Википеди cvwiki https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%C4%95%D0%BF_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Медиа Ятарлă Сӳтсе явасси Хутшăнакан Хутшăнаканăн канашлу страници Википеди Википеди сӳтсе явмалли Ӳкерчĕк Ӳкерчĕке сӳтсе явмалли MediaWiki MediaWiki сӳтсе явмалли Шаблон Шаблона сӳтсе явмалли Пулăшу Пулăшăва сӳтсе явмалли Категори Категорине сӳтсе явмалли TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 7269 876733 871941 2026-08-18T12:03:55Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876733 wikitext text/x-wiki {{Пĕлтерĕшсем|Нарспи (пĕлтерĕшсем)}} {{Литература хайлавĕ |Ячĕ=Нарспи |Тăван ячĕ = Нарспи |Ӳкерчĕк = Chuvash Anthology (1908).jpg |Ӳкерчĕке алпусни = ''Чăваш литературин антологийĕ (1908). Унта "Нарспи" поэма чи малтанхи хут пичетленсе тухнă''. |Жанр = поэма |Автор = [[Иванов Константин Васильевич|Пăртта Кĕçтентинĕ]] |Тăван чĕлхи = чăваш |Хайланă = [[1907]]-[[1908]] |Пичетленĕ = [[1908]] |Уйрăм кăларăм = |Куçару = вырăс (6 тăлмач), пăлхар, тутар, пушкăрт, украин, турккă, азербайджан, нимĕç, акăлчан, венгр, якут, мари, удмурт, франс, эсперанто чĕлхисене куçарнă |Викивулавăш-текст= }} '''«Нарспи»''', — чăваш литературин классикĕ [[Иванов Константин Васильевич]] сăвăç хайланă, нумай чĕлхене куçарнă чаплă поэма. == Поэмăн кунçулĕ == == Поэмăна ытти чĕлхесене куçарни == === Вырăсла куçарусем<ref>Павлов Н.С. Русские переводы поэмы «Нарспи» Константина Иванова // Ученые записки / Науч.-исслед. ин-т яз., лит., истории и экономики при Совете министров Чуваш. АССР. – Чебоксары, 1968. – Вып. 27. – С. 309.</ref><ref name="ДЛ"/> === Поэмăна А.Петтоки<ref>Иванов К.В. Нарспи: поэма / вольный пер. с чуваш. А. Петтоки; под ред. В. Казина. – М.: Худож. лит., 1937. – 141 с. </ref><ref name="ДЛ">Г.А. Дегтярёв, И.П. Лукина. О ПЕРВОМ РУССКОМ ПЕРЕВОДЕ ШЕДЕВРА ЧУВАШСКОЙ КЛАССИКИ – ПОЭМЫ «НАРСПИ». // [https://www.kazanscience.ru/ru/sbornik Казанская наука №1 2026.] с. 223-227.</ref><ref>Питернова В. Первый переводчик «Нарспи» // Республика. – 2000. – 24 ноября. </ref>, А.Жаров<ref>Иванов К.В. Нарспи: поэма / пер. с чуваш. А. Жарова; под. ред. В. Казина. – М.: Худож. лит., 1940. – 95 с.</ref>, Б.Иринин<ref>Иванов К.В. Нарспи: поэма / пер. с чуваш. Б. Иринина; под ред. А. Твардовского. – М.: Гослитиздат, 1950. – 91 с.</ref>, В.Паймен<ref>Иванов К.В. Нарспи: поэма / пер. с чуваш. В. Паймена. – Куйбышев: Куйбышев. кн. издво, 1958. – 82 с</ref>, П.Хусанкай<ref>Иванов К.В. Нарспи: поэма / пер. с чуваш. П. Хузангая. – Чебоксары: Чувашкнигоиздат, 1968. – 112 с.</ref>, А.Смолин<ref>Иванов К.В. Нарспи: поэма / пер. с чуваш. А. Смолина. – Чебоксары: Чуваш. гос. ин-т гуманит. наук, 2001. – 127 с.</ref> вырăсла куçарнă. Геннадий Дегтярёв тата Ирина Лукина хальхи вăхăт тĕлне «Нарспи» поэмăн вырăсла тулли куçарăвĕсем пĕр теçетке таран пулĕ тесе шутлаççĕ<ref name="ДЛ"/>. Чăн та, вĕсене пĕтĕмпех асăнса тухни çук-ха. Хăшпĕрисем çумкуçаруçă пулса хутшăнмаа пултарнă<ref>Иванов К.В. «Нарспи»[пер. с чуваш. А. Петтоки, литературная обработка '''Б. Пильника'''] // Натиск (г. Горький). - 1935.-№8-9.-С. 19-44. </ref>. Ĕнтĕ ку шута Интернетри хăшпĕр япаласем те кĕреççĕ пулмалла<ref>[https://stihi.ru/2023/11/16/1106 Нарспи все 76 куплетов. Владимир Мурзабаев] — (Написано по мотивам одноименной поэмы К.В.Иванова) — Стихи.ру.</ref>. Хашĕсем тата архивсенче пулма пултараççĕ. === «Нарспи» поэмăн пăлхар хайлавĕ === Пăлхар чĕлхине поэмăна П. Хусанкай (чăваш чĕлхинчен), Н. Марангозов (вырăс чĕлхинчен). Кĕнекене Софире, ДКМС ТК «Народна младеж» издательствинче 1961 çулта çутта кăларнă. === Пушкăртсем "Нарспи"пе тăван чĕлхепе паллашаççĕ === Поэмăна Ĕпхӳре иккĕ хутчен кăларнă: Пушкăртпартиздатĕнче (1941 çулта), Пушкăрт кĕнеке издательствинче (1960 çулта). === Поэмăна тутарла кăларни<ref>.Галимуллин Ф.Г. ”Нарспи”, которая прославила чуваш: восемьдесять лет переводу на татарский язык поэмы К. Иванова “Нарспи” / Национальные литературы в контексте культурной интеграции. Сборник статей Международного круглого стола. 9 июня 2021 г. Г. Казань. (Мәдәни якынаю шартларында милли әдәбиятлар. Халыкара түгәрәк өстәл. Мәкаләләр җыентыгы.Казан. 9 июнь.2021. – Казан: ИЯЛИ, 2021. – С. 83-87.</ref> === * Иванов, К. В. Нарспи : поэма / К. Иванов ; пер. с чув. Ш. Мадарриса ; фот. Н. Карпова. - Казань : Татгосиздат, [[1941]]. - 88 с. – На татарском яз. * Иванов, К. В. Нарспи : поэма / К. В. Иванов ; [https://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/kkni_0_0001234.pdf пер. Ш. Мударрис ; [предисл. Х. Камалова].] - Казань : Татарское книжное издательство, [[1958]]. - 81 с. : портр. - На татарском яз. (Иванов, К. [https://psv4.userapi.com/s/v1/d/LmHs9inveVnbXU5NKQ1z1g45MuyD5LCuGhbSifIIPK_zRB4ZWVGU3JV4aX9JzioI9pdDKi6dOndFWvzCCPC3rvqMdodjagU3hAG-SRrCFWWjAvM0/K_Ivanov_Narspi.pdf Нарспи : Поэма / Кереш сүз язучы Х.Камалов;Ш.Мөдәррис тәрҗ. — 2-нче басма,төзәт.] — Казан : Татар.кит.нәшр., 1958 .— 82 б.). === Поэма Мари республикинче === К. Ивановăн поэми мари чĕлхинче Мари кĕнеке издательстви 1958 çулта кăларать. === Удмурт çĕрĕнче === А. Афанасьева, М. Можгина, "Нарспипе Сетнер удмуртла калаçма пуçларĕç. Удмурт кĕнеке издательстви, Ижевск, 1962. — 92 с. === «Нарспи» хункăрсен çĕрĕнче === Ivanov Konstantin. Narszpi, szep leany / Konstantin Ivanov; [пер. А. Беде]. — Eger, 1977. === «Нарспи» акăлчанла === Пĕрремĕш хут 1908 çулта чăвашла кун çути курнă «Нарспи» поэма авторĕ 100 çул тултарнă тĕле (1990 çулта) акăлчан чĕлхине кĕрет. === «Нарспи» нимĕç культуринче<ref>[http://www.gap.archives21.ru/default.aspx?page=./3698/4994/5179 ПОЭМА «НАРСПИ» НА НЕМЕЦКОМ ЯЗЫКЕ]</ref> === Поэму «Нарспи» на немецкий язык художественно переложил профессор Чувашского государственного университета им. И. Н. Ульянова доктор педагогических наук В. А. Иванов в 1990 году, к 100-летию со дня рождения К. В. Иванова. == Итал чĕлхи çине куçарнă "Нарспи" == 2013 çулта итал чĕлхи çине куçарнă "Нарспи" поэма кун курать. Gabriele Tecchiato, Materiali per una nuova Antologia Ciuvascia. I. Kĕśtentinĕ V. Ivanov-Părtta (1890-1915), Narspi. В: Le spigolature dell'Onagro, Matteo Compareti - Rudy Favaro (eds.), Venezia, 2013, pp.&nbsp;111–171. === «Нарспи» эсперанто чĕлхинче === === Поэмăн якут версийĕ === В [[1990]]-мĕш çулта, поэма авторĕ 100 çул тултарнă тĕле, "Нарспи" якут чĕлхипе кун çути курнă. === Украинсем «Нарспи» поэмăпа паллашаççĕ === === «Нарспи» францилле === === Азербайджансем «Нарспие» вулаççĕ === * Иванов К. "Нарспи", поэма, Баку, Азербайджанское издательство детской и юношеской литературы, 1962. — 65 с. — азерб. === Поэмăна турккăлла куçарни === [[2007]] çулта [[Турци]]ре, Турккăсен Лингвистика ушкăнĕ (Türk Dil Kurumu) К. Иванов çырнă «Нарспи» поэмине [[турккă чĕлхи|турккă]] тата [[чăваш чĕлхи]]пе пичетлесе кăларнă. [[Турккă чĕлхи]]не куçараканĕ, ăнлантараканĕ — [[Эмине Йылмаз]], тюрколог, [[чăваш чĕлхи]] ăсчахĕ, [[Хаджетеппе Университечĕ]]н ([[Анкара]]) профессорĕ. Кĕнекере турккăлла çырнипе пĕрле чăваш оригиналне икĕ [[орфографи]]пе, [[кириллица|кириллицăпа]] тата [[латиница|латиницăпа]] вырнаçтарнă. == Хайлавăн тытăмĕ == Поэма 14 пайран тытăнса тăрать. Тăватйĕркелĕхсем пилĕкшерĕн хăйне майлă блоксене пĕрлешнĕ. Çав блоксене тахçан [[Горский Семён Петрович|С.П.Горский]] "Иванов çаври" ("ивановская строфа") теме сĕннĕ пулнă. Н.И.Иванов ăна "Нарспи" сăвви тет.<ref>Иванов Н. И. Чăваш сăвви. Ш., 1977—123 с. — 8 С(ЧУВ) И 20.</ref> Çавăн пек хăшпĕр блоксенче йĕркесен шучĕ çитмест, урăхла каласан, çирĕмрен каярах. Ун пек [[минус-мел|"минус-йĕркесене"]]<ref>Е. К. СОБОЛЕВСКАЯ (Украина). (К ВОПРОСАМ МЕТАФИЗИКИ СТИХА). МИНУС-СТИХ, ЕГО ПРИРОДА И ОНТОЛОГИЧЕСКИЕ ОСНОВАНИЯ // Москва: Портал "О литературе", LITERARY.RU. Дата обновления: 24 ноября 2007. URL: http://www.literary.ru/literary.ru/readme.php?subaction=showfull&id=1195911403&archive1195938592 (дата обращения: 05.02.2016).</ref> çырура пăнчăлăхсемпе палăртса хайхи блоксене туллилетме май пур.<ref>«Нарспие» мӗнле пичетлемелле? [Текст] : ["Нарспи" позмӑна ҫӗнӗрен пичетлесси ҫинчен] / Элли Илле // Хыпар. — 2005. — 1 пуш. — (Литературӑпа ӳнер кӑларӑмӗ ; № 1 ; с. 2 уйр. паг.)</ref> [[Çеçпĕл Мишши]]ччен [[чăваш чĕлхи]]нче [[сăмах]]сенчи [[пусăм]]сен çирĕп йĕркесем пулман. Çавăнпа та [[поэма|поэмăна]] [[силлабика]] виçипе çырнă теме тивет. Анчах та паянхи чĕлхере пусăмăн çирĕп йĕркисем пур. Поэмăна сасăпа [[Илемлĕ вулав|вуланă]] чухне çавсене кашниех шута илет. Çак саманта асра тытсан паянхи тăрăмра поэмăн виçине изосиллабизмлă [[дольник]] теме май пур. Кашни йĕркере — çичшер [[сыпăк]].<ref>Илле, Элли. Сӑвӑ теорийӗн никӗсӗсем [Текст] : Çеҫпӗл Мишшин 100 ҫулхи юбилейӗ ҫитнӗ май - аслӗ поэта хисеп туса: [Сӑвӑ системи ҫин.] / Элли Илле // Ҫамрӑксен хаҫачӗ. - 1999. - 20 ҫурла - 3 авӑн (№ 31-32). - С. 10</ref> Хушăран-хушă [[логаэд]]ла йĕркесем те тĕл пулаççĕ. Поэмăна [[Састаш|рифмăланин]] уйрăмлăхĕсем те кăсăклă. Юнашар, урлă, ытам тата ытти састашсем "тĕлли-паллисĕр" черетленеççĕ. === Сăнарсем === * Нарспи * Сетнер — Нарспин савни * Тăхтаман — Нарспи упăшки * Михетер — Нарспи ашшĕ * Михетер карчăкĕ (ячĕ паллă мар) — Нарспи амăшĕ. == Поэмăн сцена çинчи пурнăçĕ<ref>[http://www.chnm.ru/news/?id=539 Поэма «Нарспи» на сценах чувашских театров] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923202933/http://www.chnm.ru/news/?id=539 |date=2015-09-23 }}</ref> == {{main|Нарспи поэмăн сцена çинчи пурнăçĕ}} Чăваш театрĕсенче К. В. Ивановăн «Нарспи» поэмине çиччĕ хут лартнă: 1922, 1940, 1944, 1948, 1959,1979, 1989 çулсенче. 1979 -1989 çулсенче ăна кашни çулах лартнă. ''Нарспи'' сăнарне тĕрлĕ вăхăтра Ольга Ырсем, Вера Кузьмина, Валентина Иванова, Нина Григорьева, Светлана Михайлова, Таисия Ерусланова, Рона Ананьева, Анфиса Долгова сцена çинче кăтартнă. === «Нарспи» опера<ref>[http://opera21.ru/page.php?id=201 Опера «Нарспи»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160811031820/http://opera21.ru/page.php?id=201 |date=2016-08-11 }}</ref> === {{main|Нарспи (опера)}} «Нарспи» поэма драматургсене çеç мар, чылай композитора хăй патне илĕртнĕ, поэма сюжетне Иосиф Пустыльник (либретто авторĕсем - Иоаким Максимов-Кошкинский тата Пётр Градов) тата Владимир Иванишин ленинград композиторĕсем (либретто авторĕ - Петĕр Хусанкай) [[1940]] çулта опера картине кĕртнĕ. «Нарспи» опера спектакльне (либретто, мусăкĕ Григорий Хирпӳн) Чăваш патшалăх оперăпа балет театрĕн сцени çинче 1967 çулта театăра йĕркелесе янă [[Марков Борис Семёнович|Борис Марков]] кăтартнă. «Нарспи» — чăваш оперин хăйне евĕр тĕслĕхĕ. Çав спектакăлех, кăшт улăштарнăскер, халĕ те театрта, Тамара Чумакова ([[1967]] çулта вăл Нарспи партине юрланă) тăрăшнипе, пурăнать. === «Нарспи» мюзикл === {{main|Нарспи (мюзикл)}} '''«Нарспи»''' — 2008 çулхи пуш уйăхĕн 20-21-мĕшĕсенче Шупашкарта Филармони сцени çинче кăтартнă мюзикл. Пĕрремĕш чăваш мюзиклĕ шутланать. Мусăыкне [[Казаков Николай Нилович|Николай Казаков]] композитор хайланă. Либреттăна [[Чиндыков Борис Борисович|Борис Чиндыков]] хатĕрленĕ. Тĕп сăнарĕсене Наталья Ильц (Нарспи) тата Александр Васильев (Сетнер) вылянă. == Çыравçăсем поэма пирки == '''Ангел Тодоров, пăлхар çыравçи''':{{Цитата пуçламăшĕ}}''…«Нарспи» поэма пичетрен тухнине чăваш литературин тусĕсем - пăлхар çыравçисем - мăн савăнăçпа кĕтсе илчĕç''{{Цитата вĕçĕ}} Литература тишкерӳçи Иван Сестримский (Болгари): <blockquote>{{oq|ru|''Поэма обладает замечательными художественными достоинствами, которые обеспечивают ее прочный успех и долгую жизнь'',}}</blockquote> <small><Куçару: Поэма, хăйĕн илемлĕхле чыслăхĕсене кура, çирĕп ăнăçлăх тата вăрăм кунçул çĕнтерсе илнĕ.></small> '''Мустай Карим, Пушкăртстан халăх сăвăçĕ:'''{{Цитата пуçламăшĕ}}''{{oq|ru|Я никогда не перестану удивляться и поражаться чудом, имя которому Константин Иванов. О нём я сужу не только по его широкой славе, а по свету, звучанию, аромату, по сути каждой его поэтической строки. Ибо как сопереводчик «Нарспи»—на башкирский язык я испытывал неописуемый праздник в себе от прикосновения к этому шедевру, от причастности к нему. В Иванове я вижу высшее проявление раскованного творящего духа нации. Он дал беспредельную свободу чувашскому слову и долговечную жизнь ему. Это был неповторимый взлёт''}}{{Цитата вĕçĕ}} <small><Куçару: Эп "Константин Иванов" ятлă тĕлĕнтермĕшрен нихçан та хăпартланма пăрахас çук. Ун анлă мухтавне кура кăна мар, кашни позилле йĕркен çутăлахне, янравне, шăршине туйса та çапла калатăп. Мĕншĕн тесен "Нарспин" пушкăртла çумкуçарăвçи пулса çак шедевр çумне сĕртĕнтĕм, хама уяври пек туйрăм унпа çывăх пулса. Ивановра эп пултаракан наци ăç-хакăлĕн чи çÿллĕ шайĕн палăрăмне куратăп. Вăл чăваш сăмахне виçесĕр ирĕклĕх тата вăрăм кунçул панă. Ку — нихçан манăçми вĕçев пулнă.></small> == Вуламалли == * Константин Иванов, «Сочинения», Шупашкар, 1990, ISBN 5-7670-0331-9. * Константин Иванов, «Нарспи», Шупашкар, 1985. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} ==Каçăсем== * [https://wikisource.org/wiki/%C2%AB%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BF%D0%B8%C2%BB_%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0 Викитека: «Нарспи» поэма] * [http://chuvash.org/e/d09dd0b0d180d181d0bfd0b82028d0bfd0bed18dd0bcd0b029 «Нарспи» поэми] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./299/2899/423466/535891 ПОЭМЕ "НАРСПИ" - 100 ЛЕТ] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./299/2899/423466/450893/451150 О поэме "Нарспи" К.Иванова] * [http://ru.wikisource.org/wiki/Нарспи._Преступление_Нарспи_(Константин_Иванов) Нарспи (поэма, Хуcанкай куçарни)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130524035421/http://ru.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BF%D0%B8._%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BF%D0%B8_(%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2) |date=2013-05-24 }} * [http://www.gap.archives21.ru/default.aspx?page=./3698/4994 Поэме «Нарспи» — 100 лет]</ref> * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./299/2899/759080/836576/836672/836808 Поэма «Нарспи» на разных языках] * [http://ru.wikisource.org/wiki/Нарспи._Преступление_Нарспи_(Константин_Иванов) Нарспи (поэма, в переводе Хузангая)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130524035421/http://ru.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BF%D0%B8._%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BF%D0%B8_(%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2) |date=2013-05-24 }} * [http://elibrary.udsu.ru/xmlui/bitstream/handle/123456789/3693/83_1.pdf?sequence=1 СОВРЕМЕННАЯ НАРСПИАНА: ИТОГИ И ПЕРСПЕКТИВЫ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170811210235/http://elibrary.udsu.ru/xmlui/bitstream/handle/123456789/3693/83_1.pdf?sequence=1 |date=2017-08-11 }} * [http://21.unise.ru/news/2/32284 Сергей Фишер: «В оперу „Нарспи“ можно смотреться как в зеркало и видеть неискажённое отражение многовековой истории народа»]{{Ĕçлемен каçă|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://ubasi.livejournal.com/166206.html?view=179006#t179006. Чувашия: ПОЭМА "НАРСПИ" НА АНГЛИЙСКОМ (пер. Вл. Шашкова)] * [http://chuvash.org/news/8218.html «Музыкӑри Нарспианӑна» йыхравлаҫҫӗ] * [http://chuvash.org/news/13389.html «Нарспи» аудиокӗнеке шорт-листа кӗнӗ] * [https://chuvash.org/content/4895-Чувашский%20сакральный%20мир%3A%20«Тысячи%20и%20одна%20тайна%20«Нарспи»%20%28Выпуск%206%29.html Станислав Убасси: Чувашский сакральный мир: «Тысячи и одна тайна «Нарспи» (Выпуск 6)]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Константин Иванов}} [[Категори:Нарспи]] [[Категори:Чăваш литератури]] [[Категори:Паллă чăваш поэмисем]] [[Категори:Константин Иванов]] alakxf440n8sz8mi9fclvic9imsk4rv 0 11071 876767 574480 2026-08-18T20:26:03Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 876767 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 8ovxpi1s352ya9m7vof31bi44g9d4pc 0 14361 876759 667194 2026-08-18T18:51:54Z Smartyfarty111 23157 876759 wikitext text/x-wiki '''Сингармонизм''' ''('''Сасăен килĕшĕвĕ''')'' — текен питех те хăйне евĕрлĕ пулăма тĕпчевçĕсем тахçанах, тюркологипе алтаистика малтанхи утăмĕсем тума пуçласассăнах асăрханă. Чăваш чĕлхи пĕлĕвĕнче ку пулăм пирки пуçласа Н.И. Золотницкий сăмах хускатнă. Н.И. Ашмарин, В.Г. Егоров, В.И. Котлеев чĕлхеçĕсем ку ыйтăва самаях анлăн та тарăннăн тишкернĕ, ăслăлăхра сингармонизма чăваш фонетикин тĕп законĕ тесе хакласси йăлана кĕнĕ. Тĕрлĕ тĕпчев ĕçĕнче паян кунчченех «сингармонизм», «уçă сасăсен килĕшĕвĕ», «хупă сасăсен килĕшĕвĕ», «сыпăк сингармонизмĕ» терминсемпе усă кураççĕ. Сингармонизма пула сыпăкри уçă сасăсемпе хупă сасăсем пĕр-пĕринпе хытăлăхпа çемçелĕх тĕлĕшĕнчен килĕшсе тăраççĕ. Сыпăкри сасăсем е пурте хыттисем, е пурте çемçисем пулаççĕ. [[Категори:Фонетика]] 1ldd5im53qcy1d6fkp53dacilnfd67g 0 16062 876773 675206 2026-08-18T20:27:03Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Чӑваш Автономиллӗ Социализмлӑ Совет Республики]] 876773 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Чӑваш Автономиллӗ Социализмлӑ Совет Республики]] dfoqtxxt0n4z4f84w7u72irqj0mievm 0 20541 876769 675207 2026-08-18T20:26:23Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Чӑваш Автономиллӗ Социализмлӑ Совет Республики]] 876769 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Чӑваш Автономиллӗ Социализмлӑ Совет Республики]] dfoqtxxt0n4z4f84w7u72irqj0mievm 0 23131 876770 675208 2026-08-18T20:26:33Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Чӑваш Автономиллӗ Социализмлӑ Совет Республики]] 876770 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Чӑваш Автономиллӗ Социализмлӑ Совет Республики]] dfoqtxxt0n4z4f84w7u72irqj0mievm 0 24681 876768 574481 2026-08-18T20:26:13Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 876768 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 8ovxpi1s352ya9m7vof31bi44g9d4pc 0 25365 876758 767937 2026-08-18T17:48:49Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876758 wikitext text/x-wiki {|align=right |{{Çапăçу карточки |Çапăçу ячĕ = Ржев çапăçăвĕ (1942–1943) |Кампани = |Сăрăллă схема = background:#ffccaa;color:#000000 |Ӳкерчĕк = | Пуçелĕк= |Хирĕçӳ = [[Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи]],<br />[[Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи]] |Вăхăт = [[1942]] çулхи [[кăрлач, 8]]<ref> [[1941]] çулхи [[юпа, 14]] Ржева нимĕç çарĕсем йышăннă. Хăшпĕр тĕпчевçĕсем çак вăхăта Ржев районĕнчи çапăçусен пуçламăшĕ теççĕ.</ref> — [[1943]] çулхи [[пуш, 31]]<ref>Ржев хулине совет çарĕсем [[1943]] çулхи [[пуш, 3]] ирĕке кăларнă.</ref> |Вырăн = [[Ржев]], [[СССР]] |Пĕтĕмлетӳ = Икĕ енчен те хăвата пĕтерекен çапăçусем <br />СССР çĕнтерĕвĕ |Ен1 = {{СССР ялавĕ|23px}} [[СССР]] |Ен2 = {{Виççĕмĕш райх ялавĕ|23px}} [[Виççĕмĕш райх|Германи]] |Командир1 = {{СССР ялавĕ|22px}} [[Жуков Георгий Константинович|Г. К. Жуков]]<br /> {{СССР ялавĕ|22px}} [[Конев Иван Степанович|И. С. Конев]]<br />{{СССР ялавĕ|22px}} [[Пуркаев Максим Алексеевич|М. А. Пуркаев]]<br />{{СССР ялавĕ|22px}} [[Ефремов Михаил Григорьевич|М. Г. Ефремов]] <br />{{СССР ялавĕ|22px}} [[Соколовский Василий Данилович|В. Д. Соколовский]] |Командир2 = {{Виççĕмĕш райх ялавĕ|22px}} [[Клюге Гюнтер фон|Г. фон Клюге]]<br /> {{Виççĕмĕш райх ялавĕ|22px}} [[Модель Вальтер|В. Модель]] |Вăйсем1 = |Вăйсем2 = |Çухатусем1 = Официаллă совет хыпарĕсемпе — 433 пин çын вилнĕ, пĕтĕмĕшле çухатусем — более 1,5 млн çын.<ref>[http://rutube.ru/tracks/1565452.html «Ржев. Неизвестная битва Георгия Жукова»] документалă фильм. — [[НТВ]], 2009.</ref> |Çухатусем2 = }} |- |{{Ржев çапăçăвĕ}} |- |{{Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи}} |} {{Кĕртни |Пуçелĕк = [[Я убит подо Ржевом]] |Танлаштарни=right |Татăлмасăр=1 |Шрифт калăпăшĕ=0.9em |Ăшлăхĕ=<poem> Я убит подо Ржевом, В безымянном болоте, В пятой роте, на левом, При жестоком налёте. Я не слышал разрыва, Я не видел той вспышки, – Точно в пропасть с обрыва – И ни дна ни покрышки. … Летом, в сорок втором, Я зарыт без могилы. …</poem> |Алпусни=[[Твардовский Александр Трифонович|Твардовский А. Т.]][http://lib.ru/POEZIQ/TWARDOWSKIJ/rzhev.txt] }} '''[[Ржев]] çапăçăвĕ''' — 2004 çултанпа йышăннă ăнлав<ref>[[Большая российская энциклопедия]].М, изд. «Российская энциклопедия». Çак энциклопедире Ржевшăн çапăçнă ĕçсене кăтартнă, анчах та «Ржев çапăçăвĕ» термин çук</ref>, унăн шутне [[Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи]]нче [[Хĕвел анăç фрончĕ (Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи)|Хĕвел анăç]] тата [[Калинин фрончĕ|Калинин]] фрончĕсен çарĕсем [[«Центр» çарĕсен ушкăнĕ]] хирĕçле Ржев-Сычёвка-Вязьма тĕлĕнче 1942 çулхи кăрлачăн 8-мĕшĕнче пуçласа 1943 çулхи пушăн 31-мĕшĕччен ирттернĕ уйрăм 4 тапăну операцине кĕртнĕ. Çакна асра тытмалла: операцисем Ржев тĕлĕнчи пĕрлехи тапăну пайĕсем пулман, вĕсене кашнине хăйне май йеркеленĕ, хушшинчи тăхтавсем уйăх çурăран виççе уйăха çити тăсăлнă. Тĕслĕхрен, Ржев-Вязьма операцине çаплах Ржев çапăçăвĕ шутне мар, [[Мускав çапăçăвĕ]] шутне кĕртеççĕ. == Термин пулса тухни == «Ржев çапăçăвĕ» термина [[Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи]]н историографине раççей историкĕсен — [[Герасимова Светлана Александровна|С. А. Герасимовăн]], О. Кондратьевăн тата ур. ĕçĕсенче кĕртнĕ. Официаллă совет тата раççей историографинче 1942—1943 çулхи ржев мăкăрăлчăкĕнчи кĕрешӳсене кашни хăй майлĕ совет тапăну операци пек асăннă.<ref>{{кĕнеке |автор = [[Герасимова Светлана Александровна|Герасимова С.А.]] |пай = |пуçелĕк = Ржевская бойня. Потерянная победа Жукова |тăван ят = |каçă = |яваплă = |кăларăм = |вырăн = {{М}} |издательство = Яуза, Эксмо |çул = 2009 |том = |страница = 5 |страницăсем = 320 |сери = |isbn = 978-5-699-35203-6 |тираж = 4000 }}</ref> Совет салтакĕн астăвĕмĕнче ржев мăкăрăлчăкĕ, «ржев пĕкки», «ржев ашваклавĕ», «прорва» ятпа юлать. Ржев таврашĕнчи ялсенче «Ржев патне хăваланă» сăмах çаврăнăшĕ пур. Çаплах нимĕçсен вăрçă ветеранĕсем халĕ те «Ржев таврашĕнчи» çапăçусене çӳçенсе асилеççĕ.<ref>{{кĕнеке |автор = [[Герасимова Светлана Александровна|Герасимова С.А.]] |пай = |пуçелĕк = Ржевская бойня. Потерянная победа Жукова |тăван ят = |каçă = |яваплă = |кăларăм = |вырăн = {{М}} |издательство = Яуза, Эксмо |çул = 2009 |том = |страница = 247—248 |страницăсем = 320 |сери = |isbn = 978-5-699-35203-6 |тираж = 4000 }}</ref> == Ржев çапăçăвĕн тапхăрĕсем == Совет çарĕсен ржев мăкăрăлчăкĕн районĕнчи тапăну операцисенче пĕрлехи тĕллĕ ĕçсем пулнă: нимĕçсен [[«Центр» çарĕсен ушкăнĕ]]н тĕп вăйĕсене [[Ржев]]—[[Вязьма]] патĕнче аркатса, Ржев, [[Сычёвка]], Вязьма тата урăх хуласене ирĕке кăалрмалла, çакăнпа вара ржев мăкарăлчăкне пĕтермелле. Чылай вăхăт тăршшĕ, 15 уйăх, совет çарĕсем 8 уйăх пынă пĕрин хыççăн теприне тăваттă пысăк тапăну операцине ирттернĕ. Нимĕç енĕ çав вăхăтра [[Иккĕмĕш Тĕнче вăрçин Хĕвел тухăç фрончĕн вăрçă театрĕ|Хĕвел тухăç фрончĕн]] варринчи стратеги енчен тупăшлă плацдарма тытса тăма тăрăшнă.<ref>{{кĕнеке |автор = [[Герасимова Светлана Александровна|Герасимова С.А.]] |пай = |пуçелĕк = Ржевская бойня. Потерянная победа Жукова |тăван ят = |каçă = |яваплă = |кăларăм = |вырăн = {{М}} |издательство = Яуза, Эксмо |çул = 2009 |том = |страница = 219—228 |страницăсем = 320 |сери = |isbn = 978-5-699-35203-6 |тираж = 4000 }} </ref> === Совет çарĕсен операцисем === # [[Ржев-Вязьма операцийĕ (1942)|Ржев-Вязьма стратегиллĕ тапăну операцийĕ]] [[Калинин фрончĕ|Калинин]] тата [[Хĕвел анăç фрончĕ (Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи)|Хĕвел анăç]] фрончĕсем {{0}} — {{0}}[[кăрлач, 8|8.01]]−[[ака, 20|20.04]].[[1942]] #: [[Хĕвел анăç фрончĕ (Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи)|Хĕвел анăç]] фронтăн Белов генерал ертсе пынă çар ушкăнĕн хӳтĕлев операцийĕ — çу-çĕртме, 1942 #: [[Калинин фрончĕ|Калинин]] фронт çарĕсен Белого хула патĕнчи [[Холм-Жирковская хӳтĕлев операцийĕ|Çарсен хӳтĕлев операцийĕ]] — утăн 2—27-мĕшĕсем, 1942 # [[Хĕвел анăç фрончĕ (Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи)|Хĕвел анăç]] тата [[Калинин фрончĕ|Калинин]] фронт çарĕсен [[Пĕрремĕш Ржев-Сычёвка операцийĕ|Пĕрремĕш Ржев-Сычёвка (Гжатск) тапăну операцийĕ]] — [[утă, 30|30.07]]−{{0}}[[юпа, 1|1.10]].[[1942]] (урăх хыпарпа — 1942 çулхи авăнăн 30мĕшĕччен) # [[Хĕвел анăç фрончĕ (Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи)|Хĕвел анăç]] тата [[Калинин фрончĕ|Калинин]] фронт çарĕсен [[Иккĕмĕш Ржев-Сычёва операцийĕ|Иккĕмĕш Ржев-Сычёвка тапăну операцийĕ]] («Марс») — [[чӳк, 25|25.11]]−[[раштав, 20|20.12]].[[1942]] #: Пĕр харăс: [[Калинин фрончĕ|Калинин]] фронт çарĕсен пайĕн [[Великолук операцийĕ]] — 1942 çулхи чӳкĕн 24-мĕшĕ — 1943 çулхи кăрлачăн 20-мĕшĕ. # [[Хĕвел анăç фрончĕ (Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи)|Хĕвел анăç]] тата [[Калинин фрончĕ|Калинин]] фрончĕсен [[Ржев-Вязьма операцийĕ (1943)|Ржев-Вязьма тапăну операцийĕ]] {{0}} — {{0}}[[пуш, 2|2.03]]−[[пуш, 31|31.03]].[[1943]] #: Пĕр харăс: Брянск тата Вăта фронт çарĕсен тапăнăвĕ. === Нимĕç çарĕсен операцисем === # Ржева илни — юпа, 1941. # Ржевшăн хĕллехи çапăçусем — кăрлач-нарăс, 1942. #: «Ганновер-I» тата «Ганновер-II» операцисем — çу-çĕртме, 1942. # «Зейдлиц» операци — утă, 2-12, 1942. # Ржевшăн çуллахи çапăçусем — утă вĕçĕ — юпа вари, 1942. # 9-мĕш çарĕн блокĕ таврашĕнчи хĕллехи çапăçăвĕсем — чӳк, 25 — раштав, 15, 1942. #: «Буйвол» ({{Lang-de|Büffel}}) операци — нарăс, 1943. # Пуш уйăхĕнчи ултăмĕш çапăçу, 1943. === [[Ржев-Вязьма операцийĕ (1942)]] === '''Ржев-Вязьма операцийĕ''' ([[1942]] çулхи [[кăрлач, 8]] — [[ака, 20]]) — [[Калинин фрончĕ|Калинин]] (генерал-полковник [[Конев Иван Степанович|И. С. Конев]]) тата [[Хĕвел анăç фрончĕ (Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи)|Хĕвел анăç]] (çар генералĕ [[Жуков Георгий Константинович|Г. К. Жуков]]) фрончĕсен çарĕсен, [[Çурçĕр-Хĕвел анăç фрончĕ (Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи)|Çурçĕр-Хевел анăç]] тата [[Брянск фрончĕ|Брянск]] фрончĕсем пулăшнипе ирттернĕ тапăну операцийĕ. Совет çарĕсен [[1941]]/[[1942]] хĕллехи стратегиллĕ тапăнăвĕн пайĕ шутланнă. Унăн тĕлĕ нимĕçсен [[«Центр» çарĕсен ушкăнĕ|«Центр» çарĕсен ушкăнне]] (çарпуçĕ — [[генерал-фельдмаршал]] [[Клюге Гюнтер фон|Г. фон Клюге]]) çапса аркатасси пулнă. Вĕçленмен пулсан, операци [[РÇХÇ|Хĕрлĕ Çарăн]] тапăнăвĕн паллă пайĕ шутланать. Совет çарĕсем тăшмана хĕвел анăç тĕлĕнче 80—250 çм çити тапса янă, [[Мускав облаçĕ|Мускав]] тата [[Тулă облаçĕ|Тулă]] облаçĕсене, [[Калинин облаçĕ|Калинин]] тата [[Смулен облаçĕ|Смулен]] облаçĕсен нумай районе ирĕке кăларнă. 1942 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕнчен пуçласа пушăн 30-мĕшĕччен «Центр» ушкăнĕ 330 пин ытла çынна çухатнă. Совет çарĕсем операцире, официаллă хыпарсемпе килĕшӳллĕ, 776&nbsp;889 çынна çитнĕ, вĕсенчен тавăрусăрри 272&nbsp;320, е 25,7 %<ref name="Потери_1">[http://moshkow.cherepovets.ru/cgi-bin/html-KOI.pl/MEMUARY/1939-1945/KRIWOSHEEW/poteri.txt#w06.htm-_Toc536603371/ Россия и СССР в войнах XX века: Потери вооружённых сил / Под ред. Г. Ф. Кривошеева.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090211195528/http://moshkow.cherepovets.ru/cgi-bin/html-KOI.pl/MEMUARY/1939-1945/KRIWOSHEEW/poteri.txt#w06.htm-_Toc536603371/ |date=2009-02-11 }}</ref>. === [[Пĕрремĕш Ржев-Сычёвка операцийĕ]] === Пĕрремĕш Ржев-Сычёвка операцийĕ, е '''Ржевшăн иккĕмĕш çапăçу''' ([[1942]] çулхи [[утă, 30]] — [[юпа, 1]]) — [[Калинин фрончĕ|Калинин]] ([[Конев Иван Степанович|И. С. Конев]]) тата [[Хĕвел анăç фрончĕ (Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи)|Хĕвел анăç]] ([[Жуков Георгий Константинович|Г. К. Жуков]], вăлах пĕтĕм операцине ертсе пынă) фрончĕсен çарĕсем нимĕçсен [[Ржев-Вязьма мăкăрăлчăкĕ]]нче хӳтĕленнĕ [[9-мĕш çар (Германи)|9-мĕш çарне]] (генерал-полковник [[Модель Вальтер|В. Модель]]) аркатас тĕллевпе ирттернĕ çапăçусем. Операцинчи совет çарĕсен пĕтĕмĕшле çухатăвĕсем 300&nbsp;000 яхăн çынна, е операцине хутшăннă РÇХÇ ушкăнĕсен йышĕн 60 %. 1085 яхăн танка çухатнă. [[30-мĕш çар (СССР)|30-мĕш çарăн]] Ржевшăн çапăçнă чухнехи (1942 çулхи утăн 30-мĕшĕ — юпан 1-мĕшĕ) хăйĕн çухатăвĕсем 99&nbsp;820 çынпа танлашнă<ref name="Потери_2">[https://web.archive.org/web/20060701215426/http://rshew-42.narod.ru/1rso.html/ ''С. Герасимова''. Первая Ржевско-Сычёвская наступательная операция 1942 года (çĕнĕ тишкерӳ)]</ref>. Нимĕçсем мĕн чухлĕ çухатни паллă мар. === [[Иккĕмĕш Ржев-Сычёвка операцийĕ]] === Иккĕмĕш Ржев-Сычёвка операцийĕ, е '''«Марс» операцийĕ''' ([[чӳк, 25]] — [[раштав, 20]], [[1942]] çул) — [[Калинин фрончĕ|Калинин]] ([[Пуркаев Максим Алексеевич|М. А. Пуркаев]]) тата [[Хĕвел анăç фрончĕ (Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи)|Хĕвел анăç]] ([[Конев Иван Степанович|И. С. Конев]]) фрончĕсен нимĕçсен 9-мĕш çарне аркатас тесе ирттернĕ операци. Операцие çар генералĕ [[Жуков Георгий Константинович|Г. К. Жуков]] йеркелесе пынă. Д. Гланц хыпарланипе, «Марс» операцин виçĕ эрнинче совет çарĕсен 100 пине яхăн салтакпа офицерĕ вилнĕ е пĕр хыпарсăр çухалнă тата 235 пин çын аманнă. А. С. Орлов урăх цифрăсене палăртать: тавăрусăр çухатусем 70,4 пин çынна çитнĕ, 1366 танк çуннă.<br /> Нимĕçсен енчен 40&nbsp;000 çын тата 400 танкпа штурм кĕпçи пĕтнĕ. == Ржева ирĕке кăларни == [[1943]] çулхи çулла нимĕçсен [[Модель Вальтер|В. Моделĕн]] [[9-мĕш çар (Германи)|9-мĕш çарĕ]] [[Ржев-Вязьма мăкăрăлчăкĕ|Ржев-Вязьма мăкăрăлчăкне]] хăвараççĕ. Çарсене малтанах хатĕрлесе хунă йĕре илсе каяс [[«Бюффель» операцийĕ|«Буйвол» (''Buffel'')]] операцие ирттернĕ. Нимĕç çарпуçлăхĕн тактикă енчен тирпейлĕ ĕçĕсене пула нимĕç çарĕсем хупăрлав хăрушлăхран тухма пултараççĕ («Buffel» операцие халĕ нумай патшалăхри çар училищисенче тĕрĕс ирттернĕ чакса пымалли операци тесе вĕрентеççĕ). Тапăнса пырса Хĕрлĕ Çар пушă хулана кĕрет, унта 9-мĕш çарăн арьергарчĕ кăна юлнă пулнă. Кĕçех 9-мĕш нимĕç çарĕн штабĕ Курск мăкăрăлчакĕн çурçĕр фасне ертсе пырать. [[Калинин фрончĕ|Калинин]] ([[Пуркаев Максим Алексеевич|А. М. Пуркаев]]) тата [[Хĕвел анăç фрончĕ (Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи)|Хĕвел анăç]] ([[Соколовский Василий Данилович|В. Д. Соколовский]]) фрончĕсен совет çарĕсем тăшмана хăвалама тытăнаççĕ; çакна [[Ржев-Вязьма операцийĕ (1943)|1943 çулхи Ржев-Вязьма операцийĕ]] ([[пуш, 2|2]] — [[пуш, 31]]) тенĕ. Совет çарĕсем фронт йĕррине [[Мускав]]ран татах 130—160 çм куçарнă. Официаллă хыпарсемпе, совет çарĕсем операцинче 38&nbsp;862 çынна çухатнă<ref name="Потери_4">[http://moshkow.cherepovets.ru/cgi-bin/html-KOI.pl/MEMUARY/1939-1945/KRIWOSHEEW/poteri.txt#w06.htm-_Toc536603408/ Россия и СССР в войнах XX века: Потери вооружённых сил / Под ред. Г. Ф. Кривошеева.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090211195528/http://moshkow.cherepovets.ru/cgi-bin/html-KOI.pl/MEMUARY/1939-1945/KRIWOSHEEW/poteri.txt#w06.htm-_Toc536603408/ |date=2009-02-11 }}</ref>. Ржев хулине 1943 çулхи [[пуш, 3|пушăн 3-мĕшĕнче]] Хĕвел анăç фронтăн [[30-мĕш çар (СССР)|30-мĕш çарĕ]] ирĕке кăларать. [[Пуш, 4|Пушăн 4-мĕшĕнче]] британ премьер-министрĕ [[Черчилль Уинстон|Уинстон Черчилль]] хăйĕн çырăвĕпе [[Сталин Иосиф Виссарионович|И. В. Сталина]] Ржева илнипе саламлать:<ref name="Черчилль">[http://lend-lease.by.ru/stalin/vol1/sc43_03.htm/ Строго секретное и личное послание от премьер-министра г-на Уинстона Черчилля г-ну Сталину от 4 марта 1943 года]{{Ĕçлемен каçă|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Цитата пуçламăшĕ}}Ржева илнĕ ячĕпе манран чи хĕрӳллĕ саламсем йышăнăр. Çурла уйăхĕнчи пирĕн калаçуран Сирĕншĕн çак пурăнан вырăна ирĕклени епле пысăк пулнине эпĕ пĕлетĕп…{{Цитата вĕçĕ}} [[1943]] çулхи çурла уйăхĕнче Ржев районне Сталин вăрçăра фронта пĕртен-пĕр тухать. == Синематографра == === Документалă фильмсем === * [http://my-hit.ru/film/4273/online «Ржев. Неизвестная битва Георгия Жукова».] