>{{{число избирательных округов4|}}} </td><td> {{{число избирательных округов5|}}} </td><td> {{{число избирательных округов6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{мест получено4|}}}{{{мест получено5|}}}{{{мест получено6|}}}| <tr><th>Вырӑн илнӗ</th> <td>{{{мест получено4|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест4|}}}|({{{изменение числа мест4}}})}} }}</td> <td>{{{мест получено5|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест5|}}}|({{{изменение числа мест5}}})}} }}</td> <td>{{{мест получено6|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест6|}}}|({{{изменение числа мест6}}})}} }}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}| <tr><th>Вырӑнсен пурӗ</th> <td>{{{суммарное число мест4|}}} {{#if:{{{изменение числа мест4|}}}|({{{изменение числа мест4}}})}}</td> <td>{{{суммарное число мест5|}}} {{#if:{{{изменение числа мест5|}}}|({{{изменение числа мест5}}})}}</td> <td>{{{суммарное число мест6|}}} {{#if:{{{изменение числа мест6|}}}|({{{изменение числа мест6}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов4|}}}{{{доля голосов4|}}}{{{число голосов5|}}}{{{доля голосов5|}}}{{{число голосов6|}}}{{{доля голосов6|}}}| <tr><th>Сасӑсем</th> <td>{{{число голосов4|}}} {{#if:{{{доля голосов4|}}}|<br>({{{доля голосов4|}}})}}</td> <td>{{{число голосов5|}}} {{#if:{{{доля голосов5|}}}|<br>({{{доля голосов5|}}})}}</td> <td>{{{число голосов6|}}} {{#if:{{{доля голосов6|}}}|<br>({{{доля голосов6|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{повторное число голосов4|}}}{{{повторная доля голосов4|}}}{{{повторное число голосов5|}}}{{{повторная доля голосов5|}}}{{{повторное число голосов6|}}}{{{повторная доля голосов6|}}}| <tr><th>Ҫӗнелнӗ сасӑлаври сасӑсем</th> <td>{{{повторное число голосов4|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов4|}}}|<br>({{{повторная доля голосов4|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов5|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов5|}}}|<br>({{{повторная доля голосов5|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов6|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов6|}}}|<br>({{{повторная доля голосов6|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов во втором туре4|}}}{{{доля голосов во втором туре4|}}}{{{число голосов во втором туре5|}}}{{{доля голосов во втором туре5|}}}{{{число голосов во втором туре6|}}}{{{доля голосов во втором туре6|}}}| <tr><th>Иккмӗш турти сасӑсем</th> <td>{{{число голосов во втором туре4|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре4|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре4|}}})}}</td> <td>{{{число голосов во втором туре5|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре5|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре5|}}})}}</td> <td>{{{число голосов во втором туре6|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре6|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре6|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{повторное число голосов во втором туре4|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре4|}}}{{{повторное число голосов во втором туре5|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре5|}}}{{{повторное число голосов во втором туре6|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре6|}}}| <tr><th>Иккӗмӗш турти ҫӗнелнӗ сасӑсем</th> <td>{{{повторное число голосов во втором туре4|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре4|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре4|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов во втором туре5|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре5|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре5|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов во втором туре6|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре6|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре6|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{изменение доли голосов4|}}}{{{изменение доли голосов5|}}}{{{изменение доли голосов6|}}}| <tr><th>Сасӑсен пайӗн улшӑнӑвӗ</th> <td>{{{изменение доли голосов4|}}} </td><td> {{{изменение доли голосов5|}}} </td><td> {{{изменение доли голосов6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос1 дата|}}}{{{опрос2 дата|}}}{{{опрос3 дата|}}}{{{опрос4 дата|}}}{{{опрос5 дата|}}}| <tr><th colspan="4">Социологин тӗпчевлӗ пӗлӗмӗсем</th></td> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос1 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос1 ссылка|}}}|[{{{опрос1 ссылка}}} {{{опрос1 дата}}}]|{{{опрос1 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос1 за4|}}} </td><td> {{{опрос1 за5|}}} </td><td> {{{опрос1 за6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос2 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос2 ссылка|}}}|[{{{опрос2 ссылка}}} {{{опрос2 дата}}}]|{{{опрос2 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос2 за4|}}} </td><td> {{{опрос2 за5|}}} </td><td> {{{опрос2 за6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос3 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос3 ссылка|}}}|[{{{опрос3 ссылка}}} {{{опрос3 дата}}}]|{{{опрос3 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос3 за4|}}} </td><td> {{{опрос3 за5|}}} </td><td> {{{опрос3 за6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос4 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос4 ссылка|}}}|[{{{опрос4 ссылка}}} {{{опрос4 дата}}}]|{{{опрос4 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос4 за4|}}} </td><td> {{{опрос4 за5|}}} </td><td> {{{опрос4 за6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос5 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос5 ссылка|}}}|[{{{опрос5 ссылка}}} {{{опрос5 дата}}}]|{{{опрос5 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос5 за4|}}} </td><td> {{{опрос5 за5|}}} </td><td> {{{опрос5 за6|}}} </td></tr> }} {{#if:{{{прошлый результат4|}}}{{{прошлый результат5|}}}{{{прошлый результат6|}}}| <tr><th>Иртнӗ пӗтӗмлетӳ</th> <td>{{{прошлый результат4|}}} </td><td> {{{прошлый результат5|}}} </td><td> {{{прошлый результат6|}}} </td></tr> }} {{#if:{{{прошлое число мест4|}}}{{{прошлое число мест5|}}}{{{прошлое число мест6|}}}| <tr><th>Вырӑнсен иртнӗ хисепӗ</th> <td>{{{прошлое число мест4|}}} </td><td> {{{прошлое число мест5|}}} </td><td> {{{прошлое число мест6|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{портрет7|}}}{{{портрет8|}}}{{{портрет9|}}}| <tr><th></th> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет7|}}} </td> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет8|}}} </td> <td style="text-align:center; vertical-align:middle;"> {{{портрет9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{цвет7|}}}{{{цвет8|}}}{{{цвет9|}}}| <tr><th></th> <td>{{#if:{{{цвет7|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет7}}}"></div>}}</td> <td>{{#if:{{{цвет8|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет8}}}"></div>}}</td> <td>{{#if:{{{цвет9|}}}|<div style="border-bottom:6px solid {{{цвет9}}}"></div>}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{кандидат7|}}}{{{кандидат8|}}}{{{кандидат9|}}}| <tr><th>Кандидат</th> <td>{{{кандидат7|}}}</td> <td>{{{кандидат8|}}}</td> <td>{{{кандидат9|}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{глава партии7|}}}{{{глава партии8|}}}{{{глава партии9|}}}| <tr><th>Парти пуҫлӑхӗ</th> <td>{{{глава партии7|}}}</td> <td>{{{глава партии8|}}}</td> <td>{{{глава партии9|}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{партия7|}}}{{{партия8|}}}{{{партия9|}}}| <tr><th>Парти</th> <td>{{{партия7|}}} </td><td> {{{партия8|}}} </td><td> {{{партия9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{коалиция7|}}}{{{коалиция8|}}}{{{коалиция9|}}}| <tr><th>Коалици</th> <td>{{{коалиция7|}}} </td><td> {{{коалиция8|}}} </td><td> {{{коалиция9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{глава партии с7|}}}{{{глава партии с8|}}}{{{глава партии с9|}}}| <tr><th>Датӑран парти пуҫлӑхӗ</th> <td>{{{глава партии с7|}}} </td><td> {{{глава партии с8|}}} </td><td> {{{глава партии с9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{родом из7|}}}{{{родом из8|}}}{{{родом из9|}}}| <tr><th>Ҫуралнӑ вырӑн</th> <td>{{{родом из7|}}} </td><td> {{{родом из8|}}} </td><td> {{{родом из9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{округ главы7|}}}{{{округ главы8|}}}{{{округ главы9|}}}| <tr><th>Пуҫлӑхӑн суйлавлӑ округӗ</th> <td>{{{округ главы7|}}} </td><td> {{{округ главы8|}}} </td><td> {{{округ главы9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{заместитель7|}}}{{{заместитель8|}}}{{{заместитель9|}}}| <tr><th>{{{заголовок заместителя|Заместитель}}}</th> <td>{{{заместитель7|}}} </td><td> {{{заместитель8|}}} </td><td> {{{заместитель9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{требуется мест7|}}}{{{требуется мест8|}}}{{{требуется мест9|}}}| <tr><th>Вырӑн кирлӗ</th> <td>{{{требуется мест7|}}} </td><td> {{{требуется мест8|}}} </td><td> {{{требуется мест9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов выборщиков7|}}}{{{число голосов выборщиков8|}}}{{{число голосов выборщиков9|}}}| <tr><th>{{{заголовок голосов выборщиков|Число голосов выборщиков}}}</th> <td>{{{число голосов выборщиков7|}}} </td><td> {{{число голосов выборщиков8|}}} </td><td> {{{число голосов выборщиков9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число избирательных округов7|}}}{{{число избирательных округов8|}}}{{{число избирательных округов9|}}}| <tr><th>{{{заголовок числа избирательных округов|Число избирательных округов}}}</th> <td>{{{число избирательных округов7|}}} </td><td> {{{число избирательных округов8|}}} </td><td> {{{число избирательных округов9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{мест получено7|}}}{{{мест получено8|}}}{{{мест получено9|}}}| <tr><th>Вырӑн илнӗ</th> <td>{{{мест получено7|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест7|}}}|({{{изменение числа мест7}}})}} }}</td> <td>{{{мест получено8|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест8|}}}|({{{изменение числа мест8}}})}} }}</td> <td>{{{мест получено9|}}} {{#if:{{{суммарное число мест1|}}}{{{суммарное число мест2|}}}{{{суммарное число мест3|}}}{{{суммарное число мест4|}}}{{{суммарное число мест5|}}}{{{суммарное число мест6|}}}{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}||{{#if:{{{изменение числа мест9|}}}|({{{изменение числа мест9}}})}} }}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{суммарное число мест7|}}}{{{суммарное число мест8|}}}{{{суммарное число мест9|}}}| <tr><th>Вырӑнсен пурӗ</th> <td>{{{суммарное число мест7|}}} {{#if:{{{изменение числа мест7|}}}|({{{изменение числа мест7}}})}}</td> <td>{{{суммарное число мест8|}}} {{#if:{{{изменение числа мест8|}}}|({{{изменение числа мест8}}})}}</td> <td>{{{суммарное число мест9|}}} {{#if:{{{изменение числа мест9|}}}|({{{изменение числа мест9}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов7|}}}{{{доля голосов7|}}}{{{число голосов8|}}}{{{доля голосов8|}}}{{{число голосов9|}}}{{{доля голосов9|}}}| <tr><th>Сасӑсем</th> <td>{{{число голосов7|}}} {{#if:{{{доля голосов7|}}}|<br>({{{доля голосов7|}}})}}</td> <td>{{{число голосов8|}}} {{#if:{{{доля голосов8|}}}|<br>({{{доля голосов8|}}})}}</td> <td>{{{число голосов9|}}} {{#if:{{{доля голосов9|}}}|<br>({{{доля голосов9|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{повторное число голосов7|}}}{{{повторная доля голосов7|}}}{{{повторное число голосов8|}}}{{{повторная доля голосов8|}}}{{{повторное число голосов9|}}}{{{повторная доля голосов9|}}}| <tr><th>Ҫӗнелнӗ сасӑлаври сасӑсем</th> <td>{{{повторное число голосов7|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов7|}}}|<br>({{{повторная доля голосов7|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов8|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов8|}}}|<br>({{{повторная доля голосов8|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов9|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов9|}}}|<br>({{{повторная доля голосов9|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{число голосов во втором туре7|}}}{{{доля голосов во втором туре7|}}}{{{число голосов во втором туре8|}}}{{{доля голосов во втором туре8|}}}{{{число голосов во втором туре9|}}}{{{доля голосов во втором туре9|}}}| <tr><th>Иккмӗш турти сасӑсем</th> <td>{{{число голосов во втором туре7|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре7|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре7|}}})}}</td> <td>{{{число голосов во втором туре8|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре8|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре8|}}})}}</td> <td>{{{число голосов во втором туре9|}}} {{#if:{{{доля голосов во втором туре9|}}}|<br>({{{доля голосов во втором туре9|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{повторное число голосов во втором туре7|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре7|}}}{{{повторное число голосов во втором туре8|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре8|}}}{{{повторное число голосов во втором туре9|}}}{{{повторная доля голосов во втором туре9|}}}| <tr><th>Иккӗмӗш турти ҫӗнелнӗ сасӑсем</th> <td>{{{повторное число голосов во втором туре7|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре7|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре7|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов во втором туре8|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре8|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре8|}}})}}</td> <td>{{{повторное число голосов во втором туре9|}}} {{#if:{{{повторная доля голосов во втором туре9|}}}|<br>({{{повторная доля голосов во втором туре9|}}})}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{изменение доли голосов7|}}}{{{изменение доли голосов8|}}}{{{изменение доли голосов9|}}}| <tr><th>Сасӑсен пайӗн улшӑнӑвӗ</th> <td>{{{изменение доли голосов7|}}} </td><td> {{{изменение доли голосов8|}}} </td><td> {{{изменение доли голосов9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос1 дата|}}}{{{опрос2 дата|}}}{{{опрос3 дата|}}}{{{опрос4 дата|}}}{{{опрос5 дата|}}}| <tr><th colspan="4">Социологин тӗпчевлӗ пӗлӗмӗсем</th></td> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос1 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос1 ссылка|}}}|[{{{опрос1 ссылка}}} {{{опрос1 дата}}}]|{{{опрос1 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос1 за7|}}} </td><td> {{{опрос1 за8|}}} </td><td> {{{опрос1 за9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос2 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос2 ссылка|}}}|[{{{опрос2 ссылка}}} {{{опрос2 дата}}}]|{{{опрос2 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос2 за7|}}} </td><td> {{{опрос2 за8|}}} </td><td> {{{опрос2 за9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос3 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос3 ссылка|}}}|[{{{опрос3 ссылка}}} {{{опрос3 дата}}}]|{{{опрос3 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос3 за7|}}} </td><td> {{{опрос3 за8|}}} </td><td> {{{опрос3 за9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос4 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос4 ссылка|}}}|[{{{опрос4 ссылка}}} {{{опрос4 дата}}}]|{{{опрос4 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос4 за7|}}} </td><td> {{{опрос4 за8|}}} </td><td> {{{опрос4 за9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{опрос5 дата|}}}| <tr><th>{{#if:{{{опрос5 ссылка|}}}|[{{{опрос5 ссылка}}} {{{опрос5 дата}}}]|{{{опрос5 дата}}} }}</th> <td> {{{опрос5 за7|}}} </td><td> {{{опрос5 за8|}}} </td><td> {{{опрос5 за9|}}} </td></tr> }} {{#if:{{{прошлый результат7|}}}{{{прошлый результат8|}}}{{{прошлый результат9|}}}| <tr><th>Иртнӗ пӗтӗмлетӳ</th> <td>{{{прошлый результат7|}}} </td><td> {{{прошлый результат8|}}} </td><td> {{{прошлый результат9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{прошлое число мест7|}}}{{{прошлое число мест8|}}}{{{прошлое число мест9|}}}| <tr><th>Вырӑнсен иртнӗ хисепӗ</th> <td>{{{прошлое число мест7|}}} </td><td> {{{прошлое число мест8|}}} </td><td> {{{прошлое число мест9|}}} </td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{прочие кандидаты|}}}| <tr><td colspan="4"> <hr> </td></tr> <tr><th>Урӑх кандидатсем</th> <td colspan="3" style="text-align:left;">{{{прочие кандидаты}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{прочие партии|}}}| <tr><td colspan="4"> <hr> </td></tr> <tr><th>Урӑх партисем</th> <td colspan="3" style="text-align:left;">{{{прочие партии}}}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{карта|}}}| <tr><td colspan="4">[[Ӳкерчĕк:{{{карта}}}|center|{{{ширина карты|300px}}}|{{{альт. текст карты|}}}]] {{#if:{{{подпись карты|}}}|<br>{{{подпись карты}}} }}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{карта2|}}}| <tr><td colspan="4"> <hr> [[Ӳкерчĕк:{{{карта2}}}|center|{{{ширина карты2|300px}}}|{{{альт. текст карты2|}}}]] {{#if:{{{подпись карты2|}}}|<br>{{{подпись карты2}}} }}</td></tr> }} <!-- --> {{#if:{{{результат|}}}| <tr><td colspan="4"> <hr> </td></tr> <tr><th>Суйлавсен пӗтӗмлетӗвӗ</th> <td colspan="3" style="text-align:left;">{{{результат|}}}</td></th> }} <!-- --> </table><noinclude>{{doc}}</noinclude> f2ukulqjjahbis2qnga5twepqdckbes 0 129609 872858 872827 2026-04-15T19:50:54Z Max Tenche 25572 йӑнӑшсем 872858 wikitext text/x-wiki {{Суйлав карточки |название = Венгрири парламент суйлавӗ |подпись названия = 2026 ҫулхи Венгрири парламент суйлавӗ<br><small>{{lang-hu|(2026-os magyarországi országgyűlési választás)}}<small/> |дата = {{Кӗске дата|2026|04|12}} |предыдущие = Венгрири парламент суйлавӗ (2022) |год предыдущих = 2022 |следующие = Венгрири парламент суйлавӗ (2030) |год следующих = 2030 <!-- для флага --> |территория = Венгри |явка избирателей = 79.55% <!-- кандидат № 1--> |портрет1 = [[File:Peter-Magyar-Budapest-15-03-2026 (cropped).jpg|160x160px|class=notpageimage]] |цвет1 = #8de8fe |кандидат1 = [[Мадьяр Петер|Петер Мадьяр]] |партия1 = [[Тиса (парти)|Сумлӑхпа ирӗклӗх партийӗ]] |глава партии с1 = {{Кӗске дата|2024|07|22}} |коалиция1 = |прошлый результат1 = ''ҫӗнӗ парти'' |прошлое число мест1 = |мест получено1 = 137 |суммарное число мест1 = |изменение числа мест1 = |число голосов1 =3,079,646 |доля голосов1 =54.41% |изменение доли голосов1 = <!-- кандидат № 2--> |портрет2 = [[Ӳкерчĕк:Viktor Orbán, 2025.06.26 (02) (cropped).jpg|160x160px|class=notpageimage]] |цвет2 = #ff6a00 |кандидат2 = [[Орбан Виктор|Виктор Орбан]] |партия2 = [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] |коалиция2 = [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ|Фидес]] — [[Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗ (Венгри)|ХДХП]] |глава партии с2 = {{Кӗске дата|2003|05|17}} |прошлый результат2 = 54,13 % |прошлое число мест2 = 135 |мест получено2 = 56 |суммарное число мест2 = |изменение числа мест2 ={{ӳкни}} 79 |число голосов2 =2,138,002 |доля голосов2 =37.77% |изменение доли голосов2 = <!-- кандидат № 3 --> |портрет3 = [[Ӳкерчĕк:Toroczkai László 2024 (cropped).jpg|160x160px|class=notpageimage]] |цвет3 = #688d1b |кандидат3 = [[Тороцкаи Ласло|Ласло Тороцкаи]] |партия3 = [[Тӑван ҫӗршывӑмӑрӑн юхӑмӗ]] |коалиция3 = |глава партии с3 = {{Кӗске дата|2018|06|23}} |прошлый результат3 = 5,88 % |прошлое число мест3 = 6 |мест получено3 = 6 |суммарное число мест3 = |изменение числа мест3 = {{улшӑну ҫук}} 0 |число голосов3 = 330,867 |доля голосов3 = 5.85% |изменение доли голосов3 = |прочие партии = [[Демократиллӗ коалици (Венгри)|Демократиллӗ коалици]] * [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]] |карта = 2026 Hungarian parliamentary election.svg |ширина карты = 400px |альт. текст карты = |подпись карты = суйлав пӗтӗмлетӗвӗсем |карта2 = |ширина карты2 = |альт. текст карты2 = |подпись карты2 = |результат = }} '''[[Венгри]]ри {{Тулли дата|2026|04|12}} парламент суйлавӗ''' ({{lang-hu|2026-os magyarországi országgyűlési választás}}). [[1990]] ҫулта ирӗклӗ суйлав йӗрки ҫӗнӗрен пуҫланӑранпа ку парламент суйлавӗ 10-мӗш пулнӑ<ref name="эпньюс">{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Hungary sets April 12 election date as Orbán faces tough challenge |url=https://apnews.com/article/hungary-election-scheduled-orban-challenge-magyar-71b54205f00252ca7c466eb5407a2aa1 |access-date=13 January 2026 |website=AP News |language=en}}</ref>. Оппозици [[Тиса (парти)|Тиса партийӗ]], унӑн лидерӗпе [[Фидес]]ӗн ӗлӗкхи пайташӗпе тата [[Европа парламенчӗ]]н депутачӗпе, [[Петер Мадьяр]]па ку суйлавра ҫӗнтернӗ тата [[Венгри премьер-министрӗ|премьер-министрӗн]] [[Виктор Орбан]]ӑн [[Фидес]] — [[Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗ (Венгри)|ХДХП]] ерсте пырӑвне аркатса тӑкнӑ тата [[Виктор Орбан вӑхӑтӗнчи Венгри|Орбанӑн 16 ҫуллӑ тапхӑрне]] вӗҫленӗ. Тиса сасӑсен икӗ виҫҫӗмӗш пайне илнӗрен [[абсолютлӑ нумайрахӑш]] илнӗ тата [[Венгри конституцийӗ|конституцие]] улӑштарма пултарать. == Истори умӗн == === 2022 ҫулхи суйлав === {{Тулли дата|2022|04|3}}, халӑх сасӑлавӗн 54,13% пухса, [[1990|1990 ҫултанпа]] пур партирен те, альянсран та [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ|Фидес]] — [[Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗ (Венгри)|ХДХП]] чи пысӑк сасӑ пайне илнӗ. Вӑл тӑваттӑмӗш хут икӗ виҫҫӗмӗшӗ пайне ҫӗнсе илнӗ. «[[Венгришӗн Пӗрлешнӗ]]» альянс питӗ сахал пурӑннӑ тата арканнӑ; унӑн пайташӗсем [[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗн]] уйрӑм политикӑллӑ ушкӑнӗсене ларнӑ. Ытти пӗчӗк партисенчен [[Тӑван ҫӗршывӑмӑрӑн юхӑмӗ]] ҫеҫ пухӑва кӗме пултарнӑ, Венгр [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]] вара кӗмен<ref>{{cite web |date=3 April 2022 |title=Nemzeti Választási Iroda |url=https://vtr.valasztas.hu/ogy2022 |website=valasztas.hu}}</ref>. Суйлав хыҫҫӑн [[Демократиллӗ коалици (Венгри)|Демократиллӗ коалици]] кӑна Фидес шайӗнчи, ыйтӑмри икӗ паллӑллӑ пӗтӗмлетӳсем илме пултарнӑ, анчах ҫапах та ертсе пыракан партирен чылай кая юлнӑ<ref>{{cite web |date=16 September 2022 |title=Árnyékkormányt alakít Dobrev Klára |url=https://telex.hu/belfold/2022/09/16/gyurcsany-ferenc-dk-rendkivuli-sajtotajekoztato-felkeszultunk |website=telex.hu}}</ref><ref>{{cite web |date=6 February 2023 |title=Molnár Csaba: Egy dolgot nem próbált még az ellenzék 2010 óta, hogy legyen egy domináns párt |url=https://telex.hu/belfold/2023/02/06/molnar-csaba-dk-partizan-interju-gyurcsany-ferenc |website=telex.hu}}</ref>. Оппозици юхӑнса кайнӑ тата пӗрлешме пултарайман. Фидессӗр пуҫне, Венгрири популярлӑха кура Демократиллӗ коалици ҫӗҫ юлнӑ, анчах Фидес лидерӗн [[Орбан Виктор|Виктор Орбана]] хирӗҫ тӑвас тесе вӑл лайӑх вӑйлӑ пулман. [[2022|2022 ҫултан]] пуҫласа [[Европа парламенчӗ]] Венгрие "электораллӑ автократин гибридлӗ тытӑмӗ" каланӑ тата Венгри тӗлӗшпе [[Европа Пӗрлешӗвӗн килӗшӗвӗн 7-мӗш статья]] усӑ курать (европа хаклӑхне пӑсни).