Wicidestun cywikisource https://cy.wikisource.org/wiki/Hafan MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Media Arbennig Sgwrs Defnyddiwr Sgwrs Defnyddiwr Wicidestun Sgwrs Wicidestun Delwedd Sgwrs Delwedd MediaWici Sgwrs MediaWici Nodyn Sgwrs Nodyn Cymorth Sgwrs Cymorth Categori Sgwrs Categori Tudalen Sgwrs Tudalen Indecs Sgwrs Indecs TimedText TimedText talk Modiwl Sgwrs modiwl Event Event talk 0 1360 162169 161720 2026-04-02T15:40:41Z Craigysgafn 1979 Ychwanegwyd T. Rowland Hughes at y rhestr o awduron dethol 162169 wikitext text/x-wiki {{mawr|''Croeso i '''Wicidestun''', y llyfrgell rydd!''}} {| cellspacing="5px" | width="60%" align= style="border: 1px solid #6688AA; background-color:#FFE4C4; padding:1em;" class="plainlinks"; valign="top"| <div style="float:right;margin-left:0.5em;margin-right:0.5em;margin-top:0.5em"> [[Delwedd:Carl Spitzweg 021.jpg|150px]] </div> Mae '''Wicidestun''' yn storfa o destunau gwreiddiol sy'n [[w:en:Public domain|eiddo cyhoeddus]] neu o dan dermau [[w:cy:Cynnwys rhydd|trwydded agored]] [[:w:cy:Wicipedia:Hawlfraint|CC-BY-SA]]. Mae'r prosiect hwn yn rhan o deulu ehangach [[:en:Sefydliad Wikimedia|Wicimedia]] gan gynnwys [[:en:Creative Commons|Comin Wicimedia]], [[:d:cy:Wiciadur|Wiciadur]] a [[:w:cy:Wicipedia|Wicipedia]]. Erbyn hyn mae gennym ni '''[[Special:Statistics|{{NIFEROERTHYGLAU}}]]''' o weithiau. Gweler [[w:Wicipedia:Cymorth|tudalen help]] a chwaraewch yn y pwll tywod i ddysgu sut allwch '''chi''' olygu ac uwchlwytho testun. <br/> '''Rhai o'n llenorion:''' {{Div col}} : [[:Categori:William Jones (Ehedydd Iâl)|Ehedydd Iâl]] : [[:Categori:Iolo Goch|Iolo Goch]] : [[:Categori:Dafydd Nanmor|Dafydd Nanmor]] : [[:Categori:Lewis Glyn Cothi|Lewis Glyn Cothi]] : [[:Categori:Ann Griffiths|Ann Griffiths]] : [[:Categori:Owen Morgan Edwards| O. M. Edwards]] : [[:Categori:I. D. Hooson| I. D. Hooson]] : [[:Categori:Elizabeth Mary Jones (Moelona)|Moelona]] : [[:Categori:William Williams, Pantycelyn|William Williams, Pantycelyn]] : [[:Categori:Richard Griffith (Carneddog)|Richard Griffith (Carneddog)]] : [[:Categori:Dafydd ap Gwilym|Dafydd ap Gwilym]] : [[:Categori:Thomas Gwynn Jones|T. Gwynn Jones]] : [[:Categori:T Rowland Hughes|T. Rowland Hughes]] {{Div col end}} '''Rhai o'n Categorïau:''' <br/> *[[:Categori:Llyfrau|Llyfrau]] *[[:Categori:Barddoniaeth|Barddoniaeth]] *[[:Categori:Rhyddiaith|Rhyddiaith]] *[[:Categori:Testunau crefyddol|Testunau crefyddol]] *[[:Categori:Adolygiadau|Adolygiadau]] *[[:Categori:Llyfrau Ab Owen|Cyfres y Fil a Llyfrau Ab Owen]] *[[:Categori:Testunau cyfansawdd|Testunau cyfansawdd]] (Y modd gorau i lawrlwytho testynau ar gyfer e-ddarllenwyr) '''<big>[[Testunau sydd angen eu gwirio]]</big>''' | rowspan="2" width="30%" style="border: 1px solid #6688AA; background-color:#FFFFFF; padding:1em;" valign="top"| {|width="*" | '''Rhai o'n gweithiau diweddaraf:''' *[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] *[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] *[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] *[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] *[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] *[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] *[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] *[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] *[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] *[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] *[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] *[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] *[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] *[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] *[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] *[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] *[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] {{c|🙝&nbsp;🙟}} <gallery> Ll Du C Bawd.png|'''[[Llyfr Du Caerfyrddin]]''' Delwedd:Llyfr Aneirin.png|'''[[Llyfr Aneirin]]''' </gallery> {{c|🙝&nbsp;🙟}} ... a nifer o gerddi: *[[Yr Wylan]] gan Dafydd ap Gwilym *[[Y Drindod]] gan Dafydd ap Gwilym *[[Beibl]] *[[Y Nefoedd Uwch fy Mhen]] gan Ehedydd Iâl *[[Stafell Gynddylan]] *[[Syr Hywel y Fwyall]] *[[Cystal am ofal im yw]] *[[Y Llafurwr]] *[[Hen Benillion]] *[[Ar ôl i fy Nghariad Farw]] *[[Wrth y drws, un a'i grwth drwg]] *[[Marwnad Siôn y Glyn]] gan Lewis Glyn Cothi *[[Ymddiddan Rhwng Dau Fardd]] *[[Ymddiddan Rhwyng Cymro a Saesnes]] *[[Gorhoffedd (Hywel ab Owain Gwynedd)]] *[[Englynion y Beddau]] {{c|🙝&nbsp;🙟}} '''Cymuned'''<br /> [[Wicitestun:Y Sgriptoriwm|Y Sgriptoriwm]] <br /> |-- |} |- | style="border: 1px solid #6688AA; background-color:#EEE9E9; padding:1em;" valign="top"| '''Ychwanegwch:''' [[Delwedd:Flag of Wales (1959–present).svg|200px|right]] Mae ar y safle hwn nifer o destunau o weithiau agored, di-hawlfraint neu weithiau lle mae eu hawlfraint wedi hen orffen. Os ydych am ychwanegu cerddi neu ryddiaeth gwnewch hynny - os ydych yn gwbwl sicr mai chi yw perchennog eu hawlfraint neu fod yr awdur wedi marw ers dros 70 o flynyddoedd. Am ragor am yr hyn y cewch ei gynnwys yma, darllenwch [[Wicidestun:Beth i'w roi ar Wicidestun?]] Os mai dod yma i bori ydych—mwynhewch y wledd! |} kq8giscj992qy9ovn0l12ztf87fkqgm 162218 162169 2026-04-02T23:09:58Z AlwynapHuw 1710 162218 wikitext text/x-wiki {{mawr|''Croeso i '''Wicidestun''', y llyfrgell rydd!''}} {| cellspacing="5px" | width="60%" align= style="border: 1px solid #6688AA; background-color:#FFE4C4; padding:1em;" class="plainlinks"; valign="top"| <div style="float:right;margin-left:0.5em;margin-right:0.5em;margin-top:0.5em"> [[Delwedd:Carl Spitzweg 021.jpg|150px]] </div> Mae '''Wicidestun''' yn storfa o destunau gwreiddiol sy'n [[w:en:Public domain|eiddo cyhoeddus]] neu o dan dermau [[w:cy:Cynnwys rhydd|trwydded agored]] [[:w:cy:Wicipedia:Hawlfraint|CC-BY-SA]]. Mae'r prosiect hwn yn rhan o deulu ehangach [[:en:Sefydliad Wikimedia|Wicimedia]] gan gynnwys [[:en:Creative Commons|Comin Wicimedia]], [[:d:cy:Wiciadur|Wiciadur]] a [[:w:cy:Wicipedia|Wicipedia]]. Erbyn hyn mae gennym ni '''[[Special:Statistics|{{NIFEROERTHYGLAU}}]]''' o weithiau. Gweler [[w:Wicipedia:Cymorth|tudalen help]] a chwaraewch yn y pwll tywod i ddysgu sut allwch '''chi''' olygu ac uwchlwytho testun. <br/> '''Rhai o'n llenorion:''' {{Div col}} : [[:Categori:William Jones (Ehedydd Iâl)|Ehedydd Iâl]] : [[:Categori:Iolo Goch|Iolo Goch]] : [[:Categori:Dafydd Nanmor|Dafydd Nanmor]] : [[:Categori:Lewis Glyn Cothi|Lewis Glyn Cothi]] : [[:Categori:Ann Griffiths|Ann Griffiths]] : [[:Categori:Owen Morgan Edwards| O. M. Edwards]] : [[:Categori:I. D. Hooson| I. D. Hooson]] : [[:Categori:Elizabeth Mary Jones (Moelona)|Moelona]] : [[:Categori:William Williams, Pantycelyn|William Williams, Pantycelyn]] : [[:Categori:Richard Griffith (Carneddog)|Richard Griffith (Carneddog)]] : [[:Categori:Dafydd ap Gwilym|Dafydd ap Gwilym]] : [[:Categori:Thomas Gwynn Jones|T. Gwynn Jones]] : [[:Categori:T Rowland Hughes|T. Rowland Hughes]] {{Div col end}} '''Rhai o'n Categorïau:''' <br/> *[[:Categori:Llyfrau|Llyfrau]] *[[:Categori:Barddoniaeth|Barddoniaeth]] *[[:Categori:Rhyddiaith|Rhyddiaith]] *[[:Categori:Testunau crefyddol|Testunau crefyddol]] *[[:Categori:Adolygiadau|Adolygiadau]] *[[:Categori:Llyfrau Ab Owen|Cyfres y Fil a Llyfrau Ab Owen]] *[[:Categori:Testunau cyfansawdd|Testunau cyfansawdd]] (Y modd gorau i lawrlwytho testynau ar gyfer e-ddarllenwyr) '''<big>[[Testunau sydd angen eu gwirio]]</big>''' | rowspan="2" width="30%" style="border: 1px solid #6688AA; background-color:#FFFFFF; padding:1em;" valign="top"| {|width="*" | '''Rhai o'n gweithiau diweddaraf:''' *[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] *[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] *[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] *[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] *[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] *[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] *[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] *[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] *[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] *[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] *[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] *[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] *[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] *[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] *[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] *[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] *[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] {{c|🙝&nbsp;🙟}} <gallery> Ll Du C Bawd.png|'''[[Llyfr Du Caerfyrddin]]''' Delwedd:Llyfr Aneirin.png|'''[[Llyfr Aneirin]]''' </gallery> {{c|🙝&nbsp;🙟}} ... a nifer o gerddi: *[[Yr Wylan]] gan Dafydd ap Gwilym *[[Y Drindod]] gan Dafydd ap Gwilym *[[Beibl]] *[[Y Nefoedd Uwch fy Mhen]] gan Ehedydd Iâl *[[Stafell Gynddylan]] *[[Syr Hywel y Fwyall]] *[[Cystal am ofal im yw]] *[[Y Llafurwr]] *[[Hen Benillion]] *[[Ar ôl i fy Nghariad Farw]] *[[Wrth y drws, un a'i grwth drwg]] *[[Marwnad Siôn y Glyn]] gan Lewis Glyn Cothi *[[Ymddiddan Rhwng Dau Fardd]] *[[Ymddiddan Rhwyng Cymro a Saesnes]] *[[Gorhoffedd (Hywel ab Owain Gwynedd)]] *[[Englynion y Beddau]] {{c|🙝&nbsp;🙟}} '''Cymuned'''<br /> [[Wicitestun:Y Sgriptoriwm|Y Sgriptoriwm]] <br /> |-- |} |- | style="border: 1px solid #6688AA; background-color:#EEE9E9; padding:1em;" valign="top"| '''Ychwanegwch:''' [[Delwedd:Flag of Wales (1959–present).svg|200px|right]] Mae ar y safle hwn nifer o destunau o weithiau agored, di-hawlfraint neu weithiau lle mae eu hawlfraint wedi hen orffen. Os ydych am ychwanegu cerddi neu ryddiaeth gwnewch hynny - os ydych yn gwbwl sicr mai chi yw perchennog eu hawlfraint neu fod yr awdur wedi marw ers dros 70 o flynyddoedd. Am ragor am yr hyn y cewch ei gynnwys yma, darllenwch [[Wicidestun:Beth i'w roi ar Wicidestun?]] Os mai dod yma i bori ydych—mwynhewch y wledd! |} 222qm69eqewtv4v8rw7c8h7l40v805q 2 10285 162220 161723 2026-04-02T23:11:36Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi eu Cyhoeddi */ 162220 wikitext text/x-wiki ==Wedi eu Cyhoeddi== {{Div col}} #[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] #[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] #[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] #[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] #[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] #[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] #[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] #[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] #[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] #[[Cerdd Allwyn|Cerdd Allwyn gan Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] #[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] #[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] #[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] #[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] #[[David Lloyd George (E M Humphreys)|David Lloyd George gan E Morgan Humphreys]] #[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion (Ibsen) cyf gan T Gwynn Jones]] #[[Llen Gwerin Sir Gaernarfon|Llen Gwerin Sir Gaernarfon gan John Jones (Myrddin Fardd)]] #[[Yng Ngwlad y Gwyddel|Yng Ngwlad y Gwyddel gan John Morgan Edwards]] #[[Y Wers Olaf|Y Wers Olaf gan Alphonse Daudet cyf Moelona]] #[[Dal y Lleidr (drama)|Dal y Lleidr (drama) gan Joseph Jenkins]] #[[Tudur Aled (JMJ)|Tudur Aled gan John Morris-Jones]] #[[Dan Lenni'r Nos|Dan Lenni'r Nos gan John Pierce]] #[[Llofrudd yn y Chwarel|Llofrudd yn y Chwarel gan E Morgan Humphreys]] #[[Dyddlyfr 1941|Dyddlyfr 1941 gan W Ambrose Bebb]] #[[Elfennau Beirniadaeth Lenorol|Elfennau Beirniadaeth Lenorol gan Joseph Harry]] #[[Yr Ysgol Gymraeg|Yr Ysgol Gymraeg gan Owen Jones Owen]] #[[Mêt y Mona|Mêt y Mona gan Robert Lloyd Jones]] #[[Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands|Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands gan John Owen, Thrussington]] #[[Diwygwyr Cymru|Diwygwyr Cymru gan Beriah Gwynfe Evans]] #[[Manion|Manion gan T. Gwynn Jones]] #[[Hen Ffrindiau|Hen Ffrindiau gan Edward Tegla Davies]] #[[Gwaith William Ambrose (Emrys)|Gwaith William Ambrose (Emrys) gol O. M. Edwards]] #[[Siaced Fraith|Siaced Fraith gan Elizabeth Williams]] #[[Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad|Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Llwyn Hudol|Llwyn Hudol gan Hugh Emyr Davies (Emyr)]] #[[Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18|Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18 gan William John Owen (Afallon)]] #[[Cofiant y Parch David Adams (Hawen)|Cofiant y Parch David Adams (Hawen) gan Evan Keri Evans a William Pari Huws]] #[[Erthyglau, Pregethau a Chaniadau|Erthyglau, Pregethau a Chaniadau gan John John Roberts (Iolo Caernarfon)]] #[[Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill|Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill gan R Silyn Roberts]] #[[Blagur Awen Ben Bowen|Blagur Awen Ben Bowen gan David Bowen (Myfyr Hefin)]] #[[Tir y Dyneddon|Tir y Dyneddon gan Edward Tegla Davies]] #[[Dirwyn Edafedd|Dirwyn Edafedd gan Elizabeth Williams]] #[[Drain a Blodau|Drain a Blodau gan Arthur Morgan]] #[[Cymru'r Oesau Canol|Cymru'r Oesau Canol gan Robert Richards]] #[[Addoli (Y Ddarlith Davies 1935)|Addoli (Y Ddarlith Davies 1935) gan Moelwyn]] #[[Yr Hen Gyrnol|Yr Hen Gyrnol gan Evan Isaac]] #[[Ceiriog (Darlith y BBC 1939)|Ceiriog (Darlith y BBC 1939) gan W. J Gruffydd]] #[[Yr Haf a Cherddi Eraill|Yr Haf a Cherddi Eraill gan R. Williams Parry]] #[[Cerddi'r Bugail|Cerddi'r Bugail gan Hedd Wyn]] #[[Ynys y Trysor|Ynys y Trysor gan Robert Lloyd Jones]] #[[Cerddi Edern a Cherddi Eraill|Cerddi Edern a Cherddi Eraill gan J Glyn Davies]] #[[Hanes Mynachdai Gogledd Cymru hyd eu diddymiad|Hanes Mynachdai Gogledd Cymru gan David David Williams]] #[[Drysau Eraill|Drysau Eraill gan Robert Hughes Jones]] #[[Ystoriau Siluria|Ystoriau Siluria gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Addysg yng Nghymru 1847-1947|Addysg yng Nghymru 1847-1947 gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru|Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[O Gors y Bryniau|O Gors y Bryniau gan Kate Roberts]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Luc|Yr Efengyl yn ôl Sant Luc cyf William Morgan]] #[[Gemau Doethineb|Gemau Doethineb gan John Jones (Ioan Eifion)]] #[[Y Drws Agored|Y Drws Agored gan Robert Hughes Jones]] #[[Ffrwythau Dethol|Ffrwythau Dethol gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Straeon Gwerin Affrica|Straeon Gwerin Affrica gan Robert Griffith, Madagascar]] #[[Caneuon Mynyddog|Caneuon Mynyddog gan Richard Davies (Mynyddog)]] #[[Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill|Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill gan William J Richards]] #[[Pentre'r Plant|Pentre'r Plant gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Y Ddau Adda|Y Ddau Adda gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Gweithiau Eben Fardd|Gweithiau Eben Fardd gol O. M. Edwards]] #[[Ystên Sioned|Ystên Sioned gan Daniel Silvan Evans a John Jones (Ivon)]] #[[Gwilym a Benni Bach|Gwilym a Benni Bach gan William Llewelyn Williams]] #[[Bugail y Bryn|Bugail y Bryn gan Moelona]] #[[Bil y Gymraeg ac Addysg|Bil y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025 gan Senedd Cymru]] #[[Y Fainc Sglodion|Y Fainc Sglodion gan John William Jones]] #[[Beirdd y Berwyn 1700-1750|Beirdd y Berwyn 1700-1750 gol O. M. Edwards]] #[[Y Geilwad Bach|Y Geilwad Bach gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Murmuron Awen|Murmuron Awen gan Robert Roberts (Gwaenfab)]] #[[Clawdd Terfyn|Clawdd Terfyn gan Robert Dewi Williams]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Cofiant, neu Hanes bywyd a marwolaeth y Parch. Thomas Jones, Dinbych|Cofiant y Parch. Thomas Jones, Dinbych gan Thomas Jones, Dinbych]] #[[Chydig ar Gof a Chadw|Chydig ar Gof a Chadw gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd|Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd gan Zachary Mather]] #[[Siôn Gymro (llyfr)|Siôn Gymro (llyfr) gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Cofiant Watcyn Wyn|Cofiant Watcyn Wyn gan Penar Griffiths]] #[[Yr Awen Barod|Yr Awen Barod gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos|Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos gan Goronwy Jones, Prestatyn]] #[[Hunangofiant Tomi|Hunangofiant Tomi gan Edward Tegla Davies]] #[[Caniadau (T. Gwynn Jones)|Caniadau gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1|Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1 (Mynwy, Meirion, Maldwyn) gan gan Thomas Rees a John Thomas]] #[[Hanes Gwareiddiad|Hanes Gwareiddiad gan Gwilym Arthur Edwards]] #[[Dail y Dderwen|Dail y Dderwen gan William J Richards]] #[[Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant)|Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant) gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Am dro i Fadagascar|Am dro i Fadagascar gan Daniel Owen Jones]] #[[Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun)|Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun) gan Idris Lewis]] #[[Caniadau Gwili|Caniadau Gwili gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Yng Ngwres y Dydd|Yng Ngwres y Dydd gan Joseph Jones (J. J. Drefnewydd)]] #[[Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill|Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill|Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes y Lleuad|Hanes y Lleuad ffug awdur Syr John Herschel]] #[[Llinell neu Ddwy|Llinell neu Ddwy gan John Jones (Ioan Brothen)]] #[[Yn Llefaru Eto|Yn Llefaru Eto gan Anhysbys]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III gan Emrys ap Iwan]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Methodistiaeth Cymru Cyfrol I|Methodistiaeth Cymru Cyfrol I gan John Hughes, Lerpwl]] #[[Y Trefedigaethau|Y Trefedigaethau gan Ifor Leslie Evans]] #[[Telyn Bywyd|Telyn Bywyd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Cathlau Bore a Nawn|Cathlau Bore a Nawn gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel)|Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel) gan Robert David Morris]] #[[Ifor Owen (nofel)|Ifor Owen (nofel) gan Henry Emlyn Thomas (Emlyn)]] #[[Ysgrifau (John Breese Davies)|Ysgrifau gan John Breese Davies]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig|Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig gan Thomas Jones-Humphreys]] #[[Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant)|Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant) gan Isaac Foulkes]] #[[Y Ddau Frawd|Y Ddau Frawd gan Nel Wyn (sef Llew Tegid)]] #[[Anturiaethau Robinson Crusoe|Anturiaethau Robinson Crusoe cyf gan William Rowlands, Porthmadog]] #[[Cofiant D Emlyn Evans|Cofiant D Emlyn Evans gan Evan Keri Evans]] #[[Telynegion (Silyn a Gruffydd)|Telynegion gan R Silyn Roberts a W. J. Gruffudd]] #[[Gwaith Hugh Jones, Maesglasau|Gwaith Hugh Jones, Maesglasau gol O. M. Edwards]] #[[Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill|Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill gan Dewi Emrys]] #[[Beddau'r Proffwydi (drama)|Beddau'r Proffwydi (drama) gan W. J. Gruffydd ]] #[[Storio a Chadw dogfennau Ewyllys Crynodeb Gweithredol o Ymateb y Llywodraeth]] #[[Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad|Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad gan Lywodraeth y DU]] #[[Nansi'r Dditectif|Nansi'r Dditectif gan Owain Llew Rowlands]] #[[Cyfrol Goffa Richard Bennett|Cyfrol Goffa Richard Bennett gol. D Teifgar Davies]] #[[Brut y Tywysogion (Ab Owen)|Brut y Tywysogion (Ab Owen) gol O. M. Edwards]] #[[Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig|Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig gan Lewis Jones, Plas Hedd]] #[[Gwaith Huw Morus|Gwaith Huw Morus gan Huw Morus (Eos Ceiriog)]] #[[Wat Emwnt|Wat Emwnt gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith|John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith gan Llyfrbyf]] #[[Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil)|Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil) gan Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd)]] #[[Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd|Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Caniadau Barlwydon Llyfr 1|Caniadau Barlwydon Llyfr 1 gan Robert John Davies (Barlwydon)]] #[[Barlwydon (Cymru 1896)]] #[[Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig|Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Llewelyn Parri (nofel)|Llewelyn Parri (nofel) gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Caniadau Owen Lewis (Glan Cymerig)|Caniadau gan Owen Lewis (Glan Cymerig)]] #[[Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd|Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd gan David Morgan, Llangeitho]] #[[Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam|Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam gan Edward Francis]] #[[Gwaith Dewi Wyn|Gwaith Dewi Wyn gol O. M. Edwards]] #[[Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar|Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar gan John Davies, Llandysul]] #[[Athrylith Ceiriog|Athrylith Ceiriog gan Howell Elvet Lewis (Elfed)]] #[[Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig|Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig gol. Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Iolo Goch|Gwaith Iolo Goch gol Thomas Matthews]] #[[Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn|Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn gan Griffith Williams, Talsarnau]] #[[Gwaith Sion Cent|Gwaith Sion Cent gol Thomas Matthews]] #[[Dyddanwch yr Aelwyd|Dyddanwch yr Aelwyd gan Hughes a'i Fab, Wrecsam]] #[[Gwaith Ieuan Brydydd Hir|Gwaith Ieuan Brydydd Hir gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith yr Hen Ficer|Gwaith yr Hen Ficer gol O. M. Edwards]] #[[Am Dro i Erstalwm|Am Dro i Erstalwm gan Index]] #[[Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill|Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill gan Humphrey Jones (Bryfdir)]] #[[Ceiriog a Mynyddog|Ceiriog a Mynyddog gan John Morgan Edwards]] #[[Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon|Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon gan William Williams (Cromwell)]] #[[Awdl Dinystr Jerusalem|Awdl Dinystr Jerusalem gan Eben Fardd]] #[[Nedw|Nedw gan Edward Tegla Davies]] #[[Dros y Gamfa|Dros y Gamfa gan Fanny Edwards]] #[[Diwrnod yn Nolgellau|Diwrnod yn Nolgellau gan Robert Thomas Williams (Trebor Môn)]] #[[Awdl ar yr Adgyfodiad (Ieuan Ionawr)|Awdl ar yr Adgyfodiad gan Evan Jones (Ieuan Ionawr)]] #[[Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern|Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Tri Wyr o Sodom a'r Aipht|Tri Wyr o Sodom a'r Aipht gan William Williams, Pantycelyn]] #[[F'Ewythr Tomos: cân ddyri|F'Ewythr Tomos: cân ddyri gan Eben Fardd]] #[[Hynafiaethau Nant Nantlle|Hynafiaethau Nant Nantlle gan William Robert Ambrose]] #[[Bywyd y Parch. Ebenezer Richard|Bywyd y Parch. Ebenezer Richard gan Henry ac Edward W Richard]] #[[Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion|Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion gan Edward Davies (Iolo Meirion)]] #[[Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion|Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion gan Edward Davies, Penmorfa]] #[[Wil Ellis, Porthmadog-Cymru Cyf 29 1905]] #[[Hanes Niwbwrch|Hanes Niwbwrch gan Owen Williamson]] #[[Teulu Bach Nantoer|Teulu Bach Nantoer gan Moelona]] #[[Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf)|Barddoniaeth Goronwy Owen gol Isaac Foulkes (Llyfrbryf)]] #[[Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I|Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I gan John Morgan Jones]] #[[Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw|Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw gan O. M. Edwards]] #[[Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn|Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn gan David Morris (Eiddil Gwent)]] #[[Hanes Sir Fôn|Hanes Sir Fôn gan Thomas Pritchard, ('Rhen Graswr Eleth)]] #[[Holl Waith Barddonol Goronwy Owen|Holl Waith Barddonol Goronwy Owen gol Isaac Foulkes]] #[[Adgofion am John Elias|Adgofion am John Elias gan Richard Parry (Gwalchmai)]] #[[Tro Trwy'r Wig|Tro Trwy'r Wig gan Richard Morgan (1854-1939)]] #[[Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog|Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog gan Richard Griffith (Carneddog)]] #[[Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785)|Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785) gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Dafydd Jones o Drefriw, Cymru 1903]] #[[John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897)|John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897) gan Walter Daniel]] #[[Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain|Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain gan y Gwyneddigion]] #[[Cerdd coffa Goleufryn|Cerdd coffa Goleufryn gan J. T. Job]] #[[Adgofion am Goleufryn|Adgofion am Goleufryn gan Evan Williams, Llanfrothen]] #[[Goronwy Owen a'r Morrisiaid|Goronwy Owen a'r Morrisiaid gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Marc|Yr Efengyl yn ôl Sant Marc gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Llythyrau Goronwy Owen|Llythyrau Goronwy Owen gol John Morris-Jones]] #[[Diliau Meirion Cyf I|Diliau Meirion Cyf I gan gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch|Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Joshua Thomas|Gwaith Joshua Thomas gol O M Edwards]] #[[Glan Cledwen (Cymru 15 Rhagfyr 1897)]] #[[Dringo'r Andes|Dringo'r Andes gan Eluned Morgan]] #[[Naw Mis yn Nghymru|Naw Mis yn Nghymru gan Owen Griffith (Giraldus)]] #[[Ysgrifau Puleston|Ysgrifau Puleston gan John Puleston Jones]] #[[Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau|Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau gan Robert Thomas (Ap Vychan)]] #[[Rhigymau'r Ffordd Fawr|Rhigymau'r Ffordd Fawr gan Dewi Emrys]] #[[Coffadwriaeth, neu Hanes Byr o fywyd a Marwolaeth y Parchedig John Williams|Coffadwriaeth y Parch John Williams, Pantycelyn gan Maurice Davies, Llanfair-ym-Muallt]] #[[Fy Mhererindod Ysbrydol|Fy Mhererindod Ysbrydol gan Evan Keri Evans]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew|Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Beirdd y Bala|Beirdd y Bala gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr)|Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr) gol O. M. Edwards]] #[[Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis|Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis gan Dic Dywyll]] #[[Gwyllllis yn Nayd|Gwyllllis yn Nayd gan Dr William Price]] #[[Gwroniaid y Ffydd|Gwroniaid y Ffydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Tanchwa yn Cilfynydd|Tanchwa yn Cilfynydd baled gan awdur Anhysbys]] #[[Damwain echrydus Glofa Carnant, Cwmaman, Sir Gaerfyrddin]] #[[Blodau Drain Duon|Blodau Drain Duon gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[Telyn Dyfi|Telyn Dyfi gan Daniel Silvan Evans]] #[[Cyfrinach y Dwyrain|Cyfrinach y Dwyrain gan David Cunllo Davies]] #[[Oriau yn y Wlad|Oriau yn y Wlad gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Branwen Ferch Llŷr (Tegla)|Branwen Ferch Llŷr (Tegla) gan Edward Tegla Davies]] #[[Prif Feirdd Eifionydd|Prif Feirdd Eifionydd gan Edward David Rowlands]] #[[Deddf Plant (Diddymu Amddiffyniad Cosb Resymol)(Cymru) 2020]] #[[Rhys Llwyd y Lleuad|Rhys Llwyd y Lleuad gan E Tegla Davies]] #[[Oriau Gydag Enwogion|Oriau Gydag Enwogion gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi|Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi gan John Evans, Abermeurig]] #[[Hanes Alexander Fawr|Hanes Alexander Fawr gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Y Lleian Lwyd|Y Lleian Lwyd gan Moelona]] #[[Cenadon Hedd|Cenadon Hedd gan William Jones, Cwmaman]] #[[Dagrau Hiraeth|Dagrau Hiraeth gan William Jones, Pontsaeson]] #[[Saith o Farwnadau|Saith o Farwnadau gan William Williams, Pantycelyn]] #[[Storïau o Hanes Cymru cyf I|Storïau o Hanes Cymru cyf I gan Moelona]] #[[Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris|Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris gan Griffith Jones (Glan Menai)]] #[[Hanes Bywyd Pio Nono|Hanes Bywyd Pio Nono gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Caniadau Watcyn Wyn|Caniadau Watcyn Wyn gan Watkin Hezekiah Williams (Watcyn Wyn)]] #[[Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth|Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth gan John Evans, Abermeurig]] #[[Gwrid y Machlud|Gwrid y Machlud gan Richard Jones (Ap Alun Mabon)]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)|Yr Hwiangerddi gan O M Edwards]] #[[Noson o Farrug|Noson o Farrug gan Robert Griffith Berry]] #[[Meini Gwagedd|Meini Gwagedd gan James Kitchener Davies]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon|Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon gan William Hobley]] #[[Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903)|Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903) gan Evan Keri Evans]] #[[Rhobat Wyn|Rhobat Wyn gan Awena Rhun]] #[[Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry|Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry gan Thomas Lewis Jones, Machen]] #[[Tanchwa y Mardy - Mercher, Rhagfyr 23, 1885; 80 wedi eu lladd]] #[[Cerddi Hanes|Cerddi Hanes gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur|Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur gan John Eiddion Jones]] #[[Patrymau Gwlad|Patrymau Gwlad gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[David Williams y Piwritan|David Williams y Piwritan gan Richard Thomas, Bontnewydd]] #[[Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl|Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl gan Ellis Hughes, Penmaen]] #[[Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern|Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern gan David Samuel Jones]] #[[Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price|Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price gan Benjamin Evans (Telynfab)]] #[[Llyfr Haf|Llyfr Haf gan Owen Morgan Edwards]] #[[Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896)|Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896) gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr|Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr gan William Hobley]] #[[Beryl|Beryl gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog|Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog gan William Hobley]] #[[Breuddwydion Myfanwy|Breuddwydion Myfanwy gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Lloffion o'r Mynwentydd|Lloffion o'r Mynwentydd gan Thomas Rowland Roberts (Asaph)]] #[[Cofiant y diweddar Barch Robert Everett|Cofiant y diweddar Barch Robert Everett gan David Davies (Dewi Emlyn)]] #[[Y Wen Fro|Y Wen Fro gan Ellen Evans]] #[[Cerrig y Rhyd|Cerrig y Rhyd gan Winnie Parry]] #[[Gwaith Edward Richard|Gwaith Edward Richard gan Edward Richard, Ystrad Meurig]] #[[Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun]] #[[Humphrey Jones a Diwygiad 1859|Humphrey Jones a Diwygiad 1859 gan Evan Isaac]] #[[Adgofion Andronicus|Adgofion Andronicus gan John Williams Jones (Andronicus)]] #[[Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill|Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cofiant Richard Jones Llwyngwril|Cofiant Richard Jones Llwyngwril gan Evan Evans, Llangollen]] #[[Profiadau Pellach|Profiadau Pellach gan G M Ll Davies]] #[[Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol]] #[[Hanes y Bibl Cymraeg|Hanes y Bibl Cymraeg gan Thomas Levi]] #[[Pererindod Heddwch|Pererindod Heddwch, G M Ll Davies]] #[[Tan yr Enfys|Tan yr Enfys gan D J Lewis Jenkins]] #[[Yr Ogof|Yr Ogof gan T Rowland Hughes]] #[[Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau]] #[[Profedigaethau Enoc Huws (1939)]] #[[Dyddgwaith|Dyddgwaith gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Salm i Famon a Marwnad Grey|Salm i Famon a Marwnad Grey gan John Morris-Jones]] #[[Madam Wen|Madam Wen gan William David Owen]] #[[Dan Gwmwl|Dan Gwmwl gan Awena Rhun]] #[[Atgofion am Dalysarn]] #[[Cerddi'r Bwthyn|Cerddi'r Bwthyn gan Dewi Emrys]] #[[Capelulo]] #[[Y Pennaf Peth]] #[[Goronwy Owen - Detholiad o'i Farddoniaeth]] #[[Yr Hen Lwybrau|Yr Hen Lwybrau gan John Davies (Isfryn)]] #[[Gwaith Gwilym Marles]] #[[Gwaith ap Vychan]] #[[Gwaith Gwilym Hiraethog]] #[[Cadeiriau Enwog]] #[[Y Cychwyn]] #[[Cofiant Hwfa Môn]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[Aildrefniad Cymdeithas]] #[[Ar y Groesffordd]] #[[Astudiaethau T Gwynn Jones]] #[[Bil Cymru Atebolrwydd a Grymuso Ariannol 2014]] #[[Brethyn Cartref]] #[[Brithgofion]] #[[Bywyd a Chan Tomos Efans (Cyndelyn)]] #[[Bywyd a Gwaith Henry Richard AS]] #[[Bywyd a Llafur John Wesley]] #[[Bywyd a gweithiau Azariah Shadrach]] #[[Cân neu Ddwy]] #[[Caniadau'r Allt]] #[[Caniadau Buddug]] #[[Caniadau ac ati]] #[[Cartrefi Cymru, O. M. Edwards]] #[[Catherine Prichard (Buddug), Cymru, Cyfrol 39, 1910]] #[[Catiau Cwta]] #[[Cerddi'r Eryri]] #[[Cerddi a Baledi]] #[[Ceris y Pwll]] #[[Chwedlau'r Aelwyd]] #[[Clych Adgof - penodau yn hanes fy addysg]] #[[Coelion Cymru]] #[[Cofiant Dafydd Rolant, Pennal]] #[[Cofiant Daniel Owen: ynghyd a Sylwadau ar ei Ysgrifeniadau]] #[[Cwm Eithin]] #[[Cyflafan Ofnadwy Dolgellau]] #[[Cymeriadau (T. Gwynn Jones)]] #[[Cymru Fu]] #[[D Rhagfyr Jones (o Dywysydd y Plant 1901)]] #[[Daff Owen]] #[[Dau faled gan John Jones (Jac Glan-y-gors)]] #[[Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc|Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc gan Francis Jones, Abergele]] #[[Deddf Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Ieithoedd Swyddogol) 2012]] #[[Diarhebion Cymru]] #[[Drama Rhys Lewis]] #[[Drych yr Amseroedd]] #[[Er Mwyn Cymru]] #[[Griffith Ellis Bootle, Cymru Cyf 23, 1902]] #[[Gwaith Dewi Wnion]] #[[Gwaith Alun]] #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith Ceiriog]] #[[Gwaith Dafydd ap Gwilym]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith John Thomas]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 1]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 2]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Gweledigaethau Y Bardd Cwsg (Silvan Evans 1865)]] #[[Gwialen Fedw Fy Mam]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf I]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II]] #[[Hanes Pedr Fawr, Ymerawdwr Rwssia]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Bywyd ac Anturiaethau Dr Livingstone]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Hanes y Wladfa Gymreig yn Patagonia]] #[[Hen Gymeriadau Dolgellau]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[I'r Aifft ac yn Ol]] #[[Llenyddiaeth Fy Ngwlad]] #[[Lewsyn yr Heliwr (nofel)]] #[[Llio Plas y Nos]] #[[Llyfr Del]] #[[Llyfr Nest]] #[[Llyfr Owen]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 1]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 2]] #[[Mary Jones y Gymraes fechan heb yr un Beibl]] #[[Mesur Addysg (Cymru) 2011]] #[[Mesur Diogelwch ar Gludiant i Ddysgwyr (Cymru) 2011]] #[[Mesur Gwneud Iawn am Gamweddau'r GIG (Cymru) 2008]] #[[Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008]] #[[O Law i Law]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Plant Dic Sion Dafydd]] #[[Rhai o Gymry Lerpwl]] #[[Rhamant Bywyd Lloyd George]] #[[Rhan o waith mewn Cernyweg Canol (Add. Ch. 19491)]] #[[Rhodd Mam i'w Phlentyn]] #[[Rhyfeddodau'r Cread]] #[[Adolygiad o lyfr Sadie "Twilight Hours"]] #[[Seren Tan Gwmwl]] #[[Storïau Mawr y Byd]] #[[Straeon y Pentan]] #[[Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu]] #[[Tanchwa ddychrynllyd yn Nyffryn Rhondda, ger Pontypridd]] #[[Telynegion Maes a Môr]] #[[Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd]] #[[Traethawd ar Gaio a'i Hynafiaethau]] #[[Traethawd ar Hanes Plwyf Merthyr]] #[[Tro Trwy'r Gogledd]] #[[Tro i'r De]] #[[Tro yn Llydaw]] #[[Trwy India'r Gorllewin]] #[[Twm o'r Nant Cyf II (ab Owen)]] #[[William Jones (Nofel)]] #[[Y Cywyddwyr Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Y Gelfyddyd Gwta]] #[[Y Siswrn]] #[[Yn y Wlad]] #[[Yny lhyvyr hwnn]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)]] #[[Yr Hynod William Ellis, Maentwrog]] #[[Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala]] #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]] #[[Yr Eneth Ga'dd ei Gwrthod]] #[[Myfyrdod mewn mynwent|Myfyrdod mewn mynwent gan John Parry, Llaneilian]] #[[Dyrif etholiadol Ceredigion 1892]] #[[Canmlwyddiant Marwolaeth y Parch. John Wesley, M.A., Mawrth 3ydd, 1891]] #[[Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno|Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno D. S. Thomas (Glan Pair)]] #[[Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau|Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau gan Ellis Isfryn Williams]] #[[Hanes Brwydr Waterloo|Hanes Brwydr Waterloo gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Galar gan, er coffadwriaeth am y ddamwain yn ngwaith glo Landshipping Chwefror 14eg, 1844]] #[[Galargan ar ol y Mochyn Du]] #[[Baledi-Cwynfan y Morwr a Deio Bach]] #[[Marwnad er coffadwriaeth am y diweddar Barch John Elias]] #[[William Morgan, Pant, Dowlais (Trysorfa y Plant)]] #[[Hen Fibl Fawr fy Mam]] #[[Tanchwa ofnadwy yn Abersychan]] #[[Y Ffeiriau Hynotaf yn Ddeuddeg Sir Cymru]] #[[Henry Kirke White (Trysorfa y Plant Ebrill 1891)]] #[[Mynwy yng Nghymru (Cymru Cyf X Rhif 57)]] #[[Rhanau o'r Corff (Fanny Edwards)]] #[[Thomas Matthews, Cymru, Chwefror 1917]] #[[Huw Morus—Dadorchuddiad Ei Golofn Goffadwriaethol, Pont Y Meibion, Awst 26 1909]] #[[Owain Aran (erthyglau Cymru 1909)]] # [[Lewys Aran (Cymru Tachwedd 1918)]] #[[Owen R Lewis (Glan Cymerig) Perl y Plant 1910]] #[[John Puleston Jones (Trysorfa y Plant 1906)]] #[[Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898)|Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898) gan David Cunllo Davies]] #[[Fel y gwelais Arglwyddes Llanofer]] #[[Ioan Madog (Cymru 1896)]] #[[Llofruddiaeth Thomas Watkins gan Benjamin Jones, Aberdâr 1866]] # [[Ròseen-Dhu|Ròseen-Dhu gan William Sharp (Fiona Macleod) wedi'i gyfieithu gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Son-days (Henry Vaughan)|Son-days gan Henry Vaughan wedi'i gyfieithu gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Can Coffadwriaethol Tanymarian|Can Coffadwriaethol Tanymarian gan John Henry Hughes (Ieuan o Leyn)]] #[[Morwynion Glan Meirionydd|Morwynion Glan Meirionydd gan Lewis Morris (Llewelyn Ddu o Fôn)]] #[[A Poison Tree gan William Blake|A Poison Tree gan William Blake wedi'i gyfieithu gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Dewi Idris (Cymru 1899)|Dewi Idris (Cymru 1899) gan Carneddog]] #[[John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896]] #[[Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau|Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau gan John Jones (Pyll)]] #[[Llofruddiaeth Caerfyrddin, Thomas yn cael ei grogi]] #[[Baled am drychineb gwaith glo Dinas y Cymer, Pontypridd, 1844]] #[[Baled am bechod William Evan, Trefddyn (1737)]] {{Div col end}} ==Wedi eu cyhoeddi heb sgan== #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Pascon Agan Arluth]] #[[Cyfieithiadau o gerddi i'r Gymraeg]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] ==Wedi eu prawfddarllen heb eu cyhoeddi== # [[Enwogion Ceredigion]] ==Rhannau wedi eu cyhoeddi== #[[Enwogion Sir Aberteifi]] 13/187 #[[Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion Cymru 1867-Cyf I]] 31/683 ==Angen eu prawfddarllen== {{Div col}} #[[Indecs:Y Llyfrgell yng Nghymru ac Efrydiau Cymreig.djvu]] #[[Indecs:Addysg Wledig yng Nghymru (1948).djvu]] #[[Indecs:Y Cwrs Addysg a'r Gymdeithaqs yng Nghymru.djvu]] #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Rhwng Gwg a Gwên.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Dwyll.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Brawf.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Dyn Pren.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Pawb.djvu]] #[[Indecs:Album Aberhonddu.djvu]] #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896.djvu]] #[[Indecs:Dafydd ab Gwilym o Fuallt.djvu]] #[[Indecs:John Wesley, ei fywyd a'i llafur.djvu]] (angen ei ail lwytho) #[[Indecs:Caniadydd 1841.djvu]] #[[Indecs:Archaeologia Lleynensis.djvu]] #[[Indecs:Y Gestiana.djvu]] #[[Indecs:Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen.djvu]] #[[Indecs:Camrau mewn grammadeg Cymreig (IA camraumewngramma00apiw).pdf]] #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Caniadau Hiraethog.djvu]] #[[Indecs:Caniadau John Morris-Jones.djvu]] #[[Indecs:Casgliad o ganeuon Cymru.pdf]] #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Farddol.djvu]] #[[Indecs:Ystorya de Carolo Magno o Lyfr Coch Hergest.djvu]] #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Cofiant a Gweithiau Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a gweithiau Risiart Ddu o Wynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a Phregethau Robert Roberts, Clynnog.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Ann Griffiths gynt o Dolwar Fechan.pdf]] #[[Indecs:Cofiant James Davies Radnor O.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Thomas Gee.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig John Jones Talsarn.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig William Evans, Tonyrefail.djvu]] #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Cyfystyron y gymraeg - sef y casgliad buddugol yn Eisteddfod Genhedlaethol Gwrecsam, 1888 (IA cyfystyronygymra00jone).pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1884.djvu]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1902.djvu]] #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Er mwyn Iesu - pregethau, &c t (IA ermwyniesupreget00jone).pdf]] #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur bywgraffyddol o enwogion cymru 1867-Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion cymru Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur Cymraeg a Saesneg Byr, Cyfres y Fil.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur ysgrythyrol- yn cynnwys hanesiaeth, duwinyddiaeth, athroniaeth ... (IA geiriadurysgryt03chargoog).pdf]] #[[Indecs:Geirlyfr bywgraffiadol o enwogion Cymru 1870.pdf]] #[[Indecs:Gwaith barddonol Islwyn - 1832-1878 (IA gwaithbarddonoli00islw).pdf]] #[[Indecs:Gwaith Caledfryn.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Lewis Glyn Cothi.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau Barddonol a Rhyddieithol Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 1 (IA pantycelyn gweithiau1).pdf]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 2 (IA pantycelyn gweithiau2).pdf]] #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 01.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 02.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 03.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 04.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 05.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 06.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 07.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 08.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 09.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 10.pdf]] #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]] #[[Indecs:Hanes Cymru America.djvu]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 3.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 4.pdf]] #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Hanes Llenyddiaeth Gymreig o 1320 hyd 1650.pdf]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Hanes Morganwg (Dafydd Morganwg).djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Llandyssul.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Llanegryn.pdf]] #[[Indecs:Helyntion Bywyd Hen Deiliwr.djvu]] #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.pdf]] #[[Indecs:Hynafiaethau Llandegai a Llanllechid.pdf]] #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Llenyddiaeth y Cymry - llawlyfr i efrydwyr.djvu]] #[[Indecs:Llyfr emynau (IA llyfrem00jone).pdf]] #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Gloywi Cymraeg.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Pawb ar Bob-peth.pdf]] #[[Indecs:Llyfr y Tri Aderyn.pdf]] #[[Indecs:Llynnoedd Llonydd.djvu]] #[[Indecs:Megys Trwy Dan.djvu]] #[[Indecs:Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol II.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol III.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Môn.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:O'r Bala i Geneva.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Oriau'r Hwyr.pdf]] #[[Indecs:Penillion ystyriol rhagorol yn dangos nad oes ag na fy ag na fydd dim waeth na phechod, pob meddwl, gair a gweithred croes i ewyllys Duw a elwir yn bechod (IA wg35-1-172).pdf]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 1.djvu]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 2.djvu]] #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Prydnawngwaith y Cymry.djvu]] #[[Indecs:Red Book of Hergest - Jesus College MS 111.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Taith y pererin darluniadol.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry, cyhoeddwyd yn 1854.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry.pdf]] #[[Indecs:Teithiau yng Nghymru Pennant.pdf]] #[[Indecs:Testament Newydd (1894).djvu]] #[[Indecs:Testament Newydd ein Harglwydd a'n Hiachawdwr Iesu Grist.djvu]] #[[Indecs:Traethodau ac Areithiau R J Derfel.pdf]] #[[Indecs:Twm o'r Nant Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Wil Brydydd y Coed.pdf]] #[[Indecs:Y Beibl (Argraffiad Caergrawnt 1891).djvu]] #[[Indecs:Y Bibl Cyssegr-Lan (BFBS 1861).pdf]] #[[Indecs:Y Bywgraffydd Wesleyaidd.djvu]] #[[Indecs:Y Digrifwr Cymraeg.djvu]] #[[Indecs:Y Mabinogion Cymreig-sef, Chwedlau rhamantus yr hen Gymry.pdf]] #[[Indecs:Y Monwyson.djvu]] #[[Indecs:Y Pigion.djvu]] #[[Indecs:Y tadau methodistaidd Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Y trydydd cynyg Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr ail Gynnyg, Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr athrawes o ddifrif.pdf]] #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Yr Iaith Gymraeg 1785 1885 1985.djvu]] #[[Indecs:A pocket dictionary, Welsh-English.djvu]] #[[Indecs:Aleluia - neu, lyfr o hymnau (IA aleluianh00will).pdf]] #[[Indecs:Argraphiad newydd o eiriadur beiblaidd (IA argraphiadnewydd00browuoft).pdf]] {{Div col end}} ==Angen testun cyfansawdd== {{Div col}} #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] {{Div col end}} <br> ==Wedi sganio efo peiriant Wiki UK== ■ Wedi cyhoeddi ▲ Rhannau wedi eu cyhoeddi ●Problemau cyhoeddi {{Div col}} #[[Indecs:Yr Argyfwng.djvu]]■ #[[Indecs:Toriad y Wawr.djvu]]■ #[[Indecs:O Gylch Carn Fadrig.djvu]]■ #[[Indecs:Gŵr y Dolau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Ddeddf Uno 1536.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I.djvu]]■ #[[Indecs:Rhwng Rhyfeloedd.djvu]]■ #[[Indecs:Ceulan y Llyn Du.djvu]]■ #[[Indecs:Blacmel.djvu]]■ #[[Indecs:David Lloyd George (E M Humphreys).djvu]]■ #[[Indecs:Dychweledigion (Ibsen).