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090430070506/http://my-hit.ru/film/4273/online |date=2009-04-30 }} [[НТВ]], 2009. == Пĕтĕмлетӳсем == Ржев патĕнчи çапăçусем [[Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи]]н чи нумай юн юхтаруллă эпизочĕ шутланать. Хĕрлĕ Çарăн пĕтĕмĕшле çухатăвĕсем, официаллă хыпарсемпе, мильон çынран ытла пулнă. Юлашки, вăрçă историкĕсен официаллă мар шутлавĕпе, 800—900 пин çын вилнĕ тата 1,5 млн яхăн — суранланнă. [[Исаев, Алексей Валерьевич|Алексей Исаевăн]] архивсене тĕпчесе тунă ĕçĕсенче, хĕвел анăç тĕлĕнчи операцисенче 1942/кăрлач 1943/пуш тапхăрĕнче çакăн чухле çухату пулнă: тавăрусăр - 392 554 çын; санитари - 768 233 çын<ref>[http://actualhistory.ru/isaev-rzhev2 Алексей Исаев. К ВОПРОСУ О ПОТЕРЯХ СОВЕТСКИХ ВОЙСК В БОЯХ ЗА РЖЕВСКИЙ ВЫСТУП. Актуальная история<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106132651/http://actualhistory.ru/isaev-rzhev2 |date=2012-01-06 }}</ref>. [[Ржев]]а, юнашар хуласемпе ялсене аркатнă, çунтарнă. 17 уйăх хушшинче [[Ржев]]а тĕппипех, ытларах, Хĕрлĕ çарăн артиллерипе авиацийĕ ирĕке кăларнă чухне, çĕмернĕ. Оккупацине тăрса юлнă 20 пин çынран<ref>Вăрçăччен хулара 56 çын пурăннă</ref>, ирĕке кăларнă кун — 1943 çулхи пушăн 3-мĕшĕнче — 150, районĕпе пĕрле — 362 чĕрĕ юлнă. [[Ржев]]ри 5443 пурăнан çуртран 297 кăна тĕрĕс-тĕкел ларса юлнă. Вăрçă ĕçĕсенчи хулапа района кӳнĕ материаллă шырлăх, Ятарлă Патшалăх комиссин шутлавĕпе, пĕр миллиард çурă тенкĕпе танлашнă. == Астăвăм == [[Ӳкерчĕк:Rzhev town of military glory.jpg|thumb|170px|<center>Ржева «Вăрçă мухтавĕн хули» чыслă хисепе тивĕçтерекен диплом</center>]] [[СССР Аслă Канашĕн Президиумĕ]]н 1978 çулхи [[пуш, 2|пуш уйăхĕн 2-мĕшĕнчи]] хутайĕпе Ржев хулине Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче нимĕç фашисчĕсемпе кĕрешнĕ чухне хастарлăхшăн,хуçалăх тата культура аталанăвĕнче пысăк çитĕнӳсем тунăшăн [[Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин орденĕ|Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин I степеньлĕ орденĕпе]] чысланă. «Хула хӳтĕлевçисем Тăван çершывăн ирĕклĕхĕпе пăхăнманлăхĕшĕн кĕрешӳре хăюлăх, çирĕплĕх тата массăллă паттăрлăх кăтартнăшăн» [[Раççей Федерацин Президенчĕ]]н [[2007]] çулхи [[юпа, 8|юпан 8-мĕшĕнчи]] 1345 № хутайĕпе Ржев хулине «[[Вăрçă мухтавĕн хули]]» чыс хисепе тивĕçтернĕ . «Ржев ашваклавĕ» пирки [[Твардовский Александр Трифонович|А. Т. Твардовский]] «[[Я убит подо Ржевом]]» паллă сăвă ăсталать.<ref>[http://www.world-war.ru/article_616.html Я убит подо Ржевом.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103213010/http://world-war.ru/ya-ubit-podo-rzhevom/ |date=2012-01-03 }} А. Раков.</ref> Вăрçăна хутшăннăскер, [[Астафьев Виктор Петрович|В.&nbsp;П. Астафьев]] çыравçă, «[[Прокляты и убиты (роман)|Прокляты и убиты]]» роман авторĕ, шалт çапса каланă: «Эпир вĕсене юхан юн шывĕсемпе вилем тăвĕсем айне турăмăр». [[2009]] çулхи [[нарăс, 23]] [[НТВ]] телеканалĕнче [[Алексей Пивоваров|Алексей Пивоваровăн]] «[[Ржев. Неизвестная битва Георгия Жукова]]» документалă фильмĕн премьерине кăтартнă . Фильма историллĕ мар, çăлкуçсене тĕрĕслемен тесе тиркенĕ. Хашпĕр публицистсемпе историксен шухăшĕпе, фильмра нумай фактсене йăнăш кăтартнă, автор ăна идеологи туйăмĕпе кăна хайланă.<ref>[http://army.lv/ru/Retsenziya-A.Isaeva-na-film-Rzhev.-Neizvestnaya-bitva-Georgiya-Zhukova/1705/4655 Алексей Исаев "Ржев. Неизвестная битва Георгия Жукова" фильма рецензилени] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004161625/http://army.lv/ru/Retsenziya-A.Isaeva-na-film-Rzhev.-Neizvestnaya-bitva-Georgiya-Zhukova/1705/4655 |date=2011-10-04 }}</ref><ref>[http://www.apn-spb.ru/publications/article4935.htm Глеб Таргонский Ржевская битва и «черные копатели» с НТВ ]</ref> == Вуламалли == * ''[[Гланц Дэвид|Гланц Д.]]'' Крупнейшее поражение Жукова. Катастрофа Красной Армии в операции «Марс» 1942 г. — М.: АСТ, Астрель, 2006. — 672 с. — ISBN 5-17-034382-5. * {{кĕнеке |автор = [[Герасимова Светлана Александровна|Герасимова С.А.]] |пай = |пуçелĕк = Ржевская бойня. Потерянная победа Жукова |тăван ят = |каçă = |яваплă = |кăларăм = |вырăн = {{М}} |издательство = Яуза, Эксмо |çул = 2009 |том = |страницçăсем = |страница = 320 |сери = |isbn = 978-5-699-35203-6 |тираж = 4000 }} == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == {{Commons|Category:Battles of Rzhev}} * [http://www.volk59.narod.ru/Rzhev.htm Ржевшăн çапăçнисем.] * [http://rshew-42.narod.ru Ржевская битва (1941—43). Исследования историков и мемуары генералов] * [http://supernovum.ru/public/index.php?doc=71 Çĕнтерӳн тĕп çапăçăвĕ.] * [http://militera.lib.ru/poetry/russian/tvardovsky/02.html [[Твардовский Александр Трифонович|А. Твардовскмн]] «Я убит подо Ржевом» сăвви.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513082246/http://militera.lib.ru/poetry/russian/tvardovsky/02.html |date=2011-05-13 }} * [http://xlt.narod.ru/texts/splinters3.html Данные о раскопках на местах сражений за Ржев.] {{Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи}} [[Категори:Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçин çапăçăвĕсем]] [[Категори:СССР çапăçăвĕсем]] [[Категори:Германи çапăçăвĕсем]] [[Категори:Ржев çапăçăвĕ (1942-1943)|*]] bud1p6w8oqaeu5zlfz4a437ku1hkagb 0 27584 876760 675209 2026-08-18T20:24:53Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Чӑваш Автономиллӗ Социализмлӑ Совет Республики]] 876760 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Чӑваш Автономиллӗ Социализмлӑ Совет Республики]] dfoqtxxt0n4z4f84w7u72irqj0mievm 10 28845 876752 851520 2026-08-18T17:06:44Z Max Tenche 25572 кириллетӳ 876752 wikitext text/x-wiki {{#if:{{NAMESPACE}}||{{#if:{{{nocat|}}}||[[Категори:Ялавсем, алфавитпа]]}}}}{{Карточка |ячĕ = {{#if:{{{ячĕ|}}}|{{{ячĕ}}}|{{PAGENAME}}}} |ячĕн_стилĕ = padding:0.25em; background:#336699; color:#fff; |кĕлетке_стилĕ = |çӳлте = {{#if:{{{центр|}}}|{{#if:{{{субъект|}}}|{{{субъект|}}} <br /><small>администраци центрĕ:</small><br />{{{центр|}}}|<small>администраци центрĕ:</small><br />{{{центр|}}}}}|{{{субъект|}}}}} |стиль_çӳлте = |çӳлте2 = {{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}<br />{{{регион}}}<br />{{{патшалăх}}}|{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион|}}}<br />{{{патшалăх}}}|{{{патшалăх|}}}}}}} |стиль_çӳлте2 = |текст1 = [[Ӳкерчĕк:{{{ӳкерчĕк}}}|250px|border]] {{#if:{{{алпусни|}}}|<br /> {{{алпусни|}}}}} |текст2 = {{#if:{{{ӳкерчĕк0|}}}|[[Ӳкерчĕк:{{{ӳкерчĕк0|}}}|250px|border]] {{#if:{{{алпусни0|}}}|<br /> {{{алпусни0|}}}}}|}} |текст_стилĕ = padding:0.2em; background:#efefef; vertical-align:middle; |пуçелĕксен_стилĕ = background:#336699; color:#fff; |патасен_стилĕ = padding:0.2em 0.5em; 0.2em 0.2em; background:#ddd; vertical-align:middle; font-size:95%; |пата4 = Йӗркеленӗ |текст4 = {{{йĕркеленĕ|}}} |пата5 = Пӑрахӑҫланӑ |текст5 = {{{пăрахăçланă|}}} |пата6 = Тепӗр хут <br /> йӗркеленӗ |текст6 = {{{йĕркеленĕ2|}}} |пата7 = Вӑйне ҫухатнӗ |текст7 = {{{çухатнă|}}} |пата8 = Усӑ курни |текст8 = {{{усă курни|}}} |пата9 = Пропорци |текст9 = {{{пропорци|}}} |пата10 = [[Раҫҫей Федерацийӗн патшалӑх геральдика регистрӗ|ПГР-нчи]] номер |текст10 = {{{ГГР|}}} |пуçелĕк11 = {{#if:{{{туни|}}}{{{шухăш|}}}{{{авторсем|}}}{{{проект|}}}|Автор ушкӑнӗ}} |текст12 = {{{авторсем|}}} |пата13 = Ялав авторӗ |текст13 = {{{автор|}}} |пата14 = Ялав шухӑшӗ |текст14 = {{{шухăш|}}} |пата15 = Проект<br />ертӳҫи |текст15 = {{{проект|}}} |пата16 = Геральдикӑна<br />туни |текст16 = {{{туни|}}} |пата17 = Сӑрӑҫ |текст17 = {{{сăрăç|}}} |пата18 = Компьютер<br />дизайнӗ |текст18 = {{{дизайн|}}} |пата19 = Консультант |текст19 = {{{консультант|}}} |пата20 = Символикӑна <br />ӑнлантарни |текст20 = {{{символика|}}} |текст21 = {{#if:{{{ӳкерчĕк1|}}}|[[Ӳкерчĕк:{{{ӳкерчĕк1|}}}{{!}}200px{{!}}border]]}} {{#if:{{{алпусни1|}}}|<br /> {{{алпусни1|}}}}} |пата22 = Усӑ курни |текст22 = {{{усă курни1|}}} |пата23 = Йӗркеленӗ |текст23 = {{{йеркеленĕ1|}}} |пата24 = Пропорци |текст24 = {{{пропорци1|}}} |пуçелĕк25 = {{#if:{{{ӳкерчĕк2|}}}|Малтанхи ялавсем}} |текст26 = {{#if:{{{ӳкерчĕк2|}}}|[[Ӳкерчĕк:{{{ӳкерчĕк2}}}|200px|border]] <br /> {{{алпусни2|}}}}} |пата27 = Пропорци |текст27 = {{{пропорци2|}}} |пата28 = Ялав авторӗ |текст28 = {{{автор2|}}} |текст30 = {{#if:{{{ӳкерчĕк3|}}}|[[Ӳкерчĕк:{{{ӳкерчĕк3}}}|200px|border]] <br /> {{{алпусни3|}}}}} |пата34 = Пропорци |текст34 = {{{пропорци3|}}} |аялта = }}{{DEFAULTSORT:{{#if:{{{уçă|}}}|{{{уçă}}}|{{Пуçламăшсăр|{{PAGENAME}}|Ялав }}}}}}<noinclude> {{doc}} <!-- Пожалуйста, добавляйте категории и интервики на страницу документации! --></noinclude> k6iy6uf5nxog5a8kne61lyg9cixai2d 876753 876752 2026-08-18T17:09:35Z Max Tenche 25572 кириллетӳ 876753 wikitext text/x-wiki {{#if:{{NAMESPACE}}||{{#if:{{{nocat|}}}||[[Категори:Ялавсем, алфавитпа]]}}}}{{Карточка |ячĕ = {{#if:{{{ячĕ|}}}|{{{ячĕ}}}|{{PAGENAME}}}} |ячĕн_стилĕ = padding:0.25em; background:#336699; color:#fff; |кĕлетке_стилĕ = |çӳлте = {{#if:{{{центр|}}}|{{#if:{{{субъект|}}}|{{{субъект|}}} <br /><small>администраци центрӗ:</small><br />{{{центр|}}}|<small>администраци центрӗ:</small><br />{{{центр|}}}}}|{{{субъект|}}}}} |стиль_çӳлте = |çӳлте2 = {{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}<br />{{{регион}}}<br />{{{патшалăх}}}|{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион|}}}<br />{{{патшалăх}}}|{{{патшалăх|}}}}}}} |стиль_çӳлте2 = |текст1 = [[Ӳкерчĕк:{{{ӳкерчĕк}}}|250px|border]] {{#if:{{{алпусни|}}}|<br /> {{{алпусни|}}}}} |текст2 = {{#if:{{{ӳкерчĕк0|}}}|[[Ӳкерчĕк:{{{ӳкерчĕк0|}}}|250px|border]] {{#if:{{{алпусни0|}}}|<br /> {{{алпусни0|}}}}}|}} |текст_стилĕ = padding:0.2em; background:#efefef; vertical-align:middle; |пуçелĕксен_стилĕ = background:#336699; color:#fff; |патасен_стилĕ = padding:0.2em 0.5em; 0.2em 0.2em; background:#ddd; vertical-align:middle; font-size:95%; |пата4 = Йӗркеленӗ |текст4 = {{{йĕркеленĕ|}}} |пата5 = Пӑрахӑҫланӑ |текст5 = {{{пăрахăçланă|}}} |пата6 = Тепӗр хут <br /> йӗркеленӗ |текст6 = {{{йĕркеленĕ2|}}} |пата7 = Вӑйне ҫухатнӗ |текст7 = {{{çухатнă|}}} |пата8 = Усӑ курни |текст8 = {{{усă курни|}}} |пата9 = Пропорци |текст9 = {{{пропорци|}}} |пата10 = [[Раҫҫей Федерацийӗн патшалӑх геральдика регистрӗ|ПГР-нчи]] номер |текст10 = {{{ГГР|}}} |пуçелĕк11 = {{#if:{{{туни|}}}{{{шухăш|}}}{{{авторсем|}}}{{{проект|}}}|Автор ушкӑнӗ}} |текст12 = {{{авторсем|}}} |пата13 = Ялав авторӗ |текст13 = {{{автор|}}} |пата14 = Ялав шухӑшӗ |текст14 = {{{шухăш|}}} |пата15 = Проект<br />ертӳҫи |текст15 = {{{проект|}}} |пата16 = Геральдикӑна<br />туни |текст16 = {{{туни|}}} |пата17 = Сӑрӑҫ |текст17 = {{{сăрăç|}}} |пата18 = Компьютер<br />дизайнӗ |текст18 = {{{дизайн|}}} |пата19 = Консультант |текст19 = {{{консультант|}}} |пата20 = Символикӑна <br />ӑнлантарни |текст20 = {{{символика|}}} |текст21 = {{#if:{{{ӳкерчĕк1|}}}|[[Ӳкерчĕк:{{{ӳкерчĕк1|}}}{{!}}200px{{!}}border]]}} {{#if:{{{алпусни1|}}}|<br /> {{{алпусни1|}}}}} |пата22 = Усӑ курни |текст22 = {{{усă курни1|}}} |пата23 = Йӗркеленӗ |текст23 = {{{йеркеленĕ1|}}} |пата24 = Пропорци |текст24 = {{{пропорци1|}}} |пуçелĕк25 = {{#if:{{{ӳкерчĕк2|}}}|Малтанхи ялавсем}} |текст26 = {{#if:{{{ӳкерчĕк2|}}}|[[Ӳкерчĕк:{{{ӳкерчĕк2}}}|200px|border]] <br /> {{{алпусни2|}}}}} |пата27 = Пропорци |текст27 = {{{пропорци2|}}} |пата28 = Ялав авторӗ |текст28 = {{{автор2|}}} |текст30 = {{#if:{{{ӳкерчĕк3|}}}|[[Ӳкерчĕк:{{{ӳкерчĕк3}}}|200px|border]] <br /> {{{алпусни3|}}}}} |пата34 = Пропорци |текст34 = {{{пропорци3|}}} |аялта = }}{{DEFAULTSORT:{{#if:{{{уçă|}}}|{{{уçă}}}|{{Пуçламăшсăр|{{PAGENAME}}|Ялав }}}}}}<noinclude> {{doc}} <!-- Пожалуйста, добавляйте категории и интервики на страницу документации! --></noinclude> bxoo7t5d5fjbge1jtyd74ilndh3t0te 0 39058 876763 574482 2026-08-18T20:25:23Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 876763 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 8ovxpi1s352ya9m7vof31bi44g9d4pc 1 39059 876776 574479 2026-08-18T20:27:33Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Сӳтсе явасси:Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 876776 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Сӳтсе явасси:Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 1w4jnuajr0vdvjq0lsf19yepbyy8cn9 0 60796 876762 574469 2026-08-18T20:25:13Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 876762 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 8ovxpi1s352ya9m7vof31bi44g9d4pc 1 60797 876775 574471 2026-08-18T20:27:24Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Сӳтсе явасси:Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 876775 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Сӳтсе явасси:Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 1w4jnuajr0vdvjq0lsf19yepbyy8cn9 0 70716 876737 731358 2026-08-18T14:53:28Z DragonflySixtyseven 4203 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Flordia gator.jpg]] → [[File:Florida gator.jpg]] spelling 876737 wikitext text/x-wiki [[Ӳкерчĕк:Florida gator.jpg|мини|справа|250px|Флорида аллигаторĕ]] '''Аллигаторсем''' ({{lang-la|Alligator}}) — хальхи вăхăтри икĕ тĕсе кĕртекен йăх: Америка е Миссисипи аллигаторĕ ({{lang-la|Alligator mississippiensis}}) тата [[Китай аллигаторĕ]] ({{lang-la|Alligator sinensis}}). == Крокодилпа аллигатор хушшинчи уйрăмлăхсем == Чи пысăк уйрăмлăх — вĕсен шăлĕсенче. [[крокодилсем|крокодил]] çăварне хупсан, — аялти тăваттăмĕш пысăк шăлĕ курăнса тăрать. Аллигаторăн вара курăнмасть. Унсăр пуçне вĕсен сăмсисем те урăхларах: чăн крокодил шĕвĕр сăмсаллă, V-евĕрлĕ, Ааллигаторăн — U-майлă сарлака сăмса. {| style="margin:auto;" class="image" |+ '''Крокодил (сулахайра) тата аллигатор пуçĕсем (сылтăмра)''' | [[Ӳкерчĕк:Everglades American Crocodile.jpg|center|190px]] | [[Ӳкерчĕк:AmericanAlligator.JPG|center|190px]] |+ |} == Вуламалли == * == Каçăсем == * [http://www.travelliving.ru/natural-wonders/203-north-america-united-states/497-the-florida-everglades.html Национальный парк Эверглейдс] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090417122345/http://www.travelliving.ru/natural-wonders/203-north-america-united-states/497-the-florida-everglades.html |date=2009-04-17 }} * [http://www.nps.gov/ever/eco/gator.htm Эверглейдс — национальный парк крокодилов] [[Категори:Чĕрчунсем, алфавитпа]] [[Категори:Аллигаторлисем]] 23ubcbvpkhdnfbnjhfynrjxc1sbwlbq 0 75679 876765 637905 2026-08-18T20:25:43Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 876765 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 8ovxpi1s352ya9m7vof31bi44g9d4pc 0 81511 876771 675210 2026-08-18T20:26:43Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Чӑваш Автономиллӗ Социализмлӑ Совет Республики]] 876771 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Чӑваш Автономиллӗ Социализмлӑ Совет Республики]] dfoqtxxt0n4z4f84w7u72irqj0mievm 0 82749 876772 675176 2026-08-18T20:26:53Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Чӑваш Автономиллӗ Социализмлӑ Совет Республики]] 876772 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Чӑваш Автономиллӗ Социализмлӑ Совет Республики]] dfoqtxxt0n4z4f84w7u72irqj0mievm 0 103461 876740 876495 2026-08-18T16:18:01Z Max Tenche 25572 /* Пурӑнан вырӑнсем */ 876740 wikitext text/x-wiki {{Администрациллĕ виçе |Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}} |Тĕс2 = |Чăвашла ячĕ = Татищево районӗ |Тăван ячĕ = [[File:Полчаниновский приусадебный парк.jpg|300px]] |Герб = ГербТатищевскогоРайона.jpg |Ялав = Flag_of_Tatishchevsky_rayon_(Saratov_oblast).png |Ялава ăнлантарни = Татищево районӗн ялавӗ |Герба ăнлантарни = Татищево районӗн гербӗ |Патшалăх = {{RUS}} |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |Гимн = |Статус = [[муниципаллӑ район]] |Кĕрет = [[Сарӑту облаҫӗ]] |Тытăмĕ = {{nobr|7 муниципаллӑ йӗркеленӳ}} |Тĕп хула = [[Татищево]] [[хеп|хула евӗр посёлокӗ]] |Вăхăт = [[1928]], [[утӑ, 23]] |Пуçлăх = Мордвинцев Александр Владимирович<ref name=puclox>[http://tatishevo.saratov.gov.ru/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=36&Itemid=64 Глава Татищевского муниципального района]</ref> |Пуçлăх тĕсĕ = Муниципаллӑ район пуҫлӑхӗ |Пуçлăх2 = |Пуçлăх тĕсĕ2 = |ШВП = |ШВП çулĕ = |ШВП вырăнĕ = |ШВП пурăнан кашни çынна = |ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ = |Чĕлхе = [[вырӑс чӗлхи|вырӑс]] |Чĕлхесем = |Пурăнан халăх = {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | тс }} |Çырав çулĕ = {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | г }} |Пурăнан халăх проценчĕ = {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} * 100 / {{ Пурăнан халăх | Саратовская область | ч }} round 2 ) }} |Пурăнан халăх вырăнĕ = |Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} / 2077.10 round 2 ) }} }} |Йышлăх вырăнĕ = |Наци йышĕ = |Конфесси йышĕ = |Лаптăк = 2077,10<ref name="63_8006001">{{Cite web |url=https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Саратовская область. Общая площадь земель муниципального образования |access-date=2019-11-28 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803092744/https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |url-status=live }}</ref> |Лаптăк проценчĕ = |Лаптăк вырăнĕ = |Максималлă çӳллĕш = |Вăтам çӳллĕшĕ = |Минималлă çӳллĕш = |Карттă = Tatishchevsky district locator map.svg |Администрациллĕ виçен картти = |АВ карттин пысăкăшĕ = 500px |ВăхăтТăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]] |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон кочĕ = +74549 |Почтă индексĕсем = |Тетел-домен = |Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 64, 164 |Сайт = http://tatishevo.saratov.gov.ru |Commons-ри категори = |Асăрхавсем = }} '''Татищево районӗ''' ({{lang-ru|Тати́щевский район}}) — [[Сарӑту облаҫӗ|Сарӑту облаҫӗн]] ([[РФ]]) [[Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫи]] ([[Раҫҫейӗн субъекчӗсен районӗсем|район]]) тата [[Муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] ([[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ район]]). [[Администрациллӗ центр]] — [[Татищево]] [[хула евӗр поселок]]ӗ. == Географи == Район [[Атӑл сӑртлӑхӗ|Атӑл сӑртлӑхӗн]] сылтӑм хӗрринче, [[Сарӑту|Сарӑтуран]] ҫурҫӗр-анӑҫалла вырнаҫнӑ. Рельеф [[Уй|уйлӑ]], [[Вӑрман|вӑрманлӑ]]. [[Чукун ҫул]] айккипе [[Дача поселокӗ|дача]] массивӗ итрет. Ҫулталӑкри вӑтам [[Атмосфера нӳрӗкӗ|нӳрӗклӗхӗн]] шучӗ 375-360 [[Миллиметр|мм]]/[[ҫулталӑк|ҫул]]. Район центрӗ [[Татищево]] ([[1965|1965 ҫулччен]] [[Ял|ял]] пек) [[Медведица (Тан юппи)|Медведицӑн]] сулахай юппин [[Идолга (юханшыв)|Идолга юханшывӗн]] хӗрринче лартнӑ. Районӑн кӑнтӑр енче унӑн йышне кӗмен [[Светлый (ХАТЙ)|Светлый]] [[поселок]]ӗ вырнаҫнӑ, вӑл [[Хупнӑ администрациллӗ-территориллӗ йӗркеленӳ|хупнӑ администрациллӗ-территориллӗ йӗркеленӳ]] шутланать. Пӗтӗм усӑ курнин [[Автомагистраль|автоҫулӗсен]] вӑрӑмӑшӗ — 242 километр. === Чикӗсем === {| class="wikitable" ! Ен ! Район е облаҫ |- |Ҫурҫӗр | [[Петровск районӗ]] |- |Ҫурҫӗр-Тухӑҫ | [[Ҫӗнӗ Бурасы районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Тухӑҫ | [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Анӑҫ | [[Лысые Горы районӗ]] |- |Анӑҫ | [[Аткарск районӗ]] |} == Истори == {{Тулли дата|1928|07|23}} [[Анатри Атӑл крайӗ|Анатри Атӑл крайӗнчи]] [[Сарӑту округӗ|Сарӑту округӗн]] йышӗнчи Сарӑту тата Аткарск уесӗсенчен 4 пая уйӑрса ''Татищево районӗ'' туса хунӑ. Унӑн йышне [[Курдюм (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Курдюм]] вулӑсӗнчен 15, [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] вулӑсӗнчен 8, [[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка]] вулӑсӗнчен 5, [[Лысые Горы (Сарӑту облаҫӗ)|Лысые Горы]] вулӑсӗнчен 2 ял канашӗ кӗнӗ. Туса хуни хыҫҫӑн ҫӗнӗ районта 106,95 пин ҫӗр [[гектар]]ӗ, 38 пин пурӑнан халӑх, 125 пурӑнан вырӑн, 42 шкул, 27 ял канашӗ, 22 колхоз, 4 арман, 5 хӗрлӗ вулавӑш, 5 вуламалли ҫурт, 10 халӑх ҫурчӗ (сов. нардом), 6 медицина ҫурчӗ, 3 амбулатори, 3 сывлӑх ҫурчӗ. 8-тан 50-ччен ҫуллӑ вулама-ҫырма пӗлмен ҫынсен йышӗ 10 пин ытла. Ака лаптӑк — 42,235 пин гектар. Районта ӗне выльӑх йышӗ — 11 пин, сурӑх — 50 пин, сысна — 2,8 пин, утар — 101. Телефон ҫыхӑнӑвӗ 5 ял канашӗнче кӑна пулнӑ — [[Кувыка|Кувыкӑра]], [[Идолга (сала)|Идолгӑра]], [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)|Широкойӗре]], [[Курдюм (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Курдюмра]], [[Татищево|Татищевӑра]]. Мещановкӑри (Татищевӑри) влаҫ ҫурчӗшӗн вырӑн ҫука пула райӗҫтӑвком [[Октябрьский Городок]]ра икӗ ҫул вырнаҫрӗ. [[1934|1934 ҫултан]] [[Сарӑту крайӗ|Сарӑту крайӗн]], [[1936|1936 ҫултан]] [[Сарӑту облаҫӗ]]н йышне кӗрет. {{Тулли дата|1959|06|10}} пӑрахӑҫланӑ [[Вязовка районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Вязовка районӗн]]<ref>Ведомости Верховного Совета СССР. № 24 (956), 1959 г.</ref> территорийӗн пайӗ, {{Тулли дата|1960|05|19}} пӑрахӑҫланӑ [[Широкий Карамыш районӗ|Анлӑ Карамыш районӗн]]<ref>Ведомости Верховного Совета СССР. № 20 (1004), 1960 г.</ref> территорийӗсен пайӗсем район йышне кӗнӗ. [[1963|1963 ҫулта]] район пӑрахӑҫланӑ, [[1965|1965 ҫулта]] тепре туса хунӑ<ref>{{cite web |url = http://wwhp.ru/sarat.htm |title = Саратовская область на сайте «Всемирный исторический проект» |archiveurl = https://web.archive.org/web/20101203192830/http://wwhp.ru/sarat.htm |archivedate = 2010-12-03 }}</ref>. == Халӑх == {{Пурӑнан халӑх|Татищевский район}} {{Кӗске дата|2023|01|1}} пӗлӗмпе районта 30,1 пин ҫын пурӑнчӗ, вӗсенчен 7,6 пин ҫын (25,6 %) — [[Татищево|Татищево]] [[хула евӗр поселок|ӗҫ поселокӗнче]], 22,5 пин ҫын — ял пурӑнан вырăнӗсенче<ref name = terpop>[http://tatishevo.saratov.gov.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=79&Itemid=60 Халӑхпа территори ҫинчен районӑн официаллӑ сайтӗнче] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231223203130/http://tatishevo.saratov.gov.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=79&Itemid=60 |date=2023-12-23 }}</ref>. === Халӑх йышӗ === {{Кӗске дата|2023|01|1}} пӗлӗмпе районта 43 халӑх пурӑнать<ref name = terpop/>: {| class='standard' style='text-align: center;' | colspan=4 | '''Татищево районӗн халӑхӗсем''' |--- class='bright' | colspan=1 | № || colspan=1 | Халӑх || colspan=1 | % |--- | 1 || [[Вырӑссем]] || 83,2 |--- | 2 || [[Украинсем]] || 3 |--- | 3 || [[Мордвасем]] ([[Ирҫесем|Ирҫесемпе]] [[Мӑкшӑсем|мӑкшӑсем]]) || 2,1 |--- | 4 || [[Эрменсем]] || 2 |--- | 5 || [[Чӑвашсем]],<br> [[Тутарсем]],<br> [[Чеченсем]] || 1,3 |--- class='shadow' | || Ыттисем || 8,4 |} Районти ялсенче тӗрлӗрен халӑхсен ушкӑнӗсем пур, вӗсенчен эрменсем ([[Агаревка (Татищево районӗ)|Агаревка]]), мордвасем ([[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)|Беседка]]). === Ҫул-Ӳсӗм йышӗ === {{Кӗске дата|2023|01|1}} пӗлӗмпе район [[Ҫул-ӳсӗм|ҫул-ӳсӗм]] йышӗ<ref name = terpop/>: * 14 — 18 ҫулсенче 1433 ҫын * 19 — 34 ҫулсенче 5662 ҫын * 35 — 60 ҫулсенче 10 652 ҫын * 60 тата ватӑрах 7443 ҫын ;Вӗсенчен: * 5488 ҫын — ӗҫлеме пултаракан ҫул-ӳсӗмӗн ҫамрӑкрах * 16879 ҫын — ӗҫлеме пултаракан ҫул-ӳсӗмре * 7689 ҫын — ӗҫлеме пултаракан ҫул-ӳсӗмӗн ватӑрах == Муниципаллӑ тытӑмлӑх == Татищево [[Муниципаллӑ район|муниципаллӑ районне]] 7 [[муниципаллӑ йӗркеленӳ]] кӗрет: 1 [[Хула тӑрӑхӗ|хула тӑрӑхӗ]] тата 5 [[ял тӑрӑхӗ]]<ref name="МО">{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933006800 |title=Закон Саратовской области от 27 декабря 2004 года № 108-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района» |access-date=2018-09-28 |archive-date=2015-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926131510/http://docs.cntd.ru/document/933006800 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url = http://tatishevo.sarmo.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=106&Itemid=174 |title = Устав Татищевского муниципального района |url-status = dead }}</ref>. {{Автонумераци | Оформление = standard sortable | Столбцов = 6 | Заголовок2 = Муниципаллӑ йӗркеленӳ | Заголовок3 = Администрациллӗ центр | Заголовок4 = Пурӑнан<br />вырӑнсен<br />йышӗ | Заголовок5 = Пурӑнан халӑх | Заголовок6 = Лаптӑк,<br />ҫм² | Выравнивание4 = right | Выравнивание5 = right | Выравнивание6 = right | Сортировка4 = число | Сортировка5 = число | Сортировка6 = число |A-%| '''Хула тӑрӑхӗ:''' | | | | |А|[[Татищево|Татищево муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Татищево]] ӗҫ поселокӗ | 1 | {{ Пурăнан халăх | Татищевское муниципальное образование | тс }} | 59,16<ref name="63_8006001"/> |Б-%| '''Ял тӑрӑхӗсем:''' | | | | |Б|[[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] сали | 17 | {{ Пурăнан халăх | Вязовское муниципальное образование (Татищевский район) | тс }} | 541,65<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Идолга (ял)|Идолга]] сали | 8 | {{ Пурăнан халăх | Идолгское муниципальное образование | тс }} | 404,62<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Октябрьский Городок]] сали | 8 | {{ Пурăнан халăх | Октябрьское муниципальное образование (Татищевский район) | тс }} | 379,31<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Садовый (Татищево районӗ)|Садовый]] поселокӗ | 8 | {{ Пурăнан халăх | Садовское муниципальное образование (Татищевский район) | тс }} | 74,08<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] сали | 5 | {{ Пурăнан халăх | Ягодно-Полянское муниципальное образование | тс }} | 394,69<ref name="63_8006001"/> }} === Муниципаллӑ пайланӑвӑн историйӗ === [[2005|2005 ҫулта]] [[вырӑнти хӑйтытӑмлӑх]] тунишӗн муниципаллӑ районта 1 хула тата 10 ял тӑрӑхӗ йӗркеленӗ. [[2013|2013 ҫулта]] вӗсенчен малалла муниципаллӑ йӗркеленӳсем (МЙ) пӑрахӑҫланӑ: [[Мӑн Ивановка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Мӑн Ивановка МЙ]] ([[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021841 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 79-ЗСО «О преобразовании Большеивановского и Ягодно-Полянского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области "О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района"» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925112753/http://docs.cntd.ru/document/933021841 |url-status=live }}</ref>, [[Карамышка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Карамышка МЙ]] ([[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021849 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 87-ЗСО «О преобразовании Карамышского и Октябрьского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района”» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925111523/http://docs.cntd.ru/document/933021849 |url-status=live }}</ref>, [[Мизино-Лапшиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Мизино-Лапшиновка МЙ]] ([[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021842 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 80-ЗСО «О преобразовании Вязовского и Мизино-Лапшиновского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района”» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925102951/http://docs.cntd.ru/document/933021842 |url-status=live }}</ref>, [[Широкое муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Широкое МЙ]] ([[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021837 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 75-ЗСО «О преобразовании Идолгского и Широкинского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района”» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925114252/http://docs.cntd.ru/document/933021837 |url-status=live }}</ref>. {{Тулли дата|2025|01|1}} [[Сторожёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] пӑрахӑҫланӑ тата унӑн территори [[Сарӑту|Сарӑту]] [[Сарӑту (хула округӗ)|хула округӗнчи]] [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин районӗн]] йышне кӗрет<ref name="Сторожевское">{{Cite web |url=http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202204010001 |title=Закон Саратовской области от 28.03.2022 № 43-ЗСО "О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования "Город Саратов" и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области" |access-date=2022-04-11 |archive-date=2022-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401201021/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202204010001 |url-status=live }}</ref><ref name="Сторожевское24">{{Cite web |url= http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202212210001 |title= Закон Саратовской области от 15.12.2022 № 155-ЗСО «О внесении изменений в закон Саратовской области "О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования "Город Саратов" и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области"» |access-date= 2022-12-21 |url-status= live |archive-date= 2022-12-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221221115029/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202212210001 }}</ref><ref name="автоссылка1">{{Cite web |url=https://srd.ru/documents/zaks/88-ZSO-26072023.pdf |title=Закон Саратовской области № 88-ЗСО от 26.07.2023 г. «О внесении изменений в Закон Саратовской области «О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования «Город Саратов» и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области» |access-date=2024-01-08 |archive-date=2024-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108094402/https://srd.ru/documents/zaks/88-ZSO-26072023.