<ref>{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2022-0217_EN.html |title=INTERIM REPORT on the proposal for a Council decision determining, pursuant to Article 7(1) of the Treaty on European Union, the existence of a clear risk of a serious breach by Hungary of the values on which the Union is founded |author=Committee on Civil Liberties, Justice and Home Affairs |date=25 July 2022 |publisher=European Parliament |access-date=14 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321060050/https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2022-0217_EN.html |archive-date=21 March 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2024 |title=The Hungarian government threatens EU values, institutions, and funds, MEPs say &#124; News &#124; European Parliament |url=https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20240112IPR16780/the-hungarian-government-threatens-eu-values-institutions-and-funds-meps-say |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202105300/https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20240112IPR16780/the-hungarian-government-threatens-eu-values-institutions-and-funds-meps-say |archive-date=2 February 2024 |access-date=14 February 2024 |website=europarl.europa.eu}}</ref>. [[2024|2024 ҫулта]] сасӑсен ытлашӗпе Европа парламенчӗн депутачӗсем [[Европа Пӗрлешӗвӗн канашӗ]]нчи Венгрин сассин тивӗҫне чарма чӗннӗ<ref>{{Cite web |last=Wax |first=Eddy |date=18 January 2024 |title=EU Parliament calls to strip Hungary of voting rights in rule-of-law clash |url=https://www.politico.eu/article/european-parliament-hungary-voting-rights-rule-of-law-viktor-orban/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131044947/https://www.politico.eu/article/european-parliament-hungary-voting-rights-rule-of-law-viktor-orban/ |archive-date=31 January 2024 |access-date=14 February 2024 |website=Politico}}</ref>. === Тиса чӗрӗлӗвӗ === {{Тулли дата|2024|02|2}} [[Венгри президенчӗ]] [[Новак Каталин|Каталин Новак]] [[2024|иртнӗ ҫулхи]] [[ака уйӑхӗ]]нче педофили ӗҫӗпе ҫыхӑннӑ преступнике каҫарнине пула паллӑ пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web |date=14 February 2024 |title=Children's home crisis threatens very foundation of Orban regime, say analysts |url=https://www.intellinews.com/children-s-home-crisis-threatens-very-foundation-of-orban-regime-say-analysts-312370/ |access-date=30 March 2024 |website=www.intellinews.com |language=en}}</ref>. Ҫак [[Каталин Новакӑн президентлӗ каҫарнине пула харкашу|харкашӑва]] пула Новака тата каҫару ыйтӑвӗ алӑ пуснӑ унӑн юстици министрӗ [[Варга Джудит|Джудит Варгӑна]] ӗҫрен кӑларма хистенӗ<ref name=":2">{{Cite news |last=Thorpe |first=Nick |date=10 February 2024 |title=Hungarian President Katalin Novak resigns over child-abuse pardon scandal |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68264363 |access-date=27 March 2024 |work=[[BBC]] |language=en-GB}}</ref>. Кун хыҫҫӑн, Варгӑн иртнӗ упӑшки [[Мадьяр Петер|Петер Мадьяр]] [[Facebook]]-ра вӑл патшалӑх ӗҫӗнчен тухни ҫинчен пӗлтернӗ. Юлашки ҫулсенчи Орбан влаҫӗн тӗп шухӑшӗ — «националлӑ, суверенлӗ, буржуаллӑ Венгри» — ахаль «политикӑллӑ продукт» пулса тӑнӑ, тата Орбан валли пысӑк коррупцин пытарӑвӗпе тӗрӗс ҫынсене пуянлӑх куҫарӑвӗн тӗллевӗ кӑна кирлӗ, Мадьяр ҫырса хушнӑ<ref>{{Cite web |date=10 February 2024 |title=Varga Judit volt férje: Egy percig sem akarok olyan rendszer részese lenni, amelyben Tónik, Ádámok és Barbarák vígan röhöghetnek a markukba |url=https://telex.hu/belfold/2024/02/10/magyar-peter-varga-judit-volt-ferje-lemondas-ner-rogan-antal |access-date=30 March 2024 |website=telex |language=hu}}</ref>. {{Тулли дата|2024|03|15}} политикӑна суннӑ таврӑнманлӑха пӑхмасӑр, [[Будапешт]]ри ирттернӗ нумай пинлӗ митингре Петер Мадьяр ҫӗнӗ политика партийӗ йӗркелени ҫинчен пӗлтернӗ<ref>{{Cite web |date=26 March 2024 |title=Thousands protest in Budapest as Orban embroiled in corruption scandal |url=https://www.euronews.com/2024/03/26/hungarian-whistleblower-releases-audio-suggesting-corruption-in-embattled-orban-government |access-date=30 March 2024 |website=euronews |language=en}}</ref>. Ҫав уйӑхра йӗркеленӗ ыйтӑмсем тӑрӑх, Мадьяр суйлава хутшӑнсан ҫуйлавҫӑсен 15% яхӑн уншӑн «шанчӑклӑ е питӗ шанчӑклӑ» сасӑлама хатӗр<ref>{{Cite web |date=18 March 2024 |title=In Hungary, Scandal and Crisis Suddenly Energize the Opposition |url=https://www.thebulwark.com/p/hungary-orban-scandal-crisis-peter-magyar |access-date=18 March 2024 |website=thebulwark |language=en}}</ref>. {{Тулли дата|2024|04|10}} [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2024)|Европа парламентне]] те, [[Будапешт пухӑвӗн суйлавӗ (2024)|Будапешт пухӑвне]] те паллӑ мар [[Тиса (парти)|Сумлӑхпа ирӗклӗх партийӗ (Тиса)]] суйланма хӑй хатӗрлӗхӗ ҫинчен пӗлтернӗ. Тиса сасӑсен 30% яхӑн илнӗрен 2-мӗш вырӑна тухнӑ (1-мӗшре Фидес юлнӑ). Урӑх оппозици партийӗсем ӳкнӗрен Венгрин шалти политикинчи лару-тӑру питӗ улшӑннӑ. Хушӑри суйлав хыҫҫӑн, ҫул вӗҫне тухса Тиса чи популярлӑ парти пулса тӑнӑ. Фидес ертсе пырӑвне улӑштарас тесе темле пӗчӗк оппозици партийӗсем суйлава хутшӑнма мар каланӑ<ref>{{Cite web |date=23 October 2024 |title=Magyar Péter: Történelmet írunk, 18 éve nem volt ilyen |url=https://24.hu/kozelet/2024/10/23/magyar-peter-tisza-part-kozvelemeny-kutatas-21-kutatointezet-vezetes/ |access-date=23 October 2024 |website=24.hu |language=hu}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 June 2025 |title=Silence engulfs pro-government polling institutions |url=https://24.hu/belfold/2025/06/25/government-aligned-polling-institutions-silence/ |access-date=24 September 2025 |website=24.hu |language=hu}}</ref>. Ҫӗнӗ суйлава хутшӑнас тесе [[2025|2025 ҫул]] вӗҫӗнче Тиса малтанлӑх суйлавӗнче 106-ран 103 кандидат пуҫтарнӑ<ref>{{Cite web |date=28 November 2025 |title=Nézze meg térképen, ki lesz a Tisza Párt jelöltje az ön körzetében! |url=https://telex.hu/belfold/2025/11/28/terkepen-a-tisza-part-egyeni-jeloltjei |access-date=28 November 2025 |website=telex.hu |language=hu}}</ref>. === Парламентри оппозоци коллапсӗ === Каталин Новакӑн президентлӗ каҫарӑвӗн харкашӑвӗччен Венгрири чи вӑйлӑ оппозици партийӗ центрлӗ-сулахай [[Демократиллӗ коалици (Венгри)|Демократиллӗ коалици]] шутланнӑ: [[2022|2022 ҫулхи]] [[авӑн уйӑхӗ]]нче унӑн лидерлекен пайташӗ [[Добрев Клара|Клара Добрев]] пӗр партиллӗ [[Клара Добревӗн мӗлкеллӗ кабинечӗ|мӗлкеллӗ кабинет]] туса хунӑ. Мӗлкери кабинетӗн туни ытти оппозици партийӗсене ДК-ӑн тӗп ролне кӑтартнӑ<ref>{{Cite web |last=Kósa |first=András |date=21 December 2023 |title=2023: A Momentum küzdelme az üvegplafonnal |url=https://www.szabadeuropa.hu/a/a-momentum-kuzdelme-az-uvegplafonnal-2023/32741898.html |accessdate=23 February 2026 |work=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |language=hu}}</ref>. Анчах малалла ҫулсем ДК-ӑн рейтингӗн пысӑк мар шайӗ тата унӑн пулӑшнин 15-20% ҫӗҫ уҫса кӑтартнӑ<ref>{{Cite web |last1=Nótin |first1=Tamás |last2=Sándor Márton |first2=Németh |date=19 September 2022 |title=Ők Dobrev Klára árnyékkormányának árnyékminiszterei |url=https://index.hu/belfold/2022/09/19/arnyekkormany-dobrev-klara-demokratikus-koalicio-arnyekminiszterek/ |accessdate=23 February 2026 |work=[[Index (Hungarian website)|index.hu]] |language=hu}}</ref>. [[Моментум юхӑмӗпе]] [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]]семсӗр пуҫне, Венгрин оппозициллӗ партийӗсем ([[Венгри социализм партийӗ]], [[Йоббик]], [[Диалог — Симӗссисен партийӗ]], [[LMP — Венгри симӗс партийӗ]]) суйлав пусахиччен ҫитеймен. Вӗсенчен уйрӑмланса Фидесӗн шутланакан пӗрлешӳҫи питӗ сылтӑм [[Тӑван ҫӗршывӑмӑрӑн юхӑмӗ]] ялан ку чикӗ ҫитнӗ<ref name="kispart">{{Cite web |last=Cseke |first=Balázs |date=21 January 2026 |title=Nem kispártoknak való vidék ez |url=https://telex.hu/belfold/2026/01/21/valasztas-kispartok-indulasa-visszalepes-lmp-masodik-reformkor-megoldas-mozgalom |accessdate=23 February 2026 |work=[[telex.hu]] |language=hu}}</ref>. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2022)|2022 ҫулхи парламент суйлавӗ]] хыҫҫӑн икӗ ҫул, оппозици партийӗсем енчен пӑхсан, ертсе пыракан [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ|Фидес]] — [[Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗ (Венгри)|ХДХП]] доминацийӗн тата [[Виктор Орбан премьерлӗхӗ]]н айӗнче апати тапхӑрӗ пулнӑ<ref>{{Cite web |date=3 April 2023 |title=Egy évvel a választás után: befagyott közélet, sorvadó független médiatér |url=https://atlatszo.hu/adat/2023/04/03/egy-evvel-a-valasztas-utan-befagyott-kozelet-sorvado-fuggetlen-mediater/ |accessdate=23 February 2026 |work=atlatszo.hu |language=hu}}</ref>. [[COVID-19 пандемийӗ]]н тата [[Раҫҫей-Украина вӑрҫи (2022-хальхи)|Раҫҫей-Украина вӑрҫин]] вӑхӑтӗнчи тӳрӗ саккунлӑ ертсе пынинчен парламентӗн политикӑллӑ пӗлтерӗшӗ ӳкнӗ<ref>{{Cite web |date=18 March 2022 |title=Ha a járványveszélynek vége, miért van még veszélyhelyzet és rendeleti kormányzás? |url=https://ataszjelenti.444.hu/2022/03/18/ha-a-jarvanyveszelynek-vege-miert-van-meg-veszelyhelyzet-es-rendeleti-kormanyzas |accessdate=23 February 2026 |work=444.hu |language=hu}}</ref>. [[Тиса (парти)|Тиса партийӗн]] политикӑна килни тата васкавлӑ аталанӑвӗ Венгрири пур политикӑллӑ системӑна улӑштарнӑ<ref name="kispart"/>. {{Тулли дата|2024|03|15}} Петер Мадьяр ҫӗнӗ политикӑллӑ парти йӗркеленени ҫинчен пӗлтернӗ чух ҫак вӑхӑтра йӗркелемен партин рейтингӗ 15%-чен ҫитнӗ. Ҫавӑнпа, {{Тулли дата|2024|03|28}} Демократиллӗ коалици ВСП-па тата Диалогпа пӗрле социаллӑ-демократиллӗ симӗс ят-йышри суйлавлӑ альянс тунӑ — [[ДК–ВСП–Диалог альянсӗ]]. Вӑл [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2024)|Европа парламентне]] тата [[Венгрири вырӑнлӑ суйлав (2024)|вырӑнлӑ суйлавра]] хутшӑннӑ<ref>{{Cite web |title=Magyar Péter nem alternatíva a baloldali szavazók számára |url=https://index.hu/belfold/2024/03/28/dk-mszp-parbeszed-osszefogas-bejelentes-sajtotajekoztato-magyar-peter-varga-judit/ |access-date=2024-03-28 |website=[[Index.hu]] |date=28 March 2024 |format=}}</ref>. {{Тулли дата|2024|06|9}} Европа парламентне суйлава парламентри оппозици партийӗсем выляса янӑ. Тиса вара сасӑсен 30%-пе яхӑн 7 вырӑн илнӗ, ДК–ВСП–Диалог альянсӗ 8%-пе 2 вырӑн кӑна. Урӑх партисем: Икӗ хӳреллӗ йытӑ, Моментум юхӑмӗ, Йоббик, LMP вырӑн илмен. [[МИХ]]-ри Тисӑн ҫавӑн пек "ҫӗнтерӗвӗ" Орбанӑн Фидесне чӗнни пек ятлӑччӗ<ref>{{Cite web |date=2024-06-10 |title=Hungary's Viktor Orbán stumbles in EU election |url=https://www.politico.eu/article/eu-european-election-results-2024-hungary-viktor-orban-fidesz-party-peter-magyar-tisza-party/ |access-date=2025-06-21 |website=POLITICO |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-10 |title=European elections 2024: A night of drama as EU moves to right |url=https://www.bbc.com/news/articles/c722rq29x7wo |access-date=2025-06-21 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-10 |title=Orban party loses major support in Hungary's EU election |url=https://www.euronews.com/my-europe/2024/06/10/hungary-orbans-right-wing-party-wins-eu-election-but-loses-major-support |access-date=2025-06-21 |website=euronews |language=en}}</ref>. Вырӑнлӑ суйлавра Тиса хутшӑнмантан ([[Будапешт пухӑвӗн суйлавӗ (2024)|Будапештсӗр пуҫне]]) парламентри оппозици партийӗсем хӑйсен пур яхӑн вырӑнӗсене сыхланӑ. Пӗр кунран Клара Добрев ДК-ӑн мӗлкеллӗ кабинетне салатса янӑ<ref>{{Cite web |title=Dobrev Klára bejelentette az árnyékkormánya végét |url=https://index.hu/belfold/2024/06/10/dobrev-klara-arnyekkormany-demokratikus-koalicio-valasztas-eredmeny-baloldal-szocialdemokratak/?token=165db367436524012bb234ab4089a179/ |access-date=2024-06-10 |website=[[Index.hu]] |date=10 June 2024 |format=}}</ref>. 2024 ҫулхи юпа уйӑхӗнче ДК–ВСП–Диалог альянсӗ пулма пӑрахнӑ та<ref>{{Cite web |date=2024-10-19 |title=Gyurcsány Ferenc: 2026-ban mind a 106 választókerületben állítunk jelöltet |url=https://24.hu/belfold/2024/10/19/demokratikus-koalicio-gyurcsany-ferenc-2026-jeloltek/ |access-date=2024-10-19 |website=24.hu |language=hu}}</ref><ref>{{Cite web |last=Júlia |first=Kozics |date=2024-10-19 |title=Megválasztották az MSZP új elnökét |url=https://index.hu/belfold/2024/10/19/komjathi-imre-mszp-tisztujito-kongresszus-ellenzek-baloldal-kunhalmi-agnes/?token=518cf5cc76b6be1da9910120861f1588 |access-date=2024-11-14 |website=index.hu |language=hu}}</ref>. [[2025|2025 ҫулхи]] рейтингсенчи малтан Тисӑпа Фидес пӗр танлӑ, унтан Фидесрен Тиса ҫӳллӗрех пулса тӑнӑ. Парламентри оппозици хӑй популярлӑха ҫухатнӑ<ref name="kispart"/>. 2025 ҫулхи ҫу уйӑхӗнче Моментум юхӑмӗн итрнӗ лидерӗ [[Фекете-Дьёр Андраш|Андраш Фекете-Дьёр]] пулас суйлавра хӑй партие хутшӑнмасӑр чӗннӗ, мӗншӗн тесен хутшӑннирен оппозици сассисем пӗчӗк пайсене уйрӑлаҫҫӗ. Унӑн чӗнни Венгрин политикӑллӑ дискурсӗнче пысӑк ыйтусем ҫуратнӑ<ref>{{Cite web |date=2025-05-07 |title=Fekete-Győr András: Ne induljon a választáson a Momentum, mert elveszi az esélyt a kormányváltástól |url=https://telex.hu/belfold/2025/05/07/fekete-gyor-kilep-a-momentumbol-ha-a-part-elindul-a-2026-os-valasztasokon |access-date=2025-05-31 |website=telex |language=hu}}</ref>. Ҫӗртме уйӑхӗнче ертсе пырӑва улӑштарас тесе икӗ оппозици партийӗсем (парламентри мар [[Пӗтӗмӗшле Венгри халӑх партийӗ]] тата парламентри Моментум юхӑмӗ) пулас суйлавра хутшӑнмаҫҫӗ каланӑ<ref>{{Cite web |date=1 June 2025 |title=Márki-Zay pártja nem indul a választáson |url=https://444.hu/2025/06/01/marki-zay-partja-nem-indul-a-valasztason |access-date=1 June 2025 |website=444.hu |language=hu}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 June 2025 |title=Nem indul a Momentum a 2026-os országgyűlési választáson |url=https://telex.hu/belfold/2025/06/07/momentum-kuldottgyules-valasztas-2026 |access-date=7 June 2025 |website=telex.hu |language=hu}}</ref>. 2026 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗнче виҫӗ парти ([[Йышӑну юхӑмӗ]]пе [[Иккӗмӗш реформлӑ тапхӑр партийӗ]] тата парламентри LMP — Венгри симӗс партийӗ) сулавсенче хутшӑнманлӑх ҫинчен пӗлтернӗ<ref>{{Cite web |date=17 January 2026 |title=Az LMP sem indul az idei választásokon |url=https://telex.hu/belfold/2026/01/17/lmp-nem-indul-2026-orszaggyulesi-valasztasok-visszalepes |access-date=18 January 2026 |website=telex.hu |language=hu}}</ref>. {{Тулли дата|2026|02|7}} парламентри Диалог — Симӗссисен партийӗ суйлавран тухнӑ<ref name="dialogue">{{Cite web |date=7 February 2026 |title=Fogyatkozik a mezőny, a Párbeszéd sem indul az áprilisi választáson |url=https://hvg.hu/itthon/20260207_parbeszed-zoldek-part-nem-indul-valasztas-2026 |access-date=9 February 2026 |website=[[hvg.hu]] |language=hu}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://telex.hu/belfold/2026/01/29/humanistak-nem-indul-2026-os-valasztas-cseh-katalin-bejelentes|title=Nem indul a Humanisták az áprilisi választáson|publisher=telex.hu|date=2026-01-29|accessdate=2026-01-29}}</ref>. [[1994]]-[[1998]] ҫ. тата [[2002]]-[[2010]] ҫ. ертсе пыракан тата [[Венгрири коммунизм вӗҫӗ|политикӑллӑ тытӑм улшӑнӑвӗн]] вӑхӑтӗнчен пӗртен-пӗр (Фидессӗр пуҫне) юлнӑ Венгри социализм партийӗ {{тулли дата|2026|02|20}} пулас суйлавран хӑй кандидатура кӑларнӑ<ref name="mszp">{{cite news |author1=Csaba Finta |date=20 February 2026 |title=Historic: Hungarian Socialists to sit out 2026 election and back strongest opposition challengers |url=https://dailynewshungary.com/hungarian-socialists-sit-out-2026-election/ |publisher=Daily News Hungary}}</ref>. Йоббик те хутшӑнмасӑр йышӑннӑ<ref name="jobbik">{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Visszalépett a Jobbik Pest 12-es és Tolna 3-as választókerületi jelöltje is |url=https://telex.hu/belfold/2026/04/03/visszalep-a-jobbik-jeloltje-pest-12-valasztokorzeteben |access-date=3 April 2026 |website=telex.hu |language=hu}}</ref>. === Суйлав саккунне тӳрлетни === {{Тулли дата|2024|12|17}} [[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗнчи]] [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ|Фидес]] — [[Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗ (Венгри)|ХДХП]] суйлав округӗсен тытӑмлӑхне улӑштарнӑ: Будапештре 2 округ пӑрахӑҫланӑ (18-тан 16 юлнӑ), [[Пешт вармедйи]]нче 2 округ йӗркеленӗ (12-рен 14-ччен ӳсӗннӗ), [[Чонград-Чанад вармедйи|Чонград-Чанадпа]] [[Фейер вармедйи]]сенчи округсен чиккисем улшӑннӑ. Оппозици ку тӳрлетнисем [[джерримендеринг]] манипуляцийӗсемпе ҫыхӑнтарнӑ: кивӗ тытӑмлӑхпа Патшалӑх пухӑвӗнче нумайрахӑш илес тесе Тиса 3-5 позици кӑна ҫӗнтермеллеччӗ<ref>{{cite web |date=17 December 2024 |title=Megszavazták a választási törvény módosítását |url=https://24.hu/belfold/2024/12/17/valasztasi-torveny-modositas-korzethatarok-parlament-szavazas-elfogadtak/ |website=24.hu}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 August 2025 |title=Gerrymandered districts, manipulated polls: Orbán's party banks on local races to win 2026 elections |url=https://english.atlatszo.hu/2025/08/25/gerrymandered-districts-manipulated-polls-orbans-party-banks-on-local-races-to-win-2026-elections/ |access-date=31 August 2025 |website=Atlatszo |language=en-US}}</ref>. == Суйлав системи == [[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗн]] 199 пайташӗ хутӑштарнӑ мажоритарлӑ элчӗлӗх тӑрӑх 2 ҫулпа суйланнать: 106 мажоритарлӑ сасӑлав системипе пӗрмандатлӑ округсенче суйланать, юлнӑ 93 пӗр пӗтӗм патшалӑх округӗнче пропорци системипе суйланать. Пӗр парти валла суйлав пусахи 5%, икӗ партиллӗ коалици — 10%, виҫӗ е ытла партиллӗ коалицин пусахи 15% шутланать. Унтан вырӑнсем Д'Ондт меточӗпе пайланаҫҫӗ<ref>{{Cite web |title=Electing Members of the National Assembly - House of the National Assembly - Országgyűlés |url=https://www.parlament.hu/web/house-of-the-national-assembly/election-of-the-members-of-parliament |access-date=28 February 2025 |website=House of the National Assembly |language=en-GB}}</ref>. == Ыйтса тухнисем == [[Ӳкерчĕк:2026_Hungarian_election_polls.svg|thumb|500px|left|Тӗрлӗрен ыйтса тухнисен пӗтӗмлетӗвӗсем]] == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Венгрири парламент суйлавӗ (2022)]] * [[Орбан Виктор]] * [[Мадьяр Петер]] * [[Тиса (парти)]] * [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] * [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} {{Венгрири суйлав}} [[Категори:Венгрири суйлав]] [[Категори:Европӑри 2026 ҫулхи суйлав]] [[Категори:Венгрири 2026 ҫул]] [[Категори:Венгрири парламент суйлавӗ]] fhp0z5lbhsmqq7habo9ujieevg72y1c 872859 872858 2026-04-15T19:51:14Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2026)]] страницӑн ятне [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]] ҫине улӑштарчӗ 872858 wikitext text/x-wiki {{Суйлав карточки |название = Венгрири парламент суйлавӗ |подпись названия = 2026 ҫулхи Венгрири парламент суйлавӗ<br><small>{{lang-hu|(2026-os magyarországi országgyűlési választás)}}<small/> |дата = {{Кӗске дата|2026|04|12}} |предыдущие = Венгрири парламент суйлавӗ (2022) |год предыдущих = 2022 |следующие = Венгрири парламент суйлавӗ (2030) |год следующих = 2030 <!-- для флага --> |территория = Венгри |явка избирателей = 79.55% <!-- кандидат № 1--> |портрет1 = [[File:Peter-Magyar-Budapest-15-03-2026 (cropped).jpg|160x160px|class=notpageimage]] |цвет1 = #8de8fe |кандидат1 = [[Мадьяр Петер|Петер Мадьяр]] |партия1 = [[Тиса (парти)|Сумлӑхпа ирӗклӗх партийӗ]] |глава партии с1 = {{Кӗске дата|2024|07|22}} |коалиция1 = |прошлый результат1 = ''ҫӗнӗ парти'' |прошлое число мест1 = |мест получено1 = 137 |суммарное число мест1 = |изменение числа мест1 = |число голосов1 =3,079,646 |доля голосов1 =54.41% |изменение доли голосов1 = <!