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwlad y Gwyddel.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wers Olaf.djvu]]■ #[[Indecs:Dal y Lleidr (drama).djvu]]■ #[[Indecs:Tudur Aled (JMJ).djvu]]■ #[[Indecs:Dan Lenni'r Nos.djvu]]■ #[[Indecs:Llofrudd yn y Chwarel.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddlyfr 1941.djvu]]■ #[[Indecs:Mêt y Mona.djvu]]■ #[[Indecs:Siaced Fraith.djvu]]■ #[[Indecs:Cofeb y Dewrion (Heroes'Memorial) Bangor 1914-18.djvu]]■ #[[Indecs:Dirwyn Edafedd.djvu]]■ #[[Indecs:Llen gwerin Sir Gaernarfon.djvu]]■ #[[Indecs:Beibl Plant Ysgol.djvu]] #[[Indecs:Drain a Blodau.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hen Gyrnol.djvu]]■ #[[Indecs:Ceiriog (Darlith y BBC 1939).pdf]]■ #[[Indecs:Addoli (Y Ddarlith Davies 1935).djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi'r Bugail.djvu]]■ #[[Indecs:Ynys y Trysor.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi Edern a Cherddi Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Cymru'r Oesau Canol.djvu]]■ #[[Indecs:Hen Ffrindiau.djvu]]■ #[[Indecs:Drysau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Tir y Dyneddon.djvu]]■ #[[Indecs:O Gors y Bryniau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Drws Agored.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Gymraeg.djvu]]■ #[[Indecs:Pentre'r plant.djvu]]■ #[[Indecs:Straeon Gwerin Affrica.djvu]]■ #[[Indecs:Gwilym a Benni Bach.djvu]]■ #[[Indecs:Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill.djvu]]■ #[[Indecs:Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos.djvu]]■ #[[Indecs:Hunangofiant Tomi.djvu]]■ #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:Hanes Gwareiddiad.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Bywyd Dic Aberdaron Twm o'r Nant.djvu]]■ #[[Indecs:Am dro i Fadagascar.djvu]]■ #[[Indecs:Elfennau Beirniadaeth Lenorol.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Gwili.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau (T. Gwynn Jones).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwres y Dydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Fainc Sglodion.djvu]]■ #[[Indecs:Cathlau Bore a Nawn.djvu]]■ #[[Indecs:Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Llyfr 2.djvu]] #[[Indecs:Anturiaethau Robinson Crusoe.djvu]]■ #[[Indecs:Nansi'r Dditectif.djvu]]■ #[[Indecs:Nedw (llyfr).djvu]]■ #[[Indecs:Ystoriau Siluria.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Teulu Bach Nantoer.djvu]]■ #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Ceiriog a Mynyddog.djvu]]■ #[[Indecs:Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Branwen Ferch Llyr (Tegla).djvu]]■ #[[Indecs:Rhys Llwyd y Lleuad.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau Gydag Enwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Prif Feirdd Eifionydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Lleian Lwyd.pdf]]■ #[[Indecs:Storïau o Hanes Cymru cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Meini Gwagedd.djvu]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau Drain Duon.djvu]]■ #[[Indecs:Bugail y Bryn.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wen Fro.djvu]]■ #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]]● #[[Indecs:Breuddwydion Myfanwy.djvu]]■ #[[Indecs:Beryl.djvu]]■ #[[Indecs:Fy Mhererindod Ysbrydol.djvu]]■ #[[Indecs:Patrymau Gwlad.djvu]]■ #[[Indecs:Pererindod Heddwch.djvu]]■ #[[Indecs:Profiadau Pellach 01.djvu]]■ #[[Indecs:Tan yr Enfys.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau Puleston.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant y Parch David Adams (Hawen).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Watcyn Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant D Emlyn Evans.djvu]]■ #[[Indecs:Humphrey Jones a Diwygiad 1859.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903).djvu]]■ #[[Indecs:Gwreichion y Diwygiadau.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau, Pregethau a Chaniadau.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau (John Breese Davies).djvu]]■ #[[Indecs:Gwrid y Machlyd.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrol Goffa Richard Bennett.djvu]]■ #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig.pdf]]■ #[[Indecs:Yn y Wlad.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Plwyf Llanegryn.pdf]] #[[Indecs:Hanes Mynachdai.pdf]]■ #[[Indecs:Cerddi Hanes.pdf]]■ #[[Indecs:Beirdd y Bala.pdf]]■ #[[Indecs:Noson o Farug.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Joshua Thomas.pdf]]■ #[[Indecs:Plant y Goedwig.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Del (OME).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Dewi Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Brethyn Cartref.pdf]]■ #[[Indecs:Eben Fardd (Ab Owen).pdf]]■ #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Gwilym Marles.pdf]]■ #[[Indecs:Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil).pdf]]■ #[[Indecs:O Law i Law.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Eithin.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Huw Morus.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Iolo Goch.djvu]]■ #[[Indecs:Ceris y Pwll.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Ogof.pdf]]■ #[[Indecs:Penillion Telyn.pdf]]■ #[[Indecs:Llyfr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Seren Tan Gwmwl.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Haf.pdf]]■ #[[Indecs:Tro Trwy'r Wig.pdf]]■ #[[Indecs:Tro i'r De.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Hwiangerddi (O M Edwards).pdf]]■ #[[Indecs:Y Gelfyddyd Gwta.pdf]]■ #[[Indecs:Rhyfeddodau'r Cread.pdf]]■ #[[Indecs:Ar y Groesffordd.pdf]]■ #[[Indecs:Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd.pdf]]■ #[[Indecs:Wat Emwnt.pdf]]‎■ #[[Indecs:Daffr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Y Geilwad Bach.pdf]]■ #[[Indecs:Lewsyn yr Heliwr 01.pdf]]‎■ #[[Indecs:Cofiant David Davies, Bermo.pdf]]‎■ #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Sion Cent.pdf]]■ #[[Indecs:Rhobat Wyn.pdf]]■ #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785).pdf]]■ #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Diwrnod yn Nolgellau.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]]●(angen ei ail sganio) #[[Indecs:Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc.pdf]]■ #[[Indecs:Cerrig y Rhyd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith yr Hen Ficer.pdf]]■ #[[Indecs:Capelulo (Elfyn).pdf]]■ #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Hugh Jones, Maesglasau.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Edward Richard.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Ieuan Brydydd Hir.pdf]]■ #[[Indecs:Y Cychwyn.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]]● #[[Indecs:Tro Trwy'r Gogledd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Beirdd y Berwyn 1700-1750.djvu]]■ #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Edward Morus.djvu]] #[[Indecs:Brut y Tywysogion Cyfres y Fil.djvu]]■ #[[Indecs:Ap-Vychan-CyK.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrinach y Dwyrain.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd Ab Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaid Arfon-Waenfawr.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog.djvu]]■ #[[Indecs:Trwy India'r Gorllewin.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Brithgofion.djvu]]■ #[[Indecs:Profedigaethau Enoc Huws (Addasiad 1939).djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hynod William Ellis Maentwrog.djvu]]■ #[[Indecs:Ifor Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau.djvu]]■ #[[Indecs:Storïau Mawr y Byd.djvu]]■ #[[Indecs:Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Llwyn Hudol.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Chwalfa.djvu]]■ #[[Indecs:Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf).djvu]]■ #[[Indecs:I'r Aifft ac yn Ol.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun).djvu]]■ #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Manion.djvu]]■ #[[Indecs:Astudiaethau T Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddgwaith.djvu]]■ #[[Indecs:Cymeriadau T. Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Y Trefedigaethau.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Cerddi'r Bwthyn.djvu]]■ #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Bugail Geirf Lorraine.djvu]]■ #[[Indecs:David Williams y Piwritan.djvu]]■ #[[Indecs:Telynegion (Silyn).djvu]]■ #[[Indecs:Ffrwythau Dethol.djvu]]■ #[[Indecs:Trystan ac Esyllt.djvu]]■ #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]]● (tudalenau ar goll) #[[Indecs:Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Siôn Gymro.djvu]]■ #[[Indecs:Rhamant Bywyd Lloyd George.djvu]]■ #[[Llio Plas y Nos|Llio Plas y Nos gan R Silyn Roberts]]■ #[[Indecs:Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau'r Allt.djvu]]■ #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Diwygwyr Cymru.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith William Ambrose (Emrys).djvu]]■ #[[Indecs:Blagur Awen Ben Bowen.djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]]● (angen ail sganio) #[[Indecs:Cadeiriau Enwog.djvu]]■ #[[Indecs:Catia Cwta.djvu|Catiau Cwta]]■ #[[Indecs:Yr Awen Barod.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun.djvu]]■ #[[Indecs:Chydig ar Gof a Chadw.djvu]]■ #[[Indecs:Roosevelt.djvu]] #[[Indecs:Llinell neu Ddwy.djvu]]■ #[[Indecs:Telyn Bywyd.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau yn y Wlad.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Hwfa Môn.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 1.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Yr Hen Lwybrau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Pennaf Peth.djvu]]■ #[[Indecs:Atgofion am Dalysarn.djvu]]■ #[[Indecs:Dan Gwmwl (Awena Rhun).djvu]]■ #[[Indecs:Salm i Famon a Marwnad Grey.djvu]]■ {{Div col end}} ===Saesneg=== #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_The_Great_European_War_Vol_1.pdf The History of The Great European War Vol 1] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_II.pdf The History of The Great European War Vol II] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_III.pdf The History of The Great European War Vol III] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_IV.djvu/Index:The History of the Great European War Vol IV.djvu] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Kalendars_of_Gwynedd.pdf Kalendars of Gwynedd] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Speeches_and_addresses_by_the_late_Thomas_E_Ellis_M_P.pdf Speeches and addresses by the late Thomas E. Ellis M.P. ] qtytapofedvt7syviftrlva9db8ahd3 162221 162220 2026-04-02T23:12:17Z AlwynapHuw 1710 /* Angen eu prawfddarllen */ 162221 wikitext text/x-wiki ==Wedi eu Cyhoeddi== {{Div col}} #[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] #[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] #[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] #[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] #[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] #[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] #[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] #[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] #[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] #[[Cerdd Allwyn|Cerdd Allwyn gan Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] #[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] #[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] #[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] #[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] #[[David Lloyd George (E M Humphreys)|David Lloyd George gan E Morgan Humphreys]] #[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion (Ibsen) cyf gan T Gwynn Jones]] #[[Llen Gwerin Sir Gaernarfon|Llen Gwerin Sir Gaernarfon gan John Jones (Myrddin Fardd)]] #[[Yng Ngwlad y Gwyddel|Yng Ngwlad y Gwyddel gan John Morgan Edwards]] #[[Y Wers Olaf|Y Wers Olaf gan Alphonse Daudet cyf Moelona]] #[[Dal y Lleidr (drama)|Dal y Lleidr (drama) gan Joseph Jenkins]] #[[Tudur Aled (JMJ)|Tudur Aled gan John Morris-Jones]] #[[Dan Lenni'r Nos|Dan Lenni'r Nos gan John Pierce]] #[[Llofrudd yn y Chwarel|Llofrudd yn y Chwarel gan E Morgan Humphreys]] #[[Dyddlyfr 1941|Dyddlyfr 1941 gan W Ambrose Bebb]] #[[Elfennau Beirniadaeth Lenorol|Elfennau Beirniadaeth Lenorol gan Joseph Harry]] #[[Yr Ysgol Gymraeg|Yr Ysgol Gymraeg gan Owen Jones Owen]] #[[Mêt y Mona|Mêt y Mona gan Robert Lloyd Jones]] #[[Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands|Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands gan John Owen, Thrussington]] #[[Diwygwyr Cymru|Diwygwyr Cymru gan Beriah Gwynfe Evans]] #[[Manion|Manion gan T. Gwynn Jones]] #[[Hen Ffrindiau|Hen Ffrindiau gan Edward Tegla Davies]] #[[Gwaith William Ambrose (Emrys)|Gwaith William Ambrose (Emrys) gol O. M. Edwards]] #[[Siaced Fraith|Siaced Fraith gan Elizabeth Williams]] #[[Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad|Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Llwyn Hudol|Llwyn Hudol gan Hugh Emyr Davies (Emyr)]] #[[Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18|Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18 gan William John Owen (Afallon)]] #[[Cofiant y Parch David Adams (Hawen)|Cofiant y Parch David Adams (Hawen) gan Evan Keri Evans a William Pari Huws]] #[[Erthyglau, Pregethau a Chaniadau|Erthyglau, Pregethau a Chaniadau gan John John Roberts (Iolo Caernarfon)]] #[[Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill|Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill gan R Silyn Roberts]] #[[Blagur Awen Ben Bowen|Blagur Awen Ben Bowen gan David Bowen (Myfyr Hefin)]] #[[Tir y Dyneddon|Tir y Dyneddon gan Edward Tegla Davies]] #[[Dirwyn Edafedd|Dirwyn Edafedd gan Elizabeth Williams]] #[[Drain a Blodau|Drain a Blodau gan Arthur Morgan]] #[[Cymru'r Oesau Canol|Cymru'r Oesau Canol gan Robert Richards]] #[[Addoli (Y Ddarlith Davies 1935)|Addoli (Y Ddarlith Davies 1935) gan Moelwyn]] #[[Yr Hen Gyrnol|Yr Hen Gyrnol gan Evan Isaac]] #[[Ceiriog (Darlith y BBC 1939)|Ceiriog (Darlith y BBC 1939) gan W. J Gruffydd]] #[[Yr Haf a Cherddi Eraill|Yr Haf a Cherddi Eraill gan R. Williams Parry]] #[[Cerddi'r Bugail|Cerddi'r Bugail gan Hedd Wyn]] #[[Ynys y Trysor|Ynys y Trysor gan Robert Lloyd Jones]] #[[Cerddi Edern a Cherddi Eraill|Cerddi Edern a Cherddi Eraill gan J Glyn Davies]] #[[Hanes Mynachdai Gogledd Cymru hyd eu diddymiad|Hanes Mynachdai Gogledd Cymru gan David David Williams]] #[[Drysau Eraill|Drysau Eraill gan Robert Hughes Jones]] #[[Ystoriau Siluria|Ystoriau Siluria gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Addysg yng Nghymru 1847-1947|Addysg yng Nghymru 1847-1947 gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru|Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[O Gors y Bryniau|O Gors y Bryniau gan Kate Roberts]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Luc|Yr Efengyl yn ôl Sant Luc cyf William Morgan]] #[[Gemau Doethineb|Gemau Doethineb gan John Jones (Ioan Eifion)]] #[[Y Drws Agored|Y Drws Agored gan Robert Hughes Jones]] #[[Ffrwythau Dethol|Ffrwythau Dethol gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Straeon Gwerin Affrica|Straeon Gwerin Affrica gan Robert Griffith, Madagascar]] #[[Caneuon Mynyddog|Caneuon Mynyddog gan Richard Davies (Mynyddog)]] #[[Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill|Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill gan William J Richards]] #[[Pentre'r Plant|Pentre'r Plant gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Y Ddau Adda|Y Ddau Adda gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Gweithiau Eben Fardd|Gweithiau Eben Fardd gol O. M. Edwards]] #[[Ystên Sioned|Ystên Sioned gan Daniel Silvan Evans a John Jones (Ivon)]] #[[Gwilym a Benni Bach|Gwilym a Benni Bach gan William Llewelyn Williams]] #[[Bugail y Bryn|Bugail y Bryn gan Moelona]] #[[Bil y Gymraeg ac Addysg|Bil y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025 gan Senedd Cymru]] #[[Y Fainc Sglodion|Y Fainc Sglodion gan John William Jones]] #[[Beirdd y Berwyn 1700-1750|Beirdd y Berwyn 1700-1750 gol O. M. Edwards]] #[[Y Geilwad Bach|Y Geilwad Bach gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Murmuron Awen|Murmuron Awen gan Robert Roberts (Gwaenfab)]] #[[Clawdd Terfyn|Clawdd Terfyn gan Robert Dewi Williams]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Cofiant, neu Hanes bywyd a marwolaeth y Parch. Thomas Jones, Dinbych|Cofiant y Parch. Thomas Jones, Dinbych gan Thomas Jones, Dinbych]] #[[Chydig ar Gof a Chadw|Chydig ar Gof a Chadw gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd|Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd gan Zachary Mather]] #[[Siôn Gymro (llyfr)|Siôn Gymro (llyfr) gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Cofiant Watcyn Wyn|Cofiant Watcyn Wyn gan Penar Griffiths]] #[[Yr Awen Barod|Yr Awen Barod gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos|Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos gan Goronwy Jones, Prestatyn]] #[[Hunangofiant Tomi|Hunangofiant Tomi gan Edward Tegla Davies]] #[[Caniadau (T. Gwynn Jones)|Caniadau gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1|Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1 (Mynwy, Meirion, Maldwyn) gan gan Thomas Rees a John Thomas]] #[[Hanes Gwareiddiad|Hanes Gwareiddiad gan Gwilym Arthur Edwards]] #[[Dail y Dderwen|Dail y Dderwen gan William J Richards]] #[[Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant)|Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant) gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Am dro i Fadagascar|Am dro i Fadagascar gan Daniel Owen Jones]] #[[Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun)|Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun) gan Idris Lewis]] #[[Caniadau Gwili|Caniadau Gwili gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Yng Ngwres y Dydd|Yng Ngwres y Dydd gan Joseph Jones (J. J. Drefnewydd)]] #[[Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill|Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill|Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes y Lleuad|Hanes y Lleuad ffug awdur Syr John Herschel]] #[[Llinell neu Ddwy|Llinell neu Ddwy gan John Jones (Ioan Brothen)]] #[[Yn Llefaru Eto|Yn Llefaru Eto gan Anhysbys]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III gan Emrys ap Iwan]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Methodistiaeth Cymru Cyfrol I|Methodistiaeth Cymru Cyfrol I gan John Hughes, Lerpwl]] #[[Y Trefedigaethau|Y Trefedigaethau gan Ifor Leslie Evans]] #[[Telyn Bywyd|Telyn Bywyd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Cathlau Bore a Nawn|Cathlau Bore a Nawn gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel)|Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel) gan Robert David Morris]] #[[Ifor Owen (nofel)|Ifor Owen (nofel) gan Henry Emlyn Thomas (Emlyn)]] #[[Ysgrifau (John Breese Davies)|Ysgrifau gan John Breese Davies]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig|Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig gan Thomas Jones-Humphreys]] #[[Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant)|Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant) gan Isaac Foulkes]] #[[Y Ddau Frawd|Y Ddau Frawd gan Nel Wyn (sef Llew Tegid)]] #[[Anturiaethau Robinson Crusoe|Anturiaethau Robinson Crusoe cyf gan William Rowlands, Porthmadog]] #[[Cofiant D Emlyn Evans|Cofiant D Emlyn Evans gan Evan Keri Evans]] #[[Telynegion (Silyn a Gruffydd)|Telynegion gan R Silyn Roberts a W. J. Gruffudd]] #[[Gwaith Hugh Jones, Maesglasau|Gwaith Hugh Jones, Maesglasau gol O. M. Edwards]] #[[Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill|Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill gan Dewi Emrys]] #[[Beddau'r Proffwydi (drama)|Beddau'r Proffwydi (drama) gan W. J. Gruffydd ]] #[[Storio a Chadw dogfennau Ewyllys Crynodeb Gweithredol o Ymateb y Llywodraeth]] #[[Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad|Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad gan Lywodraeth y DU]] #[[Nansi'r Dditectif|Nansi'r Dditectif gan Owain Llew Rowlands]] #[[Cyfrol Goffa Richard Bennett|Cyfrol Goffa Richard Bennett gol. D Teifgar Davies]] #[[Brut y Tywysogion (Ab Owen)|Brut y Tywysogion (Ab Owen) gol O. M. Edwards]] #[[Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig|Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig gan Lewis Jones, Plas Hedd]] #[[Gwaith Huw Morus|Gwaith Huw Morus gan Huw Morus (Eos Ceiriog)]] #[[Wat Emwnt|Wat Emwnt gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith|John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith gan Llyfrbyf]] #[[Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil)|Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil) gan Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd)]] #[[Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd|Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Caniadau Barlwydon Llyfr 1|Caniadau Barlwydon Llyfr 1 gan Robert John Davies (Barlwydon)]] #[[Barlwydon (Cymru 1896)]] #[[Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig|Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Llewelyn Parri (nofel)|Llewelyn Parri (nofel) gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Caniadau Owen Lewis (Glan Cymerig)|Caniadau gan Owen Lewis (Glan Cymerig)]] #[[Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd|Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd gan David Morgan, Llangeitho]] #[[Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam|Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam gan Edward Francis]] #[[Gwaith Dewi Wyn|Gwaith Dewi Wyn gol O. M. Edwards]] #[[Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar|Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar gan John Davies, Llandysul]] #[[Athrylith Ceiriog|Athrylith Ceiriog gan Howell Elvet Lewis (Elfed)]] #[[Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig|Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig gol. Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Iolo Goch|Gwaith Iolo Goch gol Thomas Matthews]] #[[Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn|Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn gan Griffith Williams, Talsarnau]] #[[Gwaith Sion Cent|Gwaith Sion Cent gol Thomas Matthews]] #[[Dyddanwch yr Aelwyd|Dyddanwch yr Aelwyd gan Hughes a'i Fab, Wrecsam]] #[[Gwaith Ieuan Brydydd Hir|Gwaith Ieuan Brydydd Hir gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith yr Hen Ficer|Gwaith yr Hen Ficer gol O. M. Edwards]] #[[Am Dro i Erstalwm|Am Dro i Erstalwm gan Index]] #[[Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill|Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill gan Humphrey Jones (Bryfdir)]] #[[Ceiriog a Mynyddog|Ceiriog a Mynyddog gan John Morgan Edwards]] #[[Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon|Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon gan William Williams (Cromwell)]] #[[Awdl Dinystr Jerusalem|Awdl Dinystr Jerusalem gan Eben Fardd]] #[[Nedw|Nedw gan Edward Tegla Davies]] #[[Dros y Gamfa|Dros y Gamfa gan Fanny Edwards]] #[[Diwrnod yn Nolgellau|Diwrnod yn Nolgellau gan Robert Thomas Williams (Trebor Môn)]] #[[Awdl ar yr Adgyfodiad (Ieuan Ionawr)|Awdl ar yr Adgyfodiad gan Evan Jones (Ieuan Ionawr)]] #[[Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern|Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Tri Wyr o Sodom a'r Aipht|Tri Wyr o Sodom a'r Aipht gan William Williams, Pantycelyn]] #[[F'Ewythr Tomos: cân ddyri|F'Ewythr Tomos: cân ddyri gan Eben Fardd]] #[[Hynafiaethau Nant Nantlle|Hynafiaethau Nant Nantlle gan William Robert Ambrose]] #[[Bywyd y Parch. Ebenezer Richard|Bywyd y Parch. Ebenezer Richard gan Henry ac Edward W Richard]] #[[Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion|Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion gan Edward Davies (Iolo Meirion)]] #[[Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion|Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion gan Edward Davies, Penmorfa]] #[[Wil Ellis, Porthmadog-Cymru Cyf 29 1905]] #[[Hanes Niwbwrch|Hanes Niwbwrch gan Owen Williamson]] #[[Teulu Bach Nantoer|Teulu Bach Nantoer gan Moelona]] #[[Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf)|Barddoniaeth Goronwy Owen gol Isaac Foulkes (Llyfrbryf)]] #[[Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I|Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I gan John Morgan Jones]] #[[Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw|Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw gan O. M. Edwards]] #[[Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn|Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn gan David Morris (Eiddil Gwent)]] #[[Hanes Sir Fôn|Hanes Sir Fôn gan Thomas Pritchard, ('Rhen Graswr Eleth)]] #[[Holl Waith Barddonol Goronwy Owen|Holl Waith Barddonol Goronwy Owen gol Isaac Foulkes]] #[[Adgofion am John Elias|Adgofion am John Elias gan Richard Parry (Gwalchmai)]] #[[Tro Trwy'r Wig|Tro Trwy'r Wig gan Richard Morgan (1854-1939)]] #[[Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog|Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog gan Richard Griffith (Carneddog)]] #[[Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785)|Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785) gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Dafydd Jones o Drefriw, Cymru 1903]] #[[John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897)|John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897) gan Walter Daniel]] #[[Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain|Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain gan y Gwyneddigion]] #[[Cerdd coffa Goleufryn|Cerdd coffa Goleufryn gan J. T. Job]] #[[Adgofion am Goleufryn|Adgofion am Goleufryn gan Evan Williams, Llanfrothen]] #[[Goronwy Owen a'r Morrisiaid|Goronwy Owen a'r Morrisiaid gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Marc|Yr Efengyl yn ôl Sant Marc gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Llythyrau Goronwy Owen|Llythyrau Goronwy Owen gol John Morris-Jones]] #[[Diliau Meirion Cyf I|Diliau Meirion Cyf I gan gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch|Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Joshua Thomas|Gwaith Joshua Thomas gol O M Edwards]] #[[Glan Cledwen (Cymru 15 Rhagfyr 1897)]] #[[Dringo'r Andes|Dringo'r Andes gan Eluned Morgan]] #[[Naw Mis yn Nghymru|Naw Mis yn Nghymru gan Owen Griffith (Giraldus)]] #[[Ysgrifau Puleston|Ysgrifau Puleston gan John Puleston Jones]] #[[Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau|Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau gan Robert Thomas (Ap Vychan)]] #[[Rhigymau'r Ffordd Fawr|Rhigymau'r Ffordd Fawr gan Dewi Emrys]] #[[Coffadwriaeth, neu Hanes Byr o fywyd a Marwolaeth y Parchedig John Williams|Coffadwriaeth y Parch John Williams, Pantycelyn gan Maurice Davies, Llanfair-ym-Muallt]] #[[Fy Mhererindod Ysbrydol|Fy Mhererindod Ysbrydol gan Evan Keri Evans]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew|Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Beirdd y Bala|Beirdd y Bala gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr)|Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr) gol O. M. Edwards]] #[[Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis|Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis gan Dic Dywyll]] #[[Gwyllllis yn Nayd|Gwyllllis yn Nayd gan Dr William Price]] #[[Gwroniaid y Ffydd|Gwroniaid y Ffydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Tanchwa yn Cilfynydd|Tanchwa yn Cilfynydd baled gan awdur Anhysbys]] #[[Damwain echrydus Glofa Carnant, Cwmaman, Sir Gaerfyrddin]] #[[Blodau Drain Duon|Blodau Drain Duon gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[Telyn Dyfi|Telyn Dyfi gan Daniel Silvan Evans]] #[[Cyfrinach y Dwyrain|Cyfrinach y Dwyrain gan David Cunllo Davies]] #[[Oriau yn y Wlad|Oriau yn y Wlad gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Branwen Ferch Llŷr (Tegla)|Branwen Ferch Llŷr (Tegla) gan Edward Tegla Davies]] #[[Prif Feirdd Eifionydd|Prif Feirdd Eifionydd gan Edward David Rowlands]] #[[Deddf Plant (Diddymu Amddiffyniad Cosb Resymol)(Cymru) 2020]] #[[Rhys Llwyd y Lleuad|Rhys Llwyd y Lleuad gan E Tegla Davies]] #[[Oriau Gydag Enwogion|Oriau Gydag Enwogion gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi|Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi gan John Evans, Abermeurig]] #[[Hanes Alexander Fawr|Hanes Alexander Fawr gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Y Lleian Lwyd|Y Lleian Lwyd gan Moelona]] #[[Cenadon Hedd|Cenadon Hedd gan William Jones, Cwmaman]] #[[Dagrau Hiraeth|Dagrau Hiraeth gan William Jones, Pontsaeson]] #[[Saith o Farwnadau|Saith o Farwnadau gan William Williams, Pantycelyn]] #[[Storïau o Hanes Cymru cyf I|Storïau o Hanes Cymru cyf I gan Moelona]] #[[Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris|Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris gan Griffith Jones (Glan Menai)]] #[[Hanes Bywyd Pio Nono|Hanes Bywyd Pio Nono gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Caniadau Watcyn Wyn|Caniadau Watcyn Wyn gan Watkin Hezekiah Williams (Watcyn Wyn)]] #[[Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth|Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth gan John Evans, Abermeurig]] #[[Gwrid y Machlud|Gwrid y Machlud gan Richard Jones (Ap Alun Mabon)]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)|Yr Hwiangerddi gan O M Edwards]] #[[Noson o Farrug|Noson o Farrug gan Robert Griffith Berry]] #[[Meini Gwagedd|Meini Gwagedd gan James Kitchener Davies]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon|Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon gan William Hobley]] #[[Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903)|Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903) gan Evan Keri Evans]] #[[Rhobat Wyn|Rhobat Wyn gan Awena Rhun]] #[[Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry|Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry gan Thomas Lewis Jones, Machen]] #[[Tanchwa y Mardy - Mercher, Rhagfyr 23, 1885; 80 wedi eu lladd]] #[[Cerddi Hanes|Cerddi Hanes gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur|Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur gan John Eiddion Jones]] #[[Patrymau Gwlad|Patrymau Gwlad gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[David Williams y Piwritan|David Williams y Piwritan gan Richard Thomas, Bontnewydd]] #[[Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl|Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl gan Ellis Hughes, Penmaen]] #[[Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern|Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern gan David Samuel Jones]] #[[Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price|Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price gan Benjamin Evans (Telynfab)]] #[[Llyfr Haf|Llyfr Haf gan Owen Morgan Edwards]] #[[Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896)|Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896) gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr|Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr gan William Hobley]] #[[Beryl|Beryl gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog|Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog gan William Hobley]] #[[Breuddwydion Myfanwy|Breuddwydion Myfanwy gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Lloffion o'r Mynwentydd|Lloffion o'r Mynwentydd gan Thomas Rowland Roberts (Asaph)]] #[[Cofiant y diweddar Barch Robert Everett|Cofiant y diweddar Barch Robert Everett gan David Davies (Dewi Emlyn)]] #[[Y Wen Fro|Y Wen Fro gan Ellen Evans]] #[[Cerrig y Rhyd|Cerrig y Rhyd gan Winnie Parry]] #[[Gwaith Edward Richard|Gwaith Edward Richard gan Edward Richard, Ystrad Meurig]] #[[Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun]] #[[Humphrey Jones a Diwygiad 1859|Humphrey Jones a Diwygiad 1859 gan Evan Isaac]] #[[Adgofion Andronicus|Adgofion Andronicus gan John Williams Jones (Andronicus)]] #[[Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill|Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cofiant Richard Jones Llwyngwril|Cofiant Richard Jones Llwyngwril gan Evan Evans, Llangollen]] #[[Profiadau Pellach|Profiadau Pellach gan G M Ll Davies]] #[[Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol]] #[[Hanes y Bibl Cymraeg|Hanes y Bibl Cymraeg gan Thomas Levi]] #[[Pererindod Heddwch|Pererindod Heddwch, G M Ll Davies]] #[[Tan yr Enfys|Tan yr Enfys gan D J Lewis Jenkins]] #[[Yr Ogof|Yr Ogof gan T Rowland Hughes]] #[[Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau]] #[[Profedigaethau Enoc Huws (1939)]] #[[Dyddgwaith|Dyddgwaith gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Salm i Famon a Marwnad Grey|Salm i Famon a Marwnad Grey gan John Morris-Jones]] #[[Madam Wen|Madam Wen gan William David Owen]] #[[Dan Gwmwl|Dan Gwmwl gan Awena Rhun]] #[[Atgofion am Dalysarn]] #[[Cerddi'r Bwthyn|Cerddi'r Bwthyn gan Dewi Emrys]] #[[Capelulo]] #[[Y Pennaf Peth]] #[[Goronwy Owen - Detholiad o'i Farddoniaeth]] #[[Yr Hen Lwybrau|Yr Hen Lwybrau gan John Davies (Isfryn)]] #[[Gwaith Gwilym Marles]] #[[Gwaith ap Vychan]] #[[Gwaith Gwilym Hiraethog]] #[[Cadeiriau Enwog]] #[[Y Cychwyn]] #[[Cofiant Hwfa Môn]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[Aildrefniad Cymdeithas]] #[[Ar y Groesffordd]] #[[Astudiaethau T Gwynn Jones]] #[[Bil Cymru Atebolrwydd a Grymuso Ariannol 2014]] #[[Brethyn Cartref]] #[[Brithgofion]] #[[Bywyd a Chan Tomos Efans (Cyndelyn)]] #[[Bywyd a Gwaith Henry Richard AS]] #[[Bywyd a Llafur John Wesley]] #[[Bywyd a gweithiau Azariah Shadrach]] #[[Cân neu Ddwy]] #[[Caniadau'r Allt]] #[[Caniadau Buddug]] #[[Caniadau ac ati]] #[[Cartrefi Cymru, O. M. Edwards]] #[[Catherine Prichard (Buddug), Cymru, Cyfrol 39, 1910]] #[[Catiau Cwta]] #[[Cerddi'r Eryri]] #[[Cerddi a Baledi]] #[[Ceris y Pwll]] #[[Chwedlau'r Aelwyd]] #[[Clych Adgof - penodau yn hanes fy addysg]] #[[Coelion Cymru]] #[[Cofiant Dafydd Rolant, Pennal]] #[[Cofiant Daniel Owen: ynghyd a Sylwadau ar ei Ysgrifeniadau]] #[[Cwm Eithin]] #[[Cyflafan Ofnadwy Dolgellau]] #[[Cymeriadau (T. Gwynn Jones)]] #[[Cymru Fu]] #[[D Rhagfyr Jones (o Dywysydd y Plant 1901)]] #[[Daff Owen]] #[[Dau faled gan John Jones (Jac Glan-y-gors)]] #[[Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc|Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc gan Francis Jones, Abergele]] #[[Deddf Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Ieithoedd Swyddogol) 2012]] #[[Diarhebion Cymru]] #[[Drama Rhys Lewis]] #[[Drych yr Amseroedd]] #[[Er Mwyn Cymru]] #[[Griffith Ellis Bootle, Cymru Cyf 23, 1902]] #[[Gwaith Dewi Wnion]] #[[Gwaith Alun]] #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith Ceiriog]] #[[Gwaith Dafydd ap Gwilym]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith John Thomas]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 1]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 2]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Gweledigaethau Y Bardd Cwsg (Silvan Evans 1865)]] #[[Gwialen Fedw Fy Mam]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf I]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II]] #[[Hanes Pedr Fawr, Ymerawdwr Rwssia]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Bywyd ac Anturiaethau Dr Livingstone]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Hanes y Wladfa Gymreig yn Patagonia]] #[[Hen Gymeriadau Dolgellau]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[I'r Aifft ac yn Ol]] #[[Llenyddiaeth Fy Ngwlad]] #[[Lewsyn yr Heliwr (nofel)]] #[[Llio Plas y Nos]] #[[Llyfr Del]] #[[Llyfr Nest]] #[[Llyfr Owen]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 1]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 2]] #[[Mary Jones y Gymraes fechan heb yr un Beibl]] #[[Mesur Addysg (Cymru) 2011]] #[[Mesur Diogelwch ar Gludiant i Ddysgwyr (Cymru) 2011]] #[[Mesur Gwneud Iawn am Gamweddau'r GIG (Cymru) 2008]] #[[Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008]] #[[O Law i Law]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Plant Dic Sion Dafydd]] #[[Rhai o Gymry Lerpwl]] #[[Rhamant Bywyd Lloyd George]] #[[Rhan o waith mewn Cernyweg Canol (Add. Ch. 19491)]] #[[Rhodd Mam i'w Phlentyn]] #[[Rhyfeddodau'r Cread]] #[[Adolygiad o lyfr Sadie "Twilight Hours"]] #[[Seren Tan Gwmwl]] #[[Storïau Mawr y Byd]] #[[Straeon y Pentan]] #[[Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu]] #[[Tanchwa ddychrynllyd yn Nyffryn Rhondda, ger Pontypridd]] #[[Telynegion Maes a Môr]] #[[Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd]] #[[Traethawd ar Gaio a'i Hynafiaethau]] #[[Traethawd ar Hanes Plwyf Merthyr]] #[[Tro Trwy'r Gogledd]] #[[Tro i'r De]] #[[Tro yn Llydaw]] #[[Trwy India'r Gorllewin]] #[[Twm o'r Nant Cyf II (ab Owen)]] #[[William Jones (Nofel)]] #[[Y Cywyddwyr Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Y Gelfyddyd Gwta]] #[[Y Siswrn]] #[[Yn y Wlad]] #[[Yny lhyvyr hwnn]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)]] #[[Yr Hynod William Ellis, Maentwrog]] #[[Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala]] #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]] #[[Yr Eneth Ga'dd ei Gwrthod]] #[[Myfyrdod mewn mynwent|Myfyrdod mewn mynwent gan John Parry, Llaneilian]] #[[Dyrif etholiadol Ceredigion 1892]] #[[Canmlwyddiant Marwolaeth y Parch. John Wesley, M.A., Mawrth 3ydd, 1891]] #[[Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno|Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno D. S. Thomas (Glan Pair)]] #[[Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau|Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau gan Ellis Isfryn Williams]] #[[Hanes Brwydr Waterloo|Hanes Brwydr Waterloo gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Galar gan, er coffadwriaeth am y ddamwain yn ngwaith glo Landshipping Chwefror 14eg, 1844]] #[[Galargan ar ol y Mochyn Du]] #[[Baledi-Cwynfan y Morwr a Deio Bach]] #[[Marwnad er coffadwriaeth am y diweddar Barch John Elias]] #[[William Morgan, Pant, Dowlais (Trysorfa y Plant)]] #[[Hen Fibl Fawr fy Mam]] #[[Tanchwa ofnadwy yn Abersychan]] #[[Y Ffeiriau Hynotaf yn Ddeuddeg Sir Cymru]] #[[Henry Kirke White (Trysorfa y Plant Ebrill 1891)]] #[[Mynwy yng Nghymru (Cymru Cyf X Rhif 57)]] #[[Rhanau o'r Corff (Fanny Edwards)]] #[[Thomas Matthews, Cymru, Chwefror 1917]] #[[Huw Morus—Dadorchuddiad Ei Golofn Goffadwriaethol, Pont Y Meibion, Awst 26 1909]] #[[Owain Aran (erthyglau Cymru 1909)]] # [[Lewys Aran (Cymru Tachwedd 1918)]] #[[Owen R Lewis (Glan Cymerig) Perl y Plant 1910]] #[[John Puleston Jones (Trysorfa y Plant 1906)]] #[[Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898)|Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898) gan David Cunllo Davies]] #[[Fel y gwelais Arglwyddes Llanofer]] #[[Ioan Madog (Cymru 1896)]] #[[Llofruddiaeth Thomas Watkins gan Benjamin Jones, Aberdâr 1866]] # [[Ròseen-Dhu|Ròseen-Dhu gan William Sharp (Fiona Macleod) wedi'i gyfieithu gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Son-days (Henry Vaughan)|Son-days gan Henry Vaughan wedi'i gyfieithu gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Can Coffadwriaethol Tanymarian|Can Coffadwriaethol Tanymarian gan John Henry Hughes (Ieuan o Leyn)]] #[[Morwynion Glan Meirionydd|Morwynion Glan Meirionydd gan Lewis Morris (Llewelyn Ddu o Fôn)]] #[[A Poison Tree gan William Blake|A Poison Tree gan William Blake wedi'i gyfieithu gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Dewi Idris (Cymru 1899)|Dewi Idris (Cymru 1899) gan Carneddog]] #[[John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896]] #[[Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau|Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau gan John Jones (Pyll)]] #[[Llofruddiaeth Caerfyrddin, Thomas yn cael ei grogi]] #[[Baled am drychineb gwaith glo Dinas y Cymer, Pontypridd, 1844]] #[[Baled am bechod William Evan, Trefddyn (1737)]] {{Div col end}} ==Wedi eu cyhoeddi heb sgan== #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Pascon Agan Arluth]] #[[Cyfieithiadau o gerddi i'r Gymraeg]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] ==Wedi eu prawfddarllen heb eu cyhoeddi== # [[Enwogion Ceredigion]] ==Rhannau wedi eu cyhoeddi== #[[Enwogion Sir Aberteifi]] 13/187 #[[Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion Cymru 1867-Cyf I]] 31/683 ==Angen eu prawfddarllen== {{Div col}} #[[Indecs:Y Llyfrgell yng Nghymru ac Efrydiau Cymreig.djvu]] #[[Indecs:Addysg Wledig yng Nghymru (1948).djvu]] #[[Indecs:Y Cwrs Addysg a'r Gymdeithaqs yng Nghymru.djvu]] #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Rhwng Gwg a Gwên.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Dwyll.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Brawf.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Dyn Pren.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Pawb.djvu]] #[[Indecs:Album Aberhonddu.djvu]] #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896.djvu]] #[[Indecs:Dafydd ab Gwilym o Fuallt.djvu]] #[[Indecs:John Wesley, ei fywyd a'i llafur.djvu]] (angen ei ail lwytho) #[[Indecs:Caniadydd 1841.djvu]] #[[Indecs:Archaeologia Lleynensis.djvu]] #[[Indecs:Y Gestiana.djvu]] #[[Indecs:Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen.djvu]] #[[Indecs:Camrau mewn grammadeg Cymreig (IA camraumewngramma00apiw).pdf]] #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Caniadau Hiraethog.djvu]] #[[Indecs:Caniadau John Morris-Jones.djvu]] #[[Indecs:Casgliad o ganeuon Cymru.pdf]] #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Farddol.djvu]] #[[Indecs:Ystorya de Carolo Magno o Lyfr Coch Hergest.djvu]] #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Cofiant a Gweithiau Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a gweithiau Risiart Ddu o Wynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a Phregethau Robert Roberts, Clynnog.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Ann Griffiths gynt o Dolwar Fechan.pdf]] #[[Indecs:Cofiant James Davies Radnor O.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Thomas Gee.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig John Jones Talsarn.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig William Evans, Tonyrefail.djvu]] #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Cyfystyron y gymraeg - sef y casgliad buddugol yn Eisteddfod Genhedlaethol Gwrecsam, 1888 (IA cyfystyronygymra00jone).pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1884.djvu]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1902.djvu]] #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Er mwyn Iesu - pregethau, &c t (IA ermwyniesupreget00jone).pdf]] #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur bywgraffyddol o enwogion cymru 1867-Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion cymru Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur Cymraeg a Saesneg Byr, Cyfres y Fil.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur ysgrythyrol- yn cynnwys hanesiaeth, duwinyddiaeth, athroniaeth ... (IA geiriadurysgryt03chargoog).pdf]] #[[Indecs:Geirlyfr bywgraffiadol o enwogion Cymru 1870.pdf]] #[[Indecs:Gwaith barddonol Islwyn - 1832-1878 (IA gwaithbarddonoli00islw).pdf]] #[[Indecs:Gwaith Caledfryn.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Lewis Glyn Cothi.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau Barddonol a Rhyddieithol Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 1 (IA pantycelyn gweithiau1).pdf]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 2 (IA pantycelyn gweithiau2).pdf]] #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 01.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 02.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 03.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 04.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 05.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 06.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 07.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 08.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 09.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 10.pdf]] #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]] #[[Indecs:Hanes Cymru America.djvu]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 3.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 4.pdf]] #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Hanes Llenyddiaeth Gymreig o 1320 hyd 1650.pdf]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Hanes Morganwg (Dafydd Morganwg).djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Llandyssul.djvu]] #[[Indecs:Helyntion Bywyd Hen Deiliwr.djvu]] #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.pdf]] #[[Indecs:Hynafiaethau Llandegai a Llanllechid.pdf]] #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Llenyddiaeth y Cymry - llawlyfr i efrydwyr.djvu]] #[[Indecs:Llyfr emynau (IA llyfrem00jone).pdf]] #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Gloywi Cymraeg.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Pawb ar Bob-peth.pdf]] #[[Indecs:Llyfr y Tri Aderyn.pdf]] #[[Indecs:Llynnoedd Llonydd.djvu]] #[[Indecs:Megys Trwy Dan.djvu]] #[[Indecs:Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol II.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol III.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Môn.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:O'r Bala i Geneva.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Oriau'r Hwyr.pdf]] #[[Indecs:Penillion ystyriol rhagorol yn dangos nad oes ag na fy ag na fydd dim waeth na phechod, pob meddwl, gair a gweithred croes i ewyllys Duw a elwir yn bechod (IA wg35-1-172).pdf]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 1.djvu]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 2.djvu]] #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Prydnawngwaith y Cymry.djvu]] #[[Indecs:Red Book of Hergest - Jesus College MS 111.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Taith y pererin darluniadol.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry, cyhoeddwyd yn 1854.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry.pdf]] #[[Indecs:Teithiau yng Nghymru Pennant.pdf]] #[[Indecs:Testament Newydd (1894).djvu]] #[[Indecs:Testament Newydd ein Harglwydd a'n Hiachawdwr Iesu Grist.djvu]] #[[Indecs:Traethodau ac Areithiau R J Derfel.pdf]] #[[Indecs:Twm o'r Nant Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Wil Brydydd y Coed.pdf]] #[[Indecs:Y Beibl (Argraffiad Caergrawnt 1891).djvu]] #[[Indecs:Y Bibl Cyssegr-Lan (BFBS 1861).pdf]] #[[Indecs:Y Bywgraffydd Wesleyaidd.djvu]] #[[Indecs:Y Digrifwr Cymraeg.djvu]] #[[Indecs:Y Mabinogion Cymreig-sef, Chwedlau rhamantus yr hen Gymry.pdf]] #[[Indecs:Y Monwyson.djvu]] #[[Indecs:Y Pigion.djvu]] #[[Indecs:Y tadau methodistaidd Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Y trydydd cynyg Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr ail Gynnyg, Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr athrawes o ddifrif.pdf]] #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Yr Iaith Gymraeg 1785 1885 1985.djvu]] #[[Indecs:A pocket dictionary, Welsh-English.djvu]] #[[Indecs:Aleluia - neu, lyfr o hymnau (IA aleluianh00will).pdf]] #[[Indecs:Argraphiad newydd o eiriadur beiblaidd (IA argraphiadnewydd00browuoft).pdf]] {{Div col end}} ==Angen testun cyfansawdd== {{Div col}} #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] {{Div col end}} <br> ==Wedi sganio efo peiriant Wiki UK== ■ Wedi cyhoeddi ▲ Rhannau wedi eu cyhoeddi ●Problemau cyhoeddi {{Div col}} #[[Indecs:Yr Argyfwng.djvu]]■ #[[Indecs:Toriad y Wawr.djvu]]■ #[[Indecs:O Gylch Carn Fadrig.djvu]]■ #[[Indecs:Gŵr y Dolau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Ddeddf Uno 1536.