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="автоссылка2">{{Cite web|url=http://publication.pravo.gov.ru/document/6400202307310019|title=Закон Саратовской области от 26.07.2023 № 88-ЗСО «О внесении изменений в Закон Саратовской области "О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования "Город Саратов" и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области»|website=publication.pravo.gov.ru|access-date=2024-05-28|archive-date=2024-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240528084913/http://publication.pravo.gov.ru/document/6400202307310019|url-status=live}}</ref>. == Пурӑнан вырӑнсем == Татищево районӗнче 47 пурӑнан вырӑн пур, вӗсенчен 1 хула (ӗҫ поселокӗ) тата 46 ял пурӑнан вырӑнӗ. {{Автонумераци | Оформление = standard sortable collapsible collapsed | Название = Районта пурӑнан вырӑнсен ят-йышӗ | Столбцов = 5 | Заголовок2 = Пурӑнан вырӑн | Заголовок3 = Тӗс | Заголовок4 = Пурӑнан халӑх | Заголовок5 = Муниципаллӑ<br> йӗркеленӳ | Выравнивание4 = right | Сортировка4 = число | | [[Агарёвка (Татищево районӗ)|Агарёвка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Агаревка (Татищевский район) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)|Беседка]] | хутӑр | {{ Пурăнан халăх | Беседка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Бурловино]] | хутӑр | {{ Пурăнан халăх | Бурловино | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Вязовка (Татищевский район) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Гартовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Гартовка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Глядковка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Глядковка | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Губаревка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Елшанка (Татищево районӗ)|Елшанка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Елшанка (Татищевский район) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Идолга (ял)|Идолга]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Идолга (село) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Карамышка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Карамышка | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Карякино (Сарӑту облаҫӗ)|Карякино]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Карякино (Саратовская область) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Козий Лоб]] | хутӑр | {{ Пурăнан халăх | Козий Лоб | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Кологривовка (село, Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Кологривовка (станци, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка]] | станци | {{ Пурăнан халăх | Кологривовка (станция, Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Кологривовка вӑрманҫӑлӑхӗ]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Кологривовское лесничество | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Коминтерн (Татищево районӗ)|Коминтерн]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Коминтерн (Татищевский район) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Константиновка (Татищево районӗ)|Константиновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Константиновка (Татищевский район) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)|Корсаковка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Корсаковка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Кривопавловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Кривопавловка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Кувыка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Кувыка | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Куликовка (Татищево районӗ)|Куликовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Куликовка (Татищевский район) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Македоновка (Сарӑту облаҫӗ)|Македоновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Македоновка (Саратовская область) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Ивановка (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Мӑн Каменка (Татищево районӗ)|Мӑн Каменка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Каменка (Татищевский район) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Мӑн Фёдоровка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Фёдоровка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Федоровка (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Мизино-Лапшиновка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Мизино-Лапшиновка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Нееловка (Сарӑту облаҫӗ)|Нееловка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Нееловка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Никольский (Сарӑту облаҫӗ)|Никольский]] | чукунҫул уйӑрӑшӗ | {{ Пурăнан халăх | Никольский (Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)|Новополье]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Новополье (Саратовская область) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Новоскатовка (Сарӑту облаҫӗ)|Новоскатовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Новоскатовка (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Октябрьский Городок]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Октябрьский городок | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Первомайская (Сарӑту облаҫӗ)|Первомайская]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Первомайская (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Петров (Сарӑту облаҫӗ)|Петров]] | хутӑр | | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Полчаниновка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Полчаниновка | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Полянское (Сарӑту облаҫӗ)|Полянское]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Полянское (Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Садовый (Татищево районӗ)|Садовый]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Садовый (Татищевский район) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Слепцовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Слепцовка | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Сокур (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Ҫӗнӗ Тёпловка (Сарӑту облаҫӗ)|Ҫӗнӗ Тёпловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Новая Тепловка (Саратовская область) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Ҫырла Уҫланки (Сарӑту облаҫӗ)|Ҫырла Уҫланки]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Ягодная Поляна (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] |%| [[Татищево]] | ӗҫ поселокӗ | {{ Пурăнан халăх | Татищево | тс }} | [[Татищево муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Татищево]] | | [[Тимирязевский (Сарӑту облаҫӗ)|Тимирязевский]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Тимирязевский (Саратовская область) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Федуловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Федуловка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Хлебновка (Татищево районӗ)|Хлебновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Хлебновка (Татищевский район) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Ченыкаевка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Ченыкаевка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)|Широкое]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Широкое (Саратовская область) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)|Шлыковка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Шлыковка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] }} [[2025|2025 ҫулхи]] [[Кӑрлач, 1|кӑрлачӑн 1-мӗшӗнче]] пӑрахӑҫланӑ [[Сторожёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н пур пурӑнан вырӑнӗсем [[Сарӑту|Сарӑту хулин]] [[Сарӑту (хула округӗ)|хула округӗн]] йышне кӗнӗ<ref name="Сторожевское"/><ref name="Сторожевское24"/><ref name="автоссылка1" /><ref name="автоссылка2" />. === Пӑрахӑҫланӑ пурӑнан вырӑнсем === * [[2001]] ҫулта — Сокур округӗн [[Грязнуха (Сарӑту облаҫӗ)|Грязнуха]] хуторӗ. == Вырӑнти хӑйтытӑмлӑх органӗсем == Муниципаллӑ пуху — [[Вырӑнти хӑйтытӑмлӑх|вырӑнти хӑйтытӑмлӑхӑн]] кӑтартакан органӗ. Муниципаллӑ районӑн пуҫлӑхӗ — Новикова Алефтина Сергеевна. Татищево муниципаллӑ районӗн администрацийӗ — вырӑнти хӑйтытӑмлӑхӑн ӗҫ тӑвакан органӗ. Район администрацийӗн пуҫлӑхӗ — Александр Владимирович Мордвинцев<ref name=puclox/>. == Экономика == Хулаҫум тӗсӗн ял хуҫалӑхӗ. Тӗп кӑларакан таварпа тивӗҫтерӳ: [[сӗт]], чӑх ашӗ, [[апат-ҫимӗҫ]]. Промышленоҫӑн тӗп пайӗ - тунишӗн материалсен (тимӗр бетонӗ, йывӑҫран тунишӗн материалсем, тавар бетонӗ, стена материалӗ) тата апат-ҫимӗҫ продукцийӗн кӑларни (ҫӑкӑр, аш, сӗт, кӑлпасси, кондитер япали). == Массӑллӑ информаци хатӗрӗсем == Район [[Массӑллӑ информаци хатӗрӗ|МИХ-ӗ]] — "Ял пурнӑҫӗ" ({{lang-ru|Сельская жизнь}}) хаҫат, вӑл Татищево районӗн официаллӑ пичет органӗ. Хаҫатӑн хӑйӗн сайчӗ пур — moyaokruga.ru/selskayazhizn<ref name="moyaokruga">[http://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ «Сельская жизнь»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401121232/https://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ |date=2022-04-01 }}, унта юлашки район хыпарӗсем кӑлараҫҫӗ.</ref>. == Паллӑ вырӑнсем == [[File:Большеивановский приусадебный парк, поле.JPG|thumb|200px|right|[[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] улпут ҫурчӗ ҫумӗнчи парк]] [[File:Губаревская усадьба дворян Шахматовых, табличка.JPG|thumb|200px|right|[[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвкӑри]] Шахматовсен улпут ҫурчӗн астӑвӑм хӑми]] [[Истори|Историн]], [[Культура|культурӑн]], [[Ҫутҫанталӑк|ҫутҫанталӑкӑн]] паллӑ вырӑнӗсем: [[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] улпут ҫурчӗ ҫумӗнчи парк<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=139 Большеивановский приусадебный парк. Tursar]</ref>, [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] ӗмӗр юманлӑхӗ<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=1101 Вязовская вековая дубрава. Tursar]</ref>, Вязовка хура ҫирӗклӗхӗ<ref>[https://moyaokruga.ru/selskayazhizn/Articles.aspx?articleId=126852 Вязовские заповедники. Газета "Сельская жизнь"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171101031112/http://moyaokruga.ru/selskayazhizn/Articles.aspx?articleId=126852 |date=2017-11-01 }}</ref>, [[1902|1902 ҫулта]] тунӑ [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокурти]] [[Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ (Сокур)|Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ]]<ref>[https://eparhia-saratov.ru/Articles/hram-pokrova-bozhiejj-materi-sokur-tatishhevskogo-rajjona Храм Покрова Божией Матери с. Сокур Татищевского р-на. Саратовская епархия]</ref>, [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвкӑри]] Шахматовсен улпут ҫурчӗ<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=128 Приусадебный парк усадьбы Шахматовых. Tursar]</ref> — Раҫҫей академикӗн, лингвисчӗн [[Шахматов Алексей Александрович|Алексей Шахматовӑн]] мемориалӗ, [[Полчаниновка|Полчаниновкӑри]] Сарӑтӑвӑн паллӑ ен пӗлӳҫин, кунҫулҫин, халӑх пӗлӳҫин [[Минх Александр Николаевич|А. Н. Минхӗн]] улпут ҫурчӗ<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=1396 Полчаниновский приусадебный парк. Tursar]</ref>, [[Побочное]] вӑрман дачи (кивӗ ял вырӑнӗнче)<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=1033 Побочинская дача. Tursar]</ref>. == Тӗн == Татищево районӗнче тӗрлӗрен тӗн объекчӗсем пур, нумайрахӑш — [[христианлӑх|христианлӑ]] ([[Православи|православлӑ]]). * [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] салинче — [[Христос Раштавӗн чиркӗвӗ (Вязовка)|Христос Раштавӗн чиркӗвӗ]]<ref name="ВМЙпас">[https://vyazovskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/215/2057/PASPORT_na_01.02.2026.pdf ПАСПОРТ] Вязовского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области на 01.02.2026</ref>; * [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)|Корсаковка]] салинче — [[Сӑваплӑ Никола кивӗ йӑлаллӑ чиркӗвӗ (Корсаковка)|Сӑваплӑ Никола кивӗ йӑлаллӑ чиркӗвӗ]] ([[кивӗ йӑлалӑх]])<ref name="ВМЙпас"/>; * [[Октябрьский Городок]] салинче — [[Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ (Октябрьский Городок)|Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ]]<ref name="ОМЙпас">[https://oktyabrskoetatishhevskij-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/10/2183/Pasport_ONP.pdf ПАСПОРТ опорного населенного пункта регионального значения (ОНП) с. Октябрьский Городок Татищевского муниципального района]</ref>; * [[Полчаниновка]] салинче — [[Сӑваплӑ Дмитрий Солунский чиркӗвӗ]]<ref name="ЯПМЙпас">[https://yagodnopolyanskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/10/2078/Pasport_MO_18.02.2026.pdf ПАСПОРТ Ягодно-Полянского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области на 18.02.2026]</ref>; * [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]] салинче — [[Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ (Сокур)|Сӑваплӑ Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ]]<ref name="ВМЙпас"/>; * [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] салинче — [[Аслӑ Василий чиркӗвӗ]]<ref name="ЯПМЙпас"/>. == Паллӑ ентешсем == * [[Васильев Владимир Андреевич]] (1925—1945) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, лейтенант, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945). * [[Григорьев Дмитрий Яковлевич]] (1897—1970) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, генерал-майор (1942). * [[Евтеев Иван Алексеевич]] (1918—1944) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, хӗрлӗ флотҫӑ, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945). * [[Князевская Ольга Александровна]] (1920—2011) — [[РФ|Раҫҫей]] [[филологи|филологӗ]], археографӗ тата кӗнеке кунҫулӗн ӑстаҫи. * [[Коннов Василий Дмитриевич]] (1913—1945) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, капитан, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1944). * [[Мясников Евгений Александрович]] (1920—1991) — [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945), [[полковник]] (1957), 1 класслӑ ҫар вӗҫевҫӗ (1959). * [[Лапшёв Анатолий Алексеевич]] (1924—1945) — лейтенант, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945). * [[Передреев Анатолий Константинович]] (1932—1987) — [[вырӑссем|вырӑс]] [[сӑвӑҫ]]ӗ, куҫаруҫӑ. * [[Пономарёв Пётр Тихонович]] (1924—1943) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ. [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1944, вилни хыҫҫӑн). Хӗрлӗ гвардин ҫар ҫынни. * [[Пресняков Иван Васильевич]] (1916—1988) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, лейтенант. [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1944). * [[Путилин Николай Георгиевич]] (ҫур. 1954) — [[ССРП|Совет]] тата [[Раҫҫей]] [[опера]] юрӑҫи, [[Тутар АССР]] халӑх артисчӗ (1986) тата [[РФ халӑх артисчӗ]] (2003). * [[Семихатов Николай Александрович]] (1918—2002) — [[ССРП|Совет]] инженер-конструкторӗ тата ӑслӑхҫи. ССРП Ӑслӑхсен Академийӗн академикӗ. * [[Ульянов Пётр Лаврентьевич]] (1928—2006) — [[ССРП|Совет]] тата [[РФ|Раҫҫей]] математикӑҫи, ССРП Ӑслӑлӑхсен Академийӗн корреспондент пайташӗ тата Раҫҫей Ӑслӑлӑхсен Академийӗн академикӗ, профессор. * [[Хохлачёв Василий Фёдорович]] (1918—1983) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, авиаци генерал-лейтенанчӗ, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]]. * [[Фомичёв Василий Осипович]] (1924—1992) — [[вырӑссем|вырӑс]] [[Ӳкерӳҫӗ|ӳкерӳҫи]], [[Реализм|реалисчӗ]], пейзажист. == Ҫар объекчӗсем == Районӑн территорийӗнче [[РФ стратеги ракет вӑйӗсем|РФ стратеги ракет вӑйӗсен]] [[60-мӗш ракет дивизийӗ]], [[Татищево (аэродром)|Татищево аэродромӗ]] (ӑҫта 69 [[УР-100Н]] тата 40 [[Тополь-М]] пур) вырнаҫнӑ<ref name=":0">{{Cite web |title=60-я ракетная Таманская ордена Октябрьской Революции Краснознамённая дивизия имени 60-летия СССР (в/ч 89553) |url=https://rvsn.info/divisions/div_060.html |access-date=2023-07-20 |website=rvsn.info}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=60-я Таманская ракетная дивизия (в/ч 89553) |url=https://armius.ru/rvsn/vch89553 |access-date=2023-07-20 |website=armius.ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=60-я ракетная дивизия (г. Татищево) |url=https://rvsn.ruzhany.info/60rd/index.html |access-date=2023-07-20 |website=rvsn.ruzhany.info}}</ref>. == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем|2}} == Вуламалли == *Атлас автомобильных дорог Саратовской области. Саратов, 2000. *Татищевский муниципальный район. История и современность. Саратов, 2008. == Каҫӑсем == * [https://tatishhevskij-r64.gosweb.gosuslugi.ru/ Официальный сайт органов местного самоуправления Татищевского муниципального района Саратовской области] * [http://www.tatishevo.saratov.gov.ru Старый официальный сайт администрации Татищевского муниципального района] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401135339/http://tatishevo.saratov.gov.ru/ |date=2022-04-01 }} * [https://web.archive.org/web/20100214185245/http://tatishevo.sarmo.ru/ Старый сайт муниципального района] * [http://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ Официальный сайт газеты «Сельская жизнь» Татищевского муниципального района] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401121232/https://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ |date=2022-04-01 }} * [http://tatiskray.ru/ Татищевский край (сайт, посвящённый истории района)] * {{cite web |title = Информация о районе на сайте правительства Саратовской области |url = http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/tatischevo.php |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110826173240/http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/tatischevo.php |archivedate = 2011-08-26 |deadlink = yes }} * [http://www.tatishevo.ru Неофициальный сайт р.п. Татищево] {{Татищево районӗн муниципаллӑ йӗркеленӗвӗсем}} {{Татищево районӗ}} {{Сарӑту облаҫӗ}} [[Категори:Татищево районӗ|*]] [[Категори:Алфавите кура администрациллӗ виҫесем]] 91htcy8gxe8x4gqhzwrr7olwon2daar 876741 876740 2026-08-18T16:24:59Z Max Tenche 25572 /* Пурӑнан вырӑнсем */ 876741 wikitext text/x-wiki {{Администрациллĕ виçе |Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}} |Тĕс2 = |Чăвашла ячĕ = Татищево районӗ |Тăван ячĕ = [[File:Полчаниновский приусадебный парк.jpg|300px]] |Герб = ГербТатищевскогоРайона.jpg |Ялав = Flag_of_Tatishchevsky_rayon_(Saratov_oblast).png |Ялава ăнлантарни = Татищево районӗн ялавӗ |Герба ăнлантарни = Татищево районӗн гербӗ |Патшалăх = {{RUS}} |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |Гимн = |Статус = [[муниципаллӑ район]] |Кĕрет = [[Сарӑту облаҫӗ]] |Тытăмĕ = {{nobr|7 муниципаллӑ йӗркеленӳ}} |Тĕп хула = [[Татищево]] [[хеп|хула евӗр посёлокӗ]] |Вăхăт = [[1928]], [[утӑ, 23]] |Пуçлăх = Мордвинцев Александр Владимирович<ref name=puclox>[http://tatishevo.saratov.gov.ru/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=36&Itemid=64 Глава Татищевского муниципального района]</ref> |Пуçлăх тĕсĕ = Муниципаллӑ район пуҫлӑхӗ |Пуçлăх2 = |Пуçлăх тĕсĕ2 = |ШВП = |ШВП çулĕ = |ШВП вырăнĕ = |ШВП пурăнан кашни çынна = |ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ = |Чĕлхе = [[вырӑс чӗлхи|вырӑс]] |Чĕлхесем = |Пурăнан халăх = {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | тс }} |Çырав çулĕ = {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | г }} |Пурăнан халăх проценчĕ = {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} * 100 / {{ Пурăнан халăх | Саратовская область | ч }} round 2 ) }} |Пурăнан халăх вырăнĕ = |Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} / 2077.10 round 2 ) }} }} |Йышлăх вырăнĕ = |Наци йышĕ = |Конфесси йышĕ = |Лаптăк = 2077,10<ref name="63_8006001">{{Cite web |url=https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Саратовская область. Общая площадь земель муниципального образования |access-date=2019-11-28 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803092744/https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |url-status=live }}</ref> |Лаптăк проценчĕ = |Лаптăк вырăнĕ = |Максималлă çӳллĕш = |Вăтам çӳллĕшĕ = |Минималлă çӳллĕш = |Карттă = Tatishchevsky district locator map.svg |Администрациллĕ виçен картти = |АВ карттин пысăкăшĕ = 500px |ВăхăтТăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]] |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон кочĕ = +74549 |Почтă индексĕсем = |Тетел-домен = |Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 64, 164 |Сайт = http://tatishevo.saratov.gov.ru |Commons-ри категори = |Асăрхавсем = }} '''Татищево районӗ''' ({{lang-ru|Тати́щевский район}}) — [[Сарӑту облаҫӗ|Сарӑту облаҫӗн]] ([[РФ]]) [[Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫи]] ([[Раҫҫейӗн субъекчӗсен районӗсем|район]]) тата [[Муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] ([[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ район]]). [[Администрациллӗ центр]] — [[Татищево]] [[хула евӗр поселок]]ӗ. == Географи == Район [[Атӑл сӑртлӑхӗ|Атӑл сӑртлӑхӗн]] сылтӑм хӗрринче, [[Сарӑту|Сарӑтуран]] ҫурҫӗр-анӑҫалла вырнаҫнӑ. Рельеф [[Уй|уйлӑ]], [[Вӑрман|вӑрманлӑ]]. [[Чукун ҫул]] айккипе [[Дача поселокӗ|дача]] массивӗ итрет. Ҫулталӑкри вӑтам [[Атмосфера нӳрӗкӗ|нӳрӗклӗхӗн]] шучӗ 375-360 [[Миллиметр|мм]]/[[ҫулталӑк|ҫул]]. Район центрӗ [[Татищево]] ([[1965|1965 ҫулччен]] [[Ял|ял]] пек) [[Медведица (Тан юппи)|Медведицӑн]] сулахай юппин [[Идолга (юханшыв)|Идолга юханшывӗн]] хӗрринче лартнӑ. Районӑн кӑнтӑр енче унӑн йышне кӗмен [[Светлый (ХАТЙ)|Светлый]] [[поселок]]ӗ вырнаҫнӑ, вӑл [[Хупнӑ администрациллӗ-территориллӗ йӗркеленӳ|хупнӑ администрациллӗ-территориллӗ йӗркеленӳ]] шутланать. Пӗтӗм усӑ курнин [[Автомагистраль|автоҫулӗсен]] вӑрӑмӑшӗ — 242 километр. === Чикӗсем === {| class="wikitable" ! Ен ! Район е облаҫ |- |Ҫурҫӗр | [[Петровск районӗ]] |- |Ҫурҫӗр-Тухӑҫ | [[Ҫӗнӗ Бурасы районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Тухӑҫ | [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Анӑҫ | [[Лысые Горы районӗ]] |- |Анӑҫ | [[Аткарск районӗ]] |} == Истори == {{Тулли дата|1928|07|23}} [[Анатри Атӑл крайӗ|Анатри Атӑл крайӗнчи]] [[Сарӑту округӗ|Сарӑту округӗн]] йышӗнчи Сарӑту тата Аткарск уесӗсенчен 4 пая уйӑрса ''Татищево районӗ'' туса хунӑ. Унӑн йышне [[Курдюм (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Курдюм]] вулӑсӗнчен 15, [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] вулӑсӗнчен 8, [[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка]] вулӑсӗнчен 5, [[Лысые Горы (Сарӑту облаҫӗ)|Лысые Горы]] вулӑсӗнчен 2 ял канашӗ кӗнӗ. Туса хуни хыҫҫӑн ҫӗнӗ районта 106,95 пин ҫӗр [[гектар]]ӗ, 38 пин пурӑнан халӑх, 125 пурӑнан вырӑн, 42 шкул, 27 ял канашӗ, 22 колхоз, 4 арман, 5 хӗрлӗ вулавӑш, 5 вуламалли ҫурт, 10 халӑх ҫурчӗ (сов. нардом), 6 медицина ҫурчӗ, 3 амбулатори, 3 сывлӑх ҫурчӗ. 8-тан 50-ччен ҫуллӑ вулама-ҫырма пӗлмен ҫынсен йышӗ 10 пин ытла. Ака лаптӑк — 42,235 пин гектар. Районта ӗне выльӑх йышӗ — 11 пин, сурӑх — 50 пин, сысна — 2,8 пин, утар — 101. Телефон ҫыхӑнӑвӗ 5 ял канашӗнче кӑна пулнӑ — [[Кувыка|Кувыкӑра]], [[Идолга (сала)|Идолгӑра]], [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)|Широкойӗре]], [[Курдюм (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Курдюмра]], [[Татищево|Татищевӑра]]. Мещановкӑри (Татищевӑри) влаҫ ҫурчӗшӗн вырӑн ҫука пула райӗҫтӑвком [[Октябрьский Городок]]ра икӗ ҫул вырнаҫрӗ. [[1934|1934 ҫултан]] [[Сарӑту крайӗ|Сарӑту крайӗн]], [[1936|1936 ҫултан]] [[Сарӑту облаҫӗ]]н йышне кӗрет. {{Тулли дата|1959|06|10}} пӑрахӑҫланӑ [[Вязовка районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Вязовка районӗн]]<ref>Ведомости Верховного Совета СССР. № 24 (956), 1959 г.</ref> территорийӗн пайӗ, {{Тулли дата|1960|05|19}} пӑрахӑҫланӑ [[Широкий Карамыш районӗ|Анлӑ Карамыш районӗн]]<ref>Ведомости Верховного Совета СССР. № 20 (1004), 1960 г.</ref> территорийӗсен пайӗсем район йышне кӗнӗ. [[1963|1963 ҫулта]] район пӑрахӑҫланӑ, [[1965|1965 ҫулта]] тепре туса хунӑ<ref>{{cite web |url = http://wwhp.ru/sarat.htm |title = Саратовская область на сайте «Всемирный исторический проект» |archiveurl = https://web.archive.org/web/20101203192830/http://wwhp.ru/sarat.htm |archivedate = 2010-12-03 }}</ref>. == Халӑх == {{Пурӑнан халӑх|Татищевский район}} {{Кӗске дата|2023|01|1}} пӗлӗмпе районта 30,1 пин ҫын пурӑнчӗ, вӗсенчен 7,6 пин ҫын (25,6 %) — [[Татищево|Татищево]] [[хула евӗр поселок|ӗҫ поселокӗнче]], 22,5 пин ҫын — ял пурӑнан вырăнӗсенче<ref name = terpop>[http://tatishevo.saratov.gov.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=79&Itemid=60 Халӑхпа территори ҫинчен районӑн официаллӑ сайтӗнче] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231223203130/http://tatishevo.saratov.gov.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=79&Itemid=60 |date=2023-12-23 }}</ref>. === Халӑх йышӗ === {{Кӗске дата|2023|01|1}} пӗлӗмпе районта 43 халӑх пурӑнать<ref name = terpop/>: {| class='standard' style='text-align: center;' | colspan=4 | '''Татищево районӗн халӑхӗсем''' |--- class='bright' | colspan=1 | № || colspan=1 | Халӑх || colspan=1 | % |--- | 1 || [[Вырӑссем]] || 83,2 |--- | 2 || [[Украинсем]] || 3 |--- | 3 || [[Мордвасем]] ([[Ирҫесем|Ирҫесемпе]] [[Мӑкшӑсем|мӑкшӑсем]]) || 2,1 |--- | 4 || [[Эрменсем]] || 2 |--- | 5 || [[Чӑвашсем]],<br> [[Тутарсем]],<br> [[Чеченсем]] || 1,3 |--- class='shadow' | || Ыттисем || 8,4 |} Районти ялсенче тӗрлӗрен халӑхсен ушкӑнӗсем пур, вӗсенчен эрменсем ([[Агаревка (Татищево районӗ)|Агаревка]]), мордвасем ([[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)|Беседка]]). === Ҫул-Ӳсӗм йышӗ === {{Кӗске дата|2023|01|1}} пӗлӗмпе район [[Ҫул-ӳсӗм|ҫул-ӳсӗм]] йышӗ<ref name = terpop/>: * 14 — 18 ҫулсенче 1433 ҫын * 19 — 34 ҫулсенче 5662 ҫын * 35 — 60 ҫулсенче 10 652 ҫын * 60 тата ватӑрах 7443 ҫын ;Вӗсенчен: * 5488 ҫын — ӗҫлеме пултаракан ҫул-ӳсӗмӗн ҫамрӑкрах * 16879 ҫын — ӗҫлеме пултаракан ҫул-ӳсӗмре * 7689 ҫын — ӗҫлеме пултаракан ҫул-ӳсӗмӗн ватӑрах == Муниципаллӑ тытӑмлӑх == Татищево [[Муниципаллӑ район|муниципаллӑ районне]] 7 [[муниципаллӑ йӗркеленӳ]] кӗрет: 1 [[Хула тӑрӑхӗ|хула тӑрӑхӗ]] тата 5 [[ял тӑрӑхӗ]]<ref name="МО">{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933006800 |title=Закон Саратовской области от 27 декабря 2004 года № 108-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района» |access-date=2018-09-28 |archive-date=2015-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926131510/http://docs.cntd.ru/document/933006800 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url = http://tatishevo.sarmo.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=106&Itemid=174 |title = Устав Татищевского муниципального района |url-status = dead }}</ref>. {{Автонумераци | Оформление = standard sortable | Столбцов = 6 | Заголовок2 = Муниципаллӑ йӗркеленӳ | Заголовок3 = Администрациллӗ центр | Заголовок4 = Пурӑнан<br />вырӑнсен<br />йышӗ | Заголовок5 = Пурӑнан халӑх | Заголовок6 = Лаптӑк,<br />ҫм² | Выравнивание4 = right | Выравнивание5 = right | Выравнивание6 = right | Сортировка4 = число | Сортировка5 = число | Сортировка6 = число |A-%| '''Хула тӑрӑхӗ:''' | | | | |А|[[Татищево|Татищево муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Татищево]] ӗҫ поселокӗ | 1 | {{ Пурăнан халăх | Татищевское муниципальное образование | тс }} | 59,16<ref name="63_8006001"/> |Б-%| '''Ял тӑрӑхӗсем:''' | | | | |Б|[[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] сали | 17 | {{ Пурăнан халăх | Вязовское муниципальное образование (Татищевский район) | тс }} | 541,65<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Идолга (ял)|Идолга]] сали | 8 | {{ Пурăнан халăх | Идолгское муниципальное образование | тс }} | 404,62<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Октябрьский Городок]] сали | 8 | {{ Пурăнан халăх | Октябрьское муниципальное образование (Татищевский район) | тс }} | 379,31<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Садовый (Татищево районӗ)|Садовый]] поселокӗ | 8 | {{ Пурăнан халăх | Садовское муниципальное образование (Татищевский район) | тс }} | 74,08<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] сали | 5 | {{ Пурăнан халăх | Ягодно-Полянское муниципальное образование | тс }} | 394,69<ref name="63_8006001"/> }} === Муниципаллӑ пайланӑвӑн историйӗ === [[2005|2005 ҫулта]] [[вырӑнти хӑйтытӑмлӑх]] тунишӗн муниципаллӑ районта 1 хула тата 10 ял тӑрӑхӗ йӗркеленӗ. [[2013|2013 ҫулта]] вӗсенчен малалла муниципаллӑ йӗркеленӳсем (МЙ) пӑрахӑҫланӑ: [[Мӑн Ивановка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Мӑн Ивановка МЙ]] ([[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021841 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 79-ЗСО «О преобразовании Большеивановского и Ягодно-Полянского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области "О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района"» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925112753/http://docs.cntd.ru/document/933021841 |url-status=live }}</ref>, [[Карамышка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Карамышка МЙ]] ([[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021849 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 87-ЗСО «О преобразовании Карамышского и Октябрьского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района”» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925111523/http://docs.cntd.ru/document/933021849 |url-status=live }}</ref>, [[Мизино-Лапшиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Мизино-Лапшиновка МЙ]] ([[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021842 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 80-ЗСО «О преобразовании Вязовского и Мизино-Лапшиновского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района”» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925102951/http://docs.cntd.ru/document/933021842 |url-status=live }}</ref>, [[Широкое муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Широкое МЙ]] ([[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021837 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 75-ЗСО «О преобразовании Идолгского и Широкинского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района”» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925114252/http://docs.cntd.ru/document/933021837 |url-status=live }}</ref>. {{Тулли дата|2025|01|1}} [[Сторожёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] пӑрахӑҫланӑ тата унӑн территори [[Сарӑту|Сарӑту]] [[Сарӑту (хула округӗ)|хула округӗнчи]] [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин районӗн]] йышне кӗрет<ref name="Сторожевское">{{Cite web |url=http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202204010001 |title=Закон Саратовской области от 28.03.2022 № 43-ЗСО "О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования "Город Саратов" и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области" |access-date=2022-04-11 |archive-date=2022-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401201021/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202204010001 |url-status=live }}</ref><ref name="Сторожевское24">{{Cite web |url= http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202212210001 |title= Закон Саратовской области от 15.12.2022 № 155-ЗСО «О внесении изменений в закон Саратовской области "О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования "Город Саратов" и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области"» |access-date= 2022-12-21 |url-status= live |archive-date= 2022-12-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221221115029/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202212210001 }}</ref><ref name="автоссылка1">{{Cite web |url=https://srd.ru/documents/zaks/88-ZSO-26072023.pdf |title=Закон Саратовской области № 88-ЗСО от 26.07.2023 г. «О внесении изменений в Закон Саратовской области «О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования «Город Саратов» и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области» |access-date=2024-01-08 |archive-date=2024-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108094402/https://srd.ru/documents/zaks/88-ZSO-26072023.