Википеди cvwiki https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Медиа Ятарлă Сӳтсе явасси Хутшăнакан Хутшăнаканăн канашлу страници Википеди Википеди сӳтсе явмалли Ӳкерчĕк Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли MediaWiki MediaWiki сӳтсе явмалли Шаблон Шаблона сӳтсе явмалли Пулăшу Пулăшăва сӳтсе явмалли Категори Категорине сӳтсе явмалли TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 4719 873062 816583 2026-04-20T08:31:23Z CommonsDelinker 188 Replacing Panorámica_interior_del_Teatro_Colón_(cropped).jpg with [[File:Panorámica_interior_del_Teatro_Colón.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down duplicate: [[:c::File:Panorám 873062 wikitext text/x-wiki {{Otheruses}} [[File:Panorámica interior del Teatro Colón.jpg|thumb|Театр]] '''Театр''' (грек. ''θέατρον''), — [[ӳнер]]ĕн пĕр енĕ. Театрта куракансене хăйĕн шухăшне, кăмăлне е эмоцисене автор (ӳкерекен) актёрсен вăйи урлă кăтартать. == Театр тĕсĕсем == Представлени вăхăтĕнче актерсен вăйисен тĕсĕсем тăрăх театрсем çак тĕслĕ пулаççĕ: * [[драма театрĕ]]; * [[опера]]; * [[кĕвĕ театрĕ]]; * [[балет]] * [[пантомима]]; * [[оперетта]]; * [[мюзикл]]; * [[ача-пăча театрĕ]]; * [[пукане театрĕ]]; * [[поэзи театрĕ]]; * [[мĕлкесен театрĕ]]; * [[чĕрчунсен театрĕ]]; * [[абсурд театрĕ]]; * [[пароди]]. == Çавăн пекех == * [[Кабуки]] * [[Ноо]] == Вуламалли == * [http://ec-dejavu.ru/t-2/Theatre_for_Oneself.html А. Семкин. Николай Евреинов и его «Театр для себя»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091208035236/http://ec-dejavu.ru/t-2/Theatre_for_Oneself.html |date=2009-12-08 }} // Вестник Русского христианского гуманитарного института. 1997, № 1, с. 56-66 * [http://ec-dejavu.ru/t/Theatre_of_cruelty.html Антонен Арто. Театр и жестокость] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091130195609/http://ec-dejavu.ru/t/Theatre_of_cruelty.html |date=2009-11-30 }} // Арто А. Театр и его двойник. М.: Мартис, 1993, с. 91-109. * [http://derrida.sitecity.ru/ltext_0509020756.phtml?p_ident=ltext_0509020756.p_0706040622 Жак Деррида. Театр жестокости и закрытие представления] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130020820/http://derrida.sitecity.ru/ltext_0509020756.phtml?p_ident=ltext_0509020756.p_0706040622 |date=2010-01-30 }} // Деррида Ж. Письмо и различие. СПб: Академический проект, 2000. — С. 293—316 * [http://ec-dejavu.ru/a/Absurd_b.html Эжен Ионеско. Есть ли будущее у театра абсурда?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080416225358/http://ec-dejavu.ru/a/Absurd_b.html |date=2008-04-16 }} // Театр абсурда. Сб. статей и публикаций. СПб., 2005, с. 191—195 * Эпштейн М. «Игра в жизни и искусстве // Советская драматургия», Москва, 1982 г. № 2. {{Театр ӳнерĕ}} [[Категори:Театр|*]] j2j13r2312gshphw578vph95wkzof0u 1 7642 873067 872168 2026-04-20T11:55:42Z Il Nur 9972 /* Админ Интерфейса */ Хурав 873067 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ! [[Image:File-manager.png]] || Архив: * [[Сӳтсе явасси:Тĕп страница/Архив 2021|2007-2021]] * [[Сӳтсе явасси:Тĕп страница/Архив 2022|2022]] * [[Сӳтсе явасси:Тĕп страница/Архив 2023|2023]] * [[Сӳтсе явасси:Тĕп страница/Архив 2024|2024]] * [[Сӳтсе явасси:Тĕп страница/Архив 2025|2025]] |} == Админ интерфейса == Я являюсь админом интерфейса в Татарской Википедии и, если необходимо, могу параллельно делать это и в Чувашской Википедии. Если вы согласны прошу проголосовать. Голосавание будет длиться до конца недели. [[Хутшăнакан:Il Nur|Il Nur]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Il Nur|сӳтсе явни]]) 08:39, 24 Утӑ уйӑхӗн 2025 (UTC) Манран килӗшӳ: * [[File:Pictogram voting support.svg|15px]] Килӗшетӗп.--[[Хутшăнакан:Il Nur|Il Nur]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Il Nur|сӳтсе явни]]) 08:44, 24 Утӑ уйӑхӗн 2025 (UTC) === Килӗшетӗп === *@[[Хутшăнакан:Il Nur|Il Nur]] килӗшетӗп [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 09:00, 24 Утӑ уйӑхӗн 2025 (UTC) *«Админ Интерфейса» мĕн иккенне питех чухламастăп, анчах килĕшетĕп. --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 17:44, 24 Утӑ уйӑхӗн 2025 (UTC) === Хирӗҫ === === Результат === [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions#Administrator_access Глобальлӗ ҫырнӑ].--[[Хутшăнакан:Il Nur|Il Nur]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Il Nur|сӳтсе явни]]) 12:20, 29 Утӑ уйӑхӗн 2025 (UTC) == Бот Tenchebot == Я создал аккаунт [[Хутшăнакан:Tenchebot|Tenchebot]] для написания статей (населенные пункты, реки, озера, космические тела и т.д.). Если вы согласны прошу проголосовать за предоставление данному аккаунту статуса бота. Голосование недели будет до конца . [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 14:50, 16 Раштав уйӑхӗн 2025 (UTC) Статьясем тума Tenchebot аккаунт тунӑ (пурӑнан вырӑн, юханшыв, кӳлӗ, космос кӗлетки т.ы. те). Килӗшетӗр пулсан, ку аккаунта бот статусне пама сасӑлӑр-ха. Сасӑлав эрне вӗҫлениччен иртет. [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 14:50, 16 Раштав уйӑхӗн 2025 (UTC) ;Манран килӗшӳ: * [[File:Pictogram voting support.svg|15px]] Килӗшетӗп. [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 14:51, 16 Раштав уйӑхӗн 2025 (UTC) === Килӗшетӗп === * [[File:Pictogram voting support.svg|15px]] Килӗшетӗп. [[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] --[[Хутшăнакан:Ellodanis5|Ellodanis5]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Ellodanis5|сӳтсе явни]]) 18:08, 16 Раштав уйӑхӗн 2025 (UTC) * [[File:Pictogram voting support.svg|15px]] Килӗшетӗп [[Хутшăнакан:Пеопл|Пеопл]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Пеопл|сӳтсе явни]]) 15:24, 16 Раштав уйӑхӗн 2025 (UTC) * [[File:Pictogram voting support.svg|15px]] Килӗшетӗп.--[[Хутшăнакан:Il Nur|Il Nur]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Il Nur|сӳтсе явни]]) 18:17, 16 Раштав уйӑхӗн 2025 (UTC) === Хирӗҫ === === Пӗтӗмлетӳ === [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_requests Глобаллӑ викире ҫырнӑ] [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 14:23, 23 Раштав уйӑхӗн 2025 (UTC) == Админ Интерфейса == Могу стать админом интерфейса. Если вы поддерживаете, проголосуйте, пожалуйста, ниже. Интерфейс админӗ пулма пултаратӑп. Эсир килӗшсен аялти сасӑлӑр-ха. [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 16:06, 27 Пуш уйӑхӗн 2026 (UTC) :@[[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]], сделай итог и подай заявку в мету. [[Хутшăнакан:Il Nur|Il Nur]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Il Nur|сӳтсе явни]]) 11:55, 20 Ака уйӑхӗн 2026 (UTC) ;Манра килӗшӳ ===Килӗшетӗп=== #--[[Хутшăнакан:Il Nur|Il Nur]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Il Nur|сӳтсе явни]]) 19:51, 27 Пуш уйӑхӗн 2026 (UTC) #--[[Хутшăнакан:Fxan|Fxan]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Fxan|сӳтсе явни]]) 19:51, 27 Пуш уйӑхӗн 2026 (UTC) ===Хирӗҫ=== 8nvcmf6ymlcyl6zoks4g0p99xfk1xqh 0 16433 873065 474927 2026-04-20T10:32:27Z Artanisen 24323 Map of Indochina Burma Siam China Railway 1886 Weller.png 873065 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Map of Indochina Burma Siam China Railway 1886 Weller.png|thumb|300px|Индокитай çурутравĕ [[1886]].]][[Image:LocalisationIndochine.png|right|Indochine]] '''Индокита́й''' — [[Ази]]н кăнтăр-тухăçенчи [[çурутрав]], лаптăкĕ 2 млн. çм² яхăн. == Тавралăхĕ == == Çутçанталăк управĕсем == [[Категори:Çурутравсем]] [[Категори:Ази]] [[Категори:Кантăр-Тухăç Ази]] [[Категори:Индокитай]] axwbrcnocu67fhikh24bqvbwe7ygu1r 0 19769 873050 870719 2026-04-19T21:02:45Z -wuppertaler 35505 changed one image for one that shows the new trains 873050 wikitext text/x-wiki '''Метрополите́н''' ({{lang-fr|métropolitain}}), е кĕскен '''метро́''' — урамсенчен уйрăм, ытларах çĕр айĕнче вырнаçнă трассăллă рельс [[этем пĕрлĕ транспорчĕ]]. {{Транспорт хатĕрĕ|[[Ӳкерчĕк:Metro wagon 81-720.jpg|250px|]]|[[электродвигатель]] 1890 çултанпа|1863 çултанпа|20—100 км/сех|çĕр айĕнчи (çĕр çийĕнчи) [[этем пĕрлĕ транспорчĕ]]|рельсă çулĕ, контакт эрешĕ}} [[Ӳкерчĕк:Farringdon tube station platforms.jpg|thumb|250px|right|[[Лондон метрополитенĕ]] (малти планра) тата хулаçум йĕрĕсем (уйăракан хыççăн)]] [[Ӳкерчĕк:Metro SPB Line1 Avtovo.jpg|thumb|250px|right|«[[Автово (метро чарăнăвĕ)|Автово]]» метро чарăнăвĕ.]] [[Ӳкерчĕк:Schwebebahn G15.jpg|right|250px|thumb|[[Вупперталь çакса хунă çул|çакса хунă çул]] (монорельс). Вăл метрополитен шутланать.]] == [[СССР]] хулисенчи ĕçлекен метро == === [[Азербайджан]] === * [[Баку]] ([[1967]]): ''[[Баку метрополитенĕ]]'' === [[Эрмени]] === * [[Ереван]] ([[1981]]): ''[[Ереван метрополитенĕ]] === [[Белоруси]] === * [[Минск]] ([[1984]]): ''[[Минск метрополитенĕ]]'' === [[Грузи]] === * [[Тбилиси]] ([[1966]]): ''[[Тбилиси метрополитенĕ]]'' === [[Раççей]] === # [[Мускав]] ([[1935]]; çаплах [[çăмăл метро]] тата [[монорельс]] ĕçе кĕртнĕ): ''[[Мускав метрополитенĕ]]'' # [[Санкт-Петербург]] ([[1955]]; çаплах [[çăмăл метро]] — [[çĕр çи экспресĕ]] тума палăртнă): ''[[Санкт-Петербург метрополитенĕ]]'' # [[Чулхула]] ([[1985]]): см. статью ''[[Чулхула метрополитенĕ]]'' # [[Çĕн Çĕпĕр]] ([[1986]]): ''[[Çĕн Çĕпĕр метрополитенĕ]]'' # [[Самар]] ([[1987]]): ''[[Самар метрополитенĕ]]'' # [[Екатеринбург]] ([[1991]]): ''[[Екатеринбург метрополитенĕ]]'' # [[Хусан]] ([[2005]]): ''[[Хусан метрополитенĕ]]'' === [[Узбекистан]] === * [[Ташкент]] ([[1977]]): ''[[Ташкент метрополитенĕ]]'' статьяна вулăр. === [[Украина]] === # [[Кейӳ]] ([[1960]]; [[хăвăрт трамвай]]): ''[[Кейӳ метрополитенĕ]]'' # [[Харьков]] ([[1975]]): ''[[Харьков метрополитенĕ]]'' # [[Днепропетровск]] ([[1995]]): см. статью ''[[Днепропетровск метрополитенĕ]]'' == Халĕ ĕçлекен метрополитен системине тунă хронологи == * 1863 – [[Лондон метрополитенĕ|Лондон (Аслă Британи)]] * 1869 – [[Афина метрополитенĕ|Афина (Греци)]] * 1875 – [[Тӳнел|Истамбул (Турци)]] * 1885 – [[Çĕнĕ Йорк метрополитенĕ|Çĕнĕ Йорк (АПШ)]] * 1892 - [[Чикаго метрополитенĕ|Чикаго (АПШ)]] * 1896 – [[Глазго метрополитенĕ|Глазго (Аслă Британи)]] * 1896 – [[Будапешт метрополитенĕ|Будапешт (Венгри, ун чухне Австри-Венгри империйĕ)]] * 1897 – [[Бостон метрополитенĕ|Бостон (АПШ)]] * 1898 – [[Вена метрополитенĕ|Вена (Австри, ун чухне Австри-Венгри империйĕ)]] * 1900 – [[Парис метрополитенĕ|Парис (Франци)]] * 1901 – [[Вупперталь çакса хунă çулĕ|Вупперталь (Рейн-Рур конурбацийĕ, Германи)]] * 1902 – [[Берлин метрополитенĕ|Берлин (Германи)]] * 1907 – [[Филадельфи метрополитенĕ|Филадельфи (АПШ)]] * 1912 – [[Гамбург метрополитенĕ|Гамбург (Германи)]] * 1913 – [[Буэнос-Айрес