-- кандидат № 2--> |портрет2 = [[Ӳкерчĕк:Viktor Orbán, 2025.06.26 (02) (cropped).jpg|160x160px|class=notpageimage]] |цвет2 = #ff6a00 |кандидат2 = [[Орбан Виктор|Виктор Орбан]] |партия2 = [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] |коалиция2 = [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ|Фидес]] — [[Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗ (Венгри)|ХДХП]] |глава партии с2 = {{Кӗске дата|2003|05|17}} |прошлый результат2 = 54,13 % |прошлое число мест2 = 135 |мест получено2 = 56 |суммарное число мест2 = |изменение числа мест2 ={{ӳкни}} 79 |число голосов2 =2,138,002 |доля голосов2 =37.77% |изменение доли голосов2 = <!-- кандидат № 3 --> |портрет3 = [[Ӳкерчĕк:Toroczkai László 2024 (cropped).jpg|160x160px|class=notpageimage]] |цвет3 = #688d1b |кандидат3 = [[Тороцкаи Ласло|Ласло Тороцкаи]] |партия3 = [[Тӑван ҫӗршывӑмӑрӑн юхӑмӗ]] |коалиция3 = |глава партии с3 = {{Кӗске дата|2018|06|23}} |прошлый результат3 = 5,88 % |прошлое число мест3 = 6 |мест получено3 = 6 |суммарное число мест3 = |изменение числа мест3 = {{улшӑну ҫук}} 0 |число голосов3 = 330,867 |доля голосов3 = 5.85% |изменение доли голосов3 = |прочие партии = [[Демократиллӗ коалици (Венгри)|Демократиллӗ коалици]] * [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]] |карта = 2026 Hungarian parliamentary election.svg |ширина карты = 400px |альт. текст карты = |подпись карты = суйлав пӗтӗмлетӗвӗсем |карта2 = |ширина карты2 = |альт. текст карты2 = |подпись карты2 = |результат = }} '''[[Венгри]]ри {{Тулли дата|2026|04|12}} парламент суйлавӗ''' ({{lang-hu|2026-os magyarországi országgyűlési választás}}). [[1990]] ҫулта ирӗклӗ суйлав йӗрки ҫӗнӗрен пуҫланӑранпа ку парламент суйлавӗ 10-мӗш пулнӑ<ref name="эпньюс">{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Hungary sets April 12 election date as Orbán faces tough challenge |url=https://apnews.com/article/hungary-election-scheduled-orban-challenge-magyar-71b54205f00252ca7c466eb5407a2aa1 |access-date=13 January 2026 |website=AP News |language=en}}</ref>. Оппозици [[Тиса (парти)|Тиса партийӗ]], унӑн лидерӗпе [[Фидес]]ӗн ӗлӗкхи пайташӗпе тата [[Европа парламенчӗ]]н депутачӗпе, [[Петер Мадьяр]]па ку суйлавра ҫӗнтернӗ тата [[Венгри премьер-министрӗ|премьер-министрӗн]] [[Виктор Орбан]]ӑн [[Фидес]] — [[Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗ (Венгри)|ХДХП]] ерсте пырӑвне аркатса тӑкнӑ тата [[Виктор Орбан вӑхӑтӗнчи Венгри|Орбанӑн 16 ҫуллӑ тапхӑрне]] вӗҫленӗ. Тиса сасӑсен икӗ виҫҫӗмӗш пайне илнӗрен [[абсолютлӑ нумайрахӑш]] илнӗ тата [[Венгри конституцийӗ|конституцие]] улӑштарма пултарать. == Истори умӗн == === 2022 ҫулхи суйлав === {{Тулли дата|2022|04|3}}, халӑх сасӑлавӗн 54,13% пухса, [[1990|1990 ҫултанпа]] пур партирен те, альянсран та [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ|Фидес]] — [[Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗ (Венгри)|ХДХП]] чи пысӑк сасӑ пайне илнӗ. Вӑл тӑваттӑмӗш хут икӗ виҫҫӗмӗшӗ пайне ҫӗнсе илнӗ. «[[Венгришӗн Пӗрлешнӗ]]» альянс питӗ сахал пурӑннӑ тата арканнӑ; унӑн пайташӗсем [[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗн]] уйрӑм политикӑллӑ ушкӑнӗсене ларнӑ. Ытти пӗчӗк партисенчен [[Тӑван ҫӗршывӑмӑрӑн юхӑмӗ]] ҫеҫ пухӑва кӗме пултарнӑ, Венгр [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]] вара кӗмен<ref>{{cite web |date=3 April 2022 |title=Nemzeti Választási Iroda |url=https://vtr.valasztas.hu/ogy2022 |website=valasztas.hu}}</ref>. Суйлав хыҫҫӑн [[Демократиллӗ коалици (Венгри)|Демократиллӗ коалици]] кӑна Фидес шайӗнчи, ыйтӑмри икӗ паллӑллӑ пӗтӗмлетӳсем илме пултарнӑ, анчах ҫапах та ертсе пыракан партирен чылай кая юлнӑ<ref>{{cite web |date=16 September 2022 |title=Árnyékkormányt alakít Dobrev Klára |url=https://telex.hu/belfold/2022/09/16/gyurcsany-ferenc-dk-rendkivuli-sajtotajekoztato-felkeszultunk |website=telex.hu}}</ref><ref>{{cite web |date=6 February 2023 |title=Molnár Csaba: Egy dolgot nem próbált még az ellenzék 2010 óta, hogy legyen egy domináns párt |url=https://telex.hu/belfold/2023/02/06/molnar-csaba-dk-partizan-interju-gyurcsany-ferenc |website=telex.hu}}</ref>. Оппозици юхӑнса кайнӑ тата пӗрлешме пултарайман. Фидессӗр пуҫне, Венгрири популярлӑха кура Демократиллӗ коалици ҫӗҫ юлнӑ, анчах Фидес лидерӗн [[Орбан Виктор|Виктор Орбана]] хирӗҫ тӑвас тесе вӑл лайӑх вӑйлӑ пулман. [[2022|2022 ҫултан]] пуҫласа [[Европа парламенчӗ]] Венгрие "электораллӑ автократин гибридлӗ тытӑмӗ" каланӑ тата Венгри тӗлӗшпе [[Европа Пӗрлешӗвӗн килӗшӗвӗн 7-мӗш статья]] усӑ курать (европа хаклӑхне пӑсни).<ref>{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2022-0217_EN.html |title=INTERIM REPORT on the proposal for a Council decision determining, pursuant to Article 7(1) of the Treaty on European Union, the existence of a clear risk of a serious breach by Hungary of the values on which the Union is founded |author=Committee on Civil Liberties, Justice and Home Affairs |date=25 July 2022 |publisher=European Parliament |access-date=14 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321060050/https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2022-0217_EN.html |archive-date=21 March 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2024 |title=The Hungarian government threatens EU values, institutions, and funds, MEPs say &#124; News &#124; European Parliament |url=https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20240112IPR16780/the-hungarian-government-threatens-eu-values-institutions-and-funds-meps-say |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202105300/https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20240112IPR16780/the-hungarian-government-threatens-eu-values-institutions-and-funds-meps-say |archive-date=2 February 2024 |access-date=14 February 2024 |website=europarl.europa.eu}}</ref>. [[2024|2024 ҫулта]] сасӑсен ытлашӗпе Европа парламенчӗн депутачӗсем [[Европа Пӗрлешӗвӗн канашӗ]]нчи Венгрин сассин тивӗҫне чарма чӗннӗ<ref>{{Cite web |last=Wax |first=Eddy |date=18 January 2024 |title=EU Parliament calls to strip Hungary of voting rights in rule-of-law clash |url=https://www.politico.eu/article/european-parliament-hungary-voting-rights-rule-of-law-viktor-orban/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131044947/https://www.politico.eu/article/european-parliament-hungary-voting-rights-rule-of-law-viktor-orban/ |archive-date=31 January 2024 |access-date=14 February 2024 |website=Politico}}</ref>. === Тиса чӗрӗлӗвӗ === {{Тулли дата|2024|02|2}} [[Венгри президенчӗ]] [[Новак Каталин|Каталин Новак]] [[2024|иртнӗ ҫулхи]] [[ака уйӑхӗ]]нче педофили ӗҫӗпе ҫыхӑннӑ преступнике каҫарнине пула паллӑ пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web |date=14 February 2024 |title=Children's home crisis threatens very foundation of Orban regime, say analysts |url=https://www.intellinews.com/children-s-home-crisis-threatens-very-foundation-of-orban-regime-say-analysts-312370/ |access-date=30 March 2024 |website=www.intellinews.com |language=en}}</ref>. Ҫак [[Каталин Новакӑн президентлӗ каҫарнине пула харкашу|харкашӑва]] пула Новака тата каҫару ыйтӑвӗ алӑ пуснӑ унӑн юстици министрӗ [[Варга Джудит|Джудит Варгӑна]] ӗҫрен кӑларма хистенӗ<ref name=":2">{{Cite news |last=Thorpe |first=Nick |date=10 February 2024 |title=Hungarian President Katalin Novak resigns over child-abuse pardon scandal |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68264363 |access-date=27 March 2024 |work=[[BBC]] |language=en-GB}}</ref>. Кун хыҫҫӑн, Варгӑн иртнӗ упӑшки [[Мадьяр Петер|Петер Мадьяр]] [[Facebook]]-ра вӑл патшалӑх ӗҫӗнчен тухни ҫинчен пӗлтернӗ. Юлашки ҫулсенчи Орбан влаҫӗн тӗп шухӑшӗ — «националлӑ, суверенлӗ, буржуаллӑ Венгри» — ахаль «политикӑллӑ продукт» пулса тӑнӑ, тата Орбан валли пысӑк коррупцин пытарӑвӗпе тӗрӗс ҫынсене пуянлӑх куҫарӑвӗн тӗллевӗ кӑна кирлӗ, Мадьяр ҫырса хушнӑ<ref>{{Cite web |date=10 February 2024 |title=Varga Judit volt férje: Egy percig sem akarok olyan rendszer részese lenni, amelyben Tónik, Ádámok és Barbarák vígan röhöghetnek a markukba |url=https://telex.hu/belfold/2024/02/10/magyar-peter-varga-judit-volt-ferje-lemondas-ner-rogan-antal |access-date=30 March 2024 |website=telex |language=hu}}</ref>. {{Тулли дата|2024|03|15}} политикӑна суннӑ таврӑнманлӑха пӑхмасӑр, [[Будапешт]]ри ирттернӗ нумай пинлӗ митингре Петер Мадьяр ҫӗнӗ политика партийӗ йӗркелени ҫинчен пӗлтернӗ<ref>{{Cite web |date=26 March 2024 |title=Thousands protest in Budapest as Orban embroiled in corruption scandal |url=https://www.euronews.com/2024/03/26/hungarian-whistleblower-releases-audio-suggesting-corruption-in-embattled-orban-government |access-date=30 March 2024 |website=euronews |language=en}}</ref>. Ҫав уйӑхра йӗркеленӗ ыйтӑмсем тӑрӑх, Мадьяр суйлава хутшӑнсан ҫуйлавҫӑсен 15% яхӑн уншӑн «шанчӑклӑ е питӗ шанчӑклӑ» сасӑлама хатӗр<ref>{{Cite web |date=18 March 2024 |title=In Hungary, Scandal and Crisis Suddenly Energize the Opposition |url=https://www.thebulwark.com/p/hungary-orban-scandal-crisis-peter-magyar |access-date=18 March 2024 |website=thebulwark |language=en}}</ref>. {{Тулли дата|2024|04|10}} [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2024)|Европа парламентне]] те, [[Будапешт пухӑвӗн суйлавӗ (2024)|Будапешт пухӑвне]] те паллӑ мар [[Тиса (парти)|Сумлӑхпа ирӗклӗх партийӗ (Тиса)]] суйланма хӑй хатӗрлӗхӗ ҫинчен пӗлтернӗ. Тиса сасӑсен 30% яхӑн илнӗрен 2-мӗш вырӑна тухнӑ (1-мӗшре Фидес юлнӑ). Урӑх оппозици партийӗсем ӳкнӗрен Венгрин шалти политикинчи лару-тӑру питӗ улшӑннӑ. Хушӑри суйлав хыҫҫӑн, ҫул вӗҫне тухса Тиса чи популярлӑ парти пулса тӑнӑ. Фидес ертсе пырӑвне улӑштарас тесе темле пӗчӗк оппозици партийӗсем суйлава хутшӑнма мар каланӑ<ref>{{Cite web |date=23 October 2024 |title=Magyar Péter: Történelmet írunk, 18 éve nem volt ilyen |url=https://24.hu/kozelet/2024/10/23/magyar-peter-tisza-part-kozvelemeny-kutatas-21-kutatointezet-vezetes/ |access-date=23 October 2024 |website=24.hu |language=hu}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 June 2025 |title=Silence engulfs pro-government polling institutions |url=https://24.hu/belfold/2025/06/25/government-aligned-polling-institutions-silence/ |access-date=24 September 2025 |website=24.hu |language=hu}}</ref>. Ҫӗнӗ суйлава хутшӑнас тесе [[2025|2025 ҫул]] вӗҫӗнче Тиса малтанлӑх суйлавӗнче 106-ран 103 кандидат пуҫтарнӑ<ref>{{Cite web |date=28 November 2025 |title=Nézze meg térképen, ki lesz a Tisza Párt jelöltje az ön körzetében! |url=https://telex.hu/belfold/2025/11/28/terkepen-a-tisza-part-egyeni-jeloltjei |access-date=28 November 2025 |website=telex.hu |language=hu}}</ref>. === Парламентри оппозоци коллапсӗ === Каталин Новакӑн президентлӗ каҫарӑвӗн харкашӑвӗччен Венгрири чи вӑйлӑ оппозици партийӗ центрлӗ-сулахай [[Демократиллӗ коалици (Венгри)|Демократиллӗ коалици]] шутланнӑ: [[2022|2022 ҫулхи]] [[авӑн уйӑхӗ]]нче унӑн лидерлекен пайташӗ [[Добрев Клара|Клара Добрев]] пӗр партиллӗ [[Клара Добревӗн мӗлкеллӗ кабинечӗ|мӗлкеллӗ кабинет]] туса хунӑ. Мӗлкери кабинетӗн туни ытти оппозици партийӗсене ДК-ӑн тӗп ролне кӑтартнӑ<ref>{{Cite web |last=Kósa |first=András |date=21 December 2023 |title=2023: A Momentum küzdelme az üvegplafonnal |url=https://www.szabadeuropa.hu/a/a-momentum-kuzdelme-az-uvegplafonnal-2023/32741898.html |accessdate=23 February 2026 |work=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |language=hu}}</ref>. Анчах малалла ҫулсем ДК-ӑн рейтингӗн пысӑк мар шайӗ тата унӑн пулӑшнин 15-20% ҫӗҫ уҫса кӑтартнӑ<ref>{{Cite web |last1=Nótin |first1=Tamás |last2=Sándor Márton |first2=Németh |date=19 September 2022 |title=Ők Dobrev Klára árnyékkormányának árnyékminiszterei |url=https://index.hu/belfold/2022/09/19/arnyekkormany-dobrev-klara-demokratikus-koalicio-arnyekminiszterek/ |accessdate=23 February 2026 |work=[[Index (Hungarian website)|index.hu]] |language=hu}}</ref>. [[Моментум юхӑмӗпе]] [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]]семсӗр пуҫне, Венгрин оппозициллӗ партийӗсем ([[Венгри социализм партийӗ]], [[Йоббик]], [[Диалог — Симӗссисен партийӗ]], [[LMP — Венгри симӗс партийӗ]]) суйлав пусахиччен ҫитеймен. Вӗсенчен уйрӑмланса Фидесӗн шутланакан пӗрлешӳҫи питӗ сылтӑм [[Тӑван ҫӗршывӑмӑрӑн юхӑмӗ]] ялан ку чикӗ ҫитнӗ<ref name="kispart">{{Cite web |last=Cseke |first=Balázs |date=21 January 2026 |title=Nem kispártoknak való vidék ez |url=https://telex.hu/belfold/2026/01/21/valasztas-kispartok-indulasa-visszalepes-lmp-masodik-reformkor-megoldas-mozgalom |accessdate=23 February 2026 |work=[[telex.hu]] |language=hu}}</ref>. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2022)|2022 ҫулхи парламент суйлавӗ]] хыҫҫӑн икӗ ҫул, оппозици партийӗсем енчен пӑхсан, ертсе пыракан [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ|Фидес]] — [[Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗ (Венгри)|ХДХП]] доминацийӗн тата [[Виктор Орбан премьерлӗхӗ]]н айӗнче апати тапхӑрӗ пулнӑ<ref>{{Cite web |date=3 April 2023 |title=Egy évvel a választás után: befagyott közélet, sorvadó független médiatér |url=https://atlatszo.hu/adat/2023/04/03/egy-evvel-a-valasztas-utan-befagyott-kozelet-sorvado-fuggetlen-mediater/ |accessdate=23 February 2026 |work=atlatszo.hu |language=hu}}</ref>. [[COVID-19 пандемийӗ]]н тата [[Раҫҫей-Украина вӑрҫи (2022-хальхи)|Раҫҫей-Украина вӑрҫин]] вӑхӑтӗнчи тӳрӗ саккунлӑ ертсе пынинчен парламентӗн политикӑллӑ пӗлтерӗшӗ ӳкнӗ<ref>{{Cite web |date=18 March 2022 |title=Ha a járványveszélynek vége, miért van még veszélyhelyzet és rendeleti kormányzás? |url=https://ataszjelenti.444.hu/2022/03/18/ha-a-jarvanyveszelynek-vege-miert-van-meg-veszelyhelyzet-es-rendeleti-kormanyzas |accessdate=23 February 2026 |work=444.hu |language=hu}}</ref>. [[Тиса (парти)|Тиса партийӗн]] политикӑна килни тата васкавлӑ аталанӑвӗ Венгрири пур политикӑллӑ системӑна улӑштарнӑ<ref name="kispart"/>. {{Тулли дата|2024|03|15}} Петер Мадьяр ҫӗнӗ политикӑллӑ парти йӗркеленени ҫинчен пӗлтернӗ чух ҫак вӑхӑтра йӗркелемен партин рейтингӗ 15%-чен ҫитнӗ. Ҫавӑнпа, {{Тулли дата|2024|03|28}} Демократиллӗ коалици ВСП-па тата Диалогпа пӗрле социаллӑ-демократиллӗ симӗс ят-йышри суйлавлӑ альянс тунӑ — [[ДК–ВСП–Диалог альянсӗ]]. Вӑл [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2024)|Европа парламентне]] тата [[Венгрири вырӑнлӑ суйлав (2024)|вырӑнлӑ суйлавра]] хутшӑннӑ<ref>{{Cite web |title=Magyar Péter nem alternatíva a baloldali szavazók számára |url=https://index.hu/belfold/2024/03/28/dk-mszp-parbeszed-osszefogas-bejelentes-sajtotajekoztato-magyar-peter-varga-judit/ |access-date=2024-03-28 |website=[[Index.hu]] |date=28 March 2024 |format=}}</ref>. {{Тулли дата|2024|06|9}} Европа парламентне суйлава парламентри оппозици партийӗсем выляса янӑ. Тиса вара сасӑсен 30%-пе яхӑн 7 вырӑн илнӗ, ДК–ВСП–Диалог альянсӗ 8%-пе 2 вырӑн кӑна. Урӑх партисем: Икӗ хӳреллӗ йытӑ, Моментум юхӑмӗ, Йоббик, LMP вырӑн илмен. [[МИХ]]-ри Тисӑн ҫавӑн пек "ҫӗнтерӗвӗ" Орбанӑн Фидесне чӗнни пек ятлӑччӗ<ref>{{Cite web |date=2024-06-10 |title=Hungary's Viktor Orbán stumbles in EU election |url=https://www.politico.eu/article/eu-european-election-results-2024-hungary-viktor-orban-fidesz-party-peter-magyar-tisza-party/ |access-date=2025-06-21 |website=POLITICO |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-10 |title=European elections 2024: A night of drama as EU moves to right |url=https://www.bbc.com/news/articles/c722rq29x7wo |access-date=2025-06-21 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-10 |title=Orban party loses major support in Hungary's EU election |url=https://www.euronews.com/my-europe/2024/06/10/hungary-orbans-right-wing-party-wins-eu-election-but-loses-major-support |access-date=2025-06-21 |website=euronews |language=en}}</ref>. Вырӑнлӑ суйлавра Тиса хутшӑнмантан ([[Будапешт пухӑвӗн суйлавӗ (2024)|Будапештсӗр пуҫне]]) парламентри оппозици партийӗсем хӑйсен пур яхӑн вырӑнӗсене сыхланӑ. Пӗр кунран Клара Добрев ДК-ӑн мӗлкеллӗ кабинетне салатса янӑ<ref>{{Cite web |title=Dobrev Klára bejelentette az árnyékkormánya végét |url=https://index.hu/belfold/2024/06/10/dobrev-klara-arnyekkormany-demokratikus-koalicio-valasztas-eredmeny-baloldal-szocialdemokratak/?token=165db367436524012bb234ab4089a179/ |access-date=2024-06-10 |website=[[Index.hu]] |date=10 June 2024 |format=}}</ref>. 2024 ҫулхи юпа уйӑхӗнче ДК–ВСП–Диалог альянсӗ пулма пӑрахнӑ та<ref>{{Cite web |date=2024-10-19 |title=Gyurcsány Ferenc: 2026-ban mind a 106 választókerületben állítunk jelöltet |url=https://24.hu/belfold/2024/10/19/demokratikus-koalicio-gyurcsany-ferenc-2026-jeloltek/ |access-date=2024-10-19 |website=24.hu |language=hu}}</ref><ref>{{Cite web |last=Júlia |first=Kozics |date=2024-10-19 |title=Megválasztották az MSZP új elnökét |url=https://index.hu/belfold/2024/10/19/komjathi-imre-mszp-tisztujito-kongresszus-ellenzek-baloldal-kunhalmi-agnes/?token=518cf5cc76b6be1da9910120861f1588 |access-date=2024-11-14 |website=index.hu |language=hu}}</ref>. [[2025|2025 ҫулхи]] рейтингсенчи малтан Тисӑпа Фидес пӗр танлӑ, унтан Фидесрен Тиса ҫӳллӗрех пулса тӑнӑ. Парламентри оппозици хӑй популярлӑха ҫухатнӑ<ref name="kispart"/>. 2025 ҫулхи ҫу уйӑхӗнче Моментум юхӑмӗн итрнӗ лидерӗ [[Фекете-Дьёр Андраш|Андраш Фекете-Дьёр]] пулас суйлавра хӑй партие хутшӑнмасӑр чӗннӗ, мӗншӗн тесен хутшӑннирен оппозици сассисем пӗчӗк пайсене уйрӑлаҫҫӗ. Унӑн чӗнни Венгрин политикӑллӑ дискурсӗнче пысӑк ыйтусем ҫуратнӑ<ref>{{Cite web |date=2025-05-07 |title=Fekete-Győr András: Ne induljon a választáson a Momentum, mert elveszi az esélyt a kormányváltástól |url=https://telex.hu/belfold/2025/05/07/fekete-gyor-kilep-a-momentumbol-ha-a-part-elindul-a-2026-os-valasztasokon |access-date=2025-05-31 |website=telex |language=hu}}</ref>. Ҫӗртме уйӑхӗнче ертсе пырӑва улӑштарас тесе икӗ оппозици партийӗсем (парламентри мар [[Пӗтӗмӗшле Венгри халӑх партийӗ]] тата парламентри Моментум юхӑмӗ) пулас суйлавра хутшӑнмаҫҫӗ каланӑ<ref>{{Cite web |date=1 June 2025 |title=Márki-Zay pártja nem indul a választáson |url=https://444.hu/2025/06/01/marki-zay-partja-nem-indul-a-valasztason |access-date=1 June 2025 |website=444.hu |language=hu}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 June 2025 |title=Nem indul a Momentum a 2026-os országgyűlési választáson |url=https://telex.hu/belfold/2025/06/07/momentum-kuldottgyules-valasztas-2026 |access-date=7 June 2025 |website=telex.hu |language=hu}}</ref>. 2026 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗнче виҫӗ парти ([[Йышӑну юхӑмӗ]]пе [[Иккӗмӗш реформлӑ тапхӑр партийӗ]] тата парламентри LMP — Венгри симӗс партийӗ) сулавсенче хутшӑнманлӑх ҫинчен пӗлтернӗ<ref>{{Cite web |date=17 January 2026 |title=Az LMP sem indul az idei választásokon |url=https://telex.hu/belfold/2026/01/17/lmp-nem-indul-2026-orszaggyulesi-valasztasok-visszalepes |access-date=18 January 2026 |website=telex.hu |language=hu}}</ref>. {{Тулли дата|2026|02|7}} парламентри Диалог — Симӗссисен партийӗ суйлавран тухнӑ<ref name="dialogue">{{Cite web |date=7 February 2026 |title=Fogyatkozik a mezőny, a Párbeszéd sem indul az áprilisi választáson |url=https://hvg.hu/itthon/20260207_parbeszed-zoldek-part-nem-indul-valasztas-2026 |access-date=9 February 2026 |website=[[hvg.hu]] |language=hu}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://telex.hu/belfold/2026/01/29/humanistak-nem-indul-2026-os-valasztas-cseh-katalin-bejelentes|title=Nem indul a Humanisták az áprilisi választáson|publisher=telex.hu|date=2026-01-29|accessdate=2026-01-29}}</ref>. [[1994]]-[[1998]] ҫ. тата [[2002]]-[[2010]] ҫ. ертсе пыракан тата [[Венгрири коммунизм вӗҫӗ|политикӑллӑ тытӑм улшӑнӑвӗн]] вӑхӑтӗнчен пӗртен-пӗр (Фидессӗр пуҫне) юлнӑ Венгри социализм партийӗ {{тулли дата|2026|02|20}} пулас суйлавран хӑй кандидатура кӑларнӑ<ref name="mszp">{{cite news |author1=Csaba Finta |date=20 February 2026 |title=Historic: Hungarian Socialists to sit out 2026 election and back strongest opposition challengers |url=https://dailynewshungary.com/hungarian-socialists-sit-out-2026-election/ |publisher=Daily News Hungary}}</ref>. Йоббик те хутшӑнмасӑр йышӑннӑ<ref name="jobbik">{{Cite web |date=3 April 2026 |title=Visszalépett a Jobbik Pest 12-es és Tolna 3-as választókerületi jelöltje is |url=https://telex.hu/belfold/2026/04/03/visszalep-a-jobbik-jeloltje-pest-12-valasztokorzeteben |access-date=3 April 2026 |website=telex.hu |language=hu}}</ref>. === Суйлав саккунне тӳрлетни === {{Тулли дата|2024|12|17}} [[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗнчи]] [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ|Фидес]] — [[Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗ (Венгри)|ХДХП]] суйлав округӗсен тытӑмлӑхне улӑштарнӑ: Будапештре 2 округ пӑрахӑҫланӑ (18-тан 16 юлнӑ), [[Пешт вармедйи]]нче 2 округ йӗркеленӗ (12-рен 14-ччен ӳсӗннӗ), [[Чонград-Чанад вармедйи|Чонград-Чанадпа]] [[Фейер вармедйи]]сенчи округсен чиккисем улшӑннӑ. Оппозици ку тӳрлетнисем [[джерримендеринг]] манипуляцийӗсемпе ҫыхӑнтарнӑ: кивӗ тытӑмлӑхпа Патшалӑх пухӑвӗнче нумайрахӑш илес тесе Тиса 3-5 позици кӑна ҫӗнтермеллеччӗ<ref>{{cite web |date=17 December 2024 |title=Megszavazták a választási törvény módosítását |url=https://24.hu/belfold/2024/12/17/valasztasi-torveny-modositas-korzethatarok-parlament-szavazas-elfogadtak/ |website=24.hu}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 August 2025 |title=Gerrymandered districts, manipulated polls: Orbán's party banks on local races to win 2026 elections |url=https://english.atlatszo.hu/2025/08/25/gerrymandered-districts-manipulated-polls-orbans-party-banks-on-local-races-to-win-2026-elections/ |access-date=31 August 2025 |website=Atlatszo |language=en-US}}</ref>. == Суйлав системи == [[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗн]] 199 пайташӗ хутӑштарнӑ мажоритарлӑ элчӗлӗх тӑрӑх 2 ҫулпа суйланнать: 106 мажоритарлӑ сасӑлав системипе пӗрмандатлӑ округсенче суйланать, юлнӑ 93 пӗр пӗтӗм патшалӑх округӗнче пропорци системипе суйланать. Пӗр парти валла суйлав пусахи 5%, икӗ партиллӗ коалици — 10%, виҫӗ е ытла партиллӗ коалицин пусахи 15% шутланать. Унтан вырӑнсем Д'Ондт меточӗпе пайланаҫҫӗ<ref>{{Cite web |title=Electing Members of the National Assembly - House of the National Assembly - Országgyűlés |url=https://www.parlament.hu/web/house-of-the-national-assembly/election-of-the-members-of-parliament |access-date=28 February 2025 |website=House of the National Assembly |language=en-GB}}</ref>. == Ыйтса тухнисем == [[Ӳкерчĕк:2026_Hungarian_election_polls.svg|thumb|500px|left|Тӗрлӗрен ыйтса тухнисен пӗтӗмлетӗвӗсем]] == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Венгрири парламент суйлавӗ (2022)]] * [[Орбан Виктор]] * [[Мадьяр Петер]] * [[Тиса (парти)]] * [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] * [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]] == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} {{Венгрири суйлав}} [[Категори:Венгрири суйлав]] [[Категори:Европӑри 2026 ҫулхи суйлав]] [[Категори:Венгрири 2026 ҫул]] [[Категори:Венгрири парламент суйлавӗ]] fhp0z5lbhsmqq7habo9ujieevg72y1c 0 129610 872865 872769 2026-04-15T20:00:30Z Max Tenche 25572 йӑнӑшсем 872865 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Орбан Виктор | Тăван ят = ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}) | Ӳкерчĕк = President_Donald_Trump_hosts_a_bilateral_lunch_meeting_with_Hungarian_Prime_Minister_Viktor_Orban.2_(cropped).jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = [[Трамп Дональд|Трамппа]] [[2025]] ҫулхи тӗл пулура | Çуралнă чухнехи ят = | Суя ятсем = | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1963|05|31}}<ref name="ҫуралу">Viktor Orbán // [https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/orban-viktor Brockhaus Enzyklopädie] (ним.) — F.A. Brockhaus, 1796.