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I.djvu]]■ #[[Indecs:Rhwng Rhyfeloedd.djvu]]■ #[[Indecs:Ceulan y Llyn Du.djvu]]■ #[[Indecs:Blacmel.djvu]]■ #[[Indecs:David Lloyd George (E M Humphreys).djvu]]■ #[[Indecs:Dychweledigion (Ibsen).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwlad y Gwyddel.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wers Olaf.djvu]]■ #[[Indecs:Dal y Lleidr (drama).djvu]]■ #[[Indecs:Tudur Aled (JMJ).djvu]]■ #[[Indecs:Dan Lenni'r Nos.djvu]]■ #[[Indecs:Llofrudd yn y Chwarel.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddlyfr 1941.djvu]]■ #[[Indecs:Mêt y Mona.djvu]]■ #[[Indecs:Siaced Fraith.djvu]]■ #[[Indecs:Cofeb y Dewrion (Heroes'Memorial) Bangor 1914-18.djvu]]■ #[[Indecs:Dirwyn Edafedd.djvu]]■ #[[Indecs:Llen gwerin Sir Gaernarfon.djvu]]■ #[[Indecs:Beibl Plant Ysgol.djvu]] #[[Indecs:Drain a Blodau.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hen Gyrnol.djvu]]■ #[[Indecs:Ceiriog (Darlith y BBC 1939).pdf]]■ #[[Indecs:Addoli (Y Ddarlith Davies 1935).djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi'r Bugail.djvu]]■ #[[Indecs:Ynys y Trysor.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi Edern a Cherddi Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Cymru'r Oesau Canol.djvu]]■ #[[Indecs:Hen Ffrindiau.djvu]]■ #[[Indecs:Drysau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Tir y Dyneddon.djvu]]■ #[[Indecs:O Gors y Bryniau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Drws Agored.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Gymraeg.djvu]]■ #[[Indecs:Pentre'r plant.djvu]]■ #[[Indecs:Straeon Gwerin Affrica.djvu]]■ #[[Indecs:Gwilym a Benni Bach.djvu]]■ #[[Indecs:Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill.djvu]]■ #[[Indecs:Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos.djvu]]■ #[[Indecs:Hunangofiant Tomi.djvu]]■ #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:Hanes Gwareiddiad.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Bywyd Dic Aberdaron Twm o'r Nant.djvu]]■ #[[Indecs:Am dro i Fadagascar.djvu]]■ #[[Indecs:Elfennau Beirniadaeth Lenorol.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Gwili.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau (T. Gwynn Jones).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwres y Dydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Fainc Sglodion.djvu]]■ #[[Indecs:Cathlau Bore a Nawn.djvu]]■ #[[Indecs:Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Llyfr 2.djvu]] #[[Indecs:Anturiaethau Robinson Crusoe.djvu]]■ #[[Indecs:Nansi'r Dditectif.djvu]]■ #[[Indecs:Nedw (llyfr).djvu]]■ #[[Indecs:Ystoriau Siluria.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Teulu Bach Nantoer.djvu]]■ #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Ceiriog a Mynyddog.djvu]]■ #[[Indecs:Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Branwen Ferch Llyr (Tegla).djvu]]■ #[[Indecs:Rhys Llwyd y Lleuad.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau Gydag Enwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Prif Feirdd Eifionydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Lleian Lwyd.pdf]]■ #[[Indecs:Storïau o Hanes Cymru cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Meini Gwagedd.djvu]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau Drain Duon.djvu]]■ #[[Indecs:Bugail y Bryn.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wen Fro.djvu]]■ #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]]● #[[Indecs:Breuddwydion Myfanwy.djvu]]■ #[[Indecs:Beryl.djvu]]■ #[[Indecs:Fy Mhererindod Ysbrydol.djvu]]■ #[[Indecs:Patrymau Gwlad.djvu]]■ #[[Indecs:Pererindod Heddwch.djvu]]■ #[[Indecs:Profiadau Pellach 01.djvu]]■ #[[Indecs:Tan yr Enfys.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau Puleston.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant y Parch David Adams (Hawen).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Watcyn Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant D Emlyn Evans.djvu]]■ #[[Indecs:Humphrey Jones a Diwygiad 1859.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903).djvu]]■ #[[Indecs:Gwreichion y Diwygiadau.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau, Pregethau a Chaniadau.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau (John Breese Davies).djvu]]■ #[[Indecs:Gwrid y Machlyd.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrol Goffa Richard Bennett.djvu]]■ #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig.pdf]]■ #[[Indecs:Yn y Wlad.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Plwyf Llanegryn.pdf]] #[[Indecs:Hanes Mynachdai.pdf]]■ #[[Indecs:Cerddi Hanes.pdf]]■ #[[Indecs:Beirdd y Bala.pdf]]■ #[[Indecs:Noson o Farug.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Joshua Thomas.pdf]]■ #[[Indecs:Plant y Goedwig.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Del (OME).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Dewi Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Brethyn Cartref.pdf]]■ #[[Indecs:Eben Fardd (Ab Owen).pdf]]■ #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Gwilym Marles.pdf]]■ #[[Indecs:Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil).pdf]]■ #[[Indecs:O Law i Law.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Eithin.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Huw Morus.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Iolo Goch.djvu]]■ #[[Indecs:Ceris y Pwll.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Ogof.pdf]]■ #[[Indecs:Penillion Telyn.pdf]]■ #[[Indecs:Llyfr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Seren Tan Gwmwl.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Haf.pdf]]■ #[[Indecs:Tro Trwy'r Wig.pdf]]■ #[[Indecs:Tro i'r De.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Hwiangerddi (O M Edwards).pdf]]■ #[[Indecs:Y Gelfyddyd Gwta.pdf]]■ #[[Indecs:Rhyfeddodau'r Cread.pdf]]■ #[[Indecs:Ar y Groesffordd.pdf]]■ #[[Indecs:Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd.pdf]]■ #[[Indecs:Wat Emwnt.pdf]]‎■ #[[Indecs:Daffr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Y Geilwad Bach.pdf]]■ #[[Indecs:Lewsyn yr Heliwr 01.pdf]]‎■ #[[Indecs:Cofiant David Davies, Bermo.pdf]]‎■ #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Sion Cent.pdf]]■ #[[Indecs:Rhobat Wyn.pdf]]■ #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785).pdf]]■ #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Diwrnod yn Nolgellau.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]]●(angen ei ail sganio) #[[Indecs:Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc.pdf]]■ #[[Indecs:Cerrig y Rhyd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith yr Hen Ficer.pdf]]■ #[[Indecs:Capelulo (Elfyn).pdf]]■ #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Hugh Jones, Maesglasau.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Edward Richard.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Ieuan Brydydd Hir.pdf]]■ #[[Indecs:Y Cychwyn.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]]● #[[Indecs:Tro Trwy'r Gogledd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Beirdd y Berwyn 1700-1750.djvu]]■ #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Edward Morus.djvu]] #[[Indecs:Brut y Tywysogion Cyfres y Fil.djvu]]■ #[[Indecs:Ap-Vychan-CyK.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrinach y Dwyrain.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd Ab Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaid Arfon-Waenfawr.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog.djvu]]■ #[[Indecs:Trwy India'r Gorllewin.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Brithgofion.djvu]]■ #[[Indecs:Profedigaethau Enoc Huws (Addasiad 1939).djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hynod William Ellis Maentwrog.djvu]]■ #[[Indecs:Ifor Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau.djvu]]■ #[[Indecs:Storïau Mawr y Byd.djvu]]■ #[[Indecs:Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Llwyn Hudol.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Chwalfa.djvu]]■ #[[Indecs:Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf).djvu]]■ #[[Indecs:I'r Aifft ac yn Ol.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun).djvu]]■ #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Manion.djvu]]■ #[[Indecs:Astudiaethau T Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddgwaith.djvu]]■ #[[Indecs:Cymeriadau T. Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Y Trefedigaethau.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Cerddi'r Bwthyn.djvu]]■ #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Bugail Geirf Lorraine.djvu]]■ #[[Indecs:David Williams y Piwritan.djvu]]■ #[[Indecs:Telynegion (Silyn).djvu]]■ #[[Indecs:Ffrwythau Dethol.djvu]]■ #[[Indecs:Trystan ac Esyllt.djvu]]■ #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]]● (tudalenau ar goll) #[[Indecs:Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Siôn Gymro.djvu]]■ #[[Indecs:Rhamant Bywyd Lloyd George.djvu]]■ #[[Llio Plas y Nos|Llio Plas y Nos gan R Silyn Roberts]]■ #[[Indecs:Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau'r Allt.djvu]]■ #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Diwygwyr Cymru.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith William Ambrose (Emrys).djvu]]■ #[[Indecs:Blagur Awen Ben Bowen.djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]]● (angen ail sganio) #[[Indecs:Cadeiriau Enwog.djvu]]■ #[[Indecs:Catia Cwta.djvu|Catiau Cwta]]■ #[[Indecs:Yr Awen Barod.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun.djvu]]■ #[[Indecs:Chydig ar Gof a Chadw.djvu]]■ #[[Indecs:Roosevelt.djvu]] #[[Indecs:Llinell neu Ddwy.djvu]]■ #[[Indecs:Telyn Bywyd.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau yn y Wlad.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Hwfa Môn.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 1.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Yr Hen Lwybrau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Pennaf Peth.djvu]]■ #[[Indecs:Atgofion am Dalysarn.djvu]]■ #[[Indecs:Dan Gwmwl (Awena Rhun).djvu]]■ #[[Indecs:Salm i Famon a Marwnad Grey.djvu]]■ {{Div col end}} ===Saesneg=== #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_The_Great_European_War_Vol_1.pdf The History of The Great European War Vol 1] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_II.pdf The History of The Great European War Vol II] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_III.pdf The History of The Great European War Vol III] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_IV.djvu/Index:The History of the Great European War Vol IV.djvu] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Kalendars_of_Gwynedd.pdf Kalendars of Gwynedd] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Speeches_and_addresses_by_the_late_Thomas_E_Ellis_M_P.pdf Speeches and addresses by the late Thomas E. Ellis M.P. ] 4k0t5asrpinz2sw6hykjuhcfufxzkjx 162222 162221 2026-04-02T23:13:28Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi sganio efo peiriant Wiki UK */ 162222 wikitext text/x-wiki ==Wedi eu Cyhoeddi== {{Div col}} #[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] #[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] #[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] #[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] #[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] #[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] #[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] #[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] #[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] #[[Cerdd Allwyn|Cerdd Allwyn gan Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] #[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] #[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] #[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] #[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] #[[David Lloyd George (E M Humphreys)|David Lloyd George gan E Morgan Humphreys]] #[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion (Ibsen) cyf gan T Gwynn Jones]] #[[Llen Gwerin Sir Gaernarfon|Llen Gwerin Sir Gaernarfon gan John Jones (Myrddin Fardd)]] #[[Yng Ngwlad y Gwyddel|Yng Ngwlad y Gwyddel gan John Morgan Edwards]] #[[Y Wers Olaf|Y Wers Olaf gan Alphonse Daudet cyf Moelona]] #[[Dal y Lleidr (drama)|Dal y Lleidr (drama) gan Joseph Jenkins]] #[[Tudur Aled (JMJ)|Tudur Aled gan John Morris-Jones]] #[[Dan Lenni'r Nos|Dan Lenni'r Nos gan John Pierce]] #[[Llofrudd yn y Chwarel|Llofrudd yn y Chwarel gan E Morgan Humphreys]] #[[Dyddlyfr 1941|Dyddlyfr 1941 gan W Ambrose Bebb]] #[[Elfennau Beirniadaeth Lenorol|Elfennau Beirniadaeth Lenorol gan Joseph Harry]] #[[Yr Ysgol Gymraeg|Yr Ysgol Gymraeg gan Owen Jones Owen]] #[[Mêt y Mona|Mêt y Mona gan Robert Lloyd Jones]] #[[Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands|Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands gan John Owen, Thrussington]] #[[Diwygwyr Cymru|Diwygwyr Cymru gan Beriah Gwynfe Evans]] #[[Manion|Manion gan T. Gwynn Jones]] #[[Hen Ffrindiau|Hen Ffrindiau gan Edward Tegla Davies]] #[[Gwaith William Ambrose (Emrys)|Gwaith William Ambrose (Emrys) gol O. M. Edwards]] #[[Siaced Fraith|Siaced Fraith gan Elizabeth Williams]] #[[Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad|Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Llwyn Hudol|Llwyn Hudol gan Hugh Emyr Davies (Emyr)]] #[[Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18|Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18 gan William John Owen (Afallon)]] #[[Cofiant y Parch David Adams (Hawen)|Cofiant y Parch David Adams (Hawen) gan Evan Keri Evans a William Pari Huws]] #[[Erthyglau, Pregethau a Chaniadau|Erthyglau, Pregethau a Chaniadau gan John John Roberts (Iolo Caernarfon)]] #[[Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill|Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill gan R Silyn Roberts]] #[[Blagur Awen Ben Bowen|Blagur Awen Ben Bowen gan David Bowen (Myfyr Hefin)]] #[[Tir y Dyneddon|Tir y Dyneddon gan Edward Tegla Davies]] #[[Dirwyn Edafedd|Dirwyn Edafedd gan Elizabeth Williams]] #[[Drain a Blodau|Drain a Blodau gan Arthur Morgan]] #[[Cymru'r Oesau Canol|Cymru'r Oesau Canol gan Robert Richards]] #[[Addoli (Y Ddarlith Davies 1935)|Addoli (Y Ddarlith Davies 1935) gan Moelwyn]] #[[Yr Hen Gyrnol|Yr Hen Gyrnol gan Evan Isaac]] #[[Ceiriog (Darlith y BBC 1939)|Ceiriog (Darlith y BBC 1939) gan W. J Gruffydd]] #[[Yr Haf a Cherddi Eraill|Yr Haf a Cherddi Eraill gan R. Williams Parry]] #[[Cerddi'r Bugail|Cerddi'r Bugail gan Hedd Wyn]] #[[Ynys y Trysor|Ynys y Trysor gan Robert Lloyd Jones]] #[[Cerddi Edern a Cherddi Eraill|Cerddi Edern a Cherddi Eraill gan J Glyn Davies]] #[[Hanes Mynachdai Gogledd Cymru hyd eu diddymiad|Hanes Mynachdai Gogledd Cymru gan David David Williams]] #[[Drysau Eraill|Drysau Eraill gan Robert Hughes Jones]] #[[Ystoriau Siluria|Ystoriau Siluria gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Addysg yng Nghymru 1847-1947|Addysg yng Nghymru 1847-1947 gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru|Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[O Gors y Bryniau|O Gors y Bryniau gan Kate Roberts]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Luc|Yr Efengyl yn ôl Sant Luc cyf William Morgan]] #[[Gemau Doethineb|Gemau Doethineb gan John Jones (Ioan Eifion)]] #[[Y Drws Agored|Y Drws Agored gan Robert Hughes Jones]] #[[Ffrwythau Dethol|Ffrwythau Dethol gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Straeon Gwerin Affrica|Straeon Gwerin Affrica gan Robert Griffith, Madagascar]] #[[Caneuon Mynyddog|Caneuon Mynyddog gan Richard Davies (Mynyddog)]] #[[Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill|Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill gan William J Richards]] #[[Pentre'r Plant|Pentre'r Plant gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Y Ddau Adda|Y Ddau Adda gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Gweithiau Eben Fardd|Gweithiau Eben Fardd gol O. M. Edwards]] #[[Ystên Sioned|Ystên Sioned gan Daniel Silvan Evans a John Jones (Ivon)]] #[[Gwilym a Benni Bach|Gwilym a Benni Bach gan William Llewelyn Williams]] #[[Bugail y Bryn|Bugail y Bryn gan Moelona]] #[[Bil y Gymraeg ac Addysg|Bil y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025 gan Senedd Cymru]] #[[Y Fainc Sglodion|Y Fainc Sglodion gan John William Jones]] #[[Beirdd y Berwyn 1700-1750|Beirdd y Berwyn 1700-1750 gol O. M. Edwards]] #[[Y Geilwad Bach|Y Geilwad Bach gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Murmuron Awen|Murmuron Awen gan Robert Roberts (Gwaenfab)]] #[[Clawdd Terfyn|Clawdd Terfyn gan Robert Dewi Williams]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Cofiant, neu Hanes bywyd a marwolaeth y Parch. Thomas Jones, Dinbych|Cofiant y Parch. Thomas Jones, Dinbych gan Thomas Jones, Dinbych]] #[[Chydig ar Gof a Chadw|Chydig ar Gof a Chadw gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd|Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd gan Zachary Mather]] #[[Siôn Gymro (llyfr)|Siôn Gymro (llyfr) gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Cofiant Watcyn Wyn|Cofiant Watcyn Wyn gan Penar Griffiths]] #[[Yr Awen Barod|Yr Awen Barod gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos|Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos gan Goronwy Jones, Prestatyn]] #[[Hunangofiant Tomi|Hunangofiant Tomi gan Edward Tegla Davies]] #[[Caniadau (T. Gwynn Jones)|Caniadau gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1|Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1 (Mynwy, Meirion, Maldwyn) gan gan Thomas Rees a John Thomas]] #[[Hanes Gwareiddiad|Hanes Gwareiddiad gan Gwilym Arthur Edwards]] #[[Dail y Dderwen|Dail y Dderwen gan William J Richards]] #[[Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant)|Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant) gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Am dro i Fadagascar|Am dro i Fadagascar gan Daniel Owen Jones]] #[[Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun)|Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun) gan Idris Lewis]] #[[Caniadau Gwili|Caniadau Gwili gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Yng Ngwres y Dydd|Yng Ngwres y Dydd gan Joseph Jones (J. J. Drefnewydd)]] #[[Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill|Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill|Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes y Lleuad|Hanes y Lleuad ffug awdur Syr John Herschel]] #[[Llinell neu Ddwy|Llinell neu Ddwy gan John Jones (Ioan Brothen)]] #[[Yn Llefaru Eto|Yn Llefaru Eto gan Anhysbys]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III gan Emrys ap Iwan]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Methodistiaeth Cymru Cyfrol I|Methodistiaeth Cymru Cyfrol I gan John Hughes, Lerpwl]] #[[Y Trefedigaethau|Y Trefedigaethau gan Ifor Leslie Evans]] #[[Telyn Bywyd|Telyn Bywyd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Cathlau Bore a Nawn|Cathlau Bore a Nawn gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel)|Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel) gan Robert David Morris]] #[[Ifor Owen (nofel)|Ifor Owen (nofel) gan Henry Emlyn Thomas (Emlyn)]] #[[Ysgrifau (John Breese Davies)|Ysgrifau gan John Breese Davies]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig|Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig gan Thomas Jones-Humphreys]] #[[Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant)|Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant) gan Isaac Foulkes]] #[[Y Ddau Frawd|Y Ddau Frawd gan Nel Wyn (sef Llew Tegid)]] #[[Anturiaethau Robinson Crusoe|Anturiaethau Robinson Crusoe cyf gan William Rowlands, Porthmadog]] #[[Cofiant D Emlyn Evans|Cofiant D Emlyn Evans gan Evan Keri Evans]] #[[Telynegion (Silyn a Gruffydd)|Telynegion gan R Silyn Roberts a W. J. Gruffudd]] #[[Gwaith Hugh Jones, Maesglasau|Gwaith Hugh Jones, Maesglasau gol O. M. Edwards]] #[[Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill|Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill gan Dewi Emrys]] #[[Beddau'r Proffwydi (drama)|Beddau'r Proffwydi (drama) gan W. J. Gruffydd ]] #[[Storio a Chadw dogfennau Ewyllys Crynodeb Gweithredol o Ymateb y Llywodraeth]] #[[Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad|Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad gan Lywodraeth y DU]] #[[Nansi'r Dditectif|Nansi'r Dditectif gan Owain Llew Rowlands]] #[[Cyfrol Goffa Richard Bennett|Cyfrol Goffa Richard Bennett gol. D Teifgar Davies]] #[[Brut y Tywysogion (Ab Owen)|Brut y Tywysogion (Ab Owen) gol O. M. Edwards]] #[[Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig|Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig gan Lewis Jones, Plas Hedd]] #[[Gwaith Huw Morus|Gwaith Huw Morus gan Huw Morus (Eos Ceiriog)]] #[[Wat Emwnt|Wat Emwnt gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith|John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith gan Llyfrbyf]] #[[Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil)|Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil) gan Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd)]] #[[Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd|Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Caniadau Barlwydon Llyfr 1|Caniadau Barlwydon Llyfr 1 gan Robert John Davies (Barlwydon)]] #[[Barlwydon (Cymru 1896)]] #[[Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig|Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Llewelyn Parri (nofel)|Llewelyn Parri (nofel) gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Caniadau Owen Lewis (Glan Cymerig)|Caniadau gan Owen Lewis (Glan Cymerig)]] #[[Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd|Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd gan David Morgan, Llangeitho]] #[[Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam|Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam gan Edward Francis]] #[[Gwaith Dewi Wyn|Gwaith Dewi Wyn gol O. M. Edwards]] #[[Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar|Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar gan John Davies, Llandysul]] #[[Athrylith Ceiriog|Athrylith Ceiriog gan Howell Elvet Lewis (Elfed)]] #[[Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig|Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig gol. Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Iolo Goch|Gwaith Iolo Goch gol Thomas Matthews]] #[[Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn|Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn gan Griffith Williams, Talsarnau]] #[[Gwaith Sion Cent|Gwaith Sion Cent gol Thomas Matthews]] #[[Dyddanwch yr Aelwyd|Dyddanwch yr Aelwyd gan Hughes a'i Fab, Wrecsam]] #[[Gwaith Ieuan Brydydd Hir|Gwaith Ieuan Brydydd Hir gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith yr Hen Ficer|Gwaith yr Hen Ficer gol O. M. Edwards]] #[[Am Dro i Erstalwm|Am Dro i Erstalwm gan Index]] #[[Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill|Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill gan Humphrey Jones (Bryfdir)]] #[[Ceiriog a Mynyddog|Ceiriog a Mynyddog gan John Morgan Edwards]] #[[Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon|Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon gan William Williams (Cromwell)]] #[[Awdl Dinystr Jerusalem|Awdl Dinystr Jerusalem gan Eben Fardd]] #[[Nedw|Nedw gan Edward Tegla Davies]] #[[Dros y Gamfa|Dros y Gamfa gan Fanny Edwards]] #[[Diwrnod yn Nolgellau|Diwrnod yn Nolgellau gan Robert Thomas Williams (Trebor Môn)]] #[[Awdl ar yr Adgyfodiad (Ieuan Ionawr)|Awdl ar yr Adgyfodiad gan Evan Jones (Ieuan Ionawr)]] #[[Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern|Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Tri Wyr o Sodom a'r Aipht|Tri Wyr o Sodom a'r Aipht gan William Williams, Pantycelyn]] #[[F'Ewythr Tomos: cân ddyri|F'Ewythr Tomos: cân ddyri gan Eben Fardd]] #[[Hynafiaethau Nant Nantlle|Hynafiaethau Nant Nantlle gan William Robert Ambrose]] #[[Bywyd y Parch. Ebenezer Richard|Bywyd y Parch. Ebenezer Richard gan Henry ac Edward W Richard]] #[[Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion|Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion gan Edward Davies (Iolo Meirion)]] #[[Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion|Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion gan Edward Davies, Penmorfa]] #[[Wil Ellis, Porthmadog-Cymru Cyf 29 1905]] #[[Hanes Niwbwrch|Hanes Niwbwrch gan Owen Williamson]] #[[Teulu Bach Nantoer|Teulu Bach Nantoer gan Moelona]] #[[Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf)|Barddoniaeth Goronwy Owen gol Isaac Foulkes (Llyfrbryf)]] #[[Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I|Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I gan John Morgan Jones]] #[[Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw|Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw gan O. M. Edwards]] #[[Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn|Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn gan David Morris (Eiddil Gwent)]] #[[Hanes Sir Fôn|Hanes Sir Fôn gan Thomas Pritchard, ('Rhen Graswr Eleth)]] #[[Holl Waith Barddonol Goronwy Owen|Holl Waith Barddonol Goronwy Owen gol Isaac Foulkes]] #[[Adgofion am John Elias|Adgofion am John Elias gan Richard Parry (Gwalchmai)]] #[[Tro Trwy'r Wig|Tro Trwy'r Wig gan Richard Morgan (1854-1939)]] #[[Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog|Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog gan Richard Griffith (Carneddog)]] #[[Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785)|Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785) gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Dafydd Jones o Drefriw, Cymru 1903]] #[[John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897)|John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897) gan Walter Daniel]] #[[Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain|Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain gan y Gwyneddigion]] #[[Cerdd coffa Goleufryn|Cerdd coffa Goleufryn gan J. T. Job]] #[[Adgofion am Goleufryn|Adgofion am Goleufryn gan Evan Williams, Llanfrothen]] #[[Goronwy Owen a'r Morrisiaid|Goronwy Owen a'r Morrisiaid gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Marc|Yr Efengyl yn ôl Sant Marc gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Llythyrau Goronwy Owen|Llythyrau Goronwy Owen gol John Morris-Jones]] #[[Diliau Meirion Cyf I|Diliau Meirion Cyf I gan gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch|Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Joshua Thomas|Gwaith Joshua Thomas gol O M Edwards]] #[[Glan Cledwen (Cymru 15 Rhagfyr 1897)]] #[[Dringo'r Andes|Dringo'r Andes gan Eluned Morgan]] #[[Naw Mis yn Nghymru|Naw Mis yn Nghymru gan Owen Griffith (Giraldus)]] #[[Ysgrifau Puleston|Ysgrifau Puleston gan John Puleston Jones]] #[[Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau|Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau gan Robert Thomas (Ap Vychan)]] #[[Rhigymau'r Ffordd Fawr|Rhigymau'r Ffordd Fawr gan Dewi Emrys]] #[[Coffadwriaeth, neu Hanes Byr o fywyd a Marwolaeth y Parchedig John Williams|Coffadwriaeth y Parch John Williams, Pantycelyn gan Maurice Davies, Llanfair-ym-Muallt]] #[[Fy Mhererindod Ysbrydol|Fy Mhererindod Ysbrydol gan Evan Keri Evans]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew|Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Beirdd y Bala|Beirdd y Bala gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr)|Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr) gol O. M. Edwards]] #[[Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis|Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis gan Dic Dywyll]] #[[Gwyllllis yn Nayd|Gwyllllis yn Nayd gan Dr William Price]] #[[Gwroniaid y Ffydd|Gwroniaid y Ffydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Tanchwa yn Cilfynydd|Tanchwa yn Cilfynydd baled gan awdur Anhysbys]] #[[Damwain echrydus Glofa Carnant, Cwmaman, Sir Gaerfyrddin]] #[[Blodau Drain Duon|Blodau Drain Duon gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[Telyn Dyfi|Telyn Dyfi gan Daniel Silvan Evans]] #[[Cyfrinach y Dwyrain|Cyfrinach y Dwyrain gan David Cunllo Davies]] #[[Oriau yn y Wlad|Oriau yn y Wlad gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Branwen Ferch Llŷr (Tegla)|Branwen Ferch Llŷr (Tegla) gan Edward Tegla Davies]] #[[Prif Feirdd Eifionydd|Prif Feirdd Eifionydd gan Edward David Rowlands]] #[[Deddf Plant (Diddymu Amddiffyniad Cosb Resymol)(Cymru) 2020]] #[[Rhys Llwyd y Lleuad|Rhys Llwyd y Lleuad gan E Tegla Davies]] #[[Oriau Gydag Enwogion|Oriau Gydag Enwogion gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi|Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi gan John Evans, Abermeurig]] #[[Hanes Alexander Fawr|Hanes Alexander Fawr gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Y Lleian Lwyd|Y Lleian Lwyd gan Moelona]] #[[Cenadon Hedd|Cenadon Hedd gan William Jones, Cwmaman]] #[[Dagrau Hiraeth|Dagrau Hiraeth gan William Jones, Pontsaeson]] #[[Saith o Farwnadau|Saith o Farwnadau gan William Williams, Pantycelyn]] #[[Storïau o Hanes Cymru cyf I|Storïau o Hanes Cymru cyf I gan Moelona]] #[[Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris|Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris gan Griffith Jones (Glan Menai)]] #[[Hanes Bywyd Pio Nono|Hanes Bywyd Pio Nono gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Caniadau Watcyn Wyn|Caniadau Watcyn Wyn gan Watkin Hezekiah Williams (Watcyn Wyn)]] #[[Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth|Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth gan John Evans, Abermeurig]] #[[Gwrid y Machlud|Gwrid y Machlud gan Richard Jones (Ap Alun Mabon)]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)|Yr Hwiangerddi gan O M Edwards]] #[[Noson o Farrug|Noson o Farrug gan Robert Griffith Berry]] #[[Meini Gwagedd|Meini Gwagedd gan James Kitchener Davies]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon|Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon gan William Hobley]] #[[Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903)|Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903) gan Evan Keri Evans]] #[[Rhobat Wyn|Rhobat Wyn gan Awena Rhun]] #[[Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry|Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry gan Thomas Lewis Jones, Machen]] #[[Tanchwa y Mardy - Mercher, Rhagfyr 23, 1885; 80 wedi eu lladd]] #[[Cerddi Hanes|Cerddi Hanes gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur|Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur gan John Eiddion Jones]] #[[Patrymau Gwlad|Patrymau Gwlad gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[David Williams y Piwritan|David Williams y Piwritan gan Richard Thomas, Bontnewydd]] #[[Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl|Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl gan Ellis Hughes, Penmaen]] #[[Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern|Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern gan David Samuel Jones]] #[[Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price|Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price gan Benjamin Evans (Telynfab)]] #[[Llyfr Haf|Llyfr Haf gan Owen Morgan Edwards]] #[[Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896)|Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896) gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr|Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr gan William Hobley]] #[[Beryl|Beryl gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog|Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog gan William Hobley]] #[[Breuddwydion Myfanwy|Breuddwydion Myfanwy gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Lloffion o'r Mynwentydd|Lloffion o'r Mynwentydd gan Thomas Rowland Roberts (Asaph)]] #[[Cofiant y diweddar Barch Robert Everett|Cofiant y diweddar Barch Robert Everett gan David Davies (Dewi Emlyn)]] #[[Y Wen Fro|Y Wen Fro gan Ellen Evans]] #[[Cerrig y Rhyd|Cerrig y Rhyd gan Winnie Parry]] #[[Gwaith Edward Richard|Gwaith Edward Richard gan Edward Richard, Ystrad Meurig]] #[[Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun]] #[[Humphrey Jones a Diwygiad 1859|Humphrey Jones a Diwygiad 1859 gan Evan Isaac]] #[[Adgofion Andronicus|Adgofion Andronicus gan John Williams Jones (Andronicus)]] #[[Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill|Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cofiant Richard Jones Llwyngwril|Cofiant Richard Jones Llwyngwril gan Evan Evans, Llangollen]] #[[Profiadau Pellach|Profiadau Pellach gan G M Ll Davies]] #[[Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol]] #[[Hanes y Bibl Cymraeg|Hanes y Bibl Cymraeg gan Thomas Levi]] #[[Pererindod Heddwch|Pererindod Heddwch, G M Ll Davies]] #[[Tan yr Enfys|Tan yr Enfys gan D J Lewis Jenkins]] #[[Yr Ogof|Yr Ogof gan T Rowland Hughes]] #[[Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau]] #[[Profedigaethau Enoc Huws (1939)]] #[[Dyddgwaith|Dyddgwaith gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Salm i Famon a Marwnad Grey|Salm i Famon a Marwnad Grey gan John Morris-Jones]] #[[Madam Wen|Madam Wen gan William David Owen]] #[[Dan Gwmwl|Dan Gwmwl gan Awena Rhun]] #[[Atgofion am Dalysarn]] #[[Cerddi'r Bwthyn|Cerddi'r Bwthyn gan Dewi Emrys]] #[[Capelulo]] #[[Y Pennaf Peth]] #[[Goronwy Owen - Detholiad o'i Farddoniaeth]] #[[Yr Hen Lwybrau|Yr Hen Lwybrau gan John Davies (Isfryn)]] #[[Gwaith Gwilym Marles]] #[[Gwaith ap Vychan]] #[[Gwaith Gwilym Hiraethog]] #[[Cadeiriau Enwog]] #[[Y Cychwyn]] #[[Cofiant Hwfa Môn]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[Aildrefniad Cymdeithas]] #[[Ar y Groesffordd]] #[[Astudiaethau T Gwynn Jones]] #[[Bil Cymru Atebolrwydd a Grymuso Ariannol 2014]] #[[Brethyn Cartref]] #[[Brithgofion]] #[[Bywyd a Chan Tomos Efans (Cyndelyn)]] #[[Bywyd a Gwaith Henry Richard AS]] #[[Bywyd a Llafur John Wesley]] #[[Bywyd a gweithiau Azariah Shadrach]] #[[Cân neu Ddwy]] #[[Caniadau'r Allt]] #[[Caniadau Buddug]] #[[Caniadau ac ati]] #[[Cartrefi Cymru, O. M. Edwards]] #[[Catherine Prichard (Buddug), Cymru, Cyfrol 39, 1910]] #[[Catiau Cwta]] #[[Cerddi'r Eryri]] #[[Cerddi a Baledi]] #[[Ceris y Pwll]] #[[Chwedlau'r Aelwyd]] #[[Clych Adgof - penodau yn hanes fy addysg]] #[[Coelion Cymru]] #[[Cofiant Dafydd Rolant, Pennal]] #[[Cofiant Daniel Owen: ynghyd a Sylwadau ar ei Ysgrifeniadau]] #[[Cwm Eithin]] #[[Cyflafan Ofnadwy Dolgellau]] #[[Cymeriadau (T. Gwynn Jones)]] #[[Cymru Fu]] #[[D Rhagfyr Jones (o Dywysydd y Plant 1901)]] #[[Daff Owen]] #[[Dau faled gan John Jones (Jac Glan-y-gors)]] #[[Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc|Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc gan Francis Jones, Abergele]] #[[Deddf Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Ieithoedd Swyddogol) 2012]] #[[Diarhebion Cymru]] #[[Drama Rhys Lewis]] #[[Drych yr Amseroedd]] #[[Er Mwyn Cymru]] #[[Griffith Ellis Bootle, Cymru Cyf 23, 1902]] #[[Gwaith Dewi Wnion]] #[[Gwaith Alun]] #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith Ceiriog]] #[[Gwaith Dafydd ap Gwilym]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith John Thomas]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 1]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 2]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Gweledigaethau Y Bardd Cwsg (Silvan Evans 1865)]] #[[Gwialen Fedw Fy Mam]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf I]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II]] #[[Hanes Pedr Fawr, Ymerawdwr Rwssia]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Bywyd ac Anturiaethau Dr Livingstone]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Hanes y Wladfa Gymreig yn Patagonia]] #[[Hen Gymeriadau Dolgellau]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[I'r Aifft ac yn Ol]] #[[Llenyddiaeth Fy Ngwlad]] #[[Lewsyn yr Heliwr (nofel)]] #[[Llio Plas y Nos]] #[[Llyfr Del]] #[[Llyfr Nest]] #[[Llyfr Owen]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 1]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 2]] #[[Mary Jones y Gymraes fechan heb yr un Beibl]] #[[Mesur Addysg (Cymru) 2011]] #[[Mesur Diogelwch ar Gludiant i Ddysgwyr (Cymru) 2011]] #[[Mesur Gwneud Iawn am Gamweddau'r GIG (Cymru) 2008]] #[[Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008]] #[[O Law i Law]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Plant Dic Sion Dafydd]] #[[Rhai o Gymry Lerpwl]] #[[Rhamant Bywyd Lloyd George]] #[[Rhan o waith mewn Cernyweg Canol (Add. Ch. 19491)]] #[[Rhodd Mam i'w Phlentyn]] #[[Rhyfeddodau'r Cread]] #[[Adolygiad o lyfr Sadie "Twilight Hours"]] #[[Seren Tan Gwmwl]] #[[Storïau Mawr y Byd]] #[[Straeon y Pentan]] #[[Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu]] #[[Tanchwa ddychrynllyd yn Nyffryn Rhondda, ger Pontypridd]] #[[Telynegion Maes a Môr]] #[[Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd]] #[[Traethawd ar Gaio a'i Hynafiaethau]] #[[Traethawd ar Hanes Plwyf Merthyr]] #[[Tro Trwy'r Gogledd]] #[[Tro i'r De]] #[[Tro yn Llydaw]] #[[Trwy India'r Gorllewin]] #[[Twm o'r Nant Cyf II (ab Owen)]] #[[William Jones (Nofel)]] #[[Y Cywyddwyr Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Y Gelfyddyd Gwta]] #[[Y Siswrn]] #[[Yn y Wlad]] #[[Yny lhyvyr hwnn]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)]] #[[Yr Hynod William Ellis, Maentwrog]] #[[Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala]] #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]] #[[Yr Eneth Ga'dd ei Gwrthod]] #[[Myfyrdod mewn mynwent|Myfyrdod mewn mynwent gan John Parry, Llaneilian]] #[[Dyrif etholiadol Ceredigion 1892]] #[[Canmlwyddiant Marwolaeth y Parch. John Wesley, M.A., Mawrth 3ydd, 1891]] #[[Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno|Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno D. S. Thomas (Glan Pair)]] #[[Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau|Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau gan Ellis Isfryn Williams]] #[[Hanes Brwydr Waterloo|Hanes Brwydr Waterloo gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Galar gan, er coffadwriaeth am y ddamwain yn ngwaith glo Landshipping Chwefror 14eg, 1844]] #[[Galargan ar ol y Mochyn Du]] #[[Baledi-Cwynfan y Morwr a Deio Bach]] #[[Marwnad er coffadwriaeth am y diweddar Barch John Elias]] #[[William Morgan, Pant, Dowlais (Trysorfa y Plant)]] #[[Hen Fibl Fawr fy Mam]] #[[Tanchwa ofnadwy yn Abersychan]] #[[Y Ffeiriau Hynotaf yn Ddeuddeg Sir Cymru]] #[[Henry Kirke White (Trysorfa y Plant Ebrill 1891)]] #[[Mynwy yng Nghymru (Cymru Cyf X Rhif 57)]] #[[Rhanau o'r Corff (Fanny Edwards)]] #[[Thomas Matthews, Cymru, Chwefror 1917]] #[[Huw Morus—Dadorchuddiad Ei Golofn Goffadwriaethol, Pont Y Meibion, Awst 26 1909]] #[[Owain Aran (erthyglau Cymru 1909)]] # [[Lewys Aran (Cymru Tachwedd 1918)]] #[[Owen R Lewis (Glan Cymerig) Perl y Plant 1910]] #[[John Puleston Jones (Trysorfa y Plant 1906)]] #[[Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898)|Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898) gan David Cunllo Davies]] #[[Fel y gwelais Arglwyddes Llanofer]] #[[Ioan Madog (Cymru 1896)]] #[[Llofruddiaeth Thomas Watkins gan Benjamin Jones, Aberdâr 1866]] # [[Ròseen-Dhu|Ròseen-Dhu gan William Sharp (Fiona Macleod) wedi'i gyfieithu gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Son-days (Henry Vaughan)|Son-days gan Henry Vaughan wedi'i gyfieithu gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Can Coffadwriaethol Tanymarian|Can Coffadwriaethol Tanymarian gan John Henry Hughes (Ieuan o Leyn)]] #[[Morwynion Glan Meirionydd|Morwynion Glan Meirionydd gan Lewis Morris (Llewelyn Ddu o Fôn)]] #[[A Poison Tree gan William Blake|A Poison Tree gan William Blake wedi'i gyfieithu gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Dewi Idris (Cymru 1899)|Dewi Idris (Cymru 1899) gan Carneddog]] #[[John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896]] #[[Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau|Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau gan John Jones (Pyll)]] #[[Llofruddiaeth Caerfyrddin, Thomas yn cael ei grogi]] #[[Baled am drychineb gwaith glo Dinas y Cymer, Pontypridd, 1844]] #[[Baled am bechod William Evan, Trefddyn (1737)]] {{Div col end}} ==Wedi eu cyhoeddi heb sgan== #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Pascon Agan Arluth]] #[[Cyfieithiadau o gerddi i'r Gymraeg]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] ==Wedi eu prawfddarllen heb eu cyhoeddi== # [[Enwogion Ceredigion]] ==Rhannau wedi eu cyhoeddi== #[[Enwogion Sir Aberteifi]] 13/187 #[[Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion Cymru 1867-Cyf I]] 31/683 ==Angen eu prawfddarllen== {{Div col}} #[[Indecs:Y Llyfrgell yng Nghymru ac Efrydiau Cymreig.djvu]] #[[Indecs:Addysg Wledig yng Nghymru (1948).djvu]] #[[Indecs:Y Cwrs Addysg a'r Gymdeithaqs yng Nghymru.djvu]] #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Rhwng Gwg a Gwên.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Dwyll.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Brawf.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Dyn Pren.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Pawb.djvu]] #[[Indecs:Album Aberhonddu.djvu]] #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896.djvu]] #[[Indecs:Dafydd ab Gwilym o Fuallt.djvu]] #[[Indecs:John Wesley, ei fywyd a'i llafur.djvu]] (angen ei ail lwytho) #[[Indecs:Caniadydd 1841.djvu]] #[[Indecs:Archaeologia Lleynensis.djvu]] #[[Indecs:Y Gestiana.djvu]] #[[Indecs:Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen.djvu]] #[[Indecs:Camrau mewn grammadeg Cymreig (IA camraumewngramma00apiw).pdf]] #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Caniadau Hiraethog.djvu]] #[[Indecs:Caniadau John Morris-Jones.djvu]] #[[Indecs:Casgliad o ganeuon Cymru.pdf]] #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Farddol.djvu]] #[[Indecs:Ystorya de Carolo Magno o Lyfr Coch Hergest.djvu]] #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Cofiant a Gweithiau Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a gweithiau Risiart Ddu o Wynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a Phregethau Robert Roberts, Clynnog.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Ann Griffiths gynt o Dolwar Fechan.pdf]] #[[Indecs:Cofiant James Davies Radnor O.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Thomas Gee.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig John Jones Talsarn.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig William Evans, Tonyrefail.djvu]] #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Cyfystyron y gymraeg - sef y casgliad buddugol yn Eisteddfod Genhedlaethol Gwrecsam, 1888 (IA cyfystyronygymra00jone).pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1884.djvu]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1902.djvu]] #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Er mwyn Iesu - pregethau, &c t (IA ermwyniesupreget00jone).pdf]] #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur bywgraffyddol o enwogion cymru 1867-Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion cymru Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur Cymraeg a Saesneg Byr, Cyfres y Fil.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur ysgrythyrol- yn cynnwys hanesiaeth, duwinyddiaeth, athroniaeth ... (IA geiriadurysgryt03chargoog).pdf]] #[[Indecs:Geirlyfr bywgraffiadol o enwogion Cymru 1870.pdf]] #[[Indecs:Gwaith barddonol Islwyn - 1832-1878 (IA gwaithbarddonoli00islw).pdf]] #[[Indecs:Gwaith Caledfryn.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Lewis Glyn Cothi.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau Barddonol a Rhyddieithol Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 1 (IA pantycelyn gweithiau1).pdf]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 2 (IA pantycelyn gweithiau2).pdf]] #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 01.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 02.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 03.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 04.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 05.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 06.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 07.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 08.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 09.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 10.pdf]] #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]] #[[Indecs:Hanes Cymru America.djvu]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 3.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 4.pdf]] #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Hanes Llenyddiaeth Gymreig o 1320 hyd 1650.pdf]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Hanes Morganwg (Dafydd Morganwg).djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Llandyssul.djvu]] #[[Indecs:Helyntion Bywyd Hen Deiliwr.djvu]] #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.pdf]] #[[Indecs:Hynafiaethau Llandegai a Llanllechid.pdf]] #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Llenyddiaeth y Cymry - llawlyfr i efrydwyr.djvu]] #[[Indecs:Llyfr emynau (IA llyfrem00jone).pdf]] #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Gloywi Cymraeg.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Pawb ar Bob-peth.pdf]] #[[Indecs:Llyfr y Tri Aderyn.pdf]] #[[Indecs:Llynnoedd Llonydd.djvu]] #[[Indecs:Megys Trwy Dan.djvu]] #[[Indecs:Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol II.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol III.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Môn.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:O'r Bala i Geneva.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Oriau'r Hwyr.pdf]] #[[Indecs:Penillion ystyriol rhagorol yn dangos nad oes ag na fy ag na fydd dim waeth na phechod, pob meddwl, gair a gweithred croes i ewyllys Duw a elwir yn bechod (IA wg35-1-172).pdf]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 1.djvu]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 2.djvu]] #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Prydnawngwaith y Cymry.djvu]] #[[Indecs:Red Book of Hergest - Jesus College MS 111.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Taith y pererin darluniadol.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry, cyhoeddwyd yn 1854.