метрополитенĕ|Буэнос-Айрес (Аргентина)]] * 1919 – [[Мадрид метрополитенĕ|Мадрид (Испани)]] * 1924 – [[Барселона метрополитенĕ|Барселона (Испани)]] * 1927 – [[Токио метро|Токио (Япони)]] * 1928 – [[Осло метрополитенĕ|Осло (Норвеги)]] * 1933 – [[Осака метрополитенĕ|Осака (Япони)]] * 1935 – [[Мускав метрополитенĕ|Мускав (Раççей, ун чухне СССР)]] * 1943 – [[Чикаго метрополитенĕ|Чикаго (АПШ)]] * 1950 – [[Стокгольм метрополитенĕ|Стокгольм (Швеци)]] * 1955 – [[Кливленд метрополитенĕ|Кливленд (АПШ)]], [[Рим метрополитенĕ|Рим (Итали)]], [[Санкт-Петербург метрополитенĕ|Санкт-Петербург (Раççей, ун чухне СССР)]] * 1956 – [[Торонто метрополитенĕ|Торонто (Канада)]] * 1957 – [[Нагоя метрополитенĕ|Нагоя (Япони)]] * 1959 – [[Лиссабон метрополитенĕ|Лиссабон (Португали)]], [[Кармелит|Хайфа (Израиль)]] * 1960 – [[Киевский метрополитен|Киев (Украина, тогда СССР)]] * 1964 – [[Милан метрополитенĕ|Милан (Итали)]] * 1966 – [[Монреаль метрополитенĕ|Монреаль (Канада)]], [[Тбилиси метрополитенĕ|Тбилиси (Грузи, ун чухне СССР)]] * 1967 – [[Баку метрополитенĕ|Баку (Азербайджан, ун чухне СССР)]] * 1968 – [[Кёльн метрополитенĕ|Кёльн (Германи)]], [[Роттердам метрополитенĕ|Роттердам (Нидерландсем)]] * 1969 – [[Мехико метрополитенĕ|Мехико (Мексика)]], [[Пекин метрополитенĕ|Пекин (Китай)]] * 1970 – [[Франкфурт-Майн-çинчи метрополитенĕ|Франкфурт-Майн-çинчи (Германи)]] * 1971 – [[Мӳнхен метрополитенĕ|Мӳнхен (Германи)]], [[Саппоро метрополитенĕ|Саппоро (Япони)]], [[Сеул метрополитенĕ|Сеул (Корей)]] * 1972 – [[Иокогама метрополитенĕ|Иокогама (Япони)]], [[Нӳрнберг метрополитенĕ|Нюрнберг (Германи)]] * 1973 – [[Пхеньян метрополитенĕ|Пхеньян (КХДР)]], [[Bay Area Rapid Transit|Сан-Франциско (АПШ)]] * 1974 – [[Сан-Паулу метрополитенĕ|Сан-Паулу (Бразили)]], [[Прага метрополитенĕ|Прага (Чехи)]], [[Сеул метрополитенĕ (Кăнтăр Корей)]] * 1975 – [[Антверпен трамвайĕ|Антверпен (Бельги)]], [[Çĕнĕ Афон ту хăвăл чукун çулĕ|Çĕнĕ Афон (Абхази, ун чухне СССР)]], [[Сантьяго метрополитенĕ|Сантьяго (Чили)]], [[Харьков метрополитенĕ|Харьков (Украина, ун чухне СССР)]] * 1976 – [[Вашингтон метрополитенĕ|Вашингтон (АПШ)]], [[Брӳссел метрополитенĕ|Брӳссел (Бельги)]], [[Вена метрополитенĕ|Вена (Австри)]] * 1977 – [[Амстердам метрополитенĕ|Амстердам (Нидерландсем)]], [[Кобе метрополитенĕ|Кобе (Япони)]], [[Марсель метрополитенĕ|Марсель (Франци)]], [[Ташкент метрополитенĕ|Ташкент (Узбекистан, ун чухне СССР)]] * 1978 – [[Лион метрополитенĕ|Лион (Франци)]], [[Мумбаи метрополитенĕ|Мумбаи (Инди)]], [[Эдмонтон метрополитенĕ|Эдмонтон (Канада)]] * 1979 – [[Атланта метрополитенĕ|Атланта (АПШ)]], [[Бухарест метрополитенĕ|Бухарест (Румыни)]], [[Гонконг метрополитенĕ|Гонконг (Китай, ун чухне Аслă Британи)]], [[Рио-де-Жанейро метрополитенĕ|Рио-де-Жанейро (Бразили)]] * 1980 – [[Ньюкасл-апон-Тайн метрополитенĕ|Ньюкасл-апон-Тайн (Аслă Британи)]], [[Тяньцзинь метрополитенĕ|Тяньцзинь (Китай)]] * 1981 – [[Ереван метрополитенĕ|Ереван (Эрмени, ун чухне СССР)]], [[Киото метрополитенĕ|Киото (Япони)]], [[Фукуока метрополитенĕ|Фукуока (Япони)]] * 1982 – [[Хельсинки метрополитенĕ|Хельсинки (Финлянди)]] * 1983 – [[Каракас метрополитенĕ|Каракас (Венесуэла)]], [[Лиль метрополитенĕ|Лилль (Франци)]], [[Шарлеруа метрополитенĕ|Шарлеруа (Бельги)]] * 1984 – [[Волгоград метротрамĕ|Волгоград (Раççей, ун чухне СССР)]], [[Калькутта метрополитенĕ|Калькутта (Инди)]], [[Майами метрополитенĕ|Майами (АПШ)]], [[Манила метрополитенĕ|Манила (Филиппинсем)]], [[Минск метрополитенĕ|Минск (Белоруси, ун чухне СССР)]] * 1985 – [[Китакюсю метрополитенĕ|Китакюсю (Япони)]], [[Чулхула метрополитенĕ|Чулхула (Раççей)]], [[Порту-Алегри метрополитенĕ|Порту-Алегри (Бразили)]], [[Пусан метрополитенĕ|Пусан (Корей)]], [[Ресифт метрополитенĕ|Ресифи (Бразили)]], [[Штутгарт метрополитенĕ|Штутгарт (Германи)]] * 1986 – [[Белу-Оризонти метрополитенĕ|Белу-Оризонти (Бразили)]], [[SkyTrain (Ванкувер)|Ванкувер (Канада)]], [[Кривой Рог метротрамĕ|Кривой Рог (Украина, ун чухне СССР)]], [[Çĕн Çĕпĕр метрополитенĕ|Çĕн Çепĕр (Раççей, ун чухне СССР)]] * 1987 – [[Балтимор метрополитенĕ|Балтимор (АПШ)]], [[Детройт метрополитенĕ Детройта|Детройт (АПШ)]], [[Каир метрополитенĕ|Каир (Египет)]], [[Самар метрополитенĕ|Самар (Раççей, ун чухне СССР)]], [[Сэндай метрополитенĕ|Сэндай (Япони)]], [[Сингапур метрополитенĕ|Сингапур (Сингапур)]] * 1988 – [[Валенси метрополитенĕ (Испани)|Валенси (Испани)]], [[Питсбург метрополитенĕ|Питтсбург (АПШ)]] * [[1990]] – [[Генуй метрополитенĕ|Генуй (Итали)]] * [[1991]] – [[Екатеринбург метрополитенĕ|Екатеринбург (Раççей, ун чухне СССР)]], [[Лозанна метрополитенĕ|Лозанна (Швейцари)]], [[Монтеррей метрополитенĕ|Монтеррей (Мексика)]] * [[1992]] – [[Тулуза метрополитенĕ|Тулуза (Франци)]] * [[1993]] – [[Лос-Анджелес метрополитенĕ|Лос-Анджелес (АПШ)]], [[Неаполь метрополитенĕ|Неаполь (Итали)]], [[Сент-Луис метрополитенĕ|Сент-Луис (АПШ)]] * [[1994]] – [[Гвадалахара метрополитенĕ|Гвадалахара (Мексика)]], [[Хиросима метрополитенĕ|Хиросима (Япони)]] * [[1995]] – [[Бильбао метрополитенĕ|Бильбао (Испани)]], [[Варшава метрополитенĕ|Варшава (Польша)]], [[Днепропетровск метрополитенĕ|Днепропетровск (Украина)]], [[Медельин метрополитенĕ|Медельин (Колумби)]], [[Лас-Вегас метрополитенĕ|Лас-Вегас (АПШ)]], [[Ченнай метрополитенĕ|Ченнай (Инди)]], [[Шанхай метрополитенĕ|Шанхай (Китай)]] * [[1996]] — [[Анкара метрополитенĕ|Анкара (Турци)]], [[Куала-Лумпур метрополитенĕ|Куала-Лумпур (Малайзи)]], [[Тайбэй метрополитенĕ|Тайбэй (Тайвань)]] * [[1997]] — [[Гуанчжоу метрополитенĕ|Гуанчжоу (Китай)]], [[Джэксонвилл метрополитенĕ|Джэксонвилл (АПШ)]], [[Тэгу метрополитенĕ|Тэгу (Корей)]] * [[1998]] — [[Софи метрополитенĕ|София (Болгари)]] * [[1999]] — [[Бангкок метрополитенĕ|Бангкок (Таиланд)]], [[Инчхон метрополитенĕ|Инчхон (Корей)]], [[Катани метрополитенĕ|Катани (Итали)]], [[Тегеран метрополитенĕ|Тегеран (Иран)]] * [[2000]] — [[Измир метрополитенĕ|Измир (Турци)]] * [[2001]] — [[Бразилиа метрополитенĕ|Бразилиа (Бразили)]] * [[2002]] — [[Бурса метрополитенĕ|Бурса (Турци)]], [[Дели метрополитенĕ|Дели (Инди)]], [[Копенгаген метрополитенĕ|Копенгаген (Дани)]], [[Лима метрополитенĕ|Лима (Перу)]], [[Ренн метрополитенĕ|Ренн (Франци)]] * [[2003]] — [[Далянь метрополитене|Далянь (Китай)]], [[Наха метрополитенĕ|Наха (Япони)]] * [[2004]] — [[Гаага метрополитенĕ|Гаага (Нидерландсем)]], [[Кванджу метрополитенĕ|Кванджу (Корей)]], [[Миннеаполис метрополитенĕ|Миннеаполис (АПШ)]], [[Ухань метрополитенĕ|Ухань (Китай)]] * [[2005]] — [[Вальпараисо метрополитенĕ|Вальпараисо (Чили)]], [[Хусан метрополитенĕ|Хусан (Раççей)]], [[Метрополитен Нанкина|Нанкин (Китай)]], [[Порту метрополитенĕ|Порту (Португали)]], [[Сан-Хуан метрополитенĕ|Сан-Хуан (Пуэрто-Рико; АПШ)]], [[Чунцин метрополитенĕ|Чунцин (Китай)]] * [[2006]] — [[Валенси метрополитенĕ (Венесуэла)|Валенси (Венесуэла)]], [[Турин метрополитенĕ|Турин (Итали)]], [[Тэджон метрополитенĕ|Тэджон (Корей)]] * [[2007]] — [[Маракайбо метрополитенĕ|Маракайбо (Венесуэла)]], [[Пальма-де-Мальорки метрополитенĕ|Пальма-де-Мальорка (Испани)]] * [[2008]] — [[Гаосюн метрополитенĕ|Гаосюн (Тайвань)]], [[Перуджа метрополитенĕ|Перуджа (Итали)]] * [[2009]] — [[Алма-Ата метрополитенĕ|Алма-Ата (Казахстан)]], [[Санто-Доминго метрополитенĕ|Санто-Доминго (Доминикан Республики)]], [[Севильский метрополитен|Севилья (Испани)]], [[Адана метрополитенĕ|Адана (Турци)]], [[Шеньян метрополитенĕ|Шеньян (Китай)]] * [[2010]] — [[Омск метрополитенĕ|Омск (Раççей)]] == Каçăсем == * [http://metro.ru/ Артемий Лебедев студи сайчĕ] Мускав метро тата метрополитсем çинчен пĕтĕмпех, авторĕсем Артемий Лебедев, Александр Попов (Russos). * [http://vagon.metro.ru/ Метровагоны] — метрополитен вакунĕсем, авторĕсем: Иван Васин, Олег Бодня, Михаил Березин тата Михаил Кончиц . * [http://news.metro.ru/ Мускав метро çĕнĕ хыпарĕсем]. * [http://voices.metro.ru/ Сайт «Голоса подземелья»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090129161331/http://voices.metro.ru/ |date=2009-01-29 }} — о звуках и голосах метро, автор [[Ломов, Артемий Юрьевич|Тёма Ломов]]. * [http://sights.metro.ru/ Сайт «Метро не с первого взгляда»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090129181114/http://sights.metro.ru/ |date=2009-01-29 }} — автор Тёма Ломов. * [http://cartoon.metro.ru/ Чукун çул карикатури] — авторĕ [[Зимин Василий Геннадиевич|Василий Зимин]]. * [http://meta.metro.ru/ СССР метрополитенĕсем çинчен пĕтĕмпех]. * [http://www.metromap.ru/ Мускав метро картти] тата [http://www.metromap.ru/samara/ Самар метро картти] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102073543/http://www.metromap.ru/samara/ |date=2011-01-02 }}. * [http://www.urbanrail.net/index.html Роберт Швандль метроэнциклопедийĕ]{{ref-en}}. * [http://metroblog.ru/ Метроблог] — метро тата хула транспорт çĕнĕ хыпарĕсем. * [http://mic-ro.com/metro/ Метро Битс (Metro Bits) — Various aspects of the world’s metros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131009161128/http://www.mic-ro.com/metro/ |date=2013-10-09 }}{{ref-en}}. * [http://www.metrosoyuza.net/ Станции метро на территории бывшего СССР: архитектура, схемы линий, история, будущее] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202082147/http://www.metrosoyuza.net/ |date=2017-02-02 }}. * [http://www.parovoz.com/rrr/index.php?CAT=SUBW&LANG=RU&ORDERBY=3 Метрополитены]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на сайте «Железнодорожное кольцо». * [http://metroworld.ruz.net/ Метро тĕнчи (Дмитрий Аксеновăн СССР метрополитенĕсем çинчен)]. * [https://web.archive.org/web/20070105101535/http://xussrsubways.by.ru/ СССР метрополитенĕсем çинчен сайт]. * [http://www.rosmetrostroy.ru/ Метрострой]. * [http://www.amadeus.net/home/new/subwaymaps/en/index.htm Метро схемисен пуххи (тĕнче хулисем тăрăх)]. * [http://www.paleometro.ru Палеометро.