</ref><ref name="ҫуралу2">Viktor Orban // [https://www.munzinger.de/register/portrait/biographien/wd/00/00000021542 Munzinger Personen] (ним.)</ref> | Çуралнă вырăн = [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]], [[Секешфехервар]] | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Венгри}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[антилиберализм]], [[сылтӑм антиглобализм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], шуралӑх, [[Венгри премьер-министрӗ]] | Чыславсем = | Сайт = http://www.miniszterelnok.hu/ }} '''Виктор Михай Орбан''' ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}; {{кӗске дата|1963|05|31}} ҫур., [[Секешфехервар]], [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]]) — [[Венгри]]н [[патшалӑх]] тата [[политика]] ӗҫченӗ. [[1998]]-[[2002]] ҫ. тата [[2010|2010 ҫултан]] хальхиччен [[Венгри премьер-министрӗ]]. «[[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]]» парти лидерӗ. [[1998]]-[[2002|2002 ҫ.]] тата [[2010|2010 ҫултан]] хальхиччен Венгри премьер-министрӗ. [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2026)|2026 ҫулхи парламент суйлавӗсенче]] Фидес партийӗ ҫӗнтерсен Орбанӑн премьерлӗхӗ, пысӑк пулаяслӑхпа, малалла пырать. == Яшлӑх (1963–1988) == Виктор Михай Орбан {{Тулли дата|1963|05|31}} [[Секешфехервар]]та ҫуралнӑ. Унӑн икӗ шӑллӑм пур: Дьёзо ([[1965|1965 ҫултан]] ҫуралнӑ) тата Арон ([[1977|1977 ҫулта]] ҫуралнӑ). Ашшӗ енчен вӗсен асатте Михай Орбан докер тата вӑрҫӑ ветеранӗ пулнӑ, [[ял хуҫалӑхӗ]]нче тата [[ветеринари]]ре пулӑшакан пек ӗҫленӗ. Вӑл [[Фейер вармедйи]]н [[Альчутдобоз]]ра ӗҫленӗ. Виктор Орбан унта пурӑннӑ (1963-1973). [[1973|1973 ҫулта]] кил-йыш кӳршӗ хулана, [[Фельчут]]а пурӑнма килнӗ. Орбан ашшӗ кунта ял хуҫалӑх кооперативӗнчи машина тӑвакан уйрӑмра ӗҫленӗ<ref name="лендвай">Lendvai, Paul (2017). Orbán: Hungary's Strongman. Oxford University Press. ISBN 978-0190874865.</ref>. Фельчутра та, [[Вертешача|Вертешачӑра]] вӗреннӗ<ref>{{cite news |first=Árpád |last=Pünkösti |title=Szeplőtelen fogantatás 7. |url=http://nol.hu/archivum/archiv-6407-2436 |website=[[Népszabadság]] |date=13 May 2000 |access-date=19 March 2019 |language=hu}}</ref><ref name="biography">{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm |title = Orbán Viktor |year = 1996 |type = biography |trans-title=Viktor Orbán | publisher = arlament |place = Hungary}}</ref>. [[1977|1977 ҫулта]] кил-йыш Секешфехервара кайнӑ. Унта Орбан паллӑ Бланка Телеки шкулӗнче вӗренет<ref name="лендвай"/>. Пӗрремӗш ҫулсенче вӑл [[Венг ҫамрӑк коммунисчӗсен лиги]]н вырӑнлӑ ертӳҫи пулнӑ, университете вӗренес тесе ку лигӑна кӗмеллеччӗ<ref>Pünkösti Árpád: Szeplőtelen fogantatás. Népszabadság Könyvek, Budapest, 2005, pp. 138–139.</ref><ref name=OV>{{citation |title=Amit Orbán Viktor nem tett ki a honlapjára állambiztonsági múltjáról |publisher=[[Kuruc.info]] |date=17 February 2012 |url=https://kuruc.info/r/9/94946}}</ref><ref name="дебрецен">Debreczeni, József (2002), Orbán Viktor (in Hungarian), Budapest: Osiris</ref> . [[1981]]—[[1982]] [[Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсем|Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсенче]] ҫар хӗсмечӗнче пулнӑ<ref name="лендвай"/>. Унта вӑл [[Лайош Шимичка|Лайош Шимичкӑпа]] туслашнӑ. Дисциплинӑна пӑснирен Виктор тӗрмере лартнӑ, пӗр хут [[1982 ҫулхи тӗнчери футбол чемпионачӗ]]н вӑхӑтӗнче вӑл хӗсмете кайман<ref name="лендвай"/>. [[1981|1981 ҫулта]] [[Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки (1981-1983)|Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки]] ӗҫе янине Лайош Шимичка критикленӗ<ref name="лендвай"/>, Орбан вара мобилизаци патне хатӗрленнӗ<ref name="кенни">Kenney, Padraic (2002). A Carnival of Revolution: Central Europe 1989. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-05028-7.</ref>. Ҫар хӗсмечӗ Орбанӑн политикӑллӑ шухӑшлӑхне улӑштарнӑ, "коммунизм тытӑмне" вӑл пулӑшман ӗнтӗ<ref name="дебрецен" /><ref name=OV/><ref name=LARICS>{{citation |last=C. |first=Ioana |title=Viktor Orbán – a "Petrov" of Hungary. The Prime Minister's collaboration with Hungarian security |publisher=Informational Warfare and Strategic Communication Laboratory of the [[Romanian Academy]] |date=1 April 2022 |url=https://larics.ro/viktor-orban-a-petrov-of-hungary-the-prime-ministers-collaboration-with-hungarian-security}}</ref>. [[1983|1983 ҫулта]] [[Будапешт]]ри [[Лоранд Этвёш ячӗллӗ университечӗ]]н юридици факультетӗнче вӗреннӗ<ref>{{citation |last=Balogh |first=Éva S. |title=About István Stumpf, a New Judge on the Hungarian Constitutional Court |publisher=[[Hungarian Spectrum]] |date=27 July 2010 |url=https://hungarianspectrum.wordpress.com/2010/07/27/about-istvan-stumpf-a-new-judge-on-the-hungarian-constitutional-court}}: "Sometimes the youngsters went too far politically and in such cases Stumpf's father-in-law came in handy."</ref><ref name="AJK">{{citation |title=A Bibó István Szakkollégium |publisher=[[ELTE Faculty of Law]] |url=http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20020619080151/http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html |archive-date=19 June 2002 }}</ref>. Унта вӑл социаллӑ пӗлӳсен [[Пурӑнмалли колледж|ятарлӑ колледжне]] пӗрлешнӗ, унӑн пайташӗсем [[социализм]] [[Капитализм|тулашӗнчи социаллӑ пӗлӳсене]] вӗренме ирӗклӗ пулнӑ<ref>{{citation |last=Bozóki |first=András |author-link=András Bozóki |title=Political Science Is Born |journal=Társadalomkutatás |volume=3 |year=1985 |pages=107–117 |url=https://apps.dtic.mil/sti/tr/pdf/ADA337092.pdf}}</ref><ref name="RC">{{citation |last=Orbán |first=Viktor |title=Recapturing Life |journal=Across Frontiers |volume=4 |year=1988 |pages=34–35 |url=https://www.connexions.org/CxLibrary/Docs/AcrossFrontiers-V4N2-3.pdf}}</ref><ref name="кенни"/>. Колледжре Орбан [[Фодор Габор|Габор Фодорпа]] тата [[Кёвер Ласло|Ласло Кёверпе]] паллашнӑ (унӑн пулас политика карьеринче вӗсем паллӑ роль вылӑҫҫӗ)<ref name="кенни"/><ref name="лендвай"/>. [[1984|1984 ҫулта]] Виктор колледжӑн ӗҫтӑвкомӗн ертӳҫи пулса тӑнӑ (60 студент пӗрлешсе)<ref name="лендвай"/>. [[1984]]-[[1985]] ҫ. тата [[1987|1987 ҫулта]] ([[Иоанн Павел III]] [[Римри папа|римри папа]] килни вӑхӑтӗнче) хӑй класспа вӗрентӳҫӗпе [[Феллеги Тамаш|Тамаш Феллегипе]] вӑл [[Польша|Польшӑна]] ик-виҫ хут кайнӑ. Вӗсем Польшӑра [[Тарасевич Малгожата|Малгожата Тарасевичпе]] тата Адам Ягусякпа тӗл пулнӑ (1985 ҫулта ку икӗ ҫын [[«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ» юхӑм|«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ»]] [[антикоммунизм|коммунизме хирӗҫхи]] студент юхӑмӗн пайташӗсем пулса тӑнӑ)<ref name="кенни"/>. [[1986|1986 ҫулта]] Орбан [[Пӗршухӑшлӑх (профпӗрлӗх)|«Пӗршухӑшлӑх» поляк юхӑмӗ]] ҫинчен магистер диссертацине хӳтӗленӗ, ӑна туса вӑл юхӑм лидерӗсемпе интервью усӑ курнӑ<ref name="ft.com">{{citation |last1=Buckley |first1=Neil |last2=Byrne |first2=Andrew |title=Viktor Orban: the rise of Europe's troublemaker |journal=Financial Times |date=25 January 2018 |url=https://www.ft.com/content/dda50a3e-0095-11e8-9650-9c0ad2d7c5b5}}</ref><ref name="кенни"/>. 1986 ҫулхи [[авӑн уйӑхӗ]]нче [[Сольнок]] хулинче вӑл Анико Левайпа мӑшӑрланнӑ. [[Будапешт полицийӗн штаб-хваттерӗ|Полици]] пӗлӗмӗсем тӑрӑх Орбан венгри диссиденчӗсемпе ҫыхӑннӑ пулнӑ тата вӗсем [[Венгр Халӑх Республики|ВХР-ӑн]] шалти ӗҫӗсен министрӗпе [[Хорват Иштван|Иштван Хорват]] урлӑ патшалӑх шайӗ ҫинчи хӑй пайташсене пулӑшма пултарнӑ. Орбан тӗлӗшпе айӑпа кӗртсен министр пулӑшайӗччӗ<ref name="OV" /><ref name="LARICS" />. [[1987|1987 ҫулта]] [[юриспруденци тухтӑрӗ]]н<ref>[https://www.elte.hu/en/faculties/law Faculty of Law] – website of [[Eötvös Loránd University]]</ref> ҫӳллӗ степеньлӗ Орбан, Сольнокра пурӑнса, ял хуҫалӑхӗпе ҫиме промышленоҫ министрлӗхӗн интитутӗнче [[Социологи|социолог]] ӗҫӗнче ӗҫленӗ<ref>[https://2010-2014.kormany.hu/en/prime-minister-s-office/the-prime-minister Curriculum vitae of Viktor Orbán] – website of the Hungarian government</ref><ref>[https://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm Dr. Orbán Viktor] – website of the Hungarian parliament</ref><ref>{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepv/eletrajz/hu/o320.pdf | title = Orbán Viktor |trans-title=Viktor Orban |type = biography |publisher = National Assembly |place = Hungary}}</ref>. [[Чӳк уйӑхӗ]]нче Венгрие 17 анӑҫ ҫӗршывӗсенчен делегатсемпе "Тухӑҫ-Анӑҫ диалогӗ" семинар тунӑ, унта [[Ҫӗнйӗркелӳ]], [[Ӑнланулӑхлӑ чаракан|ятарлӑ шухӑшсем тӑрӑх ҫар хӗсметӗнчен чарни]], пан-европа [[демократи]] юхӑмӗн пуласлӑхӗ ҫинчен калаҫнӑ<ref name="RC" />. [[1989|1989 ҫулта]] [[Сорос фончӗ|Сорос фондӗнче]] стипенди илнӗрен [[Оксфорд]]ӑн [[Пембрук-колледж (Оксфорд)|Пембрук-колледжӗнче]] пӗр ҫул стажировкӑланнӑ<ref name="лендвай"/>. [[Пелчиньский Збигнев|Збигнев Пелчиньскипе]] европа политикӑллӑ шухӑшӗнчи элтеш пӗрлӗхӗн концепцийӗ ҫинчен ӗҫленӗ<ref name="biography" /><ref>{{citation |title = Fulbright report |url = http://www.rhodeshouse.ox.ac.uk/files/Fulbright_report.pdf |place = Oxford, United Kingdom |website = [[Rhodes House]] |archive-url = https://web.archive.org/web/20141215035740/http://files.www.rhodesscholarshiptrust.com/Fulbright_report.pdf |archive-date = 15 December 2014 }}</ref>. Ку вӑхӑтра вӑл [[Будапешт]]ри «[[Фидес]]» партин лидерне хӑй кандидатура кӗртнӗ, анчах [[Фодор Габор|Фодора]] выляса янӑ. [[1990|1990 ҫулта]] [[Венгри]]н [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1990)|пӗрремӗш коммунизм хыҫҫӑнхи парламенте суйланас]] тесе Оксфордри ӗҫсем хӑварса Орбан кил-йышпа Венгрие таврӑнать<ref name="лендвай"/>. == Политикӑллӑ ҫӗкленӳ (1988–1998) == [[File:Viktor Orbán 1997.jpg|thumb|right|1997 ҫулта оппозици лидерӗ пек Виктор Орбан]] {{Тулли дата|1988|03|30}} Социаллӑ пӗлӳсен юрист колледжӗнче Штумпфпа, [[Габор Фодор|Фодорпа]], Кёверпе тата ытти 32 студентсемпе тата пултарулӑхҫӑсемпе пӗрле — Викор Орбан [[Фидес|Ҫамрӑк демократсен альянсӗ]], кӗскерен — [[Фидес|Фидес партийӗ]] ({{lang-hu|(Fiatal Demokraták Szövetsége, FIDESZ)}}) йӗркеленӗ. Ку [[либерализм|либераллӑ]]-[[национализм|националистлӗ]] ҫамрӑксен юхӑмӗ, чи малтан вӑл [[Венгри ҫамрӑк коммунизм лиги]]не хирӗҫ туса хунӑ пулнӑ<ref name="лендвай" /><ref name="кенни" />. Колледжри журнал «Századvég» («Ӗмӗр вӗҫӗ») [[Сорос Джордж|Джордж Сорос]] пулшӑнипе партин печетлӗ органӗ пулса тӑнӑ<ref>{{Cite magazine|last1=Schwartzburg|first1=Rosa|url=https://jacobinmag.com/2019/07/viktor-orban-fidesz-party-youth-activism|title=When Orbán Was a Liberal|date=24 July 2019|magazine=Jacobin|access-date=1 April 2020|last2=Szijarto|first2=Imre}}</ref><ref name="ft.com"/><ref>{{Cite news|last=LeBor|first=Adam|url=https://theintercept.com/2015/09/11/how-hungary-prime-minister-turned-into-refugee-bashing-autocrat/|title=How Hungary's Prime Minister Turned From Young Liberal Into Refugee-Bashing Autocrat|date=11 September 2015|work=The Intercept|access-date=1 April 2020}}</ref><ref name="лендвай" />. {{Тулли дата|1989|06|16}} [[Паттӑрсен лаптӑкӗ (Будапешт)|Будапештӗн Паттӑрсен лаптӑкӗнче]] [[Надь Имре|Имре Надӗн]] тата Венгр революцийӗн ытти нациллӗ паттӑрӗсен ҫӗнетсе вилӗ пытарӑвӗнче Виктор Орбан [[Оратор ӑсталӑхӗ|каланӑ сӑмах]] питӗ популярлӑ пулса тӑнӑ. Вӑл ирӗклӗ суйлав тума тата [[Венгри]]рен [[Совет армийӗ|Совет ҫарӗсем]] тухмалла чӗннӗ. Ку вӑйлӑ сӑмаха пула вӑл паллӑ пулса тӑнӑ тата «Фидес» юхӑмӗ пӗр ятлӑ парти туса хуни пурнӑҫланӑ<ref name="лендвай" />. [[1990|1990 ҫулта]] ҫӗршыври [[Венгрири парламент суйлавӗ (1990)|коммунизм хыҫҫӑнхи пӗрремӗш суйлавра]] Виктор Орбан [[Пешт вармедйинчен]] парламент депутачӗ пулса тӑнӑ<ref name="лендвай" />. Вӑл парламенти Фидес партийӗн лидерӗ пек йышӑннӑ тата ку ӗҫре вӑл [[1993|1993 ҫулхи]] [[ҫу уйӑхӗ]]ччен пулнӑ<ref name="Register">{{cite web|url=https://www.parlament.hu/web/guest/aktiv-kepviseloi-nevsor?p_p_id=hu_parlament_cms_pair_portlet_PairProxy_INSTANCE_9xd2Wc9jP4z8&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_auth=LAmTvTYj&_hu_parlament_cms_pair_portlet_PairProxy_INSTANCE_9xd2Wc9jP4z8_pairAction=%2Finternet%2Fcplsql%2Fogy_kpv.kepv_adat%3Fp_azon%3Do320%26p_stilus%3D%26p_head%3D|title=''Register'' |publisher=[[National Assembly of Hungary|Országgyűlés]]}}</ref>. Пулас [[Венгрири парламент суйлавӗ (1994)|1994]], [[Венгрири парламент суйлавӗ (1998)|1998]], [[Венгрири парламент суйлавӗ (2002)|2002]], [[Венгрири парламент суйлавӗ (2006)|2006]] ҫулсенче те вӑл парламенте кӗнӗ. Орбанӑн ертсе пынийӗпе Фидес — либераллӑ партирен [[консерватизм|сылтӑм-консервативлӗ]] парти пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|url=http://www.iie.com/publications/pb/pb15-11.pdf|title=''Hungary under Orbán: Can Central Planning Revive Its Economy?'', Simeon Djankov, Peterson Institute for International Economics, July 2015; accessed 20 January 2015.|access-date=22 February 2023|archive-date=31 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160131001840/http://www.iie.com/publications/pb/pb15-11.pdf|url-status=dead}}</ref>. [[1995|1995 ҫулта]] партин ҫӗнӗ ячӗ — ''Fidesz-MPP'' (ҫамрӑк демократсен пӗрлешӗвӗ - Венгр элтеш партийӗ). [[File:Szárszói találkozó 1993 Fodor Gábor Orbán Viktor.jpg|thumb|right|1993 ҫулта Орбанпа Габор тӗл пулӑвӗ]] [[2002]]-[[2021]] ҫ. Викторпа пӗрле Фидес ертсе пырӑвӗ [[Европа халӑх партийӗ]]н вице-президенчӗ пулнӑ, 2021 ҫултан — [[Европӑшӑн патриотсем]]. == Пӗрремӗш премьерлӗх (1998–2002) == [[1998|1998 ҫулта]] Венгр демократиллӗ форумӗпе, Пӗчӗк хуҫасен пӑхӑнман партийӗпе пӗрле Виктор Орбан коалици йӗркеленӗ. [[Венгрири парламент суйлавӗсем (1998)|1998 ҫулхи парламент суйлавӗсенче]] ку коалици 42%-пе ҫӗнтернӗ. Ку партисем Орбанӑн пӗрремӗш ертсе пырӑвне кӗнӗ. Орбан Венгрин иккӗмӗш ([[Хегедюш Андраш]] хыҫҫӑн) чи ҫамрӑк (35 ҫулта) премьер-министрӗ тата Сивӗ вӑрҫӑ вӗҫленӗренпе Тухӑҫ тата Вӑтам Европӑри коммунист партийӗн пайташӗ пулман пӗрремӗш ертсе пыру пуҫлӑхӗ пулса тӑнӑ. Унӑн президенчӗсем: [[Гёнц Арпад|Арпад Гёнц]], [[Ференц Мадл|Мадл Ференц]] пулнӑ. 1998-[[2002|2002 ҫ.]] Венгри хӑй нациллӗ идентлӗх ҫирӗпленнӗ тата анӑҫ политикӑллӑ тытӑмлӑхне кӗнӗ. ;Пӗрремӗш премьерлӗх пӗтӗмлетӗвӗсем * Инфляци ӳкни, [[Шалти пӗтӗм продукт|ШПП]] шайӗ ӳсни, тӳллевсӗр вӗренӳ, йӑлаллӑ кил-йыша пулӑшу. * Влаҫ централизацийӗ. * 2000 ҫулта венгр патшалӑхлӑхӗн 1000 ҫул уявӗ. * НАТО-на кӗни. * ЕП-а кӗнин хатӗрлевӗсем. * Кӳршӗ патшалӑхсенчи венгри сахалрахӑшӗсене пулӑшу. * Косово конфликтӗнчи хутшӑнни. == Оппозици лидерӗ (2002–2010) == 2002–2010 ҫ. Фидес ахаль сылтӑм партирен вӑйлӑ нациллӗ-консервативлӗ оппозици юхӑмӗ пулса тӑнӑ. Венгри шалӗнче Орбан хӑйӗн тата Фидесӗн пулӑшни вӑйлатнӑ, митингсем протестсем тунӑ. Ерсте пырӑвӑн татса парӑвӗсене хирӗҫ референдумсем йӗркеленӗ. 2008 ҫулта Раҫҫейӗн Грузие тапӑнса кӗнине хирӗҫ каланӑ. 2010 ҫулхи суйлав патне юнашартарах евроскептицизм шухӑшӗсемпе калама пуҫланӑ. Венгр сахалрахӑшӗсене пулӑшма тата вӗсен кирлӗлӗхӗ малалла пынӑ. == Иккӗмӗш премьерлӗх (2010–2026) == 2010 ҫулта Фидес конституциллӗ нумайрахӑш илнӗрен вӑл конституци реформи тунӑ. Ӑна пула конституци сучӗн майӗсем пӗчӗкленнӗ, христиан тата нациллӗ хаклӑхсем ҫирӗпленнӗ. Экономикӑна Орбаномика килнӗ: пасар хатӗрӗсемпе патшалӑх хутшӑнни пысӑк шайччен ӳснӗ. Ҫураласлӑха пулӑшни, миграцие хирӗҫӳ, алӑра МИХ-е тытни, Раҫҫейпе тата Китайпа экономикӑллӑ ҫыхӑнусем. [[File:Vladimir Putin and Viktor Orban (2022-02-01) 01.jpg|thumb|257x257px|{{Кӗске дата|2022|02|1}}-мӗшӗнче Кремльте Раҫҫей президенчӗ Владимир Путин тата Венгри премьер-министрӗ Виктор Орбан]] 2022 ҫулхи Раҫҫейӗн Украинӑна тапӑнса кӗнине тиркенӗ, анчах хӑй территори урлӑ Кейӗве хӗҫ-пӑшал яма ирӗк памасть. Ютҫӗрти венгрсем валли Венгри элтешлӗхӗ тытни ахальлетӗвӗнчен кӳршӗ патшалӑхсемпе — Украинӑпа тата Словакипе — хирӗҫӳсем пулса тӑраҫҫӗ. 2026 ҫулта Виктор Орбан Европӑри патшалӑх пуҫлӑхӗсенчен чи вӑрӑм ерсте пыракан пӗри шутланать. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)|2026 ҫулхи парламент суйлавӗче]] Орбанӑн Фидес пысӑк оппозици вӑйӗнчен — Петер Мадьярӑн Тиса партийӗнчен — выляса янӑ. [[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗнчи]] Фидес 56 вырӑн илнӗ, Тиса 137. == Чыславсем == == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == * [https://miniszterelnok.hu miniszterelnok.hu] — официальный сайт премьер-министра * ''Питер Уилкин''. [https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ Восхождение «антилиберальной» демократии: орбанизация политической культуры Венгрии] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ |date=20180612143157 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Мартино Комелли, Вера Хорват''. [https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ Выборы в Венгрии: Что Орбан знает, а его враги — нет] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ |date=20190123010318 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Константин Бенюмов''. [https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye Свободные, но нечестные Как бывший либерал Виктор Орбан правит Венгрией, пугая людей Западом и Соросом] {{Wayback|url=https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye |date=20190123010332 }} // [[Meduza]] * ''Фёдор Лукьянов''. [https://www.kurier.hu/item/3133-vengerskij-nep-viktora-orbana Венгерский НЭП Виктора Орбана] // [[Российский Курьер]] * {{Статья|каçă=https://meduza.io/feature/2022/04/23/my-vas-ponimaem|пуçелĕк=Мы вас понимаем. Как Виктор Орбан превратил Венгрию в европейский аналог путинской России — и выиграл очередные выборы благодаря войне в Украине. Репортаж Кристины Сафоновой|çул=2022|кăларăм=[[Meduza]]|уйăх=4|кун=23}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2022/07/31/bes-poleznyi|title=Бес полезный|website=[[Новая Газета]]|subtitle=Виктор Орбан продолжает дружить с Москвой, потому что не верит в победу Украины|date=2022-07-31}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2023/07/06/neuvazhaemyi-predsedatel|title=Неуважаемый председатель|website=[[Новая Газета]]|subtitle=25 лет назад Виктор Орбан впервые стал премьер-министром Венгрии. За это время отношения между ним и ЕС деградировали настолько, что Будапешт собираются лишить председательства в Совете ЕС|date=2023-07-06}} * {{Cite web|url=https://holod.media/2023/11/11/glavnyj-izgoj-evropy/|title=Одинокий диктатор Европы|website=[[Холод (издание)|Холод]]|subtitle=Дружба с Путиным превратила Венгрию в главного изгоя ЕС. Как ей удается мешать всему Западу?|date=2023-11-11}} {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Çăвăн 31-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1963 çулта çуралнисем]] [[Категори:Хальхи патшалӑх пуҫлӑхӗсем]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] opnrt3aiwwh9mqlhoao4m95mylk31x1 872866 872865 2026-04-15T20:03:28Z Max Tenche 25572 йӑнӑшсем, хушни, тӗрӗслетӳ, ҫӗнетӳ 872866 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Орбан Виктор | Тăван ят = ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}) | Ӳкерчĕк = President_Donald_Trump_hosts_a_bilateral_lunch_meeting_with_Hungarian_Prime_Minister_Viktor_Orban.2_(cropped).jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = [[Трамп Дональд|Трамппа]] [[2025]] ҫулхи тӗл пулура | Çуралнă чухнехи ят = | Суя ятсем = | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1963|05|31}}<ref name="ҫуралу">Viktor Orbán // [https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/orban-viktor Brockhaus Enzyklopädie] (ним.) — F.A. Brockhaus, 1796.