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry.pdf]] #[[Indecs:Teithiau yng Nghymru Pennant.pdf]] #[[Indecs:Testament Newydd (1894).djvu]] #[[Indecs:Testament Newydd ein Harglwydd a'n Hiachawdwr Iesu Grist.djvu]] #[[Indecs:Traethodau ac Areithiau R J Derfel.pdf]] #[[Indecs:Twm o'r Nant Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Wil Brydydd y Coed.pdf]] #[[Indecs:Y Beibl (Argraffiad Caergrawnt 1891).djvu]] #[[Indecs:Y Bibl Cyssegr-Lan (BFBS 1861).pdf]] #[[Indecs:Y Bywgraffydd Wesleyaidd.djvu]] #[[Indecs:Y Digrifwr Cymraeg.djvu]] #[[Indecs:Y Mabinogion Cymreig-sef, Chwedlau rhamantus yr hen Gymry.pdf]] #[[Indecs:Y Monwyson.djvu]] #[[Indecs:Y Pigion.djvu]] #[[Indecs:Y tadau methodistaidd Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Y trydydd cynyg Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr ail Gynnyg, Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr athrawes o ddifrif.pdf]] #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Yr Iaith Gymraeg 1785 1885 1985.djvu]] #[[Indecs:A pocket dictionary, Welsh-English.djvu]] #[[Indecs:Aleluia - neu, lyfr o hymnau (IA aleluianh00will).pdf]] #[[Indecs:Argraphiad newydd o eiriadur beiblaidd (IA argraphiadnewydd00browuoft).pdf]] {{Div col end}} ==Angen testun cyfansawdd== {{Div col}} #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] {{Div col end}} <br> ==Wedi sganio efo peiriant Wiki UK== ■ Wedi cyhoeddi ▲ Rhannau wedi eu cyhoeddi ●Problemau cyhoeddi {{Div col}} #[[Indecs:Yr Argyfwng.djvu]]■ #[[Indecs:Toriad y Wawr.djvu]]■ #[[Indecs:O Gylch Carn Fadrig.djvu]]■ #[[Indecs:Gŵr y Dolau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Ddeddf Uno 1536.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I.djvu]]■ #[[Indecs:Rhwng Rhyfeloedd.djvu]]■ #[[Indecs:Ceulan y Llyn Du.djvu]]■ #[[Indecs:Blacmel.djvu]]■ #[[Indecs:David Lloyd George (E M Humphreys).djvu]]■ #[[Indecs:Dychweledigion (Ibsen).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwlad y Gwyddel.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wers Olaf.djvu]]■ #[[Indecs:Dal y Lleidr (drama).djvu]]■ #[[Indecs:Tudur Aled (JMJ).djvu]]■ #[[Indecs:Dan Lenni'r Nos.djvu]]■ #[[Indecs:Llofrudd yn y Chwarel.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddlyfr 1941.djvu]]■ #[[Indecs:Mêt y Mona.djvu]]■ #[[Indecs:Siaced Fraith.djvu]]■ #[[Indecs:Cofeb y Dewrion (Heroes'Memorial) Bangor 1914-18.djvu]]■ #[[Indecs:Dirwyn Edafedd.djvu]]■ #[[Indecs:Llen gwerin Sir Gaernarfon.djvu]]■ #[[Indecs:Beibl Plant Ysgol.djvu]] #[[Indecs:Drain a Blodau.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hen Gyrnol.djvu]]■ #[[Indecs:Ceiriog (Darlith y BBC 1939).pdf]]■ #[[Indecs:Addoli (Y Ddarlith Davies 1935).djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi'r Bugail.djvu]]■ #[[Indecs:Ynys y Trysor.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi Edern a Cherddi Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Cymru'r Oesau Canol.djvu]]■ #[[Indecs:Hen Ffrindiau.djvu]]■ #[[Indecs:Drysau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Tir y Dyneddon.djvu]]■ #[[Indecs:O Gors y Bryniau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Drws Agored.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Gymraeg.djvu]]■ #[[Indecs:Pentre'r plant.djvu]]■ #[[Indecs:Straeon Gwerin Affrica.djvu]]■ #[[Indecs:Gwilym a Benni Bach.djvu]]■ #[[Indecs:Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill.djvu]]■ #[[Indecs:Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos.djvu]]■ #[[Indecs:Hunangofiant Tomi.djvu]]■ #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:Hanes Gwareiddiad.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Bywyd Dic Aberdaron Twm o'r Nant.djvu]]■ #[[Indecs:Am dro i Fadagascar.djvu]]■ #[[Indecs:Elfennau Beirniadaeth Lenorol.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Gwili.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau (T. Gwynn Jones).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwres y Dydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Fainc Sglodion.djvu]]■ #[[Indecs:Cathlau Bore a Nawn.djvu]]■ #[[Indecs:Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Llyfr 2.djvu]] #[[Indecs:Anturiaethau Robinson Crusoe.djvu]]■ #[[Indecs:Nansi'r Dditectif.djvu]]■ #[[Indecs:Nedw (llyfr).djvu]]■ #[[Indecs:Ystoriau Siluria.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Teulu Bach Nantoer.djvu]]■ #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Ceiriog a Mynyddog.djvu]]■ #[[Indecs:Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Branwen Ferch Llyr (Tegla).djvu]]■ #[[Indecs:Rhys Llwyd y Lleuad.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau Gydag Enwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Prif Feirdd Eifionydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Lleian Lwyd.pdf]]■ #[[Indecs:Storïau o Hanes Cymru cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Meini Gwagedd.djvu]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau Drain Duon.djvu]]■ #[[Indecs:Bugail y Bryn.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wen Fro.djvu]]■ #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]]● #[[Indecs:Breuddwydion Myfanwy.djvu]]■ #[[Indecs:Beryl.djvu]]■ #[[Indecs:Fy Mhererindod Ysbrydol.djvu]]■ #[[Indecs:Patrymau Gwlad.djvu]]■ #[[Indecs:Pererindod Heddwch.djvu]]■ #[[Indecs:Profiadau Pellach 01.djvu]]■ #[[Indecs:Tan yr Enfys.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau Puleston.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant y Parch David Adams (Hawen).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Watcyn Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant D Emlyn Evans.djvu]]■ #[[Indecs:Humphrey Jones a Diwygiad 1859.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903).djvu]]■ #[[Indecs:Gwreichion y Diwygiadau.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau, Pregethau a Chaniadau.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau (John Breese Davies).djvu]]■ #[[Indecs:Gwrid y Machlyd.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrol Goffa Richard Bennett.djvu]]■ #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig.pdf]]■ #[[Indecs:Yn y Wlad.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Mynachdai.pdf]]■ #[[Indecs:Cerddi Hanes.pdf]]■ #[[Indecs:Beirdd y Bala.pdf]]■ #[[Indecs:Noson o Farug.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Joshua Thomas.pdf]]■ #[[Indecs:Plant y Goedwig.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Del (OME).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Dewi Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Brethyn Cartref.pdf]]■ #[[Indecs:Eben Fardd (Ab Owen).pdf]]■ #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Gwilym Marles.pdf]]■ #[[Indecs:Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil).pdf]]■ #[[Indecs:O Law i Law.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Eithin.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Huw Morus.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Iolo Goch.djvu]]■ #[[Indecs:Ceris y Pwll.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Ogof.pdf]]■ #[[Indecs:Penillion Telyn.pdf]]■ #[[Indecs:Llyfr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Seren Tan Gwmwl.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Haf.pdf]]■ #[[Indecs:Tro Trwy'r Wig.pdf]]■ #[[Indecs:Tro i'r De.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Hwiangerddi (O M Edwards).pdf]]■ #[[Indecs:Y Gelfyddyd Gwta.pdf]]■ #[[Indecs:Rhyfeddodau'r Cread.pdf]]■ #[[Indecs:Ar y Groesffordd.pdf]]■ #[[Indecs:Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd.pdf]]■ #[[Indecs:Wat Emwnt.pdf]]‎■ #[[Indecs:Daffr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Y Geilwad Bach.pdf]]■ #[[Indecs:Lewsyn yr Heliwr 01.pdf]]‎■ #[[Indecs:Cofiant David Davies, Bermo.pdf]]‎■ #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Sion Cent.pdf]]■ #[[Indecs:Rhobat Wyn.pdf]]■ #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785).pdf]]■ #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Diwrnod yn Nolgellau.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]]●(angen ei ail sganio) #[[Indecs:Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc.pdf]]■ #[[Indecs:Cerrig y Rhyd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith yr Hen Ficer.pdf]]■ #[[Indecs:Capelulo (Elfyn).pdf]]■ #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Hugh Jones, Maesglasau.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Edward Richard.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Ieuan Brydydd Hir.pdf]]■ #[[Indecs:Y Cychwyn.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]]● #[[Indecs:Tro Trwy'r Gogledd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Beirdd y Berwyn 1700-1750.djvu]]■ #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Edward Morus.djvu]] #[[Indecs:Brut y Tywysogion Cyfres y Fil.djvu]]■ #[[Indecs:Ap-Vychan-CyK.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrinach y Dwyrain.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd Ab Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaid Arfon-Waenfawr.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog.djvu]]■ #[[Indecs:Trwy India'r Gorllewin.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Brithgofion.djvu]]■ #[[Indecs:Profedigaethau Enoc Huws (Addasiad 1939).djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hynod William Ellis Maentwrog.djvu]]■ #[[Indecs:Ifor Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau.djvu]]■ #[[Indecs:Storïau Mawr y Byd.djvu]]■ #[[Indecs:Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Llwyn Hudol.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Chwalfa.djvu]]■ #[[Indecs:Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf).djvu]]■ #[[Indecs:I'r Aifft ac yn Ol.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun).djvu]]■ #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Manion.djvu]]■ #[[Indecs:Astudiaethau T Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddgwaith.djvu]]■ #[[Indecs:Cymeriadau T. Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Y Trefedigaethau.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Cerddi'r Bwthyn.djvu]]■ #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Bugail Geirf Lorraine.djvu]]■ #[[Indecs:David Williams y Piwritan.djvu]]■ #[[Indecs:Telynegion (Silyn).djvu]]■ #[[Indecs:Ffrwythau Dethol.djvu]]■ #[[Indecs:Trystan ac Esyllt.djvu]]■ #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]]● (tudalenau ar goll) #[[Indecs:Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Siôn Gymro.djvu]]■ #[[Indecs:Rhamant Bywyd Lloyd George.djvu]]■ #[[Llio Plas y Nos|Llio Plas y Nos gan R Silyn Roberts]]■ #[[Indecs:Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau'r Allt.djvu]]■ #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Diwygwyr Cymru.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith William Ambrose (Emrys).djvu]]■ #[[Indecs:Blagur Awen Ben Bowen.djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]]● (angen ail sganio) #[[Indecs:Cadeiriau Enwog.djvu]]■ #[[Indecs:Catia Cwta.djvu|Catiau Cwta]]■ #[[Indecs:Yr Awen Barod.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun.djvu]]■ #[[Indecs:Chydig ar Gof a Chadw.djvu]]■ #[[Indecs:Roosevelt.djvu]] #[[Indecs:Llinell neu Ddwy.djvu]]■ #[[Indecs:Telyn Bywyd.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau yn y Wlad.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Hwfa Môn.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 1.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Yr Hen Lwybrau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Pennaf Peth.djvu]]■ #[[Indecs:Atgofion am Dalysarn.djvu]]■ #[[Indecs:Dan Gwmwl (Awena Rhun).djvu]]■ #[[Indecs:Salm i Famon a Marwnad Grey.djvu]]■ {{Div col end}} ===Saesneg=== #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_The_Great_European_War_Vol_1.pdf The History of The Great European War Vol 1] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_II.pdf The History of The Great European War Vol II] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_III.pdf The History of The Great European War Vol III] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_IV.djvu/Index:The History of the Great European War Vol IV.djvu] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Kalendars_of_Gwynedd.pdf Kalendars of Gwynedd] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Speeches_and_addresses_by_the_late_Thomas_E_Ellis_M_P.pdf Speeches and addresses by the late Thomas E. Ellis M.P. ] td4syu6cimam8e70hehiu8xuhcceld7 104 59945 162332 122426 2026-04-03T00:39:22Z AlwynapHuw 1710 162332 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude>112 Owen Gruffydd. Heb weini fawenydd ar ganiad wir gynnydd, I'm Llywydd, ddawn ufudd, Dduw nefol. Ond rhodio 'n afradlon trwy 'r tymor tra tirion, Heb feithrin cnwd ffrwythlon wir hinon yr haf, O eiste 'n ddiystyr ni cheir yn lle llafur Ond prinder a gwewyr y gauaf. Hir sefyll yn segur i borthi fy natur, Troi heibio draws synwyr dros un awr ar ddeg; Heb fod imi weithian i weithio 'n y winllan, Ond awr am wir diddan o'r deuddeg. Nid allai chwaith selio i'm heinioes mo honno, Geill munud fy 'sgubo draw heno drwy haint; Crist, derbyn fy nghyffes, dwg f' enaid i'th fynwes, O loches anghynnes ing henaint. Duw, gwna fy awr ola, i fod yn awr ora O'm heinioes, a minna bob munud yn well Mewn crefydd a rhinwedd, nes dyfod o'r diwedd Dan gysgod da osgedd dy asgell. Ac er nad oes yma mewn cyffes ond coffa A'm henaint yn benna, cwyn tryma, cyn tranc, Geill fod am wir pwyllig yn gyngor nodedig I 'mwrthod a'i ryfig i'r ifanc; Drwy gofio draw 'n gyfan am weithio 'n y winllan, Cyn mynd dan bwys oedran, oer druan, awr drweh, A dyfod y dyddiau heb ynddyn yn ddiau Ddim ffrwythau da ddoniau diddanwch. Duw Dad y drugaredd, Duw Fab y gwirionedd, Duw Ysbryd Glân sanctedd, dda rinwedd a'i rås. A'n gwnel yn gymhwysol i fod yn feddiannol O'r nefol ddiddanol dda ddinas.<noinclude><references/></noinclude> khryf3gf4h6a615obx62invhool7v5t 162367 162332 2026-04-03T02:30:05Z AlwynapHuw 1710 162367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Heb weini fawenydd ar ganiad wir gynnydd, :I'm Llywydd, ddawn ufudd, Dduw nefol. Ond rhodio 'n afradlon trwy 'r tymor tra tirion, :Heb feithrin cnwd ffrwythlon wir hinon yr haf, O eiste 'n ddiystyr ni cheir yn lle llafur :Ond prinder a gwewyr y gauaf. Hir sefyll yn segur i borthi fy natur, :Troi heibio draws synwyr dros un awr ar ddeg; Heb fod imi weithian i weithio 'n y winllan, :Ond awr am wir diddan o'r deuddeg. Nid allai chwaith selio i'm heinioes mo honno, :Geill munud fy 'sgubo draw heno drwy haint; Crist, derbyn fy nghyffes, dwg f' enaid i'th fynwes, :O loches anghynnes ing henaint. Duw, gwna fy awr ola, i fod yn awr ora :O'm heinioes, a minna bob munud yn well Mewn crefydd a rhinwedd, nes dyfod o'r diwedd :Dan gysgod da osgedd dy asgell. Ac er nad oes yma mewn cyffes ond coffa :A'm henaint yn benna, cwyn tryma, cyn tranc, Geill fod am wir pwyllig yn gyngor nodedig :I 'mwrthod a'i ryfig i'r ifanc; Drwy gofio draw 'n gyfan am weithio 'n y winllan, :Cyn mynd dan bwys oedran, oer druan, awr drwch, A dyfod y dyddiau heb ynddyn yn ddiau :Ddim ffrwythau da ddoniau diddanwch. Duw Dad y drugaredd, Duw Fab y gwirionedd, :Duw Ysbryd Glân sanctedd, dda rinwedd a'i râs. A'n gwnel yn gymhwysol i fod yn feddiannol :O'r nefol ddiddanol dda ddinas. </poem> {{Div end}} <br><noinclude><references/></noinclude> 1x3r98fcnmmntszyix68c9v1eeaxsvw 2 77518 162219 161721 2026-04-02T23:11:09Z AlwynapHuw 1710 162219 wikitext text/x-wiki {{header | title =Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau 2026 | author = | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau 2025]] | next = [[Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau 2027]] | notes = Llyfrau a gyhoeddwyd gan Alwyn ap Huw ar Wicidestun yn 2026 }} {{c|[[Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau]]}} #[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] #[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] #[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] #[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] #[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] #[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] #[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] #[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] #[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] #[[Cerdd Allwyn|Cerdd Allwyn gan Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] #[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] #[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] #[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] #[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] #[[David Lloyd George (E M Humphreys)|David Lloyd George gan E Morgan Humphreys]] #[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion (Ibsen) cyf gan T Gwynn Jones]] #[[Llen Gwerin Sir Gaernarfon|Llen Gwerin Sir Gaernarfon gan John Jones (Myrddin Fardd)]] #[[Yng Ngwlad y Gwyddel|Yng Ngwlad y Gwyddel gan John Morgan Edwards]] #[[Y Wers Olaf|Y Wers Olaf gan Alphonse Daudet cyf Moelona]] #[[Dal y Lleidr (drama)|Dal y Lleidr (drama) gan Joseph Jenkins]] #[[Tudur Aled (JMJ)|Tudur Aled gan John Morris-Jones]] #[[Dan Lenni'r Nos|Dan Lenni'r Nos gan John Pierce]] #[[Llofrudd yn y Chwarel|Llofrudd yn y Chwarel gan E Morgan Humphreys]] #[[Dyddlyfr 1941|Dyddlyfr 1941 gan W Ambrose Bebb]] Mawrth 31, 28 kci4bunmso68rli27v9nmwjwhe02icx 106 82921 162180 162142 2026-04-02T22:05:24Z AlwynapHuw 1710 162180 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=Hanes Plwyf Llanegryn |Author=William Davies, Llanegryn |Publisher=Hugh Evans, Lerpwl |Year=1948 |Source=djvu |Image=1 |Progress=X |Pages=<pagelist 1=clawr 2=- 3to8=roman 3=1 9=errata 10=- 11to12=roman 11=7 13=1 17=llun 18=- 19=5 27=- 28=llun 29=13 47=llun 48=- 49=31 262to266=- /> |Remarks= }} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]] [[Categori:William Davies, Llanegryn]] [[Categori:Llyfrau gydag erthygl ar Wicipedia]] [[Categori:Llyfrau 1948]] [[Categori:PD-old-70]] [[Categori:Tudalen Indecs]] [[Categori:Hanes Lleol]] [[Categori:Llanegryn]] feoswhkwsk92u0zym68noa6inof0h6y 104 82930 162216 161870 2026-04-02T23:06:43Z AlwynapHuw 1710 162216 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|ERRATA}}<ref>[[Mae'r testun wedi ei drawsgrifio fel y mae gyda'r cywiriadau mewn troednodion]]</ref>}} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- ! Tud.!! |Llinell !! Yn lle !!darllener |- | align="right" |2 | align="right" |31 |Fordd-las |Ffordd-las |- | align="right" |5 | align="right" |16 |pedawr |pedwar-gŵr-du |- | align="right" |28 | align="right" |4 |hen ffordd |ben ffordd y Waun |- | align="right" |44 | align="right" |3 |ar ei |at ei |- | align="right" |55 | align="right" |2 |gwaddolau |gwaddoliadau |- | align="right" |59 | align="right" |13 |John Lloyd |John Llwyd |- | align="right" |70 | align="right" |9 |Wolton |Wotton |- | align="right" |79 | align="right" |35 |ym mhlwf |ym mhlwyf |- | align="right" |80 | align="right" |25 |perchenogion |perchennog |- | align="right" |103 | align="right" |2 |ar eiddo ar |ar eiddo |- | align="right" |136 | align="right" |18 |llafuwyr |llafurwyr |- | align="right" |141 | align="right" |29 |gwch |cwch |- | align="right" |166 | align="right" |19 |hamdena |hamddena |- | align="right" |171 | align="right" |7 |dynion da |ysbrydion dynion da |- | align="right" |185 | align="right" |18 |angen |amgen |- | align="right" |197 | align="right" |27 | align="right" |£20 | align="right" |£4 |- | align="right" |216 | align="right" |16 | align="right" |1857 | align="right" |1867 |- | align="right" |216 | align="right" |17 | align="right" |1836 | align="right" |1886 |- | align="right" |218 | align="right" |22 |pethynol |perthynol |}<noinclude><references/></noinclude> nzpbzwbzlz0bpf9xzyc2rvv6polxb6g 162217 162216 2026-04-02T23:07:26Z AlwynapHuw 1710 162217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|ERRATA}}<ref>Mae'r testun wedi ei drawsgrifio fel y mae gyda'r cywiriadau mewn troednodion</ref>}} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- ! Tud.!! |Llinell !! Yn lle !!darllener |- | align="right" |2 | align="right" |31 |Fordd-las |Ffordd-las |- | align="right" |5 | align="right" |16 |pedawr |pedwar-gŵr-du |- | align="right" |28 | align="right" |4 |hen ffordd |ben ffordd y Waun |- | align="right" |44 | align="right" |3 |ar ei |at ei |- | align="right" |55 | align="right" |2 |gwaddolau |gwaddoliadau |- | align="right" |59 | align="right" |13 |John Lloyd |John Llwyd |- | align="right" |70 | align="right" |9 |Wolton |Wotton |- | align="right" |79 | align="right" |35 |ym mhlwf |ym mhlwyf |- | align="right" |80 | align="right" |25 |perchenogion |perchennog |- | align="right" |103 | align="right" |2 |ar eiddo ar |ar eiddo |- | align="right" |136 | align="right" |18 |llafuwyr |llafurwyr |- | align="right" |141 | align="right" |29 |gwch |cwch |- | align="right" |166 | align="right" |19 |hamdena |hamddena |- | align="right" |171 | align="right" |7 |dynion da |ysbrydion dynion da |- | align="right" |185 | align="right" |18 |angen |amgen |- | align="right" |197 | align="right" |27 | align="right" |£20 | align="right" |£4 |- | align="right" |216 | align="right" |16 | align="right" |1857 | align="right" |1867 |- | align="right" |216 | align="right" |17 | align="right" |1836 | align="right" |1886 |- | align="right" |218 | align="right" |22 |pethynol |perthynol |}<noinclude><references/></noinclude> 9bv0b3u8ocr1z03dgj4jt52vhzqxn78 104 82935 162181 161875 2026-04-02T22:07:52Z AlwynapHuw 1710 162181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|OES Y PRES.}} Y mae gennym le i gredu bod Oes y Pres wedi torri'n gynnar ar ein cymdogaeth. Cafwyd bwyall ar dir Goleuwern yn 1855; yr oedd mewn cyflwr da, ac o waith celfydd a dolen ar ei chanol. Deuwyd o hyd i fwyall bres a dolen iddi, a streip ganolog ar ei llafn, ar un o gaeau Hen-siop wrth ddal tyrchod, Rhagfyr 1873; a chafwyd bwyall bres â dolen iddi a thair streip gyfochrog ar ddeutu'r llafn; a hefyd bwyall bres arall yn meddu ar soced, â'i hwyneb yn ddiaddurn, pan oeddid yn hela cwningod yng Nghoed-y-graig, Peniarth-uchaf yn y flwyddyn 1886. Ceir darluniau o'r bwyeill hyn yn y ''Guide To The Collection Illustrating The Prehistory of Wales''. Tebyg yw y deuai'r Gwyddyl i'n gwlad draws y môr a glanio yn ardal Aberdysynni mewn math o gychod. Deuwyd o hyd i ddwy wayw-bicell yn chwarel Tonfannau yn 1932. Dywedir gan wŷr profiadol eu bod yn perthyn i'r cyfnod bore 1700 cyn Crist. Tebyg yw y byddai'r Gwyddyl yn masnachu mewn nwyddau pres yn ardal Dysynni â thrigolion Meirionnydd a chanolbarth Cymru. {{c|CAERAU A CHARNEDDAU.}} Bu Pen-y-bwch yn drigfan cynhanes. Ceir yma olion hen gaerfa sy'n mynd yn ôl i ddechrau'r cyfnod Cristionogol, a gwelir olion amryw hen gaerau o Ben-y-bwch i ben y Gaer, tucefn i Gastell-mawr. Bu preswylio bore ar y braich tir sydd ar ochr Llanegryn i afon Dysynni, fel yr awgryma'r enwau Cae'r-garn, y Garnedd-uchaf, y Garnedd-goch, a Rhyd-y-garnedd. Ceir olion amlwg o'r hen fywyd cyntefig hefyd ar fynyddoedd Llanegryn yn y "Cutiau Gwyddelig" lle y cyfanheddai'r hen drigolion, ac yn y carneddau lle y claddent eu meirw. Gwelir hwy ar fynyddoedd Cyfannedd, Braich- du, Rhydcryw, Allt-lwyd, a Rhiwfelen. Ceir sylfeini dwy garnedd ar ochr y Fordd-las<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|Ffordd Las]]<ref> uwchben Caermynach; mesura un ohonynt ddeugain troedfedd yn dryfesur, tra nad yw'r llall ond deg troedfedd. Nid oes llecyn mwy diddorol i hynafiaethwyr na phen uchaf yr Allt-lwyd. Saif olion tair<noinclude><references/></noinclude> qs4n8d5kgnsf7nihwtx02phpd3tjzxd 162211 162181 2026-04-02T22:58:38Z AlwynapHuw 1710 162211 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|OES Y PRES.}} Y mae gennym le i gredu bod Oes y Pres wedi torri'n gynnar ar ein cymdogaeth. Cafwyd bwyall ar dir Goleuwern yn 1855; yr oedd mewn cyflwr da, ac o waith celfydd a dolen ar ei chanol. Deuwyd o hyd i fwyall bres a dolen iddi, a streip ganolog ar ei llafn, ar un o gaeau Hen-siop wrth ddal tyrchod, Rhagfyr 1873; a chafwyd bwyall bres â dolen iddi a thair streip gyfochrog ar ddeutu'r llafn; a hefyd bwyall bres arall yn meddu ar soced, â'i hwyneb yn ddiaddurn, pan oeddid yn hela cwningod yng Nghoed-y-graig, Peniarth-uchaf yn y flwyddyn 1886. Ceir darluniau o'r bwyeill hyn yn y ''Guide To The Collection Illustrating The Prehistory of Wales''. Tebyg yw y deuai'r Gwyddyl i'n gwlad draws y môr a glanio yn ardal Aberdysynni mewn math o gychod. Deuwyd o hyd i ddwy wayw-bicell yn chwarel Tonfannau yn 1932. Dywedir gan wŷr profiadol eu bod yn perthyn i'r cyfnod bore 1700 cyn Crist. Tebyg yw y byddai'r Gwyddyl yn masnachu mewn nwyddau pres yn ardal Dysynni â thrigolion Meirionnydd a chanolbarth Cymru. {{c|CAERAU A CHARNEDDAU.}} Bu Pen-y-bwch yn drigfan cynhanes. Ceir yma olion hen gaerfa sy'n mynd yn ôl i ddechrau'r cyfnod Cristionogol, a gwelir olion amryw hen gaerau o Ben-y-bwch i ben y Gaer, tucefn i Gastell-mawr. Bu preswylio bore ar y braich tir sydd ar ochr Llanegryn i afon Dysynni, fel yr awgryma'r enwau Cae'r-garn, y Garnedd-uchaf, y Garnedd-goch, a Rhyd-y-garnedd. Ceir olion amlwg o'r hen fywyd cyntefig hefyd ar fynyddoedd Llanegryn yn y "Cutiau Gwyddelig" lle y cyfanheddai'r hen drigolion, ac yn y carneddau lle y claddent eu meirw. Gwelir hwy ar fynyddoedd Cyfannedd, Braich- du, Rhydcryw, Allt-lwyd, a Rhiwfelen. Ceir sylfeini dwy garnedd ar ochr y Fordd-las<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad= Ffordd Las]]<ref> uwchben Caermynach; mesura un ohonynt ddeugain troedfedd yn dryfesur, tra nad yw'r llall ond deg troedfedd. Nid oes llecyn mwy diddorol i hynafiaethwyr na phen uchaf yr Allt-lwyd. Saif olion tair<noinclude><references/></noinclude> nrm371zi8jyrdak3rcz91d2expghp2h 104 82965 162182 161907 2026-04-02T22:14:16Z AlwynapHuw 1710 162182 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>(28). Cychwyn llwybr oddi wrth Blascorniog am Hen-siop, Afon-ddu, Parc Tŷ-mawr, a throsodd i'r Fron, ac ymlaen am y Foty a Chwm-ŷch, a hefyd i'r mynydd. Daw ffordd i hwn o hen<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|ben ffordd y Waun]]<ref> ffordd y Waun. (29). Arwain llwybr heibio i Dyn-y-pwll am Glan-y-morfa-bach, Glan-y-morfa-mawr, a thrwy fuarth Trychiad-isaf am y Rhos. Cychwynnai'r llwybr hwn yn yr hen amser o'r hen ffordd yn nes at Dal-y-bont, a defnyddid yr hen ffordd yn llwybr at Bont Dysynni hyd yn ddiweddar. (30). Arwain llwybr drwy wtre Pencraig am Glan-y-morfa-bach, Tyn-y-pwll ac i'r briffordd. (31). Arwain llwybr o bont y pentref am Llwynhensel a Glan-y-morfa-bach. (32). Arwain llwybr o blwyf Celynnin dros y mynydd a thrwy ffridd Blaen-y-cwm am Gwm-uchaf, Tyn-y-cornel, Peniarthuchaf, a Phont-y-garth. (33). Daw llwybr o'r Ffordd-ddu heibio i Gwm-uchaf am Beniarthganol. Arwain hefyd am ryd Glan-y-wern, a'r Tyno. Y mae hon yn hen ffordd hefyd. Cyfrifid hi'n ffordd dreddegwm Peniarth. (34). Arwain cainc o lwybr 32 ar draws ffridd Tyn-y-cornel am Feudy Brynglasan a Llanfihangel-y-pennant. (35). Y mae cainc arall o Rif 32 yn mynd ar hyd caeau Peniarthganol am Garth-fach a Phont-y-garth. Try cainc ohono ar gornel agosaf i Gwm-uchaf yn ffridd fach Peniarth-ganol, ac â heibio i gornel "Nyrsi 'lyb" am Beniarthganol. (36). Cychwyn llwybr o'r briffordd oddi wrth Glanmachlas, heibio i Dyddyn-bach, Tirgawen, Ysgubor-wen, ac allan i'r briffordd. (37). Cychwyn llwybr o fuarth Glanmachlas, a thrwy'r Ffridd-fach, Maesonnen, a throsodd i foel Tirgawen, ac am Gwm-uchaf. Gelwid hwn yn yr hen amser yn Llwybr Llaeth. Daw cainc i hwn oddi wrth felin Peniarth. (38). Arwain llwybr o Fanc Cemaes am Dyddyn-bach ac ymuna â llwybr sy'n cychwyn o fuarth Glanmachlas, ac â cainc ymlaen am Dyn-llwyn, ac allan drwy'r llidiart i'r ffordd oddi ar Blasjolly. A dywedir bod cainc yn arwain o lwybr<noinclude><references/></noinclude> gvq0o9kaf54heh4bamuqwj9olbhykgt 162210 162182 2026-04-02T22:58:10Z AlwynapHuw 1710 162210 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>(28). Cychwyn llwybr oddi wrth Blascorniog am Hen-siop, Afon-ddu, Parc Tŷ-mawr, a throsodd i'r Fron, ac ymlaen am y Foty a Chwm-ŷch, a hefyd i'r mynydd. Daw ffordd i hwn o hen<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad= ben ffordd y Waun]]<ref> ffordd y Waun. (29). Arwain llwybr heibio i Dyn-y-pwll am Glan-y-morfa-bach, Glan-y-morfa-mawr, a thrwy fuarth Trychiad-isaf am y Rhos. Cychwynnai'r llwybr hwn yn yr hen amser o'r hen ffordd yn nes at Dal-y-bont, a defnyddid yr hen ffordd yn llwybr at Bont Dysynni hyd yn ddiweddar. (30). Arwain llwybr drwy wtre Pencraig am Glan-y-morfa-bach, Tyn-y-pwll ac i'r briffordd. (31). Arwain llwybr o bont y pentref am Llwynhensel a Glan-y-morfa-bach. (32). Arwain llwybr o blwyf Celynnin dros y mynydd a thrwy ffridd Blaen-y-cwm am Gwm-uchaf, Tyn-y-cornel, Peniarthuchaf, a Phont-y-garth. (33). Daw llwybr o'r Ffordd-ddu heibio i Gwm-uchaf am Beniarthganol. Arwain hefyd am ryd Glan-y-wern, a'r Tyno. Y mae hon yn hen ffordd hefyd. Cyfrifid hi'n ffordd dreddegwm Peniarth. (34). Arwain cainc o lwybr 32 ar draws ffridd Tyn-y-cornel am Feudy Brynglasan a Llanfihangel-y-pennant. (35). Y mae cainc arall o Rif 32 yn mynd ar hyd caeau Peniarthganol am Garth-fach a Phont-y-garth. Try cainc ohono ar gornel agosaf i Gwm-uchaf yn ffridd fach Peniarth-ganol, ac â heibio i gornel "Nyrsi 'lyb" am Beniarthganol. (36). Cychwyn llwybr o'r briffordd oddi wrth Glanmachlas, heibio i Dyddyn-bach, Tirgawen, Ysgubor-wen, ac allan i'r briffordd. (37). Cychwyn llwybr o fuarth Glanmachlas, a thrwy'r Ffridd-fach, Maesonnen, a throsodd i foel Tirgawen, ac am Gwm-uchaf. Gelwid hwn yn yr hen amser yn Llwybr Llaeth. Daw cainc i hwn oddi wrth felin Peniarth. (38). Arwain llwybr o Fanc Cemaes am Dyddyn-bach ac ymuna â llwybr sy'n cychwyn o fuarth Glanmachlas, ac â cainc ymlaen am Dyn-llwyn, ac allan drwy'r llidiart i'r ffordd oddi ar Blasjolly. A dywedir bod cainc yn arwain o lwybr<noinclude><references/></noinclude> 50jcgr3x50i65ef4fa5t4lyvag39y4g 104 82983 162183 161925 2026-04-02T22:16:44Z AlwynapHuw 1710 162183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yn bregethwr go anystyriol, am na buasai yntau hefyd yn cyffroi drwyddo ac yn crochlefain fel ''hwythau''. Rhyfedd ar ei<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|at ei]]<ref> dawelwch! Pwy ond Cadwaladr Jones o Ddolgellau a allasai feddianu ei hun felly yn y fath amgylchiad cyffrous?" Clywsom ar sail dda y byddai'r Annibynwyr yn addoli mewn tŷ yn y man y saif rhesdai Glan-dŵr, cyn iddynt gael eu hadnewyddu. Ond y mae'r traddodiad yn gryf o blaid mai'r llofft yn nhop y pentref, oedd yr un a dorrodd o dan y gynulleidfa yn oedfa Cadwaladr Jones. Anodd yw dweud pa weinidogion a fu â llaw yng nghychwyniad yr achos. Cofiwn fod Richard Tibbot, yr hen wron o Lanbryn-Mair, yn yr oedfa yn nhŷ Catherine Humphreys pan ddirwywyd hi a John Williams a'i wraig, ac Arthur Evans yn 1795. A fu gan Richard Tibbot law yng nghychwyniad yr achos? Credwn y buasai ef yn caru gwneuthur tro da â Llanegryn am y gwasanaeth a wnaeth Hugh Owen i Lanbryn-Mair. Dechreuodd gŵr ieuanc o'r enw Hugh Pugh, y Brithdir, sefydlu achosion Annibynnol yng ngorllewin Meirionnydd; a phan roddodd George Lewis ofalaeth am eglwysi Rhyd-y-main a'r Brithdir i fyny yn 1802, ordeiniwyd Hugh Pugh yn weinidog arnynt, a dywedir iddo ofalu'n ddiwyd am yr achos ieuanc yn Llanegryn; ond ni fu'n un o eglwysi ei weinidogaeth ef. Ymunodd Annibynwyr Llanegryn â Machynlleth. Y Gweinidog oedd y Parch. James Griffiths; ordeiniwyd ef yn weinidog ym Machynlleth, 7, Mawrth 1807; yr un pryd cymerodd ofal am eglwysi Annibynnol Llanegryn, Tywyn a Llwyngwril. Ymryddhaodd y tair eglwys o gylch Machynlleth drwy foddlonrwydd o bob ochr, a rhoddasant alwad i Mr. David Morgan a oedd yn gynorthwywr i'r Parch. James Griffiths. Ordeiniwyd ef yn yr awyr agored yn Nhywyn, Mawrth 1813. Byr fu ei arhosiad fel gweinidog ar y tair eglwys, trwy iddo symud i Fachynlleth yn 1814. Codwyd y capel cyntaf i'r Annibynwyr yn Llanegryn yn 1816, a helaethwyd ef yn 1829. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> hx8a6ges8ukyw476yvz7fxmib2k6b3c 162184 162183 2026-04-02T22:16:59Z AlwynapHuw 1710 162184 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yn bregethwr go anystyriol, am na buasai yntau hefyd yn cyffroi drwyddo ac yn crochlefain fel ''hwythau''. Rhyfedd ar ei<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|at ei]]</ref> dawelwch! Pwy ond Cadwaladr Jones o Ddolgellau a allasai feddianu ei hun felly yn y fath amgylchiad cyffrous?" Clywsom ar sail dda y byddai'r Annibynwyr yn addoli mewn tŷ yn y man y saif rhesdai Glan-dŵr, cyn iddynt gael eu hadnewyddu. Ond y mae'r traddodiad yn gryf o blaid mai'r llofft yn nhop y pentref, oedd yr un a dorrodd o dan y gynulleidfa yn oedfa Cadwaladr Jones. Anodd yw dweud pa weinidogion a fu â llaw yng nghychwyniad yr achos. Cofiwn fod Richard Tibbot, yr hen wron o Lanbryn-Mair, yn yr oedfa yn nhŷ Catherine Humphreys pan ddirwywyd hi a John Williams a'i wraig, ac Arthur Evans yn 1795. A fu gan Richard Tibbot law yng nghychwyniad yr achos? Credwn y buasai ef yn caru gwneuthur tro da â Llanegryn am y gwasanaeth a wnaeth Hugh Owen i Lanbryn-Mair. Dechreuodd gŵr ieuanc o'r enw Hugh Pugh, y Brithdir, sefydlu achosion Annibynnol yng ngorllewin Meirionnydd; a phan roddodd George Lewis ofalaeth am eglwysi Rhyd-y-main a'r Brithdir i fyny yn 1802, ordeiniwyd Hugh Pugh yn weinidog arnynt, a dywedir iddo ofalu'n ddiwyd am yr achos ieuanc yn Llanegryn; ond ni fu'n un o eglwysi ei weinidogaeth ef. Ymunodd Annibynwyr Llanegryn â Machynlleth. Y Gweinidog oedd y Parch. James Griffiths; ordeiniwyd ef yn weinidog ym Machynlleth, 7, Mawrth 1807; yr un pryd cymerodd ofal am eglwysi Annibynnol Llanegryn, Tywyn a Llwyngwril. Ymryddhaodd y tair eglwys o gylch Machynlleth drwy foddlonrwydd o bob ochr, a rhoddasant alwad i Mr. David Morgan a oedd yn gynorthwywr i'r Parch. James Griffiths. Ordeiniwyd ef yn yr awyr agored yn Nhywyn, Mawrth 1813. Byr fu ei arhosiad fel gweinidog ar y tair eglwys, trwy iddo symud i Fachynlleth yn 1814. Codwyd y capel cyntaf i'r Annibynwyr yn Llanegryn yn 1816, a helaethwyd ef yn 1829. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> anzo46rnbpgz4mjh9ekh0wlkgtyjz6f 162209 162184 2026-04-02T22:57:32Z AlwynapHuw 1710 162209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yn bregethwr go anystyriol, am na buasai yntau hefyd yn cyffroi drwyddo ac yn crochlefain fel ''hwythau''. Rhyfedd ar ei<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad= at ei]]</ref> dawelwch! Pwy ond Cadwaladr Jones o Ddolgellau a allasai feddianu ei hun felly yn y fath amgylchiad cyffrous?" Clywsom ar sail dda y byddai'r Annibynwyr yn addoli mewn tŷ yn y man y saif rhesdai Glan-dŵr, cyn iddynt gael eu hadnewyddu. Ond y mae'r traddodiad yn gryf o blaid mai'r llofft yn nhop y pentref, oedd yr un a dorrodd o dan y gynulleidfa yn oedfa Cadwaladr Jones. Anodd yw dweud pa weinidogion a fu â llaw yng nghychwyniad yr achos. Cofiwn fod Richard Tibbot, yr hen wron o Lanbryn-Mair, yn yr oedfa yn nhŷ Catherine Humphreys pan ddirwywyd hi a John Williams a'i wraig, ac Arthur Evans yn 1795. A fu gan Richard Tibbot law yng nghychwyniad yr achos? Credwn y buasai ef yn caru gwneuthur tro da â Llanegryn am y gwasanaeth a wnaeth Hugh Owen i Lanbryn-Mair. Dechreuodd gŵr ieuanc o'r enw Hugh Pugh, y Brithdir, sefydlu achosion Annibynnol yng ngorllewin Meirionnydd; a phan roddodd George Lewis ofalaeth am eglwysi Rhyd-y-main a'r Brithdir i fyny yn 1802, ordeiniwyd Hugh Pugh yn weinidog arnynt, a dywedir iddo ofalu'n ddiwyd am yr achos ieuanc yn Llanegryn; ond ni fu'n un o eglwysi ei weinidogaeth ef. Ymunodd Annibynwyr Llanegryn â Machynlleth. Y Gweinidog oedd y Parch. James Griffiths; ordeiniwyd ef yn weinidog ym Machynlleth, 7, Mawrth 1807; yr un pryd cymerodd ofal am eglwysi Annibynnol Llanegryn, Tywyn a Llwyngwril. Ymryddhaodd y tair eglwys o gylch Machynlleth drwy foddlonrwydd o bob ochr, a rhoddasant alwad i Mr. David Morgan a oedd yn gynorthwywr i'r Parch. James Griffiths. Ordeiniwyd ef yn yr awyr agored yn Nhywyn, Mawrth 1813. Byr fu ei arhosiad fel gweinidog ar y tair eglwys, trwy iddo symud i Fachynlleth yn 1814. Codwyd y capel cyntaf i'r Annibynwyr yn Llanegryn yn 1816, a helaethwyd ef yn 1829. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 7xtmvkf1ugr7b1sh7ovh2pfv0fjwntl 104 82994 162185 161936 2026-04-02T22:19:09Z AlwynapHuw 1710 162185 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|PENNOD IV}}<br>Y Pentref. Siopwyr. Tafarndai. Hen Ysgol Llanegryn. Rhestr o Athrawon. Gwaddolau<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|gwaddoliadau]]</ref> Ysgol Llanegryn. Addysg y Plwyf.}} {{c|Y PENTREF}} YCHYDIG a wyddom am hanes cychwyn y pentref, ond y mae hanes tebyg i bentref Llanegryn ag sydd i bob pentref gwledig a hynafol yng Nghymru. Y trefydd oedd sylfaen y bywyd Cymreig ar y cyntaf; daliai pob gŵr rhydd ei dyddyn ei hun, ar bwys ei waedolaeth, a bywyd annibynnol oedd nodwedd cymeriad y trefydd rhydd. Yr oedd math arall o drefydd, sef y faerdref, a'r dref gaeth, a nodweddid hwy gan fath o fywyd cymdeithasol. Cartrefent gyda'i gilydd gan gydweithio i'w pennaeth; gweithient yn y felin a'r cilyn, ac yr oeddynt yn gaeth i'w trefydd. Carai'r penaethiaid Cymreig i'r caethion hyn fyw encyd go helaeth oddi wrth eu trigfan hwy, a thrigent ar y pen pellaf i'r dref gyda'i gilydd, ac felly y gelwid trigfan y caethion yn bentref. Hen enw Tynewydd oedd y Felindre, a thrigiennid ym Mhentre-ciln yn gymharol ddiweddar yn hanes y pentref. Y Felindre a Phentre-ciln oedd cychwyn y pentref. Bu dwy dreflan yn nhref Peniarth, sef y Llwyn a Phentre-uchaf, a cheid dwy dreflan hefyd yn nhref Rhydcryw, sef Cefn-coch a Phentre-isaf fel y'i gelwid gynt. Yr oedd ar un adeg ddeuddeg o dai annedd yng nghymdogaeth Cefn-coch, a deg ym Mhentre-uchaf. Y cyfeiriad cynharaf a welsom at bentref Llanegryn oedd am y flwyddyn 1627, pryd y bu helynt flin rhwng nifer o ddynion a ymgynullodd i'r pentref. Gallwn felly gymryd yn ganiataol ei fod yn bodoli mewn ystyr ddiweddar flynydd-oedd lawer cyn hynny. Pa bryd y codwyd yr efail ym Mhencraig, y dafarn ym Mhen-y-banc, y barcty ym Mhenpompren, a'r bracty wrth Adeiladwyd y tŷ helaeth a elwir heddiw'n Llwyn-teg gan Hugh Jones, Clos-bach. Atgyweiriwyd a helaethwyd y lle gan Richard Lewis, a bu'n cadw masnach helaeth ynddo, a gelwid y lle Yr Hen-siop. Safai Brynbloeddyn ar yr ochr uchaf i'r Exchange, a bu'n dafarn ac yn dŷ busnes. Cedwid y Festri yno, a galwai'r meddygon a goruchwylwyr y tlodion yno hefyd i wneuthur eu dyletswyddau. Adeiladodd Ellis Edwards yn y flwyddyn 1843, siop yn uwch i fyny, ac ar yr un ochr. Nid oedd yr un tŷ wedi ei godi rhwng Islwyn a Phen-y-banc ar ddechrau 1800. Adeiladodd Hugh Jones, Trychiadisaf, y rhes-dai o Siop-isaf at yr adwy sy'n mynd i gefn y tai, a hynny yn 1815.<noinclude></noinclude> rd1c1u4cbign5tba39dqaa0a4ohq1ly 162208 162185 2026-04-02T22:56:00Z AlwynapHuw 1710 162208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|PENNOD IV}}<br>Y Pentref. Siopwyr. Tafarndai. Hen Ysgol Llanegryn. Rhestr o Athrawon. Gwaddolau<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad= gwaddoliadau]]</ref> Ysgol Llanegryn. Addysg y Plwyf.}} {{c|Y PENTREF}} YCHYDIG a wyddom am hanes cychwyn y pentref, ond y mae hanes tebyg i bentref Llanegryn ag sydd i bob pentref gwledig a hynafol yng Nghymru. Y trefydd oedd sylfaen y bywyd Cymreig ar y cyntaf; daliai pob gŵr rhydd ei dyddyn ei hun, ar bwys ei waedolaeth, a bywyd annibynnol oedd nodwedd cymeriad y trefydd rhydd. Yr oedd math arall o drefydd, sef y faerdref, a'r dref gaeth, a nodweddid hwy gan fath o fywyd cymdeithasol. Cartrefent gyda'i gilydd gan gydweithio i'w pennaeth; gweithient yn y felin a'r cilyn, ac yr oeddynt yn gaeth i'w trefydd. Carai'r penaethiaid Cymreig i'r caethion hyn fyw encyd go helaeth oddi wrth eu trigfan hwy, a thrigent ar y pen pellaf i'r dref gyda'i gilydd, ac felly y gelwid trigfan y caethion yn bentref. Hen enw Tynewydd oedd y Felindre, a thrigiennid ym Mhentre-ciln yn gymharol ddiweddar yn hanes y pentref. Y Felindre a Phentre-ciln oedd cychwyn y pentref. Bu dwy dreflan yn nhref Peniarth, sef y Llwyn a Phentre-uchaf, a cheid dwy dreflan hefyd yn nhref Rhydcryw, sef Cefn-coch a Phentre-isaf fel y'i gelwid gynt. Yr oedd ar un adeg ddeuddeg o dai annedd yng nghymdogaeth Cefn-coch, a deg ym Mhentre-uchaf. Y cyfeiriad cynharaf a welsom at bentref Llanegryn oedd am y flwyddyn 1627, pryd y bu helynt flin rhwng nifer o ddynion a ymgynullodd i'r pentref. Gallwn felly gymryd yn ganiataol ei fod yn bodoli mewn ystyr ddiweddar flynydd-oedd lawer cyn hynny. Pa bryd y codwyd yr efail ym Mhencraig, y dafarn ym Mhen-y-banc, y barcty ym Mhenpompren, a'r bracty wrth Adeiladwyd y tŷ helaeth a elwir heddiw'n Llwyn-teg gan Hugh Jones, Clos-bach. Atgyweiriwyd a helaethwyd y lle gan Richard Lewis, a bu'n cadw masnach helaeth ynddo, a gelwid y lle Yr Hen-siop. Safai Brynbloeddyn ar yr ochr uchaf i'r Exchange, a bu'n dafarn ac yn dŷ busnes. Cedwid y Festri yno, a galwai'r meddygon a goruchwylwyr y tlodion yno hefyd i wneuthur eu dyletswyddau. Adeiladodd Ellis Edwards yn y flwyddyn 1843, siop yn uwch i fyny, ac ar yr un ochr. Nid oedd yr un tŷ wedi ei godi rhwng Islwyn a Phen-y-banc ar ddechrau 1800. Adeiladodd Hugh Jones, Trychiadisaf, y rhes-dai o Siop-isaf at yr adwy sy'n mynd i gefn y tai, a hynny yn 1815.<noinclude></noinclude> tfd0uy4q3rqqj7k3gjkk1nsxvsep7lc 104 82998 162186 161940 2026-04-02T22:20:49Z AlwynapHuw 1710 162186 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Derbyniai E. Pugh a C. Blore faco a snisin o Gaernarfon yn 1761. Derbyniodd E. Pugh ar un tro "22 li Wt Tobacco in a paper parcell; 51 li Pigtail Tobo in 5 Rolls, 22 li Snuff in a box; 6 li, 6 oz of Do in Bladder;" a chafodd C. Blore "7 li Wt Shag Tobacco in a paper parcell; 19 li Pigtail in 2 Rolls; 11 li Snuff in a Bladder." Yr oedd Dafydd Arthur, y Moelmon, yn feddiannol ar ddeuddeg rhol o faco yn 1762. Daeth te i Beniarthuchaf yn 1700 o Lundain, a dywedir yn hen lyfr Rhyfeddodau y Byd Mawr a gyhoeddwyd yn Nolgellau yn 1827, mai dyma'r pwys o de cyntaf a wyddys a ddaeth i Gymru. Deuid o bentrefi'r cylch i brynu at John Lloyd<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|John Llwyd]]</ref>; gwerthai ef haearn, celfi, dillad, bwydydd, olew a phob math o nwyddau fferyllol. Cerddai John Llwyd i ffeiriau'r gororau i brynu ei nwyddau. Daliodd y siop hon yn boblogaidd pan oedd yn nwylo William Davies, a digiodd llawer o amaethwyr Dyffryn Dysynni wrtho am iddo ddechrau gwerthu blawd gwyn i weithwyr Llanegryn. Amheuthun i'r gweithwyr oedd cael torth o beilliaid gwyn ar eu bord. {{c|TAFARNDAI}} Bu llawer o dafarndai yn y plwyf o dro i dro ar hyd y canrifoedd. Yr oedd yma fath o dafarn mor gynnar â'r flwyddyn 1326, oherwydd ceir hanes am un o'r enw Dafydd y crydd yn y flwyddyn hon yn cael ei gosbi am gadw tafarn heb drwydded yn nhref Rhydcryw. Y gosb oedd 2/-. Cedwid tafarn yn Nhynewydd, a pherthynai iddi fracty helaeth, a ddeil yn gadarn ar ei sylfeini hyd heddiw. Ni wyddom pa mor gynnar y cedwid tafarn yn Nhynewydd; yr oedd tafarn yno yn y flwyddyn 1764. Yr oedd Richard Anthony yn fragwr wrth ei alwedigaeth, ac yr oedd yn dafarnwr yn Nhynewydd ar ddiwedd y ddeunawfed ganrif. Bu ef yn ŵr bywiog ym mywyd y pentref. Gwneid busnes prysur yn y bracty a oedd ar fin y pentref; prynid holl haidd y wlad at ei alwad. Byddai uchelwyr yr<noinclude></noinclude> f4j4t8wdjf0mht8c2yesdx8ub401lxc 162207 162186 2026-04-02T22:55:32Z AlwynapHuw 1710 162207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Derbyniai E. Pugh a C. Blore faco a snisin o Gaernarfon yn 1761. Derbyniodd E. Pugh ar un tro "22 li Wt Tobacco in a paper parcell; 51 li Pigtail Tobo in 5 Rolls, 22 li Snuff in a box; 6 li, 6 oz of Do in Bladder;" a chafodd C. Blore "7 li Wt Shag Tobacco in a paper parcell; 19 li Pigtail in 2 Rolls; 11 li Snuff in a Bladder." Yr oedd Dafydd Arthur, y Moelmon, yn feddiannol ar ddeuddeg rhol o faco yn 1762. Daeth te i Beniarthuchaf yn 1700 o Lundain, a dywedir yn hen lyfr Rhyfeddodau y Byd Mawr a gyhoeddwyd yn Nolgellau yn 1827, mai dyma'r pwys o de cyntaf a wyddys a ddaeth i Gymru. Deuid o bentrefi'r cylch i brynu at John Lloyd<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad= John Llwyd]]</ref>; gwerthai ef haearn, celfi, dillad, bwydydd, olew a phob math o nwyddau fferyllol. Cerddai John Llwyd i ffeiriau'r gororau i brynu ei nwyddau. Daliodd y siop hon yn boblogaidd pan oedd yn nwylo William Davies, a digiodd llawer o amaethwyr Dyffryn Dysynni wrtho am iddo ddechrau gwerthu blawd gwyn i weithwyr Llanegryn. Amheuthun i'r gweithwyr oedd cael torth o beilliaid gwyn ar eu bord. {{c|TAFARNDAI}} Bu llawer o dafarndai yn y plwyf o dro i dro ar hyd y canrifoedd. Yr oedd yma fath o dafarn mor gynnar â'r flwyddyn 1326, oherwydd ceir hanes am un o'r enw Dafydd y crydd yn y flwyddyn hon yn cael ei gosbi am gadw tafarn heb drwydded yn nhref Rhydcryw. Y gosb oedd 2/-. Cedwid tafarn yn Nhynewydd, a pherthynai iddi fracty helaeth, a ddeil yn gadarn ar ei sylfeini hyd heddiw. Ni wyddom pa mor gynnar y cedwid tafarn yn Nhynewydd; yr oedd tafarn yno yn y flwyddyn 1764. Yr oedd Richard Anthony yn fragwr wrth ei alwedigaeth, ac yr oedd yn dafarnwr yn Nhynewydd ar ddiwedd y ddeunawfed ganrif. Bu ef yn ŵr bywiog ym mywyd y pentref. Gwneid busnes prysur yn y bracty a oedd ar fin y pentref; prynid holl haidd y wlad at ei alwad. Byddai uchelwyr yr<noinclude></noinclude> j794sh9wn2e1fqgm7v1sqqc04w2d4wb 104 83009 162187 161951 2026-04-02T22:22:38Z AlwynapHuw 1710 162187 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|PENNOD V}}</br>Etifeddiaethau. Hen Ystadau. Ystad Peniarth, 1674. Ystadau'r Plwyf Heddiw. Hen Arferion Tir. Cytir. Hen Felin y Tywysogion.}} {{c|ETIFEDDIAETHAU TIR}} AETH etifeddiaethau Tywysogion Cymru yn eiddo Coron Lloegr wedi marwolaeth Llywelyn Ein Llyw Olaf. Yn ystod teyrnasiad Iago I gwerthwyd rhan o etifeddiaeth y Tywysogion yn Llanegryn i farchogion o'r enwau John Wolton<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|John Wotton]]</ref> a George Bingly. Rhentwyd hi ganddynt hwythau i farchog o'r enw Robert Wood. Y cam nesaf oedd ei phrynu gan Gruffydd Owen ac Elizabeth ei briod, ynghyd â Lewis Owen eu mab a'u hetifedd. Arwyddwyd y pryniad 16, Tachwedd 1615. Yr oedd Gruffydd Owen yn fab i Lewis Owen, y Barwn, ac yr oedd Elisabeth ei briod, yn aeres Peniarth. Ni bu oes hir i Gruffydd Owen wedi i'r etifeddiaeth ddyfod i'w ddwylo; bu farw ymhen llai na thair blynedd, 29, Ionawr 1618. Dyma fraslun o'i ystâd: * Tyddyn Edward ap Dafydd Fychan, 40 acer o dir âr, a morfa a rhosydd. * Tyddyn Ieuan Rhys Llwyd, 8 acer o dir âr, a 12 acer o forfa. * Tyddyn Gregor, 4 acer o dir pori, a 4 acer o dir âr, a mynydd. A'r cyfan o diroedd maerdref Llanegryn a hawliau maenor Talybont. Wedi marwolaeth Gruffydd Owen, gwerthodd Elisabeth Owen a'i mab hynaf, Lewis Owen, ystâd Tal-y-bont i Hugh Owen, mab ieuangach, am y swm o £200, a throsglwyddodd Hugh Owen hi i'w nai, Lewis Owen, yn ei ewyllys a wnaed ganddo, 18, Gorffennaf 1650. Bu ystâd Peniarth a Thal-y-bont yn un wedyn, ac yn eiddo aer Peniarth. {{nop}}<noinclude></noinclude> 7w6igl3se4o1wb1tz05kppuh7usfv2w 162206 162187 2026-04-02T22:54:58Z AlwynapHuw 1710 162206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|PENNOD V}}</br>Etifeddiaethau. Hen Ystadau. Ystad Peniarth, 1674. Ystadau'r Plwyf Heddiw. Hen Arferion Tir. Cytir. Hen Felin y Tywysogion.