ру — окаменелости в облицовке станций московского метрополитена]. * [http://www.youtube.com/watch?v=ISt_F8T64JY "Сваи забили в туннель московского метро"], видеорепортаж на канале Россия. * {{lj_comm|ru_metro}} — [[Живой журнал|ЖЖ]]-коммьюнити, которое ведут пассажиры метрополитена. Интересные наблюдения, истории, фотографии. * {{lj_comm|foto_metro}} — [[Живой журнал|ЖЖ]]-коммьюнити о фотографиях метро. * [[pMetro]] — интерактивлă Мускав тата урăх хуласен метро сайчĕ. * [http://www.metroschemes.narod.ru Сайт истории метрополитенов в схемах]. * [http://transportmorro.narod.ru/HWR1959/hwm1959.html История подземных железных дорог 1959 год]. * http://www.mosmetro.ru {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201003152733/https://www.mosmetro.ru/ |date=2020-10-03 }} Мускав метрополитенĕ. Официаллă сайт. {{Пĕрлĕх транспорчĕ}} [[Категори:Метрополитен|*]] [[Категори:Çĕрай çурт-йĕрĕ]] lxoqvmfo14bhegxjr5ieakw6mjrypxd 10 24137 873041 820345 2026-04-19T14:23:59Z Ellodanis5 17302 873041 wikitext text/x-wiki {{ambox |type=style |image=[[File:Broom icon 1.svg|50px|link=]] |text= '''Çак статьяна е уйрăма (малаллине) çĕнĕрен çырмалла, чăваш чĕлхин йĕркисене пăхăнмалла, ытти кăлтăксенчен те хăтăлмалла.''' |text-small={{#if:{{{1|}}}|'''{{{1}}}'''<br/>}}Статьяна тата унăн уйрăмне [[Википеди:Йĕркесемпе кăтартусем|статьясене çырмалли йĕркепе]] хатĕрлемелле, ăнланманлăха пĕтермелле. }}<includeonly>{{#if:{{{nocat|}}}||[[Категори:Википеди:Çырмалли статьясем]]}}</includeonly><noinclude>{{doc}}</noinclude> as152by7lyaidm3zaopjownwv40ma7f 0 39037 873039 872909 2026-04-19T12:54:08Z Ziv 32730 ([[c:GR|GR]]) [[File:Michelangelo Caravaggio 066.jpg]] → [[File:Michelangelo Merisi, called Caravaggio - Madonna of the Rosary - Google Art Project.jpg]] → File replacement: Updating from a low-quality version to a higher-quality version ([[c:c:GR]]) 873039 wikitext text/x-wiki {{Ӳкерçĕ |фон = |ят = Карава́джо |тăван ят = {{lang-it|Michelangelo Merisi (Amerighi) da Caravaggio}} |çуралнă чухнехи ят = |ӳкерчĕк = Bild-Ottavio Leoni, Caravaggio.jpg|Caravaggio, by Ottavio Leoni |анлăшĕ = |ӳкерчĕке ăнлантарни = Караваджо сăнарĕ,Оттавио Леони [[1621]] |çуралнă вăхăт = [[1571]] |çуралнă вырăн = {{ÇуралнăВырăн| Милан| Миланра}} |вилнĕ вăхăт = [[1610]] |вилнĕ вырăн = {{ВилнĕВырăн|Порто-Эрколе|Порто-Эрколере}} |пулса тухни = |пăхăнулăх = |гражданлăх = |жанр = [[историлле сăнар ĕçĕ]] |вĕренӳ = [[Симоне Петерцано|Симоне Петерцано]] |стиль = [[Ломбарди ӳнер шкулĕ, реализм]] |ĕçĕсем = [[ ()| ()]]<br />[[]]<br />[[]]<br />[[ ()| ()]] |пулăшакансем = |сĕм = |сĕм янă = |чыславсем = |хисепсем = |парнесем = |сайт = |викиампар = Caravaggio }} '''Микела́нджело Меризи''' (е '''Америги) да Карава́джо''' ({{lang-it|Michelangelo Merisi (Amerighi) da Caravaggio}}); 1571 çулхи авăнăн 29-мĕшĕ, Милан — 1610 çулхи утăн 18-мĕшĕ, Порто-Эрколе) — итал ӳнерçи, XVII-мĕш ĕмĕрти Европа ÿнерÿне чикĕсĕр харсăр пултарулăхĕн чĕрĕ сĕткĕнĕпе çĕнĕрен хăватлантарнă.1591-1610-мĕш çулсенче Римра, Неапольте, Мальтапа Сицилире ĕçленĕ. Ĕçĕсенче çынна тулашĕнчен те чун-кăмăл енчен те чăн пурнăçран сăнаса ÿкернĕ, ÿнер ĕçĕсенче çĕнĕ меслетпе—çутăпа тата мĕлкепе анлă усă курнă, çав мел сăнарсен шухăш-кăмăлĕсене тарăнрах ăнланма май парать. Вăл вăхăтра илемлĕ ÿнер ĕçĕнче маньеризм хуçаланнă, тĕслĕхрен: Чезари тата Федерико Цуккари. Караваджо пултарулăхĕ маньеризма аркатса барокко тапхăрĕн ÿнерçисене вăйлă витĕм хунă; [[:ru:Рубенс|Рубенс]]а, Жорж де Латура, Сурбарана, [[Диего Веласкес|Веласкеса]], [[Рембрандт]]а, Хосе Риберана, [[Артемизия Джентилески]]не. Унсăр пуçне унăн пуян еткерĕ паянхи илемлĕ ÿнершĕн те пысăк пĕлтерĕшлĕ пулса тăрать. == Кун-çулĕ == Караваджо Миланта çуралнă, унăн ашшĕ Фермо Меризи, Франческо Сфорца да Караваджо маркизăн хуçалăхне тытса пынă. Амăшĕ, Люсия Aратори çав таврари пуян кил-йышран тухнă. 1576 çулта муртан çăлăнас тесе кил-йыш Бергамопа юнашар Караваджо ятлă пĕчĕк хулана пурăнма куçать, анчах 1577 çулта ашшĕ унтах «хура чиртен» вилет. Вĕсен çемьи Сфорцапа Колонна мăшăрланупа çирĕплетнĕ хăватлă çемьисемпе тачă çыхăнура пулса вĕсен хÿтĕлевĕнче тăнă. 1584 çулта амăшĕ вилет. 1584-1588 çулсенче Миланта, Симоне Петерцано, Тицианăн вăренекенĕн, ĕç лаççинче вĕреннĕ, кунта Леонардо да Винчи, Венецире Джорджонепе Тициан ĕçĕсемпе паллашать. 1592-мĕш çулта, тавлашура пĕр çамрăк çын вилсе каять, Караваджо Рима тухса каять.16-17-мĕш ĕмĕрсенче унта çĕнĕ пысăк чиркÿсемпе керменсем туса хăпартнă. Вĕсене капăрлатма Рим-католи чиркÿ реформаторĕсем çĕнĕ çулсемпе çĕнĕ ÿнерçĕсем шыранă. Караваджо шăпах çав тĕле лекнĕ. Малтанхи вăхăтра вăл темиçе ÿнерçĕн ĕç лаççисенче те ĕçлет. Кĕçех вăл хăйĕн çулне тупать. 1594 çулхи кĕркунне Караваджо Франческо дель Монте кардинал валли ĕçлеме пуçлать. Кĕске вăхăтрах вăл паллă ÿнерçĕ пулса тăрать. 1600 çул патнелле Чириако Маттеи банкир килĕнче пурăнма пуçлать. 1599 çулта Сан-Луиджи-деи-Франчези чиркÿне Караваджо капăрлатма тытăнать. 1600 çулта Санта-Мария дель Пополо чиркÿне капăрлатать. 1602 çулта Санта Мария делла Скала ин Трастевере мăнастир валли ĕçлеме пуçлать. 1603-1605 çулсенче Кьеза Нуово, Сант-Агостино, Сăваплă Петĕр чиркÿсем валли ĕçлет. Час-часах унăн ĕçĕсене чиркÿ ыйтнă пек туманшăн туянман. Ăна пăхмасăр чаплă ÿнерçĕ ячĕ таврипех сарăлать. Чăрсăр кăмăллă пулнă пирки саккунпа туслă пулман, час-часах тĕрмене лекнĕ, таркăнра пурăнма тивнĕ. 1606 çулта хирĕçÿре çамрăк çына вĕлерет, папа Павел V унăн пуçĕшĕн укçаллă парне сулать, халĕ ĕнтĕ кашниннех ăна вĕлерме ирĕк пулнă. Вăл Мальта утравĕ çине тарать, 1608 çулта Сан Джованни деи Кавалиери чиркÿ валли ĕçлет. Мальтара та ăна чарусăрлăхĕ лăпкă пурăнтармасть — тĕрмене çитерет, темле майпа тарса Сицили утравне çитет, хуларан хулана куçать. Ниме те пăхмасăр нумай ĕçлет. 1609-мĕш çулта Неапольте палламан тăшманĕсем унăн çине вĕлерес тесе тапăннă, кĕрешÿре вăл йывăр аманнă. 1610-мĕш çулта кардинал Гонзага Павел V-мĕш папăран ÿнерçĕне каçарма ыйтать, ăна пĕлсенех Караваджо Рима васкать. Анчах утă уйăхĕн 18-мĕшĕнче сарăмсăр вилĕм 38 -ти ÿнерçĕн кун-çулне татать. Унăн вилĕмĕн чăн сăлтавĕ çак таранччен те паллă мар, пĕрисем сив чир ернĕ пирки тенĕ, тăшманĕсем тавăрса вĕлернĕ тенĕ сас-хура та çÿренĕ. Утă уйăхĕн 31-мĕшĕнче Римре Павăл V-мĕш папа ÿнерçĕне каçарни халăхра паллă пулать. == Ĕçĕ-хĕлĕ == *«Улма-çырла карçинкки» (1594-мĕш çул), Амброзиана библиотеки, Милан *«Вакх» (1595), Уффици курав речĕ, Флоренци *«Лютня калакан» (1595-мĕш çул), Эрмитаж, Сăваплă-Петĕрхули *«Магдалина» (1597-мĕш çул), Дория курав речĕ, Рим *«Египета кайнă чухне канни» (1597-мĕш çул) *«Исаак ывăлне, Авраама чÿклени» (1598-мĕш çул). *«Юдифпа Олоферн» (1600-мĕш çул патнелле), Авалхи илемлĕх Наци курав речĕ, Рим *«Сăваплă Матфей чĕнни» (1600-мĕш çул патнелле), Сан Луиджи дей Франсези, Рим *«Фома ĕненменни» (1600-мĕш çул патнелле), Сан-Суси керменĕ, Потсдам *«Тупăка хуни» (1603-мĕш çул), Апостолсен Пинакотеки, Ватикан *«Таса хĕр вилни» (1601-1606-мĕш çул), Лувр, Париж *«Сăваплă Иероним» (1606-мĕш çул), Боргезе курав речĕ, Рим *«Эммаусри каçхи апат» (1606-мĕш çул) *«Давидпа Голиаф» (1609-мĕш çул патнелле) == Курав речĕ == <gallery> Baco, por Caravaggio.jpg|''[[Вакх]]'' Michelangelo_Caravaggio_038.jpg|''Сăваплă Петĕре хĕрес çине хуни'' Caravaggio-The Conversion on the Way to Damascus.jpg|''The Conversion on the Way to Damascus'',1601 Michelangelo Merisi da Caravaggio - The Cardsharps.jpg|''The Cardsharps'', c.1594 The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|''The Denial of Saint Peter'' c.1610 Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg|''Сăваплă Матфей чĕнни'' Caravaggio - Taking of Christ - Odessa.jpg|''Христоса тыткăнлани'' (c. 1602) La Diseuse de bonne aventure, Caravaggio (Louvre INV 55) 02.jpg|''Пулас шăпана калакан'' c.1594 David and Goliath by Caravaggio.jpg|''[[Давидпа Голиаф]]'' (1599) Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|''[[Юдифпа Олоферн]]'' (1599-1600) Sacrifice of Isaac-Caravaggio (Uffizi).jpg|''Исаак ывăлне, Авраама чÿклени'' (1603) Supper at Emmaus-Caravaggio (1601).jpg|''Эммаусри каçхи апат'' (1601) Caravaggio incredulity.jpg|''Фома ĕненменни '' The Entombment of Christ-Caravaggio (c.1602-3).jpg|''Тупăка хуни'' Death of the Virgin-Caravaggio (1606).jpg|''Таса хĕр вилни'' (1604-1606) Penitent Magdalene-Caravaggio (1594-6).jpg|''[[Maria Magdalene|Магдалина]]'' (c. 1598) Michelangelo Caravaggio 019.jpg|''[[:it:Canestro di frutta (Caravaggio)|Улма-çырла карçинкки]] '' Michelangelo Merisi, called Caravaggio - Madonna of the Rosary - Google Art Project.jpg|''Дель Розарио Тур амăшĕ'', 1607 Michelangelo Caravaggio 029.jpg|''The Seven Works of Mercy,'' 1607 Michelangelo Caravaggio 021.jpg|''The Beheading of Saint John the Baptist'', 1608 Michelangelo Caravaggio 020.jpg|''Лютня калакан'', 1595 Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''Эммаусри каçхи апат'', 1606. Christ at the Column-Caravaggio (c. 1607).jpg|''Христоса асаплантарни''. 1607. Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|''Omnia vincit Amor'' (1602) Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|''Ку Çын'' 1605 Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|''Сăваплă Иероним'' </gallery> == Вуламалли == *А.Н.Бенуа, "История живописи всех времён и народов", т.3 - СПб.: "Издательский Дом "Нева"", 2002. *Christiane Stukenbrock, Barbara Topper, "1000 masterpieces of european painting", — h.f.ullman is an imprint of Tandem Verlag GmbH, 2011 *Caravaggio, VEB Verlag der Kunst Dresden, 1989 *Roberto Longhi, Caravaggio, VEB Verlag der Kunst Dresden,1968 == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == {{Караваджо}} [[Категори:Пайăр çынсем, алфавитпа]] [[Категори:Ӳкерçĕсем, алфавитпа]] [[Категори:1571 çулта çуралнисем]] [[Категори:1610 çулта вилнисем]] [[Категори:Италири ӳкерçĕсем]] [[Категори:Барокко ӳкерçисем]] [[Категори:Караваджо ӳкерчĕкĕсем|*]] [[Категори:Пайăр çынсем:Итали]] [[Категори:Авăнăн 29-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:Утăн 18-мĕшĕнче вилнисем]] [[Категори:Мальта рыцăрĕсем]] [[Категори:Караваджизм]] b9uivnzkuej3i38pj1roo93p6xemsnh 0 72761 873066 863514 2026-04-20T10:58:42Z Bob7591 15543 /* Пирĕн вăхăтри рерихизм */ refresh 873066 wikitext text/x-wiki [[File:UN and Banner of Peace (Stamp).jpg |thumb |300px |[[Пĕрлешӳллĕ Нацисен Организацийĕ|ПНО]] тата Рерихизм символĕсем.<br /> Почтă марки, 1986.]] '''Рерихизм''' (акăл. ''[[:en:Roerichism|Roerichism]]'') — [[Рерих Елена Ивановна|Елена]] тата [[Рерих, Николай Константинович|Николай]] Рерихсем пирĕн вăхăта çитернĕ вĕрентӳ çинче никĕсленекен тĕн тата культура юхăмĕ.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=T2p5gWW8wiI|title=Lewis Keizer. Nicholas and Helena Roerich.|publisher=YouTube|accessdate=08 October 2017}}</ref> Рерихизм хăйĕн шухăшлавне теософирен, хĕвелтухăç тата хĕвеланăç тĕнĕсенчен, сĕм авалхи тата будда йăлисенчен илсе вĕсене вырăс культурипе<ref>{{cite journal |last=Aunovska |first=Olga |date=1985 |title=Seeds of fraternity |url=http://biblmdkz.ru/articles/ukr485.html |journal=Ukraine |publisher= |volume=4 |pages=14-15 |accessdate=8 Юпа уйăхĕн 2017 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6q87yYhVB |archivedate=1 May 2017}}</ref> вырăс космизмĕ<ref>Шапошникова Л. В. [http://www.roerichs.com/Publications/LVShaposhnikova/2003_Kosmicheskoe_myshlenie.htm Космическое мышление и новая система познания] // Живая Этика и наука. — [[Мускав|Москва]]: Международный центр Рерихов, Мастер Банк, 2008. — Выпуск 1. — C. 14–40. — ISBN 978-586988-189-2.