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="автоссылка2">{{Cite web|url=http://publication.pravo.gov.ru/document/6400202307310019|title=Закон Саратовской области от 26.07.2023 № 88-ЗСО «О внесении изменений в Закон Саратовской области "О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования "Город Саратов" и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области»|website=publication.pravo.gov.ru|access-date=2024-05-28|archive-date=2024-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240528084913/http://publication.pravo.gov.ru/document/6400202307310019|url-status=live}}</ref>. == Пурӑнан вырӑнсем == Татищево районӗнче 47 пурӑнан вырӑн пур, вӗсенчен 1 хула (ӗҫ поселокӗ) тата 46 ял пурӑнан вырӑнӗ. {{Автонумераци | Оформление = standard sortable collapsible collapsed | Название = Районта пурӑнан вырӑнсен ят-йышӗ | Столбцов = 5 | Заголовок2 = Пурӑнан вырӑн | Заголовок3 = Тӗс | Заголовок4 = Пурӑнан халӑх | Заголовок5 = Муниципаллӑ<br> йӗркеленӳ | Выравнивание4 = right | Сортировка4 = число | | [[Агарёвка (Татищево районӗ)|Агарёвка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Агаревка (Татищевский район) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)|Беседка]] | хутӑр | {{ Пурăнан халăх | Беседка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Бурловино]] | хутӑр | {{ Пурăнан халăх | Бурловино | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Вязовка (Татищевский район) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Гартовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Гартовка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Глядковка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Глядковка | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Губаревка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Елшанка (Татищево районӗ)|Елшанка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Елшанка (Татищевский район) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Идолга (ял)|Идолга]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Идолга (село) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Карамышка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Карамышка | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Карякино (Сарӑту облаҫӗ)|Карякино]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Карякино (Саратовская область) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Козий Лоб]] | хутӑр | {{ Пурăнан халăх | Козий Лоб | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Кологривовка (село, Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Кологривовка (станци, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка]] | станци | {{ Пурăнан халăх | Кологривовка (станция, Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Кологривовка вӑрманҫӑлӑхӗ]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Кологривовское лесничество | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Коминтерн (Татищево районӗ)|Коминтерн]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Коминтерн (Татищевский район) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Константиновка (Татищево районӗ)|Константиновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Константиновка (Татищевский район) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)|Корсаковка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Корсаковка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Кривопавловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Кривопавловка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Кувыка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Кувыка | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Куликовка (Татищево районӗ)|Куликовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Куликовка (Татищевский район) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Македоновка (Сарӑту облаҫӗ)|Македоновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Македоновка (Саратовская область) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Ивановка (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Мӑн Каменка (Татищево районӗ)|Мӑн Каменка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Каменка (Татищевский район) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Мӑн Фёдоровка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Фёдоровка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Федоровка (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Мизино-Лапшиновка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Мизино-Лапшиновка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Неёловка (Сарӑту облаҫӗ)|Неёловка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Нееловка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Никольский (Сарӑту облаҫӗ)|Никольский]] | чукунҫул уйӑрӑшӗ | {{ Пурăнан халăх | Никольский (Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)|Новополье]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Новополье (Саратовская область) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Новоскатовка (Сарӑту облаҫӗ)|Новоскатовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Новоскатовка (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Октябрьский Городок]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Октябрьский городок | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Первомайская (Сарӑту облаҫӗ)|Первомайская]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Первомайская (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Петров (Сарӑту облаҫӗ)|Петров]] | хутӑр | | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Полчаниновка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Полчаниновка | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Полянское (Сарӑту облаҫӗ)|Полянское]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Полянское (Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Садовый (Татищево районӗ)|Садовый]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Садовый (Татищевский район) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Слепцовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Слепцовка | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Сокур (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Ҫӗнӗ Тёпловка (Сарӑту облаҫӗ)|Ҫӗнӗ Тёпловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Новая Тепловка (Саратовская область) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Ҫырла Уҫланки (Сарӑту облаҫӗ)|Ҫырла Уҫланки]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Ягодная Поляна (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] |%| [[Татищево]] | ӗҫ поселокӗ | {{ Пурăнан халăх | Татищево | тс }} | [[Татищево муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Татищево]] | | [[Тимирязевский (Сарӑту облаҫӗ)|Тимирязевский]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Тимирязевский (Саратовская область) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Федуловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Федуловка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Хлебновка (Татищево районӗ)|Хлебновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Хлебновка (Татищевский район) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Ченыкаевка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Ченыкаевка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)|Широкое]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Широкое (Саратовская область) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)|Шлыковка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Шлыковка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] }} [[2025|2025 ҫулхи]] [[Кӑрлач, 1|кӑрлачӑн 1-мӗшӗнче]] пӑрахӑҫланӑ [[Сторожёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н пур пурӑнан вырӑнӗсем [[Сарӑту|Сарӑту хулин]] [[Сарӑту (хула округӗ)|хула округӗн]] йышне кӗнӗ<ref name="Сторожевское"/><ref name="Сторожевское24"/><ref name="автоссылка1" /><ref name="автоссылка2" />. === Пӑрахӑҫланӑ пурӑнан вырӑнсем === * [[2001]] ҫулта — Сокур округӗн [[Грязнуха (Сарӑту облаҫӗ)|Грязнуха]] хуторӗ. == Вырӑнти хӑйтытӑмлӑх органӗсем == Муниципаллӑ пуху — [[Вырӑнти хӑйтытӑмлӑх|вырӑнти хӑйтытӑмлӑхӑн]] кӑтартакан органӗ. Муниципаллӑ районӑн пуҫлӑхӗ — Новикова Алефтина Сергеевна. Татищево муниципаллӑ районӗн администрацийӗ — вырӑнти хӑйтытӑмлӑхӑн ӗҫ тӑвакан органӗ. Район администрацийӗн пуҫлӑхӗ — Александр Владимирович Мордвинцев<ref name=puclox/>. == Экономика == Хулаҫум тӗсӗн ял хуҫалӑхӗ. Тӗп кӑларакан таварпа тивӗҫтерӳ: [[сӗт]], чӑх ашӗ, [[апат-ҫимӗҫ]]. Промышленоҫӑн тӗп пайӗ - тунишӗн материалсен (тимӗр бетонӗ, йывӑҫран тунишӗн материалсем, тавар бетонӗ, стена материалӗ) тата апат-ҫимӗҫ продукцийӗн кӑларни (ҫӑкӑр, аш, сӗт, кӑлпасси, кондитер япали). == Массӑллӑ информаци хатӗрӗсем == Район [[Массӑллӑ информаци хатӗрӗ|МИХ-ӗ]] — "Ял пурнӑҫӗ" ({{lang-ru|Сельская жизнь}}) хаҫат, вӑл Татищево районӗн официаллӑ пичет органӗ. Хаҫатӑн хӑйӗн сайчӗ пур — moyaokruga.ru/selskayazhizn<ref name="moyaokruga">[http://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ «Сельская жизнь»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401121232/https://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ |date=2022-04-01 }}, унта юлашки район хыпарӗсем кӑлараҫҫӗ.</ref>. == Паллӑ вырӑнсем == [[File:Большеивановский приусадебный парк, поле.JPG|thumb|200px|right|[[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] улпут ҫурчӗ ҫумӗнчи парк]] [[File:Губаревская усадьба дворян Шахматовых, табличка.JPG|thumb|200px|right|[[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвкӑри]] Шахматовсен улпут ҫурчӗн астӑвӑм хӑми]] [[Истори|Историн]], [[Культура|культурӑн]], [[Ҫутҫанталӑк|ҫутҫанталӑкӑн]] паллӑ вырӑнӗсем: [[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] улпут ҫурчӗ ҫумӗнчи парк<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=139 Большеивановский приусадебный парк. Tursar]</ref>, [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] ӗмӗр юманлӑхӗ<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=1101 Вязовская вековая дубрава. Tursar]</ref>, Вязовка хура ҫирӗклӗхӗ<ref>[https://moyaokruga.ru/selskayazhizn/Articles.aspx?articleId=126852 Вязовские заповедники. Газета "Сельская жизнь"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171101031112/http://moyaokruga.ru/selskayazhizn/Articles.aspx?articleId=126852 |date=2017-11-01 }}</ref>, [[1902|1902 ҫулта]] тунӑ [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокурти]] [[Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ (Сокур)|Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ]]<ref>[https://eparhia-saratov.ru/Articles/hram-pokrova-bozhiejj-materi-sokur-tatishhevskogo-rajjona Храм Покрова Божией Матери с. Сокур Татищевского р-на. Саратовская епархия]</ref>, [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвкӑри]] Шахматовсен улпут ҫурчӗ<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=128 Приусадебный парк усадьбы Шахматовых. Tursar]</ref> — Раҫҫей академикӗн, лингвисчӗн [[Шахматов Алексей Александрович|Алексей Шахматовӑн]] мемориалӗ, [[Полчаниновка|Полчаниновкӑри]] Сарӑтӑвӑн паллӑ ен пӗлӳҫин, кунҫулҫин, халӑх пӗлӳҫин [[Минх Александр Николаевич|А. Н. Минхӗн]] улпут ҫурчӗ<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=1396 Полчаниновский приусадебный парк. Tursar]</ref>, [[Побочное]] вӑрман дачи (кивӗ ял вырӑнӗнче)<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=1033 Побочинская дача. Tursar]</ref>. == Тӗн == Татищево районӗнче тӗрлӗрен тӗн объекчӗсем пур, нумайрахӑш — [[христианлӑх|христианлӑ]] ([[Православи|православлӑ]]). * [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] салинче — [[Христос Раштавӗн чиркӗвӗ (Вязовка)|Христос Раштавӗн чиркӗвӗ]]<ref name="ВМЙпас">[https://vyazovskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/215/2057/PASPORT_na_01.02.2026.pdf ПАСПОРТ] Вязовского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области на 01.02.2026</ref>; * [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)|Корсаковка]] салинче — [[Сӑваплӑ Никола кивӗ йӑлаллӑ чиркӗвӗ (Корсаковка)|Сӑваплӑ Никола кивӗ йӑлаллӑ чиркӗвӗ]] ([[кивӗ йӑлалӑх]])<ref name="ВМЙпас"/>; * [[Октябрьский Городок]] салинче — [[Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ (Октябрьский Городок)|Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ]]<ref name="ОМЙпас">[https://oktyabrskoetatishhevskij-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/10/2183/Pasport_ONP.pdf ПАСПОРТ опорного населенного пункта регионального значения (ОНП) с. Октябрьский Городок Татищевского муниципального района]</ref>; * [[Полчаниновка]] салинче — [[Сӑваплӑ Дмитрий Солунский чиркӗвӗ]]<ref name="ЯПМЙпас">[https://yagodnopolyanskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/10/2078/Pasport_MO_18.02.2026.pdf ПАСПОРТ Ягодно-Полянского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области на 18.02.2026]</ref>; * [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]] салинче — [[Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ (Сокур)|Сӑваплӑ Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ]]<ref name="ВМЙпас"/>; * [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] салинче — [[Аслӑ Василий чиркӗвӗ]]<ref name="ЯПМЙпас"/>. == Паллӑ ентешсем == * [[Васильев Владимир Андреевич]] (1925—1945) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, лейтенант, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945). * [[Григорьев Дмитрий Яковлевич]] (1897—1970) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, генерал-майор (1942). * [[Евтеев Иван Алексеевич]] (1918—1944) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, хӗрлӗ флотҫӑ, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945). * [[Князевская Ольга Александровна]] (1920—2011) — [[РФ|Раҫҫей]] [[филологи|филологӗ]], археографӗ тата кӗнеке кунҫулӗн ӑстаҫи. * [[Коннов Василий Дмитриевич]] (1913—1945) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, капитан, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1944). * [[Мясников Евгений Александрович]] (1920—1991) — [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945), [[полковник]] (1957), 1 класслӑ ҫар вӗҫевҫӗ (1959). * [[Лапшёв Анатолий Алексеевич]] (1924—1945) — лейтенант, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945). * [[Передреев Анатолий Константинович]] (1932—1987) — [[вырӑссем|вырӑс]] [[сӑвӑҫ]]ӗ, куҫаруҫӑ. * [[Пономарёв Пётр Тихонович]] (1924—1943) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ. [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1944, вилни хыҫҫӑн). Хӗрлӗ гвардин ҫар ҫынни. * [[Пресняков Иван Васильевич]] (1916—1988) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, лейтенант. [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1944). * [[Путилин Николай Георгиевич]] (ҫур. 1954) — [[ССРП|Совет]] тата [[Раҫҫей]] [[опера]] юрӑҫи, [[Тутар АССР]] халӑх артисчӗ (1986) тата [[РФ халӑх артисчӗ]] (2003). * [[Семихатов Николай Александрович]] (1918—2002) — [[ССРП|Совет]] инженер-конструкторӗ тата ӑслӑхҫи. ССРП Ӑслӑхсен Академийӗн академикӗ. * [[Ульянов Пётр Лаврентьевич]] (1928—2006) — [[ССРП|Совет]] тата [[РФ|Раҫҫей]] математикӑҫи, ССРП Ӑслӑлӑхсен Академийӗн корреспондент пайташӗ тата Раҫҫей Ӑслӑлӑхсен Академийӗн академикӗ, профессор. * [[Хохлачёв Василий Фёдорович]] (1918—1983) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, авиаци генерал-лейтенанчӗ, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]]. * [[Фомичёв Василий Осипович]] (1924—1992) — [[вырӑссем|вырӑс]] [[Ӳкерӳҫӗ|ӳкерӳҫи]], [[Реализм|реалисчӗ]], пейзажист. == Ҫар объекчӗсем == Районӑн территорийӗнче [[РФ стратеги ракет вӑйӗсем|РФ стратеги ракет вӑйӗсен]] [[60-мӗш ракет дивизийӗ]], [[Татищево (аэродром)|Татищево аэродромӗ]] (ӑҫта 69 [[УР-100Н]] тата 40 [[Тополь-М]] пур) вырнаҫнӑ<ref name=":0">{{Cite web |title=60-я ракетная Таманская ордена Октябрьской Революции Краснознамённая дивизия имени 60-летия СССР (в/ч 89553) |url=https://rvsn.info/divisions/div_060.html |access-date=2023-07-20 |website=rvsn.info}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=60-я Таманская ракетная дивизия (в/ч 89553) |url=https://armius.ru/rvsn/vch89553 |access-date=2023-07-20 |website=armius.ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=60-я ракетная дивизия (г. Татищево) |url=https://rvsn.ruzhany.info/60rd/index.html |access-date=2023-07-20 |website=rvsn.ruzhany.info}}</ref>. == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем|2}} == Вуламалли == *Атлас автомобильных дорог Саратовской области. Саратов, 2000. *Татищевский муниципальный район. История и современность. Саратов, 2008. == Каҫӑсем == * [https://tatishhevskij-r64.gosweb.gosuslugi.ru/ Официальный сайт органов местного самоуправления Татищевского муниципального района Саратовской области] * [http://www.tatishevo.saratov.gov.ru Старый официальный сайт администрации Татищевского муниципального района] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401135339/http://tatishevo.saratov.gov.ru/ |date=2022-04-01 }} * [https://web.archive.org/web/20100214185245/http://tatishevo.sarmo.ru/ Старый сайт муниципального района] * [http://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ Официальный сайт газеты «Сельская жизнь» Татищевского муниципального района] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401121232/https://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ |date=2022-04-01 }} * [http://tatiskray.ru/ Татищевский край (сайт, посвящённый истории района)] * {{cite web |title = Информация о районе на сайте правительства Саратовской области |url = http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/tatischevo.php |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110826173240/http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/tatischevo.php |archivedate = 2011-08-26 |deadlink = yes }} * [http://www.tatishevo.ru Неофициальный сайт р.п. Татищево] {{Татищево районӗн муниципаллӑ йӗркеленӗвӗсем}} {{Татищево районӗ}} {{Сарӑту облаҫӗ}} [[Категори:Татищево районӗ|*]] [[Категори:Алфавите кура администрациллӗ виҫесем]] lcvq0rkqmhh3ayr57nt2ybx0l8t3lpq 876748 876741 2026-08-18T16:56:48Z Max Tenche 25572 /* Муниципаллӑ пайланӑвӑн историйӗ */ 876748 wikitext text/x-wiki {{Администрациллĕ виçе |Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}} |Тĕс2 = |Чăвашла ячĕ = Татищево районӗ |Тăван ячĕ = [[File:Полчаниновский приусадебный парк.jpg|300px]] |Герб = ГербТатищевскогоРайона.jpg |Ялав = Flag_of_Tatishchevsky_rayon_(Saratov_oblast).png |Ялава ăнлантарни = Татищево районӗн ялавӗ |Герба ăнлантарни = Татищево районӗн гербӗ |Патшалăх = {{RUS}} |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |Гимн = |Статус = [[муниципаллӑ район]] |Кĕрет = [[Сарӑту облаҫӗ]] |Тытăмĕ = {{nobr|7 муниципаллӑ йӗркеленӳ}} |Тĕп хула = [[Татищево]] [[хеп|хула евӗр посёлокӗ]] |Вăхăт = [[1928]], [[утӑ, 23]] |Пуçлăх = Мордвинцев Александр Владимирович<ref name=puclox>[http://tatishevo.saratov.gov.ru/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=36&Itemid=64 Глава Татищевского муниципального района]</ref> |Пуçлăх тĕсĕ = Муниципаллӑ район пуҫлӑхӗ |Пуçлăх2 = |Пуçлăх тĕсĕ2 = |ШВП = |ШВП çулĕ = |ШВП вырăнĕ = |ШВП пурăнан кашни çынна = |ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ = |Чĕлхе = [[вырӑс чӗлхи|вырӑс]] |Чĕлхесем = |Пурăнан халăх = {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | тс }} |Çырав çулĕ = {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | г }} |Пурăнан халăх проценчĕ = {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} * 100 / {{ Пурăнан халăх | Саратовская область | ч }} round 2 ) }} |Пурăнан халăх вырăнĕ = |Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} / 2077.10 round 2 ) }} }} |Йышлăх вырăнĕ = |Наци йышĕ = |Конфесси йышĕ = |Лаптăк = 2077,10<ref name="63_8006001">{{Cite web |url=https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Саратовская область. Общая площадь земель муниципального образования |access-date=2019-11-28 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803092744/https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |url-status=live }}</ref> |Лаптăк проценчĕ = |Лаптăк вырăнĕ = |Максималлă çӳллĕш = |Вăтам çӳллĕшĕ = |Минималлă çӳллĕш = |Карттă = Tatishchevsky district locator map.svg |Администрациллĕ виçен картти = |АВ карттин пысăкăшĕ = 500px |ВăхăтТăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]] |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон кочĕ = +74549 |Почтă индексĕсем = |Тетел-домен = |Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 64, 164 |Сайт = http://tatishevo.saratov.gov.ru |Commons-ри категори = |Асăрхавсем = }} '''Татищево районӗ''' ({{lang-ru|Тати́щевский район}}) — [[Сарӑту облаҫӗ|Сарӑту облаҫӗн]] ([[РФ]]) [[Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫи]] ([[Раҫҫейӗн субъекчӗсен районӗсем|район]]) тата [[Муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] ([[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ район]]). [[Администрациллӗ центр]] — [[Татищево]] [[хула евӗр поселок]]ӗ. == Географи == Район [[Атӑл сӑртлӑхӗ|Атӑл сӑртлӑхӗн]] сылтӑм хӗрринче, [[Сарӑту|Сарӑтуран]] ҫурҫӗр-анӑҫалла вырнаҫнӑ. Рельеф [[Уй|уйлӑ]], [[Вӑрман|вӑрманлӑ]]. [[Чукун ҫул]] айккипе [[Дача поселокӗ|дача]] массивӗ итрет. Ҫулталӑкри вӑтам [[Атмосфера нӳрӗкӗ|нӳрӗклӗхӗн]] шучӗ 375-360 [[Миллиметр|мм]]/[[ҫулталӑк|ҫул]]. Район центрӗ [[Татищево]] ([[1965|1965 ҫулччен]] [[Ял|ял]] пек) [[Медведица (Тан юппи)|Медведицӑн]] сулахай юппин [[Идолга (юханшыв)|Идолга юханшывӗн]] хӗрринче лартнӑ. Районӑн кӑнтӑр енче унӑн йышне кӗмен [[Светлый (ХАТЙ)|Светлый]] [[поселок]]ӗ вырнаҫнӑ, вӑл [[Хупнӑ администрациллӗ-территориллӗ йӗркеленӳ|хупнӑ администрациллӗ-территориллӗ йӗркеленӳ]] шутланать. Пӗтӗм усӑ курнин [[Автомагистраль|автоҫулӗсен]] вӑрӑмӑшӗ — 242 километр. === Чикӗсем === {| class="wikitable" ! Ен ! Район е облаҫ |- |Ҫурҫӗр | [[Петровск районӗ]] |- |Ҫурҫӗр-Тухӑҫ | [[Ҫӗнӗ Бурасы районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Тухӑҫ | [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Анӑҫ | [[Лысые Горы районӗ]] |- |Анӑҫ | [[Аткарск районӗ]] |} == Истори == {{Тулли дата|1928|07|23}} [[Анатри Атӑл крайӗ|Анатри Атӑл крайӗнчи]] [[Сарӑту округӗ|Сарӑту округӗн]] йышӗнчи Сарӑту тата Аткарск уесӗсенчен 4 пая уйӑрса ''Татищево районӗ'' туса хунӑ. Унӑн йышне [[Курдюм (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Курдюм]] вулӑсӗнчен 15, [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] вулӑсӗнчен 8, [[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка]] вулӑсӗнчен 5, [[Лысые Горы (Сарӑту облаҫӗ)|Лысые Горы]] вулӑсӗнчен 2 ял канашӗ кӗнӗ. Туса хуни хыҫҫӑн ҫӗнӗ районта 106,95 пин ҫӗр [[гектар]]ӗ, 38 пин пурӑнан халӑх, 125 пурӑнан вырӑн, 42 шкул, 27 ял канашӗ, 22 колхоз, 4 арман, 5 хӗрлӗ вулавӑш, 5 вуламалли ҫурт, 10 халӑх ҫурчӗ (сов. нардом), 6 медицина ҫурчӗ, 3 амбулатори, 3 сывлӑх ҫурчӗ. 8-тан 50-ччен ҫуллӑ вулама-ҫырма пӗлмен ҫынсен йышӗ 10 пин ытла. Ака лаптӑк — 42,235 пин гектар. Районта ӗне выльӑх йышӗ — 11 пин, сурӑх — 50 пин, сысна — 2,8 пин, утар — 101. Телефон ҫыхӑнӑвӗ 5 ял канашӗнче кӑна пулнӑ — [[Кувыка|Кувыкӑра]], [[Идолга (сала)|Идолгӑра]], [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)|Широкойӗре]], [[Курдюм (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Курдюмра]], [[Татищево|Татищевӑра]]. Мещановкӑри (Татищевӑри) влаҫ ҫурчӗшӗн вырӑн ҫука пула райӗҫтӑвком [[Октябрьский Городок]]ра икӗ ҫул вырнаҫрӗ. [[1934|1934 ҫултан]] [[Сарӑту крайӗ|Сарӑту крайӗн]], [[1936|1936 ҫултан]] [[Сарӑту облаҫӗ]]н йышне кӗрет. {{Тулли дата|1959|06|10}} пӑрахӑҫланӑ [[Вязовка районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Вязовка районӗн]]<ref>Ведомости Верховного Совета СССР. № 24 (956), 1959 г.</ref> территорийӗн пайӗ, {{Тулли дата|1960|05|19}} пӑрахӑҫланӑ [[Широкий Карамыш районӗ|Анлӑ Карамыш районӗн]]<ref>Ведомости Верховного Совета СССР. № 20 (1004), 1960 г.</ref> территорийӗсен пайӗсем район йышне кӗнӗ. [[1963|1963 ҫулта]] район пӑрахӑҫланӑ, [[1965|1965 ҫулта]] тепре туса хунӑ<ref>{{cite web |url = http://wwhp.ru/sarat.htm |title = Саратовская область на сайте «Всемирный исторический проект» |archiveurl = https://web.archive.org/web/20101203192830/http://wwhp.ru/sarat.htm |archivedate = 2010-12-03 }}</ref>. == Халӑх == {{Пурӑнан халӑх|Татищевский район}} {{Кӗске дата|2023|01|1}} пӗлӗмпе районта 30,1 пин ҫын пурӑнчӗ, вӗсенчен 7,6 пин ҫын (25,6 %) — [[Татищево|Татищево]] [[хула евӗр поселок|ӗҫ поселокӗнче]], 22,5 пин ҫын — ял пурӑнан вырăнӗсенче<ref name = terpop>[http://tatishevo.saratov.gov.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=79&Itemid=60 Халӑхпа территори ҫинчен районӑн официаллӑ сайтӗнче] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231223203130/http://tatishevo.saratov.gov.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=79&Itemid=60 |date=2023-12-23 }}</ref>. === Халӑх йышӗ === {{Кӗске дата|2023|01|1}} пӗлӗмпе районта 43 халӑх пурӑнать<ref name = terpop/>: {| class='standard' style='text-align: center;' | colspan=4 | '''Татищево районӗн халӑхӗсем''' |--- class='bright' | colspan=1 | № || colspan=1 | Халӑх || colspan=1 | % |--- | 1 || [[Вырӑссем]] || 83,2 |--- | 2 || [[Украинсем]] || 3 |--- | 3 || [[Мордвасем]] ([[Ирҫесем|Ирҫесемпе]] [[Мӑкшӑсем|мӑкшӑсем]]) || 2,1 |--- | 4 || [[Эрменсем]] || 2 |--- | 5 || [[Чӑвашсем]],<br> [[Тутарсем]],<br> [[Чеченсем]] || 1,3 |--- class='shadow' | || Ыттисем || 8,4 |} Районти ялсенче тӗрлӗрен халӑхсен ушкӑнӗсем пур, вӗсенчен эрменсем ([[Агаревка (Татищево районӗ)|Агаревка]]), мордвасем ([[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)|Беседка]]). === Ҫул-Ӳсӗм йышӗ === {{Кӗске дата|2023|01|1}} пӗлӗмпе район [[Ҫул-ӳсӗм|ҫул-ӳсӗм]] йышӗ<ref name = terpop/>: * 14 — 18 ҫулсенче 1433 ҫын * 19 — 34 ҫулсенче 5662 ҫын * 35 — 60 ҫулсенче 10 652 ҫын * 60 тата ватӑрах 7443 ҫын ;Вӗсенчен: * 5488 ҫын — ӗҫлеме пултаракан ҫул-ӳсӗмӗн ҫамрӑкрах * 16879 ҫын — ӗҫлеме пултаракан ҫул-ӳсӗмре * 7689 ҫын — ӗҫлеме пултаракан ҫул-ӳсӗмӗн ватӑрах == Муниципаллӑ тытӑмлӑх == Татищево [[Муниципаллӑ район|муниципаллӑ районне]] 7 [[муниципаллӑ йӗркеленӳ]] кӗрет: 1 [[Хула тӑрӑхӗ|хула тӑрӑхӗ]] тата 5 [[ял тӑрӑхӗ]]<ref name="МО">{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933006800 |title=Закон Саратовской области от 27 декабря 2004 года № 108-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района» |access-date=2018-09-28 |archive-date=2015-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926131510/http://docs.cntd.ru/document/933006800 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url = http://tatishevo.sarmo.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=106&Itemid=174 |title = Устав Татищевского муниципального района |url-status = dead }}</ref>. {{Автонумераци | Оформление = standard sortable | Столбцов = 6 | Заголовок2 = Муниципаллӑ йӗркеленӳ | Заголовок3 = Администрациллӗ центр | Заголовок4 = Пурӑнан<br />вырӑнсен<br />йышӗ | Заголовок5 = Пурӑнан халӑх | Заголовок6 = Лаптӑк,<br />ҫм² | Выравнивание4 = right | Выравнивание5 = right | Выравнивание6 = right | Сортировка4 = число | Сортировка5 = число | Сортировка6 = число |A-%| '''Хула тӑрӑхӗ:''' | | | | |А|[[Татищево|Татищево муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Татищево]] ӗҫ поселокӗ | 1 | {{ Пурăнан халăх | Татищевское муниципальное образование | тс }} | 59,16<ref name="63_8006001"/> |Б-%| '''Ял тӑрӑхӗсем:''' | | | | |Б|[[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] сали | 17 | {{ Пурăнан халăх | Вязовское муниципальное образование (Татищевский район) | тс }} | 541,65<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Идолга (ял)|Идолга]] сали | 8 | {{ Пурăнан халăх | Идолгское муниципальное образование | тс }} | 404,62<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Октябрьский Городок]] сали | 8 | {{ Пурăнан халăх | Октябрьское муниципальное образование (Татищевский район) | тс }} | 379,31<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Садовый (Татищево районӗ)|Садовый]] поселокӗ | 8 | {{ Пурăнан халăх | Садовское муниципальное образование (Татищевский район) | тс }} | 74,08<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] сали | 5 | {{ Пурăнан халăх | Ягодно-Полянское муниципальное образование | тс }} | 394,69<ref name="63_8006001"/> }} === Муниципаллӑ пайланӑвӑн историйӗ === [[2005|2005 ҫулта]] [[вырӑнти хӑйтытӑмлӑх]] тунишӗн муниципаллӑ районта 1 хула тата 10 ял тӑрӑхӗ йӗркеленӗ. [[2013|2013 ҫулта]] вӗсенчен малалла муниципаллӑ йӗркеленӳсем (МЙ) пӑрахӑҫланӑ: [[Мӑн Ивановка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Мӑн Ивановка МЙ]] ([[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ягодная Поляна МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021841 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 79-ЗСО «О преобразовании Большеивановского и Ягодно-Полянского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области "О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района"» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925112753/http://docs.cntd.ru/document/933021841 |url-status=live }}</ref>, [[Карамышка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Карамышка МЙ]] ([[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021849 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 87-ЗСО «О преобразовании Карамышского и Октябрьского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района”» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925111523/http://docs.cntd.ru/document/933021849 |url-status=live }}</ref>, [[Мизино-Лапшиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Мизино-Лапшиновка МЙ]] ([[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021842 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 80-ЗСО «О преобразовании Вязовского и Мизино-Лапшиновского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района”» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925102951/http://docs.cntd.ru/document/933021842 |url-status=live }}</ref>, [[Широкое муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Широкое МЙ]] ([[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021837 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 75-ЗСО «О преобразовании Идолгского и Широкинского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района”» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925114252/http://docs.cntd.ru/document/933021837 |url-status=live }}</ref>. {{Тулли дата|2025|01|1}} [[Сторожёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] пӑрахӑҫланӑ тата унӑн территори [[Сарӑту|Сарӑту]] [[Сарӑту (хула округӗ)|хула округӗнчи]] [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин районӗн]] йышне кӗрет<ref name="Сторожевское">{{Cite web |url=http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202204010001 |title=Закон Саратовской области от 28.03.2022 № 43-ЗСО "О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования "Город Саратов" и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области" |access-date=2022-04-11 |archive-date=2022-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401201021/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202204010001 |url-status=live }}</ref><ref name="Сторожевское24">{{Cite web |url= http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202212210001 |title= Закон Саратовской области от 15.12.2022 № 155-ЗСО «О внесении изменений в закон Саратовской области "О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования "Город Саратов" и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области"» |access-date= 2022-12-21 |url-status= live |archive-date= 2022-12-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221221115029/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202212210001 }}</ref><ref name="автоссылка1">{{Cite web |url=https://srd.ru/documents/zaks/88-ZSO-26072023.pdf |title=Закон Саратовской области № 88-ЗСО от 26.07.2023 г. «О внесении изменений в Закон Саратовской области «О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования «Город Саратов» и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области» |access-date=2024-01-08 |archive-date=2024-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108094402/https://srd.ru/documents/zaks/88-ZSO-26072023.