</ref><ref name="ҫуралу2">Viktor Orban // [https://www.munzinger.de/register/portrait/biographien/wd/00/00000021542 Munzinger Personen] (ним.)</ref> | Çуралнă вырăн = [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]], [[Секешфехервар]] | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Венгри}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[антилиберализм]], [[сылтӑм антиглобализм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], шуралӑх, [[Венгри премьер-министрӗ]] | Чыславсем = | Сайт = http://www.miniszterelnok.hu/ }} '''Виктор Михай Орбан''' ({{lang-hu|Orbán Viktor Mihály}}; {{кӗске дата|1963|05|31}} ҫур., [[Секешфехервар]], [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]]) — [[Венгри]]н [[патшалӑх]] тата [[политика]] ӗҫченӗ. [[1998]]-[[2002]] ҫ. тата [[2010|2010 ҫултан]] хальхиччен [[Венгри премьер-министрӗ]]. «[[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]]» парти лидерӗ. [[1998]]-[[2002|2002 ҫ.]] тата [[2010|2010 ҫултан]] хальхиччен Венгри премьер-министрӗ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)|2026 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ|Фидес партийӗ]] выляса янӑран Орбанӑн премьерлӗхӗ [[ҫу уйӑхӗ]]нче вӗҫленет. 56 вырӑнлӑ Фидес оппозици енне пырать. == Яшлӑх (1963–1988) == Виктор Михай Орбан {{Тулли дата|1963|05|31}} [[Секешфехервар]]та ҫуралнӑ. Унӑн икӗ шӑллӑм пур: Дьёзо ([[1965|1965 ҫултан]] ҫуралнӑ) тата Арон ([[1977|1977 ҫулта]] ҫуралнӑ). Ашшӗ енчен вӗсен асатте Михай Орбан докер тата вӑрҫӑ ветеранӗ пулнӑ, [[ял хуҫалӑхӗ]]нче тата [[ветеринари]]ре пулӑшакан пек ӗҫленӗ. Вӑл [[Фейер вармедйи]]н [[Альчутдобоз]]ра ӗҫленӗ. Виктор Орбан унта пурӑннӑ (1963-1973). [[1973|1973 ҫулта]] кил-йыш кӳршӗ хулана, [[Фельчут]]а пурӑнма килнӗ. Орбан ашшӗ кунта ял хуҫалӑх кооперативӗнчи машина тӑвакан уйрӑмра ӗҫленӗ<ref name="лендвай">Lendvai, Paul (2017). Orbán: Hungary's Strongman. Oxford University Press. ISBN 978-0190874865.</ref>. Фельчутра та, [[Вертешача|Вертешачӑра]] вӗреннӗ<ref>{{cite news |first=Árpád |last=Pünkösti |title=Szeplőtelen fogantatás 7. |url=http://nol.hu/archivum/archiv-6407-2436 |website=[[Népszabadság]] |date=13 May 2000 |access-date=19 March 2019 |language=hu}}</ref><ref name="biography">{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm |title = Orbán Viktor |year = 1996 |type = biography |trans-title=Viktor Orbán | publisher = arlament |place = Hungary}}</ref>. [[1977|1977 ҫулта]] кил-йыш Секешфехервара кайнӑ. Унта Орбан паллӑ Бланка Телеки шкулӗнче вӗренет<ref name="лендвай"/>. Пӗрремӗш ҫулсенче вӑл [[Венг ҫамрӑк коммунисчӗсен лиги]]н вырӑнлӑ ертӳҫи пулнӑ, университете вӗренес тесе ку лигӑна кӗмеллеччӗ<ref>Pünkösti Árpád: Szeplőtelen fogantatás. Népszabadság Könyvek, Budapest, 2005, pp. 138–139.</ref><ref name=OV>{{citation |title=Amit Orbán Viktor nem tett ki a honlapjára állambiztonsági múltjáról |publisher=[[Kuruc.info]] |date=17 February 2012 |url=https://kuruc.info/r/9/94946}}</ref><ref name="дебрецен">Debreczeni, József (2002), Orbán Viktor (in Hungarian), Budapest: Osiris</ref> . [[1981]]—[[1982]] [[Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсем|Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсенче]] ҫар хӗсмечӗнче пулнӑ<ref name="лендвай"/>. Унта вӑл [[Лайош Шимичка|Лайош Шимичкӑпа]] туслашнӑ. Дисциплинӑна пӑснирен Виктор тӗрмере лартнӑ, пӗр хут [[1982 ҫулхи тӗнчери футбол чемпионачӗ]]н вӑхӑтӗнче вӑл хӗсмете кайман<ref name="лендвай"/>. [[1981|1981 ҫулта]] [[Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки (1981-1983)|Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки]] ӗҫе янине Лайош Шимичка критикленӗ<ref name="лендвай"/>, Орбан вара мобилизаци патне хатӗрленнӗ<ref name="кенни">Kenney, Padraic (2002). A Carnival of Revolution: Central Europe 1989. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-05028-7.</ref>. Ҫар хӗсмечӗ Орбанӑн политикӑллӑ шухӑшлӑхне улӑштарнӑ, "коммунизм тытӑмне" вӑл пулӑшман ӗнтӗ<ref name="дебрецен" /><ref name=OV/><ref name=LARICS>{{citation |last=C. |first=Ioana |title=Viktor Orbán – a "Petrov" of Hungary. The Prime Minister's collaboration with Hungarian security |publisher=Informational Warfare and Strategic Communication Laboratory of the [[Romanian Academy]] |date=1 April 2022 |url=https://larics.ro/viktor-orban-a-petrov-of-hungary-the-prime-ministers-collaboration-with-hungarian-security}}</ref>. [[1983|1983 ҫулта]] [[Будапешт]]ри [[Лоранд Этвёш ячӗллӗ университечӗ]]н юридици факультетӗнче вӗреннӗ<ref>{{citation |last=Balogh |first=Éva S. |title=About István Stumpf, a New Judge on the Hungarian Constitutional Court |publisher=[[Hungarian Spectrum]] |date=27 July 2010 |url=https://hungarianspectrum.wordpress.com/2010/07/27/about-istvan-stumpf-a-new-judge-on-the-hungarian-constitutional-court}}: "Sometimes the youngsters went too far politically and in such cases Stumpf's father-in-law came in handy."</ref><ref name="AJK">{{citation |title=A Bibó István Szakkollégium |publisher=[[ELTE Faculty of Law]] |url=http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20020619080151/http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html |archive-date=19 June 2002 }}</ref>. Унта вӑл социаллӑ пӗлӳсен [[Пурӑнмалли колледж|ятарлӑ колледжне]] пӗрлешнӗ, унӑн пайташӗсем [[социализм]] [[Капитализм|тулашӗнчи социаллӑ пӗлӳсене]] вӗренме ирӗклӗ пулнӑ<ref>{{citation |last=Bozóki |first=András |author-link=András Bozóki |title=Political Science Is Born |journal=Társadalomkutatás |volume=3 |year=1985 |pages=107–117 |url=https://apps.dtic.mil/sti/tr/pdf/ADA337092.pdf}}</ref><ref name="RC">{{citation |last=Orbán |first=Viktor |title=Recapturing Life |journal=Across Frontiers |volume=4 |year=1988 |pages=34–35 |url=https://www.connexions.org/CxLibrary/Docs/AcrossFrontiers-V4N2-3.pdf}}</ref><ref name="кенни"/>. Колледжре Орбан [[Фодор Габор|Габор Фодорпа]] тата [[Кёвер Ласло|Ласло Кёверпе]] паллашнӑ (унӑн пулас политика карьеринче вӗсем паллӑ роль вылӑҫҫӗ)<ref name="кенни"/><ref name="лендвай"/>. [[1984|1984 ҫулта]] Виктор колледжӑн ӗҫтӑвкомӗн ертӳҫи пулса тӑнӑ (60 студент пӗрлешсе)<ref name="лендвай"/>. [[1984]]-[[1985]] ҫ. тата [[1987|1987 ҫулта]] ([[Иоанн Павел III]] [[Римри папа|римри папа]] килни вӑхӑтӗнче) хӑй класспа вӗрентӳҫӗпе [[Феллеги Тамаш|Тамаш Феллегипе]] вӑл [[Польша|Польшӑна]] ик-виҫ хут кайнӑ. Вӗсем Польшӑра [[Тарасевич Малгожата|Малгожата Тарасевичпе]] тата Адам Ягусякпа тӗл пулнӑ (1985 ҫулта ку икӗ ҫын [[«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ» юхӑм|«Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ»]] [[антикоммунизм|коммунизме хирӗҫхи]] студент юхӑмӗн пайташӗсем пулса тӑнӑ)<ref name="кенни"/>. [[1986|1986 ҫулта]] Орбан [[Пӗршухӑшлӑх (профпӗрлӗх)|«Пӗршухӑшлӑх» поляк юхӑмӗ]] ҫинчен магистер диссертацине хӳтӗленӗ, ӑна туса вӑл юхӑм лидерӗсемпе интервью усӑ курнӑ<ref name="ft.com">{{citation |last1=Buckley |first1=Neil |last2=Byrne |first2=Andrew |title=Viktor Orban: the rise of Europe's troublemaker |journal=Financial Times |date=25 January 2018 |url=https://www.ft.com/content/dda50a3e-0095-11e8-9650-9c0ad2d7c5b5}}</ref><ref name="кенни"/>. 1986 ҫулхи [[авӑн уйӑхӗ]]нче [[Сольнок]] хулинче вӑл Анико Левайпа мӑшӑрланнӑ. [[Будапешт полицийӗн штаб-хваттерӗ|Полици]] пӗлӗмӗсем тӑрӑх Орбан венгри диссиденчӗсемпе ҫыхӑннӑ пулнӑ тата вӗсем [[Венгр Халӑх Республики|ВХР-ӑн]] шалти ӗҫӗсен министрӗпе [[Хорват Иштван|Иштван Хорват]] урлӑ патшалӑх шайӗ ҫинчи хӑй пайташсене пулӑшма пултарнӑ. Орбан тӗлӗшпе айӑпа кӗртсен министр пулӑшайӗччӗ<ref name="OV" /><ref name="LARICS" />. [[1987|1987 ҫулта]] [[юриспруденци тухтӑрӗ]]н<ref>[https://www.elte.hu/en/faculties/law Faculty of Law] – website of [[Eötvös Loránd University]]</ref> ҫӳллӗ степеньлӗ Орбан, Сольнокра пурӑнса, ял хуҫалӑхӗпе ҫиме промышленоҫ министрлӗхӗн интитутӗнче [[Социологи|социолог]] ӗҫӗнче ӗҫленӗ<ref>[https://2010-2014.kormany.hu/en/prime-minister-s-office/the-prime-minister Curriculum vitae of Viktor Orbán] – website of the Hungarian government</ref><ref>[https://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm Dr. Orbán Viktor] – website of the Hungarian parliament</ref><ref>{{citation |language = hu|url = http://www.parlament.hu/kepv/eletrajz/hu/o320.pdf | title = Orbán Viktor |trans-title=Viktor Orban |type = biography |publisher = National Assembly |place = Hungary}}</ref>. [[Чӳк уйӑхӗ]]нче Венгрие 17 анӑҫ ҫӗршывӗсенчен делегатсемпе "Тухӑҫ-Анӑҫ диалогӗ" семинар тунӑ, унта [[Ҫӗнйӗркелӳ]], [[Ӑнланулӑхлӑ чаракан|ятарлӑ шухӑшсем тӑрӑх ҫар хӗсметӗнчен чарни]], пан-европа [[демократи]] юхӑмӗн пуласлӑхӗ ҫинчен калаҫнӑ<ref name="RC" />. [[1989|1989 ҫулта]] [[Сорос фончӗ|Сорос фондӗнче]] стипенди илнӗрен [[Оксфорд]]ӑн [[Пембрук-колледж (Оксфорд)|Пембрук-колледжӗнче]] пӗр ҫул стажировкӑланнӑ<ref name="лендвай"/>. [[Пелчиньский Збигнев|Збигнев Пелчиньскипе]] европа политикӑллӑ шухӑшӗнчи элтеш пӗрлӗхӗн концепцийӗ ҫинчен ӗҫленӗ<ref name="biography" /><ref>{{citation |title = Fulbright report |url = http://www.rhodeshouse.ox.ac.uk/files/Fulbright_report.pdf |place = Oxford, United Kingdom |website = [[Rhodes House]] |archive-url = https://web.archive.org/web/20141215035740/http://files.www.rhodesscholarshiptrust.com/Fulbright_report.pdf |archive-date = 15 December 2014 }}</ref>. Ку вӑхӑтра вӑл [[Будапешт]]ри «[[Фидес]]» партин лидерне хӑй кандидатура кӗртнӗ, анчах [[Фодор Габор|Фодора]] выляса янӑ. [[1990|1990 ҫулта]] [[Венгри]]н [[Венгрири парламент суйлавӗ (1990)|пӗрремӗш коммунизм хыҫҫӑнхи парламенте суйланас]] тесе Оксфордри ӗҫсем хӑварса Орбан кил-йышпа Венгрие таврӑнать<ref name="лендвай"/>. == Политикӑллӑ ҫӗкленӳ (1988–1998) == [[File:Viktor Orbán 1997.jpg|thumb|right|1997 ҫулта оппозици лидерӗ пек Виктор Орбан]] {{Тулли дата|1988|03|30}} Социаллӑ пӗлӳсен юрист колледжӗнче Штумпфпа, [[Габор Фодор|Фодорпа]], Кёверпе тата ытти 32 студентсемпе тата пултарулӑхҫӑсемпе пӗрле — Викор Орбан [[Фидес|Ҫамрӑк демократсен альянсӗ]], кӗскерен — [[Фидес|Фидес партийӗ]] ({{lang-hu|(Fiatal Demokraták Szövetsége, FIDESZ)}}) йӗркеленӗ. Ку [[либерализм|либераллӑ]]-[[национализм|националистлӗ]] ҫамрӑксен юхӑмӗ, чи малтан вӑл [[Венгри ҫамрӑк коммунизм лиги]]не хирӗҫ туса хунӑ пулнӑ<ref name="лендвай" /><ref name="кенни" />. Колледжри журнал «Századvég» («Ӗмӗр вӗҫӗ») [[Сорос Джордж|Джордж Сорос]] пулшӑнипе партин печетлӗ органӗ пулса тӑнӑ<ref>{{Cite magazine|last1=Schwartzburg|first1=Rosa|url=https://jacobinmag.com/2019/07/viktor-orban-fidesz-party-youth-activism|title=When Orbán Was a Liberal|date=24 July 2019|magazine=Jacobin|access-date=1 April 2020|last2=Szijarto|first2=Imre}}</ref><ref name="ft.com"/><ref>{{Cite news|last=LeBor|first=Adam|url=https://theintercept.com/2015/09/11/how-hungary-prime-minister-turned-into-refugee-bashing-autocrat/|title=How Hungary's Prime Minister Turned From Young Liberal Into Refugee-Bashing Autocrat|date=11 September 2015|work=The Intercept|access-date=1 April 2020}}</ref><ref name="лендвай" />. {{Тулли дата|1989|06|16}} [[Паттӑрсен лаптӑкӗ (Будапешт)|Будапештӗн Паттӑрсен лаптӑкӗнче]] [[Надь Имре|Имре Надӗн]] тата Венгр революцийӗн ытти нациллӗ паттӑрӗсен ҫӗнетсе вилӗ пытарӑвӗнче Виктор Орбан [[Оратор ӑсталӑхӗ|каланӑ сӑмах]] питӗ популярлӑ пулса тӑнӑ. Вӑл ирӗклӗ суйлав тума тата [[Венгри]]рен [[Совет армийӗ|Совет ҫарӗсем]] тухмалла чӗннӗ. Ку вӑйлӑ сӑмаха пула вӑл паллӑ пулса тӑнӑ тата «Фидес» юхӑмӗ пӗр ятлӑ парти туса хуни пурнӑҫланӑ<ref name="лендвай" />. [[1990|1990 ҫулта]] ҫӗршыври [[Венгрири парламент суйлавӗ (1990)|коммунизм хыҫҫӑнхи пӗрремӗш суйлавра]] Виктор Орбан [[Пешт вармедйинчен]] парламент депутачӗ пулса тӑнӑ<ref name="лендвай" />. Вӑл парламенти Фидес партийӗн лидерӗ пек йышӑннӑ тата ку ӗҫре вӑл [[1993|1993 ҫулхи]] [[ҫу уйӑхӗ]]ччен пулнӑ<ref name="Register">{{cite web|url=https://www.parlament.hu/web/guest/aktiv-kepviseloi-nevsor?p_p_id=hu_parlament_cms_pair_portlet_PairProxy_INSTANCE_9xd2Wc9jP4z8&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_auth=LAmTvTYj&_hu_parlament_cms_pair_portlet_PairProxy_INSTANCE_9xd2Wc9jP4z8_pairAction=%2Finternet%2Fcplsql%2Fogy_kpv.kepv_adat%3Fp_azon%3Do320%26p_stilus%3D%26p_head%3D|title=''Register'' |publisher=[[National Assembly of Hungary|Országgyűlés]]}}</ref>. Пулас [[Венгрири парламент суйлавӗ (1994)|1994]], [[Венгрири парламент суйлавӗ (1998)|1998]], [[Венгрири парламент суйлавӗ (2002)|2002]], [[Венгрири парламент суйлавӗ (2006)|2006]] ҫулсенче те вӑл парламенте кӗнӗ. Орбанӑн ертсе пынийӗпе Фидес — либераллӑ партирен [[консерватизм|сылтӑм-консервативлӗ]] парти пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web|url=http://www.iie.com/publications/pb/pb15-11.pdf|title=''Hungary under Orbán: Can Central Planning Revive Its Economy?'', Simeon Djankov, Peterson Institute for International Economics, July 2015; accessed 20 January 2015.|access-date=22 February 2023|archive-date=31 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160131001840/http://www.iie.com/publications/pb/pb15-11.pdf|url-status=dead}}</ref>. [[1995|1995 ҫулта]] партин ҫӗнӗ ячӗ — ''Fidesz-MPP'' (ҫамрӑк демократсен пӗрлешӗвӗ - Венгр элтеш партийӗ). [[File:Szárszói találkozó 1993 Fodor Gábor Orbán Viktor.jpg|thumb|right|1993 ҫулта Орбанпа Габор тӗл пулӑвӗ]] [[2002]]-[[2021]] ҫ. Викторпа пӗрле Фидес ертсе пырӑвӗ [[Европа халӑх партийӗ]]н вице-президенчӗ пулнӑ, 2021 ҫултан — [[Европӑшӑн патриотсем]]. == Пӗрремӗш премьерлӗх (1998–2002) == [[1998|1998 ҫулта]] Венгр демократиллӗ форумӗпе, Пӗчӗк хуҫасен пӑхӑнман партийӗпе пӗрле Виктор Орбан коалици йӗркеленӗ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (1998)|1998 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] ку коалици 42%-пе ҫӗнтернӗ. Ку партисем Орбанӑн пӗрремӗш ертсе пырӑвне кӗнӗ. Орбан Венгрин иккӗмӗш ([[Хегедюш Андраш]] хыҫҫӑн) чи ҫамрӑк (35 ҫулта) премьер-министрӗ тата Сивӗ вӑрҫӑ вӗҫленӗренпе Тухӑҫ тата Вӑтам Европӑри коммунист партийӗн пайташӗ пулман пӗрремӗш ертсе пыру пуҫлӑхӗ пулса тӑнӑ. Унӑн президенчӗсем: [[Гёнц Арпад|Арпад Гёнц]], [[Ференц Мадл|Мадл Ференц]] пулнӑ. 1998-[[2002|2002 ҫ.]] Венгри хӑй нациллӗ идентлӗх ҫирӗпленнӗ тата анӑҫ политикӑллӑ тытӑмлӑхне кӗнӗ. ;Пӗрремӗш премьерлӗх пӗтӗмлетӗвӗсем * Инфляци ӳкни, [[Шалти пӗтӗм продукт|ШПП]] шайӗ ӳсни, тӳллевсӗр вӗренӳ, йӑлаллӑ кил-йыша пулӑшу. * Влаҫ централизацийӗ. * 2000 ҫулта венгр патшалӑхлӑхӗн 1000 ҫул уявӗ. * НАТО-на кӗни. * ЕП-а кӗнин хатӗрлевӗсем. * Кӳршӗ патшалӑхсенчи венгри сахалрахӑшӗсене пулӑшу. * Косово конфликтӗнчи хутшӑнни. == Оппозици лидерӗ (2002–2010) == 2002–2010 ҫ. Фидес ахаль сылтӑм партирен вӑйлӑ нациллӗ-консервативлӗ оппозици юхӑмӗ пулса тӑнӑ. Венгри шалӗнче Орбан хӑйӗн тата Фидесӗн пулӑшни вӑйлатнӑ, митингсем протестсем тунӑ. Ерсте пырӑвӑн татса парӑвӗсене хирӗҫ референдумсем йӗркеленӗ. 2008 ҫулта Раҫҫейӗн Грузие тапӑнса кӗнине хирӗҫ каланӑ. 2010 ҫулхи суйлав патне юнашартарах евроскептицизм шухӑшӗсемпе калама пуҫланӑ. Венгр сахалрахӑшӗсене пулӑшма тата вӗсен кирлӗлӗхӗ малалла пынӑ. == Иккӗмӗш премьерлӗх (2010–2026) == 2010 ҫулта Фидес конституциллӗ нумайрахӑш илнӗрен вӑл конституци реформи тунӑ. Ӑна пула конституци сучӗн майӗсем пӗчӗкленнӗ, христиан тата нациллӗ хаклӑхсем ҫирӗпленнӗ. Экономикӑна Орбаномика килнӗ: пасар хатӗрӗсемпе патшалӑх хутшӑнни пысӑк шайччен ӳснӗ. Ҫураласлӑха пулӑшни, миграцие хирӗҫӳ, алӑра МИХ-е тытни, Раҫҫейпе тата Китайпа экономикӑллӑ ҫыхӑнусем. [[File:Vladimir Putin and Viktor Orban (2022-02-01) 01.jpg|thumb|257x257px|{{Кӗске дата|2022|02|1}}-мӗшӗнче Кремльте Раҫҫей президенчӗ Владимир Путин тата Венгри премьер-министрӗ Виктор Орбан]] 2022 ҫулхи Раҫҫейӗн Украинӑна тапӑнса кӗнине тиркенӗ, анчах хӑй территори урлӑ Кейӗве хӗҫ-пӑшал яма ирӗк памасть. Ютҫӗрти венгрсем валли Венгри элтешлӗхӗ тытни ахальлетӗвӗнчен кӳршӗ патшалӑхсемпе — Украинӑпа тата Словакипе — хирӗҫӳсем пулса тӑраҫҫӗ. 2026 ҫулта Виктор Орбан Европӑри патшалӑх пуҫлӑхӗсенчен чи вӑрӑм ерсте пыракан пӗри шутланать. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)|2026 ҫулхи парламент суйлавӗче]] Орбанӑн Фидес пысӑк оппозици вӑйӗнчен — Петер Мадьярӑн Тиса партийӗнчен — выляса янӑ. [[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗнчи]] Фидес 56 вырӑн илнӗ, Тиса 137. == Чыславсем == == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == * [https://miniszterelnok.hu miniszterelnok.hu] — официальный сайт премьер-министра * ''Питер Уилкин''. [https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ Восхождение «антилиберальной» демократии: орбанизация политической культуры Венгрии] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/orbanizaciya-politicheskoj-kultury-vengrii/ |date=20180612143157 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Мартино Комелли, Вера Хорват''. [https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ Выборы в Венгрии: Что Орбан знает, а его враги — нет] {{Wayback|url=https://commons.com.ua/ru/chto-orban-znaet-ego-vragi-net/ |date=20190123010318 }} // [[Спільне (журнал)|Спільне]] * ''Константин Бенюмов''. [https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye Свободные, но нечестные Как бывший либерал Виктор Орбан правит Венгрией, пугая людей Западом и Соросом] {{Wayback|url=https://meduza.io/feature/2018/04/09/svobodnye-no-nechestnye |date=20190123010332 }} // [[Meduza]] * ''Фёдор Лукьянов''. [https://www.kurier.hu/item/3133-vengerskij-nep-viktora-orbana Венгерский НЭП Виктора Орбана] // [[Российский Курьер]] * {{Статья|каçă=https://meduza.io/feature/2022/04/23/my-vas-ponimaem|пуçелĕк=Мы вас понимаем. Как Виктор Орбан превратил Венгрию в европейский аналог путинской России — и выиграл очередные выборы благодаря войне в Украине. Репортаж Кристины Сафоновой|çул=2022|кăларăм=[[Meduza]]|уйăх=4|кун=23}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2022/07/31/bes-poleznyi|title=Бес полезный|website=[[Новая Газета]]|subtitle=Виктор Орбан продолжает дружить с Москвой, потому что не верит в победу Украины|date=2022-07-31}} * {{Cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2023/07/06/neuvazhaemyi-predsedatel|title=Неуважаемый председатель|website=[[Новая Газета]]|subtitle=25 лет назад Виктор Орбан впервые стал премьер-министром Венгрии. За это время отношения между ним и ЕС деградировали настолько, что Будапешт собираются лишить председательства в Совете ЕС|date=2023-07-06}} * {{Cite web|url=https://holod.media/2023/11/11/glavnyj-izgoj-evropy/|title=Одинокий диктатор Европы|website=[[Холод (издание)|Холод]]|subtitle=Дружба с Путиным превратила Венгрию в главного изгоя ЕС. Как ей удается мешать всему Западу?|date=2023-11-11}} {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Çăвăн 31-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1963 çулта çуралнисем]] [[Категори:Хальхи патшалӑх пуҫлӑхӗсем]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] eofdy7ukfcm6svorfexstqjedqngr2o 1 129614 872861 872637 2026-04-15T19:51:14Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Сӳтсе явасси:Венгрири парламент суйлавӗсем (2026)]] страницӑн ятне [[Сӳтсе явасси:Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]] ҫине улӑштарчӗ 872637 wikitext text/x-wiki {{Вики-çуркунне статйи|çул= 2026|хутшăнакан=Max Tenche | ҫӗршыв =Венгри | ҫӗршыв2 = | ҫӗршыв3 = | тема=политика | тема2= | тема3= }} == -сем == '''-сем''' кунта кирлех мар пек. --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 10:38, 7 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC) :кирлӗ [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 14:15, 7 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC) ::Вырăс чĕлхинче кирлĕ, чăваш чĕлхинче кирлĕ мар. --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 17:15, 7 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC) :::кирлӗ кирлӗ. хӑвӑн статйусенче ҫ.