}} {{c|ETIFEDDIAETHAU TIR}} AETH etifeddiaethau Tywysogion Cymru yn eiddo Coron Lloegr wedi marwolaeth Llywelyn Ein Llyw Olaf. Yn ystod teyrnasiad Iago I gwerthwyd rhan o etifeddiaeth y Tywysogion yn Llanegryn i farchogion o'r enwau John Wolton<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad= John Wotton]]</ref> a George Bingly. Rhentwyd hi ganddynt hwythau i farchog o'r enw Robert Wood. Y cam nesaf oedd ei phrynu gan Gruffydd Owen ac Elizabeth ei briod, ynghyd â Lewis Owen eu mab a'u hetifedd. Arwyddwyd y pryniad 16, Tachwedd 1615. Yr oedd Gruffydd Owen yn fab i Lewis Owen, y Barwn, ac yr oedd Elisabeth ei briod, yn aeres Peniarth. Ni bu oes hir i Gruffydd Owen wedi i'r etifeddiaeth ddyfod i'w ddwylo; bu farw ymhen llai na thair blynedd, 29, Ionawr 1618. Dyma fraslun o'i ystâd: * Tyddyn Edward ap Dafydd Fychan, 40 acer o dir âr, a morfa a rhosydd. * Tyddyn Ieuan Rhys Llwyd, 8 acer o dir âr, a 12 acer o forfa. * Tyddyn Gregor, 4 acer o dir pori, a 4 acer o dir âr, a mynydd. A'r cyfan o diroedd maerdref Llanegryn a hawliau maenor Talybont. Wedi marwolaeth Gruffydd Owen, gwerthodd Elisabeth Owen a'i mab hynaf, Lewis Owen, ystâd Tal-y-bont i Hugh Owen, mab ieuangach, am y swm o £200, a throsglwyddodd Hugh Owen hi i'w nai, Lewis Owen, yn ei ewyllys a wnaed ganddo, 18, Gorffennaf 1650. Bu ystâd Peniarth a Thal-y-bont yn un wedyn, ac yn eiddo aer Peniarth. {{nop}}<noinclude></noinclude> 4mxr0coml1wrjq62smbj72dj5pmzvsi 104 83017 162188 161959 2026-04-02T22:23:45Z AlwynapHuw 1710 162188 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|YSTADAU'R PLWYF HEDDIW}} {{c|Peniarth.}} Gelwid y lle gynt yn Faes Peniarth, ac wedi hynny Plas Peniarth, Peniarth-fawr a Pheniarth-isaf. Daeth yr ystâd i feddiant Gruffydd ap Aron drwy dirwystl "in prida." Rhoddodd saith bunt yn dirwystl yn 1418 ar Faes Peniarth a Bryn-y-froches am ysbaid o bedair blynedd, ac felly ymlaen o bedair blynedd i bedair blynedd nes telid yr arian yn ôl. Priododd â Gwenhwyfar, ferch Hywel ap Ieuan Fychan. Hanoedd gwehelyth Gruffydd ab Aron o linach Ednywain ap Bradwen, a elwid yn Arglwydd Meirionnydd. Canodd Lewys Glyn Cothi farwnad i Ruffydd "Wyneb Gruffydd a guddiwyd  gro yn Llanegryn llwyd." Dywedir mai brawd iddo oedd Ednyfed ab Aron a fu'n gyfaill ffyddlon i Owain Glyn Dŵr, drwy ddwyn lluniaeth iddo pan ymguddiai yn yr ogof ar lan y môr yn agos i Felin-fraenan, yn ôl y traddodiad. Daliodd ystâd Peniarth ym meddiant ei ddisgynyddion am genedlaethau nes ei throsglwyddo drwy gytundeb gan William Dafydd Llwyd i'w nai Lewis Owen, ŵyr i Lewis Owen y Barwn. Aeth o ddwylo'r Oweniaid hyn drwy briodas â theulu Morben yn agos i Dderwen-las a oedd o'r un cyfenw, a bu am ysbaid ym meddiant teulu o'r cyfenw Williams, Wynnstay a Bodelwyddan. Daeth i ddwylo'r Wynniaid drwy i Jane Williams, ferch Edward Williams, Peniarth, briodi â William Wynne, Pen-y-morfa, a dyna gychwyn y cyfenw Wynne sy'n parhau hyd heddiw yn nheulu Peniarth. Canwyd molawd gwehelyth Peniarth gan Lewis Glyn Cothi, Rhys ap Ieuan ap Meredyth, Wiliam Llŷn, a Rhys Jones o'r Blaenau. Y perchennog presennol yw Lt. Col. J. F. Williams-Wynne. {{c|Peniarthuchaf.}} Hen ystâd Penglasan neu Brynglasan yw Peniarthuchaf, yn fwyaf arbennig, ym mhlwf<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|mhlwyf]]</ref> Llanegryn. Y mae'n un o<noinclude></noinclude> 3233qr58143v104qg0dcwa7omj5vmpl 162205 162188 2026-04-02T22:54:37Z AlwynapHuw 1710 162205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|YSTADAU'R PLWYF HEDDIW}} {{c|Peniarth.}} Gelwid y lle gynt yn Faes Peniarth, ac wedi hynny Plas Peniarth, Peniarth-fawr a Pheniarth-isaf. Daeth yr ystâd i feddiant Gruffydd ap Aron drwy dirwystl "in prida." Rhoddodd saith bunt yn dirwystl yn 1418 ar Faes Peniarth a Bryn-y-froches am ysbaid o bedair blynedd, ac felly ymlaen o bedair blynedd i bedair blynedd nes telid yr arian yn ôl. Priododd â Gwenhwyfar, ferch Hywel ap Ieuan Fychan. Hanoedd gwehelyth Gruffydd ab Aron o linach Ednywain ap Bradwen, a elwid yn Arglwydd Meirionnydd. Canodd Lewys Glyn Cothi farwnad i Ruffydd "Wyneb Gruffydd a guddiwyd  gro yn Llanegryn llwyd." Dywedir mai brawd iddo oedd Ednyfed ab Aron a fu'n gyfaill ffyddlon i Owain Glyn Dŵr, drwy ddwyn lluniaeth iddo pan ymguddiai yn yr ogof ar lan y môr yn agos i Felin-fraenan, yn ôl y traddodiad. Daliodd ystâd Peniarth ym meddiant ei ddisgynyddion am genedlaethau nes ei throsglwyddo drwy gytundeb gan William Dafydd Llwyd i'w nai Lewis Owen, ŵyr i Lewis Owen y Barwn. Aeth o ddwylo'r Oweniaid hyn drwy briodas â theulu Morben yn agos i Dderwen-las a oedd o'r un cyfenw, a bu am ysbaid ym meddiant teulu o'r cyfenw Williams, Wynnstay a Bodelwyddan. Daeth i ddwylo'r Wynniaid drwy i Jane Williams, ferch Edward Williams, Peniarth, briodi â William Wynne, Pen-y-morfa, a dyna gychwyn y cyfenw Wynne sy'n parhau hyd heddiw yn nheulu Peniarth. Canwyd molawd gwehelyth Peniarth gan Lewis Glyn Cothi, Rhys ap Ieuan ap Meredyth, Wiliam Llŷn, a Rhys Jones o'r Blaenau. Y perchennog presennol yw Lt. Col. J. F. Williams-Wynne. {{c|Peniarthuchaf.}} Hen ystâd Penglasan neu Brynglasan yw Peniarthuchaf, yn fwyaf arbennig, ym mhlwf<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad= mhlwyf]]</ref> Llanegryn. Y mae'n un o<noinclude></noinclude> dpplivxxp7my9ujl9hy3ff8xits19vg 104 83018 162189 161960 2026-04-02T22:26:29Z AlwynapHuw 1710 162189 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ystadau hynaf y plwyf; bu ym meddiant uchelwyr Cymreig am ganrifoedd; yma y cartrefai Idnerth Uch, arglwydd mynydd-dir y plwyf. Y perchennog presennol yw Col. Charles Corbett. {{c|Pant Cynfarch a Gwyddfryniau.}} Aeth y ddwy ystâd hyn yn un drwy briodas David Lloyd, Gwyddfryniau â Mary, ferch ac aeres Humphrey Davies, {{c|Pant.}} Ceir enw William Lloyd, Gwyddfryniau, wrth weithred a wnaed, 10, Medi 1637. Ymbriododd ef â Catherine, ferch Syr John,—yr oedd Syr yn y dyddiau hynny yn gyfystyr â Pharch.,—a dywedir mai offeiriad oedd ei thad. Y perchennog presennol yw Mr. Griffith Ieuan Pugh. {{c|Waun-fach.}} Dywaid W. W. E. Wynne fod yr ystâd hon o hynafiaeth mawr. Daeth i ddwylo teulu Lewis Owen, y Barwn. Bu Waun-fach a'r Erw-goed yn un etifeddiaeth unwaith. Y perchennog presennol yw Mr. Richard Jones. :Glan-y-morfa-mawr. Caeau Sarnhelygen. Caeau Felin-fach, Cae'r-abot. Arferid galw Caeau Sarnhelygen yn Gaeau'r Abot. Y perchenogion yw Titley a Wynne. :Nant-y-cynog. Nant-y-pwl. Bryn. Perchennog, Pwyllgor Addysg Meirion. {{c|Tyddynnod rhydd-ddaliadol yn y plwyf yn 1948.}} :Bron-eunydd, rhan O Gastell-mawr. Perchenogion<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|Perchennog]]</ref>, James Thomas Gabriel. :Clos-bach. Perchennog, Arthur Hancox. :Cyfannedd-uchaf. Perchennog, S. Andrew a'i Fab. Bu'r dreftadaeth hon yn eiddo i wehelyth Maurice Robert Pugh, Bronclydwr. :Cyfannedd-fach. Perchennog, H. Freer :Cyfannedd-fawr. Hen dreftadaeth. Perchennog, E. W. Stevens. {{nop}}<noinclude></noinclude> kz4qqy9vke0v5kc9vfqi1ni0tgqvcn3 162204 162189 2026-04-02T22:54:10Z AlwynapHuw 1710 162204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ystadau hynaf y plwyf; bu ym meddiant uchelwyr Cymreig am ganrifoedd; yma y cartrefai Idnerth Uch, arglwydd mynydd-dir y plwyf. Y perchennog presennol yw Col. Charles Corbett. {{c|Pant Cynfarch a Gwyddfryniau.}} Aeth y ddwy ystâd hyn yn un drwy briodas David Lloyd, Gwyddfryniau â Mary, ferch ac aeres Humphrey Davies, {{c|Pant.}} Ceir enw William Lloyd, Gwyddfryniau, wrth weithred a wnaed, 10, Medi 1637. Ymbriododd ef â Catherine, ferch Syr John,—yr oedd Syr yn y dyddiau hynny yn gyfystyr â Pharch.,—a dywedir mai offeiriad oedd ei thad. Y perchennog presennol yw Mr. Griffith Ieuan Pugh. {{c|Waun-fach.}} Dywaid W. W. E. Wynne fod yr ystâd hon o hynafiaeth mawr. Daeth i ddwylo teulu Lewis Owen, y Barwn. Bu Waun-fach a'r Erw-goed yn un etifeddiaeth unwaith. Y perchennog presennol yw Mr. Richard Jones. :Glan-y-morfa-mawr. Caeau Sarnhelygen. Caeau Felin-fach, Cae'r-abot. Arferid galw Caeau Sarnhelygen yn Gaeau'r Abot. Y perchenogion yw Titley a Wynne. :Nant-y-cynog. Nant-y-pwl. Bryn. Perchennog, Pwyllgor Addysg Meirion. {{c|Tyddynnod rhydd-ddaliadol yn y plwyf yn 1948.}} :Bron-eunydd, rhan O Gastell-mawr. Perchenogion<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad= Perchennog]]</ref>, James Thomas Gabriel. :Clos-bach. Perchennog, Arthur Hancox. :Cyfannedd-uchaf. Perchennog, S. Andrew a'i Fab. Bu'r dreftadaeth hon yn eiddo i wehelyth Maurice Robert Pugh, Bronclydwr. :Cyfannedd-fach. Perchennog, H. Freer :Cyfannedd-fawr. Hen dreftadaeth. Perchennog, E. W. Stevens. {{nop}}<noinclude></noinclude> o0keorp4g3ek854ejjjq6amkuka79p6 104 83041 162190 161989 2026-04-02T22:31:10Z AlwynapHuw 1710 162190 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|1708<br>PRISIAD GILFACH-HEN.}} {{c|Prisiad a wnaed ar eiddo ar<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|ar eiddo]]</ref> John Moses, Gilfach-hen, 17, Mai 1708. Gwnaed y prisiad drwy rym y gyfraith.}} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" | | |align="right" |£ s. d. |- |Chwe ŷch |—— |align="right" |10 0 0 |- |Dau ŷch |—— |align="right" |2 0 0 |- |Dwy fuwch odro a llo |—— |align="right" |2 12 0 |- |Tair swynog |—— |align="right" |1 8 0 |- |Dwy heffer ddwyflwydd |—— |align="right" |1 18 0 |- |Dwy heffer deirblwydd |—— |align="right" |1 19 6 |- |Dau eidion teirblwydd |—— |align="right" |1 8 0 |- |Tri dyniawed |—— |align="right" |5 5 0 |- |Deuddeg ar hugain o ddefaid<br>cryfion ac wyth o famogiaid ac wyn |—— |align="right" |0 10 0 |- |Saith o fân ddefaid eraill |—— |align="right" |1 0 0 |- |Ceffyl, caseg, ac ebol blwydd at aredig |—— |align="right" |3 0 0 |- | | |align="right" |£33 12 6 |} {{c|Pedair cist, 15/-. Bwrdd, buddai, ystên odro, a dau biser, 8/6. Llestr mesur ŷd 9/-Padell, crochan, a dwy ddysgl biwtar, 1/4.}} {{c|1718<br>Prisiad Rhydcryw, 17, Mai 1718.<br>Eiddo John Pugh.}} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" | | |align="right" |£ s. d. |- |Pedair buwch odro, a phedwar llo |—— |align="right" |2 15 0 |- |Buwch ieuanc gyflo, a buwch heb lo |—— |align="right" |5 10 0 |- |Dwy Swynog |—— |align="right" |5 0 0 |- |Un tarw |—— |align="right" |2 10 0 |- |Pedwar ŷch |—— |align="right" |13 0 0 |- |Un eidion |—— |align="right" |2 10 0 |- |Pedwar eidion ddwyflwydd |—— |align="right" |6 0 0 {{nop}}<noinclude>|}</noinclude> 4smy6hfkivjovufsjksiopjhpp29qbm 162203 162190 2026-04-02T22:53:43Z AlwynapHuw 1710 162203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|1708<br>PRISIAD GILFACH-HEN.}} {{c|Prisiad a wnaed ar eiddo ar<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad= ar eiddo]]</ref> John Moses, Gilfach-hen, 17, Mai 1708. Gwnaed y prisiad drwy rym y gyfraith.}} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" | | |align="right" |£ s. d. |- |Chwe ŷch |—— |align="right" |10 0 0 |- |Dau ŷch |—— |align="right" |2 0 0 |- |Dwy fuwch odro a llo |—— |align="right" |2 12 0 |- |Tair swynog |—— |align="right" |1 8 0 |- |Dwy heffer ddwyflwydd |—— |align="right" |1 18 0 |- |Dwy heffer deirblwydd |—— |align="right" |1 19 6 |- |Dau eidion teirblwydd |—— |align="right" |1 8 0 |- |Tri dyniawed |—— |align="right" |5 5 0 |- |Deuddeg ar hugain o ddefaid<br>cryfion ac wyth o famogiaid ac wyn |—— |align="right" |0 10 0 |- |Saith o fân ddefaid eraill |—— |align="right" |1 0 0 |- |Ceffyl, caseg, ac ebol blwydd at aredig |—— |align="right" |3 0 0 |- | | |align="right" |£33 12 6 |} {{c|Pedair cist, 15/-. Bwrdd, buddai, ystên odro, a dau biser, 8/6. Llestr mesur ŷd 9/-Padell, crochan, a dwy ddysgl biwtar, 1/4.}} {{c|1718<br>Prisiad Rhydcryw, 17, Mai 1718.<br>Eiddo John Pugh.}} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" | | |align="right" |£ s. d. |- |Pedair buwch odro, a phedwar llo |—— |align="right" |2 15 0 |- |Buwch ieuanc gyflo, a buwch heb lo |—— |align="right" |5 10 0 |- |Dwy Swynog |—— |align="right" |5 0 0 |- |Un tarw |—— |align="right" |2 10 0 |- |Pedwar ŷch |—— |align="right" |13 0 0 |- |Un eidion |—— |align="right" |2 10 0 |- |Pedwar eidion ddwyflwydd |—— |align="right" |6 0 0 {{nop}}<noinclude>|}</noinclude> o6e984qnkjbrehkkwlzb3bsva20qua3 104 83075 162191 162023 2026-04-02T22:32:38Z AlwynapHuw 1710 162191 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Deallwn y cymerai rhai o'r hen ddwylo feysydd cyfain o'r ŷd i'w medi am swm arbennig, a gweithiai eraill iddynt wrth hyn a hyn y dydd. Telid iddynt fel rheol o 2/- i 2/6 y dydd. Gofalai pawb am eu bwyd eu hunain. Darperid digon o ddiod iddynt gan yr amaethwyr Seisnig. Y ddiod a ddarperid iddynt fyddai seidr (cider). Gweithient yn y fedel am oddeutu chwech wythnos, a balch fyddent os dychwelent â phedair punt yn eu meddiant. Y prif fedelwyr o ardal Llanegryn oedd Griffith Thomas, William Joseph, a Jac Jones, gŵr Nansi William. Bu Griffith Thomas yn teithio'n rheolaidd i'r fedel am dros ddeugain mlynedd, a dywedid y câi ef amser da gyda'r merched ieuainc oherwydd hawddgared fyddai'r llanciau ieuainc a berthynai bob amser i'w fedel. Bu rhai helyntion cyffrous rhwng llanciau Llanegryn a Ilanciau Seisnig sir Amwythig. Dywaid traddodiad i un ysgarmes chwerw brofi'n angau i Sais ieuanc. Tua'r flwyddyn 1860 enillai llafuwyr<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|llafurwyr]]</ref> 10/-yn yr wythnos ar eu bwyd eu hunain, ond ychydig oedd y gweithwyr yn y plwyf a weithiai ar eu bwyd eu hunain. Telid o 4/- i 7/- yn yr wythnos a'u bwyd a'u diod i weithwyr medrus, a châi ambell weithiwr cyfarwydd a charedig bwys o ymenyn gan feistr hawddgar i fynd adref ar nos Sadwrn. Cododd y cyflogau wedi'r flwyddyn 1870, ond gweithiai hwsmonwyr yn yr adeg honno am oddeutu £20 yn y flwyddyn. Bu gwŷr ieuainc newydd briodi yn ennill cyn lleied â £16 yn y flwyddyn yn 1871: hynny a enillai William Dafis a oedd yn hwsmon yn Waun-fach, ac wedi priodi yn y flwyddyn 1871. Truenus i'r eithaf oedd cyflwr cymdeithasol y werin hyd yn gymharol ddiweddar. Yn y flwyddyn 1886 deg swllt yn yr wythnos a delid i'r llafurwyr gorau, oherwydd yr oedd yn fyd caled ar yr amaethwyr eu hunain. Clywsom am ddynion yn teithio i odre Cader Idris i weithio am bum swllt yn yr wythnos. Pan ystyrir bod y peilliaid yn £2/10/0 y pwn, gwelir bod y sefyllfa'n wir ddifrifol. Adroddai gwraig barchus wrthym iddi fod am ddeng mlynedd cyntaf ei bywyd priodasol heb gael cymaint ag un pâr o esgidiau newydd, a hynny yn ystod y<noinclude><references/></noinclude> 107tufxgq64lb9820w4qdrzyuimp7uw 162202 162191 2026-04-02T22:53:19Z AlwynapHuw 1710 162202 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Deallwn y cymerai rhai o'r hen ddwylo feysydd cyfain o'r ŷd i'w medi am swm arbennig, a gweithiai eraill iddynt wrth hyn a hyn y dydd. Telid iddynt fel rheol o 2/- i 2/6 y dydd. Gofalai pawb am eu bwyd eu hunain. Darperid digon o ddiod iddynt gan yr amaethwyr Seisnig. Y ddiod a ddarperid iddynt fyddai seidr (cider). Gweithient yn y fedel am oddeutu chwech wythnos, a balch fyddent os dychwelent â phedair punt yn eu meddiant. Y prif fedelwyr o ardal Llanegryn oedd Griffith Thomas, William Joseph, a Jac Jones, gŵr Nansi William. Bu Griffith Thomas yn teithio'n rheolaidd i'r fedel am dros ddeugain mlynedd, a dywedid y câi ef amser da gyda'r merched ieuainc oherwydd hawddgared fyddai'r llanciau ieuainc a berthynai bob amser i'w fedel. Bu rhai helyntion cyffrous rhwng llanciau Llanegryn a Ilanciau Seisnig sir Amwythig. Dywaid traddodiad i un ysgarmes chwerw brofi'n angau i Sais ieuanc. Tua'r flwyddyn 1860 enillai llafuwyr<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad= llafurwyr]]</ref> 10/-yn yr wythnos ar eu bwyd eu hunain, ond ychydig oedd y gweithwyr yn y plwyf a weithiai ar eu bwyd eu hunain. Telid o 4/- i 7/- yn yr wythnos a'u bwyd a'u diod i weithwyr medrus, a châi ambell weithiwr cyfarwydd a charedig bwys o ymenyn gan feistr hawddgar i fynd adref ar nos Sadwrn. Cododd y cyflogau wedi'r flwyddyn 1870, ond gweithiai hwsmonwyr yn yr adeg honno am oddeutu £20 yn y flwyddyn. Bu gwŷr ieuainc newydd briodi yn ennill cyn lleied â £16 yn y flwyddyn yn 1871: hynny a enillai William Dafis a oedd yn hwsmon yn Waun-fach, ac wedi priodi yn y flwyddyn 1871. Truenus i'r eithaf oedd cyflwr cymdeithasol y werin hyd yn gymharol ddiweddar. Yn y flwyddyn 1886 deg swllt yn yr wythnos a delid i'r llafurwyr gorau, oherwydd yr oedd yn fyd caled ar yr amaethwyr eu hunain. Clywsom am ddynion yn teithio i odre Cader Idris i weithio am bum swllt yn yr wythnos. Pan ystyrir bod y peilliaid yn £2/10/0 y pwn, gwelir bod y sefyllfa'n wir ddifrifol. Adroddai gwraig barchus wrthym iddi fod am ddeng mlynedd cyntaf ei bywyd priodasol heb gael cymaint ag un pâr o esgidiau newydd, a hynny yn ystod y<noinclude><references/></noinclude> hmed5on48ds47vaewiy719994z5iksd 104 83089 162193 162038 2026-04-02T22:41:30Z AlwynapHuw 1710 162193 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>cymdogion drwy gyd-wau hosanau, neu gyd-bilio'r pabwyr. A byddai rhyw ymborth ac enllyn wedi eu paratoi i bawb gyd-wledda arnynt gyda'i gilydd, a phawb yn ymroi i wneuthur eu gorau i gadw'r cwmni'n ddiddan ac yn eu hwyliau da. Clywsom mai yn y Rhos y cynhelid y gwyliau hyn ddiwethaf. Bu'r nosweithiau llawen yn gyfryngau rhagorol i ddiwyllio doniau canu, barddoni, ac adrodd yn yr ardal; a hefyd i gadw traddodiadau'r gorffennol yn fyw, a meithrin ysbryd cymdeithasol iach a diddanus yn y plwyf. Cadwai hefyd ysbryd crefft yn llawn nwyf yn y fro. Gofynnai pilio pabwyr law ysgafn a chywrain ac un a fyddai'n sicr iawn o'i phlwc, ac nid pawb a allai gadw'r bilen yn fain a chyfan, ac nid pob math o frwyn a wnâi babwyr da. Yr oedd eisiau llygad a llaw dda i hel y pabwyr. Yr oedd gweu hosan a fyddai yn unffurf â choes a throed yn gryn gamp. Bu dwylo mamau a gwragedd yn ddiwyd gyda'u gweill; ychwanegodd y dwylo prysur gryn lawer at gyfalaf prin yr aelwydydd. Byddai'r dwylo a'r gweill yn mynd yn ddidor o fore hyd hwyr; os eistedd i hamdena<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|hamddena]]</ref> neu os cerdded ar siwrnai a wneid, dal i fynd a wnâi'r dwylo a'r gweill. Cerddai llawer mam a'i baban ar ei chefn am fill-tiroedd a'r gweill yn mynd yn ddiball yn ei dwylo. Hongid y bellen edafedd ar fach melyn wrth linyn y ffedog, a gweithiai'r bysedd yn rheolaidd fel melin. Gweai rhai ag offeryn a elwid yn wain wau, a rhoddid ef yn rhwym wrth y wasg. Gweai ambell hen wraig oedrannus ddwsinau o barau hosanau i deuluoedd lluosog bob blwyddyn. Dwylo gweithgar a darbodus fu dwylo mamau a gwragedd Llanegryn. {{c|CANU YN DRWS.}} Hoffai'r hen frodorion sôn am arferiad ddiddorol oedd ynglŷn â'r Noson Lawen a elwid Canu yn drws. Math o ymryson oedd y canu yn drws rhwng y rhai oedd oddi mewn a'r rhai oedd oddi allan yn ceisio cael eu gollwng i mewn i'r neuadd neu'r gegin lle y cynhelid y Noson Lawen. Yr oedd yr ymryson ar ffurf gofyn ac ateb. {{nop}}<noinclude></noinclude> ab7evx7738ssuegenv9ub9w6iy0mxfm 162200 162193 2026-04-02T22:52:17Z AlwynapHuw 1710 162200 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>cymdogion drwy gyd-wau hosanau, neu gyd-bilio'r pabwyr. A byddai rhyw ymborth ac enllyn wedi eu paratoi i bawb gyd-wledda arnynt gyda'i gilydd, a phawb yn ymroi i wneuthur eu gorau i gadw'r cwmni'n ddiddan ac yn eu hwyliau da. Clywsom mai yn y Rhos y cynhelid y gwyliau hyn ddiwethaf. Bu'r nosweithiau llawen yn gyfryngau rhagorol i ddiwyllio doniau canu, barddoni, ac adrodd yn yr ardal; a hefyd i gadw traddodiadau'r gorffennol yn fyw, a meithrin ysbryd cymdeithasol iach a diddanus yn y plwyf. Cadwai hefyd ysbryd crefft yn llawn nwyf yn y fro. Gofynnai pilio pabwyr law ysgafn a chywrain ac un a fyddai'n sicr iawn o'i phlwc, ac nid pawb a allai gadw'r bilen yn fain a chyfan, ac nid pob math o frwyn a wnâi babwyr da. Yr oedd eisiau llygad a llaw dda i hel y pabwyr. Yr oedd gweu hosan a fyddai yn unffurf â choes a throed yn gryn gamp. Bu dwylo mamau a gwragedd yn ddiwyd gyda'u gweill; ychwanegodd y dwylo prysur gryn lawer at gyfalaf prin yr aelwydydd. Byddai'r dwylo a'r gweill yn mynd yn ddidor o fore hyd hwyr; os eistedd i hamdena<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad= hamddena]]</ref> neu os cerdded ar siwrnai a wneid, dal i fynd a wnâi'r dwylo a'r gweill. Cerddai llawer mam a'i baban ar ei chefn am fill-tiroedd a'r gweill yn mynd yn ddiball yn ei dwylo. Hongid y bellen edafedd ar fach melyn wrth linyn y ffedog, a gweithiai'r bysedd yn rheolaidd fel melin. Gweai rhai ag offeryn a elwid yn wain wau, a rhoddid ef yn rhwym wrth y wasg. Gweai ambell hen wraig oedrannus ddwsinau o barau hosanau i deuluoedd lluosog bob blwyddyn. Dwylo gweithgar a darbodus fu dwylo mamau a gwragedd Llanegryn. {{c|CANU YN DRWS.}} Hoffai'r hen frodorion sôn am arferiad ddiddorol oedd ynglŷn â'r Noson Lawen a elwid Canu yn drws. Math o ymryson oedd y canu yn drws rhwng y rhai oedd oddi mewn a'r rhai oedd oddi allan yn ceisio cael eu gollwng i mewn i'r neuadd neu'r gegin lle y cynhelid y Noson Lawen. Yr oedd yr ymryson ar ffurf gofyn ac ateb. {{nop}}<noinclude></noinclude> 7hpn8uhlv2y1zpnk8zw0lau67ycaiim 104 83094 162194 162043 2026-04-02T22:43:00Z AlwynapHuw 1710 162194 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>oddi wrth ei gilydd, a cheir yr un traddodiadau ymhlith gwahanol genhedloedd y byd. Bu gan ysbrydion ran amlwg yn llên gwerin Llanegryn. Credid bod gan eneidiau'r meirw ddiddordeb mewn dynion ar y ddaear, ond rywfodd neu'i gilydd credid mwy yn ymddangosiad ysbrydion dynion drwg ac annuwiol nag yn ymddangosiad dynion da<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|ysbrydion dynion da]]</ref> a duwiol. Pan ymddangosai ysbryd, neu pan flinid unrhyw un gan ysbryd, meddylid yn sicr bob amser fod ar yr ysbryd eisiau hysbysu neu ddatguddio rhywbeth neu'i gilydd i rywun neilltuol, a phan fyddai wedi datguddio'i gyfrinach, na ddeuai ef byth wedyn ar ei deithiau nosawl o fro'r meirw. Achosid cryn boen a blinder i deulu'r ymadawedig pan ddeuai'r si fod ei ysbryd yn teithio ar hyd llwybrau'r fro ar hyd y nos, ac yn ddychryn i'w cymdogion, oherwydd credent yn sicr fod rhywbeth neilltuol yn ei anesmwytho, ac mai da fyddai ei ryddhau o'i anesmwythyd. Gwnaed sôn unwaith fod ysbryd gŵr ieuanc prydferth o'r enw William, mab Nansi William, yn ymddangos ar ôl ei farwolaeth, a cherddodd ei fam bob awr o'r nos rhwng y pentref a'r fynwent, er mwyn rhoddi cyfleustra iddo ymddangos iddi hi ei hun, ac iddo gael ymadael â'i ofid a'i anesmwythder. Clywsom wraig yn adrodd fod ei gŵr wedi ymddangos iddi hi ar ddyddiau o ofid mawr yn ei hanes; yr oedd yn wraig a'i theimladau yn ddigon caled, ac ni flinid mohoni o gwbl gan ryw fân ofnau. Yr oedd siopwr yn ei herlyn am arian, a chredai hi'n sicr fod ei gŵr wedi eu talu cyn ei farwolaeth, ond methai yn lan â chael hyd i'r llyfr cyfrifon a ddangosai hynny. Un noson yn nistawrwydd ei bwthyn unig, ym-ddangosodd ei phriod iddi yn y man lle'r oedd yr hen lyfr cyfrifon wedi ei roddi i'w gadw. Ffynnai dau neu dri o draddodiadau am ysbrydion ym mhlwyf Llanegryn. Un traddodiad oedd mai ysbryd y byw a gymdeithasai gyda dynion; tystiai amryw y byddent hwy beunydd yn cymdeithasu â'r byw ar wahan i'r corff a phellter lle. Credai'r lleill mai ysbrydion y meirw a ddychwelai o'r byd anweledig i gyfeillachu â dynion ar y ddaear. Y<noinclude></noinclude> tf0f3xvq3wqf9vbn3lf5jj0kcoy8o7k 162199 162194 2026-04-02T22:51:50Z AlwynapHuw 1710 162199 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>oddi wrth ei gilydd, a cheir yr un traddodiadau ymhlith gwahanol genhedloedd y byd. Bu gan ysbrydion ran amlwg yn llên gwerin Llanegryn. Credid bod gan eneidiau'r meirw ddiddordeb mewn dynion ar y ddaear, ond rywfodd neu'i gilydd credid mwy yn ymddangosiad ysbrydion dynion drwg ac annuwiol nag yn ymddangosiad dynion da<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad=ysbrydion dynion da]]</ref> a duwiol. Pan ymddangosai ysbryd, neu pan flinid unrhyw un gan ysbryd, meddylid yn sicr bob amser fod ar yr ysbryd eisiau hysbysu neu ddatguddio rhywbeth neu'i gilydd i rywun neilltuol, a phan fyddai wedi datguddio'i gyfrinach, na ddeuai ef byth wedyn ar ei deithiau nosawl o fro'r meirw. Achosid cryn boen a blinder i deulu'r ymadawedig pan ddeuai'r si fod ei ysbryd yn teithio ar hyd llwybrau'r fro ar hyd y nos, ac yn ddychryn i'w cymdogion, oherwydd credent yn sicr fod rhywbeth neilltuol yn ei anesmwytho, ac mai da fyddai ei ryddhau o'i anesmwythyd. Gwnaed sôn unwaith fod ysbryd gŵr ieuanc prydferth o'r enw William, mab Nansi William, yn ymddangos ar ôl ei farwolaeth, a cherddodd ei fam bob awr o'r nos rhwng y pentref a'r fynwent, er mwyn rhoddi cyfleustra iddo ymddangos iddi hi ei hun, ac iddo gael ymadael â'i ofid a'i anesmwythder. Clywsom wraig yn adrodd fod ei gŵr wedi ymddangos iddi hi ar ddyddiau o ofid mawr yn ei hanes; yr oedd yn wraig a'i theimladau yn ddigon caled, ac ni flinid mohoni o gwbl gan ryw fân ofnau. Yr oedd siopwr yn ei herlyn am arian, a chredai hi'n sicr fod ei gŵr wedi eu talu cyn ei farwolaeth, ond methai yn lan â chael hyd i'r llyfr cyfrifon a ddangosai hynny. Un noson yn nistawrwydd ei bwthyn unig, ym-ddangosodd ei phriod iddi yn y man lle'r oedd yr hen lyfr cyfrifon wedi ei roddi i'w gadw. Ffynnai dau neu dri o draddodiadau am ysbrydion ym mhlwyf Llanegryn. Un traddodiad oedd mai ysbryd y byw a gymdeithasai gyda dynion; tystiai amryw y byddent hwy beunydd yn cymdeithasu â'r byw ar wahan i'r corff a phellter lle. Credai'r lleill mai ysbrydion y meirw a ddychwelai o'r byd anweledig i gyfeillachu â dynion ar y ddaear. Y<noinclude></noinclude> 23oubo8n2bf1tigan5z12lclt58fyu9 104 83105 162192 162054 2026-04-02T22:33:57Z AlwynapHuw 1710 162192 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>plant yn eu dilyn, a chariai llawer o'r gwragedd ieuainc eu babanod wrth eu bronnau. Os digwyddai bod bwthyn yn agos i'r meysydd lloffa ni byddai'n syn gweled llond gwely o fabanod yn cysgu ynddo tra lloffai'r mamau. Gwelid golygfa felly yn aml yn Nhy-coch yn ystod amser lloffa (safai'r bwthyn hwn ar fin yr wtre yn agos i'r Pant). Yr oedd y gweithwyr a'u gwragedd yn drugarog a chymwynasgar wrth ei gilydd bob amser. Rhoddai aml fam laeth ei bron i blentyn ei chyfeilles er mwyn ei gadw'n ddiddig a thawel. Derbyniai'r lloffwyr lawer cymwynas a thro caredig wrth symud o dyddyn i dyddyn yn ystod tymor lloffa. Rhai cyflym i adnabod calon gŵr a gwraig oedd y lloffwyr. Caent rai tyddynwyr yn rhydd a hael, a'r lleill yn galed a chwta. Byddai mwy o loffion ym meysydd rhai tyddynwyr na'i gilydd; gallai ambell dyddynwr fod yn ddreng, a chlywsom am un amaethwr yn troi'r tarw i'r maes er mwyn gyrru'r lloffwyr ar ffo. Pan gesglid llond gafael llaw o'r ŷd, gelwid ef yn lloffyn a phlethid ef yn gywrain, gan ei ddodi gan y merched rhwng eu gwasg a llinyn eu ffedog; ac wedi iddynt amgylchu eu gwasg â'r lloffynnau gwnaent hwy'n ysgub. Ar ôl eu cywain adref, fe'u ffustid a gwyntyllid hwy yn yr awel iach; yna byddai'r ŷd yn barod i fynd i'r felin i'w falu'n ymborth i'r teulu. {{c|MELA}} Cymwynaswyr da a fu'r gwenyn i lawer teulu gael bwyd, a chael y ddau ben llinyn ynghyd. Cedwid gwenyn ar raddau helaeth yn Llanegryn am un cyfnod hir. Y mae'r arferiad ar raddau helaeth wedi mynd â'i phen iddi ers llawer dydd, ond clywir sŵn ail hybu yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Gwel-som wyth gwch<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cwch]]</ref> ar hugain o wenyn gan Dafydd Dafis yng Nghilfach-y-gog, a gwaith dwylo Dafydd Dafis ei hun oedd y cychod. Gwarchodid hwy'n ofalus rhag pob gelyn yn ystod yr haf, a rhag iddynt heidio yn ddiarwybod i neb. Diwrnod cyffrous oedd y dydd pan ddigwyddai i'r gwenyn heidio, a heidient i bellter mawr weithiau. Y diwrnod hwnnw byddai'r plant yn eu hafiaith yn curo llestri'n fawr eu sŵn. Arwriaeth<noinclude><references/></noinclude> 9jwxde0zdovpxicpjchgtexfr3g3ymh 162201 162192 2026-04-02T22:52:40Z AlwynapHuw 1710 162201 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>plant yn eu dilyn, a chariai llawer o'r gwragedd ieuainc eu babanod wrth eu bronnau. Os digwyddai bod bwthyn yn agos i'r meysydd lloffa ni byddai'n syn gweled llond gwely o fabanod yn cysgu ynddo tra lloffai'r mamau. Gwelid golygfa felly yn aml yn Nhy-coch yn ystod amser lloffa (safai'r bwthyn hwn ar fin yr wtre yn agos i'r Pant). Yr oedd y gweithwyr a'u gwragedd yn drugarog a chymwynasgar wrth ei gilydd bob amser. Rhoddai aml fam laeth ei bron i blentyn ei chyfeilles er mwyn ei gadw'n ddiddig a thawel. Derbyniai'r lloffwyr lawer cymwynas a thro caredig wrth symud o dyddyn i dyddyn yn ystod tymor lloffa. Rhai cyflym i adnabod calon gŵr a gwraig oedd y lloffwyr. Caent rai tyddynwyr yn rhydd a hael, a'r lleill yn galed a chwta. Byddai mwy o loffion ym meysydd rhai tyddynwyr na'i gilydd; gallai ambell dyddynwr fod yn ddreng, a chlywsom am un amaethwr yn troi'r tarw i'r maes er mwyn gyrru'r lloffwyr ar ffo. Pan gesglid llond gafael llaw o'r ŷd, gelwid ef yn lloffyn a phlethid ef yn gywrain, gan ei ddodi gan y merched rhwng eu gwasg a llinyn eu ffedog; ac wedi iddynt amgylchu eu gwasg â'r lloffynnau gwnaent hwy'n ysgub. Ar ôl eu cywain adref, fe'u ffustid a gwyntyllid hwy yn yr awel iach; yna byddai'r ŷd yn barod i fynd i'r felin i'w falu'n ymborth i'r teulu. {{c|MELA}} Cymwynaswyr da a fu'r gwenyn i lawer teulu gael bwyd, a chael y ddau ben llinyn ynghyd. Cedwid gwenyn ar raddau helaeth yn Llanegryn am un cyfnod hir. Y mae'r arferiad ar raddau helaeth wedi mynd â'i phen iddi ers llawer dydd, ond clywir sŵn ail hybu yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Gwel-som wyth gwch<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad= cwch]]</ref> ar hugain o wenyn gan Dafydd Dafis yng Nghilfach-y-gog, a gwaith dwylo Dafydd Dafis ei hun oedd y cychod. Gwarchodid hwy'n ofalus rhag pob gelyn yn ystod yr haf, a rhag iddynt heidio yn ddiarwybod i neb. Diwrnod cyffrous oedd y dydd pan ddigwyddai i'r gwenyn heidio, a heidient i bellter mawr weithiau. Y diwrnod hwnnw byddai'r plant yn eu hafiaith yn curo llestri'n fawr eu sŵn. Arwriaeth<noinclude><references/></noinclude> obel4c7duxl1s1k4tdp4lu28mifiupr 104 83129 162195 162080 2026-04-02T22:47:57Z AlwynapHuw 1710 162195 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|ELINOR EVANS (ELIN EGRYN).}} Merch ydoedd i John a Rebecca Evans, Tyn-y-llan. Ganed hi ar y 12 o Dachwedd, 1807, a bedyddiwyd hi yn eglwys Llanegryn ar y 15 o'r un mis. Dawn brin fu barddoni ymhlith ein hardalwyr. Prin fu cyfraniad y fro i farddoniaeth a llenyddiaeth ein cenedl. Dywedir bod y ddawn i rigymu yn naturiol yn nodwedd gyffredin i dalent yr ardal; arferai hen wragedd y pentref ffraeo â'i gilydd yn rhugl mewn rhigymau, a byddai rhigymu yn rhan hanfodol o ddonioldeb a difyrrwch y Noson Lawen a gynhelid yn nhyddynnod y plwyf. Ond ni ddatblygodd y ddawn yn rhan o lenyddiaeth ein cenedl ac eithrio un neu ddau. Llên gwerin ydoedd ar ei gorau ymhlith y werin. Yr oedd Elin Egryn yn un o'r eithriadau, a saif hi ymhlith beirdd Cymru. Cyhoeddodd ddwy gyfrol fechan; y mae un ohonynt yn adnabyddus i feirdd Cymru o dan y teitl Telyn Egryn. Cyfrol fechan yw'r llall a gyhoeddwyd pan nad oedd hi yn ddim angen<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|amgen]]</ref> na geneth bedair ar ddeg oed. Pa fodd y datblygodd y ddawn farddonol yn Elin Egryn? Etifeddodd ran o'r ddawn rigymu naturiol a ffynnai yn yr ardal, ac yr oedd diwylliant Cymreig ar ei haelwyd, ac yn ddiweddarach yn ei hoes daeth i gyfathrach â'r gŵr dawnus Gwilym Hiraethog. Yr oedd ef yn dad yng nghyfraith i'w brawd William Evans, Caer, a phan oedd hi'n gweini yn Lerpwl, ymaelodai yng nghapel Gwilym Hiraethog. Ac ef a'i perswadiodd i gyhoeddi Telyn Egryn, ac ymgymerodd yntau â'r gwaith o'i golygu; a cheir ei ddelw ar y penillion fel y maent yn y gyfrol. Y mae Telyn Egryn allan o brint ers llawer o flynyddoedd. Bu Elin am gyfnod o'i hoes yng ngwlad y Gwyddel; ond daeth yn ôl i'w hen ardal, a chadwai fath o ysgol i ferched ieuainc yn Nhroed-y-rhiw. Dysgai hwynt yn arbennig i wnïo, a gwneuthur dillad i ferched a dynion. Cawsom gyfle lawer gwaith i gymdeithasu, ac i ymddiddan â rhai o'r hen chwiorydd a fu yn ei hysgol. Sylwasom y nodweddid bywyd<noinclude></noinclude> bwczv0kckcbq3on5ezsym1qlgmwiy3e 162198 162195 2026-04-02T22:51:12Z AlwynapHuw 1710 162198 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|ELINOR EVANS (ELIN EGRYN).}} Merch ydoedd i John a Rebecca Evans, Tyn-y-llan. Ganed hi ar y 12 o Dachwedd, 1807, a bedyddiwyd hi yn eglwys Llanegryn ar y 15 o'r un mis. Dawn brin fu barddoni ymhlith ein hardalwyr. Prin fu cyfraniad y fro i farddoniaeth a llenyddiaeth ein cenedl. Dywedir bod y ddawn i rigymu yn naturiol yn nodwedd gyffredin i dalent yr ardal; arferai hen wragedd y pentref ffraeo â'i gilydd yn rhugl mewn rhigymau, a byddai rhigymu yn rhan hanfodol o ddonioldeb a difyrrwch y Noson Lawen a gynhelid yn nhyddynnod y plwyf. Ond ni ddatblygodd y ddawn yn rhan o lenyddiaeth ein cenedl ac eithrio un neu ddau. Llên gwerin ydoedd ar ei gorau ymhlith y werin. Yr oedd Elin Egryn yn un o'r eithriadau, a saif hi ymhlith beirdd Cymru. Cyhoeddodd ddwy gyfrol fechan; y mae un ohonynt yn adnabyddus i feirdd Cymru o dan y teitl Telyn Egryn. Cyfrol fechan yw'r llall a gyhoeddwyd pan nad oedd hi yn ddim angen<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad=amgen]]</ref> na geneth bedair ar ddeg oed. Pa fodd y datblygodd y ddawn farddonol yn Elin Egryn? Etifeddodd ran o'r ddawn rigymu naturiol a ffynnai yn yr ardal, ac yr oedd diwylliant Cymreig ar ei haelwyd, ac yn ddiweddarach yn ei hoes daeth i gyfathrach â'r gŵr dawnus Gwilym Hiraethog. Yr oedd ef yn dad yng nghyfraith i'w brawd William Evans, Caer, a phan oedd hi'n gweini yn Lerpwl, ymaelodai yng nghapel Gwilym Hiraethog. Ac ef a'i perswadiodd i gyhoeddi Telyn Egryn, ac ymgymerodd yntau â'r gwaith o'i golygu; a cheir ei ddelw ar y penillion fel y maent yn y gyfrol. Y mae Telyn Egryn allan o brint ers llawer o flynyddoedd. Bu Elin am gyfnod o'i hoes yng ngwlad y Gwyddel; ond daeth yn ôl i'w hen ardal, a chadwai fath o ysgol i ferched ieuainc yn Nhroed-y-rhiw. Dysgai hwynt yn arbennig i wnïo, a gwneuthur dillad i ferched a dynion. Cawsom gyfle lawer gwaith i gymdeithasu, ac i ymddiddan â rhai o'r hen chwiorydd a fu yn ei hysgol. Sylwasom y nodweddid bywyd<noinclude></noinclude> a2ce2qevn5362uxirxha36e399u7ha5 104 83141 162196 162092 2026-04-02T22:49:12Z AlwynapHuw 1710 162196 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>llwyddodd i fagu ei phlant mewn anrhydedd. Un ohonynt oedd y Parch. Robert Hughes a fu'n rheithor Dolgellau. Cyfrifid hi yn un o wragedd gorau Cymru yn ei dydd, a meddai ar gyfeillion ymhlith arweinwyr amlycaf ein cenedl. Colledus ydym fel cenedl am i'w gweithiau fynd ar goll. Bu farw yn 1813 yn 81 mlwydd oed. Gweler Enwogion Cymru am ei hanes. {{c|Dr. ARTHUR JONES, BANGOR.}} Bu tad Dr. Arthur Jones yn felinydd yn Felin-fach, Llanegryn, a dywedir iddo symud o'r ardal pan nad oedd Dr. Jones yn ddim ond baban ychydig wythnosau o oed. Yr oedd hwn yn draddodiad cryf ymhlith ein hen famau. {{c|EDWARD KENRICK.}} Galwyd ar Edward Kenrick i lenwi'r bwlch a wnaed gan farwolaeth Hugh Owen a'i fab. Hanoedd Edward Kenrick o Wrecsam; mab hynaf oedd o bump o feibion i Samuel Kenrick, y Fawnog. Priododd â Susannah, merch hynaf Hugh Owen, ac aeres Bronclydwr. Dywaid W. W. E. Wynne fod pedair merch Hugh Owen yn gydetifeddion. Beth bynnag am hynny, Susannah a drigiannai ym Mronclydwr. Urddwyd Edward Kenrick yn Wrecsam, 17 Awst, 1702, gan y Parchn. James Owen a Matthew Henry. Nid oes gennym le i gasglu bod maes bugeilio Edward Kenrick yn ddim helaethach na Bronclydwr, Dolgellau, Llanuwchllyn a'r Bala. Oddeutu'r Bala y gwelodd ef y maes mwyaf gobeithiol iddo fwrw ei draul a'i ddiwydrwydd arno. Derbyniai £20<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|£4]]</ref> y flwyddyn o'r Gronfa Gynulleidfaol. Bu ganddo law yng nghychwyn ysgol Dr. Williams yn y Bala a Llanuwchllyn. Yn yr un flwyddyn ag y symudwyd ysgol Dr. Williams i Lanuwchllyn y bu yntau farw ym Mronclydwr, Mai 1741. Gorwedd ei lwch ym mynwent Llanegryn heb gymaint â charreg syml i gofio amdano. {{nop}}<noinclude></noinclude> frsc2udpkodva7hti164yyg3y9axhg8 162197 162196 2026-04-02T22:50:26Z AlwynapHuw 1710 162197 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>llwyddodd i fagu ei phlant mewn anrhydedd. Un ohonynt oedd y Parch. Robert Hughes a fu'n rheithor Dolgellau. Cyfrifid hi yn un o wragedd gorau Cymru yn ei dydd, a meddai ar gyfeillion ymhlith arweinwyr amlycaf ein cenedl. Colledus ydym fel cenedl am i'w gweithiau fynd ar goll. Bu farw yn 1813 yn 81 mlwydd oed. Gweler Enwogion Cymru am ei hanes. {{c|Dr. ARTHUR JONES, BANGOR.}} Bu tad Dr. Arthur Jones yn felinydd yn Felin-fach, Llanegryn, a dywedir iddo symud o'r ardal pan nad oedd Dr. Jones yn ddim ond baban ychydig wythnosau o oed. Yr oedd hwn yn draddodiad cryf ymhlith ein hen famau. {{c|EDWARD KENRICK.}} Galwyd ar Edward Kenrick i lenwi'r bwlch a wnaed gan farwolaeth Hugh Owen a'i fab. Hanoedd Edward Kenrick o Wrecsam; mab hynaf oedd o bump o feibion i Samuel Kenrick, y Fawnog. Priododd â Susannah, merch hynaf Hugh Owen, ac aeres Bronclydwr. Dywaid W. W. E. Wynne fod pedair merch Hugh Owen yn gydetifeddion. Beth bynnag am hynny, Susannah a drigiannai ym Mronclydwr. Urddwyd Edward Kenrick yn Wrecsam, 17 Awst, 1702, gan y Parchn. James Owen a Matthew Henry. Nid oes gennym le i gasglu bod maes bugeilio Edward Kenrick yn ddim helaethach na Bronclydwr, Dolgellau, Llanuwchllyn a'r Bala. Oddeutu'r Bala y gwelodd ef y maes mwyaf gobeithiol iddo fwrw ei draul a'i ddiwydrwydd arno. Derbyniai £20<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad £4]]</ref> y flwyddyn o'r Gronfa Gynulleidfaol. Bu ganddo law yng nghychwyn ysgol Dr. Williams yn y Bala a Llanuwchllyn. Yn yr un flwyddyn ag y symudwyd ysgol Dr. Williams i Lanuwchllyn y bu yntau farw ym Mronclydwr, Mai 1741. Gorwedd ei lwch ym mynwent Llanegryn heb gymaint â charreg syml i gofio amdano. {{nop}}<noinclude></noinclude> phd314qyklnrq6s84v2kj5jz6a1oetn 104 83160 162212 162111 2026-04-02T23:01:42Z AlwynapHuw 1710 162212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|RHAI A FU'N GWASANAETHU YN Y LLYS BRENHINOL.}} {{center block| <poem> Dafydd ap William Reinallt ar Harri VI. John Powys ar Harri VIII. William Cardwell ar Elisabeth. </poem> }} <br> {{c|RHESTR O SIRYFON AC AELODAU SENEDDOL DROS FEIRIONNYDD O BLWYF LLANEGRYN.}} {{c|Y SIRYFON}} {{center block| <poem> 1647-Lewis Owen, Peniarth. 1695-Richard Owen, Peniarth. 1715-Lewis Owen, Peniarth. 1745-Edward Williams, Peniarth. 1776-William Williams, Peniarth-uchaf. 1812-William Wynne, Peniarth. 1833-George Jonathan Scott, Peniarth-uchaf. 1857<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad 1867]]</ref>-William Watkin Edward Wynne, Peniarth. 1836<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad 1886]]</ref>-William Robert Maurice Wynne, Peniarth. </poem> }} <br> {{c|YR AELODAU SENEDDOL}} {{center block| <poem> 1658-Lewis Owen, Peniarth. 1852-William Watkin Edward Wynne, Peniarth. 1857-William Watkin Edward Wynne, Peniarth. 1859-Willam Watkin Edward Wynne, Peniarth. 1865-William Robert Maurice Wynne, Peniarth. </poem> }} <br> {{c|ARGLWYDD-RAGLAW MEIRION.}} {{c|Apwyntiwyd William Robert Maurice Wynne, Peniarth, yn Arglwydd-Raglaw Sir Feirionnydd ym mis Hydref, 1891.}} {{nop}}<noinclude></noinclude> m869cygpve8s0gqa9fod8wcyqgx1wpn 162215 162212 2026-04-02T23:04:12Z AlwynapHuw 1710 162215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|RHAI A FU'N GWASANAETHU YN Y LLYS BRENHINOL.}} {{center block| <poem> Dafydd ap William Reinallt ar Harri VI. John Powys ar Harri VIII. William Cardwell ar Elisabeth. </poem> }} <br> {{c|RHESTR O SIRYFON AC AELODAU SENEDDOL DROS FEIRIONNYDD O BLWYF LLANEGRYN.}} {{c|Y SIRYFON}} {{center block| <poem> 1647-Lewis Owen, Peniarth. 1695-Richard Owen, Peniarth. 1715-Lewis Owen, Peniarth. 1745-Edward Williams, Peniarth. 1776-William Williams, Peniarth-uchaf. 1812-William Wynne, Peniarth. 1833-George Jonathan Scott, Peniarth-uchaf. 1857<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad= 1867]]</ref>-William Watkin Edward Wynne, Peniarth. 1836<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad= 1886]]</ref>-William Robert Maurice Wynne, Peniarth. </poem> }} <br> {{c|YR AELODAU SENEDDOL}} {{center block| <poem> 1658-Lewis Owen, Peniarth. 1852-William Watkin Edward Wynne, Peniarth. 1857-William Watkin Edward Wynne, Peniarth. 1859-Willam Watkin Edward Wynne, Peniarth. 1865-William Robert Maurice Wynne, Peniarth. </poem> }} <br> {{c|ARGLWYDD-RAGLAW MEIRION.}} {{c|Apwyntiwyd William Robert Maurice Wynne, Peniarth, yn Arglwydd-Raglaw Sir Feirionnydd ym mis Hydref, 1891.}} {{nop}}<noinclude></noinclude> fsg3t7hbd7ncdfdcoxlzj93t0aifisr 104 83162 162213 162113 2026-04-02T23:03:26Z AlwynapHuw 1710 162213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|PENNOD XI}}}} {{c|Cerrig Hynod. Carreg y Big. Bedd Gwell. Llys Meirion. Cistfaen. Cistfaen Hir. Hen Fynwent Bronclydwr. Mynwent Cyfannedd-uchaf. Y Domen Ddreiniog. Tomen Cae-gwyn. Gweirglodd Waun-Llywelyn. Adeilad Enwog. Ffynhonnau. Buddai Gnoc. Awr. Gefeiliau Cŵn. Trap Moch. Ugain Gwyddelig. Ewyllysiau. Cymdeithas Gyfeillgar. Cosbi Trwm. Cosb Celwydd ac Enllib. Ymweliad Tywysog.}} {{c|CERRIG HYNOD}} BU cerrig yn arwyddion pwysig ym mywyd yr hen Gymry. Buont yn gyfrwng enwau ar dyddynnod, caeau, a mynyddoedd. Nid oedd dim yn anwylach, nac yn gysegredicach ganddynt na charreg yr aelwyd a charreg y trothwy ac yn arbennig felly garreg yr allor. Soniai'r hen dadau am gerrig derwyddyd, cerrig arwain, a cherrig terfynau plwyfi a threddegymau. Bu cerrig hynod ym mhlwyf Llanegryn, ond erbyn hyn y mae llaw ddidostur dyn wedi eu malu a'u symud i leoedd nas gŵyr neb. Yr oedd carreg enfawr, yn hynotach am ei hyd a'i lled nag am ei huchder, ar y cytir a fu'n agos i'r eglwys, ac arferid chwarae llawer arni ar y Sul a'r Gwyliau. Ystyrid hi'n garreg bethynol<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad berthynol]]</ref> i'r eglwys. Bu carreg ar y mynydd uwchben Brynglasan a elwid yn Hen Garreg, ond erbyn hyn ni wyddys o gwbl ym mha le y safai. Math o garreg hawl oedd hi; hawliai ei pherchennog bopeth o fewn pellter arbennig iddi. Ceir Carreg-llun-pen-dyn rhwng hysfa Tyn-y-cornel a hysfa Dysefin. Y mae'n hi'n garreg derfyn rhwng plwyfi Llanegryn a Llanfihangel-y-pennant, a saif hefyd ar fin llwybr Celynnin. Cychwyn y llwybr hwn o eglwys Llangelynnin, a daw heibio i Brysgae i'r mynydd wrth Glawdd<noinclude></noinclude> f87eqtk8oz9p9yoba894aua761b9us6 162214 162213 2026-04-02T23:03:44Z AlwynapHuw 1710 162214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|PENNOD XI}}}} {{c|Cerrig Hynod. Carreg y Big. Bedd Gwell. Llys Meirion. Cistfaen. Cistfaen Hir. Hen Fynwent Bronclydwr. Mynwent Cyfannedd-uchaf. Y Domen Ddreiniog. Tomen Cae-gwyn. Gweirglodd Waun-Llywelyn. Adeilad Enwog. Ffynhonnau. Buddai Gnoc. Awr. Gefeiliau Cŵn. Trap Moch. Ugain Gwyddelig. Ewyllysiau. Cymdeithas Gyfeillgar. Cosbi Trwm. Cosb Celwydd ac Enllib. Ymweliad Tywysog.}} {{c|CERRIG HYNOD}} BU cerrig yn arwyddion pwysig ym mywyd yr hen Gymry. Buont yn gyfrwng enwau ar dyddynnod, caeau, a mynyddoedd. Nid oedd dim yn anwylach, nac yn gysegredicach ganddynt na charreg yr aelwyd a charreg y trothwy ac yn arbennig felly garreg yr allor. Soniai'r hen dadau am gerrig derwyddyd, cerrig arwain, a cherrig terfynau plwyfi a threddegymau. Bu cerrig hynod ym mhlwyf Llanegryn, ond erbyn hyn y mae llaw ddidostur dyn wedi eu malu a'u symud i leoedd nas gŵyr neb. Yr oedd carreg enfawr, yn hynotach am ei hyd a'i lled nag am ei huchder, ar y cytir a fu'n agos i'r eglwys, ac arferid chwarae llawer arni ar y Sul a'r Gwyliau. Ystyrid hi'n garreg bethynol<ref>[[Hanes Plwyf Llanegryn/Errata|cywiriad= berthynol]]</ref> i'r eglwys. Bu carreg ar y mynydd uwchben Brynglasan a elwid yn Hen Garreg, ond erbyn hyn ni wyddys o gwbl ym mha le y safai. Math o garreg hawl oedd hi; hawliai ei pherchennog bopeth o fewn pellter arbennig iddi. Ceir Carreg-llun-pen-dyn rhwng hysfa Tyn-y-cornel a hysfa Dysefin. Y mae'n hi'n garreg derfyn rhwng plwyfi Llanegryn a Llanfihangel-y-pennant, a saif hefyd ar fin llwybr Celynnin. Cychwyn y llwybr hwn o eglwys Llangelynnin, a daw heibio i Brysgae i'r mynydd wrth Glawdd<noinclude></noinclude> rnmhjt6ks9q78rbc499hx4eiipc5cdw 0 83199 162170 2026-04-02T21:00:20Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod III|Pennod III]] | next = [[../Pennod IV|Pennod IV]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=73 to=87 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod IV}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]]" 162170 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod III|Pennod III]] | next = [[../Pennod IV|Pennod IV]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=73 to=87 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod IV}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]] k7odfilrdanfy20gajrajk17is5ovvi 162171 162170 2026-04-02T21:00:42Z AlwynapHuw 1710 162171 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod III|Pennod III]] | next = [[../Pennod V|Pennod V]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=73 to=87 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod IV}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]] aypix4jvcmhgxlr3spuz7warcry5erk 0 83200 162172 2026-04-02T21:02:21Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod IV|Pennod IV]] | next = [[../Pennod VI|Pennod VI]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=88 to=103 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod V}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]]" 162172 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod IV|Pennod IV]] | next = [[../Pennod VI|Pennod VI]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=88 to=103 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod V}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]] q9sdggkjbauds3m8lje8niaeuv8t503 0 83201 162173 2026-04-02T21:07:26Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod V|Pennod V]] | next = [[../Pennod VII|Pennod VII]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=104 to=116 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod VI}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]]" 162173 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod V|Pennod V]] | next = [[../Pennod VII|Pennod VII]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=104 to=116 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod VI}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]] jovjpbt1majszx6clavtff7xsquzzvz 0 83202 162174 2026-04-02T21:08:46Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod VI|Pennod VI]] | next = [[../Pennod VIII|Pennod VIII]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=117 to=148/> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod VII}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]]" 162174 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod VI|Pennod VI]] | next = [[../Pennod VIII|Pennod VIII]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=117 to=148/> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod VII}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]] ao5c8n5amndo08r3j6fscurjf89spvd 0 83203 162175 2026-04-02T21:16:31Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod VII|Pennod VII]] | next = [[../Pennod IX|Pennod IX]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=149 to=171/> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod VIII}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]]" 162175 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod VII|Pennod VII]] | next = [[../Pennod IX|Pennod IX]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=149 to=171/> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod VIII}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]] d4jg9pb9amiojhiul8z10ekwcwzfzvk 0 83204 162176 2026-04-02T21:18:50Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod VIII|Pennod VIII]] | next = [[../Pennod X|Pennod X]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=172 to=201/> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod IX}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]]" 162176 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod VIII|Pennod VIII]] | next = [[../Pennod X|Pennod X]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=172 to=201/> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod IX}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]] nqfai42907le2mu656wrcr45di92fo9 0 83205 162177 2026-04-02T21:42:07Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod IX|Pennod IX]] | next = [[../Pennod XI|Pennod XI]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=202 to=235/> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod X}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]]" 162177 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod IX|Pennod IX]] | next = [[../Pennod XI|Pennod XI]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=202 to=235/> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod X}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]] o1tzr5k6k5jo5qxyn4artu2gwkiwm37 0 83206 162178 2026-04-02T21:43:18Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod X|Pennod X]] | next = [[../Pennod XII|Pennod XII]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=236 to=249/> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod XI}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]]" 162178 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod X|Pennod X]] | next = [[../Pennod XII|Pennod XII]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=236 to=249/> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod XI}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]] 8z9l5qq16qhafo13r730ls5n4lgtbuu 0 83207 162179 2026-04-02T21:45:29Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod XI|Pennod XI]] | next = [ | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=250 to=261/> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod XII}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]]" 162179 wikitext text/x-wiki {{header | title =Hanes Plwyf Llanegryn | author =William Davies, Llanegryn | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[../Pennod XI|Pennod XI]] | next = [ | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu" from=250 to=261/> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Pennod XII}} [[Categori:Hanes Plwyf Llanegryn]] fk32lqxssvzfzkgeffumjebn4o8w6zb 104 83208 162223 2026-04-02T23:28:11Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162223 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|CAROL Y BYD DYRYS.