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="автоссылка2">{{Cite web|url=http://publication.pravo.gov.ru/document/6400202307310019|title=Закон Саратовской области от 26.07.2023 № 88-ЗСО «О внесении изменений в Закон Саратовской области "О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования "Город Саратов" и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области»|website=publication.pravo.gov.ru|access-date=2024-05-28|archive-date=2024-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240528084913/http://publication.pravo.gov.ru/document/6400202307310019|url-status=live}}</ref>. == Пурӑнан вырӑнсем == Татищево районӗнче 47 пурӑнан вырӑн пур, вӗсенчен 1 хула (ӗҫ поселокӗ) тата 46 ял пурӑнан вырӑнӗ. {{Автонумераци | Оформление = standard sortable collapsible collapsed | Название = Районта пурӑнан вырӑнсен ят-йышӗ | Столбцов = 5 | Заголовок2 = Пурӑнан вырӑн | Заголовок3 = Тӗс | Заголовок4 = Пурӑнан халӑх | Заголовок5 = Муниципаллӑ<br> йӗркеленӳ | Выравнивание4 = right | Сортировка4 = число | | [[Агарёвка (Татищево районӗ)|Агарёвка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Агаревка (Татищевский район) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)|Беседка]] | хутӑр | {{ Пурăнан халăх | Беседка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Бурловино]] | хутӑр | {{ Пурăнан халăх | Бурловино | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Вязовка (Татищевский район) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Гартовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Гартовка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Глядковка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Глядковка | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Губаревка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Елшанка (Татищево районӗ)|Елшанка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Елшанка (Татищевский район) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Идолга (ял)|Идолга]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Идолга (село) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Карамышка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Карамышка | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Карякино (Сарӑту облаҫӗ)|Карякино]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Карякино (Саратовская область) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Козий Лоб]] | хутӑр | {{ Пурăнан халăх | Козий Лоб | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Кологривовка (село, Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Кологривовка (станци, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка]] | станци | {{ Пурăнан халăх | Кологривовка (станция, Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Кологривовка вӑрманҫӑлӑхӗ]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Кологривовское лесничество | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Коминтерн (Татищево районӗ)|Коминтерн]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Коминтерн (Татищевский район) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Константиновка (Татищево районӗ)|Константиновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Константиновка (Татищевский район) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)|Корсаковка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Корсаковка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Кривопавловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Кривопавловка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Кувыка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Кувыка | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Куликовка (Татищево районӗ)|Куликовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Куликовка (Татищевский район) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Македоновка (Сарӑту облаҫӗ)|Македоновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Македоновка (Саратовская область) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Ивановка (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Мӑн Каменка (Татищево районӗ)|Мӑн Каменка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Каменка (Татищевский район) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Мӑн Фёдоровка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Фёдоровка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Федоровка (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Мизино-Лапшиновка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Мизино-Лапшиновка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Неёловка (Сарӑту облаҫӗ)|Неёловка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Нееловка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Никольский (Сарӑту облаҫӗ)|Никольский]] | чукунҫул уйӑрӑшӗ | {{ Пурăнан халăх | Никольский (Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)|Новополье]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Новополье (Саратовская область) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Новоскатовка (Сарӑту облаҫӗ)|Новоскатовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Новоскатовка (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Октябрьский Городок]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Октябрьский городок | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Первомайская (Сарӑту облаҫӗ)|Первомайская]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Первомайская (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Петров (Сарӑту облаҫӗ)|Петров]] | хутӑр | | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Полчаниновка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Полчаниновка | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] | | [[Полянское (Сарӑту облаҫӗ)|Полянское]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Полянское (Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Садовый (Татищево районӗ)|Садовый]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Садовый (Татищевский район) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Слепцовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Слепцовка | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Сокур (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Ҫӗнӗ Тёпловка (Сарӑту облаҫӗ)|Ҫӗнӗ Тёпловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Новая Тепловка (Саратовская область) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Ҫырла Уҫланки (Сарӑту облаҫӗ)|Ҫырла Уҫланки]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Ягодная Поляна (Саратовская область) | тс }} | [[Ҫырла Уҫланки муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ҫырла Уҫланки]] |%| [[Татищево]] | ӗҫ поселокӗ | {{ Пурăнан халăх | Татищево | тс }} | [[Татищево муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Татищево]] | | [[Тимирязевский (Сарӑту облаҫӗ)|Тимирязевский]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Тимирязевский (Саратовская область) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Федуловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Федуловка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Хлебновка (Татищево районӗ)|Хлебновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Хлебновка (Татищевский район) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Ченыкаевка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Ченыкаевка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)|Широкое]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Широкое (Саратовская область) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)|Шлыковка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Шлыковка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] }} [[2025|2025 ҫулхи]] [[Кӑрлач, 1|кӑрлачӑн 1-мӗшӗнче]] пӑрахӑҫланӑ [[Сторожёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н пур пурӑнан вырӑнӗсем [[Сарӑту|Сарӑту хулин]] [[Сарӑту (хула округӗ)|хула округӗн]] йышне кӗнӗ<ref name="Сторожевское"/><ref name="Сторожевское24"/><ref name="автоссылка1" /><ref name="автоссылка2" />. === Пӑрахӑҫланӑ пурӑнан вырӑнсем === * [[2001]] ҫулта — Сокур округӗн [[Грязнуха (Сарӑту облаҫӗ)|Грязнуха]] хуторӗ. == Вырӑнти хӑйтытӑмлӑх органӗсем == Муниципаллӑ пуху — [[Вырӑнти хӑйтытӑмлӑх|вырӑнти хӑйтытӑмлӑхӑн]] кӑтартакан органӗ. Муниципаллӑ районӑн пуҫлӑхӗ — Новикова Алефтина Сергеевна. Татищево муниципаллӑ районӗн администрацийӗ — вырӑнти хӑйтытӑмлӑхӑн ӗҫ тӑвакан органӗ. Район администрацийӗн пуҫлӑхӗ — Александр Владимирович Мордвинцев<ref name=puclox/>. == Экономика == Хулаҫум тӗсӗн ял хуҫалӑхӗ. Тӗп кӑларакан таварпа тивӗҫтерӳ: [[сӗт]], чӑх ашӗ, [[апат-ҫимӗҫ]]. Промышленоҫӑн тӗп пайӗ - тунишӗн материалсен (тимӗр бетонӗ, йывӑҫран тунишӗн материалсем, тавар бетонӗ, стена материалӗ) тата апат-ҫимӗҫ продукцийӗн кӑларни (ҫӑкӑр, аш, сӗт, кӑлпасси, кондитер япали). == Массӑллӑ информаци хатӗрӗсем == Район [[Массӑллӑ информаци хатӗрӗ|МИХ-ӗ]] — "Ял пурнӑҫӗ" ({{lang-ru|Сельская жизнь}}) хаҫат, вӑл Татищево районӗн официаллӑ пичет органӗ. Хаҫатӑн хӑйӗн сайчӗ пур — moyaokruga.ru/selskayazhizn<ref name="moyaokruga">[http://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ «Сельская жизнь»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401121232/https://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ |date=2022-04-01 }}, унта юлашки район хыпарӗсем кӑлараҫҫӗ.</ref>. == Паллӑ вырӑнсем == [[File:Большеивановский приусадебный парк, поле.JPG|thumb|200px|right|[[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] улпут ҫурчӗ ҫумӗнчи парк]] [[File:Губаревская усадьба дворян Шахматовых, табличка.JPG|thumb|200px|right|[[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвкӑри]] Шахматовсен улпут ҫурчӗн астӑвӑм хӑми]] [[Истори|Историн]], [[Культура|культурӑн]], [[Ҫутҫанталӑк|ҫутҫанталӑкӑн]] паллӑ вырӑнӗсем: [[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] улпут ҫурчӗ ҫумӗнчи парк<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=139 Большеивановский приусадебный парк. Tursar]</ref>, [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] ӗмӗр юманлӑхӗ<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=1101 Вязовская вековая дубрава. Tursar]</ref>, Вязовка хура ҫирӗклӗхӗ<ref>[https://moyaokruga.ru/selskayazhizn/Articles.aspx?articleId=126852 Вязовские заповедники. Газета "Сельская жизнь"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171101031112/http://moyaokruga.ru/selskayazhizn/Articles.aspx?articleId=126852 |date=2017-11-01 }}</ref>, [[1902|1902 ҫулта]] тунӑ [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокурти]] [[Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ (Сокур)|Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ]]<ref>[https://eparhia-saratov.ru/Articles/hram-pokrova-bozhiejj-materi-sokur-tatishhevskogo-rajjona Храм Покрова Божией Матери с. Сокур Татищевского р-на. Саратовская епархия]</ref>, [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвкӑри]] Шахматовсен улпут ҫурчӗ<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=128 Приусадебный парк усадьбы Шахматовых. Tursar]</ref> — Раҫҫей академикӗн, лингвисчӗн [[Шахматов Алексей Александрович|Алексей Шахматовӑн]] мемориалӗ, [[Полчаниновка|Полчаниновкӑри]] Сарӑтӑвӑн паллӑ ен пӗлӳҫин, кунҫулҫин, халӑх пӗлӳҫин [[Минх Александр Николаевич|А. Н. Минхӗн]] улпут ҫурчӗ<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=1396 Полчаниновский приусадебный парк. Tursar]</ref>, [[Побочное]] вӑрман дачи (кивӗ ял вырӑнӗнче)<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=1033 Побочинская дача. Tursar]</ref>. == Тӗн == Татищево районӗнче тӗрлӗрен тӗн объекчӗсем пур, нумайрахӑш — [[христианлӑх|христианлӑ]] ([[Православи|православлӑ]]). * [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] салинче — [[Христос Раштавӗн чиркӗвӗ (Вязовка)|Христос Раштавӗн чиркӗвӗ]]<ref name="ВМЙпас">[https://vyazovskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/215/2057/PASPORT_na_01.02.2026.pdf ПАСПОРТ] Вязовского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области на 01.02.2026</ref>; * [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)|Корсаковка]] салинче — [[Сӑваплӑ Никола кивӗ йӑлаллӑ чиркӗвӗ (Корсаковка)|Сӑваплӑ Никола кивӗ йӑлаллӑ чиркӗвӗ]] ([[кивӗ йӑлалӑх]])<ref name="ВМЙпас"/>; * [[Октябрьский Городок]] салинче — [[Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ (Октябрьский Городок)|Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ]]<ref name="ОМЙпас">[https://oktyabrskoetatishhevskij-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/10/2183/Pasport_ONP.pdf ПАСПОРТ опорного населенного пункта регионального значения (ОНП) с. Октябрьский Городок Татищевского муниципального района]</ref>; * [[Полчаниновка]] салинче — [[Сӑваплӑ Дмитрий Солунский чиркӗвӗ]]<ref name="ЯПМЙпас">[https://yagodnopolyanskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/10/2078/Pasport_MO_18.02.2026.pdf ПАСПОРТ Ягодно-Полянского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области на 18.02.2026]</ref>; * [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]] салинче — [[Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ (Сокур)|Сӑваплӑ Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ]]<ref name="ВМЙпас"/>; * [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] салинче — [[Аслӑ Василий чиркӗвӗ]]<ref name="ЯПМЙпас"/>. == Паллӑ ентешсем == * [[Васильев Владимир Андреевич]] (1925—1945) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, лейтенант, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945). * [[Григорьев Дмитрий Яковлевич]] (1897—1970) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, генерал-майор (1942). * [[Евтеев Иван Алексеевич]] (1918—1944) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, хӗрлӗ флотҫӑ, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945). * [[Князевская Ольга Александровна]] (1920—2011) — [[РФ|Раҫҫей]] [[филологи|филологӗ]], археографӗ тата кӗнеке кунҫулӗн ӑстаҫи. * [[Коннов Василий Дмитриевич]] (1913—1945) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, капитан, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1944). * [[Мясников Евгений Александрович]] (1920—1991) — [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945), [[полковник]] (1957), 1 класслӑ ҫар вӗҫевҫӗ (1959). * [[Лапшёв Анатолий Алексеевич]] (1924—1945) — лейтенант, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945). * [[Передреев Анатолий Константинович]] (1932—1987) — [[вырӑссем|вырӑс]] [[сӑвӑҫ]]ӗ, куҫаруҫӑ. * [[Пономарёв Пётр Тихонович]] (1924—1943) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ. [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1944, вилни хыҫҫӑн). Хӗрлӗ гвардин ҫар ҫынни. * [[Пресняков Иван Васильевич]] (1916—1988) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, лейтенант. [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1944). * [[Путилин Николай Георгиевич]] (ҫур. 1954) — [[ССРП|Совет]] тата [[Раҫҫей]] [[опера]] юрӑҫи, [[Тутар АССР]] халӑх артисчӗ (1986) тата [[РФ халӑх артисчӗ]] (2003). * [[Семихатов Николай Александрович]] (1918—2002) — [[ССРП|Совет]] инженер-конструкторӗ тата ӑслӑхҫи. ССРП Ӑслӑхсен Академийӗн академикӗ. * [[Ульянов Пётр Лаврентьевич]] (1928—2006) — [[ССРП|Совет]] тата [[РФ|Раҫҫей]] математикӑҫи, ССРП Ӑслӑлӑхсен Академийӗн корреспондент пайташӗ тата Раҫҫей Ӑслӑлӑхсен Академийӗн академикӗ, профессор. * [[Хохлачёв Василий Фёдорович]] (1918—1983) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, авиаци генерал-лейтенанчӗ, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]]. * [[Фомичёв Василий Осипович]] (1924—1992) — [[вырӑссем|вырӑс]] [[Ӳкерӳҫӗ|ӳкерӳҫи]], [[Реализм|реалисчӗ]], пейзажист. == Ҫар объекчӗсем == Районӑн территорийӗнче [[РФ стратеги ракет вӑйӗсем|РФ стратеги ракет вӑйӗсен]] [[60-мӗш ракет дивизийӗ]], [[Татищево (аэродром)|Татищево аэродромӗ]] (ӑҫта 69 [[УР-100Н]] тата 40 [[Тополь-М]] пур) вырнаҫнӑ<ref name=":0">{{Cite web |title=60-я ракетная Таманская ордена Октябрьской Революции Краснознамённая дивизия имени 60-летия СССР (в/ч 89553) |url=https://rvsn.info/divisions/div_060.html |access-date=2023-07-20 |website=rvsn.info}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=60-я Таманская ракетная дивизия (в/ч 89553) |url=https://armius.ru/rvsn/vch89553 |access-date=2023-07-20 |website=armius.ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=60-я ракетная дивизия (г. Татищево) |url=https://rvsn.ruzhany.info/60rd/index.html |access-date=2023-07-20 |website=rvsn.ruzhany.info}}</ref>. == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем|2}} == Вуламалли == *Атлас автомобильных дорог Саратовской области. Саратов, 2000. *Татищевский муниципальный район. История и современность. Саратов, 2008. == Каҫӑсем == * [https://tatishhevskij-r64.gosweb.gosuslugi.ru/ Официальный сайт органов местного самоуправления Татищевского муниципального района Саратовской области] * [http://www.tatishevo.saratov.gov.ru Старый официальный сайт администрации Татищевского муниципального района] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401135339/http://tatishevo.saratov.gov.ru/ |date=2022-04-01 }} * [https://web.archive.org/web/20100214185245/http://tatishevo.sarmo.ru/ Старый сайт муниципального района] * [http://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ Официальный сайт газеты «Сельская жизнь» Татищевского муниципального района] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401121232/https://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ |date=2022-04-01 }} * [http://tatiskray.ru/ Татищевский край (сайт, посвящённый истории района)] * {{cite web |title = Информация о районе на сайте правительства Саратовской области |url = http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/tatischevo.php |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110826173240/http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/tatischevo.php |archivedate = 2011-08-26 |deadlink = yes }} * [http://www.tatishevo.ru Неофициальный сайт р.п. Татищево] {{Татищево районӗн муниципаллӑ йӗркеленӗвӗсем}} {{Татищево районӗ}} {{Сарӑту облаҫӗ}} [[Категори:Татищево районӗ|*]] [[Категори:Алфавите кура администрациллӗ виҫесем]] h96fna8sv487pl7zvqywa39u2hnq45z 876750 876748 2026-08-18T17:00:26Z Max Tenche 25572 /* Пурӑнан вырӑнсем */ 876750 wikitext text/x-wiki {{Администрациллĕ виçе |Тĕс1 = {{Тĕс|Раççей}} |Тĕс2 = |Чăвашла ячĕ = Татищево районӗ |Тăван ячĕ = [[File:Полчаниновский приусадебный парк.jpg|300px]] |Герб = ГербТатищевскогоРайона.jpg |Ялав = Flag_of_Tatishchevsky_rayon_(Saratov_oblast).png |Ялава ăнлантарни = Татищево районӗн ялавӗ |Герба ăнлантарни = Татищево районӗн гербӗ |Патшалăх = {{RUS}} |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |Гимн = |Статус = [[муниципаллӑ район]] |Кĕрет = [[Сарӑту облаҫӗ]] |Тытăмĕ = {{nobr|7 муниципаллӑ йӗркеленӳ}} |Тĕп хула = [[Татищево]] [[хеп|хула евӗр посёлокӗ]] |Вăхăт = [[1928]], [[утӑ, 23]] |Пуçлăх = Мордвинцев Александр Владимирович<ref name=puclox>[http://tatishevo.saratov.gov.ru/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=36&Itemid=64 Глава Татищевского муниципального района]</ref> |Пуçлăх тĕсĕ = Муниципаллӑ район пуҫлӑхӗ |Пуçлăх2 = |Пуçлăх тĕсĕ2 = |ШВП = |ШВП çулĕ = |ШВП вырăнĕ = |ШВП пурăнан кашни çынна = |ШВП пурăнан кашни çынна вырăнĕ = |Чĕлхе = [[вырӑс чӗлхи|вырӑс]] |Чĕлхесем = |Пурăнан халăх = {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | тс }} |Çырав çулĕ = {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | г }} |Пурăнан халăх проценчĕ = {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} * 100 / {{ Пурăнан халăх | Саратовская область | ч }} round 2 ) }} |Пурăнан халăх вырăнĕ = |Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Татищевский район | ч }} / 2077.10 round 2 ) }} }} |Йышлăх вырăнĕ = |Наци йышĕ = |Конфесси йышĕ = |Лаптăк = 2077,10<ref name="63_8006001">{{Cite web |url=https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Саратовская область. Общая площадь земель муниципального образования |access-date=2019-11-28 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803092744/https://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |url-status=live }}</ref> |Лаптăк проценчĕ = |Лаптăк вырăнĕ = |Максималлă çӳллĕш = |Вăтам çӳллĕшĕ = |Минималлă çӳллĕш = |Карттă = Tatishchevsky district locator map.svg |Администрациллĕ виçен картти = |АВ карттин пысăкăшĕ = 500px |ВăхăтТăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]] |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон кочĕ = +74549 |Почтă индексĕсем = |Тетел-домен = |Автомобиль номерĕсен кочĕсем = 64, 164 |Сайт = http://tatishevo.saratov.gov.ru |Commons-ри категори = |Асăрхавсем = }} '''Татищево районӗ''' ({{lang-ru|Тати́щевский район}}) — [[Сарӑту облаҫӗ|Сарӑту облаҫӗн]] ([[РФ]]) [[Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ-территориллӗ пайланӑвӗ|администрациллӗ-территориллӗ виҫи]] ([[Раҫҫейӗн субъекчӗсен районӗсем|район]]) тата [[Муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] ([[Муниципаллӑ район (Раҫҫей)|муниципаллӑ район]]). [[Администрациллӗ центр]] — [[Татищево]] [[хула евӗр поселок]]ӗ. == Географи == Район [[Атӑл сӑртлӑхӗ|Атӑл сӑртлӑхӗн]] сылтӑм хӗрринче, [[Сарӑту|Сарӑтуран]] ҫурҫӗр-анӑҫалла вырнаҫнӑ. Рельеф [[Уй|уйлӑ]], [[Вӑрман|вӑрманлӑ]]. [[Чукун ҫул]] айккипе [[Дача поселокӗ|дача]] массивӗ итрет. Ҫулталӑкри вӑтам [[Атмосфера нӳрӗкӗ|нӳрӗклӗхӗн]] шучӗ 375-360 [[Миллиметр|мм]]/[[ҫулталӑк|ҫул]]. Район центрӗ [[Татищево]] ([[1965|1965 ҫулччен]] [[Ял|ял]] пек) [[Медведица (Тан юппи)|Медведицӑн]] сулахай юппин [[Идолга (юханшыв)|Идолга юханшывӗн]] хӗрринче лартнӑ. Районӑн кӑнтӑр енче унӑн йышне кӗмен [[Светлый (ХАТЙ)|Светлый]] [[поселок]]ӗ вырнаҫнӑ, вӑл [[Хупнӑ администрациллӗ-территориллӗ йӗркеленӳ|хупнӑ администрациллӗ-территориллӗ йӗркеленӳ]] шутланать. Пӗтӗм усӑ курнин [[Автомагистраль|автоҫулӗсен]] вӑрӑмӑшӗ — 242 километр. === Чикӗсем === {| class="wikitable" ! Ен ! Район е облаҫ |- |Ҫурҫӗр | [[Петровск районӗ]] |- |Ҫурҫӗр-Тухӑҫ | [[Ҫӗнӗ Бурасы районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Тухӑҫ | [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин районӗ]] |- |Кӑнтӑр-Анӑҫ | [[Лысые Горы районӗ]] |- |Анӑҫ | [[Аткарск районӗ]] |} == Истори == {{Тулли дата|1928|07|23}} [[Анатри Атӑл крайӗ|Анатри Атӑл крайӗнчи]] [[Сарӑту округӗ|Сарӑту округӗн]] йышӗнчи Сарӑту тата Аткарск уесӗсенчен 4 пая уйӑрса ''Татищево районӗ'' туса хунӑ. Унӑн йышне [[Курдюм (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Курдюм]] вулӑсӗнчен 15, [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] вулӑсӗнчен 8, [[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка]] вулӑсӗнчен 5, [[Лысые Горы (Сарӑту облаҫӗ)|Лысые Горы]] вулӑсӗнчен 2 ял канашӗ кӗнӗ. Туса хуни хыҫҫӑн ҫӗнӗ районта 106,95 пин ҫӗр [[гектар]]ӗ, 38 пин пурӑнан халӑх, 125 пурӑнан вырӑн, 42 шкул, 27 ял канашӗ, 22 колхоз, 4 арман, 5 хӗрлӗ вулавӑш, 5 вуламалли ҫурт, 10 халӑх ҫурчӗ (сов. нардом), 6 медицина ҫурчӗ, 3 амбулатори, 3 сывлӑх ҫурчӗ. 8-тан 50-ччен ҫуллӑ вулама-ҫырма пӗлмен ҫынсен йышӗ 10 пин ытла. Ака лаптӑк — 42,235 пин гектар. Районта ӗне выльӑх йышӗ — 11 пин, сурӑх — 50 пин, сысна — 2,8 пин, утар — 101. Телефон ҫыхӑнӑвӗ 5 ял канашӗнче кӑна пулнӑ — [[Кувыка|Кувыкӑра]], [[Идолга (сала)|Идолгӑра]], [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)|Широкойӗре]], [[Курдюм (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Курдюмра]], [[Татищево|Татищевӑра]]. Мещановкӑри (Татищевӑри) влаҫ ҫурчӗшӗн вырӑн ҫука пула райӗҫтӑвком [[Октябрьский Городок]]ра икӗ ҫул вырнаҫрӗ. [[1934|1934 ҫултан]] [[Сарӑту крайӗ|Сарӑту крайӗн]], [[1936|1936 ҫултан]] [[Сарӑту облаҫӗ]]н йышне кӗрет. {{Тулли дата|1959|06|10}} пӑрахӑҫланӑ [[Вязовка районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Вязовка районӗн]]<ref>Ведомости Верховного Совета СССР. № 24 (956), 1959 г.</ref> территорийӗн пайӗ, {{Тулли дата|1960|05|19}} пӑрахӑҫланӑ [[Широкий Карамыш районӗ|Анлӑ Карамыш районӗн]]<ref>Ведомости Верховного Совета СССР. № 20 (1004), 1960 г.</ref> территорийӗсен пайӗсем район йышне кӗнӗ. [[1963|1963 ҫулта]] район пӑрахӑҫланӑ, [[1965|1965 ҫулта]] тепре туса хунӑ<ref>{{cite web |url = http://wwhp.ru/sarat.htm |title = Саратовская область на сайте «Всемирный исторический проект» |archiveurl = https://web.archive.org/web/20101203192830/http://wwhp.ru/sarat.htm |archivedate = 2010-12-03 }}</ref>. == Халӑх == {{Пурӑнан халӑх|Татищевский район}} {{Кӗске дата|2023|01|1}} пӗлӗмпе районта 30,1 пин ҫын пурӑнчӗ, вӗсенчен 7,6 пин ҫын (25,6 %) — [[Татищево|Татищево]] [[хула евӗр поселок|ӗҫ поселокӗнче]], 22,5 пин ҫын — ял пурӑнан вырăнӗсенче<ref name = terpop>[http://tatishevo.saratov.gov.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=79&Itemid=60 Халӑхпа территори ҫинчен районӑн официаллӑ сайтӗнче] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231223203130/http://tatishevo.saratov.gov.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=79&Itemid=60 |date=2023-12-23 }}</ref>. === Халӑх йышӗ === {{Кӗске дата|2023|01|1}} пӗлӗмпе районта 43 халӑх пурӑнать<ref name = terpop/>: {| class='standard' style='text-align: center;' | colspan=4 | '''Татищево районӗн халӑхӗсем''' |--- class='bright' | colspan=1 | № || colspan=1 | Халӑх || colspan=1 | % |--- | 1 || [[Вырӑссем]] || 83,2 |--- | 2 || [[Украинсем]] || 3 |--- | 3 || [[Мордвасем]] ([[Ирҫесем|Ирҫесемпе]] [[Мӑкшӑсем|мӑкшӑсем]]) || 2,1 |--- | 4 || [[Эрменсем]] || 2 |--- | 5 || [[Чӑвашсем]],<br> [[Тутарсем]],<br> [[Чеченсем]] || 1,3 |--- class='shadow' | || Ыттисем || 8,4 |} Районти ялсенче тӗрлӗрен халӑхсен ушкӑнӗсем пур, вӗсенчен эрменсем ([[Агаревка (Татищево районӗ)|Агаревка]]), мордвасем ([[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)|Беседка]]). === Ҫул-Ӳсӗм йышӗ === {{Кӗске дата|2023|01|1}} пӗлӗмпе район [[Ҫул-ӳсӗм|ҫул-ӳсӗм]] йышӗ<ref name = terpop/>: * 14 — 18 ҫулсенче 1433 ҫын * 19 — 34 ҫулсенче 5662 ҫын * 35 — 60 ҫулсенче 10 652 ҫын * 60 тата ватӑрах 7443 ҫын ;Вӗсенчен: * 5488 ҫын — ӗҫлеме пултаракан ҫул-ӳсӗмӗн ҫамрӑкрах * 16879 ҫын — ӗҫлеме пултаракан ҫул-ӳсӗмре * 7689 ҫын — ӗҫлеме пултаракан ҫул-ӳсӗмӗн ватӑрах == Муниципаллӑ тытӑмлӑх == Татищево [[Муниципаллӑ район|муниципаллӑ районне]] 7 [[муниципаллӑ йӗркеленӳ]] кӗрет: 1 [[Хула тӑрӑхӗ|хула тӑрӑхӗ]] тата 5 [[ял тӑрӑхӗ]]<ref name="МО">{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933006800 |title=Закон Саратовской области от 27 декабря 2004 года № 108-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района» |access-date=2018-09-28 |archive-date=2015-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926131510/http://docs.cntd.ru/document/933006800 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url = http://tatishevo.sarmo.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=106&Itemid=174 |title = Устав Татищевского муниципального района |url-status = dead }}</ref>. {{Автонумераци | Оформление = standard sortable | Столбцов = 6 | Заголовок2 = Муниципаллӑ йӗркеленӳ | Заголовок3 = Администрациллӗ центр | Заголовок4 = Пурӑнан<br />вырӑнсен<br />йышӗ | Заголовок5 = Пурӑнан халӑх | Заголовок6 = Лаптӑк,<br />ҫм² | Выравнивание4 = right | Выравнивание5 = right | Выравнивание6 = right | Сортировка4 = число | Сортировка5 = число | Сортировка6 = число |A-%| '''Хула тӑрӑхӗ:''' | | | | |А|[[Татищево|Татищево муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Татищево]] ӗҫ поселокӗ | 1 | {{ Пурăнан халăх | Татищевское муниципальное образование | тс }} | 59,16<ref name="63_8006001"/> |Б-%| '''Ял тӑрӑхӗсем:''' | | | | |Б|[[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] сали | 17 | {{ Пурăнан халăх | Вязовское муниципальное образование (Татищевский район) | тс }} | 541,65<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Идолга (ял)|Идолга]] сали | 8 | {{ Пурăнан халăх | Идолгское муниципальное образование | тс }} | 404,62<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Октябрьский Городок]] сали | 8 | {{ Пурăнан халăх | Октябрьское муниципальное образование (Татищевский район) | тс }} | 379,31<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Садовый (Татищево районӗ)|Садовый]] поселокӗ | 8 | {{ Пурăнан халăх | Садовское муниципальное образование (Татищевский район) | тс }} | 74,08<ref name="63_8006001"/> |Б|[[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] | [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] сали | 5 | {{ Пурăнан халăх | Ягодно-Полянское муниципальное образование | тс }} | 394,69<ref name="63_8006001"/> }} === Муниципаллӑ пайланӑвӑн историйӗ === [[2005|2005 ҫулта]] [[вырӑнти хӑйтытӑмлӑх]] тунишӗн муниципаллӑ районта 1 хула тата 10 ял тӑрӑхӗ йӗркеленӗ. [[2013|2013 ҫулта]] вӗсенчен малалла муниципаллӑ йӗркеленӳсем (МЙ) пӑрахӑҫланӑ: [[Мӑн Ивановка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Мӑн Ивановка МЙ]] ([[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ягодная Поляна МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021841 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 79-ЗСО «О преобразовании Большеивановского и Ягодно-Полянского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области "О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района"» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925112753/http://docs.cntd.ru/document/933021841 |url-status=live }}</ref>, [[Карамышка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Карамышка МЙ]] ([[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021849 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 87-ЗСО «О преобразовании Карамышского и Октябрьского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района”» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925111523/http://docs.cntd.ru/document/933021849 |url-status=live }}</ref>, [[Мизино-Лапшиновка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Мизино-Лапшиновка МЙ]] ([[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021842 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 80-ЗСО «О преобразовании Вязовского и Мизино-Лапшиновского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района”» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925102951/http://docs.cntd.ru/document/933021842 |url-status=live }}</ref>, [[Широкое муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Широкое МЙ]] ([[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга МЙ-н]] йышне кӗнӗ)<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021837 |title=Закон Саратовской области от 16 мая 2013 г. N 75-ЗСО «О преобразовании Идолгского и Широкинского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области „О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района”» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925114252/http://docs.cntd.ru/document/933021837 |url-status=live }}</ref>. {{Тулли дата|2025|01|1}} [[Сторожёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] пӑрахӑҫланӑ тата унӑн территори [[Сарӑту|Сарӑту]] [[Сарӑту (хула округӗ)|хула округӗнчи]] [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)|Гагарин районӗн]] йышне кӗрет<ref name="Сторожевское">{{Cite web |url=http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202204010001 |title=Закон Саратовской области от 28.03.2022 № 43-ЗСО "О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования "Город Саратов" и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области" |access-date=2022-04-11 |archive-date=2022-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401201021/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202204010001 |url-status=live }}</ref><ref name="Сторожевское24">{{Cite web |url= http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202212210001 |title= Закон Саратовской области от 15.12.2022 № 155-ЗСО «О внесении изменений в закон Саратовской области "О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования "Город Саратов" и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области"» |access-date= 2022-12-21 |url-status= live |archive-date= 2022-12-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221221115029/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/6400202212210001 }}</ref><ref name="автоссылка1">{{Cite web |url=https://srd.ru/documents/zaks/88-ZSO-26072023.pdf |title=Закон Саратовской области № 88-ЗСО от 26.07.2023 г. «О внесении изменений в Закон Саратовской области «О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования «Город Саратов» и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области» |access-date=2024-01-08 |archive-date=2024-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108094402/https://srd.ru/documents/zaks/88-ZSO-26072023.