п. ҫырнӑ [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 17:27, 7 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC) :::: Вырăс чĕлхинче «Выбор» — абстрактлă (философилле) ăнлав, «Выборы» — конкретлă япала (мероприяти), чăваш чĕлхинче унаашкал уйрăмлăх çук. --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 15:07, 8 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC) :::::пур [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 16:14, 8 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC) :::::: Лозунг: "Все на выборы!" Анчах та çавнах чăвашла: "Пурте — суйлавсене!" — темеççĕ. --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 16:51, 8 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC) :::::::'''суйлавсем '''[http://www.hypar.ru/cv/izdaniya/hypar/hypar-77-28253-no-16072024 1], [https://yantik-press.ru/press/actuals/2021/9/30/sujlavsem-politikara-cn-cynsem-kirline-katartsa-pachc/ 2], [https://wikisource.org/wiki/%D0%A7%C4%83%D0%B2%D0%B0%D1%88_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D0%B9%C4%95 ЧР конституцийӗ, 3-мӗш статья, пункт 3] :::::::'''«суйлав»''' сӑмаха мӗнле усӑ куратӑп пӑх: [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2026)#Суйлав саккунне тӳрлетни|суйлав саккунӗ]], [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2026)#Суйлав системи|суйлав системи]]. :::::::'''Уйрӑмлӑх '''тӑвас тесе ҫапла та ҫыратӑп. «Суйлав» сӑмахӑн ӑнланни анлӑрах пултӑр, ятарлӑ сӑмахсем валли пултӑр. Патшалӑхсенчи президент/парламент суйлавӗсем валли "суйлавсем" сӑмах аван пултӑр: [[2024]] ҫул [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 19:01, 8 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC) 86a9em7yjsv73f0yc21fqq79ii7q2af 0 129618 872868 872764 2026-04-15T20:11:55Z Max Tenche 25572 йӑнӑшсем 872868 wikitext text/x-wiki {{Парти2 |парти ячӗ=Венгр икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ |тӑван ячӗ=Magyar Kétfarkú Kutya Párt |аббревиатура=MKKP |логотип=ALAP_Kutyi_nyakkendos_teljesalakos_01.png |лидер= Гергей Ковач<ref name="mandiner-reg-refused">{{cite web|url=http://mandiner.hu/cikk/20130624_kovacs_gergely_elnok_a_fuggetlen_magyar_birosag_legfobb_kifogasa_a_nevunk|language=hu|title=Nem lehet Magyar Kétfarkú Kutya Párt a nevünk|date=24 June 2013|access-date=29 June 2014|archive-date=14 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214182418/https://mandiner.hu/cikk/20130624_kovacs_gergely_elnok_a_fuggetlen_magyar_birosag_legfobb_kifogasa_a_nevunk|url-status=live}}</ref><br/>Жужанна Дёме |йӗркелекен= |йӗркеленӗ вӑхӑт={{Кӗске дата|2014|09|8}} |салатнӑ вӑхӑт= |штаб-хваттер=1076 [[Будапешт]], Garay tér 10. |идеологи=[[Политикӑллӑ шӳт]]<br/>[[Антисистема]] |тӗнчпайташлӑх= |нацпайташлӑх= |пайташлӑх_ячӗ1=[[Европа политикӑллӑ парти|Европарти]] |пайташлӑх1=[[Европа пират партийӗ]] |пайташлӑх_ячӗ2= |пайташлӑх2= |вырӑн_ячӗ1=[[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗ]] |вырӑн1={{пар/выр|0|199}} |вырӑн_ячӗ2=[[Европа парламенчӗ]] |вырӑн2={{пар/выр|0|21}} |вырӑн_ячӗ3=[[Венгрири округ канашӗсен ят-йышӗ|Округ пухӑвӗсем]] |вырӑн3={{пар/выр|2|381}} |вырӑн_ячӗ4=[[Будапешт тӗп пухӑвӗ]] |вырӑн4= {{пар/выр|3|33}} |тӗн= |йыш= |гимн= |парти сӑмахӗ=''Az egyetlen értelmes választás''<br/>(Пӗр ӑслӑ суйлав) |пайӑр ҫынсем= |официаллӑ сайт=[https://ketfarkukutya.mkkp.party/ ketfarkukutya.mkkp.party] }} '''Венгр икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ''' ({{lang-hu|Magyar Kétfarkú Kutya Párt, MKKP}}, /{{IPA|ˈmɒɟɒr ˈkeːtfɒrkuː ˈkucɒ ˈpaːrt|}}/) — [[Венгри]]ри сатира [[политикӑллӑ парти|политикӑллӑ партийӗ]]. [[2006|2006 ҫулта]] [[Сегед]]ре никӗсленӗ, анчах [[2014|2014 ҫулта]] кӑна регистрациленӗ. == Политикӑллӑ пурнӑҫ == [[2014|2014 ҫулччен]] официаллӑ политикӑллӑ парти пек регистрацилеменлӗхе пӑхмасӑр вӑл [[Венгрири парламент суйлавӗ (2006)|2006 ҫулхи суйлавра]] хутшӑннӑ. Парти программинче ӗмӗрлӗхе пурнӑҫ, тӗнчери тӑнӑҫлӑх, пӗр кунлӑ ӗҫ эрни, кунри икӗ тӗрлӗ тӗслӗ хӗвел анӑҫӗ, вӑйсӑр гравитаци, тӳллевсӗр сӑра тата пӗчӗк налуксем суннӑ<ref>{{Cite web|title=Political programme|url=https://ketfarkukutya.mkkp.party/2019/04/22/politicalprogramme/|last=ketfarkukutya|date=22 April 2019|website=Kétfarkú Kutya Párt|language=hu|access-date=28 May 2020|archive-date=11 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111171340/https://ketfarkukutya.mkkp.party/2019/04/22/politicalprogramme/|url-status=live}}</ref>. Урӑх суннисем хушшичне [[Аслӑ Венгри тӳремлӗхӗ]]нчи ту туни пулнӑ. Суйлавчченхи плакатсем Сегед хулин урамӗсене ҫакнӑ парти плакатӗсенчи кандидат Иштван Надь (венгр пӗтӗм паллӑ ячӗ, акӑлчанлӑ Джон Смит пек) тата икӗ хӳреллӗ йытӑ ӳкернӗ, лозунгсем: «Вӑл питӗ чиперкке, вӑрлама кӑмӑл тӑвӗ-и?»<ref>{{cite web |url=http://www.origo.hu/itthon/20060206ingyen.html |title=Örök életet ígér a Kétfarkú Kutya Párt |date=6 February 2006 |access-date=8 May 2015 |publisher=Origo.hu |archive-date=8 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308004108/http://www.origo.hu/itthon/20060206ingyen.html |url-status=live }}</ref>. === 2006-2010 ҫ. суйлав === Ку [[Венгрири парламент суйлавӗ (2010)|суйлав]] вӑхӑтӗнче Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ шӳтлӗ слогансемпе ухмахлӑ пуплевсем панӑ<ref>{{cite web|url=http://xpatloop.com/news/budapest_mayoral_candidates_must_try_harder|title=Budapest Mayoral Candidates Must Try Harder - Xpatloop.com - Expat Life In Budapest, Hungary - Current affairs|website=xpatloop.com|access-date=6 October 2017|archive-date=22 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120722013249/http://www.xpatloop.com/news/budapest_mayoral_candidates_must_try_harder|url-status=live}}</ref>. Официаллӑ регистрацисӗр вӑл нимӗнле пӗлтерӗшлӗ пӗтӗмлетӳ ҫитмен<ref>{{cite web|url=http://kutyopressz.blog.hu/2010/08/08/letoltesnyomtatas|title=Letölthető, nyomtatható anyagok|access-date=6 October 2017|archive-date=12 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130412064948/http://kutyopressz.blog.hu/2010/08/08/letoltesnyomtatas|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.atv.hu/belfold/20100827_eb_5_mogacs_daniel |title=Gangos házakat ígér anyjának a 7.kerületi polgármester-jelölt + videó |date=28 August 2010 |access-date=4 August 2015 |publisher=ATV.hu |archive-date=23 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923180037/http://www.atv.hu/belfold/20100827_eb_5_mogacs_daniel |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.valasztas.hu//hu/onkval2010/467/467_0_index.html |title=A Kétfarkú Kutya Kulturális Közhasznú Egyesület adatai a 2010-es önkormányzati választás oldalán |date=29 November 2010 |access-date=4 August 2015 |publisher=Országos Választási Iroda |archive-url=https://web.archive.org/web/20151204050132/http://www.valasztas.hu/hu/onkval2010/467/467_0_index.html |archive-date=4 December 2015 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mkkp.hu/program.html |title=A Magyar Kétfarkú Kutya Párt választási programja. 2010. |access-date=4 August 2015 |publisher=mkkp.hu |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221618/http://mkkp.hu/program.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead }}</ref>. === 2014-2018 ҫ. суйлав === [[Венгрири паламент суйлавӗ (2014)|2014 ҫулхи суйлавра]] парти официаллату тӑрӑшӑвӗсем тунӑ<ref name="wsj">{{cite news|url=https://blogs.wsj.com/emergingeurope/2014/02/27/hungarys-2-tailed-dog-party-seeks-ballot-space/|author=Margit Feher|title=Hungary's 2-Tailed Dog Party Seeks Ballot Space|newspaper=Wall Street Journal|date=27 February 2014|access-date=4 August 2017|archive-date=21 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171121212019/https://blogs.wsj.com/emergingeurope/2014/02/27/hungarys-2-tailed-dog-party-seeks-ballot-space/|url-status=live}}</ref><ref name="mandiner-reg-refused"/>. Юлашкинчен {{тулли дата|2014|09|8}} Ҫӳллӗ суд татса панӑран партин регистрацийӗ пулнӑ<ref>{{cite web|url=http://www.magyarhirlap.hu/kuria-be-kell-jegyezni-a-magyar-ketfarku-kutya-partot|language=hu|title=Kúria: be kell jegyezni a Magyar Kétfarkú Kutya Pártot|access-date=29 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140625083937/http://magyarhirlap.hu/kuria-be-kell-jegyezni-a-magyar-ketfarku-kutya-partot|archive-date=25 June 2014|url-status=dead}}</ref>, анчах суйлава кандидатсен регистрацийӗн вӗҫӗччен 16 минут юлнӑран Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ хутшӑнма пултарман<ref>{{cite web |url=http://www.origo.hu/itthon/20140908-rossz-viccnek-tunik-ahogy-bejegyeztek-a-ketfarku-kutya-partot.html |title=Rossz viccnek tűnik, ahogy bejegyezték a Kétfarkú Kutya Pártot |date=8 September 2014 |access-date=8 May 2015 |publisher=Origo.hu |archive-date=24 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141224175337/http://www.origo.hu/itthon/20140908-rossz-viccnek-tunik-ahogy-bejegyeztek-a-ketfarku-kutya-partot.html |url-status=live }}</ref>. [[2015|2015 ҫулхи]] ҫӗртме уйхӗнче [[Орбанӑн виҫҫӗмӗш ертсе пырӑвӗ]] мигранта хирӗҫ компани пуҫланӑ. Ҫав вӑхӑтра [[Европа миграциллӗ кризисӗ|Европӑра миграци кризисӗ]] пуҫланнӑ. Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ ку кампание хӑй "миграцие хирӗҫ" компанипе хуравланӑ<ref>{{cite web |url=http://index.hu/belfold/2015/06/04/megvan_a_kormany_menekultellenes_kampanyanak_ket_ujabb_szlogenje/ |title=Megvan a kormány menekültellenes kampányának két újabb szlogenje |date=4 June 2015 |access-date=4 August 2015 |author=Német, Tamás |publisher=Index |archive-date=10 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150810112321/http://index.hu/belfold/2015/06/04/megvan_a_kormany_menekultellenes_kampanyanak_ket_ujabb_szlogenje/ |url-status=live }}</ref>. Парти 33 миллион форинт пуҫтарнӑ (планпа 3 миллион кӑна пулнӑ) тата ҫӗршыв тӑрӑх плакатлӑ реклама хӳмисем лартнӑ<ref>{{cite web |url=http://444.hu/2015/07/14/ujabb-plakatokat-keszit-a-ketfarku-kutyapart-es-a-vastagbor/ |title=Újabb plakátokat készít a Kétfarkú Kutyapárt és a Vastagbőr |date=14 July 2015 |access-date=8 May 2015 |publisher=444.hu |archive-date=16 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150716161342/http://444.hu/2015/07/14/ujabb-plakatokat-keszit-a-ketfarku-kutyapart-es-a-vastagbor/ |url-status=live }}</ref>. Плакатсенчи ертсе пырӑвӗн лозунгӗсене пародилекен венгрле тата акӑлчанла сӑмахсем пулнӑ, вӗсенчен пӗрисем малалла — «Премьер-министрӗмӗршӗн каҫарӑр-ха» тата «Венгрие килӗр, эпир Англире ӗҫлетпӗр ӗнтӗ!»<ref>{{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/hungary/11679642/Come-to-Hungary-were-already-working-in-London-says-pro-immigration-billboard-campaign.html |title='Come to Hungary - we're already working in London' says pro-immigration billboard campaign |date=17 June 2015 |access-date=4 February 2016 |publisher=[[Telegraph.co.uk]] |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921015818/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/hungary/11679642/Come-to-Hungary-were-already-working-in-London-says-pro-immigration-billboard-campaign.html |url-status=live }}</ref>. 2016 ҫулта парти ертсе пыру пропагандинчен малалла тарӑхласа кулнӑ<ref>{{cite web |url=http://hvg.hu/itthon/20160204_ketfarku_kutyapart_median |title=Sajátosan reagálta le a Kétfarkú Kutyapárt, hogy a Medián már méri őket |date=4 February 2016 |access-date=4 February 2016 |publisher=[[Heti Világgazdaság]] |archive-date=4 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204141033/http://hvg.hu/itthon/20160204_ketfarku_kutyapart_median |url-status=live }}</ref>. Юпа уйӑхӗнчи [[Венгрири миграци квотисен референдумӗ (2016)|миграци квотисен референдумӗнче]] Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ юрӑхсӑр бюллетеньсемпе сасӑлама чӗннӗ тата пӗтӗмлетӳре бюллетеньсен 6% юрӑхсӑр пулнӑ<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-37310819 |title=Hungary poster campaign pokes fun at migrant referendum |date=10 September 2016 |access-date=19 September 2016 |publisher=[[BBC News]] |archive-date=13 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160913044812/http://www.bbc.com/news/world-europe-37310819? |url-status=live }}</ref>. Юрӑхсӑр бюллетеньсене фотографилемеллеччӗ тата партин [[Мобильлӗ хушӑм|хушӑмне]] ямаллаччӗ<ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2016/10/03/496376263/hungarian-referendum-on-refugees-is-overwhelming-but-invalid|title=Hungary's Referendum On Refugee Resettlement Is Overwhelming — But Invalid|work=npr.org|date=3 October 2016|access-date=3 October 2016|archive-date=4 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161004055555/http://www.npr.org/sections/thetwo-way/2016/10/03/496376263/hungarian-referendum-on-refugees-is-overwhelming-but-invalid|url-status=live}}</ref>. Суйлав вӑрттӑнлӑхӗн пӑснинчен партие штрафланӑ<ref>{{cite web|url=http://index.hu/belfold/2016/10/07/jobbikos_javaslatra_832_ezer_forintra_buntette_az_nvb_a_ketfarku_kutyakat/|title=Jobbikos javaslatra 832 ezer forintra büntette az NVB a Kétfarkú Kutyákat|work=index.hu|date=7 October 2016|access-date=8 October 2016|archive-date=6 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170406090008/http://index.hu/belfold/2016/10/07/jobbikos_javaslatra_832_ezer_forintra_buntette_az_nvb_a_ketfarku_kutyakat/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://index.hu/belfold/2016/10/18/a_kuria_szerint_nem_volt_olyan_veszes_a_ketfarku_kutya_mobilappja/|title=Megúszta a gigabírságot a Kétfarkú Kutya|work=index.hu|date=18 October 2016|access-date=12 April 2018}}</ref>. === 2018-хальхи === [[Венгрири паламент суйлавӗ (2018)|2018 ҫулхи парламент суйлавӗнче]] хутшӑнса Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ сасӑсен 1,73% илнӗ, анчах пӗрре те мар вырӑн илмен.<ref>{{Cite web|title=The Two Tailed Dog Party|url=https://ketfarkukutya.mkkp.party/2019/04/22/the-two-tailed-dog-party/|last=ketfarkukutya|date=22 April 2019|website=Kétfarkú Kutya Párt|language=hu|access-date=28 May 2020|archive-date=26 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201126003429/https://ketfarkukutya.mkkp.party/2019/04/22/the-two-tailed-dog-party/|url-status=live}}</ref> [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2019)|2019 ҫулхи Европа парламентне суйлаври]] парти 2,62% илнӗ, анчах тепӗр хут вырӑн илмен<ref>{{Cite web|last=ketfarkukutya|date=22 April 2019|title=Political programme|url=https://ketfarkukutya.mkkp.party/2019/04/22/politicalprogramme/|access-date=21 July 2020|website=Kétfarkú Kutya Párt|language=en|archive-date=11 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111171340/https://ketfarkukutya.mkkp.party/2019/04/22/politicalprogramme/|url-status=live}}</ref>. [[Венгрири вырӑн суйлавӗ (2019)|2019 ҫулхи вырӑн суйлавӗнчи]] парти Будапештӗн 4 округӗсене кандидатсем янӑ, кашнинче пӗрер кандидат суйланнӑ<ref>[https://hvg.hu/itthon/20191014_onkormanyzati_valasztas_magyar_ketfarku_kugya_part_mandatum_ellenzek Négy önkormányzatban is képviselője lesz a Kutyapártnak] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220305225941/https://hvg.hu/itthon/20191014_onkormanyzati_valasztas_magyar_ketfarku_kugya_part_mandatum_ellenzek |date=5 March 2022 }}, ''hvg.hu'' (венгрле)</ref>. Парти [[Ференцварош]]ра тата [[Сомбатхей]]ре мэре кандидатсене пулӑшнӑран пӗрремӗш хулан суйланнӑ мэрӗ партин икӗрен пӗр ертӳҫине Дёме Жужаннӑна хӑй ҫумӗ ӗҫне илнӗ<ref>{{Cite web|url=https://rmx.news/article/satire-party-representive-may-be-deputy-mayor-in-a-budapest-district/|title=Party promoting free beer may have deputy mayor in Budapest|date=13 November 2019|access-date=11 January 2024|archive-date=27 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240227080619/https://rmx.news/article/satire-party-representive-may-be-deputy-mayor-in-a-budapest-district/|url-status=live}}</ref>. [[Венгрири паламент суйлавӗ (2022)|2022 ҫулхи суйлаври]] парти сасӑсен 3,27% илнӗ, анчах парламенте кӗрес тесе 5% суйлав пусахинчен вӑл вырӑн илмен. [[2024|2024 ҫулхи]] Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2024)|Европа парламентне]] тата [[Венгрири вырӑн суйлавӗ (2024)|вырӑн суйлавне]] хутшӑннӑ. [[Будапешт]]ӗн [[Хедьвидек|12-мӗш районӗнче]] партин ертӳҫи Гергей Ковач сасӑсен 54% илнӗ, округ канашӗнче 18-тан 10 вырӑн илнӗ тата [[Хедьвидек]] мэрӗ пулса тӑнӑ<ref>{{Cite web |title=Nemzeti Választási Iroda - Helyi önkormányzati választások |url=https://vtr.valasztas.hu/onk2024/valasztopolgaroknak/varmegyek-telepulesek/varmegyek/01/telepulesek/012?tab=results&filter=representative |access-date=2024-06-13}}</ref>. Оппозицин ытти партийӗсен ку округра хӑй кандидатсене яман. [[2025|2025 ҫулхи]] [[ака уйӑхӗ]]нче Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ хӑй историри чи пысӑк политикӑллӑ демонстраци пуҫтарнӑ. Ку «либераллӑ мар мӑнаҫлӑх» лозунглӑ марш пулнӑ<ref>{{Cite web |date=2025-04-12 |title=Hungary's Two-tailed Dog Party protests against Assembly Act amendment |url=https://www.euronews.com/2025/04/12/hungarian-two-tailed-dog-party-stages-largest-protest-to-date-against-amendment-of-assembl |access-date=2025-07-03 |website=euronews |language=en}}</ref>. === 2026 ҫулхи суйлав === [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)|2026 ҫулхи парламент суйлавӗнчи]] Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ пӑхӑнман кандидат пек хутшӑнать. Малтан вӑл [[Тиса (парти)|Тисӑпа]] пӗрлешӳ тума кӑмӑл тунӑ, анчах унтан ку шухӑш пурнӑҫланман<ref>{{Cite web |last=László |first=Szily |date=2025-04-26 |title=Önállóan indul a Kutyapárt, eldőlt, hogy nem állnak össze a Tiszával |url=https://444.hu/2025/04/26/onalloan-indul-a-kutyapart-eldolt-hogy-nem-allnak-ossze-a-tiszaval |access-date=2025-06-25 |website=444 |language=hu}}</ref>. Ку суйлаври кандидатсен ят-йышӗн пуҫлӑхӗ, парти директорӗ, Давид Надь пулать<ref>{{Cite web |date=2025-06-27 |title=Bejelentették a Kutyapárt listavezetőit, több önkormányzati képviselőjük is van az első ötben |url=https://telex.hu/belfold/2025/06/27/magyar-ketfarku-kutyapart-lista-jeloltek |access-date=2025-07-02 |website=telex |language=hu}}</ref>. == Суйлаври пӗтӗмлетӳсем == === Патшалӑх пухӑвӗ === {| class="wikitable" |- ! rowspan=2| Суйлав ! rowspan=2| Лидер ! colspan=2| Суйлав округӗ ! colspan=2| Парти ят-йышӗ ! rowspan=2| Вырӑнсем ! rowspan=2| Уйрӑмлӑх ! rowspan=2| Пӗтӗмлетӳ |- ! Сасӑсем ! % ! Сасӑсем ! % |- ! [[Венгрири паламент суйлавӗ (2018)|2018]] | rowspan=2 | Гергей Ковач | 39,763 | 0.72 (#8) | 99,414 | 1.73 (#7) | {{Пар/выр|0|199|#808080}} | ҫӗнни | парламент тулашӗнче |- ! [[Венгрири паламент суйлавӗ (2022)|2022]] | 126,648 | 2.36 (#4) | 185,052 | 3.27 (#4) | {{Пар/выр|0|199|#808080}} | {{улшӑну ҫук}} 0 | парламент тулашӗнче |} === Европа парламенчӗ === {| class=wikitable style="text-align:center;" |- ! Суйлав ! Ят-йыш лидерӗ ! Сасӑсем ! % ! Вырӑнсем ! +/− ! ЕП ушкӑнӗ |- ! [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2019)|2019]] | Жужанна Дёме | 90,912 | 2.62 (#7) | {{Пар/выр|0|21|hex=#808080}} | ҫӗнни | — |- ! [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2024)|2024]] | Мариетта Ле | 163,960 | 3.59 (#6) | {{Пар/выр|0|21|#808080}} | {{улшӑну ҫук}} 0 | — |} == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == *[https://ketfarkukutya.mkkp.party/ Official site] *[https://ketfarkukutya.mkkp.party/2024/01/10/what-is-this-dog-party/ The English version of the official site] *[https://ketfarkukutya.mkkp.party/street-art/ The party's archive of street art] {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Шӳтлӗ политикӑллӑ партисем]] [[Категори:Венгрири политикӑллӑ партисем]] [[Категори:Политика партисем, алфавитпа]] 265mc6v6th5er0shghoszij7kidd79t 0 129658 872867 872819 2026-04-15T20:07:47Z Max Tenche 25572 йӑнӑшсем, хушни, тӗрӗслетӳ, ҫӗнетӳ 872867 wikitext text/x-wiki {{Парти2 |парти ячӗ=Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ |тӑван ячӗ=Fidesz – Magyar Polgári Szövetség |аббревиатура= |логотип=Flag_of_Fidesz_(Hungary).svg |лидер=[[Виктор Орбан]]<br/>[[Котиш Мате|Мате Кочиш]] (парламентри лидер) |йӗркелекен=[[Виктор Орбан]]<br/>[[Фодор Габор|Габор Фодор]]<br/>[[Кёвер Ласло|Ласло Кёвер]]<br/>[[Байкаи Иштван|Иштван Байкаи]]<br/>[[Байер Жольт|Жольт Байер]]<br/>[[Дойч Тамаш|Тамаш Дойч]]<br/>[[Немет Жольт|Жольт Немет]]<br/>[[Сайер Йожев|Йожев Сайер]] |йӗркеленӗ вӑхӑт={{Кӗске дата|1988|03|30}} |салатнӑ вӑхӑт= |штаб-хваттер= Visi Imre utca 6, 1089, [[Будапешт]] |идеологи= [[Христиан национализмӗ]]<ref name="christian">{{bulleted list|{{cite web|url=https://theloop.ecpr.eu/hungary-and-the-future-of-europe/|title=Hungary and the future of Europe|website=The Loop {{!}} [[European Consortium for Political Research]] {{!}} [[European Union]]|author=John Chin, Mirren Hibbert}}|{{cite web|url=https://theweek.com/world-news/hungary-election-global-right-orban-authoritarianism|title=Why Hungary’s elections matter to the global right|website=[[The Week]]|author=Rafi Schwartz|date=8 April 2026}}|{{cite web|url=https://www.au.org/the-latest/articles/hungary-anti-lgbtq/|title=Christian Nationalists See Illiberal Hungary As A Model For America|website=[[Americans United for Separation of Church and State]]|author=Ethan Magistro|date=24 June 2021}}|{{cite web|url=https://www.axios.com/2026/04/07/vance-hungary-election-orban-russia-ukraine|title=MAGA's global model faces existential test in Hungary|website=[[Axios (website)|Axios]]|author=Zachary Basu|date=6 April 2026}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/feb/05/hungary-right-political-abyss|title=Hungary's rabid right is taking the country to a political abyss|website=[[The Guardian]]|author=Carl Rowlands|date=5 February 2013}}|{{cite web|url=https://balkaninsight.com/2024/12/16/abuse-in-the-catholic-church-is-this-hungarys-boston-moment/rd/|title=ABUSE IN THE CATHOLIC CHURCH: IS THIS HUNGARY’S ‘BOSTON’ MOMENT?|website=[[Balkan Insight]]|author=Alexander Faludy|date=16 December 2026}}}}</ref><br/>[[Иллиберализм]]<ref name="illiberal">{{bulleted list|{{cite web|url=https://www.journalofdemocracy.org/articles/explaining-eastern-europe-orbans-laboratory-of-illiberalism/|title=Explaining Eastern Europe: Orbán’s Laboratory of Illiberalism|website=[[Journal of Democracy]]|author=Péter KrekóZsolt Enyedi|date=July 2018}}|{{cite web|url=https://www.cfr.org/councilofcouncils/global-memo/the-battle-for-europes-soul/|title=The Battle for Europe’s Soul|website=[[Council on Foreign Relations]]|author=Steven Blockmans|date=28 May 2019}}|{{cite web|url=https://verfassungsblog.de/constitutional-complaint-as-orbans-tool/|title=Constitutional Complaint as Orbán’s Tool|website=[[Verfassungsblog]]|author=Viktor Z. Kazai|date=1 March 2022}}|{{cite web|url=https://www.cato.org/commentary/hungary-laboratory-illiberal-nationalism-results-are|title=Hungary Is a Laboratory for Illiberal Nationalism. The Results Are In.