</ref><ref>Гиндилис Л. М., Фролов В. В. [https://lib.icr.su/node/1233 Философия Живой Этики и её толкователи. Рериховское движение в России.] // Проблемы философии. — 2001. — № 3. — С. 85–102</ref> урлă кăтартать. Рерихизм ăс-хакăлĕн тĕшшийĕ [[Агни Йога]] пулса тăрать.<ref>{{cite web |url=https://science.wikia.org/ru/wiki/%D0%A0%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B8%D0%B7%D0%BC |title=Рерихизм |publisher=science.wikia.org |accessdate=25 May 2019|archiveurl= |archivedate= |deadurl= |df= }}</ref> ==Йĕркелекенĕсем тата вĕсен вĕрентĕвĕ== [[Ӳкерчĕк: Helena Roerich (V. Serov).jpg |thumb |left |240px |Елена Рерих. 1909 çул.<br /> [[Серов Валентин Александрович|Валентин Серов]] ӳкерчĕкĕ]] ===Елена Рерих=== {{main|Рерих Елена Ивановна}} Елена Ивановна Рерих (1879–1955) — вырăс [[философ]]ĕ, çыравçи тата пĕрлĕх ĕçченĕ. 20-мĕш ĕмĕрте вăл Авалхи ăс-хал вĕрентекенĕсемпе тачă хутшăнса ĕçлесе Чĕрĕ Этика ([[Агни Йога]]) философилле вĕрентĕве йĕркелесе ярать. Елена [[Санкт-Петербург]]ри паллă архитектор - Иван Иванович Шапошников - çемйинче çуралнă. Еленăн амăшĕ Голенищев - Кутузовсен авалхи йăхĕнчен тухнă пулнă. Раççей Империйĕн генерал-фельдмаршалĕ [[Кутузов Михаил Илларионович|Михаил Кутузов]] кнеç, 19-мĕш ĕмĕр вĕçĕнчи Арсений Голенищев-Кутузов поэт, Модест Мусоргский паллă композитор — çак паллă çемье пайташĕсем. Ку дворян çемйи мухтавлăхĕпе анчах мар, пуян культура йăлисемпе те палăрса тăнă. Елена В.&nbsp;М.&nbsp;Бехтеревпа, Александр Блокпа, Сергей Дягилевпа, [[Куинджи Архип Иванович |А.&nbsp;И.&nbsp;Куинджипе]], В.&nbsp;Соловьевпа, В.&nbsp;В.&nbsp;Стасовпа, Игорь Стравинскийпе тата Михаил Врубельпе - çав вăхăтри ӳнерçĕсемпе тата ăсчахсемпе — час-часах хутшăннă. 1901 çулта Елена Николай Рериха качча тухать. Çавăнтанпа вĕсем пурнăçра та, ăс-хакăл пултарулăх çулĕ çинче те яланах пĕрле пулнă. Елена упăшкин культурăри тата халăх хушшинчи мĕпур пуçарăвĕсен ĕçтешĕ пулса тăрать. 1920-мĕш çулта Николайпа Елена Рерихсем [[АПШ]]ра [[Нью-Йорк]] штатĕнче саккунпа килĕшÿллĕн шута илнĕ Агни Йога коммерцилле мар вĕрентӳ организацине пуçарса яраççĕ<ref>{{cite web |url=http://www.agniyoga.org/ay_info.html |title=Agni Yoga Society |publisher=agniyoga.org |accessdate=17 March 2017 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6p2NfrZqP |archivedate=17 March 2017}}</ref>. 1924-1928-мĕш çулсенче Елена упăшкипе пĕрле трансгималай паттăрла экспедициине хутшăнать. Рерихсен çемйи Гималайри Кулу айлăмĕнче вырнаçсан Гималай Наука тĕпчев институчĕ уçăлать; йĕркелекенĕ, Елена Рерих, унăн хисеплĕ президенчĕ пулать. [[Инди]]ре пурăннă çулсем Еленăшăн чи тухăçлă ĕçленĕ çулсем пулса тăраççĕ. Кунта Агни Йога кĕнеке ярăмĕн пысăк пайне çырнă, çав ярăмри 14 тома пичетлесе кăларнă. Кĕнекесен хуплашкисем çинче автор ячĕ çук, мĕншĕн тесен Елена Ивановна халăхăн пархатарлă ăс-хакăлĕ уйрăм çын харпăрлăхĕ пулма пултараймасть тесе шухăшланă.Вăл хăйне мĕнпурĕ те виçĕ кĕнеке авторĕ анчах тесе шухăшланă. Вĕсем тĕрлĕрен псевдонимсемпе пичетленсе тухнă: «Буддизм никĕсĕсем» (1927), «Тухăç криптограммисем» (1929), «Хисепе тивĕçлĕ Сергий Радонежский ялавĕ» (1934). Унсăр пуçне вăл [[Европа|Европăри]], [[Ази]]ри тата Америкăри чылай çынпа çыру çӳретнĕ. Çырусен икĕ томĕ (Елена Рерих çырăвĕсем) 1940 çулта [[Рига|Ригăра]] пичетленсе тухнă. Елена çавăн пекех куçарусемпе те ĕçленĕ. Вăл «А.&nbsp;П.&nbsp;Синетт патне Махатмăсем янă çырусем» (Чаша Востока) кĕнекери сыпăксене тата Елена Блаватскаян «Тайная доктрина» кĕнекисен икĕ томне вырăсла куçарнă. [[Ӳкерчĕк: Nehru Roerich.jpg |thumb |right |240 px |Джавахарлал Неру, [[Рерих, Николай Константинович|Николай Рерих]]]] [[Ӳкерчĕк:Family_Roerich.JPG|thumb|right|240 px|[[Рерих, Николай Константинович|Н.&nbsp;К.&nbsp;Рерих]], [[Рерих Елена Ивановна|Е.&nbsp;И.&nbsp;Рерих]], [[Рерих Юрий Николаевич|Ю.&nbsp;Н.&nbsp;Рерих]], [[Рерих Святослав Николаевич|С.&nbsp;Н.&nbsp;Рерих]]]] ===Николай Рерих=== {{main|Рерих, Николай Константинович}} Николай Константинович Рерих (1874–1947) — вырăс ӳнерçи, [[Çыравçă|çыравçи]], археологĕ, теософĕ, [[философ]]ĕ, пĕрлĕх ĕçченĕ. Чылай çын ăна тĕн енĕпе ăс параканĕ тата вĕрентекенĕ пек йышăнать.<ref>Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/j10_2.html Фуяма] // К Здоровью через Культуру. — 2004. — № 10. — С. 31-34.</ref> Николай Рерих малтан Карл Май Гимназийĕнче, ун хыççăн пĕр харăсах Император Ӳнер Академийĕнче тата Петербург университечĕн юридици факультетĕнче вĕреннĕ. Рерих икĕ хутчен, 1924-мĕш тата 1934-мĕш çулсенче, Тĕп тата Хĕвел Тухăç Азире пулнă; кайран, [[Монголи]]ри Гоби пушхирĕпе [[Алтай тăвĕсем|Алтай]] тата [[Гималай тăвĕсем|Гималай]] тăвĕсем тăрăх экспедицире пулнă хыççăн, «Сердце Азии» тата «Алтай - Гималай» кĕнекесем çырнă. Ку кĕнекесем, чылай çĕршывра пичетленнĕскерсем, рерихизм юхăмне тата Анăçра никамах та питех пĕлмен Тухăç халăхĕсен культурине анлă сарма май панă. [[Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи]] вăхăтĕнче, А. Эйнштейн, Р. Тагор пĕтĕм тĕнчери паллă çынсемпе пĕрле, Тĕнче культурин чи паха япалисене упраса хăварас тĕллевпе Рерих пактне пуçарса ярать. Н. К. Рерихăн Индири тĕрлĕ енлĕ ĕçне Джавахарлал Неру пысăка хурса хакланă. 1947-мĕш çулхи раштав уйăхĕнче Н. К. Рерихăн çĕре кĕнĕ хыççăнхи Делири куравĕнче вăл çапла каланă:<ref>{{cite web |url=https://lib.icr.su/node/5 |title=Выдающиеся люди о Николае Константиновиче Рерихе |publisher=lib.icr.su |accessdate=26 March 2025|archiveurl= |archivedate= |deadurl= |df= }}</ref> {{quote|Николай Рерих пирки шухăшланă чухне унăн ĕçĕ-хĕлĕн анлăшĕпе пуян пултарулăхĕнчен çав тери тĕлĕнетĕп. Аслă ӳнерçĕ, аслă ăсчах тата çыравçă, археолог тата тĕпчевçĕ, этемлĕх ăнтăлăвĕн тĕрлĕ енĕсене çутатса панă. Унăн ӳкерчĕкĕсен шучĕ тĕлĕнтерет — пинĕ-пинĕпе ӳкерчĕк, вĕсенчен кашниех паллă ӳнер хайлавĕ пулса тăнă. Унăн ӳкерчĕкĕсем пирĕн истори витĕмĕпе, пирĕн шухăшлавпа, пирĕн культура еткерĕпе пуян, вĕсем пире Индин ĕлĕххи кунçулĕ пирки анчах мар, яланхи-ĕмĕрхи лару-тăру çинчен каласа параççĕ, çавăнпа пирĕнтен кашниех çак куçа курăнман пысăк вăя пир çине куçарма пултарнă Николай Рерих умĕнче хăйне парăмлă туять.}} ===Юрий Рерих=== {{main|Рерих Юрий Николаевич}} Юрий Николаевич Рерих (1902–1960) — вырăссен востоковед-ăсчахĕ, лингвисчĕ, искусствовечĕ, этнографĕ, [[философи]] наукисен докторĕ, профессор, Урусвати наука тĕпчевĕсен Гималай институчĕн директорĕ, СССР Наука Академийĕн Тухăç институчĕн тĕн философийĕпе истори секторĕн заведующийĕ.<ref>Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/j9.html Удрая — наш Духовный Наставник]// К Здоровью через Культуру. — 2003. — № 9. — С. 3-12.</ref> Рерихсен аслă ывăлĕ Карл Май шкулне пĕтернĕ хыççăн тĕнчери паллă университетсенче вĕреннĕ. 1919-мĕш çулта [[Лондон]] университечĕ çумĕнчи Тухăç чĕлхисен шкулĕн индо-иран уйрăмĕнчен вĕренсе тухса [[санскрит]] тата персид чĕлхисене алла илет, 1922-мĕш çулта АПШри [[Харвăрт Университечĕ|Гарвард университечĕн]] инди филологийĕн уйрăмне бакалавр степенĕпе пĕтерет, 1923-мĕш çулта [[Париж]] хулинчи [[Сорбонна|Сорбоннăри]] Тухăç чĕлхисен шкулĕнчен вĕренсе тухать, инди филологийĕн магистрĕн ятне илет. Лондонри Ази Патшалăх обществин пайташĕ пулать.<ref>{{cite web |url=http://www.icr.su/rus/family/gnr/ |title=Рерих Юрий Николаевич |publisher=Международный центр Рерихов |accessdate= |archiveurl= |archivedate=}}</ref> ===Святослав Рерих=== {{main|Рерих Святослав Николаевич}} Святослав Николаевич Рерих (1904–1993) — вырăс тата инди ӳнерçи, литераторĕ, çутçанталăк ăслăхĕсен сăнавçи, пĕрлĕх ĕçченĕ.<ref>{{cite web |url=http://www.tribuneindia.com/2004/20041024/spectrum/main4.htm |title=Svetoslav Roerich. The artist who loved India’s soul |publisher=The Tribune (India) |date=24 October 2004 |accessdate= |archiveurl= |archivedate=}}</ref> Рерихсен кĕçĕн ывăлĕ Карл Май шкулне пĕтернĕ хыççăн АПШри Колумби тата Гарвард университечĕсенче малалла пĕлӳ пухнă. «Урусвати» институтра Святослав çутçанталăк ăслăх уйрăмне ертсе пынă. Ăслăх-тĕпчев ĕçĕ [[орнитологи]], [[ботаника]], минералоги, тибет фармакопеи, химипе алхими пуçламăшĕ, тĕне пĕлни, [[философи]], ӳнере пĕлни, культурологи, астрологи çинче никĕсленнĕ. Сятослав Рерихăн литературăри, çавăн пекех тĕпчев ĕçĕнчи, педагогикăри тата халăх хушшинчи ĕçĕ-хĕлĕ Агни Йога идейисемпе çыхăннă. ==Агни Йога== Агни Йога — тĕн вĕрентĕвĕ. Агни Йога вĕрентĕвĕн пур пайĕ те чун хавалĕ енчен пуян, пурнăçра усă курма юрăхлă, çавăнпа ăна урăхла Чĕрĕ Этика теççĕ. Сĕм авалхи пĕлӳсене тата хальхи наука çитĕнĕвĕсене тĕпе хурса, çынна космосăн пĕр пайĕ пек пăхса Агни Йога этемлĕхĕн космосри аталанăвне уçса парать те çĕнĕ пĕлӳ патне илсе пырать. Космос Саккунĕсем унта уйрăм вырăн йышăнаççĕ. Çак Аслă Саккунсем планетăсем куçнине, çутçанталăк тытăмĕ ӳснине, çăлтăрсем çуралнине, этем тыткаларăшне, çутçанталăкăн вĕçĕ-хĕррисĕр уçлăхĕ аталаннине уçса параççĕ. Çак Саккунсемсĕр Космосра нимĕн те пулма пултараймасть. Çын пурнăçĕ çав саккунсене пăхăнать, çавăнпа та этемлĕх çакна ăнланса илмесĕр хăйĕн пурнăçне лайăхлатаймасть, тесе ăнлантараççĕ Вĕрентĕвĕн кĕнекисем. Чĕрĕ Этикăра космоса чĕрĕ вăй-хăватлă кăткăс тытăм евĕр катартнă, çын унта тĕп вырăн йышăнать. Этемлĕхĕн ăс-хакăлĕпе истори аталанавĕнче чи кирли — çын кăмăл-туйăм тивĕçĕсене ӳстерни, этика нормисене çирĕп пăхăнни, общество аталанăвăнче культура тĕп вырăн йышăнни. Культурăпа пĕлӳсĕр этемлĕхĕн пуласлăхне ăнăçлă йĕркелеме май çук. Чĕрĕ Этика Вĕрентĕвĕпе килĕшӳллĕн, космосри ĕç юхăмне этем хăй хастар витĕм кӳрет. Ăнланулăх тĕп вырăнта пулмалла, мĕншĕн тесен шухăш вăл — уçлăха тултаракан тата таврари çынсем çине витĕм кӳрекен вăй. Çапла вара, çын хăйĕн кашни шухăшĕшĕн, кашни сăмахĕпе ĕçĕшĕн тӳрремĕн яваплă пулни, унăн ăс-хакăл тата кĕлетке сывлăхне анчах мар, планетăн пĕтĕмĕшле лару-тăрăвне те витĕм кӳрет. Космос саккунĕсене тĕпе хурса пурăнма чĕнсе каланипе Агни Йога пурнăçа ăс-хакăлпа килĕшӳллĕн йĕркелеме анлă майсем пуррине, ăс-тăна анлăлатса аслă ăс-хакăллă пурнăç тĕллевĕ патне пымаллине уçса парать. ==Рерих Пакчĕ тата Мир Ялавĕ== [[Ӳкерчĕк: Подписание Пакта Рериха в Белом Доме, Вашингтон, США. 15.04.1935.jpg |thumb |left |240px |Рерих Пактне Вашингтонра алă пусни. (варринче [[Франклин Рузвельт]])]] Рерих Пакчĕ, çавăн пекех [[Ăслăх|наука]], [[истори]] тата ӳнер учрежденийĕсене упрамалли — этемлĕх историйĕнчи [[культура]] эткерне хӳтĕлемелли пĕрремĕш килĕшӳ пулса тăрать. Çаванпа килĕшӳллĕн, вăрçă тухма пултарас хăрушлăх вăхăтĕче культурăшăн сумлă та паха япаласене чи малтан хӳтĕлемелле. Килĕшĕве [[Вашингтон]]ра 1935 çулхи ака уйăхĕн 15-мĕшĕнче 12 сехетре Çурçĕр тата Кăнтăр Америкăри çирĕм пĕр çĕршывран килнĕ уйрăм çын алă пуснă. 