}}}} [[Y mae'n amlwg fod Owen Gruffydd yma yn cyfeirio at helyntion dyddiau Cromwell neu at helyntion diweddarach dyddiau Gwilym y Trydydd. Dyma adegau y trethi uchel, er mwyn rhyfela ar y Cyfandir. Dyma hefyd ddyddiau "clipio" arian, sef torri yr ymylon o amgylch y stamp A gwellaif, a chadw'r parion. Yr oedd ym mryd Cromwell wella'r arian bath; ond Gwilym y Trydydd gafodd y fraint o wneyd.] {{Center block/s}} <poem> OND dyma fyd gofidus, Anghynnil, llawn anghenus, A chwedi mynd i wan a chry O'i ddirwyn yn rhy ddyrys? Mae'r ffilsiwr brwnt cyn ffalsed, I ddim nad oes ymddiried, 'Rwy wedi mynd a ffrind mewn ffrae, I'm hwcio mae fy mhoced. Ni lenwir hon y leni; Am swllt a roddwy ynddi. Yn chwecheiniogyn llyfn i'm llaw Di-hoenus daw o honi. Fe fydde gist neu goffor Rhag trais i gadw trysor, Mewn lle dymunol, congol cell, Diame'n well na nemor. Y leni, a'i sgil ysgeler, Mae rheini 'n dwyn yr hanner; Ag nid gwiw, er maint fy ngham, Ymhewial am fy mhywer. Mae bariaeth fel y bwriwy I'm coffor bunt pan gaffwy; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> sxgliifs4rbqq74q8ab7uakfpmblh1j 104 83209 162224 2026-04-02T23:30:13Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162224 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ni chaf ond chweigien ar fy rhan, I fydio 'n anffynadwy. Ochneidio mewn marchnadon, A dig ynghil fy nghalon, Na bae 'n fy chweigien rym a nerth I gyrraedd gwerth y goron. Pan elwy i dalu am deled, Di-sylwedd fach o silied, Fe fydd yn wir heb foddion is Yn rheibio pris yr hobed. Mae'r gwyr a'r ffeilsion bwysa, A'u twyll wenheithus, nhwytha, Yn dwyn fel Deifas fantais ferr, Yn damnio lawer dima. Pe bydde swllt ond peni Yn pasio 'n ol eu pwysi, Nhw ân' a hwnnw oddi ar y gwan, Am ddwyrod dan ymdderu. A mynd a'r sylltyn cwta, Dan gyfri man badera, Am bump a ffyrling hasting hynt, Ond trwm yw'r helynt yma? Ni a gawn bob ofer sarsiant A'i pwysa 'n ddigon pasiant, A'u bribis blat o bres i blwm Yn bwrw swm o somiant. Rhoi pwysa mawr i brynnu, A phwysa bach i werthu, Taledigaeth hyn o dwrn Yw poena ffwrn uffernddu. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 64pwpgvlq82icwdo7pplohfm9jd9fz9 104 83210 162225 2026-04-02T23:34:15Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162225 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ymhle mae'r gyfraith gyfion A fydde'n cosbi lladron? Ni bu rioed reitiach ymhob plwy Ei cheisio drwy achosion. Yn awr mae ffasiwn newydd I bawb ysbeilio eu gilydd; Y mwya ei bwysa eiff a'r best, Er grafin gonest grefydd. Lledrata 'n rhith cyfiawnder Yn lewion gwelwn lawer, Os dyma 'r helynt a bareiff Yn fwrdwr hi eiff ar fyrder. A minne sy'n dymuno Ar fod yn hir ofidio Heb weled dydd yngwaelod tŵr Bob clipiwr wedi eu clapio. Mewn adfyd bo 'u penydfa, Yn llefain a'u gwelleifia, A'i parion mynau pur, amen, Yn belen yn eu bolia. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|ATEB OWEN GRUFFYDD.}}}} [Prydydd o Feili, Sion Prisiard ab Oliver, yn gofyn llety i Owen Gruffydd:— {{Center block/s}} <poem> "I roi hois ymrois am 'y mrawd—hyna, ::Wiw hanes cyson—wawd; :Owen Gruffydd, iawn graff-wawd, :Pur fedruddyn gewyn gwawd."] BRYDYDD ddi-lydd dda lais—brawd fyddaf, ::Bryd foddol i ymgais; :Ond ni bydda, traha trais, :Frawd i feili frwd falais. </poem> <br><section end="bbb"/><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 3k1t6qzawm3t1ubxo27dwp5rhf0a2ut 162226 162225 2026-04-02T23:36:45Z AlwynapHuw 1710 162226 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ymhle mae'r gyfraith gyfion A fydde'n cosbi lladron? Ni bu rioed reitiach ymhob plwy Ei cheisio drwy achosion. Yn awr mae ffasiwn newydd I bawb ysbeilio eu gilydd; Y mwya ei bwysa eiff a'r best, Er grafin gonest grefydd. Lledrata 'n rhith cyfiawnder Yn lewion gwelwn lawer, Os dyma 'r helynt a bareiff Yn fwrdwr hi eiff ar fyrder. A minne sy'n dymuno Ar fod yn hir ofidio Heb weled dydd yngwaelod tŵr Bob clipiwr wedi eu clapio. Mewn adfyd bo 'u penydfa, Yn llefain a'u gwelleifia, A'i parion mynau pur, amen, Yn belen yn eu bolia. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|ATEB OWEN GRUFFYDD.}}}} {{c|[Prydydd o Feili, Sion Prisiard ab Oliver, yn gofyn llety i Owen Gruffydd:—}} {{Center block| <poem> "I roi hois ymrois am 'y mrawd—hyna, ::Wiw hanes cyson—wawd; :Owen Gruffydd, iawn graff-wawd, :Pur fedruddyn gewyn gwawd."] Y BRYDYDD ddi-lydd dda lais—brawd fyddaf, ::Bryd foddol i ymgais; :Ond ni bydda, traha trais, :Frawd i feili frwd falais. </poem> }} <br><section end="bbb"/><noinclude></noinclude> kz214kszeyd8nfbv8c6zxl384w2xg50 162227 162226 2026-04-02T23:38:05Z AlwynapHuw 1710 162227 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ymhle mae'r gyfraith gyfion A fydde'n cosbi lladron? Ni bu rioed reitiach ymhob plwy Ei cheisio drwy achosion. Yn awr mae ffasiwn newydd I bawb ysbeilio eu gilydd; Y mwya ei bwysa eiff a'r best, Er grafin gonest grefydd. Lledrata 'n rhith cyfiawnder Yn lewion gwelwn lawer, Os dyma 'r helynt a bareiff Yn fwrdwr hi eiff ar fyrder. A minne sy'n dymuno Ar fod yn hir ofidio Heb weled dydd yngwaelod tŵr Bob clipiwr wedi eu clapio. Mewn adfyd bo 'u penydfa, Yn llefain a'u gwelleifia, A'i parion mynau pur, amen, Yn belen yn eu bolia. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|ATEB OWEN GRUFFYDD.}}}} {{c|[Prydydd o Feili, Sion Prisiard ab Oliver, yn gofyn llety i Owen Gruffydd:—}} {{Center block| <poem> <small>"I roi hois ymrois am 'y mrawd—hyna, ::Wiw hanes cyson—wawd; :Owen Gruffydd, iawn graff-wawd, :Pur fedruddyn gewyn gwawd."]</small> Y BRYDYDD ddi-lydd dda lais—brawd fyddaf, ::Bryd foddol i ymgais; :Ond ni bydda, traha trais, :Frawd i feili frwd falais. </poem> }} <br><section end="bbb"/><noinclude></noinclude> jm274s1sgcxjogejxrq0ee3f8841l0v 104 83211 162228 2026-04-02T23:43:17Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162228 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|HYDER YN Nuw.}}}} {{c|TON, Y GALON DROM."}} {{Center block/s}} <poem> {{bwlch|3em}}DUW tragwyddol, Duw trugarog," {{bwlch|3em}}Por a Llywydd pur alluog, {{bwlch|3em}}Byth ni phelli borthi angen, {{bwlch|3em}}A ddel drwy hyder dan dy aden; {{bwlch|3em}}Ymhob blindera dyro imi Ras i geisio, da Dduw eto, dy ddaioni; {{bwlch|3em}}Ag i orffwys drwy gywirffydd Dan gysgodion diwyd union dy adenydd. {{bwlch|3em}}Colofn bur ddi sigl swcwr, {{bwlch|3em}}Wyt, rhag aflwydd a drwg gyflwr; {{bwlch|3em}}Cymorth hawdd ei gael bob amser {{bwlch|3em}}Mewn ing, adfyd, a chyfyngder; {{bwlch|3em}}Ni bydd byth eisio ar neb a'th geisio Drwy fucheddol obaith gwrol, ac a'th garo, {{bwlch|3em}}Corsen ysig ansafadwy Yw braich cnawdol ac anerthol ei gynorthwy. {{bwlch|3em}}Dydi yw Rhoddwr pob angenrhaid, {{bwlch|3em}}Gwir hoff gynnydd, corff ag enaid; {{bwlch|3em}}Tad ymddifaid, Gŵr y weddw, {{bwlch|3em}}Wyt o'th annedd, clod i'th enw; {{bwlch|3em}}Codi'r isel ddyn a'i osod Gida pheniaith, ged iawn obaith, ei gydnabod; {{bwlch|3em}}A rhoi'r unig a'r anghenus Mewn pur fwyniant, gwir fawl lwyddiant, gorfoleddus {{bwlch|3em}}Dydi yw porthwr pob creadur, {{bwlch|3em}}Tir a môr a hediaid awyr; {{bwlch|3em}}Dydi hefyd, Arglwydd Frenin, {{bwlch|3em}}Yw pur gynnydd pob eginyn; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 91msimxeqb3s598omo2n73qjphaqydu 104 83212 162229 2026-04-02T23:48:44Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162229 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> {{bwlch|3em}}Ni ddichon dim o'r ddaiar dyfu Yn doraethus ond o'th ewyllys di, a'th allu; {{bwlch|3em}}Ag yn dy bywer di mae bendith Coed a meusydd, ag iawn gynnydd egin gwenith. {{bwlch|3em}}Nid eill y lluniaeth gore i'n llonni {{bwlch|3em}}Mewn da gynnyrch mo'n digoni; {{bwlch|3em}}Nag un dilledyn mo'n cynhesu, {{bwlch|3em}}Heb dy fendith i'w tymheru; {{bwlch|3em}}Ofer codi ag ofer cadw, Ofer cyrchu drwy anelu i drin elw, {{bwlch|3em}}Ofer meddwl arfer moddion Heb gyfrodiad, da fwyn deithiad, dy fendithion. {{bwlch|3em}}Duw, pur roddwr pob daioni, {{bwlch|3em}}Da wir amod, dyro imi {{bwlch|3em}}Yn fy mynwes, rwy 'n dymuno, {{bwlch|3em}}Hylaw fwriad i lafurio {{bwlch|3em}}Am y bywyd byth a bery Yn dragwyddol iawn gu radol, ag i gredu {{bwlch|3em}}Y rhoi bob rheidiol nwyddol roddion, Ceidwad grasol pawb, ynghanol pob anghenion. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|BYR FEDDWL, HIR OFAL.}} {{center block| <poem> CYMER bwyll cyn dy dwyllo— yn rhy-bell, ::Mae rhywbeth i'th hudo; :Erfyn ar Dduw byw na bo :I daer adwyth dy rwydo. Byrr feddwl, swmbwl nid sal—ei berigl, ::A barodd hir ofal :I lawer dyn, dichlyn dal, :Dro i'w ddofi 'n dra ddyfal. </poem> }} <br><section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> oq7j7u96moqb9bdhdzqs8if3u982qvi 104 83213 162230 2026-04-02T23:57:24Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "{{c|{{mawr|AMSER TYMHESTLOEDD.}}}} PEN Llywydd pob lluoedd yw Brenin y nefoedd, :A meistr temhestloedd ar diroedd a dŵr, Mae rhai'n a'u gwasanaeth yn ledio wrth lywodraeth :Eu perffaeth grŷ odiaeth Greawdwr. Bygythion bregetha y cyfion Jehofah Yw mellt a tharana, dychrynfa dra chwyrn, Gwneiff Duw a'i fawr allu i'r ddaear gron grynnu :Nes gyrru i gyrcydu'r gwyr cedyrn. Ag er na wrandawan ar feibion y daran, :Er hynny nhw grynnan yn... 162230 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|AMSER TYMHESTLOEDD.}}}} PEN Llywydd pob lluoedd yw Brenin y nefoedd, :A meistr temhestloedd ar diroedd a dŵr, Mae rhai'n a'u gwasanaeth yn ledio wrth lywodraeth :Eu perffaeth grŷ odiaeth Greawdwr. Bygythion bregetha y cyfion Jehofah Yw mellt a tharana, dychrynfa dra chwyrn, Gwneiff Duw a'i fawr allu i'r ddaear gron grynnu :Nes gyrru i gyrcydu'r gwyr cedyrn. Ag er na wrandawan ar feibion y daran, :Er hynny nhw grynnan yn fuan pan fo Y twrwf taranol, wers sydyn arswydol, :Mor nerthol eu rheol yn rhuo. Ffri ddilys fforddolion, i'w nodi 'n genhadon :Wrth gywir ward union Ordeiniwr y glob, Fe wneiff eu swn rhyfedd fwy ofn am ddrwg fuchedd :Na phregeth iawn osgedd un Esgob. Plant Israel warr galed a grynnent wrth glywed, :Eu twrwf, a gweled grym toddiad y tân, Ag felly 'r ym ninna, ond wedi cael odfa, :Ni a drown i ryw feia 'n rhy fuan. Fel hyn yr oedd Pharo, ni a'i gwyddom, yn gaddo :Am undeb ymendio rhag suddo 'n ei swydd. Ag eilwaith ei galon a gledid yn greulon :Dan hinon ddwys dirion ddistawrwydd. Gaddawai 'r Iddewon ddi-wâd addewidion :Dan gaethedd fygythion y cyfion Dduw cu, Ond wedi 'r enbydrwydd anghofiant yr Arglwydd :Drwy ogwydd halogrwydd i lygru.<noinclude><references/></noinclude> ht5ycqhnun0fhwp3j4xyo5l84s72897 162231 162230 2026-04-02T23:57:57Z AlwynapHuw 1710 162231 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|AMSER TYMHESTLOEDD.}}}} PEN Llywydd pob lluoedd yw Brenin y nefoedd, :A meistr temhestloedd ar diroedd a dŵr, Mae rhai'n a'u gwasanaeth yn ledio wrth lywodraeth :Eu perffaeth grŷ odiaeth Greawdwr. Bygythion bregetha y cyfion Jehofah :Yw mellt a tharana, dychrynfa dra chwyrn, Gwneiff Duw a'i fawr allu i'r ddaear gron grynnu :Nes gyrru i gyrcydu'r gwyr cedyrn. Ag er na wrandawan ar feibion y daran, :Er hynny nhw grynnan yn fuan pan fo Y twrwf taranol, wers sydyn arswydol, :Mor nerthol eu rheol yn rhuo. Ffri ddilys fforddolion, i'w nodi 'n genhadon :Wrth gywir ward union Ordeiniwr y glob, Fe wneiff eu swn rhyfedd fwy ofn am ddrwg fuchedd :Na phregeth iawn osgedd un Esgob. Plant Israel warr galed a grynnent wrth glywed, :Eu twrwf, a gweled grym toddiad y tân, Ag felly 'r ym ninna, ond wedi cael odfa, :Ni a drown i ryw feia 'n rhy fuan. Fel hyn yr oedd Pharo, ni a'i gwyddom, yn gaddo :Am undeb ymendio rhag suddo 'n ei swydd. Ag eilwaith ei galon a gledid yn greulon :Dan hinon ddwys dirion ddistawrwydd. Gaddawai 'r Iddewon ddi-wâd addewidion :Dan gaethedd fygythion y cyfion Dduw cu, Ond wedi 'r enbydrwydd anghofiant yr Arglwydd :Drwy ogwydd halogrwydd i lygru.<noinclude><references/></noinclude> gwneqz862mr2s8enux6oawmlgwd2htr 162235 162231 2026-04-03T00:09:13Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162235 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|AMSER TYMHESTLOEDD.}}}} {{Center block/s}} <poem> PEN Llywydd pob lluoedd yw Brenin y nefoedd, :A meistr temhestloedd ar diroedd a dŵr, Mae rhai'n a'u gwasanaeth yn ledio wrth lywodraeth :Eu perffaeth grŷ odiaeth Greawdwr. Bygythion bregetha y cyfion Jehofah :Yw mellt a tharana, dychrynfa dra chwyrn, Gwneiff Duw a'i fawr allu i'r ddaear gron grynnu :Nes gyrru i gyrcydu'r gwyr cedyrn. Ag er na wrandawan ar feibion y daran, :Er hynny nhw grynnan yn fuan pan fo Y twrwf taranol, wers sydyn arswydol, :Mor nerthol eu rheol yn rhuo. Ffri ddilys fforddolion, i'w nodi 'n genhadon :Wrth gywir ward union Ordeiniwr y glob, Fe wneiff eu swn rhyfedd fwy ofn am ddrwg fuchedd :Na phregeth iawn osgedd un Esgob. Plant Israel warr galed a grynnent wrth glywed, :Eu twrwf, a gweled grym toddiad y tân, Ag felly 'r ym ninna, ond wedi cael odfa, :Ni a drown i ryw feia 'n rhy fuan. Fel hyn yr oedd Pharo, ni a'i gwyddom, yn gaddo :Am undeb ymendio rhag suddo 'n ei swydd. Ag eilwaith ei galon a gledid yn greulon :Dan hinon ddwys dirion ddistawrwydd. Gaddawai 'r Iddewon ddi-wâd addewidion :Dan gaethedd fygythion y cyfion Dduw cu, Ond wedi 'r enbydrwydd anghofiant yr Arglwydd :Drwy ogwydd halogrwydd i lygru. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> t86yvzmkx3gkncpestaw5gdjfj186pf 104 83214 162232 2026-04-03T00:06:14Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda " Ond dyna 'r naturiaeth sydd ynnom bawb, 'sywaeth, :Nid oes barnedigaeth trwy alaeth a'n trydd I wir edifeirwch, a rhoddi i Dduw 'r heddwch :Glod am ei ddiddanwch dda ddeunydd. Trugaredd Dduw Iago yw bygwth heb daro, :Er budd i'n rhybuddio a'n deffro, nid oes Mo'r gwybod, mae'n ddirgel, y munud i madel, :Gwan awel oer annel yw 'r einioes. Nid hwyrach mai fory y byddwn i'n barnu, :Os cawn ni dan hynny wladychu le da; Geill Duw ein c... 162232 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude> Ond dyna 'r naturiaeth sydd ynnom bawb, 'sywaeth, :Nid oes barnedigaeth trwy alaeth a'n trydd I wir edifeirwch, a rhoddi i Dduw 'r heddwch :Glod am ei ddiddanwch dda ddeunydd. Trugaredd Dduw Iago yw bygwth heb daro, :Er budd i'n rhybuddio a'n deffro, nid oes Mo'r gwybod, mae'n ddirgel, y munud i madel, :Gwan awel oer annel yw 'r einioes. Nid hwyrach mai fory y byddwn i'n barnu, :Os cawn ni dan hynny wladychu le da; Geill Duw ein cyrheiddyd o ganol ein bywyd, :Heb glefyd na phenyd na phoena. Gan hynny gwnawn heno draw gyfri drwy gofio :Belsassar dan helffio, daeth arno 'r daith hir; A Herod un agwedd a ddygwyd i'w ddiwedd, :O fawredd dewr llonwedd, darllennir. A Nabal wan obaith, wr sarrug gas araith, :Yn fuan aeth ymaith, noeth amhur ei glod, Nid allai ei gybydd-dra na'i olud anwyla :Mo'r ystyr awr yma ar ei amod. Er galw rhai gwelwn yn fuan, na feiwn, :Ond rhybudd cymerwn, gwybyddwn ein bod A'n gogwydd yn rhigl o ddyffryn yr helbul :I sengyd ar ymyl yr amod. Pwy bynnag sy'n gosod ei serch a'i fyfyrfod :Ar drysor nef uchod hyd bennod y bedd, Gwir hanes, ceir hwnnw ddoeth gariad wrth farw :Mewn gobaith ddi-salw dda sylwedd.<noinclude><references/></noinclude> andd3dbjfk0qqlke0kzzzxlhl4pcb1y 162234 162232 2026-04-03T00:08:42Z AlwynapHuw 1710 162234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ond dyna 'r naturiaeth sydd ynnom bawb, 'sywaeth, :Nid oes barnedigaeth trwy alaeth a'n trydd I wir edifeirwch, a rhoddi i Dduw 'r heddwch :Glod am ei ddiddanwch dda ddeunydd. Trugaredd Dduw Iago yw bygwth heb daro, :Er budd i'n rhybuddio a'n deffro, nid oes Mo'r gwybod, mae'n ddirgel, y munud i madel, :Gwan awel oer annel yw 'r einioes. Nid hwyrach mai fory y byddwn i'n barnu, :Os cawn ni dan hynny wladychu le da; Geill Duw ein cyrheiddyd o ganol ein bywyd, :Heb glefyd na phenyd na phoena. Gan hynny gwnawn heno draw gyfri drwy gofio :Belsassar dan helffio, daeth arno 'r daith hir; A Herod un agwedd a ddygwyd i'w ddiwedd, :O fawredd dewr llonwedd, darllennir. A Nabal wan obaith, wr sarrug gas araith, :Yn fuan aeth ymaith, noeth amhur ei glod, Nid allai ei gybydd-dra na'i olud anwyla :Mo'r ystyr awr yma ar ei amod. Er galw rhai gwelwn yn fuan, na feiwn, :Ond rhybudd cymerwn, gwybyddwn ein bod A'n gogwydd yn rhigl o ddyffryn yr helbul :I sengyd ar ymyl yr amod. Pwy bynnag sy'n gosod ei serch a'i fyfyrfod :Ar drysor nef uchod hyd bennod y bedd, Gwir hanes, ceir hwnnw ddoeth gariad wrth farw :Mewn gobaith ddi-salw dda sylwedd.<noinclude><references/></noinclude> mglm4w6olax6aahfadwwl1qk2ssuztr 162236 162234 2026-04-03T00:09:37Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ond dyna 'r naturiaeth sydd ynnom bawb, 'sywaeth, :Nid oes barnedigaeth trwy alaeth a'n trydd I wir edifeirwch, a rhoddi i Dduw 'r heddwch :Glod am ei ddiddanwch dda ddeunydd. Trugaredd Dduw Iago yw bygwth heb daro, :Er budd i'n rhybuddio a'n deffro, nid oes Mo'r gwybod, mae'n ddirgel, y munud i madel, :Gwan awel oer annel yw 'r einioes. Nid hwyrach mai fory y byddwn i'n barnu, :Os cawn ni dan hynny wladychu le da; Geill Duw ein cyrheiddyd o ganol ein bywyd, :Heb glefyd na phenyd na phoena. Gan hynny gwnawn heno draw gyfri drwy gofio :Belsassar dan helffio, daeth arno 'r daith hir; A Herod un agwedd a ddygwyd i'w ddiwedd, :O fawredd dewr llonwedd, darllennir. A Nabal wan obaith, wr sarrug gas araith, :Yn fuan aeth ymaith, noeth amhur ei glod, Nid allai ei gybydd-dra na'i olud anwyla :Mo'r ystyr awr yma ar ei amod. Er galw rhai gwelwn yn fuan, na feiwn, :Ond rhybudd cymerwn, gwybyddwn ein bod A'n gogwydd yn rhigl o ddyffryn yr helbul :I sengyd ar ymyl yr amod. Pwy bynnag sy'n gosod ei serch a'i fyfyrfod :Ar drysor nef uchod hyd bennod y bedd, Gwir hanes, ceir hwnnw ddoeth gariad wrth farw :Mewn gobaith ddi-salw dda sylwedd. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> qjlcjhp9132j76ji071a500e8ee0duj 104 83215 162233 2026-04-03T00:08:24Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "<poem> Er bod y rhan gnawdol dan arswyd naturiol, :Fe ddeil yr ysbrydol hoff wrol ei ffydd, I dirion hyderu, fyw dwysol, fod Iesu :A'i Dad yn ei garu dan gerydd. Duw Dad y dedwyddwch, Duw Fab yr hyfrydwch, :Duw Ysbryd diddanwch, mewn heddwch mwynhad, A'n fforddio 'n gynffyrddus i fyw yn gariadus :A hapus dda weddus ddiweddiad. GWEDDI'R FFYDD. WEDDI'R ffydd a fydd foddion-ora iachus I drechu hudolion; Na ddêl cwrsel dirgel don Drwy g... 162233 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Er bod y rhan gnawdol dan arswyd naturiol, :Fe ddeil yr ysbrydol hoff wrol ei ffydd, I dirion hyderu, fyw dwysol, fod Iesu :A'i Dad yn ei garu dan gerydd. Duw Dad y dedwyddwch, Duw Fab yr hyfrydwch, :Duw Ysbryd diddanwch, mewn heddwch mwynhad, A'n fforddio 'n gynffyrddus i fyw yn gariadus :A hapus dda weddus ddiweddiad. GWEDDI'R FFYDD. WEDDI'R ffydd a fydd foddion-ora iachus I drechu hudolion; Na ddêl cwrsel dirgel don Drwy gas brad drwg ysbrydion. Efa ag Adda hefyd-a goeliodd I gelwydd drwy ysbryd; Hynny a roes bumoes byd I dynn boeni dan benyd Ysbryd celwyddog asbri,-â'i wyriad, A yrrodd heb oedi Ahab, greulon fron, o'i fri, Dra enwog, i drueni. Ysbryd Duw wir Dduw urddas,-fwy ethol, A fytho'n gyfaddas I ragflaenu'n gry mewn gras, Da bur rad, dy briodas.<noinclude><references/></noinclude> 14adkh3fhs5zo98mcm9xxi73hd5t10n 162237 162233 2026-04-03T00:12:19Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Er bod y rhan gnawdol dan arswyd naturiol, :Fe ddeil yr ysbrydol hoff wrol ei ffydd, I dirion hyderu, fyw dwysol, fod Iesu :A'i Dad yn ei garu dan gerydd. Duw Dad y dedwyddwch, Duw Fab yr hyfrydwch, :Duw Ysbryd diddanwch, mewn heddwch mwynhad, A'n fforddio 'n gynffyrddus i fyw yn gariadus :A hapus dda weddus ddiweddiad. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|GWEDDI'R FFYDD.}}}} {{center block| <poem> GWEDDI'R ffydd a fydd foddion—ora iachus ::I drechu hudolion; :Na ddêl cwrsel dirgel don :Drwy gas brad drwg ysbrydion. Efa ag Adda hefyd—a goeliodd ::I gelwydd drwy ysbryd; :Hynny a roes bumoes byd :I dynn boeni dan benyd Ysbryd celwyddog asbri,—â'i wyriad, ::A yrrodd heb oedi :Ahab, greulon fron, o'i fri, :Dra enwog, i drueni. Ysbryd Duw wir Dduw urddas,—fwy ethol, ::A fytho'n gyfaddas :I ragflaenu'n gry mewn gras, :Da bur rad, dy briodas. </poem> }} <br><section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> s4o7rpu3sp0zeygp0pevxlgtwztpf8z 104 83216 162238 2026-04-03T00:12:59Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 162238 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 83217 162239 2026-04-03T00:17:37Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>[[Delwedd:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy (Derbyn y Cymun).jpg|canol|500px|bawd|{{c|DERBYN Y CYMUN.}}]] {{center block| <poem> "O Arglwydd nef a daiar, dod dy rasol gymod imi, Sydd yma o flaen dy fwrdd a'th wledd, mewn agwedd gwaeledd, </poem> }} <br><noinclude><references/></noinclude> l8nlexmzrnikowl2gmfyvr70yaqnmiv 104 83218 162240 2026-04-03T00:22:38Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "{{c|{{mawr|OCHENEIDIAU BYRION}}<br><small>I'w harfer wrth Fwrdd yr Arglwydd.</small>}} ARGLWYDD nef a daiar, dod :Dy rasol gymod i mi; Sydd yma o flaen dy fwrdd a'th wledd, :Mewn agwedd gwaeledd, gweli. Anheilwng wyf, greadur gwan, :I ddyfod dan fy nghronglwyd; Pechu a wneis, rwy 'n addef hyn, :Duw Israel, tyn fi o'm caethfyd. O'th flaen, O Arglwydd, pwy a sai :Os creffi ar fai anwiredd? Ond gyda thi mae ymwared da :Yn aml, a thru... 162240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|OCHENEIDIAU BYRION}}<br><small>I'w harfer wrth Fwrdd yr Arglwydd.</small>}} ARGLWYDD nef a daiar, dod :Dy rasol gymod i mi; Sydd yma o flaen dy fwrdd a'th wledd, :Mewn agwedd gwaeledd, gweli. Anheilwng wyf, greadur gwan, :I ddyfod dan fy nghronglwyd; Pechu a wneis, rwy 'n addef hyn, :Duw Israel, tyn fi o'm caethfyd. O'th flaen, O Arglwydd, pwy a sai :Os creffi ar fai anwiredd? Ond gyda thi mae ymwared da :Yn aml, a thrugaredd. Edrych ar dy anwyl Fab, :Ai haeddol Dduwdod ddidwyll, Yr Hwn a'th lawn foddlonodd di :I'n tynnu ni o'r tywyll. Gwrando ar lef ei waed a'i loes :Er dawn i einioes dynion, Yr Hwn sy'n traethu gwell heb gel :Nag eiddo Abel gyfion. Drwy i ddirfawr ing a'i waedlyd chwys, :O Dduw daionus, arbed; A thrwy i echryslon greulon groes :Yn marw moes ymwared. <small>''At Grist.''</small> Oen Duw 'r heddwch, trugarha, :A chaniadha dangnefedd; Tydi ddileuwr beiau 'r byd, :Pardyna i gyd fy nghamwedd.<noinclude><references/></noinclude> hr5k3qt7r38yfsi0byu6lmcdqjpc5gc 162244 162240 2026-04-03T00:27:46Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162244 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|OCHENEIDIAU BYRION}}<br><small>I'w harfer wrth Fwrdd yr Arglwydd.</small>}} {{Center block/s}} <poem> ARGLWYDD nef a daiar, dod :Dy rasol gymod i mi; Sydd yma o flaen dy fwrdd a'th wledd, :Mewn agwedd gwaeledd, gweli. Anheilwng wyf, greadur gwan, :I ddyfod dan fy nghronglwyd; Pechu a wneis, rwy 'n addef hyn, :Duw Israel, tyn fi o'm caethfyd. O'th flaen, O Arglwydd, pwy a sai :Os creffi ar fai anwiredd? Ond gyda thi mae ymwared da :Yn aml, a thrugaredd. Edrych ar dy anwyl Fab, :Ai haeddol Dduwdod ddidwyll, Yr Hwn a'th lawn foddlonodd di :I'n tynnu ni o'r tywyll. Gwrando ar lef ei waed a'i loes :Er dawn i einioes dynion, Yr Hwn sy'n traethu gwell heb gel :Nag eiddo Abel gyfion. Drwy i ddirfawr ing a'i waedlyd chwys, :O Dduw daionus, arbed; A thrwy i echryslon greulon groes :Yn marw moes ymwared. <small>''At Grist.''</small> Oen Duw 'r heddwch, trugarha, :A chaniadha dangnefedd; Tydi ddileuwr beiau 'r byd, :Pardyna i gyd fy nghamwedd. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> es48nscb77xrev7m3uyuo4z9jdz7tk0 162246 162244 2026-04-03T00:29:15Z AlwynapHuw 1710 162246 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|OCHENEIDIAU BYRION}}<br><small>I'w harfer wrth Fwrdd yr Arglwydd.</small>}} {{Center block/s}} <poem> O ARGLWYDD nef a daiar, dod :Dy rasol gymod i mi; Sydd yma o flaen dy fwrdd a'th wledd, :Mewn agwedd gwaeledd, gweli. Anheilwng wyf, greadur gwan, :I ddyfod dan fy nghronglwyd; Pechu a wneis, rwy 'n addef hyn, :Duw Israel, tyn fi o'm caethfyd. O'th flaen, O Arglwydd, pwy a sai :Os creffi ar fai anwiredd? Ond gyda thi mae ymwared da :Yn aml, a thrugaredd. Edrych ar dy anwyl Fab, :Ai haeddol Dduwdod ddidwyll, Yr Hwn a'th lawn foddlonodd di :I'n tynnu ni o'r tywyll. Gwrando ar lef ei waed a'i loes :Er dawn i einioes dynion, Yr Hwn sy'n traethu gwell heb gel :Nag eiddo Abel gyfion. Drwy i ddirfawr ing a'i waedlyd chwys, :O Dduw daionus, arbed; A thrwy i echryslon greulon groes :Yn marw moes ymwared. <small>''At Grist.''</small> Oen Duw 'r heddwch, trugarha, :A chaniadha dangnefedd; Tydi ddileuwr beiau 'r byd, :Pardyna i gyd fy nghamwedd. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> pxpxcuo783b6pa7119k8nmg3wvidryu 104 83219 162241 2026-04-03T00:25:43Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude> Ti a ddywedaist, Arglwydd da, :Y sawl sy'n bwyta 'n hyfryd Fy nghnawd ac yfo yngwaed yn ol, :A geiff dragwyddol fywyd." Wele fi, dy was an—wiw, :Dan lawer briw dolurus, Bydded imi, un Mab Mair, :Yn ol dy air daionus. <small>''Wrth dderbyn y bara dywed,—''</small> Drwy dy gorff croeshoeliog di, :O gwared fi, fy Mhrynnwr, Oddi wrth gorff y farwolaeth hon, :I'th foli 'n ffyddlon filwr. <small>''Wrth dderbyn y cwpan dywed.—''</small> O bid i'th waed, drwy union dro, :Lân buro fy nghydwybod Oddi wrth weithredon meirwon mwy, :I'th ddilyn drwy gyfamod. Ti a elli os mynni fy nglanhau, :Oddi wrth bechodau gwarthus, O dywed "Mynnaf, bydd yn lân :O'th glefyd gwahanglwyfus." <small>''Yn ol derbyn dywed,—''</small> Am dy fawrion ddoniau heb feth :Yn deilwng beth a dalaf? Drwy gael dy ffiol lwyddol les, :I'th enw cynnes canaf. I'r Oen a laddwyd teilwng iawn :Anrhydedd llawn alluog, A nerth a moliant, parch a chlod, :Efe sy' i fod yn Dwysog.<noinclude><references/></noinclude> flhc5urnz4er2wkrew89s5gwls92dhf 162243 162241 2026-04-03T00:27:00Z AlwynapHuw 1710 162243 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ti a ddywedaist, Arglwydd da, :Y sawl sy'n bwyta 'n hyfryd Fy nghnawd ac yfo yngwaed yn ol, :A geiff dragwyddol fywyd." Wele fi, dy was an—wiw, :Dan lawer briw dolurus, Bydded imi, un Mab Mair, :Yn ol dy air daionus. <small>''Wrth dderbyn y bara dywed,—''</small> Drwy dy gorff croeshoeliog di, :O gwared fi, fy Mhrynnwr, Oddi wrth gorff y farwolaeth hon, :I'th foli 'n ffyddlon filwr. <small>''Wrth dderbyn y cwpan dywed.—''</small> O bid i'th waed, drwy union dro, :Lân buro fy nghydwybod Oddi wrth weithredon meirwon mwy, :I'th ddilyn drwy gyfamod. Ti a elli os mynni fy nglanhau, :Oddi wrth bechodau gwarthus, O dywed "Mynnaf, bydd yn lân :O'th glefyd gwahanglwyfus." <small>''Yn ol derbyn dywed,—''</small> Am dy fawrion ddoniau heb feth :Yn deilwng beth a dalaf? Drwy gael dy ffiol lwyddol les, :I'th enw cynnes canaf. I'r Oen a laddwyd teilwng iawn :Anrhydedd llawn alluog, A nerth a moliant, parch a chlod, :Efe sy' i fod yn Dwysog.<noinclude><references/></noinclude> r1zg7opmiakmplc4ftbfhph6ect967v 162245 162243 2026-04-03T00:28:16Z AlwynapHuw 1710 162245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ti a ddywedaist, Arglwydd da, :Y sawl sy'n bwyta 'n hyfryd Fy nghnawd ac yfo yngwaed yn ol, :A geiff dragwyddol fywyd." Wele fi, dy was an—wiw, :Dan lawer briw dolurus, Bydded imi, un Mab Mair, :Yn ol dy air daionus. <small>''Wrth dderbyn y bara dywed,—''</small> Drwy dy gorff croeshoeliog di, :O gwared fi, fy Mhrynnwr, Oddi wrth gorff y farwolaeth hon, :I'th foli 'n ffyddlon filwr. <small>''Wrth dderbyn y cwpan dywed.—''</small> O bid i'th waed, drwy union dro, :Lân buro fy nghydwybod Oddi wrth weithredon meirwon mwy, :I'th ddilyn drwy gyfamod. Ti a elli os mynni fy nglanhau, :Oddi wrth bechodau gwarthus, O dywed "Mynnaf, bydd yn lân :O'th glefyd gwahanglwyfus." <small>''Yn ol derbyn dywed,—''</small> Am dy fawrion ddoniau heb feth :Yn deilwng beth a dalaf? Drwy gael dy ffiol lwyddol les, :I'th enw cynnes canaf. I'r Oen a laddwyd teilwng iawn :Anrhydedd llawn alluog, A nerth a moliant, parch a chlod, :Efe sy' i fod yn Dwysog. {{Div end}}<noinclude></poem> <br></noinclude> 6rxifrj2narb7bppk81azmwhiln7303 104 83220 162242 2026-04-03T00:26:41Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "<poem> Am hynny moliant, gallu, a nerth, :A phob rhyw brydferth fawredd A fotho i'r Drindod ddwysglod ddawn :Gogyfuwch miawn gogonedd. YR HAUL. IDDAN a gwiwlan yw gweled-yr haul Ar ei hwyl, dda weithred; A'i gyrch, wir lewyrch, ar led, Rym mawr, i roi ymwared. Pur lamp oreugamp i ragor-nid oes, Yn ei daith a'i ordor; Ag sydd, o fynydd i för, Bawb i'w garu, bob goror. Carwn a molwn ymylwr y gwaith, Ag ethol Greawdwr, Ir holl fyd sydd... 162242 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Am hynny moliant, gallu, a nerth, :A phob rhyw brydferth fawredd A fotho i'r Drindod ddwysglod ddawn :Gogyfuwch miawn gogonedd. YR HAUL. IDDAN a gwiwlan yw gweled-yr haul Ar ei hwyl, dda weithred; A'i gyrch, wir lewyrch, ar led, Rym mawr, i roi ymwared. Pur lamp oreugamp i ragor-nid oes, Yn ei daith a'i ordor; Ag sydd, o fynydd i för, Bawb i'w garu, bob goror. Carwn a molwn ymylwr y gwaith, Ag ethol Greawdwr, Ir holl fyd sydd hefyd siwr Am wir raid ymwaredwr. Haul Cyfiawnder Ner, aneiri-rinwedd, Yw'r enwog oleuni, I bawb sydd ufudd fri, Wedd ddilys, i'w addoli. Haul disglair bryd, ni fachluda-hwn byth, Hynod beth i'w goffa, A'i brydferthwch, degwch da, Dduw, beunydd, ni ddibenna.<noinclude><references/></noinclude> oa43xb6hwq73iz3tzzjesa8vwtlih56 162247 162242 2026-04-03T00:31:48Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162247 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Am hynny moliant, gallu, a nerth, :A phob rhyw brydferth fawredd A fotho i'r Drindod ddwysglod ddawn :Gogyfuwch miawn gogonedd. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|YR HAUL.}} {{center block| <poem> DIDDAN a gwiwlan yw gweled—yr haul ::Ar ei hwyl, dda weithred; :A'i gyrch, wir lewyrch, ar led, :Rym mawr, i roi ymwared. Pur lamp oreugamp i ragor—nid oes, ::Yn ei daith a'i ordor; :Ag sydd, o fynydd i fôr, :Bawb i'w garu, bob goror. Carwn a molwn ymylwr—y gwaith, ::Ag ethol Greawdwr, :Ir holl fyd sydd hefyd siwr :Am wir raid ymwaredwr. Haul Cyfiawnder Ner, aneiri—rinwedd, ::Yw'r enwog oleuni, :I bawb sydd ufudd fri, :Wedd ddilys, i'w addoli. Haul disglair bryd, ni fachluda—hwn byth, :Hynod beth i'w goffa, A'i brydferthwch, degwch da, :Dduw, beunydd, ni ddibenna. </poem> }} <br><section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> 3x89b5qrkb0zqv8bm910b0fv3pjk0b6 104 83221 162248 2026-04-03T00:32:37Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Canu Mawl. CANU MAWL. Tôn, MWYNEN MAL" WYR ifaine a gwyryfon, Henafgwyr, Ilanciau graslon, Moliennwch Dduw un galon, Drwy union ffyddlon ffydd, Mewn hymnau ag odlau ysbrydol A salmau, mae'n rhesymol Clodfori Brenin nefol, Naws duwiol, nos a dydd. Trwy 'wyllys traethwch allan Yn gerddgar gydag organ Fawl hwylus, gofus gyfan, Dda wiwlan i Dduw Iôn; Pob perchen enaid parchus Rhown iddo fawl rhinweddus, Sain arail, yn soniarus, A gweddus... 162248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Canu Mawl. CANU MAWL. Tôn, MWYNEN MAL" WYR ifaine a gwyryfon, Henafgwyr, Ilanciau graslon, Moliennwch Dduw un galon, Drwy union ffyddlon ffydd, Mewn hymnau ag odlau ysbrydol A salmau, mae'n rhesymol Clodfori Brenin nefol, Naws duwiol, nos a dydd. Trwy 'wyllys traethwch allan Yn gerddgar gydag organ Fawl hwylus, gofus gyfan, Dda wiwlan i Dduw Iôn; Pob perchen enaid parchus Rhown iddo fawl rhinweddus, Sain arail, yn soniarus, A gweddus dilys dôn. Cyd ganed gwyr yn gyson, Mewn symlrwydd megys Simon, A Zacharias gyfion, Wir dirion ar ei daith; Y gwragedd cenwch chwitha Mewn synwyr megys Anna, Ag fel y canodd Deb'ra, Nid dibris oedd y gwaith. CYDGAN. Curwch bawb eu dwylo ynghyd, A llafar genwch oll i gyd, O eigion bron ag egni bryd, I Frenin hyfryd hedd; I'r Tad a'r Mab a'r Ysbryd Glân, Y bo'r gogoniant byth ar gân, Arferwn hyn o fawr i fân, Yn gyfan wiwlan wedd. 31<noinclude></noinclude> tv53g8wv4nmylw3cjbtzg0rk713gl8r 162338 162248 2026-04-03T01:20:04Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|CANU MAWL.}},br>Tôn, MWYNEN MAL"}} GWYR ifainc a gwyryfon, Henafgwyr, llanciau graslon, Moliennwch Dduw un galon, :Drwy union ffyddlon ffydd, Mewn hymnau ag odlau ysbrydol A salmau, mae'n rhesymol Clodfori Brenin nefol, :Naws duwiol, nos a dydd. Trwy 'wyllys traethwch allan Yn gerddgar gydag organ Fawl hwylus, gofus gyfan, :Dda wiwlan i Dduw Iôn; Pob perchen enaid parchus Rhown iddo fawl rhinweddus, Sain arail, yn soniarus, :A gweddus dilys dôn. Cyd ganed gwyr yn gyson, Mewn symlrwydd megys Simon, A Zacharias gyfion, :Wir dirion ar ei daith; Y gwragedd cenwch chwitha Mewn synwyr megys Anna, Ag fel y canodd Deb'ra, :Nid dibris oedd y gwaith. CYDGAN.— Curwch bawb eu dwylo ynghyd, A llafar genwch oll i gyd, O eigion bron ag egni bryd, :I Frenin hyfryd hedd; I'r Tad a'r Mab a'r Ysbryd Glân, Y bo'r gogoniant byth ar gân, Arferwn hyn o fawr i fân, :Yn gyfan wiwlan wedd. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 6wi9nrh5qt4xj4otnbeqjm69dl74yt8 162339 162338 2026-04-03T01:20:30Z AlwynapHuw 1710 162339 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|CANU MAWL.}},br>Tôn, MWYNEN MAL"}} {{Center block/s}} <poem> GWYR ifainc a gwyryfon, Henafgwyr, llanciau graslon, Moliennwch Dduw un galon, :Drwy union ffyddlon ffydd, Mewn hymnau ag odlau ysbrydol A salmau, mae'n rhesymol Clodfori Brenin nefol, :Naws duwiol, nos a dydd. Trwy 'wyllys traethwch allan Yn gerddgar gydag organ Fawl hwylus, gofus gyfan, :Dda wiwlan i Dduw Iôn; Pob perchen enaid parchus Rhown iddo fawl rhinweddus, Sain arail, yn soniarus, :A gweddus dilys dôn. Cyd ganed gwyr yn gyson, Mewn symlrwydd megys Simon, A Zacharias gyfion, :Wir dirion ar ei daith; Y gwragedd cenwch chwitha Mewn synwyr megys Anna, Ag fel y canodd Deb'ra, :Nid dibris oedd y gwaith. CYDGAN.— Curwch bawb eu dwylo ynghyd, A llafar genwch oll i gyd, O eigion bron ag egni bryd, :I Frenin hyfryd hedd; I'r Tad a'r Mab a'r Ysbryd Glân, Y bo'r gogoniant byth ar gân, Arferwn hyn o fawr i fân, :Yn gyfan wiwlan wedd. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> a9etzdy76dbipc446ojc9hy53c072y0 162340 162339 2026-04-03T01:20:45Z AlwynapHuw 1710 162340 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|CANU MAWL.}}<br>Tôn, MWYNEN MAL"}} {{Center block/s}} <poem> GWYR ifainc a gwyryfon, Henafgwyr, llanciau graslon, Moliennwch Dduw un galon, :Drwy union ffyddlon ffydd, Mewn hymnau ag odlau ysbrydol A salmau, mae'n rhesymol Clodfori Brenin nefol, :Naws duwiol, nos a dydd. Trwy 'wyllys traethwch allan Yn gerddgar gydag organ Fawl hwylus, gofus gyfan, :Dda wiwlan i Dduw Iôn; Pob perchen enaid parchus Rhown iddo fawl rhinweddus, Sain arail, yn soniarus, :A gweddus dilys dôn. Cyd ganed gwyr yn gyson, Mewn symlrwydd megys Simon, A Zacharias gyfion, :Wir dirion ar ei daith; Y gwragedd cenwch chwitha Mewn synwyr megys Anna, Ag fel y canodd Deb'ra, :Nid dibris oedd y gwaith. CYDGAN.— Curwch bawb eu dwylo ynghyd, A llafar genwch oll i gyd, O eigion bron ag egni bryd, :I Frenin hyfryd hedd; I'r Tad a'r Mab a'r Ysbryd Glân, Y bo'r gogoniant byth ar gân, Arferwn hyn o fawr i fân, :Yn gyfan wiwlan wedd. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> e1lumilr3956dfzpwcdc2clzzudxfd6 104 83222 162249 2026-04-03T00:32:45Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "32 Owen Gruffydd. Gwyr ifainc, byddwch gryfion I seinio mawl yn Seion, Heb fario pur arferion Tra llawnion y tri llanc; Pob morwyn, gyda Mari, Mam Arglwydd yr arglwyddi Arferwn i glodfori Hyd ddydd trueni tranc. Fe fyddai gynt gantorion, Wych urddas, a cherddorion, Yn gosod mawl yn gyson Bur union yn eu bryd; Ag yn eu mysg lancesi, Mor rhadol eu mawrhydi, Ced felus, yn cyd foli Duw ben goleuni byd. Y cyfion bur Jehofa, Gwir ddoeth, a... 162249 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>32 Owen Gruffydd. Gwyr ifainc, byddwch gryfion I seinio mawl yn Seion, Heb fario pur arferion Tra llawnion y tri llanc; Pob morwyn, gyda Mari, Mam Arglwydd yr arglwyddi Arferwn i glodfori Hyd ddydd trueni tranc. Fe fyddai gynt gantorion, Wych urddas, a cherddorion, Yn gosod mawl yn gyson Bur union yn eu bryd; Ag yn eu mysg lancesi, Mor rhadol eu mawrhydi, Ced felus, yn cyd foli Duw ben goleuni byd. Y cyfion bur Jehofa, Gwir ddoeth, a greodd Adda, A hefyd a wnaeth Efa Tan 'run amoda maith; O herwydd hyn yn hwylus Pob gwrryw a benyw 'n barchus, Moliennwch Dduw haelionus Tra gweddus yw y gwaith. CYDGAN-Curwch bawb eu dwylo ynghyd, A llafar genwch oll i gyd, O eigion bron ag egni bryd, I Frenin hyfryd hedd; I'r Tad a'r Mab ar Ysbryd Glân, Y bo'r gogoniant byth ar gân, Arferwn hyn o fawr i fân. Yn gyfan wiwlan wedd.<noinclude></noinclude> 178t0ghqaoawkxz0ndouio7zo3tmlnw 162341 162249 2026-04-03T01:23:07Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162341 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Gwyr ifainc, byddwch gryfion I seinio mawl yn Seion, Heb fario pur arferion :Tra llawnion y tri llanc; Pob morwyn, gyda Mari, Mam Arglwydd yr arglwyddi Arferwn i glodfori :Hyd ddydd trueni tranc. Fe fyddai gynt gantorion, Wych urddas, a cherddorion, Yn gosod mawl yn gyson :Bur union yn eu bryd; Ag yn eu mysg lancesi, Mor rhadol eu mawrhydi, Ced felus, yn cyd foli :Duw ben goleuni byd. Y cyfion bur Jehofa, Gwir ddoeth, a greodd Adda, A hefyd a wnaeth Efa :Tan 'run amoda maith; O herwydd hyn yn hwylus Pob gwrryw a benyw 'n barchus, Moliennwch Dduw haelionus :Tra gweddus yw y gwaith. CYDGAN— Curwch bawb eu dwylo ynghyd, A llafar genwch oll i gyd, O eigion bron ag egni bryd, :I Frenin hyfryd hedd; I'r Tad a'r Mab ar Ysbryd Glân, Y bo'r gogoniant byth ar gân, Arferwn hyn o fawr i fân. :Yn gyfan wiwlan wedd. </poem> {{Div end}} <br><noinclude></noinclude> rwiu1ok1imop3oueroc2sj9340qleca 104 83223 162250 2026-04-03T00:33:00Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Marwnad S. D. Las. 33 MARWNAD JOHN DAFYDD Y PRYDYDD. [Brodor o Lanuwchllyn oedd Sion Dafydd Las, a bardd teulu Nannau. Bu farw yn 1694-] ERERIN wyf dan glwyf gloes, Pell anial o'm pwyll einioes; Pwyll ni bydd mewn cystudd caeth, Pais oeredd yw pwys hiraeth; Pall oerais mewn pwyll eurwawd, Plwm yw mron, p'le mae mrawd? Pen cerddwawd, paen cowirddoeth, Pwy ail ar d'ol, piler doeth? Pinagl clôd cerdd dafod wir. Pleth wiwlan, p'le i'th w... 162250 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Marwnad S. D. Las. 33 MARWNAD JOHN DAFYDD Y PRYDYDD. [Brodor o Lanuwchllyn oedd Sion Dafydd Las, a bardd teulu Nannau. Bu farw yn 1694-] ERERIN wyf dan glwyf gloes, Pell anial o'm pwyll einioes; Pwyll ni bydd mewn cystudd caeth, Pais oeredd yw pwys hiraeth; Pall oerais mewn pwyll eurwawd, Plwm yw mron, p'le mae mrawd? Pen cerddwawd, paen cowirddoeth, Pwy ail ar d'ol, piler doeth? Pinagl clôd cerdd dafod wir. Pleth wiwlan, p'le i'th welir? Ai yn Nanne iawn ini, Amle tro, dy geisio di ? Tyrd, a'th ganiad clymiad clau, Ddiwael gall, i Ddolgellau ; Lle i byddit mewn llu buddiol, Allan o rwysg a llawen rôl, Yn clymu clod, ddefod dda, Y llynedd o'r llawena; Ag y leni tewi tost, Un fu doeth yn fud aethost; Heb undyn byw a glyw'n glir Sion Dafydd a'i sain difir. Ow, clyw dy alw, clod wiwlan, Ai sarrig wyt, saer y gân? Gwelais dro heb gilio'n gwit Yn iaith awen na thewit; Gwrando bur gywreindeb iaith Tŷb onest, ateb unwaith.<noinclude></noinclude> j44i9fm5yw7telltg8bdtt7pefranlg 162342 162250 2026-04-03T01:25:58Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162342 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|MARWNAD JOHN DAFYDD Y PRYDYDD.}}<br>[Brodor o Lanuwchllyn oedd Sion Dafydd Las, a bardd teulu Nannau. Bu farw yn 1694—]}} </poem> {{Div end}} <br> PERERIN wyf dan glwyf gloes, Pell anial o'm pwyll einioes; Pwyll ni bydd mewn cystudd caeth, Pais oeredd yw pwys hiraeth; Pall oerais mewn pwyll eurwawd, Plwm yw mron, p'le mae mrawd? Pen cerddwawd, paen cowirddoeth, Pwy ail ar d'ol, piler doeth? Pinagl clôd cerdd dafod wir. Pleth wiwlan, p'le i'th welir? Ai yn Nanne iawn ini, Amle tro, dy geisio di? Tyrd, a'th ganiad clymiad clau, Ddiwael gall, i Ddolgellau; Lle i byddit mewn llu buddiol, Allan o rwysg a llawen rôl, Yn clymu clod, ddefod dda, Y llynedd o'r llawena; Ag y leni tewi tost, Un fu doeth yn fud aethost; Heb undyn byw a glyw'n glir Sion Dafydd a'i sain difir. Ow, clyw dy alw, clod wiwlan, Ai sarrig wyt, saer y gân? Gwelais dro heb gilio'n gwit Yn iaith awen na thewit; Gwrando bur gywreindeb iaith Tŷb onest, ateb unwaith. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> pbn9r91hmak412r7o7albskth7drjh4 162343 162342 2026-04-03T01:26:27Z AlwynapHuw 1710 162343 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|MARWNAD JOHN DAFYDD Y PRYDYDD.}}<br>[Brodor o Lanuwchllyn oedd Sion Dafydd Las, a bardd teulu Nannau. Bu farw yn 1694—]}} {{Center block/s}} <poem> PERERIN wyf dan glwyf gloes, Pell anial o'm pwyll einioes; Pwyll ni bydd mewn cystudd caeth, Pais oeredd yw pwys hiraeth; Pall oerais mewn pwyll eurwawd, Plwm yw mron, p'le mae mrawd? Pen cerddwawd, paen cowirddoeth, Pwy ail ar d'ol, piler doeth? Pinagl clôd cerdd dafod wir. Pleth wiwlan, p'le i'th welir? Ai yn Nanne iawn ini, Amle tro, dy geisio di? Tyrd, a'th ganiad clymiad clau, Ddiwael gall, i Ddolgellau; Lle i byddit mewn llu buddiol, Allan o rwysg a llawen rôl, Yn clymu clod, ddefod dda, Y llynedd o'r llawena; Ag y leni tewi tost, Un fu doeth yn fud aethost; Heb undyn byw a glyw'n glir Sion Dafydd a'i sain difir. Ow, clyw dy alw, clod wiwlan, Ai sarrig wyt, saer y gân? Gwelais dro heb gilio'n gwit Yn iaith awen na thewit; Gwrando bur gywreindeb iaith Tŷb onest, ateb unwaith. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> o1iu6o9a9a8aa1e1bcpxisojssg3n4n 104 83224 162251 2026-04-03T00:33:07Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "34 Owen Gruffydd. Ateb y Marw. "Taw Owen, wyt o awydd I anfad ffôl ynfyd ffydd; Na thrin awch cethin uwch côr Swyndod Dewines Endor; Gwers pabaidd heb gwrs pybyr Yw dy sad ofyniad sur; Ffol iti, a mi 'n y medd, Sur wawd goeg siarad gwagedd." Ai yna'r wyt, oen aur iaith, Paen mwynelw pen manylwaith? Ow, tyred, od wyt wrol Eto un awr atai'n ôl; Gad unwaith drwy fwyniaith dro, Atolwg, ysgwyd dwylo; Galw bot, gwilia betio A'th frawd ffyd... 162251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>34 Owen Gruffydd. Ateb y Marw. "Taw Owen, wyt o awydd I anfad ffôl ynfyd ffydd; Na thrin awch cethin uwch côr Swyndod Dewines Endor; Gwers pabaidd heb gwrs pybyr Yw dy sad ofyniad sur; Ffol iti, a mi 'n y medd, Sur wawd goeg siarad gwagedd." Ai yna'r wyt, oen aur iaith, Paen mwynelw pen manylwaith? Ow, tyred, od wyt wrol Eto un awr atai'n ôl; Gad unwaith drwy fwyniaith dro, Atolwg, ysgwyd dwylo; Galw bot, gwilia betio A'th frawd ffydd, a'th fryd i ffo; Yno'n deg awn ni'n dau I siarad am fesurau, A thrin dawn athrawon dysg, Cerdd eiliad cywir ddilysg. "O taw ddyn, wyt ti ddwl Wan di-fudd yn dy feddwl? Daiarol wyt, dyro le O'm gwir rann i'm gair inne; Ni weua bardd yn y bedd Air di-fis er dy faswedd; Gwely oer, gwael i aros, Diddawn yw, bob dydd a nos; Heb liw tes, heb oleu tân, Heb goel aur, heb gael arian, Na champ iawn, na chwmpeini, Na merch wen i'm hannerch i,<noinclude></noinclude> bd79sj3jk3z5sas0umkkf4e5270zi68 162346 162251 2026-04-03T01:30:44Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162346 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> ''Ateb y Marw.'' "Taw Owen, wyt o awydd I anfad ffôl ynfyd ffydd; Na thrin awch cethin uwch côr Swyndod Dewines Endor; Gwers pabaidd heb gwrs pybyr Yw dy sad ofyniad sur; Ffol iti, a mi 'n y medd, Sur wawd goeg siarad gwagedd." Ai yna'r wyt, oen aur iaith, Paen mwynelw pen manylwaith? Ow, tyred, od wyt wrol Eto un awr atai'n ôl; Gad unwaith drwy fwyniaith dro, Atolwg, ysgwyd dwylo; Galw bot, gwilia betio A'th frawd ffydd, a'th fryd i ffo; Yno'n deg awn ni'n dau I siarad am fesurau, A thrin dawn athrawon dysg, Cerdd eiliad cywir ddilysg. "O taw ddyn, wyt ti ddwl Wan di-fudd yn dy feddwl? Daiarol wyt, dyro le O'm gwir rann i'm gair inne; Ni weua bardd yn y bedd Air di-fis er dy faswedd; Gwely oer, gwael i aros, Diddawn yw, bob dydd a nos; Heb liw tes, heb oleu tân, Heb goel aur, heb gael arian, Na champ iawn, na chwmpeini, Na merch wen i'm hannerch i, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> n82zegcdn6kmd83p46b9k8acwj1p08f 104 83225 162252 2026-04-03T00:33:14Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Marwnad S. D. Las. Na miwsig tant, na'i chwant chwaith, Na chariad na chywiriaith, Na bardd gwledd, na biroedd glân, Na gweled un ffrind gwiwlan; Na gallu, enwog wyllys, O wisgiad bedd ysgwyd bys; Dyna garchar daiar den, Ffei oer le, ffarwel Owen; Cân di i Dduw cyn dy ddwyn I'r llaid, arch, oerllyd erchwyn; Dilyn iaith i'w dal yn ôl Cynnes bryd cân ysbrydol; Annerch fawredd glirwedd glau, Bob yn un bawb yn Nannau; Ag annerch wladwyr... 