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="автоссылка2">{{Cite web|url=http://publication.pravo.gov.ru/document/6400202307310019|title=Закон Саратовской области от 26.07.2023 № 88-ЗСО «О внесении изменений в Закон Саратовской области "О преобразовании Сторожевского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области, муниципального образования "Город Саратов" и внесении изменений в некоторые законодательные акты Саратовской области»|website=publication.pravo.gov.ru|access-date=2024-05-28|archive-date=2024-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240528084913/http://publication.pravo.gov.ru/document/6400202307310019|url-status=live}}</ref>. == Пурӑнан вырӑнсем == Татищево районӗнче 47 пурӑнан вырӑн пур, вӗсенчен 1 хула (ӗҫ поселокӗ) тата 46 ял пурӑнан вырӑнӗ. {{Автонумераци | Оформление = standard sortable collapsible collapsed | Название = Районта пурӑнан вырӑнсен ят-йышӗ | Столбцов = 5 | Заголовок2 = Пурӑнан вырӑн | Заголовок3 = Тӗс | Заголовок4 = Пурӑнан халӑх | Заголовок5 = Муниципаллӑ<br> йӗркеленӳ | Выравнивание4 = right | Сортировка4 = число | | [[Агарёвка (Татищево районӗ)|Агарёвка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Агаревка (Татищевский район) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)|Беседка]] | хутӑр | {{ Пурăнан халăх | Беседка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Бурловино]] | хутӑр | {{ Пурăнан халăх | Бурловино | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Вязовка (Татищевский район) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Гартовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Гартовка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Глядковка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Глядковка | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Губаревка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Елшанка (Татищево районӗ)|Елшанка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Елшанка (Татищевский район) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Идолга (ял)|Идолга]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Идолга (село) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Карамышка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Карамышка | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Карякино (Сарӑту облаҫӗ)|Карякино]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Карякино (Саратовская область) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Козий Лоб]] | хутӑр | {{ Пурăнан халăх | Козий Лоб | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Кологривовка (село, Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Кологривовка (станци, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка]] | станци | {{ Пурăнан халăх | Кологривовка (станция, Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Кологривовка вӑрманҫӑлӑхӗ]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Кологривовское лесничество | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Коминтерн (Татищево районӗ)|Коминтерн]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Коминтерн (Татищевский район) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Константиновка (Татищево районӗ)|Константиновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Константиновка (Татищевский район) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)|Корсаковка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Корсаковка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Кривопавловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Кривопавловка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Кувыка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Кувыка | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Куликовка (Татищево районӗ)|Куликовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Куликовка (Татищевский район) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Македоновка (Сарӑту облаҫӗ)|Македоновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Македоновка (Саратовская область) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Ивановка (Саратовская область) | тс }} | [[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ягодная Поляна]] | | [[Мӑн Каменка (Татищево районӗ)|Мӑн Каменка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Каменка (Татищевский район) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Мӑн Фёдоровка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Фёдоровка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Федоровка (Саратовская область) | тс }} | [[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ягодная Поляна]] | | [[Мизино-Лапшиновка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Мизино-Лапшиновка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Неёловка (Сарӑту облаҫӗ)|Неёловка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Нееловка (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Никольский (Сарӑту облаҫӗ)|Никольский]] | чукунҫул уйӑрӑшӗ | {{ Пурăнан халăх | Никольский (Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)|Новополье]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Новополье (Саратовская область) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Новоскатовка (Сарӑту облаҫӗ)|Новоскатовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Новоскатовка (Саратовская область) | тс }} | [[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ягодная Поляна]] | | [[Октябрьский Городок]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Октябрьский городок | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Первомайская (Сарӑту облаҫӗ)|Первомайская]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Первомайская (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Петров (Сарӑту облаҫӗ)|Петров]] | хутӑр | | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Полчаниновка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Полчаниновка | тс }} | [[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ягодная Поляна]] | | [[Полянское (Сарӑту облаҫӗ)|Полянское]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Полянское (Саратовская область) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Садовый (Татищево районӗ)|Садовый]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Садовый (Татищевский район) | тс }} | [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Садовый]] | | [[Слепцовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Слепцовка | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Сокур (Саратовская область) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Ҫӗнӗ Тёпловка (Сарӑту облаҫӗ)|Ҫӗнӗ Тёпловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Новая Тепловка (Саратовская область) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] |%| [[Татищево]] | ӗҫ поселокӗ | {{ Пурăнан халăх | Татищево | тс }} | [[Татищево муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Татищево]] | | [[Тимирязевский (Сарӑту облаҫӗ)|Тимирязевский]] | поселок | {{ Пурăнан халăх | Тимирязевский (Саратовская область) | тс }} | [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Октябрьский]] | | [[Федуловка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Федуловка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Хлебновка (Татищево районӗ)|Хлебновка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Хлебновка (Татищевский район) | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Ченыкаевка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Ченыкаевка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)|Широкое]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Широкое (Саратовская область) | тс }} | [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Идолга]] | | [[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)|Шлыковка]] | ял | {{ Пурăнан халăх | Шлыковка | тс }} | [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка]] | | [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Ягодная Поляна (Саратовская область) | тс }} | [[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Ягодная Поляна]] }} [[2025|2025 ҫулхи]] [[Кӑрлач, 1|кӑрлачӑн 1-мӗшӗнче]] пӑрахӑҫланӑ [[Сторожёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]]н пур пурӑнан вырӑнӗсем [[Сарӑту|Сарӑту хулин]] [[Сарӑту (хула округӗ)|хула округӗн]] йышне кӗнӗ<ref name="Сторожевское"/><ref name="Сторожевское24"/><ref name="автоссылка1" /><ref name="автоссылка2" />. === Пӑрахӑҫланӑ пурӑнан вырӑнсем === * [[2001]] ҫулта — Сокур округӗн [[Грязнуха (Сарӑту облаҫӗ)|Грязнуха]] хуторӗ. == Вырӑнти хӑйтытӑмлӑх органӗсем == Муниципаллӑ пуху — [[Вырӑнти хӑйтытӑмлӑх|вырӑнти хӑйтытӑмлӑхӑн]] кӑтартакан органӗ. Муниципаллӑ районӑн пуҫлӑхӗ — Новикова Алефтина Сергеевна. Татищево муниципаллӑ районӗн администрацийӗ — вырӑнти хӑйтытӑмлӑхӑн ӗҫ тӑвакан органӗ. Район администрацийӗн пуҫлӑхӗ — Александр Владимирович Мордвинцев<ref name=puclox/>. == Экономика == Хулаҫум тӗсӗн ял хуҫалӑхӗ. Тӗп кӑларакан таварпа тивӗҫтерӳ: [[сӗт]], чӑх ашӗ, [[апат-ҫимӗҫ]]. Промышленоҫӑн тӗп пайӗ - тунишӗн материалсен (тимӗр бетонӗ, йывӑҫран тунишӗн материалсем, тавар бетонӗ, стена материалӗ) тата апат-ҫимӗҫ продукцийӗн кӑларни (ҫӑкӑр, аш, сӗт, кӑлпасси, кондитер япали). == Массӑллӑ информаци хатӗрӗсем == Район [[Массӑллӑ информаци хатӗрӗ|МИХ-ӗ]] — "Ял пурнӑҫӗ" ({{lang-ru|Сельская жизнь}}) хаҫат, вӑл Татищево районӗн официаллӑ пичет органӗ. Хаҫатӑн хӑйӗн сайчӗ пур — moyaokruga.ru/selskayazhizn<ref name="moyaokruga">[http://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ «Сельская жизнь»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401121232/https://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ |date=2022-04-01 }}, унта юлашки район хыпарӗсем кӑлараҫҫӗ.</ref>. == Паллӑ вырӑнсем == [[File:Большеивановский приусадебный парк, поле.JPG|thumb|200px|right|[[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] улпут ҫурчӗ ҫумӗнчи парк]] [[File:Губаревская усадьба дворян Шахматовых, табличка.JPG|thumb|200px|right|[[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвкӑри]] Шахматовсен улпут ҫурчӗн астӑвӑм хӑми]] [[Истори|Историн]], [[Культура|культурӑн]], [[Ҫутҫанталӑк|ҫутҫанталӑкӑн]] паллӑ вырӑнӗсем: [[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] улпут ҫурчӗ ҫумӗнчи парк<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=139 Большеивановский приусадебный парк. Tursar]</ref>, [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] ӗмӗр юманлӑхӗ<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=1101 Вязовская вековая дубрава. Tursar]</ref>, Вязовка хура ҫирӗклӗхӗ<ref>[https://moyaokruga.ru/selskayazhizn/Articles.aspx?articleId=126852 Вязовские заповедники. Газета "Сельская жизнь"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171101031112/http://moyaokruga.ru/selskayazhizn/Articles.aspx?articleId=126852 |date=2017-11-01 }}</ref>, [[1902|1902 ҫулта]] тунӑ [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокурти]] [[Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ (Сокур)|Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ]]<ref>[https://eparhia-saratov.ru/Articles/hram-pokrova-bozhiejj-materi-sokur-tatishhevskogo-rajjona Храм Покрова Божией Матери с. Сокур Татищевского р-на. Саратовская епархия]</ref>, [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвкӑри]] Шахматовсен улпут ҫурчӗ<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=128 Приусадебный парк усадьбы Шахматовых. Tursar]</ref> — Раҫҫей академикӗн, лингвисчӗн [[Шахматов Алексей Александрович|Алексей Шахматовӑн]] мемориалӗ, [[Полчаниновка|Полчаниновкӑри]] Сарӑтӑвӑн паллӑ ен пӗлӳҫин, кунҫулҫин, халӑх пӗлӳҫин [[Минх Александр Николаевич|А. Н. Минхӗн]] улпут ҫурчӗ<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=1396 Полчаниновский приусадебный парк. Tursar]</ref>, [[Побочное]] вӑрман дачи (кивӗ ял вырӑнӗнче)<ref>[https://www.tursar.ru/page-joy.php?j=1033 Побочинская дача. Tursar]</ref>. == Тӗн == Татищево районӗнче тӗрлӗрен тӗн объекчӗсем пур, нумайрахӑш — [[христианлӑх|христианлӑ]] ([[Православи|православлӑ]]). * [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]] салинче — [[Христос Раштавӗн чиркӗвӗ (Вязовка)|Христос Раштавӗн чиркӗвӗ]]<ref name="ВМЙпас">[https://vyazovskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/215/2057/PASPORT_na_01.02.2026.pdf ПАСПОРТ] Вязовского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области на 01.02.2026</ref>; * [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)|Корсаковка]] салинче — [[Сӑваплӑ Никола кивӗ йӑлаллӑ чиркӗвӗ (Корсаковка)|Сӑваплӑ Никола кивӗ йӑлаллӑ чиркӗвӗ]] ([[кивӗ йӑлалӑх]])<ref name="ВМЙпас"/>; * [[Октябрьский Городок]] салинче — [[Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ (Октябрьский Городок)|Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ]]<ref name="ОМЙпас">[https://oktyabrskoetatishhevskij-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/10/2183/Pasport_ONP.pdf ПАСПОРТ опорного населенного пункта регионального значения (ОНП) с. Октябрьский Городок Татищевского муниципального района]</ref>; * [[Полчаниновка]] салинче — [[Сӑваплӑ Дмитрий Солунский чиркӗвӗ]]<ref name="ЯПМЙпас">[https://yagodnopolyanskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/10/2078/Pasport_MO_18.02.2026.pdf ПАСПОРТ Ягодно-Полянского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области на 18.02.2026]</ref>; * [[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]] салинче — [[Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ (Сокур)|Сӑваплӑ Турӑ Амӑшӗн Пукрав чиркӗвӗ]]<ref name="ВМЙпас"/>; * [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] салинче — [[Аслӑ Василий чиркӗвӗ]]<ref name="ЯПМЙпас"/>. == Паллӑ ентешсем == * [[Васильев Владимир Андреевич]] (1925—1945) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, лейтенант, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945). * [[Григорьев Дмитрий Яковлевич]] (1897—1970) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, генерал-майор (1942). * [[Евтеев Иван Алексеевич]] (1918—1944) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, хӗрлӗ флотҫӑ, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945). * [[Князевская Ольга Александровна]] (1920—2011) — [[РФ|Раҫҫей]] [[филологи|филологӗ]], археографӗ тата кӗнеке кунҫулӗн ӑстаҫи. * [[Коннов Василий Дмитриевич]] (1913—1945) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, капитан, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1944). * [[Мясников Евгений Александрович]] (1920—1991) — [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945), [[полковник]] (1957), 1 класслӑ ҫар вӗҫевҫӗ (1959). * [[Лапшёв Анатолий Алексеевич]] (1924—1945) — лейтенант, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1945). * [[Передреев Анатолий Константинович]] (1932—1987) — [[вырӑссем|вырӑс]] [[сӑвӑҫ]]ӗ, куҫаруҫӑ. * [[Пономарёв Пётр Тихонович]] (1924—1943) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ. [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1944, вилни хыҫҫӑн). Хӗрлӗ гвардин ҫар ҫынни. * [[Пресняков Иван Васильевич]] (1916—1988) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, лейтенант. [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]] (1944). * [[Путилин Николай Георгиевич]] (ҫур. 1954) — [[ССРП|Совет]] тата [[Раҫҫей]] [[опера]] юрӑҫи, [[Тутар АССР]] халӑх артисчӗ (1986) тата [[РФ халӑх артисчӗ]] (2003). * [[Семихатов Николай Александрович]] (1918—2002) — [[ССРП|Совет]] инженер-конструкторӗ тата ӑслӑхҫи. ССРП Ӑслӑхсен Академийӗн академикӗ. * [[Ульянов Пётр Лаврентьевич]] (1928—2006) — [[ССРП|Совет]] тата [[РФ|Раҫҫей]] математикӑҫи, ССРП Ӑслӑлӑхсен Академийӗн корреспондент пайташӗ тата Раҫҫей Ӑслӑлӑхсен Академийӗн академикӗ, профессор. * [[Хохлачёв Василий Фёдорович]] (1918—1983) — [[ССРП|Совет]] ҫар ӗҫченӗ, авиаци генерал-лейтенанчӗ, [[Совет Пӗрлешӗвӗн Паттӑрӗ]]. * [[Фомичёв Василий Осипович]] (1924—1992) — [[вырӑссем|вырӑс]] [[Ӳкерӳҫӗ|ӳкерӳҫи]], [[Реализм|реалисчӗ]], пейзажист. == Ҫар объекчӗсем == Районӑн территорийӗнче [[РФ стратеги ракет вӑйӗсем|РФ стратеги ракет вӑйӗсен]] [[60-мӗш ракет дивизийӗ]], [[Татищево (аэродром)|Татищево аэродромӗ]] (ӑҫта 69 [[УР-100Н]] тата 40 [[Тополь-М]] пур) вырнаҫнӑ<ref name=":0">{{Cite web |title=60-я ракетная Таманская ордена Октябрьской Революции Краснознамённая дивизия имени 60-летия СССР (в/ч 89553) |url=https://rvsn.info/divisions/div_060.html |access-date=2023-07-20 |website=rvsn.info}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=60-я Таманская ракетная дивизия (в/ч 89553) |url=https://armius.ru/rvsn/vch89553 |access-date=2023-07-20 |website=armius.ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=60-я ракетная дивизия (г. Татищево) |url=https://rvsn.ruzhany.info/60rd/index.html |access-date=2023-07-20 |website=rvsn.ruzhany.info}}</ref>. == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем|2}} == Вуламалли == *Атлас автомобильных дорог Саратовской области. Саратов, 2000. *Татищевский муниципальный район. История и современность. Саратов, 2008. == Каҫӑсем == * [https://tatishhevskij-r64.gosweb.gosuslugi.ru/ Официальный сайт органов местного самоуправления Татищевского муниципального района Саратовской области] * [http://www.tatishevo.saratov.gov.ru Старый официальный сайт администрации Татищевского муниципального района] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401135339/http://tatishevo.saratov.gov.ru/ |date=2022-04-01 }} * [https://web.archive.org/web/20100214185245/http://tatishevo.sarmo.ru/ Старый сайт муниципального района] * [http://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ Официальный сайт газеты «Сельская жизнь» Татищевского муниципального района] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401121232/https://moyaokruga.ru/selskayazhizn/ |date=2022-04-01 }} * [http://tatiskray.ru/ Татищевский край (сайт, посвящённый истории района)] * {{cite web |title = Информация о районе на сайте правительства Саратовской области |url = http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/tatischevo.php |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110826173240/http://saratov.gov.ru/region/municipal_areas/tatischevo.php |archivedate = 2011-08-26 |deadlink = yes }} * [http://www.tatishevo.ru Неофициальный сайт р.п. Татищево] {{Татищево районӗн муниципаллӑ йӗркеленӗвӗсем}} {{Татищево районӗ}} {{Сарӑту облаҫӗ}} [[Категори:Татищево районӗ|*]] [[Категори:Алфавите кура администрациллӗ виҫесем]] axlu9z35sgrc7invtc1nmobkv6pvz00 0 110051 876738 837382 2026-08-18T16:05:39Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876738 wikitext text/x-wiki {{Кинематографист |Ят = Павел Прилучный |Ӳкерчĕк = Прилучный Павел.jpg |Ӳкерчĕке ăнлантарни = |Çуралнă чухнехи ят = Павел Валерьевич Прилучный |Çуралнă вăхăт = [[1987]] [[чӳк, 5]] |Çуралнă вырăн = {{ÇВ|Шымкент|Шымкентре}}, [[Туркестан облаçĕ|Кăнтăр-Казахстан облаçĕ]], Казах ССР, ССРП |Вилнĕ вăхăт = |Вилнĕ вырăн = |Професси = раççей кино/театр актёрĕ, телеертӳçи, продюсерĕ |Хастар çулсем = 2007 — х.в. |Амплуа = |Театр = |Рольсем = |Спектакльсем = |Чыславсем = }} '''Павел Валерьевич Прилучный''' (5.11.1987, [[Шымкент|Чимкент]], [[Туркестан облаçĕ|Кăнтăр-Казахстан облаçĕ]], [[Казах ССР]], [[ССРП]]) — раççей театр/кино/дубляж актёрĕ, [[телеертӳç]]и, [[продюсер]]ĕ<ref name="Дебют в качестве продюсера на gazprom-media.com">[http://www.gazprom-media.com/ru/press-release/show?id=1632 Пресс-релиз. Холдинг «Газпром-медиа» и МГУ запускают совместную образовательную программу.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023021547/https://www.gazprom-media.com/ru/press-release/show?id=1632 |date=2020-10-23 }} Официальный сайт [[Газпром-медиа|АО «Газпром-медиа холдинг»]] // gazprom-media.com (11 сентября 2018 года)</ref><ref name="Дебют в качестве продюсера на 7days.ru">[https://7days.ru/news/pavel-priluchnyy-debyutiroval-v-kachestve-prodyusera.htm Павел Прилучный дебютировал в качестве продюсера. — Актёр рассказал о своём новом амбициозном проекте.] // 7days.ru (12 сентября 2018 года)</ref>. ) — раççей кино/театр актёрĕ, телеертӳçи, продюсерĕ. == Биографи == 1987 çулхи чӳкĕн 5-мĕшĕнче [[Шымкент|Чимкенте]] хулинче ([[Казах ССР]] йышĕнчи [[Туркестан облаçĕ|Чимкент облаçĕ]]) çуралнă. Ашшĕ — Валерий Дэль, боксёр (Павăл 13 çул тултарсан вилнĕ). Амăшĕ — Любовь Юрьевна Прилучная, хореограф. Сергей пиччĕшĕпе Елена йăмăкĕ пур<ref name="tvp">''Марина Аверкина''. «Актёр, боксёр и танцор Павел Прилучный». Журнал «ТВ Парк» № 46 (967), стр. 56-59.</ref><ref name="ОК!">''Лиля Чумичева''. [http://www.ok-magazine.ru/stars/interview/6101-pavel-priluchnyy Павел Прилучный: «Не знаю, где бы я сейчас был, если бы не женился».] Журнал «ОК!», выпуск № 34 (300), 30 августа 2012 года. // ok-magazine.ru</ref>. Ачаранах [[Хореографи|хореографипе]], [[вокал]]па тата [[бокс]]па хăтланнă. Ашшĕ вилнĕ хыççăн пĕчченех [[РФ|Раççее]], Çĕн Çĕпĕр облаçĕнчи [[Бердск]] хулине куçса килнĕ. Яш чухне бокса çӳренĕ. Тренировкăсенче вунна яхăн [[пуç мими чĕтренĕвĕ|пуç мимине чĕтрентернĕ]]. 2001 çулта, 14 çул тултарсан çак спорта пăрахнă<ref>[http://sobesednik.ru/interview/pavel-priluchnyi-vizhu-khama-srazu-byu Павел Прилучный: «Вижу хама — сразу бью!»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220200609/http://sobesednik.ru/interview/pavel-priluchnyi-vizhu-khama-srazu-byu |date=2016-12-20 }} Газета «[[Собеседник (газета)|Собеседник]]» // sobesednik.ru (5 мая 2011 года)</ref>. [[Çĕнĕ Çĕпĕр]]те [[курьер]] тата [[грузчик]] пулса укçа тунă, çав хушăрах хореографи вĕрентĕшне çӳренĕ, анчах та унтах финанс йывăрлăхĕсене пула тухса кайнă. Çакăн хыççăн [[Çĕн Çĕпĕрти патшалăхăн театр институчĕ|Çĕн Çĕпĕрти патшалăхăн театр вĕрентĕшне]] (В. А. Ахреев курсĕ; укçасăр вĕренӳ) кĕнĕ, вĕренĕве 2005 çулта вĕçленĕ. 2010 çулта Мускаври ГИТИС-е [[режиссёр]] факультетне «[[Актёр ӳнерĕ]]» ([[Голомазов Сергей Анатольевич|Сергей Голомазов]] ăста лаççи) специальнăçе ала илма кĕнĕ<ref>[http://www.gitis.net/directing/nashi-vypuskniki ГИТИС. Режиссёрский факультет. Наши выпускники (1934 — настоящее время).] Официальный сайт [[Российский институт театрального искусства — ГИТИС|Российского института театрального искусства — ГИТИСа]] // gitis.net</ref>. Институтра вĕренĕве вĕçлесен ăна [[Мускаври Малая Броннăри драма театрĕ]]н труппине илнĕ. Кайран [[Мускаври А. С. Пушкин ячĕллĕ драма театрĕ]]нче тата М. А. Булгаков ячĕллĕ театрта («[[Булгаков килĕ]]») ĕçленĕ<ref name="Профиль на 7days.ru">[http://7days.ru/stars/bio/pavel-priluchnyy.htm#bio Профиль звезды. Павел Прилучный: биография, творчество, материалы, видео, фотогалерея.] // 7days.ru</ref>. [[Санаев Павел Владимирович|Павел Санаев]] режиссёрăн «[[На игре]]» (2009) [[Боевик (жанр)|боевикĕнче]] ''«Дока»'' рольне сăнарланă хыççăн паллăха тухнă. 2010 çулта «[[На игре 2. Новый уровень]]» [[сиквел]]ре ĕçленĕ. 2011 çулхи утăн 2-мĕшĕ — çурлан 19-мĕшĕсенче «[[НТВ]]» телеканалĕнче «[[Чета Пиночетов]]» программăна хутшăннă. 2012 çулта актёр [[отопластика]] операцине тунă<ref>[https://argumentiru.com/showbiz/2012/03/162556 Актёр «Геймеров» Павел Прилучный побывал у пластического хирурга.] Сайт «Суть событий» // argumentiru.com (9 марта 2012 года)</ref><ref>[http://www.woman.ru/beauty/plastic/article/197618/gallery/3/ Звёзды, которые делали пластику ушей. — Павел Прилучный, 29 лет.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717001909/http://www.woman.ru/beauty/plastic/article/197618/gallery/3/ |date=2019-07-17 }} // woman.ru (2016 год)</ref><ref name="О сериале Форс-мажор на 7days.ru">[https://7days.ru/entertainment/cinema/priluchnyy-uvleksya-plasticheskoy-khirurgiey.htm Прилучный увлёкся пластической хирургией. — Актёр стал специалистом по подтяжке лица и пластике носов. Это произошло благодаря съёмкам Павла в криминальной десятисерийной комедии «Форс-мажор».] // 7days.ru (23 мая 2017 года)</ref>. 2014 çулта вичкĕн сюжетлĕ детектив-криминаллă «[[Мажор (телесериал)|Мажор]]» телесериалĕнче тĕп роле — Игорь Соколовский «[[Золотая молодёжь|мажора]]» сăнарланă. Çак ĕçшĕн Павел Прилучный актёра темиçе хутчен чысланă, «[[Комсомольская правда]]» хаçат 2015 çулхи кăрлач уйăхĕнче актёра «2014 çулта уçăмлани» тесе хакланă<ref name="Самые популярные на kp.ru">''Алина Чернова''. [https://www.kp.ru/daily/26326/3210139/ Пугачёва, Галкин и Нагиев — самые популярные. — Читатели «Комсомолки» выбрали самых любимых артистов (фото).] Газета «[[Комсомольская правда]]» // kp.ru (8 января 2015 года)</ref>. == Фильмографи == {{ФильмраÇӳл|ру}} {{Фильмра|2007|[[Школа № 1 (телесериал)|Школа № 1]]|хулиган|5=ру}} {{Фильмра|2007|[[Детки в клетке (телесериал)|Детки в клетке]]|Егор|5=ру}} {{Фильмра|2009|[[Клуб (телесериал, 2006)|Клуб]] (8-й сезон)|Рэй Макаров|5=ру}} {{Фильмра|2009|[[Любовь.ru]]|Митя|5=ру}} {{Фильмра|2009|[[На игре]]|Руслан «Док» Авдеев|5=ру}} {{Фильмра|2010|[[На игре 2. Новый уровень]]|Руслан «Док» Авдеев|5=ру}} {{Фильмра|2010|[[Детям до 16 (фильм, 2010)|Детям до 16]]|Максим|5=ру}} {{Фильмра|2011-2012|[[Закрытая школа]]|Максим Петрович Морозов, <small>16 лет</small>|5=ру}} {{Фильмра|2011|[[Моя безумная семья!]]|Стас Подземельный, <small>друг Кости</small>|5=ру}} {{Фильмра|2011-2013|[[Метод Лавровой]]|Родион Александрович Долгов, <small>19-20 лет, бывший курсант Академии МВД</small> |5=ру}} {{Фильмра|2011|[[Жизнь и приключения Мишки Япончика]]|[[Утёсов Леонид Осипович|Леонид Утёсов]] (<small>Лёдя</small>)|5=ру}} {{Фильмра|2012|[[Геймеры]]|Руслан Аркадьевич Авдеев (<small>«Док»</small>)|5=ру}} {{Фильмра|2012|[[Самоубийцы (фильм)|Самоубийцы]]|парень-аферист|5=ру}} {{Фильмра|2012|[[Соловей-разбойник (фильм)|Соловей-разбойник]]|майор полиции|5=ру}} {{Фильмра|2012|[[Новогодний переполох (фильм, 2012)|Новогодний переполох]]|Эрик, <small>помощник Марии</small>|5=ру}} {{Фильмра|2012|[[Метод Фрейда]]|Сергей Алексеевич Невежин, <small>капитан полиции</small>|5=ру}} {{Фильмра|2012-2013|[[Как выйти замуж за миллионера (телесериал)|Как выйти замуж за миллионера]]|Стас, <small>однокурсник Жени</small>|5=ру}} {{Фильмра|2012|[[В ожидании моря]]|Ясан, <small>сын Бальтазара</small>|5=ру}} {{Фильмра|2013|[[Дело чести (телесериал)|Дело чести]]|Марат, <small>брат Карины, член банды Фёдора</small>|5=ру}} {{Фильмра|2013|[[Тёмный мир: Равновесие]]|Семён «Сэм» Волков (<small>Егор Сторожев</small>)|5=ру}} {{Фильмра|2013|[[Дурная кровь (телесериал)|Дурная кровь]]|Руслан Костомаров|5=ру}} {{Фильмра|2014-2018|[[Тайный город (телесериал, 2014)|Тайный город]]|Артём Сергеевич Головин|5=ру}} {{Фильмра|2014-2023|[[Мажор (телесериал)|Мажор]]|Игорь Владимирович Соколовский, <small>«[[Золотая молодёжь|мажор]]»</small>|5=ру}} {{Фильмра|2015|[[Невидимки (фильм)|Невидимки]]|портье|5=ру}} {{Фильмра|2015|[[Счастье — это...]]<br>(новелла № 7 «Купидон первого разряда»)|Андрей, [[купидон]]|5=ру}} {{Фильмра|2015|[[Квест (телесериал)|Квест]]|Денис (Дэн) Вадимович Мельников, <small>23 года, музыкант, диджей</small>|5=ру}} {{Фильмра|2015|[[Королева красоты (телесериал)|Королева красоты]]|Феликс Сергеевич Крутский, <small>журналист-международник</small>|5=ру}} {{Фильмра|2016|[[Барон (фильм 2016)|Барон]] / ''Baron''|Коля, <small>сотрудник ФСБ</small>|5=ру}} {{Фильмра|2016|[[Беги! (телесериал)|Беги!]]|Дмитрий Воронков, <small>[[программист]]</small>|5=ру}} {{Фильмра|2016|[[Преступление (телесериал)|Преступление]]|Андрей Чистяков, <small>следователь, напарник Александры Москвиной</small>|5=ру}} {{Фильмра|2017|[[Любовь с ограничениями]]|Миша Шмелёв, <small>лже-[[Инвалидность|инвалид]]-[[Инвалидная коляска|колясочник]]</small>|5=ру}} {{Фильмра|2017|[[Форс-мажор (телесериал)|Форс-мажор]]|Виктор, <small>медбрат, сотрудник клиники пластической хирургии</small>|5=ру}} {{Фильмра|2017|[[Жизнь впереди]]|Михаил, одноклассник и первая любовь Марии|5=ру}} {{Фильмра|2018|[[Килиманджара]]|Тимур|5=ру}} {{Фильмра|2018|[[Рубеж (фильм, 2018)|Рубеж]]| Михаил Шуров|5=ру}} {{Фильмра|2018|[[Жёлтый глаз тигра]]|Сергей Михайлович Звягинцев|5=ру}} {{Фильмра|2019|[[Возмездие (телесериал, 2019)|Возмездие]]|Юрий Шатохин|5=ру}} {{Фильмра|2019|[[В клетке (телесериал)|В клетке]]| Сергей «Волчок» Евдокимов|5=ру}} {{Фильмра|2019|[[Горе от ума (телесериал)|Горе от ума]]| Чацкий |5=ру}} {{Фильмра|2019|[[Союз спасения (фильм)|Союз спасения]]|<small>полковник</small> [[Пестель Павел Иванович|Павел Пестель]]|5=ру}} {{Фильмра|2020|[[Тень звезды]]|Илья / Нейм|5=ру}} {{Фильмра|2020|[[Комета Галлея (фильм)|Комета Галлея]]|Полупанов|5=ру}} {{Фильмра|2020|[[Барон. Возвращение (фильм)|Барон. Возвращение]]|<small>российский следователь</small> Коля|5=ру}} {{Фильмра|2021|[[Мажор (телесериал)|Мажор. Фильм]]|Игорь Владимирович Соколовский|5=ру}} {{Фильмра|2021|[[Девятаев (фильм)|Девятаев]]|[[Михаил Девятаев]]|5=ру}} {{Фильмра|2021|[[Призрак (телесериал, 2021)|Призрак]]|Антон Сухарев (<small>«Призрак»</small>)|5=ру}} {{Фильмра|2021|[[Предпоследняя инстанция]]|Максим Михайлович Маврин|5=ру}} {{Фильмра|2021|[[Соври мне правду]]|бывший парень Старшей|5=ру}} {{Фильмра|2022-н.в.|[[Жизнь по вызову]]|Александр Шмидт|5=ру}} {{Фильмра|2022|[[Мажор (телесериал)|Мажор в Сочи]]|Игорь Владимирович Соколовский|5=ру}} {{Фильмра|2022|[[Любовники (2022)|Любовники]]|главная роль|5=ру}} {{Фильмра|2022|[[Сны (сериал)|Сны]]|Валерий Макаров|5=ру}} {{Фильмра|2022|[[Слон (фильм, 2022)|Слон]]|Сергей|5=ру}} {{Фильмра|2023|[[Коты Эрмитажа (мультфильм)|Коты Эрмитажа]]|{{abbr|Макс|озвучивание|0}}|5=ру}} {{Фильмра|2023|Дядя из Чикаго||5=ру}} {{Фильмра|2023|Лада Голд|Мидас|5=ру}} {{Фильмра|2023|Водитель-олигарх|Тимур Бабурин|5=ру}} {{ФильмраАял}} == Чыслани == == Асăрхавсем == {{асăрхавсем|2}} == Каçăсем == * {{Imdb name|3488770}} * [http://www.vokrug.tv/person/show/Pavel_Priluchnyi/ Павел Прилучный (Pavel Priluchnyi). Биография.] Сайт «Вокруг ТВ» // vokrug.tv * [https://ruskino.ru/art/7261 Прилучный Павел Валерьевич. Биография, фильмография, фотографии актёра.