1948 çулхи авăн уйăхĕн 3-мĕшĕнче Пакта [[Инди]] Республикин правительстви ырланă.<ref>{{cite web |url=http://www.roerich.org/roerich-pact.php |title=Roerich Pact and Banner Of Peace |publisher=Nicholas Roerich Museum New York |date= |accessdate= |archiveurl= |archivedate=}}</ref> Совет Союзĕн икĕ хут геройĕ [[Леонов Алексей Архипович|А. А. Леонов]], космоса пĕрремĕш тухнăскер, Рерих Пактне хак парса çапла çырнă:<ref>Леонов А. А. Авиационная энциклопедия в лицах / Отв. А. Н. Ефимов. — Москва: Барс, 2007. — С. 369. — 712 с.</ref> {{quote|Культура тата ăс-хакăл шайне çӳле çĕклени пире экономикăна çирĕплетме, политикăна кăмăл-сипетпе килĕшӳллĕн тытса пыма, хĕç-пăшаллă хирĕçӳсене чарса ларма пулăшать. Çакă Рерих Пакчĕн паянхи кунри пĕлтерĕшĕ пулса тăрать те. Вăхăт иртнĕçемĕн вăл пĕтĕм планетăшăн тата пĕлтерĕшлĕрех пулса пырать.}} Наукăпа истори тата культура палăкĕсене хӳтĕлемелли пĕтĕм тĕнчери килĕшĕвĕн (1935 çулхи ака уйăхĕн 15-мĕшĕ), Рерих Пакчĕн символĕ — Мир ялавĕ. Ку палла культурăшăн паха та сумлă япаласене хӳтĕлеме май паракан пĕтĕм тĕнчери Рерих Пакчĕ валли Николай Константинович хăй сĕннĕ. Ун шучĕпе çак паллă: {{quote|Сĕм авалтан килсе пĕтĕм тĕнчипех тĕл пулать, çавăнпа ăна нихăш секта, религи е йăла-йĕрке те чараймасть, мĕншĕн тесен вăл шухăш-тăн аталанăвĕн пур тапхăрне те палăртать.}} ==Пирĕн вăхăтри рерихизм== Çĕнĕ космос тавракурăмĕпе çыхăннă Агни Йога вĕрентĕвĕ ăс-тăн аталанăвĕнче халĕ те пысăк вырăн йышăнса тăрать. Аталану тапхăрне тӳсекен кирек хăш общество юхăмĕн пекех, рерихизмăн та хăйĕн йывăрлăхĕсем пур.<ref>{{cite web |url=http://lib.icr.su/node/111 |author=Гиндилис Л. М., Фролов В. В. |title=Философия Живой Этики и ее толкователи. Рериховское движение в России |publisher=Международный центр Рерихов |accessdate=17 May 2019}}</ref> Рерихсен пур çемье членĕсем те çут тĕнчерен уйрăлнă хыççăн нумай çул иртсен рерихизм шухăшĕ çинче никĕсленнĕ хăш-пĕр тĕнче тата регион шайĕнчи ушкăнсем йĕркеленнĕ. [[Чăваш Республики]]нче рерихизм шухăшĕ çинче никĕсленнĕ ушкăнсенчен пĕри «Культура урлă Сывлăх патне» тĕнчери пĕрлĕх юхăмĕн Регионти организацийĕ пулса тăрать. «Культура урлă Сывлăх патне» тĕнчери пĕрлĕх юхăмĕ 1994 çулта йĕркеленнĕ. [[Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕ]]н Президент-йĕркелӳçи пулма [[Скумин Виктор Андреевич|Виктор Андреевич Скумина]] суйланă. Организаци Раççей Федерацийĕн Юстици министерствинче шута илнĕ Уставпа килĕшӳллĕн ĕçлет.<ref>{{cite web |url=http://kult-zdor.ru/?page_id=824 |title=УСТАВ Международного общественного Движения «К Здоровью через Культуру» |publisher=Международное общественное Движение "К Здоровью через Культуру" |accessdate= |archiveurl= |archivedate=}}</ref> Сывă пурнăç йĕркин ӳт-пӳ, кăмăл-сипет, ăс-тăн çирĕплĕхне тĕпе хуракан çĕнĕ программисене пурнăçа кĕртни «Сывлăх культурин» чи малтанхи тĕллевĕ пулать. [[Ӳкерчĕк:Vikskumin2026.jpg |thumb |300px |[[Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕ]]н йĕркелӳçĕ-президенчĕ [[Скумин Виктор Андреевич |В.А.Скумин, 2026]].]] В. А. Скуминăн [[сывлăх культури]]н доктринипе рерихизмăн хире-хирĕçле çыхăнăвне хăш-пĕр ăсчахсем те çирĕплетеççĕ, вĕсенчен пĕри Горащук В.&nbsp;П. (Харьковри Г. С. Сковорода ячĕпе хисепленекен наци педагогика университечĕн прфессорĕ). 2004-мĕш çулта вăл наука докторĕн степенне илес тĕллевпе «Общая педагогика и история педагогики» специальноçпе çырнă диссертацире В. А. Скумин, Н. Рерих философийĕн контексчĕ урлă сывлăх культурин проблемисене уçа панă, тесе каланă.<ref>Горащук В. П. [http://avtoreferat.net/content/view/9282/52/ Теоретичні і методологічні засади формування культури здоров’я школярів. Дисертація на здобуття наукового ступеня доктора педагогічних наук із спеціальності 13.00.01 – загальна педагогіка та історія педагогіки] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108035613/http://avtoreferat.net/content/view/9282/52/ |date=2017-11-08 }}. — Харьков, 2004. [http://avtoreferat.net/content/view/9282/52/ avtoreferat.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108035613/http://avtoreferat.net/content/view/9282/52/ |date=2017-11-08 }}</ref> В. А. Скуминăн «Культура урлă сывлăх патне» гимнĕ тăватă строфаран тăрать. Строфари кашни йĕркери сăмах пуçламăшĕнчи сас паллисене çӳлтен аялалла вуласан Агни сăмах вуланать. Тепĕр гимн «Урусвати» ятлă. Агни Йогăра тата Рерихизмра Елена Рерих Тара Урусвати пек паллă. Гимн «Чĕре çулăмĕ Урусватие чĕртет — чун вара Ырăлăх Çунатти çинче вĕçме чĕнет» фразăпа пуçланать.<ref>Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/m.html Молитвы, гимны, притчи Культуры Здоровья]. — Чебоксары: К Здоровью через Культуру, 2002. — 55 с.</ref><ref>Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/gimn.html Гимны Культуры Здоровья]. — Чебоксары: К Здоровью через Культуру, 2007. — 64 с.</ref> Скумин чун эволюцийĕ çинче тĕплĕ чарăнса тăрать те 1990 çулта сакăр хушма ушкăнран тăракан улттăмĕш тĕп расăн Homo spiritalis тĕсĕн классификацине сĕнет — HS0 Anabiosis spiritalis, HS1 Scientella spiritalis, HS2 Aurora spiritalis, HS3 Ascensus spiritalis, HS4 Vocatus spiritalis, HS5 Illuminatio spiritalis, НS6 Creatio spiritalis, HS7 Servitus spiritalis.<ref>Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/hs.html Человек духовный: роль культуры духовного здоровья в утверждении новой человеческой расы на планете]. — Новочебоксарск : Терос, 1996. — 24 с.</ref><ref>Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/j1_2.html Культура Здоровья — наука Грядущего]// К Здоровью через Культуру. — 1995. — № 1. — С. 5-14.</ref><ref>{{cite web |url=https://science.wikia.org/ru/wiki/%D0%A7%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BA_%D0%B4%D1%83%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B9 |title=Человек духовный |publisher=science.wikia.org |accessdate=29 June 2019|archiveurl= |archivedate= |deadurl= |df= }}</ref> Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕн издательствинче сывлăх культурин теорийĕпе тата практикăра усă курмалли аспекчĕсемпе çыхăннă кĕнекесем пичетленеççĕ. Çавăн пекех [[К здоровью через культуру (журнал)|«Культура урлă сывлăх патне» журнал]] тухса тăрать.<ref>[https://search.catalog.loc.gov/instances/8960388e-0351-5fe5-ac0b-996a6c32dc7b?option=lccn&query=2006200363 K zdorovʹi︠u︡ cherez kulʹturu : zhurnal Mezhdunarodnogo obshchestvennogo dvizhenii︠a︡ "K zdorovʹi︠u︡ cherez kulʹturu" = To health via culture : journal of the World Health Culture Organization]</ref> «Культура урлă сывлăх патне» журнал 1995 çулта [[Çĕнĕ Шупашкар]]та йĕркеленнĕ. Малтанхи çулсенче унăн тĕп редакторĕ «Культура урлă сывлăх патне» тĕнчери пĕрлĕх юхăмĕн йĕркелӳçĕ-президенчĕ В. А. Скумин профессор пулнă. Каярахпа редколлегине çак пĕрлĕх организацийĕн правлени председателĕ [[Бобина Людмила Анатольевна|Л.&nbsp;А.&nbsp;Бобина]] ертсе пынă. Çынна сыватнă чухне унăн пĕр-пĕр чирне анчах мар, çынна хăйне пĕтĕмĕшле сыватассине пурнăçа кĕртессине (холистическая медицина), рерихизм, сывлăх культурин идейисене тата Агни Йога шухăшĕсене анлă сарасси журналăн тĕп темисем пулса тăраççĕ. ==Çавăн пекех пăхăр== * [[Агни Йога]] * [[Рерих Елена Ивановна]] * [[Рерих, Николай Константинович]] * [[Рерих Юрий Николаевич]] * [[Рерих Святослав Николаевич]] * [[Скумин Виктор Андреевич]] * [[Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕ]] * [[Сывлăх культури]] * [[К здоровью через культуру (журнал)]] ==Асăрхавсем== {{асăрхавсем}} == Вуламалли == * Скумин В. А. [http://biblmdkz.ru/articles/11692.html Научились ли вы радоваться препятствиям?] // Чебоксарские новости. — 1992. — №116 (240). — С. 3. ==Видео== * {{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=u8l3AZc1ldc |author=Сергей Марчихин. Кинокомпания Чебоксары.|title=Николай Рерих. 232 картины великого художника |publisher=Youtube.com |accessdate=30 Jule 2019}} {{Рерих}} [[Категори:Философи|*]] [[Категори:Шухăш юхăмĕсем]] [[Категори:Вырăс культури]] [[Категори:Теософи]] [[Категори:Культура]] p3yktq9zzy5hw2dvzsbgtcni1fbk76y 0 93777 873040 873037 2026-04-19T14:20:25Z Ellodanis5 17302 873040 wikitext text/x-wiki {{пĕлтерĕшсем|Тăрă}} {{Пĕлтерĕшсем|Витĕ (пĕлтерĕшсем)}} [[File:Roof Japan.jpg|thumb|[[Витĕ]]]] '''Витĕ''', туртăм категорийĕн виççĕмĕш сăпатĕнче '''витти''' ('''çивитти''') — [[çурт]]ăн, [[çурт-йĕр]]ĕн, [[хапав]]ăн [[тăрă|тăррин]] чи çийелти, объекта тата ун ăшĕнчи [[япала]]семпе [[çын]]сене [[атмосфера çăвăмĕ]]сенчен ([[юр]]тан, [[çумăр]]тан тата ытти те) сыхлакан пайĕ. {{Cleanup}} Ҫивиттийӗ аялти сийрен (обрешеткӑсенчен, талккӑшпех сарайсенчен, стяжкӑсенчен) тӑрать, вӑл ҫивиттийӗн (стропилӑн), изоляци сийӗсенчен (гидросоляци, теплоизоляци, пароизоляци) тата тавралӑха витӗм кӳресрен изоляцие сыхлакан сийсенчен тӑрать. Пӳрт тӑррине тӗрлӗ енчен ӑшӑтма пултарать. Пӳрт тӑрринчи конструкцисен шал енчен пароизоляципе усӑ курма пулать, ӑшӑ сывлӑш ӑшӑ ҫанталӑка лекесрен, унта сывлӑм пӑнчи ҫитӗннипе конденсат пулса тӑма пултарать. Лаптак ҫивиттисем ҫинчен шыв тухӑҫлӑ юхса антӑр тесен, вӗсем кӑшт тайлӑмрах. Ҫурт тӑрри тавралӑх инкекӗсене тӳрремӗнех кӗрсе ӳкет, ҫавӑнпа вӑл шыв яман, нӳррен хӑраман, хӗвел радиацийӗпе тата температура хытӑ ӳкнипе агрессиллӗ хими япалисене ҫирӗп тытса тӑмалла, хӗвелпе ӑшӑнса арканмалла мар. == Ҫивитти материалӗсем == * Рубероид-тӗпрен илсен, рубероид ҫурт тӑррисене, никӗссене, подвалсене гидросоляцилеме материалпа усӑ кураҫҫӗ . * Линокром-лаптак ҫивиттисемпе ҫурт тӑррисенче чи лайӑх материал, кӑшт сулӑнчӑклӑрах. * Поливиниллифордлӑ (ПВХ) мембрансем-хальхи полимерлӑ гидросоляци материалӗ, поливиниллиборида тӗпе хурса. * Асбесто-цемент листисем (шифер). * Профнастил-цинкланӑ, сӑрланӑ е ытти сийлӗ хурҫӑ листа. * Листовӑй цинкланӑ хурҫӑпа фальц витнӗ ҫивиттисенче усӑ кураҫҫӗ, тен, штуклӑ та, рулонлӑ та пулма пултарать. * Хумлӑ-хумлӑ битум листисем (Ондулин) - битумлӑ картон листисем шифера аса илтереҫҫӗ. * Йывӑҫ ҫивиттисем (чус, дранка, гонт) материал тӗлӗшӗнчен хаклах мар, экологиллӗ, стропиль конструкцийӗпе сывлама май параҫҫӗ, анчах ҫурт витекенӗн квалификацийӗ пысӑк. * Чӑн-чӑн чул витти (Сланец), службӑн виҫесӗр срокӗ. * Пӑхӑр - питӗ ҫирӗп материал, хушма имҫамсӑр. Вӑл ҫанталӑк пулӑмӗсене тата тавралӑх хутлӑхӗн ытти витӗмӗсене ҫирӗп