162252 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Marwnad S. D. Las. Na miwsig tant, na'i chwant chwaith, Na chariad na chywiriaith, Na bardd gwledd, na biroedd glân, Na gweled un ffrind gwiwlan; Na gallu, enwog wyllys, O wisgiad bedd ysgwyd bys; Dyna garchar daiar den, Ffei oer le, ffarwel Owen; Cân di i Dduw cyn dy ddwyn I'r llaid, arch, oerllyd erchwyn; Dilyn iaith i'w dal yn ôl Cynnes bryd cân ysbrydol; Annerch fawredd glirwedd glau, Bob yn un bawb yn Nannau; Ag annerch wladwyr Gwynedd, Oll i gyd alluog wedd; Bellach, ddyn, na ymofyn mwy Gwel, llwyr raid, gwael lle 'r ydwy." Och gwelaf yn iach galon Waith aml serch i'th ymyl, Sion; Ond rhyfedd mewn llychfedd llwyd O'th nwydau i'th newidiwyd; Prudda dim, priddwyd ais Clir odlau claiar adlais; Yn iach, ganwr uwch Gwynedd, O'th fath os aethost i'th fedd Aeth y gerdd iaith gywirddwys, A'i dawn i gyd dan y gwys; Swrth air bwnc syrthio i'r bedd Syth gu hâd saith gyhydedd; Aeth heddyw yn waeth addysg, Saith colofn cerdd ddyfn gerdd ddysg ; Yn ol Sion, frau union fryd, Gwael a fydd y gelfyddyd; 35<noinclude></noinclude> n1f5aqofz6162t51ohx5g9a532ofpp5 162347 162252 2026-04-03T01:31:35Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162347 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Na miwsig tant, na'i chwant chwaith, Na chariad na chywiriaith, Na bardd gwledd, na biroedd glân, Na gweled un ffrind gwiwlan; Na gallu, enwog wyllys, O wisgiad bedd ysgwyd bys; Dyna garchar daiar den, Ffei oer le, ffarwel Owen; Cân di i Dduw cyn dy ddwyn I'r llaid, arch, oerllyd erchwyn; Dilyn iaith i'w dal yn ôl Cynnes bryd cân ysbrydol; Annerch fawredd glirwedd glau, Bob yn un bawb yn Nannau; Ag annerch wladwyr Gwynedd, Oll i gyd alluog wedd; Bellach, ddyn, na ymofyn mwy Gwel, llwyr raid, gwael lle 'r ydwy." Och gwelaf yn iach galon Waith aml serch i'th ymyl, Sion; Ond rhyfedd mewn llychfedd llwyd O'th nwydau i'th newidiwyd; Prudda dim, priddwyd ais Clir odlau claiar adlais; Yn iach, ganwr uwch Gwynedd, O'th fath os aethost i'th fedd Aeth y gerdd iaith gywirddwys, A'i dawn i gyd dan y gwys; Swrth air bwnc syrthio i'r bedd Syth gu hâd saith gyhydedd; Aeth heddyw yn waeth addysg, Saith colofn cerdd ddyfn gerdd ddysg ; Yn ol Sion, frau union fryd, Gwael a fydd y gelfyddyd; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 1p3ixejzk212fhd722j839qhofccw9p 104 83226 162253 2026-04-03T00:33:22Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "36 Owen Gruffydd. Cynnydd oedd awenydd wych, A'i fawl asiad felyswych; Aer i Homer aur heniad Ydoedd Sion winiedydd sad; Ag aer Awen goreuwych, Tlws iawn waith Taliesin wych; A'i lwys eglur lais wiwgloch Yn ail i gân Iolo Goch; Purwr gwawd hap eurog wedd, A mawl fodiad melfededd; Milwr clod ymylwr clau A'i rychor cywir achau; A'i hwyl dwys wrth reol deg, Grym odiaeth y Gramadeg; Aeth cynghanedd rinwedd rôl Draw i gudd yn dragwyddol;... 162253 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>36 Owen Gruffydd. Cynnydd oedd awenydd wych, A'i fawl asiad felyswych; Aer i Homer aur heniad Ydoedd Sion winiedydd sad; Ag aer Awen goreuwych, Tlws iawn waith Taliesin wych; A'i lwys eglur lais wiwgloch Yn ail i gân Iolo Goch; Purwr gwawd hap eurog wedd, A mawl fodiad melfededd; Milwr clod ymylwr clau A'i rychor cywir achau; A'i hwyl dwys wrth reol deg, Grym odiaeth y Gramadeg; Aeth cynghanedd rinwedd rôl Draw i gudd yn dragwyddol; Gwedi trin gwenithin gwawd, Dywyll oerach daw llerwawd, A grawn surion, grin sorod, Yn lle meithrin clirwin clod; Am afal per mwyfwy pwyll, Mae crabas yma i'w crybwyll; Hunodd y gán wiwlan gu, Hynod iâs, yn oed Iesu Mil saith gant chwibiant ond chwech, Cwyn bwriad cawn heb eiriech; Collodd ei braint, callwedd brŷd, Cwyned beirdd, wanfeirdd ynfyd; Cur oedd farw cerdd Feirion, Gwn farw ei saer gan fwrw Sion; Ffarwel faith dasgwaith dwysgerdd, Ffarwel cael hoff reol cerdd ; Marw a wnaeth Meirion awen, A doniau byth, dyna ben.<noinclude></noinclude> a7b34o72t2eiwprxr8x0ys6qwnc77wj 162344 162253 2026-04-03T01:28:31Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162344 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Cynnydd oedd awenydd wych, A'i fawl asiad felyswych; Aer i Homer aur heniad Ydoedd Sion winiedydd sad; Ag aer Awen goreuwych, Tlws iawn waith Taliesin wych; A'i lwys eglur lais wiwgloch Yn ail i gân Iolo Goch; Purwr gwawd hap eurog wedd, A mawl fodiad melfededd; Milwr clod ymylwr clau A'i rychor cywir achau; A'i hwyl dwys wrth reol deg, Grym odiaeth y Gramadeg; Aeth cynghanedd rinwedd rôl Draw i gudd yn dragwyddol; Gwedi trin gwenithin gwawd, Dywyll oerach daw llerwawd, A grawn surion, grin sorod, Yn lle meithrin clirwin clod; Am afal per mwyfwy pwyll, Mae crabas yma i'w crybwyll; Hunodd y gán wiwlan gu, Hynod iâs, yn oed Iesu Mil saith gant chwibiant ond chwech, Cwyn bwriad cawn heb eiriech; Collodd ei braint, callwedd brŷd, Cwyned beirdd, wanfeirdd ynfyd; Cur oedd farw cerdd Feirion, Gwn farw ei saer gan fwrw Sion; Ffarwel faith dasgwaith dwysgerdd, Ffarwel cael hoff reol cerdd ; Marw a wnaeth Meirion awen, A doniau byth, dyna ben. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> m6be435wo47d19hxocg9tl494uy6oh8 162345 162344 2026-04-03T01:29:36Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162345 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Cynnydd oedd awenydd wych, A'i fawl asiad felyswych; Aer i Homer aur heniad Ydoedd Sion winiedydd sad; Ag aer Awen goreuwych, Tlws iawn waith Taliesin wych; A'i lwys eglur lais wiwgloch Yn ail i gân Iolo Goch; Purwr gwawd hap eurog wedd, A mawl fodiad melfededd; Milwr clod ymylwr clau A'i rychor cywir achau; A'i hwyl dwys wrth reol deg, Grym odiaeth y Gramadeg; Aeth cynghanedd rinwedd rôl Draw i gudd yn dragwyddol; Gwedi trin gwenithin gwawd, Dywyll oerach daw llerwawd, A grawn surion, grin sorod, Yn lle meithrin clirwin clod; Am afal per mwyfwy pwyll, Mae crabas yma i'w crybwyll; Hunodd y gán wiwlan gu, Hynod iâs, yn oed Iesu Mil saith gant chwibiant ond chwech, Cwyn bwriad cawn heb eiriech; Collodd ei braint, callwedd brŷd, Cwyned beirdd, wanfeirdd ynfyd; Cur oedd farw cerdd Feirion, Gwn farw ei saer gan fwrw Sion; Ffarwel faith dasgwaith dwysgerdd, Ffarwel cael hoff reol cerdd ; Marw a wnaeth Meirion awen, A doniau byth, dyna ben. </poem> {{Div end}} <br><noinclude></noinclude> 1515fshkbzwel3ctp30c86f77tx5rjz 104 83227 162254 2026-04-03T00:33:38Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Gochelwn Gau Athrawiaeth. 37 GOCHELWN GAU ATHRAWIAETH. OCHELWN gau athrawiaeth, a drwg hudol- iaeth draig, Sydd fradus farus fwriad erioed i had y wraig, Drwy geisio sigo ei sowdwl a'idwbwl swmbwl sen, Drwy Grist edrychwn inne am ffydd i sigo ei phen; A gwyliwn ei thaer golyn llawn gwenwyn, dichlyn dwyll, I'w hudol frad na chredwn, yn bur cymerwn bwyll. Mae'r gair y daw hudoliaeth, a hynny sywaeth sydd Yn dangos rhyfeddodau coegion w... 162254 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Gochelwn Gau Athrawiaeth. 37 GOCHELWN GAU ATHRAWIAETH. OCHELWN gau athrawiaeth, a drwg hudol- iaeth draig, Sydd fradus farus fwriad erioed i had y wraig, Drwy geisio sigo ei sowdwl a'idwbwl swmbwl sen, Drwy Grist edrychwn inne am ffydd i sigo ei phen; A gwyliwn ei thaer golyn llawn gwenwyn, dichlyn dwyll, I'w hudol frad na chredwn, yn bur cymerwn bwyll. Mae'r gair y daw hudoliaeth, a hynny sywaeth sydd Yn dangos rhyfeddodau coegion wrthiau cudd Ei hud ped fae yn bosib i'r etholedig rai, Ond ffyddlon weision Iesu yn sad i fyny a sai; Ni ddichon unrhyw ddichell na chythig gymell chwaith Mo'r gwyro i lwybrau croesion eu hunion dirion daith. Bydd Satan yn ymrithio drwy hudol dri hiol draws Fel angel y goleuni, er mwyn ei hoffi'n haws, A'i wallus weision felly yn croes bregethu Crist A hynny yn rhith cyfiawnder, ond dyna fater trist? Duw ysbryd pur wirionedd, a'i fawredd wiredd ras, A fyddo ein amddiffyn rhag cyr. h pob gelyn câs. Mae'r gelyn amhur, gwiliwn, considriwn, yn ei swydd Fel llew rhuadwy yn rhodio dan geisio rhwydo yn rhwydd<noinclude></noinclude> sv5dqrw34ac2thguuf8blirm30l02nc 162348 162254 2026-04-03T01:34:37Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162348 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|GOCHELWN GAU ATHRAWIAETH.}} {{Center block/s}} <poem> GOCHELWN gau athrawiaeth, a drwg hudoliaeth draig, Sydd fradus farus fwriad erioed i had y wraig, Drwy geisio sigo ei sowdwl a'idwbwl swmbwl sen, Drwy Grist edrychwn inne am ffydd i sigo ei phen; A gwyliwn ei thaer golyn llawn gwenwyn, dichlyn dwyll, I'w hudol frad na chredwn, yn bur cymerwn bwyll. Mae'r gair y daw hudoliaeth, a hynny sywaeth sydd Yn dangos rhyfeddodau coegion wrthiau cudd Ei hud ped fae yn bosib i'r etholedig rai, Ond ffyddlon weision Iesu yn sad i fyny a sai; Ni ddichon unrhyw ddichell na chythig gymell chwaith Mo'r gwyro i lwybrau croesion eu hunion dirion daith. Bydd Satan yn ymrithio drwy hudol drithiol draws Fel angel y goleuni, er mwyn ei hoffi'n haws, A'i wallus weision felly yn croes bregethu Crist A hynny yn rhith cyfiawnder, ond dyna fater trist? Duw ysbryd pur wirionedd, a'i fawredd wiredd ras, A fyddo ein amddiffyn rhag cyr. h pob gelyn câs. Mae'r gelyn amhur, gwiliwn, considriwn, yn ei swydd Fel llew rhuadwy yn rhodio dan geisio rhwydo yn rhwydd </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 7gsc7nli4bjysnv7vuyn347q8zdzdbq 162349 162348 2026-04-03T01:35:15Z AlwynapHuw 1710 162349 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|GOCHELWN GAU ATHRAWIAETH.}}}} {{Center block/s}} <poem> GOCHELWN gau athrawiaeth, a drwg hudoliaeth draig, Sydd fradus farus fwriad erioed i had y wraig, Drwy geisio sigo ei sowdwl a'idwbwl swmbwl sen, Drwy Grist edrychwn inne am ffydd i sigo ei phen; A gwyliwn ei thaer golyn llawn gwenwyn, dichlyn dwyll, I'w hudol frad na chredwn, yn bur cymerwn bwyll. Mae'r gair y daw hudoliaeth, a hynny sywaeth sydd Yn dangos rhyfeddodau coegion wrthiau cudd Ei hud ped fae yn bosib i'r etholedig rai, Ond ffyddlon weision Iesu yn sad i fyny a sai; Ni ddichon unrhyw ddichell na chythig gymell chwaith Mo'r gwyro i lwybrau croesion eu hunion dirion daith. Bydd Satan yn ymrithio drwy hudol drithiol draws Fel angel y goleuni, er mwyn ei hoffi'n haws, A'i wallus weision felly yn croes bregethu Crist A hynny yn rhith cyfiawnder, ond dyna fater trist? Duw ysbryd pur wirionedd, a'i fawredd wiredd ras, A fyddo ein amddiffyn rhag cyr. h pob gelyn câs. Mae'r gelyn amhur, gwiliwn, considriwn, yn ei swydd Fel llew rhuadwy yn rhodio dan geisio rhwydo yn rhwydd </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> nnqsrufyrhe3qw23nnd9h0jnpnd2syd 104 83228 162255 2026-04-03T00:33:45Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "38 Owen Gruffydd. Y sawl a allo ei lyncu, fe gynygiodd hynny yn gaeth Dair gwaith ei frenin nefol, ei frad yn ofer aeth; Yn enw yr Arglwydd Iesu drwy ffydd mae gyrru i ffo Y rhwydwr amhur hudol, a'i fradol drithiol dro. DIODDEFAINT IESU. Y fron a'th galon o'th gur-yn gwaedu, lawn Geidwad pechadur; Dolefaist, diwael lafur, Gan y pwys, à genau pur. Cymod i faddeu camwedd-a wnaethost, Yn eitha trugaredd; Di a'n dygaist, dawn degwedd, Oe... 162255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>38 Owen Gruffydd. Y sawl a allo ei lyncu, fe gynygiodd hynny yn gaeth Dair gwaith ei frenin nefol, ei frad yn ofer aeth; Yn enw yr Arglwydd Iesu drwy ffydd mae gyrru i ffo Y rhwydwr amhur hudol, a'i fradol drithiol dro. DIODDEFAINT IESU. Y fron a'th galon o'th gur-yn gwaedu, lawn Geidwad pechadur; Dolefaist, diwael lafur, Gan y pwys, à genau pur. Cymod i faddeu camwedd-a wnaethost, Yn eitha trugaredd; Di a'n dygaist, dawn degwedd, Oen Duw pur, i undeb hedd. Drwy dy loes ar groes, i Gred-di ddygaist, Do, ddigoll ymwared; Dwyn ein gwradwydd, gwiwrwydd ged Rinweddus, i roi nodded. Dod ras iawn addas i ni,-a gallu, Ag wllys di wegi, I goffhau dy angau di, Yn ddilys, a'th addoli. Iesu i'n prynnu heb pall-fu syber, Iesu aberth diwall; Iesu bur, sy, heb arall, Iesu'n rhad yw'n Ceidwad call.<noinclude></noinclude> 3rwersq4kchq2bbpd3r0ty5mh1pjfc9 162350 162255 2026-04-03T01:38:53Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162350 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Y sawl a allo ei lyncu, fe gynygiodd hynny yn gaeth Dair gwaith ei frenin nefol, ei frad yn ofer aeth; Yn enw yr Arglwydd Iesu drwy ffydd mae gyrru i ffo Y rhwydwr amhur hudol, a'i fradol drithiol dro. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|DIODDEFAINT IESU.}} {{center block| <poem> Y fron a'th galon o'th gur—yn gwaedu, ::Iawn Geidwad pechadur; :Dolefaist, diwael lafur, :Gan y pwys, â genau pur. Cymod i faddeu camwedd—a wnaethost, ::Yn eitha trugaredd; :Di a'n dygaist, dawn degwedd, :Oen Duw pur, i undeb hedd. Drwy dy loes ar groes, i Gred—di ddygaist, ::Do, ddigoll ymwared; :Dwyn ein gwradwydd, gwiwrwydd ged :Rinweddus, i roi nodded. Dod ras iawn addas i ni,—a gallu, ::Ag wllys di wegi, :I goffhau dy angau di, :Yn ddilys, a'th addoli. Iesu i'n prynnu heb pall—fu syber, ::Iesu aberth diwall; :Iesu bur, sy, heb arall, :Iesu'n rhad yw'n Ceidwad call. </poem> }} <br><section end="bbb"/><noinclude></noinclude> 0k65gb27u2lpiynxgvmuc29yiebk6ug 162351 162350 2026-04-03T01:39:21Z AlwynapHuw 1710 162351 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Y sawl a allo ei lyncu, fe gynygiodd hynny yn gaeth Dair gwaith ei frenin nefol, ei frad yn ofer aeth; Yn enw yr Arglwydd Iesu drwy ffydd mae gyrru i ffo Y rhwydwr amhur hudol, a'i fradol drithiol dro. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|DIODDEFAINT IESU.}}}} {{center block| <poem> Y fron a'th galon o'th gur—yn gwaedu, ::Iawn Geidwad pechadur; :Dolefaist, diwael lafur, :Gan y pwys, â genau pur. Cymod i faddeu camwedd—a wnaethost, ::Yn eitha trugaredd; :Di a'n dygaist, dawn degwedd, :Oen Duw pur, i undeb hedd. Drwy dy loes ar groes, i Gred—di ddygaist, ::Do, ddigoll ymwared; :Dwyn ein gwradwydd, gwiwrwydd ged :Rinweddus, i roi nodded. Dod ras iawn addas i ni,—a gallu, ::Ag wllys di wegi, :I goffhau dy angau di, :Yn ddilys, a'th addoli. Iesu i'n prynnu heb pall—fu syber, ::Iesu aberth diwall; :Iesu bur, sy, heb arall, :Iesu'n rhad yw'n Ceidwad call. </poem> }} <br><section end="bbb"/><noinclude></noinclude> q9yuapanrcbd3zd1u5dewq9zjlgo6ik 104 83229 162256 2026-04-03T00:33:56Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Ffarwel i E. Williams. 39 DYMA FFARWEL. Tri phennill o Ffarwel i Edward Williams o'r Gaerwen, a'i gywely, Cathrin Gruffydd. Tôn,—" Mordog Scotland." Lwyr alarus, gofus gwyn, Am rwydd gymydog, rodd gymodol; Ai wraig weddol foddol fwyn; Edward William rodiad hwylus, A Chatrin Gruffydd, ddeunydd ddownus, Dau bur heddychol ddichwen A gerid yn y Gaerwen, Llei ceid elusen lawen lês, I'r rhain mae rhoddi ffarwel Ein harfod megis oerfel Ar o... 162256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ffarwel i E. Williams. 39 DYMA FFARWEL. Tri phennill o Ffarwel i Edward Williams o'r Gaerwen, a'i gywely, Cathrin Gruffydd. Tôn,—" Mordog Scotland." Lwyr alarus, gofus gwyn, Am rwydd gymydog, rodd gymodol; Ai wraig weddol foddol fwyn; Edward William rodiad hwylus, A Chatrin Gruffydd, ddeunydd ddownus, Dau bur heddychol ddichwen A gerid yn y Gaerwen, Llei ceid elusen lawen lês, I'r rhain mae rhoddi ffarwel Ein harfod megis oerfel Ar ol isel dawel des. Eu cymydogaeth odiaeth ydoedd I bawb ar gyhoedd bybur gêd, Ar ol eu diddan reol diddig Cwyn oer lewyg cawn ar led; Am garedigrwydd hyrwydd araeth, Wych iawn hwylus, a chynhaliaeth Dau hollawl bur i hwyllus, Dda osgedd, rwydd ddi-esgus; A'th les, anghenus fregus fron, I'r Gaerwen fydda gyrchu Pan welid nos yn nesu I gael meddiannu llety llon. Cwyno gwelwn, cawn a galar Am wr di-somgar fwyngar fu, Ai wraig hyfwyn rowiog hefyd Araeth hyfryd yn ei thŷ;<noinclude></noinclude> phic4aabbhes6sj1o9il1qn5cmb3ppz 162352 162256 2026-04-03T01:51:24Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162352 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|DYMA FFARWEL.}}}} {{c|Tri phennill o Ffarwel i Edward Williams o'r Gaerwen, a'i gywely, Cathrin Gruffydd.<br>Tôn,—" Mordog Scotland."}} {{Center block/s}} <poem> DYMA ffarwel di-gynfforddus, :Lwyr alarus, gofus gwyn, Am rwydd gymydog, rodd gymodol; :Ai wraig weddol foddol fwyn; Edward William rodiad hwylus, A Chatrin Gruffydd, ddeunydd ddownus, :Dau bur heddychol ddichwen :A gerid yn y Gaerwen, Llei ceid elusen lawen lês, :I'r rhain mae rhoddi ffarwel :Ein harfod megis oerfel Ar ol isel dawel des. Eu cymydogaeth odiaeth ydoedd :I bawb ar gyhoedd bybur gêd, Ar ol eu diddan reol diddig :Cwyn oer lewyg cawn ar led; Am garedigrwydd hyrwydd araeth, Wych iawn hwylus, a chynhaliaeth :Dau hollawl bur i hwyllus, :Dda osgedd, rwydd ddi-esgus; A'th les, anghenus fregus fron, :I'r Gaerwen fydda gyrchu :Pan welid nos yn nesu I gael meddiannu llety llon. Cwyno gwelwn, cawn a galar :Am wr di-somgar fwyngar fu, Ai wraig hyfwyn rowiog hefyd :Araeth hyfryd yn ei thŷ; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> c5w2o5dlx21rf3djtnsft0ycitd3plq 104 83230 162257 2026-04-03T00:34:06Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "40 Owen Gruffydd. A'u plant hoff anwyl, berwyl burion, Arwydd grasol, oedd ddi-groesion Rhoed Crist yn rhan y rheini Dda rinwedd eu rhieni, Miawn llawn ddaioni i'w hoffi'n hir, Bo hylwydd eu bywoliaeth Heb gurio a phob magwriaeth Yn fawr eu toraeth ar eu tir. Ffarwel, nid isel nod ysig,-yw'r cri, Oera croes i'r unig Am rodd dda ddwys rwydd ddi ddig, Wych radol, a charedig Bellach, rhan burach, rhown bwys-ein gofal Yn gyfan i orffwys... 162257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>40 Owen Gruffydd. A'u plant hoff anwyl, berwyl burion, Arwydd grasol, oedd ddi-groesion Rhoed Crist yn rhan y rheini Dda rinwedd eu rhieni, Miawn llawn ddaioni i'w hoffi'n hir, Bo hylwydd eu bywoliaeth Heb gurio a phob magwriaeth Yn fawr eu toraeth ar eu tir. Ffarwel, nid isel nod ysig,-yw'r cri, Oera croes i'r unig Am rodd dda ddwys rwydd ddi ddig, Wych radol, a charedig Bellach, rhan burach, rhown bwys-ein gofal Yn gyfan i orffwys Ar Dduw hyd ddydd deunydd dwys Pur i rodio Paradwys. ME Y PRYDYDD IDDO EI HUN. ELE ddyn wael i ddeunydd-i'w ganfod, Ag ynfyd i grefydd; Ag yn i ffordd gwan ei ffydd, Tonnog aruth, tan gery dd. ONI BAE'R DAFARN. NI bae'r dafarn sy'n Erw Dolbenmaen, Buasai gennyf arian beth llydan yn llog; A lliain a brethyn i roi am fy nghorffyn Yn lle bod yn adyn anwydog.<noinclude></noinclude> 637tu2lkfdgzjpwdowpu6bj69n5d3tr 162353 162257 2026-04-03T01:57:34Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A'u plant hoff anwyl, berwyl burion, Arwydd grasol, oedd ddi—groesion :Rhoed Crist yn rhan y rheini :Dda rinwedd eu rhieni, Miawn llawn ddaioni i'w hoffi'n hir, :Bo hylwydd eu bywoliaeth :Heb gurio a phob magwriaeth Yn fawr eu toraeth ar eu tir. Ffarwel, nid isel nod ysig,—yw'r cri, ::Oera croes i'r unig :Am rodd dda ddwys rwydd ddi ddig, :Wych radol, a charedig Bellach, rhan burach, rhown bwys—ein gofal ::Yn gyfan i orffwys :Ar Dduw hyd ddydd deunydd dwys :Pur i rodio Paradwys. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|Y PRYDYDD IDDO EI HUN.}}}} {{center block| <poem> WELE ddyn wael i ddeunydd—i'w ganfod, ::Ag ynfyd i grefydd; :Ag yn i ffordd gwan ei ffydd, :Tonnog aruth, tan gerydd. </poem> }} <br> {{c|{{mawr|ONI BAE'R DAFARN.}}}} {{center block| <poem> ONI bae'r dafarn sy'n Erw Dolbenmaen, :Buasai gennyf arian beth llydan yn llog; A lliain a brethyn i roi am fy nghorffyn :Yn lle bod yn adyn anwydog. </poem> }} <br><section end="bbb"/><noinclude></noinclude> jzfbhv6qjksjw8uhr5jkmm8v0khl3ci 104 83231 162258 2026-04-03T00:34:11Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Yn Nhy Dduw. YN NHY DDUW. WILIA ar dy droed pan elych I dŷ gweddi Duw, ac edrych Ar fod dy aberth hedd yn gymwys I iawn arogli yn yr eglwys. Dywed, "Dyma babell hawddgar, Deg olygus, diwyg liwgar, Tŷ Dduw a phorth y nefoedd hefyd Yw 'r lle yma, fangre hyfryd." Lloches iachus hwylus helaeth, Am ddigonol feddyginiaeth ; A da lewyrch i deuluoedd Sy a chwant addas i'w chynteddoedd. Llys wedd odiaeth, lle sydd ddedwydd, I saint diddrwg me... 162258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Yn Nhy Dduw. YN NHY DDUW. WILIA ar dy droed pan elych I dŷ gweddi Duw, ac edrych Ar fod dy aberth hedd yn gymwys I iawn arogli yn yr eglwys. Dywed, "Dyma babell hawddgar, Deg olygus, diwyg liwgar, Tŷ Dduw a phorth y nefoedd hefyd Yw 'r lle yma, fangre hyfryd." Lloches iachus hwylus helaeth, Am ddigonol feddyginiaeth ; A da lewyrch i deuluoedd Sy a chwant addas i'w chynteddoedd. Llys wedd odiaeth, lle sydd ddedwydd, I saint diddrwg mewn santeiddrwydd; Ac amddiffynfa, noddfa nefol, I bechadur edifeiriol. Gwyn ei fyd o fewn ei fagwyr, Da bris helaeth dy breswylwyr, Gwell yw diwrnod yn dy gyntedd, Na mil yn nhrigfa moesa maswedd. Di-ryfeddod oedd i Ddafydd, Ddi-os beniaeth, ddewis beunydd Fod yn borthor drws dy burdeb Na byw ym mhebyll anuwioldeb. Pan ystyrioch mor ddwys dirion Ydyw 'r deml deg ei moddion, Dod heb balliant foliant pwyllog A pharch union i'w pherchenog. Yr Hwn o'i nefol drasol drysor Sy'n sancteiddio y rhodd a'r allor, 41<noinclude></noinclude> qn9v59ng4tyy3sim2nqpk8zzpvrs4mk 162356 162258 2026-04-03T02:02:16Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|YN NHY DDUW.}}}} {{Center block/s}} <poem> GWILIA ar dy droed pan elych I dŷ gweddi Duw, ac edrych Ar fod dy aberth hedd yn gymwys I iawn arogli yn yr eglwys. Dywed,—"Dyma babell hawddgar, Deg olygus, diwyg liwgar, Tŷ Dduw a phorth y nefoedd hefyd Yw 'r lle yma, fangre hyfryd." Lloches iachus hwylus helaeth, Am ddigonol feddyginiaeth; A da lewyrch i deuluoedd Sy a chwant addas i'w chynteddoedd. Llys wedd odiaeth, lle sydd ddedwydd, I saint diddrwg mewn santeiddrwydd; Ac amddiffynfa, noddfa nefol, I bechadur edifeiriol. Gwyn ei fyd o fewn ei fagwyr, Da bris helaeth dy breswylwyr, Gwell yw diwrnod yn dy gyntedd, Na mil yn nhrigfa moesa maswedd. Di-ryfeddod oedd i Ddafydd, Ddi-os beniaeth, ddewis beunydd Fod yn borthor drws dy burdeb Na byw ym mhebyll anuwioldeb. Pan ystyrioch mor ddwys dirion Ydyw 'r deml deg ei moddion, Dod heb balliant foliant pwyllog A pharch union i'w pherchenog. Yr Hwn o'i nefol drasol drysor Sy'n sancteiddio y rhodd a'r allor, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> isvoi3aqvzs8skg09ek57ebk108wrt3 104 83232 162259 2026-04-03T00:34:16Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "42 Owen Gruffydd. Creawdwr nef a daiar hefyd, A phob peth ynddyn sydd yn symud. Yr Hwn a gymer y mawr gwmwl Yn gerbyd iddo wrth ei feddwl, I rodio 'n dyner ar adenydd Y gwynt pan fotho fwya ei gythrudd. Yr Hwn sydd lanach ei olygon Nag yr edrych ar ddrwg ddynion; Nid yw 'r haul a'i lewyrch hyfryd, Yn ei olwg, di-frycheulyd. Pa faint llai am ddifai ddefod Yw dyn ebychiol dan ei bechod, I sengyd unwaith ar gynteddoedd Brenin hynod y br... 162259 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>42 Owen Gruffydd. Creawdwr nef a daiar hefyd, A phob peth ynddyn sydd yn symud. Yr Hwn a gymer y mawr gwmwl Yn gerbyd iddo wrth ei feddwl, I rodio 'n dyner ar adenydd Y gwynt pan fotho fwya ei gythrudd. Yr Hwn sydd lanach ei olygon Nag yr edrych ar ddrwg ddynion; Nid yw 'r haul a'i lewyrch hyfryd, Yn ei olwg, di-frycheulyd. Pa faint llai am ddifai ddefod Yw dyn ebychiol dan ei bechod, I sengyd unwaith ar gynteddoedd Brenin hynod y brenhinoedd? Er hyn os doi yn ostyngedig, Hynt da foddion, at dy feddyg, Mae iti groeso trwy Grist Iesu O flaen ei fawredd i lefaru. Mewn gwir amod, yno ymgryma, O'i flaen, a gosod dy negesa Drwy barch arswydus i'w fawrhydi, Yn aberth iddo dod dy weddi. Gochel droi y deml dirion Yn dwyllodrus ogof lladron, Na'i gwneuthur drwy dy segur siarad, Dro amharchus, yn dŷ marchnad. Fe yrrodd Crist y ffeirwyr arian, A'u dynol wall, o'r deml allan; Nid oes gan Iesu fyth gymhwysiad Yno i fythol druthiol dreuthiad. Yn dy addoliad bydd di ddilys Rhag meddyliau gwib gyrwydrus;<noinclude></noinclude> 4n7cd054m2491ctkb0q41v6lzgtgl91 162354 162259 2026-04-03T01:59:56Z AlwynapHuw 1710 162354 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{Center block/s}} <poem>. Creawdwr nef a daiar hefyd, A phob peth ynddyn sydd yn symud. Yr Hwn a gymer y mawr gwmwl Yn gerbyd iddo wrth ei feddwl, I rodio 'n dyner ar adenydd Y gwynt pan fotho fwya ei gythrudd. Yr Hwn sydd lanach ei olygon Nag yr edrych ar ddrwg ddynion; Nid yw 'r haul a'i lewyrch hyfryd, Yn ei olwg, di-frycheulyd. Pa faint llai am ddifai ddefod Yw dyn ebychiol dan ei bechod, I sengyd unwaith ar gynteddoedd Brenin hynod y brenhinoedd? Er hyn os doi yn ostyngedig, Hynt da foddion, at dy feddyg, Mae iti groeso trwy Grist Iesu O flaen ei fawredd i lefaru. Mewn gwir amod, yno ymgryma, O'i flaen, a gosod dy negesa Drwy barch arswydus i'w fawrhydi, Yn aberth iddo dod dy weddi. Gochel droi y deml dirion Yn dwyllodrus ogof lladron, Na'i gwneuthur drwy dy segur siarad, Dro amharchus, yn dŷ marchnad. Fe yrrodd Crist y ffeirwyr arian, A'u dynol wall, o'r deml allan; Nid oes gan Iesu fyth gymhwysiad Yno i fythol druthiol dreuthiad. Yn dy addoliad bydd di ddilys Rhag meddyliau gwib gyrwydrus;<noinclude></noinclude> 9c9uw5363pzsszkklvfwd8xdeko0v5s 162357 162354 2026-04-03T02:03:34Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem>. Creawdwr nef a daiar hefyd, A phob peth ynddyn sydd yn symud. Yr Hwn a gymer y mawr gwmwl Yn gerbyd iddo wrth ei feddwl, I rodio 'n dyner ar adenydd Y gwynt pan fotho fwya ei gythrudd. Yr Hwn sydd lanach ei olygon Nag yr edrych ar ddrwg ddynion; Nid yw 'r haul a'i lewyrch hyfryd, Yn ei olwg, di-frycheulyd. Pa faint llai am ddifai ddefod Yw dyn ebychiol dan ei bechod, I sengyd unwaith ar gynteddoedd Brenin hynod y brenhinoedd? Er hyn os doi yn ostyngedig, Hynt da foddion, at dy feddyg, Mae iti groeso trwy Grist Iesu O flaen ei fawredd i lefaru. Mewn gwir amod, yno ymgryma, O'i flaen, a gosod dy negesa Drwy barch arswydus i'w fawrhydi, Yn aberth iddo dod dy weddi. Gochel droi y deml dirion Yn dwyllodrus ogof lladron, Na'i gwneuthur drwy dy segur siarad, Dro amharchus, yn dŷ marchnad. Fe yrrodd Crist y ffeirwyr arian, A'u dynol wall, o'r deml allan; Nid oes gan Iesu fyth gymhwysiad Yno i fythol druthiol dreuthiad. Yn dy addoliad bydd di ddilys Rhag meddyliau gwib gyrwydrus; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> g4gze2pejckqzqtvxyn40biz7wjoc18 162358 162357 2026-04-03T02:04:28Z AlwynapHuw 1710 162358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Creawdwr nef a daiar hefyd, A phob peth ynddyn sydd yn symud. Yr Hwn a gymer y mawr gwmwl Yn gerbyd iddo wrth ei feddwl, I rodio 'n dyner ar adenydd Y gwynt pan fotho fwya ei gythrudd. Yr Hwn sydd lanach ei olygon Nag yr edrych ar ddrwg ddynion; Nid yw 'r haul a'i lewyrch hyfryd, Yn ei olwg, di-frycheulyd. Pa faint llai am ddifai ddefod Yw dyn ebychiol dan ei bechod, I sengyd unwaith ar gynteddoedd Brenin hynod y brenhinoedd? Er hyn os doi yn ostyngedig, Hynt da foddion, at dy feddyg, Mae iti groeso trwy Grist Iesu O flaen ei fawredd i lefaru. Mewn gwir amod, yno ymgryma, O'i flaen, a gosod dy negesa Drwy barch arswydus i'w fawrhydi, Yn aberth iddo dod dy weddi. Gochel droi y deml dirion Yn dwyllodrus ogof lladron, Na'i gwneuthur drwy dy segur siarad, Dro amharchus, yn dŷ marchnad. Fe yrrodd Crist y ffeirwyr arian, A'u dynol wall, o'r deml allan; Nid oes gan Iesu fyth gymhwysiad Yno i fythol druthiol dreuthiad. Yn dy addoliad bydd di ddilys Rhag meddyliau gwib gyrwydrus; </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> n4h8wl5o6wssyj0ppq7fvb0pi2ogj4t 104 83233 162260 2026-04-03T00:34:20Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Yn Nhy Dduw. Nag i ysbïo pwy dan fugad Sydd ucha 'i ddull neu wycha 'i ddillad. Wrth Dduw mynega di dy neges, Gŵr a hoffa gywir gyffes; Ag sydd i weled dy feddyliau O flaen defosiwn dy wefusau. Er dirgeled ydyw 'r galon, Aflan donnog o flaen dynion, Fe wel Lluniwr y calonnau A'i chwyrn olwg ei chornelau. Am hyn os doi a mynwes daeog I'r gynlleidfa mewn gwŷn llidiog, Yr wyt ti yngolwg Duw fel gelyn, A'th lawn fyrbwyll lu 'n ei erbyn.... 162260 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Yn Nhy Dduw. Nag i ysbïo pwy dan fugad Sydd ucha 'i ddull neu wycha 'i ddillad. Wrth Dduw mynega di dy neges, Gŵr a hoffa gywir gyffes; Ag sydd i weled dy feddyliau O flaen defosiwn dy wefusau. Er dirgeled ydyw 'r galon, Aflan donnog o flaen dynion, Fe wel Lluniwr y calonnau A'i chwyrn olwg ei chornelau. Am hyn os doi a mynwes daeog I'r gynlleidfa mewn gwŷn llidiog, Yr wyt ti yngolwg Duw fel gelyn, A'th lawn fyrbwyll lu 'n ei erbyn. Bydd mor ofalus rhag lefelu I ddrwg osgedd nag i gysgu, A phe bait ger bron y Barnwr Am dy bardwn yn ymbiliwr. Rwyt ti o flaen y gwir Jehofa, Barnwr mawr y barnwyr mwya, Sydd a gallu i'th daflu 'n deilwng I blith y gafrod byth heb gyfrwng, Lle nid oes mo'r tân yn diffod, Byth na diben pry cydwybod, Dyna stori ond ei ystyrio O'th hoen diffrwyth a'th wna 'n effro. At Dduw os doi yn ddi-ystauo, Mewn tymer grasol, mae iti groeso Am fwy, os ceisi yn ei amser, Na holl olud byd a'i bywer. 43<noinclude></noinclude> 1ah7iljpkebv302omwsfqsnutuzbjqf 162355 162260 2026-04-03T02:00:11Z AlwynapHuw 1710 162355 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{Center block/s}} <poem> Nag i ysbïo pwy dan fugad Sydd ucha 'i ddull neu wycha 'i ddillad. Wrth Dduw mynega di dy neges, Gŵr a hoffa gywir gyffes; Ag sydd i weled dy feddyliau O flaen defosiwn dy wefusau. Er dirgeled ydyw 'r galon, Aflan donnog o flaen dynion, Fe wel Lluniwr y calonnau A'i chwyrn olwg ei chornelau. Am hyn os doi a mynwes daeog I'r gynlleidfa mewn gwŷn llidiog, Yr wyt ti yngolwg Duw fel gelyn, A'th lawn fyrbwyll lu 'n ei erbyn. Bydd mor ofalus rhag lefelu I ddrwg osgedd nag i gysgu, A phe bait ger bron y Barnwr Am dy bardwn yn ymbiliwr. Rwyt ti o flaen y gwir Jehofa, Barnwr mawr y barnwyr mwya, Sydd a gallu i'th daflu 'n deilwng I blith y gafrod byth heb gyfrwng, Lle nid oes mo'r tân yn diffod, Byth na diben pry cydwybod, Dyna stori ond ei ystyrio O'th hoen diffrwyth a'th wna 'n effro. At Dduw os doi yn ddi-ystauo, Mewn tymer grasol, mae iti groeso Am fwy, os ceisi yn ei amser, Na holl olud byd a'i bywer. 43<noinclude></noinclude> g8vdrznse3v47c7n8rvdstezbnrqs44 162359 162355 2026-04-03T02:06:02Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Nag i ysbïo pwy dan fugad Sydd ucha 'i ddull neu wycha 'i ddillad. Wrth Dduw mynega di dy neges, Gŵr a hoffa gywir gyffes; Ag sydd i weled dy feddyliau O flaen defosiwn dy wefusau. Er dirgeled ydyw 'r galon, Aflan donnog o flaen dynion, Fe wel Lluniwr y calonnau A'i chwyrn olwg ei chornelau. Am hyn os doi a mynwes daeog I'r gynlleidfa mewn gwŷn llidiog, Yr wyt ti yngolwg Duw fel gelyn, A'th lawn fyrbwyll lu 'n ei erbyn. Bydd mor ofalus rhag lefelu I ddrwg osgedd nag i gysgu, A phe bait ger bron y Barnwr Am dy bardwn yn ymbiliwr. Rwyt ti o flaen y gwir Jehofa, Barnwr mawr y barnwyr mwya, Sydd a gallu i'th daflu 'n deilwng I blith y gafrod byth heb gyfrwng, Lle nid oes mo'r tân yn diffod, Byth na diben pry cydwybod, Dyna stori ond ei ystyrio O'th hoen diffrwyth a'th wna 'n effro. At Dduw os doi yn ddi-ystauo, Mewn tymer grasol, mae iti groeso Am fwy, os ceisi yn ei amser, Na holl olud byd a'i bywer. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> mrj0tme509eek9jyccgdbdbipodof9m 104 83234 162261 2026-04-03T00:34:24Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "44 Owen Gruffydd. Duw un a Thri, da iawn athrawiaeth, Ai fyr alwad, o farwolaeth A'n dyco 'n bur i'w eglur eglwys Sy a'i mawrhydi yn Mharadwys. WEDI DERBYN Y CYMUN. OB Cristion cyfrannol o'r cymun santeiddiol, Ysbrydol lwydd oesol, wledd Iesu, Yn rhigl anrhegwch drwy ffydd, ag offrymwch Bêr arogl, danfonwch i fyny. O ddiolchgarwch i Dduw 'r heddwch, Difir radau, dy hyfrydwch, Am roi ei gynnes fab o'i fonwes I'r byd i'n prynnu, pur ia... 162261 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>44 Owen Gruffydd. Duw un a Thri, da iawn athrawiaeth, Ai fyr alwad, o farwolaeth A'n dyco 'n bur i'w eglur eglwys Sy a'i mawrhydi yn Mharadwys. WEDI DERBYN Y CYMUN. OB Cristion cyfrannol o'r cymun santeiddiol, Ysbrydol lwydd oesol, wledd Iesu, Yn rhigl anrhegwch drwy ffydd, ag offrymwch Bêr arogl, danfonwch i fyny. O ddiolchgarwch i Dduw 'r heddwch, Difir radau, dy hyfrydwch, Am roi ei gynnes fab o'i fonwes I'r byd i'n prynnu, pur iawn hanes; Clodforwn y gwir lesu, gu freiniol, am gyfrannu Ei gnawd a'i waed i'n porthi, mae'n perthyn ei fawi hau; Eiliwn foliant yn ddiffuant i ben Brenin y gogoniant, Am ei berffaith nefol luniaeth, uchel darian iechydwriaeth; O Arglwydd Dduw tragwyddol, pa beth yw dyn anianol Ith fawredd mor rhyfeddol gynffyrddiol i'w goffhau? Rhoi d'einioes, rhad union, drâs ddoniol, dros ddynion, A wnaethost, Ior cyfion, air cofus; A diodde dihenydd, awch erwin, a cherydd, Drwy gystudd di-lowrydd dolurus, A hynny o'th gyfan waith dy hunan, Oen Duw 'n hollawl i'm dwyn allan<noinclude></noinclude> ahpt2gd82iaxdjiowibpgh08f4bdftk 162360 162261 2026-04-03T02:15:08Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Duw un a Thri, da iawn athrawiaeth, Ai fyr alwad, o farwolaeth A'n dyco 'n bur i'w eglur eglwys Sy a'i mawrhydi yn Mharadwys. </poem> {{Div end}} <br> {{c|WEDI DERBYN Y CYMUN.}} POB Cristion cyfrannol o'r cymun santeiddiol, :Ysbrydol lwydd oesol, wledd Iesu, Yn rhigl anrhegwch drwy ffydd, ag offrymwch :Bêr arogl, danfonwch i fyny. ::O ddiolchgarwch i Dduw 'r heddwch, ::Difir radau, dy hyfrydwch, ::Am roi ei gynnes fab o'i fonwes ::I'r byd i'n prynnu, pur iawn hanes; Clodforwn y gwir lesu, gu freiniol, am gyfrannu :Ei gnawd a'i waed i'n porthi, mae'n perthyn ei fawi hau; Eiliwn foliant yn ddiffuant i ben Brenin y gogoniant, Am ei berffaith nefol luniaeth, uchel darian iechydwriaeth; :O Arglwydd Dduw tragwyddol, pa beth yw dyn anianol ::Ith fawredd mor rhyfeddol gynffyrddiol i'w goffhau? Rhoi d'einioes, rhad union, drâs ddoniol, dros ddynion, :A wnaethost, Ior cyfion, air cofus; A diodde dihenydd, awch erwin, a cherydd, :Drwy gystudd di-lowrydd dolurus, ::A hynny o'th gyfan waith dy hunan, ::Oen Duw 'n hollawl i'm dwyn allan </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 9ci5ar0nbq06t4zmrg3r06wic2356ww 162361 162360 2026-04-03T02:15:49Z AlwynapHuw 1710 162361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Duw un a Thri, da iawn athrawiaeth, Ai fyr alwad, o farwolaeth A'n dyco 'n bur i'w eglur eglwys Sy a'i mawrhydi yn Mharadwys. </poem> {{Div end}} <br> {{c|WEDI DERBYN Y CYMUN.}} {{Center block/s}} <poem> POB Cristion cyfrannol o'r cymun santeiddiol, :Ysbrydol lwydd oesol, wledd Iesu, Yn rhigl anrhegwch drwy ffydd, ag offrymwch :Bêr arogl, danfonwch i fyny. ::O ddiolchgarwch i Dduw 'r heddwch, ::Difir radau, dy hyfrydwch, ::Am roi ei gynnes fab o'i fonwes ::I'r byd i'n prynnu, pur iawn hanes; Clodforwn y gwir lesu, gu freiniol, am gyfrannu :Ei gnawd a'i waed i'n porthi, mae'n perthyn ei fawi hau; Eiliwn foliant yn ddiffuant i ben Brenin y gogoniant, Am ei berffaith nefol luniaeth, uchel darian iechydwriaeth; :O Arglwydd Dduw tragwyddol, pa beth yw dyn anianol ::Ith fawredd mor rhyfeddol gynffyrddiol i'w goffhau? Rhoi d'einioes, rhad union, drâs ddoniol, dros ddynion, :A wnaethost, Ior cyfion, air cofus; A diodde dihenydd, awch erwin, a cherydd, :Drwy gystudd di-lowrydd dolurus, ::A hynny o'th gyfan waith dy hunan, ::Oen Duw 'n hollawl i'm dwyn allan </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 1l7emhlr7h3tbdbu3w30cra3v2xpqe2 104 83235 162262 2026-04-03T00:34:28Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Wedi Derbyn y Cymun. O gaethiwed cwlwm caled Draig aniddan drwg i nodded ; 45 O gariad mawr rhyfeddol, tu hwnt i natur ddynol, A'i degwch caredigol pur heddol yn parhau; Pwy mor ffyddlon gywir galon a wna felly dros gyfeillion, A thithe 'n hyrwydd dan bwys gradwydd digus awydd dy gaseion? O Arglwydd Dduw tragwyddol, pa beth yw dyn anianol I'th fawredd mor rasusol gynffyrddiol i'w. goffhau? Dydi a fu 'n dioedde, Oen enwog, a ninne Oed... 162262 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Wedi Derbyn y Cymun. O gaethiwed cwlwm caled Draig aniddan drwg i nodded ; 45 O gariad mawr rhyfeddol, tu hwnt i natur ddynol, A'i degwch caredigol pur heddol yn parhau; Pwy mor ffyddlon gywir galon a wna felly dros gyfeillion, A thithe 'n hyrwydd dan bwys gradwydd digus awydd dy gaseion? O Arglwydd Dduw tragwyddol, pa beth yw dyn anianol I'th fawredd mor rasusol gynffyrddiol i'w. goffhau? Dydi a fu 'n dioedde, Oen enwog, a ninne Oedd achos o'th boene maith benyd; Di fuost, Benadur, gynefin à dolur Heb ystyr, dig lafur dy glefyd; Ond cael dy watwor yn eu cyngor, O Dduw, drwy ogan yn ddi-dragor, A'th gernodio, heb gonsidro Braint dy bywer, ond dy bwyo; A'th fwrw i farw 'n wirion, wych Iesu, heb achosion, Dy boenau oedd dibenion gall union i'n gwellhau; Drwy dy archollion friwiau dyfnion rhoist heb ddannod help i ddynion, A gredo'n ffyddlon d' addewidion, a byw i rinwedd bywer union; O Arglwydd Dduw tragwyddol, pa beth yw dyn anianol I'th fawredd mor rasusol gynffyrddiol i'w goffhau? Di a roddaist yn drefnus dy swper dwys hapus I'w dderbyn drwy ddilys addoliad,<noinclude></noinclude> 880unytgpdi8fbbpjhuc12rvzmwru6x 162364 162262 2026-04-03T02:17:36Z AlwynapHuw 1710 162364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Wedi Derbyn y Cymun. O gaethiwed cwlwm caled Draig aniddan drwg i nodded ; O gariad mawr rhyfeddol, tu hwnt i natur ddynol, A'i degwch caredigol pur heddol yn parhau; Pwy mor ffyddlon gywir galon a wna felly dros gyfeillion, A thithe 'n hyrwydd dan bwys gradwydd digus awydd dy gaseion? O Arglwydd Dduw tragwyddol, pa beth yw dyn anianol I'th fawredd mor rasusol gynffyrddiol i'w. goffhau? Dydi a fu 'n dioedde, Oen enwog, a ninne Oedd achos o'th boene maith benyd; Di fuost, Benadur, gynefin à dolur Heb ystyr, dig lafur dy glefyd; Ond cael dy watwor yn eu cyngor, O Dduw, drwy ogan yn ddi-dragor, A'th gernodio, heb gonsidro Braint dy bywer, ond dy bwyo; A'th fwrw i farw 'n wirion, wych Iesu, heb achosion, Dy boenau oedd dibenion gall union i'n gwellhau; Drwy dy archollion friwiau dyfnion rhoist heb ddannod help i ddynion, A gredo'n ffyddlon d' addewidion, a byw i rinwedd bywer union; O Arglwydd Dduw tragwyddol, pa beth yw dyn anianol I'th fawredd mor rasusol gynffyrddiol i'w goffhau? Di a roddaist yn drefnus dy swper dwys hapus I'w dderbyn drwy ddilys addoliad,<noinclude></noinclude> fn2f6eb2jsm79py5ipql8jv8mhr51e2 104 83236 162263 2026-04-03T00:34:32Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "46 Owen Gruffydd. I gofio 'n wastadol dy aberth heddychol, Ffrwythlonol wir radol warediad; Dy ddioddefaint a fu enaint, I ddwyn o'u gofid blant digofaint, I fod yn feibion i Dduw cyfion Hoffaidd ddoniau drwy ffydd union, Cu fwyndeg haul cyfiawnder a meddyginiaeth dyner I'th esgyll yn ddi-brinder, wŷch hyder i'n hiachau; Cadwn berffaith goffadwriaeth, da fawr elw dy farwolaeth, Sel cyfamod i ddwyn dyndod o'i holl ingder i ollyngdod;... 162263 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>46 Owen Gruffydd. I gofio 'n wastadol dy aberth heddychol, Ffrwythlonol wir radol warediad; Dy ddioddefaint a fu enaint, I ddwyn o'u gofid blant digofaint, I fod yn feibion i Dduw cyfion Hoffaidd ddoniau drwy ffydd union, Cu fwyndeg haul cyfiawnder a meddyginiaeth dyner I'th esgyll yn ddi-brinder, wŷch hyder i'n hiachau; Cadwn berffaith goffadwriaeth, da fawr elw dy farwolaeth, Sel cyfamod i ddwyn dyndod o'i holl ingder i ollyngdod; O Arglwydd Dduw tragwyddol, pa beth yw dyn anianol I'th fawredd mor rasusol gynffyrddiol i'w goffhau? Y manna dymunol, pur addas pereiddiol, Sydd ffrwythol ddigonol dda gynnydd I lonni ein calonnau a nerthu ein heneidiau Yn ddiau mewn doniau mwy deunydd; Gwledd anghenrhaid i bob enaid Hoffaidd luniaeth y ffyddloniaid Yw cyd gysylltu a Christ Iesu, Fwyn hap rinwedd, a fu i'n prynnu; Pur aberth hedd boddlonol a'i Dad a'n gwnae'n gymodol, Pan oeddem yn ddigwyddol i'r ffwrn uffernol ffau; Angel undod y cyfamod o'i ras am gamwedd a roes gymmod Drwy weithrediad a thaenelliad ei waed santeiddiol rediad ;<noinclude></noinclude> 5b1hjn449q554youhdjlrgmb4lov5om 162363 162263 2026-04-03T02:17:20Z AlwynapHuw 1710 162363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>46 Owen Gruffydd. I gofio 'n wastadol dy aberth heddychol, Ffrwythlonol wir radol warediad; Dy ddioddefaint a fu enaint, I ddwyn o'u gofid blant digofaint, I fod yn feibion i Dduw cyfion Hoffaidd ddoniau drwy ffydd union, Cu fwyndeg haul cyfiawnder a meddyginiaeth dyner I'th esgyll yn ddi-brinder, wŷch hyder i'n hiachau; Cadwn berffaith goffadwriaeth, da fawr elw dy farwolaeth, Sel cyfamod i ddwyn dyndod o'i holl ingder i ollyngdod; O Arglwydd Dduw tragwyddol, pa beth yw dyn anianol I'th fawredd mor rasusol gynffyrddiol i'w goffhau? Y manna dymunol, pur addas pereiddiol, Sydd ffrwythol ddigonol dda gynnydd I lonni ein calonnau a nerthu ein heneidiau Yn ddiau mewn doniau mwy deunydd; Gwledd anghenrhaid i bob enaid Hoffaidd luniaeth y ffyddloniaid Yw cyd gysylltu a Christ Iesu, Fwyn hap rinwedd, a fu i'n prynnu; Pur aberth hedd boddlonol a'i Dad a'n gwnae'n gymodol, Pan oeddem yn ddigwyddol i'r ffwrn uffernol ffau; Angel undod y cyfamod o'i ras am gamwedd a roes gymmod Drwy weithrediad a thaenelliad ei waed santeiddiol rediad ; </poem><noinclude>{{Div end}} <br></noinclude> 1enn92nrw0jivl0336xyv1k6nswsv0n 104 83237 162264 2026-04-03T00:34:36Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Wedi Derbyn y Cymun. O Arglwydd Dduw tragwyddol, pa beth yw dyn anianol I'th fawredd mor rasusol gynffyrddiol i'w goffhau? 47 Cyfrannwn ar unwaith fawl cynnes fil canwaith Yn gydiaith dôn araith dynerus, I Grist ein Gwaredwr, pur enwog, a'n Prynnwr Eiriolwr, diddanwr, da ddeunydd; Parch a mawrglod mewn ufudd-dod Rhown i'r fendigedig Drindod Am bob bywiol radau ysbrydol, Wych hoff araith, a chorfforol, Ag am y Cymun santedd i adnewydd... 162264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Wedi Derbyn y Cymun. O Arglwydd Dduw tragwyddol, pa beth yw dyn anianol I'th fawredd mor rasusol gynffyrddiol i'w goffhau? 47 Cyfrannwn ar unwaith fawl cynnes fil canwaith Yn gydiaith dôn araith dynerus, I Grist ein Gwaredwr, pur enwog, a'n Prynnwr Eiriolwr, diddanwr, da ddeunydd; Parch a mawrglod mewn ufudd-dod Rhown i'r fendigedig Drindod Am bob bywiol radau ysbrydol, Wych hoff araith, a chorfforol, Ag am y Cymun santedd i adnewyddu ein buchedd, Drwy gariad o'i drugaredd, mwy rhinwedd i'w mawrhau; Gwiwlan gyflwr gwir gymunwr i fyw yn Iesu hyfwyn oesau, A Christ a'i radau ynnom ninnau drwy gu raddol drugareddau; O Arglwydd Dduw tragwyddol, pa beth yw dyn anianol I'th fawredd mor rasusol gynffyrddiol i'w goffhau? BYWYD DYN. ENWCH, dilynwch da linyn-mesur, A moeswch yn gytun Ddosbarthu a ddwys berthyn, Fwya tasg, i fywyd dyn. Bywyd dyn dichlyn ei daith-yw rhodio, Ar hediad ei ymdaith Gyda'i Dduw, gydwedd iaith, A'i wrando hyd yr undaith.<noinclude></noinclude> 8lga0mxo5yk2n340x9es4i36xvo302g 104 83238 162265 2026-04-03T00:34:41Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "48 Owen Gruffydd. GWAITH YR WYL. WRANDA a archo, wiw orchwyl-difai, A dyfod i'w breswyl, Yn buraidd o un berwyl, Sy beth gwych, Saboth a gwyl. Gwaith yr wyl anwyl yno,-a'i defod, Yw dyfal weddio; Darllen dysg brig addysg bro, Gywir undeb, a gwrando. Gwrando'r gair, perair pura,-iawn dasgwaith, I'n dysgu 'n ein gyrfa ; A gwneuthur egni eitha, Yn ol y gair diwair da. Da ydyw gair Duw, gore dysg-i ddyn Er ei ddwyn yn hyddysg, Rhag ei fl... 162265 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>48 Owen Gruffydd. GWAITH YR WYL. WRANDA a archo, wiw orchwyl-difai, A dyfod i'w breswyl, Yn buraidd o un berwyl, Sy beth gwych, Saboth a gwyl. Gwaith yr wyl anwyl yno,-a'i defod, Yw dyfal weddio; Darllen dysg brig addysg bro, Gywir undeb, a gwrando. Gwrando'r gair, perair pura,-iawn dasgwaith, I'n dysgu 'n ein gyrfa ; A gwneuthur egni eitha, Yn ol y gair diwair da. Da ydyw gair Duw, gore dysg-i ddyn Er ei ddwyn yn hyddysg, Rhag ei flaen yn blaen heb lysg Am wir roddiad mawr addysg. Mawr addysg i'n mysg o'i maeth-a gawsom I geisio bywioliaeth; Rhag rhoi ein cred, weithred waeth, I amhur elw marwolaeth. Marwolaeth a ddaeth i ddyn-i'w daro Am dorri 'r gorchymyn; A gwendid, ddynol gyndyn, Dwl ing loes, i'w ddal ynglyn.<noinclude></noinclude> m6cvq7yx9aucguxnb3470lq225lnssv 162362 162265 2026-04-03T02:16:53Z AlwynapHuw 1710 162362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>GWAITH YR WYL. WRANDA a archo, wiw orchwyl-difai, A dyfod i'w breswyl, Yn buraidd o un berwyl, Sy beth gwych, Saboth a gwyl. Gwaith yr wyl anwyl yno,-a'i defod, Yw dyfal weddio; Darllen dysg brig addysg bro, Gywir undeb, a gwrando. Gwrando'r gair, perair pura,-iawn dasgwaith, I'n dysgu 'n ein gyrfa ; A gwneuthur egni eitha, Yn ol y gair diwair da. Da ydyw gair Duw, gore dysg-i ddyn Er ei ddwyn yn hyddysg, Rhag ei flaen yn blaen heb lysg Am wir roddiad mawr addysg. Mawr addysg i'n mysg o'i maeth-a gawsom I geisio bywioliaeth; Rhag rhoi ein cred, weithred waeth, I amhur elw marwolaeth. Marwolaeth a ddaeth i ddyn-i'w daro Am dorri 'r gorchymyn; A gwendid, ddynol gyndyn, Dwl ing loes, i'w ddal ynglyn.<noinclude></noinclude> 5nf8kle3ue2mk4dzttnug49d8vdelwk 104 83239 162266 2026-04-03T00:34:47Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Y Pren Almon. CAN Y PREN ALMON. PREG. XII. 1., &c. Tôn, "GWEL YR ADEILAD." WY'N gweled, er ei gwylio, Fy adeilad yn adfeilio, Nid diofal imi Hyderu ar dŷ daearol, Mewn agwedd mor ddiffygiol I'm curiol oeri: Gan fod llifeiriant, gwynt, ac ôd, Fel cawri yn curo, i'w lwyr ddifurio, A'i ddydd i basio a bwysodd at y nôd, Mewn annedd gwell, o hono, 'Rwy'n dwys ddymuno 'mod; Duw, dod, o'th lŷs ryglyddus glod, 49 Drwy faddeu 'nghamwedd, dy d... 162266 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Y Pren Almon. CAN Y PREN ALMON. PREG. XII. 1., &c. Tôn, "GWEL YR ADEILAD." WY'N gweled, er ei gwylio, Fy adeilad yn adfeilio, Nid diofal imi Hyderu ar dŷ daearol, Mewn agwedd mor ddiffygiol I'm curiol oeri: Gan fod llifeiriant, gwynt, ac ôd, Fel cawri yn curo, i'w lwyr ddifurio, A'i ddydd i basio a bwysodd at y nôd, Mewn annedd gwell, o hono, 'Rwy'n dwys ddymuno 'mod; Duw, dod, o'th lŷs ryglyddus glod, 49 Drwy faddeu 'nghamwedd, dy drugaredd, Yn nydd fy niwedd, mwy rhinwedd dan y rhod, Na miliwn o aur melynion, Mewn eigion cyrion côd. Fy mhabell hon o'i mebyd, Oedd drefnus, hwylus olud, Dda sylwedd wychder; Cawg aur a llinyn arian, A'i merched cerdd fel organ, Fawl eurgoeth bleser; Nid oes dim hoffder, mwynder moes, Y mae'r ffenestri yn dallaidd d'w'llu, A'u holl haelioni yn llwyr drueni a droes, Fe bylodd swn y malu, Fy meini i ymrannu a ymroes: Trwm loes, du ffrewyll a'm deffroes, Gan fod fy anedd-dŷ a'i ben yn crynnu, Y'mron gwasgaru, a chwedi ymgrymu'n groes,<noinclude></noinclude> g3yo00h9oe8gd03q8tf6e4k8eugltwz 104 83240 162267 2026-04-03T00:34:50Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "50 Owen Gruffydd. A'i furiau a'i gaerau yn gwyro, I lwyr ddifuddio foes. Rwy'n gweled y pren almon, A'i gynnydd flodau gwynion Yn gynnar addfed, Mae'r fywall, ddiball ddychryn, Yn barod ar ei wreiddyn, Arwyddol dynged Y daw trag'wyddol lwyddol law Ar fyr i'w dorri, o'i lawn haelioni, Ac yno ei gyrchu i garchar pridd a braw, Lle'r erys yn llwyr oeraidd, I anrhydedd dan y rhaw: Ni ddaw, er bendith gwlith na glaw, I ail flaguro, dan flo... 162267 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>50 Owen Gruffydd. A'i furiau a'i gaerau yn gwyro, I lwyr ddifuddio foes. Rwy'n gweled y pren almon, A'i gynnydd flodau gwynion Yn gynnar addfed, Mae'r fywall, ddiball ddychryn, Yn barod ar ei wreiddyn, Arwyddol dynged Y daw trag'wyddol lwyddol law Ar fyr i'w dorri, o'i lawn haelioni, Ac yno ei gyrchu i garchar pridd a braw, Lle'r erys yn llwyr oeraidd, I anrhydedd dan y rhaw: Ni ddaw, er bendith gwlith na glaw, I ail flaguro, dan flodeno, A'i frig i ddeilio, yn ddilys uwch ei law; Yn swrth, yn fan lle y syrthio, Rhaid iddo drigo draw." Ac yno o'i wag annedd Ni chyfyd yn wych hafedd, Och ofid feddwl! Hyd ddiwrnod fawrglod f'Arglwydd, Pan ddel mewn gallu hylwydd I holi'n fanwl, Lle bydd pob gweithred yn ddigudd, O flaen yr Ustus cyfiawn, cofus, Ni thycia esgus drygionus ffawtus ffydd; Gwae'r wyneb a geir yno Yn duo graen y grudd: Llwyr brudd, alarus, ddigus ddydd, Pan fyddo'r hollfyd, a'i fawredd hyfryd, Yn dán dychrynllyd, a'i lendid yn ddiludd, Gan wres yn diddim doddi, Er maint i'w serchu y sydd.