|website=[[Cato Institute]]|author=Johan Norberg|date=6 April 2026}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/03/hungary-elections-viktor-orban-who-will-win|title=Hungary elections: what is at stake and who is likely to win?|website=[[The Guardian]]|author=Jon Henley|date=3 April 2026}}|{{cite web|url=https://www.au.org/the-latest/articles/hungary-anti-lgbtq/|title=Christian Nationalists See Illiberal Hungary As A Model For America|website=[[Americans United for Separation of Church and State]]|author=Ethan Magistro|date=24 June 2021}}}}</ref><br/>[[Авторитаризм]]<ref name="authoritarian">{{bulleted list|{{cite web|url=https://theloop.ecpr.eu/digital-governance-and-the-good-digital-citizen-in-hungary/|title=Hungary and the future of Europe|website=The Loop {{!}} [[European Consortium for Political Research]] {{!}} [[European Union]]|author=Alíz Nagy}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2018/apr/06/hungary-democracy-britain-orban-brexit-deal|title=Hungary’s war on democracy is a war on democracy everywhere|website=[[The Guardian]]|author=Owen Jones|date=6 April 2018}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/feb/05/hungary-right-political-abyss|title=Hungary's rabid right is taking the country to a political abyss|website=[[The Guardian]]|author=Carl Rowlands|date=5 February 2013}}|{{cite web|url=https://corporateeurope.org/en/2019/05/authoritarian-right-hungary|website=Corporate Europe Observatory|title=Authoritarian right: Hungary|date=15 May 2019}}|{{cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20220909IPR40137/meps-hungary-can-no-longer-be-considered-a-full-democracy|website=[[European Parliament]]|title=MEPs: Hungary can no longer be considered a full democracy|date=15 September 2022}}}}</ref><br/>[[Национал-консерватизм]]<br/>[[Сылтӑм популизм]]<ref name="far-right1">{{bulleted list|{{cite web|url=https://www.politico.eu/article/viktor-orban-fidesz-form-new-far-right-alliance-austria-czech-republic|title=Orbán's Fidesz forming new far-right alliance with Austrian, Czech parties|website=[[Politico Europe]]|author=Marianne Gros|date=30 June 2024}}|{{cite web|url=https://www.france24.com/en/europe/20260408-how-orban-benefits-from-hungary-tailor-made-election-system|title=How Orban benefits from Hungary's tailor-made election system|website=[[France 24]]|author=Grégoire Sauvage|date=30 June 2024}}|{{cite book |last=Berberoglu |first=Berch |editor-last=Berberoglu |editor-first=Berch |date=23 September 2020 |chapter=Introduction: Crisis of Neoliberal Globalization and the Rise of Authoritarianism in the Early 21st Century |title=The Global Rise of Authoritarianism in the 21st Century: Crisis of Neoliberal Globalization and the Nationalist Response |edition=1st |location=New York and London |publisher=Routledge |page=10 |doi=10.4324/9780367854379 |isbn=978-0-367-85437-9 |quote=He points out that since gaining a two-thirds majority in the 2010 general elections, the formerly conservative and now far-right Fidesz–KDNP government led by Viktor Orbán has carried out a root-and-branch transformation of Hungarian society. |quote-page=10}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/03/hungary-elections-viktor-orban-who-will-win|title=Hungary elections: what is at stake and who is likely to win?|website=[[The Guardian]]|author=Jon Henley|date=3 April 2026}}|{{cite web|url=https://www.npr.org/2026/04/05/nx-s1-5770205/will-hungarys-far-right-leader-viktor-orban-be-voted-out-of-power|title=Will Hungary's far-right leader Viktor Orban be voted out of power?|website=[[National Public Radio]]|author=Michael Levitt, Rob Schmitz, Sarah Robbins|date=5 April 2026}}}}</ref> |тӗнчпайташлӑх=[[Тӗнчери демократи пӗрлешӗвӗ]] (2000-2024)<br/>[[Центризм демократиллӗ интернационалӗ]] (2024-хальхи) |нацпайташлӑх=[[Фидес—KDPN]] |пайташлӑх_ячӗ1=[[Европа политикӑллӑ партийӗ]] |пайташлӑх1=[[Европа халӑх партийӗ]] (2009-2024)<br/>[[Patriots.eu]] (2024-хальхи) |пайташлӑх_ячӗ2 =[[Европа парламентӗнчи политикӑллӑ ушкӑнсем|Европарламентри ушкӑн]] |пайташлӑх2=[[Европа халӑх партийӗ ушкӑнӗ]] (2009-2024)<br/>[[Европӑшӑн патриотсем]] (2024-хальхи) |вырӑн_ячӗ1=[[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗ]] |вырӑн1={{пар/выр|56|199|#ff6a00}} |вырӑн_ячӗ2=[[Европа парламенчӗ]] |вырӑн2={{пар/выр|10|21|#ff6a00}} |вырӑн_ячӗ3=[[Венгрири округ канашӗсен ят-йышӗ|Округ пухӑвӗсем]] |вырӑн3={{пар/выр|227|381|#ff6a00}} |вырӑн_ячӗ4=[[Будапешт тӗп пухӑвӗ]] |вырӑн4= {{пар/выр|10|33|#ff6a00}} |тӗн= Католик чиркӗвӗ<ref name="catholic">{{bulleted list|{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-57566696|title=Hungary's anti-gay law threatens programming of TV favourites|website=[[British Broadcasting Corporation]]|author=[[Nick Thorpe]]|date=23 June 2021}}|{{cite web|url=https://www.churchtimes.co.uk/articles/2026/10-april/news/world/hungarians-prepare-for-crucial-election|title=Hungarians prepare for crucial election|website=[[Church Times]]|author=Jonathan Luxmoore|date=10 April 2026}}|{{cite web|url=https://emerging-europe.com/hungarys-real-pedophilia-problem-has-nothing-to-do-with-gay-content/|title=Hungary's real pedophilia problem has nothing to do with 'gay content'|website=Emerging Europe|author=Jo Harper|date=25 June 2021}}|{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2019/jul/14/viktor-orban-budapest-hungary-christianity-with-a-twist|title=Orbán deploys Christianity with a twist to tighten grip in Hungary|website=[[The Guardian]]|author=Shaun Walker|date=14 July 2019}}|{{cite web|url=https://www.americamagazine.org/politics-society/2024/03/01/catholic-church-hungary-orban-lgbt-247393/|title=The Catholic Church in Hungary is deeply politicized—and shrinking|website=[[America (magazine)|America]]|author=Bridget Ryder|date=1 March 2024}}}}</ref> |йыш= |гимн= |парти сӑмахӗ= |пайӑр ҫынсем= |официаллӑ сайт=[http://www.fidesz.hu/ fidesz.hu] }} '''Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ''' ({{lang|hu|Fidesz – Magyar Polgári Szövetség}}, /{{IPA|ˈfidɛs ˈmɒɟɒr ˈpolɡaːri ˈsøvɛt͡ʃːeːɡ|}}/), кӗскерех '''Fidesz (Фидес)''' пек паллӑ ({{lang|hu|Fidesz}}, /{{IPA|ˈfidɛs|}}/) — [[Венгри]]ри [[христиан-национализм]]лӗ<ref name="christian"/>, питӗ сылтӑм<ref name="far-right1"/> политикӑллӑ [[парти]]. Унӑн лидерӗ [[Виктор Орбан]]. [[Католик чиркӗвӗ]] [[Фидес — KDNP]] ертсе пырӑвӗнчен пулӑшу илет, ҫавӑнпа партипе чиркӳ питӗ ҫыхӑннӑ<ref name="catholic"/>. [[Авторитаризм|Авторитарлӑ]]<ref name="authoritarian"/> тата [[Иллиберализм|либераллӑ мар]] парти шутланать<ref name="illiberal"/>. [[1988|1988 ҫулта]] «Ҫамрӑк демократсен альянсӗ» ({{lang-hu|Fiatal Demokraták Szövetsége, FIDESZ}}) пек йӗркеленӗ. [[Марксизм-Ленинизм]] ерсте пырӑвне хирӗҫ сулахай-ценристлӗ либераллӑ юхӑмччӗ. [[1990|1990 ҫулта]] политикӑллӑ парти пек регистрациленӗ, ҫав вӑхӑтран парти лидерӗ [[Виктор Орбан]] пулса тӑнӑ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (1990)|1990 ҫулхи парламент суйлавӗ]] хыҫҫӑн парти [[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвне]] кӗнӗ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (1998)|1998 ҫулхи суйлав]] хыҫҫӑн парти сылтӑм-центристлӗ ертсе пыру туса хунӑ. [[2000-мӗш ҫулсем|2000-мӗш ҫулсен]] пуҫламӑшӗнче вӑл национализм шухӑшлӑхне йышӑннӑ тата коррупци хыркашӑвӗсене пула унӑн популярлӑхӗ ӳкнӗ. [[2002]]-[[2010|2010 ҫ]]. оппозицире пулнӑ, [[2006|2006 ҫултан]] вара [[Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗ]]пе (KDNP) коалици тунӑ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2010)|2010 ҫулхи суйлавра]] Фидес партийӗ питӗ ҫӗнтернӗ тата [[национал-консерватизм]] йышӑннӑран [[евроскептицизм]]пе сылтӑмрах пулса тӑнӑ. [[2011|2011 ҫулта]] ҫӗнӗ [[Венгри конституцийӗ|конституци]] йышӑннӑран Фидес влаҫӗ вӑйланнӑ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2014)|2014 ҫулхи суйлав]] хыҫҫӑн Патшалӑх пухӑвӗнчи нумайрахӑш сыхланӑ, [[Европӑри миграциллӗ кризис (2015)|миграциллӗ кризисе]] пула [[Иммиграцие хирӗҫӳ|антииммигрант шухӑшлӑхне]] усӑ курма пуҫланӑ. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2022)|2022 ҫулхи парламент суйлавӗ]] хыҫҫӑн Патшалӑх пухӑвӗнчи 199 вырӑнсенчен парти 135 илнӗ. [[2000|2000 ҫултан]] Фидес кашни [[Венгри президенчӗ|президент кандидатурине]] суйлама пулӑшать. [[2000|2000 ҫулччен]] Фидес партийӗ [[Либераллӑ интернационал]]ӑн пайташӗ пулнӑ, анчах унтан [[Европа халӑх партийӗ ушкӑнӗ|Европа халӑх партине]] пӗрлешнӗ. {{Тулли дата|2024|06|30}} [[Европӑшӑн патриотсем]] ушкӑнӗн пайташӗ<ref>{{Cite web|date=2024-06-30|title=Hungary's Orban announces plan to form new far-right bloc in EP|url=https://www.euronews.com/my-europe/2024/06/30/hungarys-orban-announces-new-far-right-bloc-for-the-european-parliament|access-date=2024-06-30|website=[[Euronews]]|language=en}}</ref>. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)|2026 ҫулхи суйлавра]] [[Мадьяр Петер|Петер Мадьярӑн]] [[Тиса (парти)|Тиса партийӗн]] вӑйлӑ хирӗҫӗвӗпе тӗл пулнӑ тата ӑна выляса янӑ. Суйлав пӗтӗмлетӗвӗсем Патшалӑх пухӑвӗнчи Фидесӗн нумайрахӑшӗн вӗҫленчӗ: 199 вырӑнтан Фидес 56 вырӑн илет, Тиса вара 137 вырӑн илет. == Суйлаври пӗтӗмлетӳсем == === Патшалӑх пухӑвӗ === [[File:Consecutive Fidesz SMCs.png|thumb|right|250px|1998, 2002 тата 2006 ҫ. Фидеспе FKGP (тус-парти, тӗттӗм хӗрлӗ-сарӑ) валли сасӑлакан суйлав округӗсем.]] {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| Суйлав ! rowspan=2| Лидер ! colspan=2| Пӗр мандатлӑ округ ! colspan=2| Нумай мандатлӑ округ ! rowspan=2| Вырӑн ! rowspan=2| +/– ! rowspan=2| Пӗтӗмлетӳ |- ! Сасӑсем ! % ! Сасӑсем ! % |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (1990)|1990]] | ''Коллективлӗ лидерлӗх'' | 235,611 | 4.75 (#6) | 439,448 | 8.95 (#5) | {{Composition bar|22|386|#ff6a00}} | ҫӗнӗ | {{no2|Оппозици}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (1994)|1994]] | rowspan="5" | [[Виктор Орбан]] | 416,143 | 7.70 (#5) | 379,295 | 7.02 (#6) | {{Composition bar|20|386|#ff6a00}} | {{decrease}} 2 | {{no2|Оппозици}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (1998)|1998]] | 1,161,520 | 25.99 (#2) | 1,263,563 | 28.18 (#2) | {{Composition bar|148|386|#ff6a00}} | {{increase}} 128 | {{yes2|Коалици}}<br/>{{small|(Фидес-FKgP-[[Венгр демократиллӗ форумӗ|МДФ]])}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2002)|2002]] | 2,217,755 | 39.43 (#2) | 2,306,763 | 41.07 (#2) | {{Composition bar|164|386|#ff6a00}} | {{increase}} 16 | {{no2|Оппозици}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2006)|2006]] | 2,269,241 | 41.99 (#1) | 2,272,979 | 43.21 (#2) | {{Composition bar|141|386|#ff6a00}} | {{decrease}} 23 | {{no2|Оппозици}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2010)|2010]] | 2,732,965 | 53.43 (#1) | 2,706,292 | 52.73 (#1) | {{Composition bar|227|386|#ff6a00}} | {{increase}} 86 | {{yes2|Абсолютлӑ нумайрахӑш}}<br/>{{small|(Фидес-KDNP)}} |- ! rowspan=2| Суйлав ! rowspan=2| Лидер ! colspan=2| Суйлав округӗ ! colspan=2| Парти ят-йышӗ ! rowspan=2| Вырӑн ! rowspan=2| +/– ! rowspan=2| Пӗтӗмлетӳ |- ! Сасӑсем ! % ! Сасӑсем ! % |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2014)|2014]] | rowspan="3" | [[Виктор Орбан]] | 2,165,342 | 44.11 (#1) | 2,264,780 | 44.87 (#1) | {{Composition bar|117|199|#ff6a00}} | {{decrease}} 110 | {{yes2|Абсолютлӑ нумайрахӑш}}<br/>{{small|(Фидес-KDNP)}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2018)|2018]] | 2,636,201 | 47.89 (#1) | 2,824,551 | 49.27 (#1) | {{Composition bar|117|199|#ff6a00}} | {{steady}} 0 | {{yes2|Абсолютлӑ нумайрахӑш}}<br/>{{small|(Фидес-KDNP)}} |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2022)|2022]] | 2,823,419 | 52.52 (#1) | 3,060,706 | 54.13 (#1) | {{Composition bar|117|199|#ff6a00}} | {{steady}} 0 | {{yes2|Абсолютлӑ нумарахӑш}}<br/>{{small|(Фидес-KDNP)}} |} ===Европа парламенчӗ=== {| class=wikitable style="text-align:center;" |- ! Суйлав ! Ят-йышлӑ лидер ! Сасӑсем ! % ! Вырӑн ! +/− ! Европа парламентӗнчи ушкӑн |- ! [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2004)|2004]] | rowspan=2 | [[Шмитт Пол|Пол Шмитт]] | 1,457,750 | 47.40 (#1) | {{Composition bar|12|24|#ff6a00}} | ҫӗнӗ | [[Европа халӑх партийӗ - Европа демокрачӗсем|EPP-ED]] |- ! [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2009)|2009]] | 1,632,309 | 56.36 (#1) | {{Composition bar|13|22|#ff6a00}} | {{increase}} 1 | rowspan=3 | [[Европа халӑх партийӗ ушкӑнӗ|EPP]]<br/>{{small|(2021-чен)}} |- ! [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2014)|2014]] | [[Ildikó Pelczné Gáll]] | 1,193,991 | 51.48 (#1) | {{Composition bar|11|21|#ff6a00}} | {{decrease}} 2 |- style="height:1.5em" ! rowspan=2 | [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2019)|2019]] | rowspan=2 | [[László Trócsányi]] | rowspan=2 | 1,824,220 | rowspan=2 | 52.56 (#1) | rowspan=2 | {{Composition bar|12|21|#ff6a00}} | rowspan=2 | {{increase}} 1 |- style="height:2em" | ''[[Non-Inscrits|NI]]''<br/>{{small|(2021-рен)}} |- ! [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2024)|2024]] | [[Tamás Deutsch (politician)|Tamás Deutsch]] | 2,048,211 | 44.82 (#1) | {{Composition bar|10|21|#ff6a00}} | {{decrease}} 2 | [[Европӑшӑн патриотсем|PfE]] |} == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == * [http://www.fidesz.hu/ Fidesz – Hungarian Civic Union] Official website * [http://www.epp.eu/countryPg.asp?cid=12 Fidesz page on the website of the European People's Party] * [https://web.archive.org/web/20060310004229/http://www.fideszfrakcio.hu/index.php?CikkID=10909&FIDESZSESSID=d777505ada9e30c9dc3a785cfa89d5a8 Speech delivered by Mr Viktor Orban at the 17th Congress of Fidesz upon his election as president of Fidesz – Hungarian Civic Union, 17 May 2003] (from Google's cache) * [https://web.archive.org/web/20051129071015/http://www.fideszfrakcio.hu/index.php?CikkID=5350&FIDESZSESSID=3a4bab2f8242ecbeba363bf9fb8b1152 The History of Fidesz] (from Google's cache) * [https://web.archive.org/web/20070930185401/http://euronews.net/create_html.php?page=detail_info&article=383058&lng=1 Hungary's PM calls confidence vote] {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Венгрири политикӑллӑ партисем]] [[Категори:Политика партисем, алфавитпа]] oqo4f54f64s0vfpqp7mnr8qosrkjvyp 0 129665 872863 872773 2026-04-15T19:53:46Z Max Tenche 25572 йӑнӑшсем 872863 wikitext text/x-wiki {{Политик | Ят = Мадьяр Петер | Тăван ят = ({{lang-hu|Magyar Péter}}) | Ӳкерчĕк = Peter-Magyar-portrait-2026.jpg | Анлăшĕ = 250px | Ӳкерчĕке ăнлантарни = [[2026|2026 ҫулта]] [[Паттӑрсен лаптӑкӗ (Будапешт)|Паттӑрсен лаптӑкӗнчи]] Петер Мадья | Çуралнă чухнехи ят = | Суя ятсем = | Çуралнă вăхăт = {{Кӗске дата|1981|03|16}} | Çуралнă вырăн = [[Венгр Халӑх Республики|ВХР]], [[Будапешт]] | Вилнĕ вăхăт = | Вилнĕ вырăн = | Гражданлăх = {{Ялавлани|Венгри}} | Тĕне тытни = | Парти = [[Тиса (парти)|Тиса]] (2024 ҫултан)<br/>[[Фидес]] (2002-2024) | Тĕп шухăшсем = [[консерватизм]], [[антилиберализм]], [[сылтӑм антиглобализм]] | Ĕçлев тĕсĕ = [[политика]], [[дипломати]], [[тӳре]] | Чыславсем = | Сайт = [https://www.facebook.com/peter.magyar.102 Facebook] }} '''Петер Мадьяр''' ({{lang-hu|Magyar Péter}}, {{Тулли дата|1981|03|16}} [[Венгр Халӑх Республики]]н [[Будапешт]]ре ҫур.) — [[Венгри]] [[политик|политикӗ]] тата [[Юриспруденци|юрисчӗ]], [[Тиса (парти)|Тиса партийӗн]] президенчӗ. Венгри шалӗнчи политикӑра вӑл [[оппозици]]н [[оппозици лидерӗ|тӗп лидерӗ]] шутланать. [[2024|2024 ҫултан]] [[Европа парламенчӗ]]н [[Европа парламенчӗн пайташӗ|пайташӗ]]. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)|2026 ҫулхи парламент суйлавӗнчи]] [[Виктор Орбан]]ӑн тӗп тӑшманӗ. Венгрири ертсе пыракан [[Фидес]] партийӗн ӗлӗкхи пайташӗ. Юстицин ӗлӗкхи министрӗн [[Варга Юдит|Юдит Варгӑн]] ӗлӗкхи упӑшки, вӗсем хушшинче хальхиччен тӳрелӗх процесӗсем иртеҫҫӗ. [[2024|2024 ҫулхи]] [[нарӑс уйӑхӗ]]нче [[Каталин Новакӑн президентлӗ каҫарнине пула харкашу|Каталин Новак харкашӑвӗнчен]] Петер Мадьяр [[Facebook]]-ра вӑл патшалӑх ӗҫӗнчен тухни ҫинчен пӗлтернӗ. Юлашки ҫулсенчи Орбан влаҫӗн тӗп шухӑшӗ — «националлӑ, суверенлӗ, буржуаллӑ Венгри» — ахаль «политикӑллӑ продукт» пулса тӑнӑ, тата Орбан валли пысӑк коррупцин пытарӑвӗпе тӗрӗс ҫынсене пуянлӑх куҫарӑвӗн тӗллевӗ кӑна кирлӗ, Мадьяр ҫырса хушнӑ<ref>{{Cite web |date=10 February 2024 |title=Varga Judit volt férje: Egy percig sem akarok olyan rendszer részese lenni, amelyben Tónik, Ádámok és Barbarák vígan röhöghetnek a markukba |url=https://telex.hu/belfold/2024/02/10/magyar-peter-varga-judit-volt-ferje-lemondas-ner-rogan-antal |access-date=30 March 2024 |website=telex |language=hu}}</ref>. {{Тулли дата|2024|03|15}} политикӑна суннӑ таврӑнманлӑха пӑхмасӑр, [[Будапешт]]ри ирттернӗ нумай пинлӗ митингре Петер Мадьяр ҫӗнӗ политика партийӗ — [[Тиса (парти)|Сумлӑхпа ирӗклӗх партийӗ]] (Тиса, {{lang-hu|Tisztelet és Szabadság; TISZA}}) йӗркелени ҫинчен пӗлтернӗ<ref>{{Cite web |date=26 March 2024 |title=Thousands protest in Budapest as Orban embroiled in corruption scandal |url=https://www.euronews.com/2024/03/26/hungarian-whistleblower-releases-audio-suggesting-corruption-in-embattled-orban-government |access-date=30 March 2024 |website=euronews |language=en}}</ref>. Ҫав уйӑхра йӗркеленӗ ыйтӑмсем тӑрӑх, Мадьяр суйлава хутшӑнсан ҫуйлавҫӑсен 15% яхӑн уншӑн «шанчӑклӑ е питӗ шанчӑклӑ» сасӑлама хатӗр<ref>{{Cite web |date=18 March 2024 |title=In Hungary, Scandal and Crisis Suddenly Energize the Opposition |url=https://www.thebulwark.com/p/hungary-orban-scandal-crisis-peter-magyar |access-date=18 March 2024 |website=thebulwark |language=en}}</ref>. [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2024)|2024 ҫулхи Европа парлментне суйлавра]] Тиса 30% яхӑн илнӗрен Венгрири иккӗмӗш вырӑнта вырнаҫнӑ (пӗрремӗшре — Фидес). Хӑйне хӑй "критиклӗ кӑмӑлпа" европа майлӑ тата консервативлӗ либерал шутлать<ref name="mppoland">{{Cite web |last=Kokot |first=Michał |date=12 August 2025 |title=Rzucił wyzwanie Orbánowi i ma szansę wygrać. W rozmowie z "Wyborczą" jasno mówi o Polsce, Węgrzech i Ukrainie |trans-title=He has challenged Orbán and has a chance of winning. In an interview with "Gazeta Wyborcza," he speaks clearly about Poland, Hungary, and Ukraine. |url=https://wyborcza.pl/7,75399,32168608,glowny-rywal-viktora-orbana-w-rozmowie-z-wyborcza-mam-rade.html |access-date=12 August 2025 |website=[[Gazeta Wyborcza]] |language=pl}}</ref>. [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)|2026 ҫулхи суйлавра]] унӑн [[Тиса (парти)|Тиса партийӗ]] ҫӗнтернӗ. == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == * [https://talpramagyarok.hu/ Official movement] [[Категори:Пушăн 16-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1981 çулта çуралнисем]] [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] no6hfmuvqegdagu1s1risagnmbh4o8a 0 129695 872864 872818 2026-04-15T19:55:46Z Max Tenche 25572 йӑнӑшсем 872864 wikitext text/x-wiki {{Парти2 |парти ячӗ=Сумлӑхпа ирӗклӗх партийӗ |тӑван ячӗ=Tisztelet és Szabadság Párt |аббревиатура= |логотип=TISZA_2024.svg |лидер=[[Петер Мадьяр]] |йӗркелекен=[[Сабо Аттила|Аттила Сабо]]<ref>{{Cite news |last=Czinkóczi |first=Sándor |date=2024-04-10 |title=Magyar Péter új pártja elutasította az állami támogatásokat és elvette volna a határon túliak szavazati jogát |url=https://444.hu/2024/04/10/magyar-peter-uj-partja-elutasitotta-az-allami-tamogatasokat-es-elvette-volna-a-hataron-tuliak-szavazati-jogat |access-date=2025-04-17 |work=[[444.hu]] |language=hu}}</ref><br/>[[Деак Больдижак|Больдижар Деак]] <!-- КУНТАН --> |йӗркеленӗ вӑхӑт={{Кӗске дата|2020|10|23}} |салатнӑ вӑхӑт= |штаб-хваттер= Dobó István utca 16, 3300 [[Эгер (хула)|Эгер]] |идеологи= [[Либерал-консерватизм]]<ref>{{cite web |url=https://www.ips-journal.eu/topics/democracy-and-society/this-time-things-are-different-8986/ |title=This time, things are different |quote=In most opinion polls, Fidesz, Viktor Orbán’s party, has fallen hopelessly behind its rival Tisza, a liberal-conservative anti-Fidesz movement. |website =ips-journal.eu |date=4 September 2026 }}</ref><br/>[[Популизм]]<ref name="populist">{{bulleted list|{{cite web|url=https://verfassungsblog.de/beating-populism-with-populism/|title=Beating (Authoritarian) Populism with (Democratic) Populism|website=[[Verfassungsblog]]|author=Zoltán Ádám|date=9 April 2026}}|{{Cite web |last=Mátyás |first=Papp Gergely |date=2025-03-09 |title=Milyen szavazókat veszít a gazdasági helyzet miatt a Fidesz, és kiket nyer meg a Tisza? – G7 – Gazdasági sztorik érthetően |url=https://g7.hu/kozelet/20250309/milyen-szavazokat-veszit-a-gazdasagi-helyzet-miatt-a-fidesz-es-kiket-nyer-meg-a-tisza/ |access-date=2025-06-24 |language=hu}}|{{Cite journal |last=Rácz |first=András |year=2024 |title=A Political Landslide in Hungary Challenges Orbán's Regime and the EU |url=https://www.ssoar.info/ssoar/bitstream/handle/document/95333/ssoar-2024-racz-A_Political_Landslide_in_Hungary.pdf?sequence=1&isAllowed=y |journal=DGAP |location=Berlin |publisher=Forschungsinstitut der Deutschen Gesellschaft für Auswärtige Politi |via=SSOAR}}}}</ref><br/>[[Проевропеизм]]<ref name="european">{{bulleted list|{{cite web |url=https://www.swissinfo.ch/eng/eu%27s-eastern-members-see-strong-performances-by-centrist-parties/80188387 |title=EU's eastern members see strong performances by centrist parties |publisher= SWI swissinfo.ch |date=10 June 2024 |author1=Barbara Erling |author2=Gergely Szakacs }}|{{cite web |url=https://www.gisreportsonline.com/r/hungary-magyar/ |title=Peter Magyar's rise is reshaping Hungary's political landscape |publisher=Geopolitical Intelligence Services AG |date=31 March 2025 |author=Krisztina Koenen}}|{{cite web |url=https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/osw-commentary/2025-06-05/year-peter-magyar-great-expectations-great-challenges |title=The year of Péter Magyar: great expectations, great challenges |publisher=Centre for Eastern Studies |date= 6 May 2025 |author=Ilona Gizińska}}|{{Cite journal |last1=Baranyai |first1=Artúr |last2=Gyulai |first2=Attila |last3=Papp |first3=Zsófia |title=Hungary: Political Developments and Data in 2024: From Scandal to Shake-Up: The Rise of a New Opposition and the Re-Opening of the Political Competition |url=https://ejpr.