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230421175747/https://ruskino.ru/art/7261 |date=2023-04-21 }} // ruskino.ru * [http://www.afisha.ru/people/337991/ Павел Прилучный. Обзор фильмов с участием актёра.] // afisha.ru * [http://rusactors.ru/p/priluchny/ Прилучный Павел Валерьевич (Павел Дэль). Биография.] Сайт «Актёры советского и российского кино» // rusactors.ru * [http://urgantshow.ru/page/35117 ВИДЕО. Павел Прилучный, исполнитель главной роли в криминальной драме «Мажор», в гостях у программы «Вечерний Ургант» на «Первом канале» (выпуск от 18 декабря 2014 года).] // urgantshow.ru * [http://www.1tv.ru/sprojects_utro_video/si33/p85710 ВИДЕО. В гостях у программы «Доброе утро» актёр Павел Прилучный, исполнивший главную роль в многосерийном художественном фильме «Мажор» (выпуск от 15 декабря 2014 года).] Официальный сайт «Первого канала» // 1tv.ru [[Категори:1987 çулта çуралнисем]] [[Категори:Чӳкĕн 5-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:Раççей кинопродюсерĕсем]] [[Категори:ГИТИС-ре вĕренсе тухнисем]] [[Категори:Раççей театрĕн актёрĕсем]] [[Категори:Раççее Казахстанран иммиграциленнĕскерсем]] [[Категори:Раççей боксёрĕсем]] g8bs6t3jyokudrncno5g65bqg01wbks 10 112002 876742 876584 2026-08-18T16:25:59Z Max Tenche 25572 ёлату 876742 wikitext text/x-wiki {{çӳрев ярăмĕ |ят = Татищево районӗ |çĕлĕк = [[Татищево районӗ]]нчи пурӑнан вырӑнсем |state = |ӳкерчĕк = [[File:ГербТатищевскогоРайона.jpg|60px]] |ӳкерчĕк2 = [[File:Flag of Tatishchevsky rayon (Saratov oblast).png|border|80px]] |ят-йыш = ; Район центрӗ — [[Татищево]] [[Агарёвка (Татищево районӗ)|Агарёвка]]{{*}}[[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)|Беседка]]{{*}}[[Бурловино]]{{*}}[[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]]{{*}}[[Гартовка]]{{*}}[[Глядковка]]{{*}}[[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвка]]{{*}}[[Елшанка (Татищево районӗ)|Елшанка]]{{*}}[[Идолга (сала)|Идолга]]{{*}}[[Карамышка]]{{*}}[[Карякино (Сарӑту облаҫӗ)|Карякино]]{{*}}[[Козий Лоб]]{{*}}[[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка (сала)]]{{*}}[[Кологривовка (станци, Сарӑту облаҫӗ)|Кологривовка (станци)]]{{*}}[[Кологривовка вӑрманҫӑлӑхӗ]]{{*}}[[Коминтерн (Татищево районӗ)|Коминтерн]]{{*}}[[Константиновка (Татищево районӗ)|Константиновка]]{{*}}[[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)|Корсаковка]]{{*}}[[Кривопавловка]]{{*}}[[Кувыка]]{{*}}[[Куликовка (Татищево районӗ)|Куликовка]]{{*}}[[Македоновка (Сарӑту облаҫӗ)|Македоновка]]{{*}}[[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]]{{*}}[[Мӑн Каменка (Татищево районӗ)|Мӑн Каменка]]{{*}}[[Мӑн Фёдоровка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Фёдоровка]]{{*}}[[Мизино-Лапшиновка]]{{*}}[[Неёловка (Сарӑту облаҫӗ)|Неёловка]]{{*}}[[Никольский (Сарӑту облаҫӗ)|Никольский]]{{*}}[[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)|Новополье]]{{*}}[[Новоскатовка (Сарӑту облаҫӗ)|Новоскатовка]]{{*}}[[Октябрьский Городок]]{{*}}[[Первомайская (Сарӑту облаҫӗ)|Первомайская]]{{*}}[[Петров (Сарӑту облаҫӗ)|Петров]]{{*}}[[Полчаниновка]]{{*}}[[Полянское (Сарӑту облаҫӗ)|Полянское]]{{*}}[[Садовый (Татищево районӗ)|Садовый]]{{*}}[[Слепцовка]]{{*}}[[Сокур (Сарӑту облаҫӗ)|Сокур]]{{*}}[[Ҫӗнӗ Тёпловка (Сарӑту облаҫӗ)|Ҫӗнӗ Тёпловка]]{{*}}[[Тимирязевский (Сарӑту облаҫӗ)|Тимирязевский]]{{*}}[[Федуловка]]{{*}}[[Хлебновка (Татищево районӗ)|Хлебновка]]{{*}}[[Ченыкаевка]]{{*}}[[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)|Широкое]]{{*}}[[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)|Шлыковка]]{{*}}[[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] }}<noinclude> [[Категори:Шаблонсем:Сарӑту облаҫӗн администрациллӗ пайланӑвӗ|Татищево районӗ]] [[Категори:Татищево районӗ]] </noinclude> nsu8jxfi17qhlv1m90s9ovbvju19bqi 0 112894 876781 876527 2026-08-19T04:50:26Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876781 wikitext text/x-wiki [[File:Dodecahedron.png|thumb|Dodecahedron</br>Ку нумайхысаклăхăн Шлефли символĕ {5,3} пек çырăнать]] '''Шлефли символĕ''' — [[тĕрĕс нумайхысаклăх]]сен [[комбинаторика|комбинаторикăлла]] палăрăмлăхĕ, унпа Евклид уçлăхĕнчи мĕнпур [[уçлăх|виçелĕхсенчи]] тĕрĕс нумайхысаклăхсене çырса кăтартма май пур. Швейцари математикĕ [[Шлефли, Людвиг|Людвиг Шлефли]] ячĕпе каланă. == Çавăн пекех== * [[Шлефли формули]] * [[Эйлерла палăрăмлăх]] * [[N-виçеллĕ тĕрĕс нумайхысаклăхсем]] == Литература == * ''Николай Вавилов'' [http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf КОНКРЕТНАЯ ТЕОРИЯ ГРУПП I. ОСНОВНЫЕ ПОНЯТИЯ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Wayback|url=http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331155805/http://dump.bitcheese.net/files/ovaconi/group.pdf |date=2020-03-31 }} |date=20200331155805 } {{Нумайхысаклăхсем}} 9z36ayw47piujkinyck5qougcmt33s2 0 113420 876751 808310 2026-08-18T17:04:47Z Max Tenche 25572 876751 wikitext text/x-wiki {{Ан пăтраштар|Нью-Йорк штачĕн ялавĕ|Нью-Йорк штачӗн ялавӗпе}} {{Ялав карточки |ячĕ = Нью-Йорк ялавӗ |субъект = [[Нью-Йорк]] |уçкăч = Нью-Йорк |регион = [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] штачӗ |патшалăх = {{Ялавлани|АПШ}} |ӳкерчĕк = Flag of New York City.svg |алпусни = {{IFIS|Normal}} Пичĕ енĕ |йĕркеленĕ = [[1977]], [[раштав, 30]] |усă курни = |пропорци = |ӳкерчĕк1 = Flag of the Mayor of New York City.svg |алпусни1 = [[Нью-Йорк мэрӗ]]н ялавӗ |пропорци1 = 3:4 }} '''Нью-Йорк ялавӗ''' ({{lang-en|Flag of New York City}}) — [[Нью-Йорк]] хулин официаллӑ символӗсенчен пӗри. == Ҫав. пекех == * [[Нью-Йорк пичечӗ]] == Асӗрхавсем == {{асӗрхавсем}} == Каҫӑсем == {{commonscat-inline}} {{Нью-Йорк}} mnci27zfsanzp79lz8yijubgk5uuyxs 876755 876751 2026-08-18T17:12:00Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Нью-Йорк ялавĕ]] страницӑн ятне [[Нью-Йорк ялавӗ]] ҫине улӑштарчӗ: кириллетӳ 876751 wikitext text/x-wiki {{Ан пăтраштар|Нью-Йорк штачĕн ялавĕ|Нью-Йорк штачӗн ялавӗпе}} {{Ялав карточки |ячĕ = Нью-Йорк ялавӗ |субъект = [[Нью-Йорк]] |уçкăч = Нью-Йорк |регион = [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] штачӗ |патшалăх = {{Ялавлани|АПШ}} |ӳкерчĕк = Flag of New York City.svg |алпусни = {{IFIS|Normal}} Пичĕ енĕ |йĕркеленĕ = [[1977]], [[раштав, 30]] |усă курни = |пропорци = |ӳкерчĕк1 = Flag of the Mayor of New York City.svg |алпусни1 = [[Нью-Йорк мэрӗ]]н ялавӗ |пропорци1 = 3:4 }} '''Нью-Йорк ялавӗ''' ({{lang-en|Flag of New York City}}) — [[Нью-Йорк]] хулин официаллӑ символӗсенчен пӗри. == Ҫав. пекех == * [[Нью-Йорк пичечӗ]] == Асӗрхавсем == {{асӗрхавсем}} == Каҫӑсем == {{commonscat-inline}} {{Нью-Йорк}} mnci27zfsanzp79lz8yijubgk5uuyxs 10 113440 876754 838267 2026-08-18T17:11:27Z Max Tenche 25572 кириллетӳ 876754 wikitext text/x-wiki {{Çӳрев тапăлĕ |ят = Нью-Йорк |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |пуçелĕк = [[Нью-Йорк]] |кĕлетке_класĕ = hlist |пуçелĕк1 = [[Боро (Нью-Йорк)|Пиллĕк боро]] |ят-йыш1 = [[Бронкс]] {{*}} [[Бруклин]] {{*}} [[Манхэттен]] {{*}} [[Куинс]] {{*}} [[Статен-Айленд]] |пуçелĕк2 = [[Нью-Йорк культури|Культура]] |ят-йыш2 = [[Нью-Йорк историйĕ|Истори]] {{*}} [[Нью-Йоркри мусăк|Мусăк]] {{*}} [[Нью-Йорк архитектури|Архитектура]] {{*}} [[Нью-Йоркри чи çӳллĕ çуртсен ят-йышĕ|Тӳпе çурчĕсем]] {{*}} [[Нью-Йоркри музейсем|Музейсем]] {{*}} [[Нью-Йорк калаçăвĕ|Калаçу]] {{*}} [[Нью-Йорк кухни|Кухня]] {{*}} [[Нью-Йоркри спорт|Спорт]] {{*}} ([[Барклайс-центр]] {{*}} [[Мэдисон-сквер-гарден]] {{*}} [[Сити-филд]] {{*}} [[Янки-стэдиум]]) {{*}} [[Нью-Йоркри МИХ|МИХ]] {{*}} [[Нью-Йоркри пичет|Пичет]] |пуçелĕк3 = [[Нью-Йорк тытăмлалăхĕ|Тытăмлавлăхĕ]] |ят-йыш3 = [[Нью-Йорк мэрĕ|Мэр]] {{*}} ([[Нью-Йорк мэрне суйлани|Суйлавсем]] {{*}} [[Нью-Йорк мэрĕсен ят-йышĕ|Ят-йыш]]) {{*}} [[Нью-Йорк хулин канашĕ|Совет]] {{*}} [[Нью-Йоркăн пĕрлĕхĕн адвокачĕ|Пĕрлĕхĕн адвокачĕ]] {{*}} [[Нью-Йорк хыснаçĕ|Казначей]] {{*}} [[Нью-Йоркри бюросен президенчĕсем|Бюро президенчĕсем]] {{*}} [[Нью-Йоркри полици департаменчĕ|Полици]] {{*}} ([[Нью-Йоркри пуçилелĕх|Пуçилелĕх]]) {{*}} [[Нью-Йоркри медицина|Медицина]] {{*}} [[Нью-Йоркăн вутшар департаменчĕ|Вутшарçăсем]] {{*}} [[Нью-Йорк экологийĕ|Экологи]] |пуçелĕк5 = [[Нью-Йоркри транспорт|Транспорт]] |ят-йыш5 = [[Нью-Йорк метрополитенĕ|Метро]] {{*}} [[Статен-Айленд чукун çулĕ|SIR]] {{*}} [[PATH (транспорт системи)|PATH]] {{*}} Вокзалсем ([[Нью-Йорк вăта вокзалĕ|Гранд-Сентрал]] {{*}} [[Пенсильвани вокзалĕ|Пенн-Стейшн]]) {{*}} [[Рузвельт утравĕн канатлă çулĕ|Канатлă çул]] {{*}} [[Нью-йорк таксийĕ|Такси]] {{*}} [[Нью-Йоркри кĕперсемпе тоннелсен ят-йышĕ|Кĕперсем тата тоннельсем]] [[Нью-Йорк тата Нью-Джерси порчĕ|Порт]] {{*}} [[Порт Нью-Йорка и Нью-Джерси|Порт]] {{*}} [[Статен-Айленд Ферри]] {{*}} Аэропортсем ([[Тĕнчери Джон Кеннеди ячĕллĕ аэропорт|Дж. Кеннеди яч.]] {{*}} [[Ла-Гуардия (аэропорт)|Ла-Гуардия]] {{*}} [[Центральная вертолётная станция Манхэттена|Центральный вертодром Манхэттена]]) {{*}} [[Статен-Айленд Ферри]] |пуçелĕк6 = [[Нью-Йоркри пурăнан халăх|Пурăнан халăх]] |ят-йыш6 = [[Нью-Йоркри пĕлӳ илни|Пĕлӳ илни]] ([[Нью-Йоркăн пĕлӳ илес департаменчĕ|Шкулсем]]) {{*}} [[Нью-Йоркри этноссен анклавĕсем|Этноссен анклавĕсем]] |пуçелĕк7 = Ытти |ят-йыш7 = [[Нью-Йорк бухти|Бухта]] {{*}} [[Нью-Йорк географийĕ|Географи]] {{*}} [[Нью-Йорк климачĕ|Климат]] {{*}} [[Нью-Йорк ялавӗ|Ялав]] {{*}} [[Нью-Йоркри пурăнан халăх|Пурăнан халăх]] {{*}} [[Нью-Йоркри паллă çынсен ят-йышĕ|Паллă çынсем]] {{*}} [[День переезда (Нью-Йорк)|День переезда]] |аялта = [[Нью-Йорк агломерацийĕ]] {{*}} [[Нью-Йорк (штат)|Штат Нью-Йорк]] {{*}} [[Америкăри Пĕрлешĕннĕ Штатсем|АПШ]] }}<noinclude> [[Категори:Çӳрев шаблонĕсем:Нью-Йорк| ]] [[Категори:Çӳрев шаблонĕсем:Хула темăсенче]] </noinclude> o103ndmiu9cqil129cer3uhkswg1jr8 2 114376 876746 876709 2026-08-18T16:53:50Z Max Tenche 25572 /* Татищево районӗ */ 876746 wikitext text/x-wiki ; Тӗп страница [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] Кунта манӑн статьясен ят-йышӗ = Ӑслӑлӑх = == Вӑхӑтпа вырӑнлӑх == # [[2024]] # [[2026]] == Википеди уйрӑмӗсем == # [[Туркмен Википедийӗ]] == Космос == # [[Артемида-2]] == Физика пысӑкӑшӗсем == # [[Тӑваткал километр]] # [[Тӑваткал ҫухрӑм]] = Географи = == АПШ == === Гуам === # [[Орднанс Аннекс]] # [[Ороте ҫурутравӗ]] === Ялавсем === # [[Нью-Йорк ялавĕ]] == Израиль == === Чӗлхесем === # [[Еврей-таджик диалекчӗ]] == Корей (КР/КХДР) == === Чӗлхесем === # [[Корей чӗлхи]] == Патшалӑхсем == ;кунта ПНО пайташӗсем, ҫурма йышӑннӑ, йышӑнман патшалӑхсем # [[Корей Республики]] # [[Корей Халӑх Демократиллӗ Республики]] # [[Сомалиленд]] == РФ == === Сехет тӑрӑхӗсем === # [[Владивосток вӑхӑчӗ]] # [[Екатеринбург вӑхӑчӗ]] # [[Иркутск вӑхӑчӗ]] # [[Калининград вӑхӑчӗ]] # [[Камчатка вӑхӑчӗ]] # [[Красноярск вӑхӑчӗ]] # [[Магадан вӑхӑчӗ]] # [[Мускав вӑхӑчӗ]] # [[Омск вӑхӑчӗ]] # [[Самар вӑхӑчӗ]] # [[Якутск вӑхӑчӗ]] === Раҫҫей географийӗ === # [[Алтай Республикин географийӗ]] === Районсем === ;аймаксем, кантонсем # [[Александров Гай районӗ]] # [[Быстрая районĕ]] # [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Екатериновка районӗ]] # [[Елизово районĕ]] # [[Каменка кантонӗ]] # [[Карага районĕ]] # [[Кош-Агач аймакӗ]] # [[Мильково районĕ]] # [[Олютор районĕ]] # [[Онгудай аймакӗ]] # [[Пенжина районĕ]] # [[Петровск районӗ]] # [[Соболево районĕ]] # [[Татищево районӗ]] # [[Тигиль районĕ]] # [[Усть-Большерецк районĕ]] # [[Усть-Камчатск районĕ]] === Субъектсем === # [[Алтай Республики]] # [[Брянск облаҫӗ]] # [[Камчатка Ен]] # [[Карачай-Черкеси]] # [[Хакаси]] # [[Хустӑрма облаҫӗ]] === Тӑрӑхсем === # [[Инçет-Тухăç федераци тăрăхĕ]] # [[Коряк тăрăхĕ]] # [[Çурçĕр-Кавказ федераци тăрăхĕ]] === Чӗлхесем === # [[Абазин чӗлхи]] === Юханшывсем === # [[Оссора (юханшыв)]] === Ял-хула тӑрӑхӗсем === # [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Екатериновка районӗ)]] # [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Пасарлӑ Карабулак районӗ)]] # [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]] # [[Вязово ял канашӗ]] # [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]] # [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]] # [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Садовое муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]] # [[Сторожёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] === Ялавсем === # [[Раҫҫей Федерацийӗн патшалӑх геральдика регистрӗ]] # [[Сарӑту облаҫӗн ялавӗсем]] # [[Татищево районӗн ялавӗ]] == Ҫар == # [[Позициллӗ район]] == Ҫӗр == # [[Ҫурҫӗр Ази]] # [[Тухӑҫ Ази]] == Узбекистан == === Вилоятсем === # [[Андижан вилоячӗ]] # [[Джизак вилоячӗ]] # [[Навои вилоячӗ]] # [[Сырдарья вилоячӗ]] === Республика === # [[Каракалпакстан]] = Истори = # [[Алтай Республикин историйӗ]] = Мусӑк = # [[Глянец (ушкӑн)]] = Пайӑр ҫынсем = == Ӑсчахсем == === Биологсем === # [[Иваницкая Людмила Петровна]] # [[Тимирязев Климент Аркадьевич]] == Политикӑҫӑсем == === Аслӑ Британи политикӑҫисем === # [[Карл III (Аслӑ Британи королӗ)]] # [[Стармер Кир]] === Болгари политикӑҫисем === # [[Гюров Андрей]] # [[Йотова Илияна]] # [[Радев Румен]] === Венгри политикӑҫисем === # [[Мадьяр Петер]] # [[Орбан Виктор]] # [[Шуйок Тамаш]] === Польша политикӑҫисем === # [[Дуда Анджей]] # [[Навроцкий Кароль]] # [[Туск Дональд]] === Раҫҫей политикӑҫисем === ==== РФ политикӑҫисем ==== ; Чӑваш Республикин политикӑҫисем # [[Никандрова Надежда Валериановна]] # [[Шигильдеев Василий Викторович]] # [[Шпилевая Нина Ивановна]] ==== ССРП политикӑҫисем ==== ; Чӑваш АССР политикӑҫисем # [[Андреева Зоя Ананьевна]] === Словаки политикӑҫисем === # [[Фицо Роберт]] === Узбекистан политикӑҫисем === # [[Узбекистан президенчӗ]] # [[Мирзиёев Шавкат Миромонович]] === Финлянди политикӑҫисем === # [[Стубб Александр]] == Спортсменсем == # [[Биктимирова Алевтина Вениаминовна]] # [[Григорьева Лидия Николаевна (ҫӑмӑл атлет)]] # [[Иванова Алина Петровна]] # [[Захарова Светлана Владимировна]] # [[Майорова Альбина Геннадьевна]] # [[Моргунова Любовь Васильевна]] # [[Нагорная Дарья Сергеевна]] # [[Романова Ольга Владиславовна]] # [[Соколова Вера Александровна]] # [[Тимофеева Ирина Николаевна]] == Ҫыравҫӑсем == # [[Калитко Екатерина Александровна]] == Хула пуҫлӑхӗсем == # [[Барнаул пуçлăхĕсем]] == Юрӑҫӑсем == # [[Асламас Мария Васильевна]] # [[Денисова Зоя Фёдоровна]] # [[Уляндина Августа Васильевна]] = Пӗлтерӗш хут енӗсем = {{Div col|cols=2}} # [[Агаревка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Беседка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Беседки (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовка ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовое ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]] # [[Горный Ключ]] # [[Губаревка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Елшанка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Зеленкино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Идолга (пӗлтерӗшсем)]] # [[Ильиновка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Каменский (пӗлтерӗшсем)]] # [[Карякино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Колки (пӗлтерӗшсем)]] # [[Македоновка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Мӑн Каменка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Новодубровка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Новополье (пӗлтерӗшсем)]] # [[Оркино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Оссора]] # [[Синенькие (пӗлтерӗшсем)]] # [[Сторожевка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Широкое (пӗлтерӗшсем)]] # [[Шлыковка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Ягодная Поляна (пӗлтерӗшсем)]] {{Div col end}} = Политика = == Партисем == # [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]] # [[Тиса (парти)]] # [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] # [[Фидес — ХДХП]] == Патшалӑх тытӑмлӑхӗ == === Патшалӑх органӗсем === ==== Европа Пӗрлешӗвӗ ==== # [[Европа парламенчӗ]] === Патшалӑх тӗсӗсем === # [[Нумай нациллӗ патшалӑх]] == Пӗрлешӳсем == # [[Хĕвеланăç Африка патшалăхĕсен экономика пĕрлешĕвĕ]] == Пулӑмсем == # [[Пушкӑртстанти протестсем (2024)]] # [[Чеченсен тата ингушсен депортацийӗ]] === Суйлавсем === # [[Болгарири парламент суйлавӗ (2026)]] # [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]] == Чыславсем == === Аслӑ Британи чыславӗсем === # [[Мунча орденӗ]] === Польша чыславӗсем === # [[«Pro Bono Poloniae» медаль]] # [[«Pro Patria» медаль (Польша)]] # [[«Казахстанти поляксем умӗнчи тивӗҫлӗхшӗн» медаль]] # [[Польша Чӗрӗлӗвӗн орденӗ]] # [[Польша ЮӖМ-н «Bene Merito» хисеплӗ палли]] # [[Тивӗҫлӗх хӗресӗ (Польша)]] # [[Чикӗ хӗсмечӗн йӗркеленӗренпе вӑтӑр ҫул ҫитнӗ асӑну медалӗ]] # [[Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ (Польша)]] == Урӑх == # [[Шалти колонизаци]] = Пурӑнан вырӑнсем = == Инди == # [[Лакхнау]] == Казахстан == # [[Атырау]] == РФ == === Алтай крайӗ === # [[Барнаул]] === Алтай Республики === # [[Горно-Алтайск]] === Архангельск облаҫӗ === # [[Вотлажма хулашӗ]] === Брянск облаҫӗ === # [[Брянск]] === Ингуш Республики === # [[Магас]] === Камчатка крайӗ === # [[Анавгай]] # [[Горный Ключ (Камчатка Ен)]] # [[Елизово]] # [[Мильково (Камчатка Ен)]] # [[Никольское (Камчатка Ен)]] # [[Оссора (паççулкă)]] # [[Палана]] # [[Эссо]] === Карел Республики === # [[Петрозаводск]] === Карачай-Черкес Республики === # [[Черкесск]] === Калмӑк Республики === # [[Элиста]] === Сарӑту облаҫӗ === ==== Воскресенское районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Воскресенское районӗ)]] {{Div col end}} ==== Гагарин районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Докторовка]] # [[Зеленкино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Ильиновка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Каменский (Гагарин районӗ)]] # [[Сторожёвка (Сарӑту облаҫӗ)]] {{Div col end}} ==== Красноармейск районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Красноармейск районӗ)]] # [[Каменский (Красноармейск районӗ)]] {{Div col end}} ==== Петровск районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Агарёвка (Петровск районӗ)]] # [[Колки (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Новодубровка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Оркино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Синенькие (Петровск районӗ)]] # [[Ҫӗнӗ Ӑвӑс]] # [[Ҫӗнӗ Вершаут]] # [[Тутар Пакаевки]] {{Div col end}} ==== Ҫӗнӗ Бурасы районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Ҫӗнӗ Бурасы районӗ)]] {{Div col end}} ==== Татищево районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Агарёвка (Татищево районӗ)]] # [[Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ (Октябрьский Городок)]] # [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Бурловино]] # [[Вязовка (Татищево районӗ)]] # [[Гартовка]] # [[Глядковка]] # [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Елшанка (Татищево районӗ)]] # [[Идолга (сала)]] # [[Карамышка]] # [[Карякино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Козий Лоб]] # [[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Коминтерн (Татищево районӗ)]] # [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Кривопавловка]] # [[Македоновка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Мӑн Каменка (Татищево районӗ)]] # [[Мизино-Лапшиновка]] # [[Неёловка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Октябрьский Городок]] # [[Петров (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Слепцовка]] # [[Татищево]] # [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)]] {{Div col end}} === Смулен облаҫӗ === # [[Беседка (Смулен облаҫӗ)]] === Ставрополь крайӗ === # [[Пятигорск]] === Чукотка автономиллӗ округӗ === # [[Анадырь]] == Украина == === Кейӳ облаҫӗ === # [[Беседка (Кейӳ облаҫӗ)]] = Халӑхсем = ===Албансем=== # [[Тава коси]] ===Бацбисем=== # [[Бацбисем]] === Еврейсем === # [[Бухара еврейӗсем]] ===Корейсем=== # [[Корейсем]] ===Чикансем=== # [[Чикан ялавĕ]] = Ӑмӑртусем = # [[Википеди:Вики-çуркунне 2024|Вики-ҫуркунне 2024]] # [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2024|Ази уйӑхӗ 2024]] # [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2025|Феминизмпа фольклор 2025]] # [[Википеди:Вики-çуркунне 2025|Вики-ҫуркунне 2025]] # [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2025|Ази уйӑхӗ 2025]] # [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2026|Феминизмпа фольклор 2026]] # [[Википеди:Вики-çуркунне 2026|Вики-ҫуркунне 2026]] = Ҫӗнетсе ҫырнӑ/нумай тӳрлетнӗ статьясем = # [[Атӑлҫи сӑртлӑхӗ]] # [[Кейӳ облаҫӗ]] # [[Турккӑ Википедийӗ]] # [[Халӑх ҫырса тухӑвӗ]] # [[Шурӑ Чиркӳ]] = Ҫавӑн пек пӑхӑр = * [[Хутшăнакан:Ellodanis5 /СУЙЛАСА ИЛНĔ СТАТЬЯСЕМ]] m8s3wy2agmpbr8mvbw0ptam0rlg7u0l 876757 876746 2026-08-18T17:12:17Z Max Tenche 25572 /* Ялавсем */ 876757 wikitext text/x-wiki ; Тӗп страница [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] Кунта манӑн статьясен ят-йышӗ = Ӑслӑлӑх = == Вӑхӑтпа вырӑнлӑх == # [[2024]] # [[2026]] == Википеди уйрӑмӗсем == # [[Туркмен Википедийӗ]] == Космос == # [[Артемида-2]] == Физика пысӑкӑшӗсем == # [[Тӑваткал километр]] # [[Тӑваткал ҫухрӑм]] = Географи = == АПШ == === Гуам === # [[Орднанс Аннекс]] # [[Ороте ҫурутравӗ]] === Ялавсем === # [[Нью-Йорк ялавӗ]] == Израиль == === Чӗлхесем === # [[Еврей-таджик диалекчӗ]] == Корей (КР/КХДР) == === Чӗлхесем === # [[Корей чӗлхи]] == Патшалӑхсем == ;кунта ПНО пайташӗсем, ҫурма йышӑннӑ, йышӑнман патшалӑхсем # [[Корей Республики]] # [[Корей Халӑх Демократиллӗ Республики]] # [[Сомалиленд]] == РФ == === Сехет тӑрӑхӗсем === # [[Владивосток вӑхӑчӗ]] # [[Екатеринбург вӑхӑчӗ]] # [[Иркутск вӑхӑчӗ]] # [[Калининград вӑхӑчӗ]] # [[Камчатка вӑхӑчӗ]] # [[Красноярск вӑхӑчӗ]] # [[Магадан вӑхӑчӗ]] # [[Мускав вӑхӑчӗ]] # [[Омск вӑхӑчӗ]] # [[Самар вӑхӑчӗ]] # [[Якутск вӑхӑчӗ]] === Раҫҫей географийӗ === # [[Алтай Республикин географийӗ]] === Районсем === ;аймаксем, кантонсем # [[Александров Гай районӗ]] # [[Быстрая районĕ]] # [[Гагарин районӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Екатериновка районӗ]] # [[Елизово районĕ]] # [[Каменка кантонӗ]] # [[Карага районĕ]] # [[Кош-Агач аймакӗ]] # [[Мильково районĕ]] # [[Олютор районĕ]] # [[Онгудай аймакӗ]] # [[Пенжина районĕ]] # [[Петровск районӗ]] # [[Соболево районĕ]] # [[Татищево районӗ]] # [[Тигиль районĕ]] # [[Усть-Большерецк районĕ]] # [[Усть-Камчатск районĕ]] === Субъектсем === # [[Алтай Республики]] # [[Брянск облаҫӗ]] # [[Камчатка Ен]] # [[Карачай-Черкеси]] # [[Хакаси]] # [[Хустӑрма облаҫӗ]] === Тӑрӑхсем === # [[Инçет-Тухăç федераци тăрăхĕ]] # [[Коряк тăрăхĕ]] # [[Çурçĕр-Кавказ федераци тăрăхĕ]] === Чӗлхесем === # [[Абазин чӗлхи]] === Юханшывсем === # [[Оссора (юханшыв)]] === Ял-хула тӑрӑхӗсем === # [[Берёзовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Екатериновка районӗ)]] # [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Пасарлӑ Карабулак районӗ)]] # [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]] # [[Вязово ял канашӗ]] # [[Грачёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Идолга муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Новозахаркино муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]] # [[Октябрьский муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)]] # [[Пригородный муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Садовое муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Садовый муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Синенькие муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Петровск районӗ)]] # [[Сторожёвка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] # [[Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ]] === Ялавсем === # [[Раҫҫей Федерацийӗн патшалӑх геральдика регистрӗ]] # [[Сарӑту облаҫӗн ялавӗсем]] # [[Татищево районӗн ялавӗ]] == Ҫар == # [[Позициллӗ район]] == Ҫӗр == # [[Ҫурҫӗр Ази]] # [[Тухӑҫ Ази]] == Узбекистан == === Вилоятсем === # [[Андижан вилоячӗ]] # [[Джизак вилоячӗ]] # [[Навои вилоячӗ]] # [[Сырдарья вилоячӗ]] === Республика === # [[Каракалпакстан]] = Истори = # [[Алтай Республикин историйӗ]] = Мусӑк = # [[Глянец (ушкӑн)]] = Пайӑр ҫынсем = == Ӑсчахсем == === Биологсем === # [[Иваницкая Людмила Петровна]] # [[Тимирязев Климент Аркадьевич]] == Политикӑҫӑсем == === Аслӑ Британи политикӑҫисем === # [[Карл III (Аслӑ Британи королӗ)]] # [[Стармер Кир]] === Болгари политикӑҫисем === # [[Гюров Андрей]] # [[Йотова Илияна]] # [[Радев Румен]] === Венгри политикӑҫисем === # [[Мадьяр Петер]] # [[Орбан Виктор]] # [[Шуйок Тамаш]] === Польша политикӑҫисем === # [[Дуда Анджей]] # [[Навроцкий Кароль]] # [[Туск Дональд]] === Раҫҫей политикӑҫисем === ==== РФ политикӑҫисем ==== ; Чӑваш Республикин политикӑҫисем # [[Никандрова Надежда Валериановна]] # [[Шигильдеев Василий Викторович]] # [[Шпилевая Нина Ивановна]] ==== ССРП политикӑҫисем ==== ; Чӑваш АССР политикӑҫисем # [[Андреева Зоя Ананьевна]] === Словаки политикӑҫисем === # [[Фицо Роберт]] === Узбекистан политикӑҫисем === # [[Узбекистан президенчӗ]] # [[Мирзиёев Шавкат Миромонович]] === Финлянди политикӑҫисем === # [[Стубб Александр]] == Спортсменсем == # [[Биктимирова Алевтина Вениаминовна]] # [[Григорьева Лидия Николаевна (ҫӑмӑл атлет)]] # [[Иванова Алина Петровна]] # [[Захарова Светлана Владимировна]] # [[Майорова Альбина Геннадьевна]] # [[Моргунова Любовь Васильевна]] # [[Нагорная Дарья Сергеевна]] # [[Романова Ольга Владиславовна]] # [[Соколова Вера Александровна]] # [[Тимофеева Ирина Николаевна]] == Ҫыравҫӑсем == # [[Калитко Екатерина Александровна]] == Хула пуҫлӑхӗсем == # [[Барнаул пуçлăхĕсем]] == Юрӑҫӑсем == # [[Асламас Мария Васильевна]] # [[Денисова Зоя Фёдоровна]] # [[Уляндина Августа Васильевна]] = Пӗлтерӗш хут енӗсем = {{Div col|cols=2}} # [[Агаревка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Беседка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Беседки (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовка ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]] # [[Вязовое ял тӑрӑхӗ (пӗлтерӗшсем)]] # [[Горный Ключ]] # [[Губаревка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Елшанка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Зеленкино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Идолга (пӗлтерӗшсем)]] # [[Ильиновка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Каменский (пӗлтерӗшсем)]] # [[Карякино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Колки (пӗлтерӗшсем)]] # [[Македоновка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Мӑн Каменка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Новодубровка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Новополье (пӗлтерӗшсем)]] # [[Оркино (пӗлтерӗшсем)]] # [[Оссора]] # [[Синенькие (пӗлтерӗшсем)]] # [[Сторожевка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Широкое (пӗлтерӗшсем)]] # [[Шлыковка (пӗлтерӗшсем)]] # [[Ягодная Поляна (пӗлтерӗшсем)]] {{Div col end}} = Политика = == Партисем == # [[Икӗ хӳреллӗ йытӑ партийӗ]] # [[Тиса (парти)]] # [[Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ]] # [[Фидес — ХДХП]] == Патшалӑх тытӑмлӑхӗ == === Патшалӑх органӗсем === ==== Европа Пӗрлешӗвӗ ==== # [[Европа парламенчӗ]] === Патшалӑх тӗсӗсем === # [[Нумай нациллӗ патшалӑх]] == Пӗрлешӳсем == # [[Хĕвеланăç Африка патшалăхĕсен экономика пĕрлешĕвĕ]] == Пулӑмсем == # [[Пушкӑртстанти протестсем (2024)]] # [[Чеченсен тата ингушсен депортацийӗ]] === Суйлавсем === # [[Болгарири парламент суйлавӗ (2026)]] # [[Венгрири парламент суйлавӗ (2026)]] == Чыславсем == === Аслӑ Британи чыславӗсем === # [[Мунча орденӗ]] === Польша чыславӗсем === # [[«Pro Bono Poloniae» медаль]] # [[«Pro Patria» медаль (Польша)]] # [[«Казахстанти поляксем умӗнчи тивӗҫлӗхшӗн» медаль]] # [[Польша Чӗрӗлӗвӗн орденӗ]] # [[Польша ЮӖМ-н «Bene Merito» хисеплӗ палли]] # [[Тивӗҫлӗх хӗресӗ (Польша)]] # [[Чикӗ хӗсмечӗн йӗркеленӗренпе вӑтӑр ҫул ҫитнӗ асӑну медалӗ]] # [[Шурӑ Ӑмӑрт орденӗ (Польша)]] == Урӑх == # [[Шалти колонизаци]] = Пурӑнан вырӑнсем = == Инди == # [[Лакхнау]] == Казахстан == # [[Атырау]] == РФ == === Алтай крайӗ === # [[Барнаул]] === Алтай Республики === # [[Горно-Алтайск]] === Архангельск облаҫӗ === # [[Вотлажма хулашӗ]] === Брянск облаҫӗ === # [[Брянск]] === Ингуш Республики === # [[Магас]] === Камчатка крайӗ === # [[Анавгай]] # [[Горный Ключ (Камчатка Ен)]] # [[Елизово]] # [[Мильково (Камчатка Ен)]] # [[Никольское (Камчатка Ен)]] # [[Оссора (паççулкă)]] # [[Палана]] # [[Эссо]] === Карел Республики === # [[Петрозаводск]] === Карачай-Черкес Республики === # [[Черкесск]] === Калмӑк Республики === # [[Элиста]] === Сарӑту облаҫӗ === ==== Воскресенское районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Воскресенское районӗ)]] {{Div col end}} ==== Гагарин районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Докторовка]] # [[Зеленкино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Ильиновка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Каменский (Гагарин районӗ)]] # [[Сторожёвка (Сарӑту облаҫӗ)]] {{Div col end}} ==== Красноармейск районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Красноармейск районӗ)]] # [[Каменский (Красноармейск районӗ)]] {{Div col end}} ==== Петровск районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Агарёвка (Петровск районӗ)]] # [[Колки (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Новодубровка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Оркино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Синенькие (Петровск районӗ)]] # [[Ҫӗнӗ Ӑвӑс]] # [[Ҫӗнӗ Вершаут]] # [[Тутар Пакаевки]] {{Div col end}} ==== Ҫӗнӗ Бурасы районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Елшанка (Ҫӗнӗ Бурасы районӗ)]] {{Div col end}} ==== Татищево районӗ ==== {{Div col|cols=2}} # [[Агарёвка (Татищево районӗ)]] # [[Асамлакан сӑваплӑ Микулай чиркӗвӗ (Октябрьский Городок)]] # [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Бурловино]] # [[Вязовка (Татищево районӗ)]] # [[Гартовка]] # [[Глядковка]] # [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Елшанка (Татищево районӗ)]] # [[Идолга (сала)]] # [[Карамышка]] # [[Карякино (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Козий Лоб]] # [[Кологривовка (сала, Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Коминтерн (Татищево районӗ)]] # [[Корсаковка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Кривопавловка]] # [[Македоновка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Мӑн Каменка (Татищево районӗ)]] # [[Мизино-Лапшиновка]] # [[Неёловка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Октябрьский Городок]] # [[Петров (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Слепцовка]] # [[Татищево]] # [[Широкое (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Шлыковка (Сарӑту облаҫӗ)]] # [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)]] {{Div col end}} === Смулен облаҫӗ === # [[Беседка (Смулен облаҫӗ)]] === Ставрополь крайӗ === # [[Пятигорск]] === Чукотка автономиллӗ округӗ === # [[Анадырь]] == Украина == === Кейӳ облаҫӗ === # [[Беседка (Кейӳ облаҫӗ)]] = Халӑхсем = ===Албансем=== # [[Тава коси]] ===Бацбисем=== # [[Бацбисем]] === Еврейсем === # [[Бухара еврейӗсем]] ===Корейсем=== # [[Корейсем]] ===Чикансем=== # [[Чикан ялавĕ]] = Ӑмӑртусем = # [[Википеди:Вики-çуркунне 2024|Вики-ҫуркунне 2024]] # [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2024|Ази уйӑхӗ 2024]] # [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2025|Феминизмпа фольклор 2025]] # [[Википеди:Вики-çуркунне 2025|Вики-ҫуркунне 2025]] # [[Википеди:Ази уйӑхӗ 2025|Ази уйӑхӗ 2025]] # [[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2026|Феминизмпа фольклор 2026]] # [[Википеди:Вики-çуркунне 2026|Вики-ҫуркунне 2026]] = Ҫӗнетсе ҫырнӑ/нумай тӳрлетнӗ статьясем = # [[Атӑлҫи сӑртлӑхӗ]] # [[Кейӳ облаҫӗ]] # [[Турккӑ Википедийӗ]] # [[Халӑх ҫырса тухӑвӗ]] # [[Шурӑ Чиркӳ]] = Ҫавӑн пек пӑхӑр = * [[Хутшăнакан:Ellodanis5 /СУЙЛАСА ИЛНĔ СТАТЬЯСЕМ]] j1chb0qcch8lx5i16b8fg3p01fyy1b9 0 114705 876747 868413 2026-08-18T16:55:47Z Max Tenche 25572 кириллетӳ 876747 wikitext text/x-wiki '''Беседка''' (пӗр пӗлтерӗшӗ: {{lang-cv|Пуплевӗш}}) — нумай пӗлтерӗшлӗ сӑмах. * [[Пуплевӗш|Беседка]] ({{lang-cv|Пуплевӗш}}) — архитектурӑри садра е паркра вырнаҫнӑ ансат ҫурт. * Беседка (тинӗс ятарлӑ сӑмахӗ) — ҫакнӑ хӑма, сӑрт ҫинче е борт хыҫӗнче ӗҫсене пурнӑҫланӗ чухне ҫӗкленмелли кӗпер. * Беседка альпинизмре — аялти страховка системи. == [[Культура]] == * The Gazebo (play) — [[Алек Коппель|Алек Коппелӗн]] [[Пьеса|пьесси]] ([[1958]]). * The Gazebo — [[Маршалл Джордж]]ӑн фильмӗ, ӑҫта [[Рейнольдс Дебби]]пе [[Форд Гленн]] тӗп рольсенче ([[АПШ]], [[1959|1959 ҫул]]). == [[Топоним]] == ===== {{ялавлани|Раҫҫей}} ===== * [[Беседка (Сарӑту облаҫӗ)|Беседка]] — [[Сарӑту облаҫӗ]]н [[Татищево районӗ]]нчи [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвне]] кӗрекен [[хутӑр]]. * [[Беседка (Смулен облаҫӗ)|Беседка]] — [[Смулен облаҫӗ]]н [[Ершичи районӗ]]нчи [[Кузьмичи ял тӑрӑхӗ|Кузьмичи ял тӑрӑхне]]<ref>[[2017|2017 ҫулччен]] [[Беседка ял тӑрӑхӗ]]н йышне кӗнӗ</ref> кӗрекен [[ял]]. ==== {{ялавлани|Украина}} ==== * [[Беседка (Кейӳ облаҫӗ)|Беседка]] — [[Кейӳ облаҫӗ]]н [[Шурӑ Чиркӳ районӗ]]нчи [[Ставище поселок громади]]нче<ref>пӑрахӑҫланӑ [[Ставище районӗ]]</ref> [[сала]]. == Гидроним == * Беседка — [[Архангельск облаҫӗ]]нчи [[юханшыв]], Вотлажма Курьйи юппи ([[Вотлажма хулашӗ]]н вырӑнӗ ҫинчи). == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Ҫавӑн пек пӑхӑр == * [[Беседка тӗвви|Беседка]] [[тӗвӗ|тӗвви]] * [[Беседки]] {{disambig}} [[Категори:Нумай пĕлтерĕшлисем]] 80bi6btyd1gvjltgm1hnpdklreexs2v 0 116960 876749 875690 2026-08-18T17:00:18Z Max Tenche 25572 /* Географи */ 876749 wikitext text/x-wiki {{Администрациллĕ виçе |Тĕс1 = {{Тĕс|РФ}} |Чăвашла ячĕ = Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ |Герб = ГербТатищевскогоРайона.jpg |Ялав = Flag_of_Tatishchevsky_rayon_(Saratov_oblast).png |Патшалăх = [[РФ]] |Статус = {{nobr|[[ял тӑрӑхӗ]]}} |Гимн = |Кĕрет = [[Сарӑту облаҫӗ]]н [[Татищево районӗ]] |Тĕп хула = [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] |Пуçлăх = Рогачева Ирина Алексеевна<ref name="сайт">[https://yagodnopolyanskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/ Официальный сайт органов самоуправления Ягодно-Полянского муниципального образования Татищевского района Саратовской области]</ref> |Пуçлăх ячĕ = |Пуçлăх2 = |Пуçлăх ячĕ2 = |Чĕлхе = |Чĕлхесем = |Пурăнан халăх = {{ Пурӑнан халӑх | Ягодно-Полянское муниципальное образование | тс }} |Çырав çулĕ = {{ Пурӑнан халӑх | Ягодно-Полянское муниципальное образование | г }} |Йышлăх = {{ formatnum: {{ #expr: ( {{ Пурăнан халăх | Ягодно-Полянское муниципальное образование | ч }} / 394.69 round 2 ) }} }} |Наци йышĕ = |Конфесси йышĕ = |Лаптăк = 394,69<ref>{{Cite web |url=http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Саратовская область. Общая площадь земель муниципального образования |access-date=2015-09-23 |archive-date=2018-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928200956/http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst63/DBInet.cgi?pl=8006001 |url-status=live }}</ref> |Карттă = |Вăхăт тăрăхĕ = [[Самар вӑхӑчӗ]] |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Автомобиль номер кочĕсем = 64 |Сайт = https://yagodnopolyanskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/ }} '''Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ''' ( {{lang-ru|Ягодно-Полянское муниципальное образование}}) — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Татищево районӗ]]нчи [[ял тӑрӑхӗ]]. [[Администрациллӗ центр]] — [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] [[сала|сали]]. == Географи == Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗн (ЯПМЙ) [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|администрациллӗ центрӗнчен]] [[Татищево|район центрӗччен]] тата чи юнашар [[Татищево (станци)|чукунҫул станцийӗччен]] инҫӗш — 47 км. ЯПМЙ урлӑ пӗр юханшыв юхать — [[Сокурка]]<ref name="ҫинчен">[https://yagodnopolyanskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/o-munitsipalnom-obrazovanii/ О муниципальном образовании] | Официальный сайт органов самоуправления Ягодно-Полянского муниципального образования