тытса тӑрать. Пӑхӑр ҫинче метала коррозирен хӳтӗлекен, ларакансенчен, тӗпрен илсен, ларакансенчен тӑракан сий пулса тӑрать. * Титан-цинк (е цинк-титан) - хальхи ҫурт-йӗр материалӗ. Экономика тӗлӗшӗнчен вӑл пӑхӑртан йӳнӗрех, мӗншӗн тесен хӑйӗн эстетикӑлла характеристикипе пӑхӑр кӳлленчӗкӗ патне ҫывхарать. Ҫиелтен пӑхсан титан-цинкӑпа пӑхӑр кӳлленчӗкӗсем пӗр пекех курӑнӗҫ. Титан-цинкӑри фальц виттисен службин срокӗ 140 ҫул е ытларах та ҫитет. * Алюмини-пӗрлӗхлӗ ӗҫсене пурнӑҫламалли шанчӑклӑ та малашлӑхлӑ материал. Листсене ятарласа уйӑрнӑ полимерпа витни служба срокне тата ҫивиттисен тӗсне тивӗҫтерет. Алюминирен тунӑ ҫивитти пысӑках мар виҫе объект хакне чакаракан конструкцисем тӗлӗшпе требованисене чакарма май парать. Алюмини витнӗ срок пӑхӑртан кая мар. Ку 100-150 ҫул. * Пергамин-нефть битумӗсемпе витнӗ картонран илнӗ продуктсӑр материал. Ӑна подкладнӑй материал вырӑнне хураҫҫӗ. * Толь - витмелли картонран ҫӗркӑмрӑк е тикӗт материалӗсем, ун хыҫҫӑн пӗр е икӗ енчен минерал порошокӗпе сапаҫҫӗ. Унпа витнӗ чухне усӑ кураҫҫӗ. * Тростник, улӑм, ҫерем витнӗ ҫивиттисем (е вырӑнти ытти материалсенчен). * Керамопласт ҫав продукта туса кӑларассин Никӗсӗ полимер ятарласа хушса парать, вӑл ҫутҫанталӑкӑн ингредиенчӗ, унӑн ҫарти чаплӑ япалисем. Хумлӑ-хумлӑ хут листисем самаях хытӑ, анчах ҫӑмӑл. * Черепица: * Службӑн виҫесӗр срокӗ. Черепица витнӗ йывӑр ҫивитти ҫивиттине ҫирӗплетет, ҫумӑрпа ҫил шавне сӳнтерет. Черепица витнӗ пӳрт тӑрри, кӑнтӑрла хӗвел ҫинче ӑшӑнса, пухӑннӑ ӑшша вӑраххӑн та вӑрахчен парать, пӳрт тӑрри айӗнче сывлӑш юхӑмӗ туса, ҫивиттисен конструкцине уҫӑлтарса, типӗтсе ярать. Кун пек йӑла чӑн-чӑн черепица ҫеҫ. * Металл ӗҫченӗсем керамикӑллӑ черепицӑна имитацилеҫҫӗ, анчах конструкцие йывӑрлатмасть, ҫав хушӑрах унӑн ӑшӑ тытассипе тата шумоизоляципе япӑх кӑтартусем (сӑмахран: ҫумӑр вӑхӑтӗнче) статика энергийӗ пухма пултараҫҫӗ, апла пулсан ҫӗр чавма кирлӗ. * Битум черепици (ҫавӑн пекех: пиҫӗ черепица е ҫемҫе черепица) - стеклолокна тӗпе хурса битумпа тата чул куран чӗпписене сапса тунӑ витмелли материал, тӗрлӗ тӗслӗ тата типоразмерӑллӑ нумай вариантсем. Черепица монтажра ансат, сас-чӗвӗсӗр, статски энерги пухма та пултараймасть. * Цементпа хӑйӑрлӑ черепица керамикӑллӑ нумай япаласем, анчах чылай йӳнӗрех. * Черепица (чул сапнӑ металлочерепица) икӗ енчен алюцинкпа витнӗ хурҫӑран тунӑ нумай сийлӗ ҫулҫӑ пулса тӑрать. Декоративлӑ тата симӗс сий вырӑнӗнче натуральнӑй чултан пӗр тӗпренчӗк тухса тӑрать, ҫиелтен тӗксӗм глазури сийӗпе витӗннӗ. * Полимерпӑрланӑ черепица-хӑйӑр ҫинче тата ятарласа полимерлӑ компонентсем тунӑ, ҫавӑн пекех пӳрт тӑррине сӑрлама хушакан вителӗк материал. Ҫирӗплӗхӗн ҫӳллӗш шайӗ пур, полимерлӑ шайра ударнӑй, статикӑллӑ тата температурӑллӑ нагрузкӑсем вӑхӑтӗнче хӗрсе кайман. 22° - 15° оптимальнӑллӑ ҫурт тӑррисем валли: тимӗр черепица, профлист, керамикӑллӑ черепица, шифер, сланец, битум витти. 12° - 7° тайлӑклӑ ҫурт тӑррисенче халӗ те металлочерепицӑпа тата витмелли профнастилпа усӑ курма пулать. 7° - 5° тайлӑмлӑ пӳрт тӑррисене битум сийӗсем е фальц черепица витӗҫ. 5 ° сахалтарах ҫурт тӑррисене рулон витмелли материалсем хума сӗннӗ. == Вуламалли == *Кровля // Большая российская энциклопедия. Том 16. — М., 2010. — С. 82. *Нойферт Э. Конструкция кровли // Строительное проектирование. — М.: Стройиздат, 1991. — 392 с. *Авторский коллектив д-р. арх. проф. М. С. Туполев, доц. А. Н. Шкинев, проф. А. Н. Попов, канд. арх. доц. А. А. Попов, канд. техн. наук доц. Ю. Л. Сопоцько, канд. арх. доц. Т. И. Кириллова, канд. арх. В. Н. Карцев, канд. арх. О. В. Коретко, инж. И. А. Браунсдорфер, канд. техн. наук В. В. Беспалов, инж. В. М. Кунин. Конструкции гражданских зданий / под редакцией М. С. Туполева, научный редактор - арх. Г. А. Довжик. — Москва: Издательство литературы по строительству, 1968. — 239 с. *С. И. Вайдман, Л. Ф. Теверовский, Д. В. Яковлев. Строительные конструкции. — Ленинград: Издательство литературы по строительству, 1970. — 344 с. *Таненбаум А. С. Кровля // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. СП 17.13330.2011 Кровли. Актуализированная редакция СНиП II-26-76 == Каçăсем == * [http://economstroy.com.ua/stroybrigadirs/5926-rozraxunok-vartosti-daxy.html Розрахунок вартості даху] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210902054614/http://economstroy.com.ua/stroybrigadirs/5926-rozraxunok-vartosti-daxy.html |date=2021-09-02 }} * [http://economstroy.com.ua/sckolaremontam/2662-vudukrovlipokrpokrutiv.html Види покрівель] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316145058/http://economstroy.com.ua/sckolaremontam/2662-vudukrovlipokrpokrutiv.html |date=2015-03-16 }} [[Категори:Çурт тăрри]] [[Категори:Çурт-йĕр тăваслăх]] [[Категори:Архитектура]] [[Категори:Хăтлав]] e81wsnurm4b6037yrfe9tbp0rbnu1ny 0 125176 873063 855388 2026-04-20T08:42:41Z Ellodanis5 17302 873063 wikitext text/x-wiki '''Мошково хулашĕ''', е '''Кивĕ Алейкино хулашĕ''', е '''Старое-Аейкино хулашĕ'''  — Атăлçи Пăлхарпа çыхăннă чи пысăк хулашсенчен пĕри, Сĕве шывĕн сылтăм çыранĕнче вырнаçнă, Чĕмпĕр облаçенчи Кивĕ Алейкино ялĕ тĕлĕнче. Ку [[хулаш]] тĕлĕнче ĕлĕк мĕнле хула пулни паллă мар, тĕрлĕ çăлкуçсем ăна Ошельпе<ref>Ахат Хафизов. [https://milliard.tatar/news/osel-tri-versii-gde-mog-raspolagatsya-bulgarskii-gorod-razorennyi-svyatoslavom-1808 Ошель: три версии, где мог располагаться булгарский город, разоренный Святославом</ref><ref>[https://nasledie73.ulgov.ru/attfiles/%20ГИКЭ%20от%2030.04.2022%20городище%20Ст%20Алейкино.pdf АКТ государственной историко-культурной экспертизы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220813101542/http://nasledie73.ulgov.ru/attfiles/%20%D0%93%D0%98%D0%9A%D0%AD%20%D0%BE%D1%82%2030.04.2022%20%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%89%D0%B5%20%D0%A1%D1%82%20%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%BE.pdf |date=2022-08-13 }} — Дата оформления заключения экспертизы – 30.04.2022.</ref><ref>Любовь Чиликова. [https://ulpressa.ru/2011/10/17/arheologi-ishhut-pod-zemley-ostatki-drevnego-goroda-volzhskoy-bulgarii/ Археологи ищут под землей остатки древнего города Волжской Булгарии] — Улпресса, 17.10.201107:29</ref> е, тепĕр чухне, Сăварпа та<ref>Мадуров Д.Ф. [https://psv4.userapi.com/s/v1/d/LRMjtUlKMci-0cSUjRiYsgzmNYn1HXoD5Q3I41X-M9TMxNaCJHjjZ2WlQoMiOey-2WTYEhWo8VA0eOFtYlroBaRL_uQBA3D8WfPZjLYbhLVMWhef/Madurov_D_F_Istoricheskaya_geografia_Suvara_Kh_XIII_vekov.pdf Историческая география Сувара X – XIII веков. С. 338-351] // Востоковедные полевые исследования: Материалы Всероссийской научной конференции (2021-2022 гг.). Избранные доклады: Ин-т востоковедения Российской Академии наук: отв. Ред. Ю.А. Пронина. – М.: 2023. – 544 с.: ил.</ref> çыхăнтараççĕ. Хулашăн лаптăкĕ 3,21 км² чухлĕ таран шутланать. == Археологилле вандализм == 2021-мĕш çулхи октябрĕн пĕрремĕш çурринче Мошково хулашĕн территорийĕнче çĕре чавса-чакаласа ĕçсем туса ирттернĕ, çавна май культура сийĕсем, урсем, тăпрассем арканнă<ref>Михайлова, Наталья. [https://ulpressa.ru/2021/11/17/Разрушены-оборонительные-сооружения/ Археологический вандализм: в Ундории разрушено домонгольское Староалейкинское городище: возбуждено уголовное дело] — Улпресса, 17.11.202111:14</ref><ref>Косаринова, Дарья. [https://73online.ru/r/fermer_unichtozhil_chast_domongolskogo_moshkovo_gorodishe_v_undorii-96903 Фермер уничтожил часть домонгольского "Мошково городище" в Ундории] — 73онлайн, 26 Ноября 2021, 06:00, Общество 5783[</ref>. Кунашкал проблемăсем пирки Ю. А. Семыкин археолог та нумай çырса ктартнă<ref>Семыкин Ю.А. Проблемы сохранения и использования археологического наследия в Ульяновской области. «Поволжская археология». № 2. 2017. С. 288-232 г. – URL: http://archtat.ru/journals/povolzhskaya-arheologiya-2-2017-god/</ref>. [[File:Tabula Rogeriana 1929 copy by Konrad Miller.jpg|thumb|left|Акăлчанла: Reconstitution of the map Tabula Rogeriana by arab geographer Al Idrisi, by German cartographer Konrad Miller. The arabic text is transcribed in the latin alphabet</br>Чăвашла: Нимĕç ăславçи Конрад Миллер 1929-мĕш çулта кăларнă «Нузхат ал-муштак фи ихтирак ал-афак» текенскерти карттă. Вăл унта асăннă Ал-Идриси карттисемпе тата ытти материалĕсемпе усă курнă, анчах та крттă лаптăкĕнче çырса кăтартнисем унта оригиналти пек арабицăпа мар, латтыницăпа. Унта Атăлăн (Atil) сылтăм çыранĕнче «bulgar» топоним пур. Анатарах, анчах та сылтăм çыранра, «sauan» тенине курма пулать (татах та анатрах «burtas», каллех сулахай çыранра)]] == Çавăн пекех == * [[Ăнтăр хулашĕ]] * [[Хĕрлĕ Сӳнтĕк хулашĕ I]] * [[Хĕрлĕ Сӳнтĕк хулашĕ II]] * [[Чĕмпĕр хулашĕ]] == Çăлкуçсем == * Невоструев К. О городищах древнего Волжско-Болгарского и Казанского царств в нынешних губерниях Казанской, Симбирской, Самарской и Вятской. — ООО ДиректМедиа, 2013-03-13. — 117 с. — ISBN 978-5-9989-9167-7. * В. Н. Поливанов. Археологическая карта Симбирской губернии — 1900. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{Атăлçи Пăлхар}} [[Категори:Чĕмпĕр облаçĕнчи хулашсем]] [[Категори:Атăлçи Пăлхар хулисем]] [[Категори:Атăлçи Пăлхар]] roczbz53pxrjpsc0of7xv86jqkz2acr 10 129755 873045 873026 2026-04-19T17:47:07Z Ymblanter 7764 873045 wikitext text/x-wiki Скала Рапануи, Самнер, Крайстчерч, Кентербери, Новая Зеландия kb015dbkj369cn5aanibg15dvrx32w7 10 129756 873046 873027 2026-04-19T17:47:25Z Ymblanter 7764 873046 wikitext text/x-wiki Rapanui Rock during sunset, Sumner, Christchurch, New Zealand.jpg 8vsfewtwgrqkkf8abl4nf29h7eluooo 0 129760 873042 873038 2026-04-19T14:29:06Z Ellodanis5 17302 Ellodanis5 [[''Чăваш'' этноним пулса кайни пирки: тĕп верççĕсем тата вĕсен историлле интепретацийĕ (пĕлтерев тата кĕнеке)]] страницӑн ятне [[''Чăваш'' этноним пулса кайни пирки: тĕп верççĕсем тата вĕсен историлле интерпретацийĕ (пĕлтерев тата кĕнеке)]] ҫине улӑштарчӗ 873038 wikitext text/x-wiki [[File:Ashmarin Alphabet.jpg|550px|thumb|]] [[File:Chuvalf1872.jpg|750px|thumb|]] [[File:Чуваш.gif|thumb|550px|]] '''''Чăваш'' этноним пулса кайни пирки: тĕп верççĕсем тата вĕсен историлле интепретацийĕ''', А.В. Савельев тата Н.С. Мясников 2026-мĕш çулхи февралĕн 6-мĕшĕнче ЧГИГН пĕтĕмлетÿ ăслав çеççĕйĕнче туса панă ăславла [[пĕлтерев]]<ref>[https://www.chgign.ru/a/news/6423.html Ученые ЧГИГН представили доклады на Итоговой сессии, посвященной Дню российской науки]</ref>, çавăн пекех çав ятпах тухнă [[кĕнеке]]<ref>''Савельев А.В., Мясников Н.