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/2047-8852.70011 |journal=European Journal of Political Research (Political Data Yearbook) |publication-date=2025-07-14 |doi=10.1111/2047-8852.70011|url-access=subscription}}}}</ref> |тӗнчпайташлӑх= |нацпайташлӑх= |пайташлӑх_ячӗ1=[[Европа политикӑллӑ партийӗ|Европа пайташлӑхӗ]] |пайташлӑх1=[[Европа халӑх партийӗ]] (2024-хальхи) |пайташлӑх_ячӗ2 =[[Европа парламентӗнчи политикӑллӑ ушкӑнсем|Европарламентри ушкӑн]] |пайташлӑх2=[[Европа халӑх партийӗ ушкӑнӗ]]<ref>{{cite news |date= 18 June 2024 |title= Magyar Péter EP-képviselő lesz, méghozzá a Néppárt frakciójában |url=https://444.hu/2024/06/18/magyar-peter-ep-kepviselo-lesz-meghozza-a-neppart-frakciojaban |work=444.hu}}</ref> (2024-хальхи) |вырӑн_ячӗ1=[[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗ]] |вырӑн1={{пар/выр|137|199|#8de8fe}} |вырӑн_ячӗ2=[[Европа парламенчӗ]] |вырӑн2={{пар/выр|7|21|#8de8fe}} |вырӑн_ячӗ3=[[Венгрири округ канашӗсен ят-йышӗ|Округ пухӑвӗсем]] |вырӑн3={{пар/выр|0|381|#8de8fe}} |вырӑн_ячӗ4=[[Будапешт тӗп пухӑвӗ]] |вырӑн4= {{пар/выр|10|33|#8de8fe}} |тӗн= |йыш= |гимн= |парти сӑмахӗ=Árad a Tisza!<br/>([[Тиса]] аннӑ) |пайӑр ҫынсем= |официаллӑ сайт=[https://magyartisza.hu/ magyartisza.hu] }} '''Сумлӑхпа ирӗклӗх партийӗ''' ({{lang-hu|'''Ti'''sztelet és '''Sza'''badság Párt}}, ''TISZA'', {{IPA|/ˈtistɛlɛt ˈeːʃ ˈsɒbɒtʃːaːɡ ˈpaːrt/}}) — [[Венгри]]ри [[политика|политикӑллӑ]] парти. Идеологи енчен пӑхсан вӑл [[центризм]]<ref name="centre">{{bulleted list|{{Cite journal |last=Kovarek |first=Daniel |date=2025-02-24 |title=Elite defection and opposition realignment in Hungary: Respect and Freedom Party (TISZA) in the 2024 European Parliamentary elections |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/21599165.2025.2468693 |journal=[[East European Politics]] |volume=41 |issue=2 |pages=263–276 |doi=10.1080/21599165.2025.2468693 |issn=2159-9165 |via=Taylor & Francis|url-access=subscription}}|{{Cite web |date=2024-06-14 |title=President of EPP Weber invites Hungarian newcomer Tisza into fold |url=https://www.euronews.com/my-europe/2024/06/14/president-of-epp-manfred-weber-invites-hungarian-newcomer-tisza-into-fold |access-date=2025-06-24 |website=euronews |language=en}}|{{Cite web |title=TIZA – Vokskabin |url=http://www.vokskabin.hu/ |access-date=2025-06-24 |website=Vokskabin |language=hu}}}}</ref> ([[сылтӑм центризм]])<ref name="centre-right">{{bulleted list|{{cite journal |url=https://feps-europe.eu/wp-content/uploads/2024/12/From-Posts-to-Polls-1.pdf |title=From posts to polls. Lessons from the 2024 European Elections on strengthening young people's engagement through effective social media strategies |date=December 2024 |author1=Matteo Dressler |author2=Elena Avramovska |author3=Miriam Candelù |author4=Ognjan Denkovski |author5=Neele Eilers |author6=Michael Jennewein |author7=Tobias Spöri |journal=Policy Study |isbn=9782931233542 |publisher=Foundation for European Progressive Studies (FEPS) and Friedrich Ebert Stiftung |page=60 |quote=Hungary’s centre-right Tisza party also gained traction with critical posts aimed at Fidesz.}}|{{cite web|url=https://www.jiia.or.jp/en/column/2024/09/security-fy2024-03.html |title=European Parliament Elections 2024: Eastern European Countries |publisher=The Japan Institute of International Affairs |date=19 September 2024 |author=Manabu Sengoku}}|{{Cite web|url=https://europeelects.eu/hungary/|title=Hungary}}|{{cite news |last= Thorpe |first= Nick |date= 10 June 2024 |title= A night of drama in Europe as EU parliament moves to right |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c722rq29x7wo |work= BBC News |location= Budapest |access-date= 11 June 2024}}|{{Cite web |date=2024-12-05 |title=How Orbán's challenger turned the tables |url=https://www.politico.eu/article/viktor-orban-fidesz-hungary-challenger-peter-magyar-tisza-party-polls-survey-eu/ |access-date=2025-06-24 |website=POLITICO |language=en-GB}}|{{Cite news |date=2025-06-18 |title=Hungarian opposition party has 15-point-lead ahead of Orban's Fidesz, poll says |url=https://www.reuters.com/world/hungarian-opposition-party-has-15-point-lead-ahead-orbans-fidesz-poll-says-2025-06-18/ |access-date=2025-06-24 |work=Reuters |language=en}}}}</ref>, [[Проевропеизм|европа майлӑ]]<ref name="european"/> тата [[популизм]]<ref name="populist"/> партийӗ. [[2020|2020 ҫулта]] йӗркеленӗ. [[2024|2024 ҫулта]] [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ|Фидесӗн]] ӗлӗкхи пайташӗ [[Петер Мадьяр]] Тиса партине пӗрлешнӗ. Унӑн парти тулашӗнчи "Венгр пӗрлӗхӗ, тӑр!" юхӑм партири нумайрахӑш вырӑна ларнӑ тата [[Европа парламенчӗ]]н [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2024)|суйлаври]] 7 вырӑн илнӗ. {{Тулли дата|2024|07|22}} [[Петер Мадьяр]] парти лидерӗ пек суйланӑ. [[Европа парламенчӗ|Европарламентри]] парти лидерӗ [[Тарр Зольтан|Зольтан Тарр]] тата [[Будапешт тӗп пухӑвӗ]]нчи парти лидерӗ [[Буйдошо Андреа|Андреа Буйдошо]]. {{Тулли дата|2026|04|12}} [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)|парламент суйлавӗнче]] Тиса [[Патшалӑх пухӑвӗ (Венгри)|Патшалӑх пухӑвӗн]] икӗ виҫҫӗмӗшӗ вырӑн илнӗ. Ку 199-тан 137 вырӑн партие [[конституци нумайрахӑшӗ]] парать. [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ|Фидеспе]] [[Орбан Виктор|Орбан]] влаҫӗн 16 ҫуллӑ тапхӑр вӗҫленчӗ. Тиса — [[Европа халӑх партийӗ ушкӑнӗ]]н пайташӗ. Вӑл европа майлӑ политики пурнӑҫлама, [[Европа пӗрлешӗвӗ]]пе [[НАТО]]-па ҫыхӑну вӑйлатма тата [[евро]] валючӗ илме кӑмӑл тӑвать. Парти коррупципе кӗрешет, [[Европа прокуратури]]не пӗрлешесшӗн. Вӑл ертсе пыру тӗлӗшпе чарупа шай системине тума, [[Венгри президенчӗ|Венгри президентне]] пӗтӗмӗшле суйлав тума, [[Венгри премьер-министрӗ|премьер-министр]] ӗҫ вӑхӑтне икӗ срокчен тата 8 ҫул ытла мар сахаллатма чӗнет. == Суйлаври пӗтӗмлетӳ == ===Патшалӑх пухӑвӗ=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| Суйлав ! rowspan=2| Лидер ! colspan=2| Суйлав округӗ ! colspan=2| Парти ят-йышӗ ! rowspan=2| Вырӑн ! rowspan=2| +/– ! rowspan=2| Пӗтӗмлетӳ |- ! Сасӑсем ! % ! Сасӑсем ! % |- ! [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)|2026]] | [[Петер Мадьяр]] | 3,079,646 | 54.41 | 3,112,064 | 52.44 | {{Composition bar|136|199|#8de8fe}} |ҫӗнӗ | {{Yes2|Абсолютлӑ нумайрахӑш}} |} ===Европа парламенчӗ=== {| class=wikitable style="text-align:center;" |- ! Суйлав ! Ят-йыш лидерӗ ! Сасӑсем ! % ! Вырӑн ! +/− ! Европа парламентӗнчи ушкӑн |- ! [[Венгрири Европа парламенчӗн суйлавӗ (2024)|2024]] | [[Петер Мадьяр]] | 1,352,699 | 29.60 (2nd) | {{Composition bar|7|21|#8de8fe}} | ҫӗнӗ | [[Европа халӑх партийӗ ушкӑнӗ|ЕХП]] |} ===Будапешт тӗп пухӑвӗ=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Суйлав ! Ят-йыш лидерӗ ! Сасӑсем ! % ! Вырӑн ! +/− |- ! [[Будапешт пухӑвӗн суйлавӗ (2024)|2024]] | [[Петер Мадьяр]]<ref>{{Cite web |last=István |first=Pataki |date=2024-09-23 |title=Magyar Péter nem ül be a Fővárosi Közgyűlésbe, pártja a főpolgármester jogkörének csökkentését tervezi |url=https://index.hu/belfold/2024/09/23/magyar-peter-tisza-part-fovarosi-kozgyules-budapest-kepviselok-karacsony-gergely/ |access-date=2025-06-21 |website=index.hu |language=hu}}</ref> | 216,609 | 27.34 (2-мӗш) | {{Composition bar|10|33|#8de8fe}} | ҫӗнӗ |} == Лидерлӗх == ===Президент=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" !No. ! colspan="2" |Президент !Офиса пӗрлешни !Офисран тухни !Ӗҫ вырӑнӗнче вӑрӑмӑш |- |1 |[[Сабо Аттила|Аттила Сабо]] | |{{Кӗске дата|2020|10|23}} |{{Кӗске дата|2024|07|22}} |3 ҫул, 273 кун |- | 2 |[[Петер Мадьяр]] |[[File:Péter Magyar MEP (2024).jpg|60px]] |{{Кӗске дата|2024|07|22}} |Ӗҫлекен |хальхи |} == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Каҫӑсем == * [https://magyartisza.hu/ Официаллӑ сайт] * {{URL|https://tiszteletpart.hu/}}, the party's website before Magyar {{Тулаш каҫӑсем}} [[Категори:Венгрири политикӑллӑ партисем]] [[Категори:Политика партисем, алфавитпа]] tvsfpzc8op79c1rzy0wie9hux12nz6l 2 129697 872837 2026-04-15T16:10:25Z Ясамойла 17348 пачатак 872837 wikitext text/x-wiki Жыву ў Эўропе. omibgah2t62ygsbw0ranqvd4jjqhvpf 872838 872837 2026-04-15T16:15:07Z Ясамойла 17348 дапаўненьне 872838 wikitext text/x-wiki {{Boxboxtop|Useful Information ([[User:Viktor/About|more]])|right}} {{user cv-0}} {{User ru-4}} {{User en-2}} {{User be-4}} {{User uk-3}} {{Boxboxbottom}} Жыву ў Эўропе. cxflu9o8z9czw7pdk91c0c6yit973xb 872839 872838 2026-04-15T16:16:12Z Ясамойла 17348 дапаўненьне 872839 wikitext text/x-wiki {{Boxboxtop|Useful Information ([[User:Viktor/About|more]])|right}} {{user cv-0}} {{User ru-4}} {{User en-2}} {{User be}} {{User uk-3}} {{Boxboxbottom}} Жыву ў Эўропе. 8smlhzuw3o5wptd54inp3dcitu6zivs 872840 872839 2026-04-15T16:16:50Z Ясамойла 17348 дапаўненьне 872840 wikitext text/x-wiki {{Boxboxtop|Useful Information ([[User:Viktor/About|more]])|right}} {{user cv-0}} {{User ru-4}} {{User en-2}} {{User be-4}} {{User uk-3}} {{Boxboxbottom}} Жыву ў Эўропе. cxflu9o8z9czw7pdk91c0c6yit973xb 872843 872840 2026-04-15T16:26:55Z Ясамойла 17348 дапаўненьне 872843 wikitext text/x-wiki {{Boxboxtop|Useful Information ([[User:Viktor/About|more]])|right}} {{user cv-0}} {{User ru-4}} {{User en-2}} {{User be-4}} {{User uk-3}} {{User sr-1}} {{User bg-1}} {{Boxboxbottom}} Жыву ў Эўропе. 9up47cix0anxotusx61g5r0qbynoo0o 872844 872843 2026-04-15T17:53:10Z Ясамойла 17348 дапаўненьне 872844 wikitext text/x-wiki {{Boxboxtop|Useful Information ([[User:Viktor/About|more]])|right}} {{user cv-0}} {{User ru-4}} {{User en-2}} {{User be-4}} {{User uk-3}} {{User sr-1}} {{User bg-1}} {{Boxboxbottom}} Жыву ў Эўропе. Трэба шаблёны зрабіць. epgt5kgvpv4iq0v79iwi28vqonot2a1 10 129698 872841 2026-04-15T16:23:00Z Ясамойла 17348 creating 872841 wikitext text/x-wiki {{User lang | lang = be | name = Белорус чĕлхи | level = 4 | size = | info = {{gender switch|{{{1|}}}|Гэтая ўдзельніца|Гэты ўдзельнік}} валодае '''[[:Категори:User be|беларускай]]''' мовай '''[[:Категори:User be-4|амаль]]''' як роднай. }} ei41i57isjofmtaigp6byccf0nt8p7c 14 129699 872842 2026-04-15T16:24:55Z Ясамойла 17348 creating 872842 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|User be-4}} [[Категори:User be]] 3qmur86lycmmmsathixmiscm1lruw05 10 129700 872845 2026-04-15T18:05:06Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Пастух в красном тюрбане, Раджастхан, Индия» 872845 wikitext text/x-wiki Пастух в красном тюрбане, Раджастхан, Индия 2uyaqcj1upqrxayovcm0ht3zzbpsbna 10 129701 872846 2026-04-15T18:05:27Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Shepherd from Rajasthan 03.jpg» 872846 wikitext text/x-wiki Shepherd from Rajasthan 03.jpg 95gfhqptetvtfv1d13o74ov74ct104f 10 129702 872847 2026-04-15T18:05:56Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Капитолийская волчица, Капитолийский музей, Рим, Лацио, Италия» 872847 wikitext text/x-wiki Капитолийская волчица, Капитолийский музей, Рим, Лацио, Италия lbjoseu6gku3qbf9budkj1xe7v9k24x 10 129703 872848 2026-04-15T18:06:22Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Lupa Capitolina, Rome.jpg» 872848 wikitext text/x-wiki Lupa Capitolina, Rome.jpg bibtcvba6pwxfs5w6brj46ovu7w74u6 10 129704 872856 2026-04-15T19:42:03Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Шаблон:Суйлавсен карточки]] страницӑн ятне [[Шаблон:Суйлав карточки]] ҫине улӑштарчӗ 872856 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Шаблон:Суйлав карточки]] 28xrni7z594npddc4uhq4z81k34alqm 0 129705 872860 2026-04-15T19:51:14Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Венгрири парламент суйлавӗсем (2026)]] страницӑн ятне [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]] ҫине улӑштарчӗ 872860 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]] 4uel56gph4nhgedvj8nxiee77cyuc5k 1 129706 872862 2026-04-15T19:51:14Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Сӳтсе явасси:Венгрири парламент суйлавӗсем (2026)]] страницӑн ятне [[Сӳтсе явасси:Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]] ҫине улӑштарчӗ 872862 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Сӳтсе явасси:Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]] kfjaap3llttv7qgmq8bx8s07u9uu7ac 0 129707 872872 2026-04-15T20:24:43Z Max Tenche 25572 Ҫӗнӗ страница: «{{Çулталăк çӳревĕ|2026}} {{Ĕмĕр çӳревĕ|21}} '''2026 (икӗ пин те ҫирӗм улттӑмӗш)''' ҫул, [[кӗркури календарӗ]]пе — тӗкел мар, кӗҫнерни кунпа пуҫланакан ҫул. Ку пирӗн эрӑри 2026 ҫул, 3‑мӗш пин ҫуллӑхӑн XXI ӗмӗрти 3-мӗш вун ҫуллӑхри 6-мӗш ҫул, 2020‑мӗш ҫулсен 7-мӗш ҫулӗ. Кӑҫалхи ҫ...» 872872 wikitext text/x-wiki {{Çулталăк çӳревĕ|2026}} {{Ĕмĕр çӳревĕ|21}} '''2026 (икӗ пин те ҫирӗм улттӑмӗш)''' ҫул, [[кӗркури календарӗ]]пе — тӗкел мар, кӗҫнерни кунпа пуҫланакан ҫул. Ку пирӗн эрӑри 2026 ҫул, 3‑мӗш пин ҫуллӑхӑн XXI ӗмӗрти 3-мӗш вун ҫуллӑхри 6-мӗш ҫул, 2020‑мӗш ҫулсен 7-мӗш ҫулӗ. Кӑҫалхи ҫул. == Пулнисем == == Вилнисем == {{catmain|2026 ҫулта вилнисен ят-йышӗ}} == Асӑрхавсем == {{асӑрхавсем|2}} 0e6oudbq7sblo8m0s3epcpemhl282di 872878 872872 2026-04-15T20:54:20Z Max Tenche 25572 /* Пулнисем */ 872878 wikitext text/x-wiki {{Çулталăк çӳревĕ|2026}} {{Ĕмĕр çӳревĕ|21}} '''2026 (икӗ пин те ҫирӗм улттӑмӗш)''' ҫул, [[кӗркури календарӗ]]пе — тӗкел мар, кӗҫнерни кунпа пуҫланакан ҫул. Ку пирӗн эрӑри 2026 ҫул, 3‑мӗш пин ҫуллӑхӑн XXI ӗмӗрти 3-мӗш вун ҫуллӑхри 6-мӗш ҫул, 2020‑мӗш ҫулсен 7-мӗш ҫулӗ. Кӑҫалхи ҫул. == Пулнисем == === Нарӑс === * [[Нарӑс, 28]] — [[Иран вӑрҫи (2026)|АПШ-ӑн тата Израилӗн Иранпа вӑрҫи]]: [[АПШ]]-па [[Израиль]] [[Иран]]ӑн территорийӗ ҫинчи ҫар тата политикӑллӑ тӗлсене атакӑланӑ<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/28/02/2026/69a29d209a79479d9eab426a|title=США и Израиль начали военную операцию против Ирана. Главное — РБК|lang=ru|website=www.rbc.ru|archive-url=http://web.archive.org/web/20260228092315/https://www.rbc.ru/politics/28/02/2026/69a29d209a79479d9eab426a|archive-date=2026-02-28|access-date=2026-02-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260228-what-we-know-about-us-military-bases-mideast-gulf-targeted-iran-retaliatory-strikes|title=Iran targets US military bases in the Middle East with retaliatory strikes|lang=en|website=France 24|date=2026-02-28|access-date=2026-02-28}}</ref>. Иранӑн ҫӳлти аятоллине [[Хаменеи Али|Али Хаменеине]] ликвидаци, операци вӑхӑтӗнче Иранӑн хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсен пуҫлӑхӗсем, [[Ислам революцийӗн хӳтӗленекенсен корпусӗ|ИРХК]] пуҫлӑхӗсем тата Басидж командӑлӑхне нумайрахӑш вӗлернӗ<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/world-news/list-of-top-iran-leaders-killed-in-us-israel-strikes-11152855|title=Aziz Nasirzadeh To Mohammad Pakpour, Top Iran Leaders Killed In US-Israel Strikes|lang=en|website=NDTV|date=2025-03-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/world/photo-gallery-iran-israel-war-defence-minsiter-aziz-nasirzadeh-irgc-commander-in-chief-mohammad-pakpour-among-seven-senior-iranian-military-commanders-killed-in-israel-us-joint-aistrike-3201834|title=Iran-Israel War: Defence Minister Aziz Nasirzadeh, IRGC commander-in-chief Mohammad Pakpour among seven senior Iranian military commanders killed in Israel-US joint aistrike|lang=en|first=Vanshika|last=Tyagi|website=DNA India|access-date=2026-03-01}}</ref>. === Ака === [[Ӳкерчĕк:Artemis II Launch (NHQ202604010307).jpg|мини|«[[Артемида-2]]» мисси вӗҫтерсе яни, 1972 ҫултан инҫет космоса пӗрремӗш тытса пыракан вӗҫев, 2026 ҫулхи акан 1]] [[Ӳкерчĕк:Peter-Magyar-Budapest-15-03-2026 (cropped).jpg|мини|267px|[[Петер Мадьяр]]ӑн [[Тиса (парти)|Тиса партийӗ]] [[Венгри]]ри [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)|парламент суйлавӗнче]] ҫӗнтернӗ, [[Виктор Орбан]]ӑн 16 ҫуллӑ [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ|Фидес]] — [[Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗ|ХДХП-ӑн]] коалицийӗн ерсте пырӑвӗн тапхӑрӗ вӗҫленчӗ, 2026 ҫулхи акан 12]] * [[Ака, 1]] — НАСА-н (тата Канада космос агентлӗхӗн) Уйӑх тавра ҫаврӑнакан [[Артемида-2]] миссийӗн ӑнӑҫлӑ вӗҫтерсе яни: 1972 ҫулхи раштав уйӑхӗ вӑхӑтӗнчен, 53 ҫултан этемлӗх пӗрремӗш хут Ҫӗр умӗнчи орбитӑран тухнӑ<ref>{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=2026-04-01 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=2026-04-01 |website=NASA}}</ref>. * [[Ака, 7]] — [[АПШ]]-ӑн президенчӗн [[Трамп Дональд|Дональд Трампӑн]] ультиматумӗпе [[Иран вӑрҫи (2026)|Иран вӑрҫинчи]] икӗ эрнеллӗ ҫутӑ чарни тунӑ<ref>{{Cite web |date=2026-04-07 |title=Trump agrees to two-week ceasefire if Iran opens Strait of Hormuz - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt |access-date=2026-04-07 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref>. * [[Ака, 10]] — [[Артемида-2]] мисси ӑнӑҫлӑ [[Лӑпкӑ океан]]ти шыва ларнӑ<ref>{{Cite news |title=Artemis crew home safely after completing historic mission to the Moon |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cr51z54d5rpo |work=BBC News |date=11 April 2026 |access-date=11 April 2026}}</ref>. * [[Ака, 12]] — [[Венгри]]ри [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)|парламент суйлавӗ]]нчи [[Фидес|Фидес партийӗн]] выляса янӑран [[Орбан Виктор|Виктор Орбанӑн]] 16 ҫуллӑ премьерлӗхӗ вӗҫленет. Суйлавра [[Тиса (парти)|Тиса партийӗ]] ҫӗнтернӗ, [[Венгрин премьер-министрӗ|Венгрин ҫӗнӗ премьер-министрӗ]] [[Петер Мадьяр]] пулать<ref>{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Hungary sets April 12 election date as Orbán faces tough challenge |url=https://apnews.com/article/hungary-election-scheduled-orban-challenge-magyar-71b54205f00252ca7c466eb5407a2aa1 |access-date=13 January 2026 |website=AP News |language=en}}</ref>. == Вилнисем == {{catmain|2026 ҫулта вилнисен ят-йышӗ}} == Асӑрхавсем == {{асӑрхавсем|2}} p71zc8w9k52xiaonicp0ri3wsdgdcu1 0 129708 872873 2026-04-15T20:36:05Z Max Tenche 25572 [[Америка-Израиль-Иран вăрçи (2026)]] ҫине куҫарни 872873 wikitext text/x-wiki #redirect [[Америка-Израиль-Иран вăрçи (2026)]] 86rfl0kyb2u1mwx24hn7bp9ytigp2lg 0 129709 872874 2026-04-15T20:37:04Z Max Tenche 25572 [[Хаменеи, Али]] ҫине куҫарни 872874 wikitext text/x-wiki #redirect [[Хаменеи, Али]] ce4y6gt5wqcyu9f1eojqxnfjhitm55t 0 129710 872876 2026-04-15T20:53:51Z Max Tenche 25572 [[Нарăс, 28]] ҫине куҫарни 872876 wikitext text/x-wiki #redirect [[Нарăс, 28]] k1k7ly904sbgzwcrwjqi9echj3otye0 0 129711 872885 2026-04-15T21:50:13Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[Ӳкерчĕк:Juglans regia Echte Walnußfrucht 2.JPG|right|thumb|230px|[[Аçтăрхан мăйăрĕ]]н çитĕннĕ [[шăмăллискер]]ĕ (çимĕçĕ)<!--: толстая кожисто-волокнистая кожура подсыхает, сама собой отделяется и лопается; косточка самостоятельно не раскрывается-->]] {{Пĕлтерĕшсем|Мăйăр (пĕлтерĕшсем)...» 872885 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Juglans regia Echte Walnußfrucht 2.JPG|right|thumb|230px|[[Аçтăрхан мăйăрĕ]]н çитĕннĕ [[шăмăллискер]]ĕ (çимĕçĕ)<!--: толстая кожисто-волокнистая кожура подсыхает, сама собой отделяется и лопается; косточка самостоятельно не раскрывается-->]] {{Пĕлтерĕшсем|Мăйăр (пĕлтерĕшсем)}} {{Пĕлтерĕшсем|Аçтăрхан мăйăрĕ (пĕлтерĕшсем)}} '''Аçтăрхан мăйăрĕ''' тесе [[мăйăр йышшисем]] ямахатри ''[[мăйăр (кăк)|Juglans]]'' [[рет (биологи)|кăкри]] хуть те хăш йывăçăн çимĕçне калаççĕ, вăл шутра [[Аçтăрхан мăйăрĕ]] (''[[Аçтăрхан мăйăрĕ|Juglans regia]]'') текеннинне. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == {{wiktionary|мăйăр}} {{Навигаци}} * [http://eol.org/pages/38394/overview Walnut at the Encyclopedia of Life]{{ref|en}} * [http://walnutresearch.ucdavis.edu/ Database of walnut research reports], from [[UC Davis]]{{ref|en}} {{Тулаш каçăсем}} {{^|12px}} [[Категори:Мăйăр]] [[Категори:Ӳсентăрансем]] [[Категори:Раççейри йывăçсем]] [[Категори:Мăйăр йышшисем]] [[Категори:Евразири флора]] [[Категори:Раççейри флора]] [[Категори:Декоративлă йывăçсем]] [[Категори:Мăйăрлă культурăсем]] [[Категори:Ӳсентăран]] [[Категори:Аçтăрхан мăйăрĕ]] lix1rkdyup42nxx89cqlg60098qq49l 0 129712 872888 2026-04-16T07:17:26Z DigitalSpace 23914 DigitalSpace [[Лезгин халăхĕсем]] страницӑн ятне [[Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем]] ҫине улӑштарчӗ: тӗрӗс ят 872888 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Лезгин чӗлхи ушкӑнне кӗрекен халӑхсем]] 419pypr2wpuehfjo3vv8w13a5c0aosj