Татищевского района Саратовской области </ref>. == Истори == [[2004|2004 ҫулхи]] [[Раштав, 27|раштавӑн 27-мӗшӗнче]] [[Сарӑту облаҫӗ]]н № 108-ЗСО "О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района" саккунӗпе туса хунӑ<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933006800 |title=Закон Саратовской области от 27 декабря 2004 года № 108-ЗСО «О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района» |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926131510/http://docs.cntd.ru/document/933006800 |deadlink=no }}</ref>. [[2013|2013 ҫулхи]] [[Ҫу, 15|ҫӑвӑн 15-мӗшӗнче]] [[Мӑн Ивановка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ|Мӑн Ивановка]] тата Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗсем пӗрлештерсе тепре йӗркеленӗ. Ҫӗнӗ [[муниципаллӑ йӗркеленӳ|муниципалитет]] '''Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ''' ятлӑ, унӑн [[администрациллӗ центр]] — [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] сали, унӑн статус — [[ял тӑрӑхӗ]]<ref>{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/933021841 |title=О преобразовании Большеивановского и Ягодно-Полянского муниципальных образований Татищевского муниципального района Саратовской области и внесении изменений в Закон Саратовской области "О муниципальных образованиях, входящих в состав Татищевского муниципального района" |access-date=2015-09-23 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925112753/http://docs.cntd.ru/document/933021841 |url-status=live }}</ref>. == Халӑх == {{Пурӑнан халӑх | Ягодно-Полянское муниципальное образование}} === Халӑх йышӗ === Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗн {{тулли дата|2026|02|18}} паспорчӗ тӑрӑх муниципаллӑ йӗркеленӳре 2451 ҫын пурӑнать, пурӑнан вырӑнсемпе<ref name="ЯПМЙпас"/>: * Мӑн Ивановка — 742 ҫын; * Мӑн Фёдоровка — 436 ҫын; * Новоскатовка — 34; * Полчаниновка — 391 ҫын; * Ягодная Поляна — 850 ҫын. === Халӑхсем === {{Div col|cols=3}} * [[Вырӑссем]] — 2092 * [[Эрменсем]] — 121 * [[Таджиксем]] — 51 * [[Курдсем]] — 31 * [[Мордвасем]] — 29 * [[Корейсем]] — 18 * [[Тутарсем]] — 13 * [[Казахсем]] — 11 * [[Удмуртсем]] — 10 * [[Чикансем]] — 10 * [[Азербайджансем]] — 8 * [[Украинсем]] — 8 * [[Чӑвашсем]] — 7 * [[Чеченсем]] — 7 * [[Нимӗҫсем]] — 6 * [[Осетинсем]] — 6 * [[Нухайсем]] — 5 * [[Туркменсем]] — 5 * [[Молдавансем]] — 3 * [[Пушкӑртсем]] — 3 * [[Узбексем]] — 3 * [[Грузинсем]] — 2 * [[Ингушсем]] — 2 * [[Беларуссем]] — 1 {{Div col end}} == Пурӑнан вырӑнсем == {{Автонумераци | Столбцов = 4 | Оформление = standard sortable | Заголовок2 = Пурӑнан вырӑн | Заголовок3 = Тӗс | Заголовок4 = Пурӑнан халӑх | Сортировка4 = число | Выравнивание4 = right | | [[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Ивановка (Саратовская область) | тс }} | | [[Мӑн Фёдоровка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Фёдоровка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Большая Федоровка (Саратовская область) | тс }} | | [[Новоскатовка (Сарӑту облаҫӗ)|Новоскатовка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Новоскатовка (Саратовская область) | тс }} | | [[Полчаниновка]] | сала | {{ Пурăнан халăх | Полчаниновка | тс }} |%| [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] | сала, администрациллӗ центр | {{ Пурăнан халăх | Ягодная Поляна (Саратовская область) | тс }} }} == Инфраструктура == Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗн {{тулли дата|2026|02|18}} паспорчӗ тӑрӑх<ref name="ЯПМЙпас">[https://yagodnopolyanskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/netcat_files/10/2078/Pasport_MO_18.02.2026.pdf ПАСПОРТ Ягодно-Полянского муниципального образования Татищевского муниципального района Саратовской области на 18.02.2026]</ref>: ;Социаллӑ сфера * Мӑн Ивановка: шкул, ял культура ҫурчӗ, ФАВ; * Мӑн Фёдоровка: шкул, ял клубӗ, ФАВ; * Полчаниновка: ял клубӗ, ФАВ; * Ягодная Поляна: шкул, ял клубӗ, пӗтӗм практикӑн тухтӑрӗн уйрӑмӗ (район центрӗнчен). Ягодная Поляна муниципаллӑ йӗркеленӗвӗнче 4 вулавӑш пур. ;Автоҫулсем Муниципаллӑ йӗркеленӳри автоҫулсен пӗтӗм вӑрӑмӑшӗ — 71,2 км, вӗсенчен хытӑ витӗмпе — 27,84 км (39,1%). ;Транспорт Муниципаллӑ йӗркеленӳре 3 автобус рейсӗ пур: * [[Сарӑту]] — [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]]; * [[Сарӑту]] — [[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] — [[Полчаниновка]] — [[Мӑн Фёдоровка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Фёдоровка]]; * [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] — [[Полчаниновка]] — [[Мӑн Ивановка (Сарӑту облаҫӗ)|Мӑн Ивановка]] — [[Татищево]]. ;Тӗн * [[Полчаниновка]] салинче [[Сӑваплӑ Дмитрий Солунский чиркӗвӗ]]; * [[Ягодная Поляна (Сарӑту облаҫӗ)|Ягодная Поляна]] салинче [[Аслӑ Василий чиркӗвӗ]]. == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем|2}} == Каҫӑсем == * [https://yagodnopolyanskoe-r64.gosweb.gosuslugi.ru/ Официальный сайт органов самоуправления Ягодно-Полянского муниципального образования Татищевского района Саратовской области] {{Татищево районӗн муниципаллӑ йӗркеленӗвӗсем}} [[Категори:Алфавите кура администрациллӗ виҫесем]] [[Категори:Татищево районӗнчи муниципаллӑ йӗркеленӳсем]] [[Категори:Сарӑту облаҫӗнчи ял тӑрӑхӗсем]] nzy2yaugme0rns7aytxf2df3wakje5n 0 122500 876735 841266 2026-08-18T12:17:31Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876735 wikitext text/x-wiki {{Пĕр хушаматлисем|Неволин}} {{Кинематографист |ят = Анжелика Неволина |çуралнă чухнехи ят = Неволина Анжелика Сергеевна |çуралнă вăхăт = [[1962]], [[ака, 2]] |çуралнă вырăн = {{ÇВ|Ленинград|Санкт-Петербургра}}, РСФСР, ССРП |професси = совет/раççей актриси |гражданлăх = {{URS}}, {{RUS}} |хастар çулсем = 1983 - х.в. |тĕлĕ = [[драма (жанр)|драма]], [[темкурнисем]], [[кинокамит]] |чыславсемпе парнесем = {{{!}} style="background: transparent" {{!}}{{Раççей Федерацин тава тивĕçлĕ артисчĕ}} {{!}}} |киностуди = }} '''Анжели́ка Серге́евна Нево́лина''' (2.4.1962, [[Ленинград]], [[РСФСР]], [[ССРП]]) — [[ССРП|совет]]/[[РФ|раççей]] театрпа кино актриси. [[Раççей Федерацин тава тивĕçлĕ артисчĕ]] (2009)<ref name="zasl">[http://document.kremlin.ru/doc.asp?ID=55488&PSC=1&PT=1&Page=2 Указ Президента РФ от 19.11.2009 № 1301]{{Ĕçлемен каçă|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Октябрь 2018 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. == Биографи == Анжелика Неволина 1962 çулхи акан 2-мĕшĕнче Ленинградра çуралнă. 1983 çулта [[Ленинградри театр, мусăк тата кинематографи патшалăх институчĕ|Ленинградри театр, мусăк тата кинематографи патшалăх институтĕнче]] ([[Додин Лев Абрамович|Лев Додинпа]] [[Кацман Аркадий Иосифович|Аркадий Кацман]] курсĕнче) аслă пĕлӳ илсен 4 çул хушши [[Санкт-Петербургри Н. П. Акимов ячĕллĕ академиллĕ камит театрĕ|Камит театрĕнче]] хĕсметре тăнă. 1987 çултанпа [[Кĕçĕн драма театрĕ (Санкт-Петербург)|Кĕçĕн драма театрĕнче]] (халĕ — Академиллĕ Кĕçĕн драма театрĕ — Европа театрĕ) ĕçлет<ref>{{Cite web |url=http://www.mdt-dodin.ru/worker/64.html |title=Анжелика Неволина |access-date=2012-01-09 |archive-date=2012-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113085202/http://mdt-dodin.ru/worker/64.html |deadlink=no }}</ref>. Сыграла более 40 ролей в кино. === Пайăр пурнăçĕ === * Амăшĕ — Людмила Акимовна Демьяненко (1940—2005) — «Ленфильм» киностудире дубляж режиссёрĕ. * Ашшĕ — моряк, инçет ишев капитанĕ. Усрав ашшĕ — [[Демьяненко Александр Сергеевич|Александр Демьяненко]] (1937—1999) — РСФСР халăх артисчĕ. * Упăшка — [[Зубарев Алексей Николаевич|Алексей Зубарев]] (1954 çур.) — актёр. == Фильмографи == * 1983 — Ах эти звёзды (фильм-спектакль) — ''Ядвига Поплавская'' * {{çул кинора|1983}} — Этот милый старый дом (фильм-спектакль) — ''Аля'' * {{çул кинора|1984}} — [[Дом на дюнах (фильм)|Дом на дюнах]] — ''Клара'' * {{çул кинора|1984}} — [[Из жизни земского врача (фильм)|Из жизни земского врача]] — ''девушка'' * {{çул кинора|1984}} — [[Парад планет (фильм)|Парад планет]] — ''Наташа, подруга Костина'' * {{çул кинора|1985}} — [[Встретимся в метро]] — ''Лика'' * {{çул кинора|1986}} — [[Сентиментальное путешествие на картошку]] — ''Аня Баскина'' * {{çул кинора|1986}} — [[Точка возврата (фильм)|Точка возврата]] — ''Лиза Горюнова, пассажирка'' * {{çул кинора|1987}} — [[Виктория (фильм, 1987)|Виктория]] — ''Виктория'' * {{çул кинора|1987}} — [[Залив счастья (фильм)|Залив счастья]] — ''Ольга'' * {{çул кинора|1988}} — [[Радости земные (фильм)|Радости земные]] (1 серия) — ''Наталья в молодости'' * {{çул кинора|1988}} — [[Собачье сердце (фильм, 1988)|Собачье сердце]] — ''Васнецова, машинистка в конторе Шарикова'' * {{çул кинора|1989}} — [[Кончина (фильм)|Кончина]] (3 серия) — ''Ксюша'' * {{çул кинора|1989}} — [[Он приехал в день поминовения (фильм-спектакль)|Он приехал в день поминовения]] — ''Алиса'' * {{çул кинора|1989}} — [[Убегающий август]] — ''Светлана'' * {{çул кинора|1989}} — [[Чародейная ночь (фильм)|Чародейная ночь]] — ''загадочная ночная гостья'' * {{çул кинора|1990}} — [[Другая драма]] — ''Сашка'' * {{çул кинора|1990}} — [[Духов день (фильм)|Духов день]] — ''обитательница города'' * {{çул кинора|1990}} — [[Я объявляю вам войну]] — ''Аня'' * {{çул кинора|1991}} — [[Кошечка (фильм, 1991)|Кошечка]] — ''Она'' * {{çул кинора|1991}} — [[Миф о Леониде]] — ''Маруся, сексот НКВД'' * {{çул кинора|1991}} — [[Счастливые дни (фильм, 1991)|Счастливые дни]] — ''Анна'' * [[1992]] — Веер Леди Уиндермер (фильм-спектакль) — * {{çул кинора|1992}} — [[По прямой (фильм)|По прямой]] — ''библиотекарша'' * {{çул кинора|1992}} — [[Романс о поэте]] — ''Анна Керн/цыганка'' * {{çул кинора|1993}} — [[Жизнь с идиотом (фильм)|Жизнь с идиотом]] — ''жена'' * {{çул кинора|1993}} — [[Провинциальный бенефис (фильм)|Провинциальный бенефис]] — ''Александра Негина'' * {{çул кинора|1993}} — [[Сотворение Адама (фильм)|Сотворение Адама]] — ''Наташа'' * {{çул кинора|1993}} — [[Счастливый неудачник (фильм)|Счастливый неудачник]] — ''тётя Аня'' * {{çул кинора|1994}} — [[Шамара]] — ''Наташа'' * {{çул кинора|1994}} — [[Я никуда тебя не отпущу (фильм)|Я никуда тебя не отпущу]] — ''Нина'' * {{çул кинора|1997}} — [[Приятель покойника (фильм)|Приятель покойника]] — ''Катя, жена Анатолия'' * {{çул кинора|1998}} — [[Забытое танго (фильм)|Забытое танго]] * {{çул кинора|1998}} — [[Про уродов и людей]] — ''Екатерина Кирилловна Стасова, слепая жена врача'' * {{çул кинора|2000}} — [[2001]] — [[Улицы разбитых фонарей|Улицы разбитых фонарей 3]] (4 серия «Макароны по-скотски») — ''Лариса'' * {{çул кинора|2001}} — [[Любовь и другие кошмары (фильм)|Любовь и другие кошмары]] — ''политик Малютина'' * {{çул кинора|2000}} — [[2001]] — [[Убойная сила 2]] (5 фильм «Практическая магия») — ''Суховарова'' * {{çул кинора|2001}} — [[Агентство (телесериал)|Агентство]] (6 серия Розово-голубая «Экологическая катастрофа») — ''Флорина Фауновна'' * {{çул кинора|2002}} — [[Агентство «Золотая пуля»]] — ''Арина Бурцева'' * {{çул кинора|2003}} — [[Демон полдня (фильм)|Демон полдня]] — ''Саша'' * [[2004]] — [[Даша Васильева. Любительница частного сыска 4]] — ''Софья Кристалинская'' * {{çул кинора|2004}} — [[Игра on-line (телесериал)|Игра on-line]] — '' * {{çул кинора|2004}} — [[Кадеты (телесериал)|Кадеты]] — ''Вера Савельева'' * {{çул кинора|2004}} — [[Новые приключения Ниро Вульфа и Арчи Гудвина]] (3 серия «Слишком много женщин») — ''Сесилия Пайн'' * {{çул кинора|2005}} — [[Вепрь (телесериал)|Вепрь]] — ''Евдокия Петровна, врач, медэксперт'' * {{çул кинора|2005}} — [[Голова классика (фильм)|Голова классика]] — ''Клавдия'' * {{çул кинора|2005}} — [[Мифы моего детства]] — ''мать Шуры-«киндера»'' * {{çул кинора|2005}} — [[Риэлтор (телесериал)|Риэлтор]] — ''Вера'' * {{çул кинора|2005}} — [[Собака Павлова (фильм)|Собака Павлова]] — ''Валерия, мать Максима'' * {{çул кинора|2005}} — [[Опера. Хроники убойного отдела]] (2 сезон, фильм 12 «Закон жанра») — ''Тося'' * {{çул кинора|2007}} — [[Груз 200 (фильм)|Груз 200]] — ''жена Артёма'' * {{çул кинора|2008}} — [[Бесы (фильм-спектакль)|Бесы]] — ''Лизавета Николаевна Тушина'' * [[2009]] — [[Адмиралъ]] (сериал) — ''Елена Погуляева'' * {{çул кинора|2009}} — [[Шпильки (фильм)|Шпильки]] — ''Мария Максимовна'' * [[2009]] — Шпильки 2 — ''Мария Максимовна'' * [[2010]] — Шпильки 3 — ''Мария Максимовна'' * {{çул кинора|2012}} — [[Мор зверей (фильм)|Мор зверей]] — ''Лиса'' * {{çул кинора|2011}} — [[Маяковский. Два дня]] — ''Иоанна Матвеевна, жена [[Брюсов, Валерий Яковлевич|Брюсова]]'' * [[2012]] — Мор зверей (короткометражный) — * [[2012]] — Провинциал — ''Надя, сестра Мирошниченко'' * [[2012]] — Силикон — '' * [[2013]] — Интимное пространство — '' * [[2014]] — Чужое — ''Лиза, дочь Марии Ефимовы'' * [[2014 çул|2015]] — [[Морские дьяволы. Смерч. Судьбы]] (2 сезон, фильм 2 «Подшефная») — ''Светлана Мурашова, мать Муры'' * [[2015]] — Лучше не бывает — ''Анжелика, мать Вики'' * [[2016]] — Дурная кровь — ''Евгения Сергеевна'' * [[2020]] — Лунное сияние (короткометражный) — === Фильмсене сасă кĕртни === * {{çул кинора|2000}} — [[Пункт назначения (фильм)|Пункт Назначения]] — Клэр Риверс * {{çул кинора|2002}} — [[Астерикс и Обеликс: Миссия Клеопатра]] — ''[[Клеопатра]]'' * {{çул кинора|2003}} — [[Холодная гора (фильм)|Холодная гора]] — ''Ада Монро'' === Мультфильмсене сасă кĕртни === * {{çул кинора|1998}} — [[Флик темкурнисем]] — ''Кăткăсен принцесси Атта'' * {{çул кинора|1999}} — [[Теттесен историйĕ 2]] — ''Барби'' == Театр == === Камит театрĕ === * 1984 — Тень * 1987 — Всё о Еве === Кĕçĕн драма театрĕ === * 1987 — «[[Звёзды на утреннем небе (пьеса)|Звёзды на утреннем небе]]» [[Галин, Александр Михайлович|А. Галина]] — ''Мария'' * 1991 — «Бесы» — ''Лиза'' * 1994 — [[Чехов Антон Павлович|А. П. Чехов]], «[[Вишнёвый сад (пьеса)|Вишнёвый сад]]» * 1995 — «Отсветы» * 1995 — «Звёздный мальчик» — ''мать'' * 1997 — «Зимняя сказка» * 1997 — «Бегущие странники» * 2000 — «Фрекен Жюли» — ''Жюли'' * «Братья и сёстры» — ''Татьяна Лобанова'' * «[[Дом Бернарды Альбы (пьеса)|Дом Б]] * [[Дом Бернарды Альбы|Дом Бернанды Альбы]]» — ''Ангустиас'' * «Московский хор» — ''Люба'' * «Парчовый барабан» — ''Ханако'' * «Снежная королева» — ''Снежная королева'' * «[[Утиная охота (пьеса)|Утиная охота]]» [[Вампилов, Александр Валентинович|А. В. Вампилова]] — ''Валерия'' * 2011 — [http://mdt-dodin.ru/plays/256.html «Привидения»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305201747/http://mdt-dodin.ru/plays/256.html |date=2017-03-05 }} — ''Фру Алвинг'' * 2013 — [http://mdt-dodin.ru/plays/273.html «Подросток»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305174522/http://mdt-dodin.ru/plays/273.html |date=2017-03-05 }} — ''Софья Павловна Долгорукая'' * 2016 — [http://mdt-dodin.ru/plays/320.html «Синий свет»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161122232159/http://www.mdt-dodin.ru/plays/320.html |date=2016-11-22 }} — ''Лени Рифеншталь'' == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [http://ruskino.ru/art/2361 Анжелика Неволина] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241113002303/https://ruskino.ru/art/2361 |date=2024-11-13 }}, ruskino.ru {{тĕрĕсленĕ|26|7|2010}} * [https://web.archive.org/web/20111128070118/http://russiancinema.ru/template.php?dept_id=3&e_dept_id=1&e_person_id=645 Энциклопедия отечественного кино], russiancinema.ru {{тĕрĕсленĕ|27|7|2010}} {{Тулаш каçăсем}} [[Категори:Акан 2-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1962 çулта çуралнисем]] [[Категори:Пайăр çынсем:Европа театрĕ]] [[Категори:Александр Демьяненко]] r9x4pktbcdeht1kpkyyp5vbkgq7k5r8 0 122507 876736 874183 2026-08-18T13:08:52Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876736 wikitext text/x-wiki '''Элли Леонидовна Нярья''' (29.3.1978, [[Петрозаводск]] хули, [[Карел АССР]], РСФСР, ССРП çур.) — карел/раççей кино/театр актриси, [[Карели Республики]]н тава тивĕçлĕ артисчĕ (2012). == Биографи == 1978 çулхи пушăн 29-мĕшĕнче [[Петрозаводск]] хулинче (Карел АССР) çуралнă. 1995 çултанпа Карели Республикин наци театрĕн актриси. 2002 çулта Петрозводскри консерваторинче (ЛТМКПИ факультечĕ, Зеланд А.М. курсĕ) вĕренсе тухнă, драма театрĕпе кино артисчĕ дипломне алла илнĕ. == Фильмографи == * 2009, «Платина 2» Платина 2, девушка на вечеринке * 2011, «Морские дьяволы 5» Морские дьяволы, Туула * 2012, Военная разведка: Северный фронт, Валтонен == Театр == * 2000 Х.Вуолийоки "Молодая хозяйка Нискавуори" (Ловииса) * 2000 Т.Уильямс "Растоптанные петуньи" (Дороти Симпл) * 2001 А.Касона "Деревья умирают стоя" (Марта-Изабелла) * 2001 "Вестсайдская история" (Мария) * 2001 Ш.Де Лакло "Опасные связи" (Сесиль Воланж) * 2005 К.Гоцци "Принцесса Турандот" (Турандот) * 2005 М.Лассила "За спичками" (Кайса Кархутар) * 2007 Ю.О'Нилл "Страсти под вязами" (Эбби Пэтнэм) * 2009 Б.Альфорс "Иллюзионисты" (Шарлотта Вальгрен) * 2010 Ф.Шиллер "Коварство и любовь" (Леди Мильфорд) * 2010 У.Шекспир "Король Лир" (Регана) * 2010 У.Шекспир "Ромео и Джульета (Леди Капулетти) * 2011 А.Стриндберг "Фрёкен Жюли" (Фрёкен Жюли) == Чыслани == * "Онежская маска" хулари театр премийĕ (Сесиль Воланж ролĕшĕн, 2002); * Карели Республики правительствин "Сампо" премийĕ (Нискавуори çамрăк хуçайккă ролĕшĕн, 2002). == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * [https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/w/ros/342624/bio/ Кино-Театр.РУ çинче] * [https://ruskino.ru/art/11642 ruskino.ru сайчĕ çинче] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241112154933/https://ruskino.ru/art/11642 |date=2024-11-12 }} * [https://www.kinospace.ru/person/1768539 Элли Нярья, интервью/«Карельская Губерния»] [[Категори:Карели Республикин тава тивĕçлĕ артисчĕсем]] [[Категори:Петрозаводскри консерваторинче вĕренсе тухнисем]] [[Категори:Пушăн 29-мĕшĕнче çуралнисем]] [[Категори:1978 çулта çуралнисем]] qbhtiyf9bapkfgrxg60nbi8dkq2ic8c 0 124047 876766 846612 2026-08-18T20:25:53Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 876766 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 8ovxpi1s352ya9m7vof31bi44g9d4pc 0 124052 876774 846617 2026-08-18T20:27:13Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Чӑваш Автономиллӗ Социализмлӑ Совет Республики]] 876774 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Чӑваш Автономиллӗ Социализмлӑ Совет Республики]] dfoqtxxt0n4z4f84w7u72irqj0mievm 0 125529 876764 854143 2026-08-18T20:25:33Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 876764 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Социализмлӑ Совет Республикисен Союзӗ]] 8ovxpi1s352ya9m7vof31bi44g9d4pc 0 129393 876734 872053 2026-08-18T12:03:58Z InternetArchiveBot 28304 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 876734 wikitext text/x-wiki {{main|Нарспи (поэма)}} [[Ӳкерчĕк:Narspi.jpg|thumb|«Нарспи» мюзиклти тĕп роле вылякан Наталья Ильц, [[2008]]]] '''Нарспиниана'''<ref>Тургай И.В. Нарспиниана // Чувашская энциклопедия : [в 4 т.] / Чуваш, гос. ин-т гуманитар, наук; [редкол.: B.C. Григорьев (гл. ред.) и др.]. - Чебоксары : Чуваш, кн. из-во, 2009. - Т. 3: М - Се.-С. 189-191.</ref><ref>И.В. Тургай, А.П. Хузангай. [https://enc.cap.ru/?t=publ&lnk=3499 Нарспиниана] — Электронла чăваш энциклопедийĕнчи статья.</ref><ref>Трофимов, А. А. Нарспиниана художниксен пултарулăхĕнче: [Нарспиниана в творчестве художников] // Трофимов, А. А. Искусство: избр. тр. – Чебоксары, 2005. – С. 152–171.</ref><ref>Морис Яклашкин (дирижер). [https://muzkarta.ru/novost/narspiniana-novyy-proyekt-simfonicheskoy «Нарспиниана» — новый проект симфонической капеллы]</ref>, е '''Нарспиана'''<ref name="ИТ">Тургай И.В. Нарспиана : [монография]. Чуваш, гос. ин-т гуманитар, наук. - Чебоксары : ЧГИГН, 2017.- 179 с. </ref><ref>[http://elibrary.udsu.ru/xmlui/bitstream/handle/123456789/3693/83_1.pdf?sequence=1 СОВРЕМЕННАЯ НАРСПИАНА:ИТОГИ И ПЕРСПЕКТИВЫ. Материалы межрегиональной научно-практической конференции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170811210235/http://elibrary.udsu.ru/xmlui/bitstream/handle/123456789/3693/83_1.pdf?sequence=1 |date=2017-08-11 }}. / Сост. и науч. ред. А.Ф. Мышкина. - Чебоксары: Изд-в Чуваш, ун-та, 2008. - 228 с.</ref><ref>Дегтярёв Г.А. Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ, 1 том. — Шупашкар, Чăваш патшалăх гуманитари ăслăлăхĕсен институчĕ, 2003. — 228 с. — https://samah.chv.su/s/4/нарспиана</ref><ref>[https://www.nbchr.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=7980&Itemid=483 МУЗЫКАЛЬНО-ИНФОРМАЦИОННАЯ ВЫСТАВКА «НАРСПИАНА В МУЗЫКЕ»] — Национальная библиотека Чувашской Республики.</ref>, К. В. Ивановăн «Нарспи» поэмин хистевĕпе майлашăннă мĕнпур хайлавсен йышĕ, вăл шутра, тĕпчев-тишкерев-тиркев ĕçĕсем те. == Театр == «Нарспие» нумай хут драма театрĕн сцени çинче кăтартнă. Ун никĕсĕ çинче ăсталанă инсценировкăсенчен, драмăсенчен чылайăшĕ, текстсем, паянхи кунччен упранса юлнă. Анчах та упранса, сыхланса юлайманнисем те пур<ref>Буланкова, Л. Г. [http://elbib.nbchr.ru/lib_files/0/nbtr/nbtr_0_0000492.pdf Документально-художественная выставка «Национальное чудо. Посвящение К. В. Иванову» как творческий и исследовательский проект] / Л. Буланкова // Чувашский национальный музей: люди, события, факты : сб. ст. — Чебоксары, 2022. — Вып. 17: (2022). — С. 6-14 : рис.</ref>. == Мусăк == «Нарспи» тăрăх оперăсем ăсталанă: 1938-1940-мĕш çулсенче — В.Г. Иванишин (либреттове — Д.Д. Данилов тата П.П. Хузангай); 1950-мĕш çулсенче — И.Я. Пустыльник (либреттове — И.С. Максимов-Кошкинский тата П.М. Градов); 1967-мĕш çул тĕлне — Г.Я. Хирпÿ, либреттовен авторĕ те хăйĕх. Малтанхи иккĕшне, композиторĕсем чăваш пулманран, ахăртнех, чăн-чăн чăваш оперисем теме май çукрах пуль. Енчен те Иванишин опери «Нарспи» ятлах пулсан, Пустыльник вара хайĕн оперине «Беглянка» ят панă. Чăвашла эппин «Таркăн» пулмалла пек ĕнтĕ, анчах та çăлкуçсенче çакна кăтартман. Çапла вара ку япаласем, хуть те хăш енчен пăхсан та, чăваш культуришĕн самаях шахвăртуллă пулса тăраççĕ. == Сӳретле ӳнер == [[Сӳретле ӳнер]]ти Нарспинианăна И.В. Туркай тĕпченĕ, ку темăпа каандидат диссертацине те çырнă<ref name="ИТ"/>. == Асăрхавсем == {{асăрхавсем}} == Каçăсем == * Таисия Ташней. [https://chuvash.org/news/43279.html Культура: Театра юратакансен клубӗнче «Нарспи» спектакле сутсе явнӑ] * [https://chuvash.su/blogs/comments/6701/1.html Нелли Пальмова: Панегирик по «Нарспи»] [[Категори:Нарспи]] eqk79gvjlxeb2eahg8r2ar7gx6kf27e 10 130497 876777 876392 2026-08-18T20:27:43Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Шаблон:Ҫӗнӗ Бурасы районӗ]] 876777 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Шаблон:Ҫӗнӗ Бурасы районӗ]] cd7ww7nrq1u78v18q7t9m7yxv875xj4 11 130498 876778 876394 2026-08-18T20:27:53Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Шаблона сӳтсе явмалли:Ҫӗнӗ Бурасы районӗ]] 876778 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Шаблона сӳтсе явмалли:Ҫӗнӗ Бурасы районӗ]] mah777umjnmwnjqv923650ducdn1457 0 130499 876761 876398 2026-08-18T20:25:03Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Елшанка (Ҫӗнӗ Бурасы районӗ)]] 876761 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Елшанка (Ҫӗнӗ Бурасы районӗ)]] siy4k4wykjglgwq6kqand2c5j3vbuyv 14 130500 876780 876406 2026-08-18T20:28:13Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Категори:Ҫӗнӗ Бурасы районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]] 876780 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[:Категори:Ҫӗнӗ Бурасы районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]] 8ay2djtt19tsh5o8qxfxi7oiwxfd33w 14 130501 876779 876409 2026-08-18T20:28:03Z EmausBot 4769 Бот: исправление двойного перенаправления на [[Категори:Ҫӗнӗ Бурасы районӗ]] 876779 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[:Категори:Ҫӗнӗ Бурасы районӗ]] ae6bidznex3mnxoc9z44nnphekvvge5 15 130592 876739 876726 2026-08-18T16:11:24Z Max Tenche 25572 876739 wikitext text/x-wiki Ăнланмалла мар. - Мӗншӗн? Туркӑлла Feshedildiği onyıla göre oluşumlar [[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 17:37, 17 Ҫурла уйӑхӗн 2026 (UTC) :Малтанхи те ăнланмалла мар, хальхи те. - пур пулма пултаракан (чӑвашла пӗлекен) куҫаруҫӑсенче тӗрӗслерӗм, реаллӑ ҫынсене ыйтрӑм, пурне те ӑнланмалла-ха[[Хутшăнакан:Max Tenche|Max Tenche]] ([[Хутшăнаканăн канашлу страници:Max Tenche|сӳтсе явни]]) 16:11, 18 Ҫурла уйӑхӗн 2026 (UTC) csjktgm4jh4t4t5el1kseupq5jf88gv 0 130600 876743 2026-08-18T16:40:28Z Max Tenche 25572 Ҫӗнӗ страница: «{{ПВ64 |ят = Неёловка |ӳкерчӗк = |Статус = Сала |Муниципаллӑ район = Татищево районӗ |Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ){{!}}Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ |Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[XVII ӗмӗр]] вӗҫӗнче |Халӑх йышӗ = {{Пурăнан халă...» 876743 wikitext text/x-wiki {{ПВ64 |ят = Неёловка |ӳкерчӗк = |Статус = Сала |Муниципаллӑ район = Татищево районӗ |Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ){{!}}Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ |Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[XVII ӗмӗр]] вӗҫӗнче |Халӑх йышӗ = {{Пурăнан халăх| Нееловка (Саратовская область) | тс }} ({{Пурăнан халăх| Нееловка (Саратовская область) | г }}) |Малтанхи ятсем = |Почта индексӗ = 412182 |ОКАТО кочӗ = 63 246 805 005 |Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ }} '''Неёловка'''<ref name = "TSOS"/> — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Татищево районӗ]]нчи [[сала]]. [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗн]] йышне кӗрет. == Географи == [[Татищево|Татищевӑран]] 22 километр ҫурҫӗр-тухӑҫалла, [[Кивӗ Курдюм]] юханшывӗн хӗрринче лартнӑ<ref name = "TSOS">[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}</ref>. Неёловкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Хлебновка (Татищево районӗ)|Хлебновка]], [[Ченыкаевка]], [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)|Новополье]], [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвка]], [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]], [[Кривопавловка]], [[Мизино-Лапшиновка]]. == Истори == Сала XVII ӗмӗр вӗҫӗнче Неёловый улпучӗпе никӗсленӗ, унӑн ячӗллӗ те сала ячӗ пулса тӑнӑ<ref name = "TSOS"/>. == Халӑх == {{ Население | Нееловка (Саратовская область) }} == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Вуламалли == * Энциклопедия Саратовского края (в очерках, фактах, событиях, лицах). — Саратов: Приволжское книжное издательство, 2002. — 688 с. (стр. 108) * {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}} *''Козинец С.Б.'' [https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ] == Каҫӑсем == *[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }} {{Татищево районӗ}} [[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]] [[Категори:Татищево районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]] 1nzvjs3v463rznta7tlnrsvpj3yemht 876744 876743 2026-08-18T16:41:30Z Max Tenche 25572 /* Истори */ 876744 wikitext text/x-wiki {{ПВ64 |ят = Неёловка |ӳкерчӗк = |Статус = Сала |Муниципаллӑ район = Татищево районӗ |Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ){{!}}Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ |Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[XVII ӗмӗр]] вӗҫӗнче |Халӑх йышӗ = {{Пурăнан халăх| Нееловка (Саратовская область) | тс }} ({{Пурăнан халăх| Нееловка (Саратовская область) | г }}) |Малтанхи ятсем = |Почта индексӗ = 412182 |ОКАТО кочӗ = 63 246 805 005 |Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ }} '''Неёловка'''<ref name = "TSOS"/> — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Татищево районӗ]]нчи [[сала]]. [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗн]] йышне кӗрет. == Географи == [[Татищево|Татищевӑран]] 22 километр ҫурҫӗр-тухӑҫалла, [[Кивӗ Курдюм]] юханшывӗн хӗрринче лартнӑ<ref name = "TSOS">[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}</ref>. Неёловкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Хлебновка (Татищево районӗ)|Хлебновка]], [[Ченыкаевка]], [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)|Новополье]], [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвка]], [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]], [[Кривопавловка]], [[Мизино-Лапшиновка]]. == Истори == Сала [[XVII ӗмӗр]] вӗҫӗнче [[Неёловыйсем|Неёловый]] улпучӗпе никӗсленӗ, унӑн ячӗллӗ те сала ячӗ пулса тӑнӑ<ref name = "TSOS"/>. == Халӑх == {{ Население | Нееловка (Саратовская область) }} == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Вуламалли == * Энциклопедия Саратовского края (в очерках, фактах, событиях, лицах). — Саратов: Приволжское книжное издательство, 2002. — 688 с. (стр. 108) * {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}} *''Козинец С.Б.'' [https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ] == Каҫӑсем == *[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }} {{Татищево районӗ}} [[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]] [[Категори:Татищево районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]] 5pwnc5jphita7ofe2ifqtfwesjq6y1f 876745 876744 2026-08-18T16:52:42Z Max Tenche 25572 /* Каҫӑсем */ 876745 wikitext text/x-wiki {{ПВ64 |ят = Неёловка |ӳкерчӗк = |Статус = Сала |Муниципаллӑ район = Татищево районӗ |Муниципаллӑ йӗркеленӳ = Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ){{!}}Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ |Никӗсленӳ вӑхӑчӗ = [[XVII ӗмӗр]] вӗҫӗнче |Халӑх йышӗ = {{Пурăнан халăх| Нееловка (Саратовская область) | тс }} ({{Пурăнан халăх| Нееловка (Саратовская область) | г }}) |Малтанхи ятсем = |Почта индексӗ = 412182 |ОКАТО кочӗ = 63 246 805 005 |Сехет тӑрӑхӗ = Самар вӑхӑчӗ }} '''Неёловка'''<ref name = "TSOS"/> — [[Сарӑту облаҫӗ]]н ([[РФ]]) [[Татищево районӗ]]нчи [[сала]]. [[Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗ (Татищево районӗ)|Вязовка муниципаллӑ йӗркеленӗвӗн]] йышне кӗрет. == Географи == [[Татищево|Татищевӑран]] 22 километр ҫурҫӗр-тухӑҫалла, [[Кивӗ Курдюм]] юханшывӗн хӗрринче лартнӑ<ref name = "TSOS">[https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Козинец С.Б. Топонимический словарь Саратовской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211109165817/https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf |date=2021-11-09 }}</ref>. Неёловкӑпа юнашар вырнаҫнӑ пурӑнан вырӑнсем: [[Хлебновка (Татищево районӗ)|Хлебновка]], [[Ченыкаевка]], [[Новополье (Сарӑту облаҫӗ)|Новополье]], [[Губарёвка (Сарӑту облаҫӗ)|Губарёвка]], [[Вязовка (Татищево районӗ)|Вязовка]], [[Кривопавловка]], [[Мизино-Лапшиновка]]. == Истори == Сала [[XVII ӗмӗр]] вӗҫӗнче [[Неёловыйсем|Неёловый]] улпучӗпе никӗсленӗ, унӑн ячӗллӗ те сала ячӗ пулса тӑнӑ<ref name = "TSOS"/>. == Халӑх == {{ Население | Нееловка (Саратовская область) }} == Асӑрхавсем == {{Асӑрхавсем}} == Вуламалли == * Энциклопедия Саратовского края (в очерках, фактах, событиях, лицах). — Саратов: Приволжское книжное издательство, 2002. — 688 с. (стр. 108) * {{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|author=Коряков Ю.Б.|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-13|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|deadlink=no}} *''Козинец С.Б.'' [https://oldsaratov.ru/sites/default/files/attachments/comments/forum/2020-08/kozinets_s_b_toponimicheskiy_slovar_saratovskoy_oblasti.pdf Сарӑту облаҫӗн топонимиллӗ сӑмахсарӗ] == Каҫӑсем == *[http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ Численность и размещение населения Саратовской области. Статистический сборник. 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908183629/http://srtv.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/srtv/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ |date=2021-09-08 }} * [https://tatiskray.ru/neelovka/ Неёловка] | Татищевский край. {{Татищево районӗ}} [[Категори:Пурăнан вырăнсем, алфавитпа]] [[Категори:Татищево районӗнчи пурӑнан вырӑнсем]] p3lodhpnqthmxc2ograe7vpo7q5z03j 0 130601 876756 2026-08-18T17:12:00Z Max Tenche 25572 Max Tenche [[Нью-Йорк ялавĕ]] страницӑн ятне [[Нью-Йорк ялавӗ]] ҫине улӑштарчӗ: кириллетӳ 876756 wikitext text/x-wiki #перенаправление [[Нью-Йорк ялавӗ]] lvultsp5eg903ogx6q79ridnfh6gxja