С.'' [https://www.academia.edu/164559226 К происхождению этнонима чуваш: основные версии и их историческая интерпретация. Чебоксары: ЧГИГН, 2026.] (Альтернативăлла каçă — https://psv4.userapi.com/s/v1/d2/p-pEY6BREnlHsd9j_EVSddhoMO-qM839_Ss63F3Q7v0UGn8Al1B7ygm-W-wDouZdiphTSmEKaT5nWtAdfr8zlMObY3oUcjLmVEmME_jHR4ATnpmzjdcg9gusW_vF8VOAWCJ77Yk/K_proiskhozhdeniyu_etnonima_chuvash_2026.pdf). </ref>. == Авторсем == * А.В. Савельев * Н.С. Мясников Кĕнеке хуплашки çинче шăпах çак йĕркепе (алфавитпа мар) асăннă. Ку, ахăартнех, пĕрремĕш авторăн тÿпи пысăкрах иккенне кăтартать пулĕ. == Асăрхавсем== {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == * [https://chuvash.org/news/18111.html Чӑвашлӑх: Ашмарин, Родионов, Егоров] — Agabazar. [[Категори:Николай Иванович Егоров]] [[Категори:Этимологи]] [[Категори:Статьясем]] [[Категори:Вăтам ĕмĕрсем]] 7i56jm9y5bt5kvqao50m5dckcupuog1 873044 873042 2026-04-19T15:26:02Z Ellodanis5 17302 873044 wikitext text/x-wiki [[File:Ashmarin Alphabet.jpg|550px|thumb|]] [[File:Chuvalf1872.jpg|750px|thumb|]] [[File:Чуваш.gif|thumb|550px|]] '''''Чăваш'' этноним пулса кайни пирки: тĕп верççĕсем тата вĕсен историлле интерпретацийĕ''', А.В. Савельев тата Н.С. Мясников 2026-мĕш çулхи февралĕн 6-мĕшĕнче ЧГИГН пĕтĕмлетÿ ăслав çеççĕйĕнче туса панă ăславла [[пĕлтерев]]<ref>[https://www.chgign.ru/a/news/6423.html Ученые ЧГИГН представили доклады на Итоговой сессии, посвященной Дню российской науки]</ref>, çавăн пекех çав ятпах тухнă [[кĕнеке]]<ref>''Савельев А.В., Мясников Н.С.'' [https://www.academia.edu/164559226 К происхождению этнонима чуваш: основные версии и их историческая интерпретация. Чебоксары: ЧГИГН, 2026.] (Альтернативăлла каçă — https://psv4.userapi.com/s/v1/d2/p-pEY6BREnlHsd9j_EVSddhoMO-qM839_Ss63F3Q7v0UGn8Al1B7ygm-W-wDouZdiphTSmEKaT5nWtAdfr8zlMObY3oUcjLmVEmME_jHR4ATnpmzjdcg9gusW_vF8VOAWCJ77Yk/K_proiskhozhdeniyu_etnonima_chuvash_2026.pdf).</ref>. == Авторсем == * А.В. Савельев, [[филологи]] ăслăлăхĕсен кандидачĕ, РАН ОУАЯИЯ ăслăлăх аслă ĕçлевçи ([[Мускав]] хули). * Н.С. Мясников, [[истори]] ăслăлăхĕсен кандидачĕ, ЧГИГН археологилле енĕн ертсе пыракан ăслăлăх ĕçлевçи ([[Шупашкар]] хули). Кĕнеке хуплашки çинче шăпах çак йĕркепе (алфавитпа мар) асăннă. Ку, ахăртнех, пĕрремĕш [[автор]]ăн тÿпи пысăкрах иккенне кăтартать пулĕ. == Ăслăлăх редакторĕ == Э.Е. Лебедев, филологи ăслăлăхĕсен кандидачĕ, ЧГИГН филологилле енĕн ертсе пыракан ăслăлăх ĕçлевçи (Шупашкар хули). == Рецензентсем == * В.В. Напольских, истори ăслăлăхĕсен [[доктор]]ĕ, УрО РАН ЦИЛИИИА ăслăлах тĕп ĕçлевçи тата ертÿçи, РАН пайташ-корреспонденчĕ ([[Екатеринбург]] хули). * А.В. Дыбо, филологи ăслăлăхĕсен докторĕ, РАН ОУАЯИЯ пай пуçлăхĕ, РАН пайташ-корреспонденчĕ (Мускав хули). * А.С. Сараев, истори ăслăлăхĕсен кандидачĕ, ЧГИГН историлле енĕн ăслăлăх ĕçлевçи (Шупашкар хули). == Асăрхавсем== {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == * [https://chuvash.org/news/18111.html Чӑвашлӑх: Ашмарин, Родионов, Егоров] — Agabazar. [[Категори:Николай Иванович Егоров]] [[Категори:Этимологи]] [[Категори:Статьясем]] [[Категори:Вăтам ĕмĕрсем]] bscw2g1f5zh6gh7mjsrxdm000yy9pr4 873055 873044 2026-04-20T01:08:38Z Ellodanis5 17302 873055 wikitext text/x-wiki [[File:Ashmarin Alphabet.jpg|550px|thumb|Н. И. Ашмарин чăваш чĕлхин фонетики тĕлĕшпе усă курнă паллăсем]] [[File:Chuvalf1872.jpg|720px|thumb|Патша саманинчи чăваш çырулахĕнчи паллăсем]] [[File:Чуваш.gif|thumb|550px|Хальхи чăваш алфавичĕ (юлашки виçĕ паллăна мĕншĕн «чиксе хуни» паллă мар)]] '''''Чăваш'' этноним пулса кайни пирки: тĕп верççĕсем тата вĕсен историлле интерпретацийĕ''', А.В. Савельев тата Н.С. Мясников 2026-мĕш çулхи февралĕн 6-мĕшĕнче ЧГИГН пĕтĕмлетÿ ăслав çеççĕйĕнче туса панă ăславла [[пĕлтерев]]<ref>[https://www.chgign.ru/a/news/6423.html Ученые ЧГИГН представили доклады на Итоговой сессии, посвященной Дню российской науки]</ref>, çавăн пекех çав ятпах тухнă [[кĕнеке]]<ref>''Савельев А.В., Мясников Н.С.'' [https://www.academia.edu/164559226 К происхождению этнонима чуваш: основные версии и их историческая интерпретация. Чебоксары: ЧГИГН, 2026.] (Альтернативăлла каçă — https://psv4.userapi.com/s/v1/d2/p-pEY6BREnlHsd9j_EVSddhoMO-qM839_Ss63F3Q7v0UGn8Al1B7ygm-W-wDouZdiphTSmEKaT5nWtAdfr8zlMObY3oUcjLmVEmME_jHR4ATnpmzjdcg9gusW_vF8VOAWCJ77Yk/K_proiskhozhdeniyu_etnonima_chuvash_2026.pdf).</ref>. == Авторсем == * А.В. Савельев, [[филологи]] ăслăлăхĕсен кандидачĕ, РАН ОУАЯИЯ ăслăлăх аслă ĕçлевçи ([[Мускав]] хули). * Н.С. Мясников, [[истори]] ăслăлăхĕсен кандидачĕ, ЧГИГН археологилле енĕн ертсе пыракан ăслăлăх ĕçлевçи ([[Шупашкар]] хули). Кĕнеке хуплашки çинче шăпах çак йĕркепе (алфавитпа мар) асăннă. Ку, ахăртнех, пĕрремĕш [[автор]]ăн тÿпи пысăкрах иккенне кăтартать пулĕ. == Ăслăлăх редакторĕ == Э.Е. Лебедев, филологи ăслăлăхĕсен кандидачĕ, ЧГИГН филологилле енĕн ертсе пыракан ăслăлăх ĕçлевçи (Шупашкар хули). == Рецензентсем == * В.В. Напольских, истори ăслăлăхĕсен [[доктор]]ĕ, УрО РАН ЦИЛИИИА ăслăлах тĕп ĕçлевçи тата ертÿçи, РАН пайташ-корреспонденчĕ ([[Екатеринбург]] хули). * А.В. Дыбо, филологи ăслăлăхĕсен докторĕ, РАН ОУАЯИЯ пай пуçлăхĕ, РАН пайташ-корреспонденчĕ (Мускаав хули). * А.С. Сараев, истори ăслăлăхĕсен кандидачĕ, ЧГИГН историлле енĕн ăслăлăх ĕçлевçи (Шупашкар хули). == Çавăн пекех == * [[''Чăваш'' этнонима этимологизацилесси тĕлĕшпе (Н.И. Егоров статйи)]] == Асăрхавсем== {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == * [https://chuvash.org/news/18111.html Чӑвашлӑх: Ашмарин, Родионов, Егоров] — Agabazar. * ИГОРЬ ФЁДОРОВ ДМИТРИЙ МАДУРОВ. [https://cheb.mk.ru/articles/2015/07/28/pochemu-seychas-my-nazyvaemsya-chuvashami.html Почему сейчас мы называемся чувашами? История этнонима.] — Московский Комсомолец ЧЕБОКСАРЫ 28.07.2015 В 13:59 ОБЩЕСТВО [[Категори:Николай Иванович Егоров]] [[Категори:Этимологи]] [[Категори:Статьясем]] [[Категори:Вăтам ĕмĕрсем]] 3ap6a5zfd88drf964031tw7n6le0da2 0 129761 873043 2026-04-19T14:29:06Z Ellodanis5 17302 Ellodanis5 [[''Чăваш'' этноним пулса кайни пирки: тĕп верççĕсем тата вĕсен историлле интепретацийĕ (пĕлтерев тата кĕнеке)]] страницӑн ятне [[''Чăваш'' этноним пулса кайни пирки: тĕп верççĕсем тата вĕсен историлле интерпретацийĕ (пĕлтерев тата кĕнеке)]] ҫине улӑштарчӗ 873043 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[''Чăваш'' этноним пулса кайни пирки: тĕп верççĕсем тата вĕсен историлле интерпретацийĕ (пĕлтерев тата кĕнеке)]] 0n231cvfbjwafz7ovinn5vkjpf6fh17 10 129762 873047 2026-04-19T17:47:46Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Свиные головы на рынке, Мексика» 873047 wikitext text/x-wiki Свиные головы на рынке, Мексика rjrwc3wfwj3pxe3w5m1gchs9j8ckkcj 10 129763 873048 2026-04-19T17:48:03Z Ymblanter 7764 Ҫӗнӗ страница: «Pig heads in a market.jpg» 873048 wikitext text/x-wiki Pig heads in a market.jpg 2oc4hffk5i2xafcb35wlrhggtb5z193 0 129764 873049 2026-04-19T20:58:43Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «'''Çимĕçушкăнь''' ({{lang-la|infructescéntia}}) — [[чечекушкăнь]]рен пулакан çимĕçсен ушкăнĕ (анлă пĕлтерĕшпе), е пĕрлешсе тата çывхарса вырнаçнă ботаникăлла çимĕçсем (ансăр пĕлтерĕшпе). [[Ӳкерчĕк:Viburnum opulus 004.JPG|thumb|Çимĕçушкăнь (паланăн)]] == Вуламалли == * Левина Р. Е. Морфо...» 873049 wikitext text/x-wiki '''Çимĕçушкăнь''' ({{lang-la|infructescéntia}}) — [[чечекушкăнь]]рен пулакан çимĕçсен ушкăнĕ (анлă пĕлтерĕшпе), е пĕрлешсе тата çывхарса вырнаçнă ботаникăлла çимĕçсем (ансăр пĕлтерĕшпе). [[Ӳкерчĕк:Viburnum opulus 004.JPG|thumb|Çимĕçушкăнь (паланăн)]] == Вуламалли == * Левина Р. Е. Морфология и экология плодов. — Л., 1987. — С. 80—87. * {{Из БСЭ|заглавие=Соплодие}} == Каçăсем == {{Викисловарь|çимĕçушкăнье}} * * {{ВТ-ЭСБЕ|Соплодие}} {{Внешние ссылки|Растения}} {{Ӳсентăрансен морфологийĕ}} [[Категори:Çимĕç (ботаника)]] eoz0sm103f8f0yr26ivxxz9orwz89s7 873052 873049 2026-04-19T21:33:46Z Ellodanis5 17302 873052 wikitext text/x-wiki '''Çимĕçушкăнь''' ({{lang-la|infructescéntia}}) — [[чечекушкăнь]]рен пулакан çимĕçсен ушкăнĕ (анлă пĕлтерĕшпе), е пĕрлешсе тата çывхарса вырнаçнă ботаникăлла çимĕçсем (ансăр пĕлтерĕшпе). Ахăртнех, '''сапака''' теме пулать. [[Ӳкерчĕк:Viburnum opulus 004.JPG|thumb|Çимĕçушкăнь (паланăн)]] == Вуламалли == * Левина Р. Е. Морфология и экология плодов. — Л., 1987. — С. 80—87. * {{Из БСЭ|заглавие=Соплодие}} == Каçăсем == {{Викисловарь|çимĕçушкăнье}} * * {{ВТ-ЭСБЕ|Соплодие}} {{Внешние ссылки|Растения}} {{Ӳсентăрансен морфологийĕ}} [[Категори:Çимĕç (ботаника)]] 4e0ck80f0dp6axynofgb5qpf0hp35tj 0 129765 873051 2026-04-19T21:12:13Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:Traube (inflorescence).svg|thumb|Traube (inflorescence)]] '''Çупкам''' ({{lang-la|bótrys}}) — [[чечекушкăнь]] уйрăм тĕсĕ, евĕрлĕхĕ. == Çăлкуçсем == * Словник української біологічної термінології / відпов. редактори: Д. М. Гродзинський, Л. О. Симоненко. — Київ : КММ, 2012. — 744 с. — ISBN 978-966-1673-12-9. * Б...» 873051 wikitext text/x-wiki [[File:Traube (inflorescence).svg|thumb|Traube (inflorescence)]] '''Çупкам''' ({{lang-la|bótrys}}) — [[чечекушкăнь]] уйрăм тĕсĕ, евĕрлĕхĕ. == Çăлкуçсем == * Словник української біологічної термінології / відпов. редактори: Д. М. Гродзинський, Л. О. Симоненко. — Київ : КММ, 2012. — 744 с. — ISBN 978-966-1673-12-9. * Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров. — М.: Сов. энциклопедия, 1986. — 831 с {{Commonscat|Raceme|Çупкам}} [[Категори:Чечекушкăньсем]] [[Категори:Çупкам]] t5hnndwr1bqc4vm3gu2fvbke9dvb65o 0 129766 873053 2026-04-19T22:02:18Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: « [[Ӳкерчĕк:Gypsophila paniculata sl22.jpg|мини|298x298пкс|Gypsophila paniculata]] {{Пĕлтерĕшсем|Шерепе (пĕлтерĕшсем)}} '''Шерепе''' ({{lang-la|panicula}}), [[ботаника|ботаникăра]] — кăткăс [[чечекушкăнь]], == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * Метелка // Большая советская энциклопедия : [в 66...» 873053 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Gypsophila paniculata sl22.jpg|мини|298x298пкс|Gypsophila paniculata]] {{Пĕлтерĕшсем|Шерепе (пĕлтерĕшсем)}} '''Шерепе''' ({{lang-la|panicula}}), [[ботаника|ботаникăра]] — кăткăс [[чечекушкăнь]], == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Литература == * Метелка // Большая советская энциклопедия : [в 66 т.] / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — [1-е изд.]. — М.: Советская энциклопедия, 1938. — Т. 39: Мерави — Момоты. — Стб. 150. * Метёлка // Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Баев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др. — М. : Сов. энциклопедия, 1986. — С. 356. — 831 с. — 100 000 экз. {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Чечекушкăньсем]] tpxogwscbqevd9rp1kplv3wufv2npqg 14 129767 873054 2026-04-19T22:16:33Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «{{Catmore|Чечекушкăнь}} [[Категори:Чечекушкăньсем]]» 873054 wikitext text/x-wiki {{Catmore|Чечекушкăнь}} [[Категори:Чечекушкăньсем]] qy00ncg8h23w890suajb2cqey6m37b9 0 129768 873056 2026-04-20T07:36:01Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:Cardiotocograph.JPG|thumb|Cardiotocograph]] '''Пилĕк касни''', '''пилĕк касса ыратни''', е '''ярса илÿ''' — регулярла майпа ача çуратма тапратнă хĕрарăмăн амалăх таврашĕнче [[сенкерле]]сем хăй тĕллĕн туртăнма-тăсăлма пуçлани. == Литература == * {{cite book | last=Рябцева | first=И. | last2=Айла...» 873056 wikitext text/x-wiki [[File:Cardiotocograph.JPG|thumb|Cardiotocograph]] '''Пилĕк касни''', '''пилĕк касса ыратни''', е '''ярса илÿ''' — регулярла майпа ача çуратма тапратнă хĕрарăмăн амалăх таврашĕнче [[сенкерле]]сем хăй тĕллĕн туртăнма-тăсăлма пуçлани. == Литература == * {{cite book | last=Рябцева | first=И. | last2=Айламазян | first2=Э. | last3=Зайнулина | first3=М. | last4=Тарасова | first4=М. | last5=Новиков | first5=Б. | title=Акушерство | publisher=СпецЛит | year=2014 | isbn=978-5-299-00590-5 | url=https://books.google.com/books?id=rXGwCgAAQBAJ&pg=PA153 |page=153 | lang=ru}} * {{Cite web |lang=en |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470546/ |title=Braxton Hicks Contractions |first=Deborah A. |last=Raines |date=2022-08-08 |publisher=StatPearls Publishing |access-date=2023-07-30 |last2=Cooper |first2=Danielle B.}} == Каçăсем == * [http://empiremam.com/rody/podgotovka-k-rodam/skhvatki-pered-rodami.html Схватки перед родами] * [http://www.gynecologia.info/statya.php?st=14 Начало родов. Схватки] {{Йывăр çын}} {{Этемĕн репродукци тытăмĕ}} [[Категори:Ача çуратасси]] l1b70iyh7agqq37hqzmlgz4i9erhazx 0 129769 873057 2026-04-20T07:51:12Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:Figure 28 02 01.JPG|thumb|Иллюстраци]] {{Пĕлтерĕшсем|Амалăх (пĕлтерĕшсем)}} '''Амалăх''' ({{lang-la|uterus}}, {{lang-el|ὑστέρα}}) == Çавăн пекех == * [[Амалăх]] * [[Юрилле хырăм]] * [[Карап-амалăх]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{anatomy-stub}} {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Хĕрарăм арама органĕсем]]...» 873057 wikitext text/x-wiki [[File:Figure 28 02 01.JPG|thumb|Иллюстраци]] {{Пĕлтерĕшсем|Амалăх (пĕлтерĕшсем)}} '''Амалăх''' ({{lang-la|uterus}}, {{lang-el|ὑστέρα}}) == Çавăн пекех == * [[Амалăх]] * [[Юрилле хырăм]] * [[Карап-амалăх]] == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{anatomy-stub}} {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Хĕрарăм арама органĕсем]] [[Категори:Арама органĕсем]] [[Категори:Этем]] 0h8l7ronc5iky60u8f9ya14danogncs 0 129770 873058 2026-04-20T08:06:49Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:Baby belly.jpg|thumb|Baby belly]] '''Йывăр çын''', '''Йывăр çынлăх тăрăмĕ''', '''Йывăр çынла тăрăм''' — пĕтĕ [[хĕрарăм]] тĕвĕленнĕ тата аталанакан [[хăнă]]на хăй ăшĕнче йăтса çÿренĕ тапхăр тата çавăн чухнехи улшăнусем<ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.britannica.com/science/pregnancy|title=Pregnancy|autho...» 873058 wikitext text/x-wiki [[File:Baby belly.jpg|thumb|Baby belly]] '''Йывăр çын''', '''Йывăр çынлăх тăрăмĕ''', '''Йывăр çынла тăрăм''' — пĕтĕ [[хĕрарăм]] тĕвĕленнĕ тата аталанакан [[хăнă]]на хăй ăшĕнче йăтса çÿренĕ тапхăр тата çавăн чухнехи улшăнусем<ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.britannica.com/science/pregnancy|title=Pregnancy|author=Huffman, John W.|website=Encyclopedia Britannica|date=2020-02-07|access-date=2022-08-08|archive-date=2022-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220808142031/https://www.britannica.com/science/pregnancy|url-status=live}}</ref>. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == <!-- Добавляйте ссылки только на ВОЗ, или рецензируемые журналы, все остальное будет удалено! Википедия — не каталог ссылок, и не площадка для рекламы. --> * {{Cite web |url=https://www.nhs.uk/pregnancy/ |title=Pregnancy |lang=en |website=[[Национальная служба здравоохранения Великобритании|nhs.uk]] |date=2020-12-08 |access-date=2023-10-02}} {{Навигаци}} {{Внешние ссылки}} {{Йывăр çын}} {{Акушерла патологи}} [[Категори:Йывăр çын| ]] [[Категори:Ача çуратасси]] sw4hlhu29ci2xr9hlph114twdbatjmm 873060 873058 2026-04-20T08:22:31Z Ellodanis5 17302 873060 wikitext text/x-wiki [[File:Baby belly.jpg|thumb|Baby belly]] '''Йывăр çын''', '''Йывăр çынлăх тăрăмĕ''', '''Йывăр çынла тăрăм''' ('''пĕтĕлĕх''') — пĕтĕ [[хĕрарăм]] тĕвĕленнĕ тата аталанакан [[хăнă]]на хăй ăшĕнче йăтса çÿренĕ тапхăр тата çавăн чухнехи улшăнусем<ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.britannica.com/science/pregnancy|title=Pregnancy|author=Huffman, John W.|website=Encyclopedia Britannica|date=2020-02-07|access-date=2022-08-08|archive-date=2022-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220808142031/https://www.britannica.com/science/pregnancy|url-status=live}}</ref>. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == <!-- Добавляйте ссылки только на ВОЗ, или рецензируемые журналы, все остальное будет удалено! Википедия — не каталог ссылок, и не площадка для рекламы. --> * {{Cite web |url=https://www.nhs.uk/pregnancy/ |title=Pregnancy |lang=en |website=[[Национальная служба здравоохранения Великобритании|nhs.uk]] |date=2020-12-08 |access-date=2023-10-02}} {{Навигаци}} {{Внешние ссылки}} {{Йывăр çын}} {{Акушерла патологи}} [[Категори:Йывăр çын| ]] [[Категори:Ача çуратасси]] t2wxhw3mpnke99lou3k4ds3330b2qk9 873061 873060 2026-04-20T08:27:02Z Ellodanis5 17302 873061 wikitext text/x-wiki [[File:Baby belly.jpg|thumb|Baby belly]] '''Йывăр çын''', '''Йывăр çынлăх тăрăмĕ''', '''Йывăр çынла тăрăм''' ('''пĕтĕлĕх'''<ref>тĕпрен илсен, урăх сĕтпе ÿсекенсем тĕлĕшпе</ref>) — пĕтĕ [[хĕрарăм]] тĕвĕленнĕ тата аталанакан [[хăнă]]на хăй ăшĕнче йăтса çÿренĕ тапхăр тата çавăн чухнехи улшăнусем<ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.britannica.com/science/pregnancy|title=Pregnancy|author=Huffman, John W.|website=Encyclopedia Britannica|date=2020-02-07|access-date=2022-08-08|archive-date=2022-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220808142031/https://www.britannica.com/science/pregnancy|url-status=live}}</ref>. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == <!-- Добавляйте ссылки только на ВОЗ, или рецензируемые журналы, все остальное будет удалено! Википедия — не каталог ссылок, и не площадка для рекламы. --> * {{Cite web |url=https://www.nhs.uk/pregnancy/ |title=Pregnancy |lang=en |website=[[Национальная служба здравоохранения Великобритании|nhs.uk]] |date=2020-12-08 |access-date=2023-10-02}} {{Навигаци}} {{Внешние ссылки}} {{Йывăр çын}} {{Акушерла патологи}} [[Категори:Йывăр çын| ]] [[Категори:Ача çуратасси]] fzxs4vtggfsx435nmv0iv834x75k0np 0 129771 873059 2026-04-20T08:16:35Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:Mauch Twins.jpg|thumb|Mauch Twins]] {{Пĕлтерĕшсем|Йĕкĕрешсем (пĕлтерĕшсем)}} {{Пĕлтерĕшсем}} '''Йĕкĕреш''', кун пеккисем виççĕн таан пулсан, виççĕлеш теме пулать. == Литература == * {{ВТ-ЭСБЕ|Близнецы|[[Книпович, Николай Михайлович|Книпович Н. М.]]}} == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем...» 873059 wikitext text/x-wiki [[File:Mauch Twins.jpg|thumb|Mauch Twins]] {{Пĕлтерĕшсем|Йĕкĕрешсем (пĕлтерĕшсем)}} {{Пĕлтерĕшсем}} '''Йĕкĕреш''', кун пеккисем виççĕн таан пулсан, виççĕлеш теме пулать. == Литература == * {{ВТ-ЭСБЕ|Близнецы|[[Книпович, Николай Михайлович|Книпович Н. М.]]}} == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} {{Внешние ссылки}} [[Категори:Йĕкĕреш| ]] [[Категори:Йĕкĕрешсем]] [[Категори:Эмбриологи]] [[Категори:Этем Биологийĕ]] hqzonvmd2f6p6bcjlcf8tvqj74fdmxk 0 129772 873064 2026-04-20T09:54:26Z Ellodanis5 17302 Ҫӗнӗ страница: «[[File:Бассейн УлГПУ.jpg|thumb|Пластов бульварĕ (Чĕмпĕр). УлГПУ бассейнĕ. Ку тĕлтен çурсĕрелле — Чĕмпĕр хулашĕ]] '''Чĕмпĕр хулашĕ'''<ref>ВИСКАЛИН, А. В. [https://uokm.ru/docs/science_activity/Kraeved_vip_21.pdf СИМБИРСКОЕ/СТАРОЕ ТАТАРСКОЕ ГОРОДИЩЕ И ЕГО МЕСТО СРЕДИ СРЕДНЕВЕКОВЫХ ДРЕВНОСТЕЙ...» 873064 wikitext text/x-wiki [[File:Бассейн УлГПУ.jpg|thumb|Пластов бульварĕ (Чĕмпĕр). УлГПУ бассейнĕ. Ку тĕлтен çурсĕрелле — Чĕмпĕр хулашĕ]] '''Чĕмпĕр хулашĕ'''<ref>ВИСКАЛИН, А. В. [https://uokm.ru/docs/science_activity/Kraeved_vip_21.pdf СИМБИРСКОЕ/СТАРОЕ ТАТАРСКОЕ ГОРОДИЩЕ И ЕГО МЕСТО СРЕДИ СРЕДНЕВЕКОВЫХ ДРЕВНОСТЕЙ УЛЬЯНОВСКА. С.5-18] // Краеведческие записки. Материалы Межрегиональной научной конференции «История и современность Среднего Поволжья». Вып. 21. – Ульяновск: Издательство «Корпорация технологий продвижения», 2023. – 264 с</ref>, хальхи [[Чĕмпĕр]] хулин территорийĕнче вырнаçнă [[хулаш]]. Ку хулашăн тепер ят та пур — ''Кивĕ тутар хулашĕ''. Çавăн пекех, Чĕмпĕр хулин территорийĕнче, юнашарах, ''Кăрмăш хулашĕ'' пулнине те палăртмалла. == Вуламаалли == * Вискалин А. В. Предыстория Симбирска: проблемы и гипотезы // Симбирск в истории и культуре России 1648–1998. Материалы юбилейной научной конференции. Посвященной 350-летию основания русского города-крепости. Вып. 1. – Ульяновск, 2003. – С. 5–11 * Вискалин А. В. Вехи предыстории Симбирска – Ульяновска // Город-страж на рубеже России: 360 лет Симбирску–Ульяновску. – Ульяновск, 2008. * Гисматулин М. Р. Находки эпохи средневековья из центральной части Ульяновска (по материалам И. А. Замалетдинова) // Краеведческие записки. Вып. 14. – Ульяновск, 2008. – С. 13–20. * Губайдуллов Р. З. О локализации средневекового города Синбир (Симбер, Simberskaia gora) в центральной части города Ульяновска // Сборник материалов Всероссийской научно-практической конференции «Великий Болгар – цивилизация на Волге». – Болгар, 2020. – С. 211–220. * Замалетдинов И. А. Что было до Симбирска? // Ульяновский комсомолец. – 1986. – 31 января. * Замалетдинов И. А. И открыла история тайны свои // Ульяновская правда. – 1993. – 14 сентября. == Асăрхавсем == {{Асăрхавсем}} == Каçăсем == * Радий Губайдуллов. [https://ulpressa.ru/2021/01/16/где-стоял-средневековый-синбир-спор-и/ Где стоял средневековый Синбир? Продолжавшийся с 1871 года спор историков разрешился в пользу правобережья] — 16.01.202108:22 * [https://цаисимстар.рф/Публикации/ Вискалин А.В., Вискалина Е.Е., Корнев А.В. АРХЕОЛОГИЧЕСКИЕ ИССЛЕДОВАНИЯ ЦЕНТРА АРХЕОЛОГИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ «СИМБИРСКАЯ СТАРИНА» В УЛЬЯНОВСКОЙ И САМАРСКОЙ ОБЛАСТИ] [[Категори:Чĕмпĕр]] [[Категори:Хулашсем]] 9xbyzfmlfk09993rs22twm6em8w4myr