<noinclude></noinclude> qyl451w8yduu0598i2h7vahzpxv7wk3 104 83241 162268 2026-04-03T00:34:54Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Cân y Pren Almon. Wrth hyn o araith hynod, Mae'n amser iawn ymosod Am oesol ddinas; I ffoi rhag llid a phywer Y gelyn, frad ysgeler, Dwys gilwg atgas; Mae'n bryd, am ras i roi fy mryd, I lawn adnabod fy anheilyngdod, O gysgu gormod i bechod yn y byd, Trwy goledd y tri gelyn Y bum i'w canlyn cyd: O'm cryd, 'rwy'n glynu byth mewn glud, Am bur ymwared o'm caethiwed, At graig fy nodded, fwyn addas, af o hyd, Gwir Feddyg a går faddau Fy h... 162268 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Cân y Pren Almon. Wrth hyn o araith hynod, Mae'n amser iawn ymosod Am oesol ddinas; I ffoi rhag llid a phywer Y gelyn, frad ysgeler, Dwys gilwg atgas; Mae'n bryd, am ras i roi fy mryd, I lawn adnabod fy anheilyngdod, O gysgu gormod i bechod yn y byd, Trwy goledd y tri gelyn Y bum i'w canlyn cyd: O'm cryd, 'rwy'n glynu byth mewn glud, Am bur ymwared o'm caethiwed, At graig fy nodded, fwyn addas, af o hyd, Gwir Feddyg a går faddau Fy holl gamweddau i gyd. Trag'wyddol oesol Iesu, Fab breiniol, a fu i'n prynnu, Pur union gariad; Cyfryngwr, rhannwr rhinwedd, A ffynnon y drugaredd, Dra gwrol Geidwad. Clyw fi, mewn agwedd groewaidd gri, Yn sad ddeisyfu am nawdd i aneddu Y'mysg dy deulu da, dilys, freiniol fri, Lle 'ngolwg llu angylaidd, Mewn rhinwedd mwy na rhi; Dwg di, wrth raid, fy enaid i. O wlad y cystudd, i lawn lawenydd 51 Caersalem newydd, hoff winwydd, ffrwythydd ffri, Da diddan yw dedwyddwch Ei thegwch, harddwch hi.<noinclude></noinclude> 3tlegbo61wqf78ar5chfelluqpn60jh 104 83242 162269 2026-04-03T00:34:57Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "52 Owen Gruffydd. Mae'r ddinas hon mor santaidd, Na chaiff ond golwg puraidd Ympirio iddi; A minnau'n ddi wahaniaeth. Mewn tomen llygredigaeth Yn dygyn soddi. Gwellhau, mewn buchedd glirwedd glau, Nid ydwyf, eto, yn medru arno, Ond llawn 'wyllysio, yn llesol, ufuddhau, Fy 'nwydau sydd anhydyn, Gnawd cyndyn yn nacau. Cwblhau, ni ddichon priddyn brau, Un ddyled ddiwyd, heb gyfarwyddyd Dy rasol Ysbryd, Dduw hyfryd, i ddyfrhau Y galon ga... 162269 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>52 Owen Gruffydd. Mae'r ddinas hon mor santaidd, Na chaiff ond golwg puraidd Ympirio iddi; A minnau'n ddi wahaniaeth. Mewn tomen llygredigaeth Yn dygyn soddi. Gwellhau, mewn buchedd glirwedd glau, Nid ydwyf, eto, yn medru arno, Ond llawn 'wyllysio, yn llesol, ufuddhau, Fy 'nwydau sydd anhydyn, Gnawd cyndyn yn nacau. Cwblhau, ni ddichon priddyn brau, Un ddyled ddiwyd, heb gyfarwyddyd Dy rasol Ysbryd, Dduw hyfryd, i ddyfrhau Y galon galed anial, Anhawdd ei meddalhau. O Dduw trag'wyddol allu, Dal fi a'th ras i fynu, Yn f'einioes egwan; A dyro iechydwriaeth, I'm rhan yn nydd marwolaeth, Mawr elw gwiwlan: Fy llen, i garchar daear den, Ar fyrr a fwrir,-0 Iesu Feistr! Yn nydd y frwydr ddifrodus, cudd fy mhen; Dydi yn ddrud, o'th wirfodd, A'm prynnodd i ar y pren: I Nen, Paradwys wiwlwys wen, O derbyn fysbryd, i rwydd gyrhaeddyd Ail fywiol fywyd, dwys wynfyd a di-sen; Boed sail fy adeilad yno, 'Rwy'n dwys ddymuno, Amen.<noinclude></noinclude> jd9pv8f6wkv1qozrewudfugjzpr1nd2 104 83243 162270 2026-04-03T00:35:01Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Bodlonrwydd. BODLONRWYDD. Mesur Triban. GARO rodio'n ddedwydd, Mewn hwylus fywyd hylwydd, Bob ennyd awr yn benna dawn Dilyned lawn fodlonrwydd. Bywioliaeth helaeth hwylus, Yw calon bur fodlonus, A chalon anfodlongar brudd, I fydio sydd ofidus. Mae calon mewn bodlondeb, Yn sirio graen y wyneb, A chalon drist yn magu clwy, Gresynol, drwy groesineb. Mae llawn fodlonrwydd meddwl Yn pylu blaen y swmbwl, I fyw'n ddioddefgar ymhob man, Drwy... 162270 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Bodlonrwydd. BODLONRWYDD. Mesur Triban. GARO rodio'n ddedwydd, Mewn hwylus fywyd hylwydd, Bob ennyd awr yn benna dawn Dilyned lawn fodlonrwydd. Bywioliaeth helaeth hwylus, Yw calon bur fodlonus, A chalon anfodlongar brudd, I fydio sydd ofidus. Mae calon mewn bodlondeb, Yn sirio graen y wyneb, A chalon drist yn magu clwy, Gresynol, drwy groesineb. Mae llawn fodlonrwydd meddwl Yn pylu blaen y swmbwl, I fyw'n ddioddefgar ymhob man, Drwy obaith dan ei drwbwl. Mae'r anfodlonus, ynta, Yn hogi blaen yr arfa, I friwio ei fron drwy boenion byd, Draw waeth-waeth hyd yr eitha. Fe wna bodlonrwydd parod, Y dŵr yn win ar dafod, Ag anfodlonrwydd yn ddi-gel, A dry y mêl yn wermod. Ni bydd na blas na phleser, Gan ddyn o'i barch a'i bywer, Heb galon fodlon lon ddi-lid, Bydd gofid ar ei gyfer. 53<noinclude></noinclude> edfah46c05gfc7gl4scopqt4brkajhe 104 83244 162271 2026-04-03T00:35:05Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "54 Owen Gruffydd. Mae'n well y gwaela o ddynion, A fyddo i'w fyd yn fodlon, Na'r mwya ei fraint o fewn ei fro, A meddwl tro 'n ei galon. Bodlonrwydd sydd beth difyr, Da beunydd fle'i derbynnir, Fe wna y llwybr garw'n llyfn, A'r canol dyfn yn fasdir. Nid oes un groes a ddigwydd Mor flin ag anfodlonrwydd, Fe brofwyd gynt fod helynt hon, Yn gas gar bron yr Arglwydd. Mae hyn i'w brofi yn ddibaid, Yn hanes yr Israeliaid, Eu hanfodlonrwydd... 162271 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>54 Owen Gruffydd. Mae'n well y gwaela o ddynion, A fyddo i'w fyd yn fodlon, Na'r mwya ei fraint o fewn ei fro, A meddwl tro 'n ei galon. Bodlonrwydd sydd beth difyr, Da beunydd fle'i derbynnir, Fe wna y llwybr garw'n llyfn, A'r canol dyfn yn fasdir. Nid oes un groes a ddigwydd Mor flin ag anfodlonrwydd, Fe brofwyd gynt fod helynt hon, Yn gas gar bron yr Arglwydd. Mae hyn i'w brofi yn ddibaid, Yn hanes yr Israeliaid, Eu hanfodlonrwydd lawer gwaith, A wnaeth eu taith mor danbaid. Ni ddylai neb wrthnebu, A fytho Duw 'n ei drefnu, Fe rees fodlonrwydd dan gymond, Pob achos ond i bechu. Er hyn nid oes wrth ystyr, Un dyn mor deg ei natur, A lawn fodlondeb clirdeb clos, Fe aeth Moses dros y mesur. Nid ydyw hynny hefyd Yn rhoddi i neb mo'r rhyddid, Mewn anfodlonrwydd rhwydd barhau, Heb lwyr wellhau o'i blegyd. Ystyriwn hyn yn helaeth, Pa un orau o'r ddau fywoliaeth, Ai dyn a ymroddo i ewyllys Duw, Ai bwbi'n byw heb obaith.<noinclude></noinclude> i6u1bpk9rpusx7l22ji16foamsod6vz 104 83245 162272 2026-04-03T00:35:09Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Bodlonrwydd. Mae'r bydol anfodlonus, Yn croesi Duw a'i ewyllys, Ac yn tyrru i boeni ei ben, Bob drwg gynfigen ddigus. A'r dyn a lawn hydero, Ar Dduw i wylied drosto, Ni thrig o'i fewn, bid llawn bid llwm, Un meddwl trwm a'i trwblio. Gochelwn yn ofalus, Na byddom byw'n gybyddus, Ni bu bodlonrwydd dedwydd dôn, Erioed mewn calon chwantus. A gwyliwn drwy gamsyniaeth, Esgeuluso'n galwedigaeth, Ni ddaw bodlonrwydd rhwydd i'n rhan, Os mynnw... 162272 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Bodlonrwydd. Mae'r bydol anfodlonus, Yn croesi Duw a'i ewyllys, Ac yn tyrru i boeni ei ben, Bob drwg gynfigen ddigus. A'r dyn a lawn hydero, Ar Dduw i wylied drosto, Ni thrig o'i fewn, bid llawn bid llwm, Un meddwl trwm a'i trwblio. Gochelwn yn ofalus, Na byddom byw'n gybyddus, Ni bu bodlonrwydd dedwydd dôn, Erioed mewn calon chwantus. A gwyliwn drwy gamsyniaeth, Esgeuluso'n galwedigaeth, Ni ddaw bodlonrwydd rhwydd i'n rhan, Os mynnwn anhwsmonaeth. Ni a ddylem ymfodloni, Mewn blinder a thylodi, Drwy gredu'n llawen ym mhob ile, Fod hynny 'n ore' inni. Fe ŵyr y Pen Creawdwr, Y peth sydd oreu i'n cyflwr, Yn well na ni a'n hegni gwael, Efe ydyw'r hael brofeidiwr. Ni a welwn yn ddilynol Mai rhinwedd fawr ddedwyddol Yw pur fodlonrwydd ymhob modd, Dda 'mynedd, rodd ddymunol. Cyd geisiwn hon mewn gweddi, Gan reddwr pob daioni; Os ceisio a wnawn drwy uniawn dro, Nid awn ni heibio hebddi. 55<noinclude></noinclude> nvxb5tvprexbe2e44tc1qekz91zcx5f 104 83246 162273 2026-04-03T00:35:12Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "56 Owen Gruffydd. Duw ro ini râs i geisio, Er budd yr hyn a'i boddio, Ag na cheisiom wrth ein chwant, O'i fwyniant ond a fynno. Boddlonrwydd ddedwydd a ddwg-i'w pherchen Hoff archwaeth ddi-gilwg; Ni ymlyn hon, mae'n amlwg, Wrth anghydfod drallod drwg. Grasol gu radol garedig-yw hon Yn ei hynt barchedig; Duwies arail di-sarrig, Fuddiol daith heb feddwl dig. Puraidd a mwynaidd ei moes-i gynnal, Ag enaint rhag duloes, Mewn hedd deg rinw... 162273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>56 Owen Gruffydd. Duw ro ini râs i geisio, Er budd yr hyn a'i boddio, Ag na cheisiom wrth ein chwant, O'i fwyniant ond a fynno. Boddlonrwydd ddedwydd a ddwg-i'w pherchen Hoff archwaeth ddi-gilwg; Ni ymlyn hon, mae'n amlwg, Wrth anghydfod drallod drwg. Grasol gu radol garedig-yw hon Yn ei hynt barchedig; Duwies arail di-sarrig, Fuddiol daith heb feddwl dig. Puraidd a mwynaidd ei moes-i gynnal, Ag enaint rhag duloes, Mewn hedd deg rinwedd di groes, Wych ei dawn, iechyd einioes. BRAINT HENAINT. AE braint i henaint er hynny-gin Grist, A gras, ond ei garu ; Ni lysa anwyl Iesu Mo'r main wr crwn, mwy na'r cry. RHEGU. HEGU a thyngu waith anghall-fwriad, Arferir yn ddiball; Dyna erwin dôn oerwall, Gras iawn fodd, gweision y fall.<noinclude></noinclude> eyeosn4xtba9uja69ty7rfa21g356h6 104 83247 162274 2026-04-03T00:35:21Z AlwynapHuw 1710 /* Heb y testun */ Rydych wedi creu tudalen wag 162274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude></noinclude> 506k4kh16c1hszew1tvjo8ogwvmghaq 104 83248 162275 2026-04-03T00:35:30Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Rydych wedi creu tudalen wag 162275 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude></noinclude> knt9697boubqhndiyw081zn8sckd1yy 162276 162275 2026-04-03T00:35:44Z AlwynapHuw 1710 162276 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Cywydd y March. CYWYDD Y MARCH. 57 Cywydd i Ofyn March gan ddau ŵr bonheddig i Ddic y Clos Gwyn. E DDAU lywydd dda lawen, Pawrion weilch o Feirion wen, Dau yw'r rhain diwair henwaed, Dau baen gwŷch, dau o ben gwaed; Dau lew aur diwael les, Deg winwydd, a dau gynnes; Dau bren teg, dau eu braint oll, Dau o ddygiad da ddigoll; Dau rychor nid eiriechen Dynnu cŵys o bwys i ben; Dau wr pur diwair eu pwyll, Dau ddedwydd a dau ddidwyll; Dau o hadyd pur-ŷd per, Dwys gwiw, a dau esgwier; Dau fawr glod, difyr a glân, Dau ddoethwych i'w dydd weithian; Dau o geirw, deg araith; Dau-ddyn wych, a diddan iaith; Dau benadur pur eu parch, Dau hefyd ryw di-hafarch; Dau gefnder, hoff lownder flwch, Dau frodyr da hyfrydwch; Dau gariadus hapus hedd, Dau wr anwyl dirionwedd; O'i iawn enwi Hugh Nannau, Onor ddwys, yw un o'r ddau; Cwrnel sad, coronol swydd. Ydyw'r alarch dewr hylwydd, Ag ar swydd marchog o'r sir Yn ddi os a ddewisir. Richard Fychan gyfan gall, Raen iraidd, yw'r oen arall;<noinclude></noinclude> 4dwy7za2mh01y89nhgoifgu1q1nzrzu 104 83249 162277 2026-04-03T00:35:48Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "58 Owen Gruffydd. Gŵr pywerus rymus rôl Sydd geidwad Cors y Gedol; A'i wych lwyrdeg uchel lowrdir Di sâl yn llenwi dwy sir. Dyna ddeuwr swewr sad Da dilys o dy dwy-wlad, Dau o ddeunydd da ddinam, Diogan gêd rhag dygyn gam; Gwyr difeilch, gora defod, Heddyw yn glir a heuddan glod, A'u bir a'u gwin heb awr gudd I'w yfed bawb yn ufudd; A'u cŵn, gwelir, cawn galyn Llawn wir glod, yn llenwi'r glyn; A'u porthiannus foddus feirch, Pur brais... 162277 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>58 Owen Gruffydd. Gŵr pywerus rymus rôl Sydd geidwad Cors y Gedol; A'i wych lwyrdeg uchel lowrdir Di sâl yn llenwi dwy sir. Dyna ddeuwr swewr sad Da dilys o dy dwy-wlad, Dau o ddeunydd da ddinam, Diogan gêd rhag dygyn gam; Gwyr difeilch, gora defod, Heddyw yn glir a heuddan glod, A'u bir a'u gwin heb awr gudd I'w yfed bawb yn ufudd; A'u cŵn, gwelir, cawn galyn Llawn wir glod, yn llenwi'r glyn; A'u porthiannus foddus feirch, Pur braisg, yn pori'r brasgeirch; Gwyr yw'r rhain geirwir hynod Bur wych lawn bywer, a chlod; Treuthu eu mawl breiniawl bryd, Wych fonedd, ni chaf ennyd, Gan ryw hyll-ddyn sydyn sydd Ofnadwy, a fy nwydydd, I'm brathu, trwy gethru tro, A min cas i mae'n ceisio Gan y gwyr gu enwog wedd, Rwydd amod, rodd ddi-omedd. Cyn ei gofyn cawn gofio Y gŵr a'i cais à llais llo. Lluman o grydd llwm iawn grwth, Ceg-fain, yn byw mewn coeg-fwth; Hors gwrser, herwas gwarsyth, Tygasa na fetha fyth; Fei gwelwyd, fywiog helynt, Dic Glos Gwyn, yn daclus gynt,<noinclude></noinclude> d9e323igjrq0xlm8jhqapuufvwgqyyb 104 83250 162278 2026-04-03T00:35:52Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Cywydd y March. Ar ei farch yn wr i fod 59 Chwerw iawn ddwrn, chwyrn ei ddyrnod; A hyll tan i wylltineb, Pwyo wna heb pauo i neb; Gwario tro, ffeirio ffôl, Hynt gwrthun o chwant gwarthol; Yn hwyr dyfod i'r dafarn, Coledd bai, cwilydd, a barn; Gwario ar gais fantais ferr Ei gatel yn y gwter; A'i geg yma, goeg amarch, Llwnc oedd fawr, llyncodd ei farch; Heddyw cawn heb un dawn da, A'i big oer yn begera; A mawr ystrin mae'r ystrýl Yma a... 162278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Cywydd y March. Ar ei farch yn wr i fod 59 Chwerw iawn ddwrn, chwyrn ei ddyrnod; A hyll tan i wylltineb, Pwyo wna heb pauo i neb; Gwario tro, ffeirio ffôl, Hynt gwrthun o chwant gwarthol; Yn hwyr dyfod i'r dafarn, Coledd bai, cwilydd, a barn; Gwario ar gais fantais ferr Ei gatel yn y gwter; A'i geg yma, goeg amarch, Llwnc oedd fawr, llyncodd ei farch; Heddyw cawn heb un dawn da, A'i big oer yn begera; A mawr ystrin mae'r ystrýl Yma a'i gyffes am geffyl; Ystyriwch, wŷr difyr don, Hyfrydlais mab afradlon; Draw i'ch cofio drwy'ch cyfarch Ar fin môr yn erfyn march; A hwnnw o'i oed i hunan Diwyd rodd deuad i'w ran; Heb un bai ar ei ben bwch, Ond a ddwytwy, na ddotiwch,- Camel a dannedd ceimion, Hyll, ar frys i eillio'r fronn ; Mewn un dydd deunydd dinerth Bâr o wanc a bawr ei werth; Llwdwn swrth a llydan siad, An-lliwgar, ag un llygad; Di-dlws drem, dwy glust drymion, Garw yw 'r bai yn gwyro i'r bôn; Gwiw dda i gael, a gwddw gwydd, Draw a'r esgyrn drwy 'r ysgwydd;<noinclude></noinclude> sfspa7e6yxpprn2k8oow32fhayngz0p 104 83251 162279 2026-04-03T00:35:56Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "60 Owen Gruffydd. Cafn di-hoen, cefn dau hanner, Gwedi blingo yn cario cêr; Crwper llaes ar faes, na fo Ei wrthunach warth yno; Garrau greyr ar gwrr y gro, Câs dirym, yn coes daro; A'i hir egwyd ar ogwydd, Drwper hen, yn dripiwr rhwydd; A main wich front mewn awch fry, Dôn diflas i din-daflu; Taflu, anafu 'n ol, Brathu o'i flaen wmbrethol. Ond dyma i Ddic Thomas Ysgraff siwr yn nyfndwr nos; Pan feddwo i'w lusgo yn lew Draw heb oedi,... 162279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>60 Owen Gruffydd. Cafn di-hoen, cefn dau hanner, Gwedi blingo yn cario cêr; Crwper llaes ar faes, na fo Ei wrthunach warth yno; Garrau greyr ar gwrr y gro, Câs dirym, yn coes daro; A'i hir egwyd ar ogwydd, Drwper hen, yn dripiwr rhwydd; A main wich front mewn awch fry, Dôn diflas i din-daflu; Taflu, anafu 'n ol, Brathu o'i flaen wmbrethol. Ond dyma i Ddic Thomas Ysgraff siwr yn nyfndwr nos; Pan feddwo i'w lusgo yn lew Draw heb oedi, drwy bydew; A'i ergydio ar godwm I erfyd drain, oerfyd trwm. Dyna yn niwedd buchedd bår Yn gymwys iddo ei gymar; Y ceffyl, Dic a'i caffo, Ag ar i gefn y gyrr o'i go; Nas troedio neb ystrydoedd Rhawg o'i flaen rhag ei floedd ; Gwelwn fael o'i gael yn fawr Y pwt tinfain potenfawr; O ran ei groen i'r hen grydd O'i dda hanes ddihenydd, Os gwydyn fo geiff esgidie I draed gwrachiod y dre; Pe tale yn ffri, hobi hen, Ddwy bunt, dyna ei ddiben. Einioes hen drwy lawenydd Ddiwair hynt, i'r ddau a'i rhydd.<noinclude></noinclude> t3twnymmvhpdxpg7baabx6g1u54gi2j 104 83252 162280 2026-04-03T00:35:59Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Galarnad John Owens. Owens. 61 GALARNAD JOHN OWENS. Tôn,—"Cossy-sEN." CH alar di ocheliad, daer fanwl am derfyniad Oen gwrol yn ei gariad dan law ei Geidwad aeth; John Owens, rosyn tirion, baen enwog, impyn union, O feddwl am ei foddion mae'n aml galon gaeth. O ran ei dyner fwynder fo, sain arail drwy synwyr dro, Oer iawn gri o'i roi 'n y gro, am dano cwyno cawn Oes cur i ni nas ceir yn ol ei dirion daith ar darren dôl, Oedd fwyn gar... 162280 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Galarnad John Owens. Owens. 61 GALARNAD JOHN OWENS. Tôn,—"Cossy-sEN." CH alar di ocheliad, daer fanwl am derfyniad Oen gwrol yn ei gariad dan law ei Geidwad aeth; John Owens, rosyn tirion, baen enwog, impyn union, O feddwl am ei foddion mae'n aml galon gaeth. O ran ei dyner fwynder fo, sain arail drwy synwyr dro, Oer iawn gri o'i roi 'n y gro, am dano cwyno cawn Oes cur i ni nas ceir yn ol ei dirion daith ar darren dôl, Oedd fwyn gariadus radus rôl naturiol ddwysol ddawn. Tra fanwl trwy Eifionnydd fawr niwed a fu'r newydd, Ddaiaru ei dirion ddeurydd, hil gwinwydd, hylaw ged. Gwir fynych ceir ei fonedd o hil arglwyddi haeledd, Ag enwog beniaeth Gwynedd, dda rinwedd, groewedd gred, Ond ofer yw, nid difyr waith, cofio ei burwedd fonedd faith, Wedi ei roi, wiw dair iaith, fwyn araith yn ei fedd, Ei radol gorff a roed tan gwys estronol feddrod pennod pwys Yn llawr Rhydychen diben dwys mae'n gorffwys, wiwlwys wedd.<noinclude></noinclude> i4wwj2hix687e79krjlodp0jguq7gw9 104 83253 162281 2026-04-03T00:36:03Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "62 Owen Gruffydd. Pen hedyn pur anrhydedd o beniaeth gwreiddyn bonedd, Mawr enwog am wir rinwedd, oen mwynedd yn ein mysg, Glain doniol galon dyner, mwyn eurfawl am iawn arfer, Cyfundeb pob cu fwynder, a dyfnder doethder dysg ; Di rochus oedd ar gyhoedd, gwn, am hydraidd hwyl ymadrodd hwn, Heb air afrywiog taeog twn, neu gwestiwn a wnae gås, Gwir hynaws oedd ei hoenus wedd, mewn cywir hynt yn caru hedd, A diwair fu hyd awr ei fedd, e... 162281 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>62 Owen Gruffydd. Pen hedyn pur anrhydedd o beniaeth gwreiddyn bonedd, Mawr enwog am wir rinwedd, oen mwynedd yn ein mysg, Glain doniol galon dyner, mwyn eurfawl am iawn arfer, Cyfundeb pob cu fwynder, a dyfnder doethder dysg ; Di rochus oedd ar gyhoedd, gwn, am hydraidd hwyl ymadrodd hwn, Heb air afrywiog taeog twn, neu gwestiwn a wnae gås, Gwir hynaws oedd ei hoenus wedd, mewn cywir hynt yn caru hedd, A diwair fu hyd awr ei fedd, ei rinwedd a'i fawr ras. John Owens wyneb siriol, un henw a'i dad dedwyddol, Yn ifanc aeth i nefol dragwyddol lwyddol lu, Mewn golwg y mae galar, mawr gwyno roi mor gynnar Eglurwch araith glaiar i lawr y ddaiar ddu; Di-anair oedd ei dyner wên a phur ddi-blyg i'r 11ŷg a'r llên, A mwyn wrth ifanc ag wrth hen a fydde ei lawen lais, O herwydd hyn am haelwyn hydd drwy alar du gresynu sydd, O gyfan barch i'w gofio bydd llwyr awydd llawer ais. Ei rinwedd a'i wedd raenus ddi-annoeth oedd ddaionus, Wych radol, a chariadus, iawn barchus yn y byd;<noinclude></noinclude> pzxjc7sd7m1jgiemhlbf9cs3v46rwsu 104 83254 162282 2026-04-03T00:36:06Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Marwnad John Owens. 63 Cwyn sadrwydd yw cynsidro mor hawddgar oedd ddigyffro, Oer gafod i rai gofio am dano ei dyner bryd; I'w di-bruddhau Duw Abraham amserol fodd a sirio ei fam, Tra feddal yw trwy feddwl am ei ddinam ddownus wedd, Sian Owens sydd yn brudd ei bron, trwm yw dyrnod hynod hon, Ar ôl ei ddichwen lawen lon, cain foddion, cyn ei fedd. Cwyn anial cawn yn unig un brawd a chwaer buredig, Am anwyl frawd caredig, iawn ddiddig... 162282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Marwnad John Owens. 63 Cwyn sadrwydd yw cynsidro mor hawddgar oedd ddigyffro, Oer gafod i rai gofio am dano ei dyner bryd; I'w di-bruddhau Duw Abraham amserol fodd a sirio ei fam, Tra feddal yw trwy feddwl am ei ddinam ddownus wedd, Sian Owens sydd yn brudd ei bron, trwm yw dyrnod hynod hon, Ar ôl ei ddichwen lawen lon, cain foddion, cyn ei fedd. Cwyn anial cawn yn unig un brawd a chwaer buredig, Am anwyl frawd caredig, iawn ddiddig yn ei ddydd, Yn Nhrefan mae oen rhywiog ddiballiant araith bwyllog Fryd union am frawd enwog, di-wredog yw ei rudd,- Y Meistr Owen Owens yw, bid hir i'n bro y byddo byw I garu ei wraig ag aer o'i ryw drwy rinwedd Duw a'i râd, Ag Elsbeth Hughes mae'n hysbys iawn, am briddo ei brawd yn cwyno cawn, Ynghyd a'i phriod ddwysglod ddawn, Duw iddi'n llawn wellhad. Pob ewythr sydd mewn prudd-der, pob modryb, pob cefnither, Pob car, pob cares dyner, oes dwned yn eu mysg; Ag felly pob cyfeillion, wych degwch, a chym- dogion; A doethaidd bur gymdeithion ysgolion ddyfnion ddysg<noinclude></noinclude> o8cn2chiaveqi63066g8sx6e4v7teuu 104 83255 162283 2026-04-03T00:36:09Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "64 Owen Gruffydd. Yn cwyno sydd, nid cynnes iaith, o alar chwyrn, na welir chwaith Anwyla dyn yn ol o'i daith a'i siwrne faith i'w fedd; Er bod y corff is pennod pwys, mawr anfad glo, mae'r enaid glwys Ynghôr llawenydd deunydd dwys Paradwys hyddwys hedd. Rhown isod oedran Iesu, gu orchwyl, yn ei gyrchu O ffynnon dysg i fyny yn un o deulu Duw, Mil saithgant sydd i'w cyfri ag unarddeg o flwyddi, Un dolur byth i'w boeni, na chledi, mwy... 162283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>64 Owen Gruffydd. Yn cwyno sydd, nid cynnes iaith, o alar chwyrn, na welir chwaith Anwyla dyn yn ol o'i daith a'i siwrne faith i'w fedd; Er bod y corff is pennod pwys, mawr anfad glo, mae'r enaid glwys Ynghôr llawenydd deunydd dwys Paradwys hyddwys hedd. Rhown isod oedran Iesu, gu orchwyl, yn ei gyrchu O ffynnon dysg i fyny yn un o deulu Duw, Mil saithgant sydd i'w cyfri ag unarddeg o flwyddi, Un dolur byth i'w boeni, na chledi, mwy ni chlyw, Yr unfed dydd ar bymtheg du, a thrwm i rai, o Fai a fu Roi pridd ar fynwes gynnes gu a garai lu'n ei wlad, Er hyn cysurwn fod ei swydd yn dilyn doniau rhadau rhwydd Yr Oen a'i lu wir union lwydd, ddull hylwydd, dda wellhad. Am hynny mewn amynedd ymrown a rhown anrhydedd, Dda hwylus, i Dduw haeledd, ordeiniwr diwedd dyn, Pen awdwr, milwr moliant, ni wyra neb mo'i warant, lawn foddion, yn ei feddiant mawr i mae'r ffun; Deffrown yn gyfion, na phruddhawn, mynegu sydd, mae'n agos iawn Y siwrne i ninne, ag yno i cawn drwy uniawn gyflawn glod<noinclude></noinclude> rrqtqmt4d1huo6olx410yift0mnftcg 104 83256 162284 2026-04-03T00:36:12Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Ffarwel Esgob Bangor. Bangor. 65 Ymlawenhau mewn nefol wledd, gar bron ein Prynnwr, rhoddwr hedd, A'n holl gyfeillion wiwlon wedd, yn gyd gyflawnedd fod. CAN FFARWEL I ESGOB BANGOR. [Ganwyd Humphrey Humphreys yn yr Hendre. Penrhyn Deudraeth, Tachwedd 24ain, 1648. Ei fam oedd Margaret, merch Robert Wynn o'r Gesail Gyfarch. O Goleg yr Iesu daeth yn gaplani Humphrey Lloyd. esgob Bangor, ac yn berson Llanfrothen. Cymerodd ddyddordeb nawr... 162284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ffarwel Esgob Bangor. Bangor. 65 Ymlawenhau mewn nefol wledd, gar bron ein Prynnwr, rhoddwr hedd, A'n holl gyfeillion wiwlon wedd, yn gyd gyflawnedd fod. CAN FFARWEL I ESGOB BANGOR. [Ganwyd Humphrey Humphreys yn yr Hendre. Penrhyn Deudraeth, Tachwedd 24ain, 1648. Ei fam oedd Margaret, merch Robert Wynn o'r Gesail Gyfarch. O Goleg yr Iesu daeth yn gaplani Humphrey Lloyd. esgob Bangor, ac yn berson Llanfrothen. Cymerodd ddyddordeb nawr mewn hynafiaethau a llenyddiaeth Gymreig. ac yr oedd yn selog ynglŷn a hanes ei wlad. Yn 1689 gwnaeth y brenin newydd, William III. ef yn esgob Bangor, gan fawr foddhau'r Cymry. Yn Nhachwedd 1701, gwnawd Humphreys yn esgob Hen- ffordd; ac yno y bu farw Tachwedd 20fed, 1712. Canodd Owen Gruffydd farwnad iddo.] Tôn,—" CossVMSIWN.” Ow Bangor fawr y'Ngwynedd, Gadeiriol gôr anrhydedd, Pa fodd yr aeth dy rinwedd Mor oeredd yn ein mysg, Oedd echdoe 'n llawn dda wychder, A bywiol yn dy bower, A heddyw dan orthrymder, Am biler dyfnder dysg ; A'th blant o'th ol anhunol haint, A'u moes yn brudd yn is eu braint, Dan gwmwl du, Och feddwl faint, O geraint sydd un gwyn, Am dad ysprydol grasol gred, Hoff rywiog oedd a phur ei ged, Ond trwm y troes, oer loes, ar led, Gan ddwned gwae ni ei ddwyn !<noinclude></noinclude> b1tsgjwpb8bzpjtsynwf43nkvvdwlic 104 83257 162285 2026-04-03T00:36:16Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "66 Owen Gruffydd. Dwyn rhwydda dawn a rhoddiad, Da arglwydd oedd ar dairgwlad, Dwyn maethydd cynnydd cariad, Yw'r anfad drawiad trwm, Dwyn gwisg y noeth anwydog, Dwyn lluniaeth dyn newynog, Dwyn traed y cloff efryddiog, Dwyn braich un llawiog llwm; Dwyn lles a llewyrch llawer dall, A dawn y weddw, dyna wall, Dwyn cefn a chysur pur heb pall, Ymddifad angall daith, Dwyn trugarog enwog wr, I'w wlad oedd sad wyliedydd siwr, Dwyn ein tari... 162285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>66 Owen Gruffydd. Dwyn rhwydda dawn a rhoddiad, Da arglwydd oedd ar dairgwlad, Dwyn maethydd cynnydd cariad, Yw'r anfad drawiad trwm, Dwyn gwisg y noeth anwydog, Dwyn lluniaeth dyn newynog, Dwyn traed y cloff efryddiog, Dwyn braich un llawiog llwm; Dwyn lles a llewyrch llawer dall, A dawn y weddw, dyna wall, Dwyn cefn a chysur pur heb pall, Ymddifad angall daith, Dwyn trugarog enwog wr, I'w wlad oedd sad wyliedydd siwr, Dwyn ein tarian pur a'n twr, Ymylwr aml ei iaith. Dwyn bronnau maeth bur rinwedd Bob enaid gwan babanedd; A bwyd i'r cryf gwroledd, Gwir eilwaith oedd yn hwn; Oes gwybod drwy 'r esgobaeth, Y bydd o herwydd hiraeth, Am gadarn bur ddysgeidiaeth, Dda doraeth wir ddi dwn; Pob swydd a gradd, pawb sydd un gri, Yn wylo 'n ol na welwn ni, Mo'i fath hyd fedd, hoff unwedd ffri, Yn harddu eglwysi gwlad, Ei ddwyn sydd gas o'i blas a'i blwy, Pa beth a wna Penmorfa mwy, Ných oes i hon na chawsai 'n hwy Ei llywydd drwy wellhad.<noinclude></noinclude> qh29tch8za43igd0upwujlnuzr7bmm1 104 83258 162286 2026-04-03T00:36:19Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Ffarwel Esgob Bangor. 67 Llanfrothen llwyr anrheithiwyd I'w dyddiau lle i bedyddiwyd, Oen gwiwlan yno ei galwyd, Ni sorrwyd ar ei swydd, I fod yn berson gynta Was ufudd i Jehofah, A gwynfyd ei ddisgynfa, Yn 'r Hendre llawna llwydd, Ei dadol aeriaeth ddiaeth yw, O hil drugarog rywiog ryw, Am ddawn a chlod pa ddyn na chlyw, Tra buon byw 'n y byd, Mewn dirmyg trist mae drwm y tro, Ddigellwair fyth ei golli fo, A byd rhy brudd y bod tair... 162286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ffarwel Esgob Bangor. 67 Llanfrothen llwyr anrheithiwyd I'w dyddiau lle i bedyddiwyd, Oen gwiwlan yno ei galwyd, Ni sorrwyd ar ei swydd, I fod yn berson gynta Was ufudd i Jehofah, A gwynfyd ei ddisgynfa, Yn 'r Hendre llawna llwydd, Ei dadol aeriaeth ddiaeth yw, O hil drugarog rywiog ryw, Am ddawn a chlod pa ddyn na chlyw, Tra buon byw 'n y byd, Mewn dirmyg trist mae drwm y tro, Ddigellwair fyth ei golli fo, A byd rhy brudd y bod tair bro Am dano 'n cwyno cyd. Wrth gwyno am araith gynnes, Barchedig Esgob Wmphres, Pur fanwl pa ryw fynwes, Na thywallt gyffes gaeth? Am gariad a hawddgarwch, Da ddoniol a diddanwch, A fu am Baul, dybygwch, Trwy'r tristwch ar y traeth? Un ail Sant Awstin ddibrin ddysg, Oedd yn ei swydd dda lwydd ddi-lysg, Dan enw mawr yn dwyn i'n mysg, Iach addysg hyddysg hedd, Am dangnefeddwr cordiwr cu, I lawer dyn mae 'n alar du, At les oedd bur i'w lysoedd bu, Cai yno lu 'n ei wledd.<noinclude></noinclude> kn2mpuntrkiko34dtphl90w617cr85d 104 83259 162287 2026-04-03T00:36:22Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "68 Owen Gruffydd. Canwyllbren canwyll Iesu, Oedd ddwysgall i'n haddysgu, Hyfforddiwr, carwr Cymry, I'w denu 'n deulu Duw, Gwae Wynedd sadwedd syniad, Funudyn ei fynediad, A'i synwyr at Sacsoniad, Estroniad raniad ryw, I ni mae alaeth helaeth hir, A chynffwrdd sydd uwch Henffordd sir, I'w maethu er clod am athro clir, Ddysg eirwir ddifyr ddawn, Och ddwyn o'n plith ei fendith fo, Dda 'wyllys drwy ddiwallus dro, Mor rhwydd pwy a'i rhydd... 162287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>68 Owen Gruffydd. Canwyllbren canwyll Iesu, Oedd ddwysgall i'n haddysgu, Hyfforddiwr, carwr Cymry, I'w denu 'n deulu Duw, Gwae Wynedd sadwedd syniad, Funudyn ei fynediad, A'i synwyr at Sacsoniad, Estroniad raniad ryw, I ni mae alaeth helaeth hir, A chynffwrdd sydd uwch Henffordd sir, I'w maethu er clod am athro clir, Ddysg eirwir ddifyr ddawn, Och ddwyn o'n plith ei fendith fo, Dda 'wyllys drwy ddiwallus dro, Mor rhwydd pwy a'i rhydd, mae 'n brudd ein bro, Am honno cwyno cawn. Oer ganiad er a gwynom, Am buraidd siwraidd Sierom, Call oeswr ni a'i collasom, Mae arnom ormod briw, Croesafwn yn ddioddefus, Ragluniaeth Duw haelionus, Gwrthnebu ei allu a'i ewyllys, Nid gweddus ag nid gwiw; I fyrr ddi-bennu hyn o bwys, Mi ro fy ngweddi 'n ddifri ddwys, Fod fwy fwy ei glôd a'i gariad glwys, Yn 'r eglwys wiwlwys wedd, Dan lawn fendithion dwysion Duw, Obeithiol barch y bytho byw, A gras i'w ferch naturiol ryw, At hyrwydd lwyddiant hedd.<noinclude></noinclude> lh3ggpzanjda49jcm4ouytw8sg3tshw 104 83260 162288 2026-04-03T00:36:24Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Ffarwel Esgob Bangor. I'r parthau hyn mae 'n perthyn, Gan ludded gofio 'r flwyddyn, O ran y digwydd dygyn, A droes i'n herbyn draw, Mil saith gant oedran Iesu, Dwy flynedd yn diflannu, Trigolion cyrion Cymru, Yn brudd o ran eu braw, Pan ddygwyd bri goleuni gwlad, A'i iachus dôn i uwch ystad, Oedd ddifyr hynt ai dda fawrhad, Yn rhoi gwellhad a lles, Gwae lawen feirdd am gael iawn faeth, Mae'r llys yn oer a'r lles yn waeth, Gadawn y ge... 162288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ffarwel Esgob Bangor. I'r parthau hyn mae 'n perthyn, Gan ludded gofio 'r flwyddyn, O ran y digwydd dygyn, A droes i'n herbyn draw, Mil saith gant oedran Iesu, Dwy flynedd yn diflannu, Trigolion cyrion Cymru, Yn brudd o ran eu braw, Pan ddygwyd bri goleuni gwlad, A'i iachus dôn i uwch ystad, Oedd ddifyr hynt ai dda fawrhad, Yn rhoi gwellhad a lles, Gwae lawen feirdd am gael iawn faeth, Mae'r llys yn oer a'r lles yn waeth, Gadawn y gerdd a'i dawn yn gaeth, Yr Awen aeth heb wres. Ffarwel drwy uchel achwyn, Dan benyd ergyd oergwyn, Ffarwel mewn gwinllys gwynllwyn, Gwr addfwyn hyfwyn hael, Ffarwel i bur syberwyd, Y'Nghastell Cyfarch cafwyd, Ffarwel yn oleu un aelwyd Lle gwelwyd gwych a gwael, Ffarwel fendithion rwyddion rhad, Gan barchus anrhydeddus dad, Ffarwel o draw i'n llaw wellhad, Drwy gariad gwreiddiad gras, Ffarwel hyfforddiad wastad waith, O ran ein dwyn i'r union daith, Ffarwel arafaidd weddaidd waith, Deg araith a di gås. 69<noinclude></noinclude> qhjs92m0p7bqh386m62oy5jke6b4a02 104 83261 162289 2026-04-03T00:36:27Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "70 Owen Gruffydd. DYRIAU FFARWEL I Mrs. Margaret Humphreys, unig Etifeddes Esgob Humphreys. Tôn,…"Y GALON DROM" YMA ffarwel oerfel hirfaith, O lawn gwynion wylwn ganwaith, Ar ol ewig araul lawen, Fun dda gannaid, fwyn ddi-gynnen, Sy'n ein gadael, synnwn gwedi, Na bae'n agos ddiwael linos dda haelioni, Mae ing alar am angyles. Gwae ni golli mawrged iawnffri Marged Wmphres. Mae ini ddwned am un ddawnus, Deg wawr oleu di-gwerylus, A haw... 162289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>70 Owen Gruffydd. DYRIAU FFARWEL I Mrs. Margaret Humphreys, unig Etifeddes Esgob Humphreys. Tôn,…"Y GALON DROM" YMA ffarwel oerfel hirfaith, O lawn gwynion wylwn ganwaith, Ar ol ewig araul lawen, Fun dda gannaid, fwyn ddi-gynnen, Sy'n ein gadael, synnwn gwedi, Na bae'n agos ddiwael linos dda haelioni, Mae ing alar am angyles. Gwae ni golli mawrged iawnffri Marged Wmphres. Mae ini ddwned am un ddawnus, Deg wawr oleu di-gwerylus, A hawddgared oedd i'n caru, Hon a'i thalent yn ei theulu; Trist yw cofio Castell Cyfarch, Pan el ymaith, lles gwir obaith llys goreubarch, Gwae ni gofio ymado a mwynder, Gwawr bryd Siriol wedd anhudol ddawn a hyder. Cwyno 'n fanwl cawn Eifionnydd, Yma ar unwaith a Meirionnydd, A Llŷn a Môn ac Arfon hefyd, Aeron bonedd o'r un benyd; Am wawr deg-ryw mawr yw dagrau, Oedd bresennol gu fyw llesol gyfeillesau, Yn cael difyrrwch harddwch urddas, Y lloer dirion, iawn gu foddion, yn gyfaddas.<noinclude></noinclude> nm4i42e0821el4s2sto3x62k0p6i5pu 104 83262 162290 2026-04-03T00:36:30Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Ffarwel Merch yr Esgob. 71 Rhy gaeth agwedd i'w gwaethygu Iechyd hwylus ei chyd teulu, O ran galar oer iawn gweled, Fyd tyn gwallus fod tan golled, Am fwyn feistres gynnes gannaid, Ni wnai dwrw i sorri 'n arw seren euraid, Na dig na cherydd, dygwch hiraeth, Bawb am dani, o'i deoli y daw alaeth. Nid yw ryfedd fod yn bruddaidd. Am hardd fwyalchen mor ddi-falchaidd, Ac mor dirion, foddion fyddau, Ei duwiol araith dawel eiriau, Mewn pur... 162290 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ffarwel Merch yr Esgob. 71 Rhy gaeth agwedd i'w gwaethygu Iechyd hwylus ei chyd teulu, O ran galar oer iawn gweled, Fyd tyn gwallus fod tan golled, Am fwyn feistres gynnes gannaid, Ni wnai dwrw i sorri 'n arw seren euraid, Na dig na cherydd, dygwch hiraeth, Bawb am dani, o'i deoli y daw alaeth. Nid yw ryfedd fod yn bruddaidd. Am hardd fwyalchen mor ddi-falchaidd, Ac mor dirion, foddion fyddau, Ei duwiol araith dawel eiriau, Mewn pur naturiaeth odiaeth ydyw, Megis cydradd i'r iselradd aeres haelryw, Mae briw dwysaidd am bryd Esyllt, Fwyn gariadus wedd hoff rymus oedd ddi ffromwyllt. Di gel ofid daw i gleifion, Mag ing hiraeth am gynghorion, Lle cai rheidus llai anrhydedd, Er Duw 'n ddilys wrando ei ddialedd, Iesu i degwch oes a'i dygo, Oll lle gwelom drwy glod atom i'w gwlad eto, Nas gallo gweniaith dewrfaith dyrfa, O'i chydnabod yma ei gorfod am ei gyrfa. Englyn. Boed hefyd wiw bryd i'w bri-ddi gamrai Dda Gymro 'n ddyweddi; Nag ymwasgo gem wisgi Un suraidd Sais a'i hais hi.<noinclude></noinclude> 9lxerkc8bs8e41k5e9ragd7orupm2mg 104 83263 162291 2026-04-03T00:36:33Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "72 Owen Gruffydd. YMRYSON AM SWYDDAU UCHEL. ECSIWNAU yn glau i'n gwlad-heb eiriach A berist anghariad; O boddio rhai ni bydd rhad Llid eraill, a'u lled wyriad. Ymryson creulon cri alaeth-a bair I bywer lai toraeth; A throi cariad, gwyriad gwaeth, Anwyl iawn, yn elyniaeth. Fe wnaeth gelyniaeth gelanedd, gwelwyd, A galar o'r diwedd ; A heuo gas, euog wedd, Fyd ddiles, a fed ddialedd. Atcas i deyrnas neu dŷ-o gilwg I'w gilydd ymrannu; N... 162291 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>72 Owen Gruffydd. YMRYSON AM SWYDDAU UCHEL. ECSIWNAU yn glau i'n gwlad-heb eiriach A berist anghariad; O boddio rhai ni bydd rhad Llid eraill, a'u lled wyriad. Ymryson creulon cri alaeth-a bair I bywer lai toraeth; A throi cariad, gwyriad gwaeth, Anwyl iawn, yn elyniaeth. Fe wnaeth gelyniaeth gelanedd, gwelwyd, A galar o'r diwedd ; A heuo gas, euog wedd, Fyd ddiles, a fed ddialedd. Atcas i deyrnas neu dŷ-o gilwg I'w gilydd ymrannu; Ni sai rhain, mae 'n siwr hynny, I ofwy lles efo llu. Ond gwell dda gymell ddigas-i'm gyrraedd Am gariad cyweithas; A gwell harddwch, gall urddas, Dynion ymryson am râs. Dyna 'r swydd ucha sydd iachus-gyflwr Rhag aflwydd peryglus,- Swydd dan Ner o'i lawnder lŷs Piau bonedd pob ynys. I'n bro da rhodio Duw 'r hedd,--hir amod, Ar rwymyn tangnefedd; Drwy fod cariad, wastad wedd, Llawn i'n rhan, llinyn rhinwedd.<noinclude></noinclude> j5u5itd15gn9or38ifstyfgvwqh4d7f 104 83264 162292 2026-04-03T00:36:47Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Rydych wedi creu tudalen wag 162292 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude></noinclude> knt9697boubqhndiyw081zn8sckd1yy 162293 162292 2026-04-03T00:36:53Z AlwynapHuw 1710 162293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Marwnad Mari'r Ail. MARWNAD MARI'R AIL. 73 [Merch Iago II., brenin Pabyddol Lloegr o 1685 i 1688, a gwraig i Dywysog Orange, arweinydd y Protestaniaid, oedd Mari. Yn nhy ei thad, oedd wedi bradychu Eglwys Loegr, "ty Rimmon torr amod," yr oedd yn Brotestant selog yn blentyn. Aeth i Holand wedi priodi, ac enillodd serch yr Isellmyn trwy ddysgu eu hiaith, ac ymddangos iddynt fel yr oedd yn syml, garuaidd, galon lân. Pan ddiorseddwyd ei thad yn 1688, etholwyd ei gŵr yn frenin Lloegr a Chymru yn ei le, dan yr enw William III. Daeth hithau'n frenhines ei gwlad, a glwys lygad Eglwys Loegr." Ymbriododd ei hunig chwaer Ann a George, tywysog Denmark, a'u mab bychan hwy oedd Duc Caerloew. Er dioddef llawer,-llid rhwng ei thad a'i gŵr, anffyddlondeb ei gŵr, oeraidd gariad ei chwaer, cadwodd serch y bobl oherwydd ei chymeriad gloew a hoffus. Ond ei marw apeliodd fwyaf at galon gwlad. Ar ddydd Nadolig 1694. gwelid fod y frech wen wedi cydio ynddi, ac nad oedd obaith am ei bywyd. Wedi dyddiau o weddi daer a chlefyd trwm, ehedodd ei hysbryd addfwyn ffyddlawn ymaith Rhagfyr 28ain, 1694-] EDAIR Mair mewn purder mawl, Priod addas, pryd weddawl, A fu i'w hoes ddigroes ddawn, Hoffaidd, enweg, ffydd uniawn; At iraidd ddawn tair oedd dda, I'w dewis yn Judea; Tair chwioredd, burwedd bwyll, Oedd odiaeth fuchedd ddidwyll; Mam ein Prynnwr, rhoddwr hedd, Oedd yr hynaf, dda ei rhinwedd; A'r ail oedd wraig reiol wych Alffeus, rhad rhoddiad rhwyddwych; A'r drydedd oedd wraig dradoeth Zebedeus, i'w hoes bu doeth; A'r bedwaredd glirwedd glau, Eneiniog i'n hoes ninnau,<noinclude></noinclude> jrymvx6hizy5k4i5ru8pqkfgatbpt3d 104 83265 162294 2026-04-03T00:36:57Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "74 Owen Gruffydd. Oedd frenhines gynnes gain, Downus bryd, Ynys Brydain. Gwae Frydain, o gu frodyr, Am aur ben balmwydden bur; I'w ei therfyn daeth oerfel Ag oer gwyn, Lloegr a'i gwel; A Chymru o nŷch amryw Mae'n oer hon am un o'i rhyw; Huno a wnaeth llin aeriaeth llon, Cur oerddwys, Ffrainc a'r Werddon; A gwynwydd dawn gynnydd da Glod bonedd gwlad Albania; Gwae Holand, gwaew helaeth, A Fflanders sydd mewn cystudd caeth; Trist oeredd... 162294 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>74 Owen Gruffydd. Oedd frenhines gynnes gain, Downus bryd, Ynys Brydain. Gwae Frydain, o gu frodyr, Am aur ben balmwydden bur; I'w ei therfyn daeth oerfel Ag oer gwyn, Lloegr a'i gwel; A Chymru o nŷch amryw Mae'n oer hon am un o'i rhyw; Huno a wnaeth llin aeriaeth llon, Cur oerddwys, Ffrainc a'r Werddon; A gwynwydd dawn gynnydd da Glod bonedd gwlad Albania; Gwae Holand, gwaew helaeth, A Fflanders sydd mewn cystudd caeth; Trist oeredd trwy ystyried Beunydd yw cri bonedd cred; Oer yw gloes yr eglwysydd, Ddwyn canwyll a phwyll y ffydd; Dwyn Mari, doniau mawredd, Galon bur, i geulan bedd. Llenad oedd dan nefoedd Ner, A'i llewyrch wrth fodd llawer; Boddiodd hon bob dynion da, Dawn bonedd, a Duw'n benna; Seren gras y teyrnasoedd, Dirion iawn, o'r dwyrain oedd, Fal seren wâr liwgar lon Gywir daith y gwyr doethion; Y seren hon, cofion cu, A'u twysodd nhw at Iesu; Yr un wedd, hoff rinwedd ffri, Da fwriad, y doe Fari I'n troi ni at yr iawn nod<noinclude></noinclude> h2hycrl5rzhsyy5htfqlzjfep7smlq6 104 83266 162295 2026-04-03T00:37:01Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Marwnad Mari'r Ail. O dŷ Rimmon dorr amod; Hon tan Dduw, a'i hynt yn dda Gu fawredd, a gyfeiria I safio rhag plagio plaid Oes downus Protestaniaid. Trwm i'r rhain trwy amur hin Du rew llawn hyd orllewin; Gwall i'n plith golli o'n plaid Aeres y goron euraid; Am lin aeriaeth lân euroes Siarl iawn hil, siwrlyw ein hoes; Aeres oedd o Harri Saith, Bur waed downus Brytaniaeth; Aur ddawn parch o wreiddyn pur, Hynt dedwydd, Owen Tudur; A siw... 162295 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Marwnad Mari'r Ail. O dŷ Rimmon dorr amod; Hon tan Dduw, a'i hynt yn dda Gu fawredd, a gyfeiria I safio rhag plagio plaid Oes downus Protestaniaid. Trwm i'r rhain trwy amur hin Du rew llawn hyd orllewin; Gwall i'n plith golli o'n plaid Aeres y goron euraid; Am lin aeriaeth lân euroes Siarl iawn hil, siwrlyw ein hoes; Aeres oedd o Harri Saith, Bur waed downus Brytaniaeth; Aur ddawn parch o wreiddyn pur, Hynt dedwydd, Owen Tudur; A siwr had seren hedd Wen gannaid Owen Gwynedd ; Gwae hiloedd pob gwehelyth, A gwae ni bawb gwyno byth Roi llin Cadwalad i'r llwch, Fendigaid, a'i fwyn degwch ; Brenhines hil brenhinoedd, Bryd da sail, o Brutus oedd ; Gwae ni os aeth, gynnes wedd, Lloer Europ i'r llawr oeredd ; A'i haul i'w hôl, gwrol gyrch, O'i dda liw yn ddu ei lewyrch. Dan glips gloes oer dduloes ddydd Y mae'n llew a'n pen llywydd; " Oer i William yw'r alar, A briw dwys am briod wår; Da dan Ner i'n hamser ni A fo rhad ei fawrhydi; Mewn dedwyddol heuddol hedd 75<noinclude></noinclude> jvoaup9a228s7ynipwc6okqkccpqnfu 104 83267 162296 2026-04-03T00:37:04Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "76 Owen Gruffydd. Gywir fawl, a gorfoledd; Yn 'r un ffydd, cu lywydd clod, A'i frenhines fron hynod ; Glwys lygad Eglwys Loeger, A'i gwinwydden burwen bêr, Ydoedd Mari, dydd marwol Fyd oer hin fod ar ei hôl; Oerder maith ar dir a môr A bery drwy bob oror; Hyd ing mawr clywch Denmark lân, Nych anfad, yn ei chwynfan; Gwir Ann loer ddi-egwan les, Dowys hygar Dywysoges, Am un chwaer mae hon a'i chwyn, Heb pall och yn pwyll achwyn; Duw a... 162296 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>76 Owen Gruffydd. Gywir fawl, a gorfoledd; Yn 'r un ffydd, cu lywydd clod, A'i frenhines fron hynod ; Glwys lygad Eglwys Loeger, A'i gwinwydden burwen bêr, Ydoedd Mari, dydd marwol Fyd oer hin fod ar ei hôl; Oerder maith ar dir a môr A bery drwy bob oror; Hyd ing mawr clywch Denmark lân, Nych anfad, yn ei chwynfan; Gwir Ann loer ddi-egwan les, Dowys hygar Dywysoges, Am un chwaer mae hon a'i chwyn, Heb pall och yn pwyll achwyn; Duw a sirio, dwys eirian, Ei phryd glwys a'i phriod glân; I dwf a hawdd da fo hynt Y Duwc William deg helynt, O Gaerloew, gywir lain, Hoewder bryd hyder Brydain. Och goffa, afiach gyffes, Oerodd yn llwyr wreiddyn lles; Oer yw llwyddiant ieirll heddyw, Oer eu cri am Fari yn fyw; Oer yw gwleddoedd arglwyddi, Oerodd cred o'i herwydd hi; Gwae esgobion sadfron sydd, A diaconiaid da eu cynnydd; Tro oedd ormod trwy ddirmyg, Torri pen y llên a llŷg; Trawiad trwm, godwm gwedi, Torri nerth ein tarian ni;<noinclude></noinclude> m9juox73tvi82k8ymgmn3t6z0et4gil 104 83268 162297 2026-04-03T00:37:07Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Marwnad Mari'r Ail. 77 Torri teyrn y tair ternas, Tre Gaerludd, trwy gur a las. Powls wiw sêl, pa loes a sai, A briw 'n undeb brenhindai, Ni bu ar y ddaiaren Newydd waeth i'r Neuadd Went; Ail cystudd Job trwy bob tras Yw'r dyrnod ar y deyrnas; O awch hiraith, och oered Calonnau ffydd crefydd Cred; Mari oedd ei myrwydden, A'u tarian ddur pur, a'u pen; Ail heb gêl oedd ei helynt, Oes byth gof, i Elsbeth gynt; Ag ail Ester gu lwysdeg Yd... 162297 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Marwnad Mari'r Ail. 77 Torri teyrn y tair ternas, Tre Gaerludd, trwy gur a las. Powls wiw sêl, pa loes a sai, A briw 'n undeb brenhindai, Ni bu ar y ddaiaren Newydd waeth i'r Neuadd Went; Ail cystudd Job trwy bob tras Yw'r dyrnod ar y deyrnas; O awch hiraith, och oered Calonnau ffydd crefydd Cred; Mari oedd ei myrwydden, A'u tarian ddur pur, a'u pen; Ail heb gêl oedd ei helynt, Oes byth gof, i Elsbeth gynt; Ag ail Ester gu lwysdeg Ydoedd hon, fron ddi freg. Och hunodd Yn iach ini Am gywir sail ei hail hi; Iesu o'n plith is yw ein plaid, Ac ai ran ddydd Gwirioniaid; Oed Tywysog y tywysogion, lawn goel, i hedd yn galw hon, Mil saith gant, di-heuddiant hedd, Nod awch blin, ond chwech blynedd, Ag oedran gwawr freulan frest Y Frenhines fron onest Tri deg a dwy, canmwy cŵyn, Trwm yw'r och tra mawr achwyn; Ifanc oedran, wiwlan wedd, Hen er hynny mewn rhinwedd. * St. Paul's. + Whitehall.<noinclude></noinclude> rk4vyr5rtjc9b9iyjetsh9led63tiax 104 83269 162298 2026-04-03T00:37:10Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "78 Owen Gruffydd. Gwae lawer bro gofio gwyl Diwedd oer ei dydd arwyl; Bu, amod dwys, bumed dydd* O Fawrth du anferth dywydd; Ochain clau a chanu clych Trwy'r deyrnas, troiad oernych, Pan aeth rhan peniaeth rhinwedd, Rasol fwyn, i'r isel fedd; Dydd gorthrymder llawer llys, Dwyn enaid y Wen Ynys; Dydd a roes diweddar wisg Laweroedd dan alarwisg ; A than loes, trwm einioes trig, Y Frudain yn friwedig Am frenhines gynnes gu, Hoff ddewiso... 162298 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>78 Owen Gruffydd. Gwae lawer bro gofio gwyl Diwedd oer ei dydd arwyl; Bu, amod dwys, bumed dydd* O Fawrth du anferth dywydd; Ochain clau a chanu clych Trwy'r deyrnas, troiad oernych, Pan aeth rhan peniaeth rhinwedd, Rasol fwyn, i'r isel fedd; Dydd gorthrymder llawer llys, Dwyn enaid y Wen Ynys; Dydd a roes diweddar wisg Laweroedd dan alarwisg ; A than loes, trwm einioes trig, Y Frudain yn friwedig Am frenhines gynnes gu, Hoff ddewisol ffydd Iesu. A Duw Iesu, da oesawl, I ddinas hedd, ddownus hawl, Aeth a'n pen gwinwydden ni, Wych rinwedd, i'w choroni Yn frenhines, mantes mwy Na llydain aur colladwy; Lle i bydd bri Mari a'i mawl, Heb dro gwedd, yn dragwyddawl; Dan iawn nodded dawn addas Duw a'r Oen, mewn diwair râs. Yr oedd y Frenhines wedi marw er un o'r gloch y bore, Rhagfyr 28ain, 1694 Peraroglwyd y corff, cludwyd ef yn y nos o Kensington i Whitehall. Oedwyd y claddedigaeth hyd Mawrth ged, 1695. Gyda rhwysg mawr rhoddwyd corff Mari yng nghapel Harri'r Seithfed ym Mynachlog Westminster.<noinclude></noinclude> tkocn3y98sdon4rpcwzxs2pac5krd3n 104 83270 162299 2026-04-03T00:37:13Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Marwnad Mari Wenn. 79 MARWNAD MARI WENN. Tôn,—" Cymsymsiwn." CH weled mynych wylo, awch adwyth, ag ochneidio Am hoffaidd wraig ddi-gyffro, trwm gofio briddo ei bron; Cwyn hynod, cawn i'n hynys laweroedd yn alarus Wrth gofio gwedd gariadus haelionus hoenus hon; Am Fari Wenn ni fwriwn ni Er wylo hir mo'i halar hi, Trwm echryslawn greulawn gri Oedd roddi gro ar ei grudd; Mae duloes gaeth mewn dilys gŵyn Am bur gymdoges fonwes fwyn, Bob... 162299 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Marwnad Mari Wenn. 79 MARWNAD MARI WENN. Tôn,—" Cymsymsiwn." CH weled mynych wylo, awch adwyth, ag ochneidio Am hoffaidd wraig ddi-gyffro, trwm gofio briddo ei bron; Cwyn hynod, cawn i'n hynys laweroedd yn alarus Wrth gofio gwedd gariadus haelionus hoenus hon; Am Fari Wenn ni fwriwn ni Er wylo hir mo'i halar hi, Trwm echryslawn greulawn gri Oedd roddi gro ar ei grudd; Mae duloes gaeth mewn dilys gŵyn Am bur gymdoges fonwes fwyn, Bob munud awr o ran ei dwyn Mawr achwyn sydyn sudd. Gwraig union bur ddi gynnen a gerid yn y Gaerwen, Hael lesol, ei helusen yn llawen ceid o'i llaw, A'i hymddygiad ni bu ddigus nag anfwyn genfigenus, Na chreulawn na chwerylus, anhwylus frochus fraw; Ond mwyn a llariaidd ymhob lle Erioed lle'i rhodiodd lan a thre, A di-niwed dan y ne A fydde ei geirie heb gas, Yn ol ei huno cofio cawn Ei di somgarwch degwch dawn, A'i siriol wedd gysurol iawn, Arwyddion llawn o râs.<noinclude></noinclude> qc6q2h8485ktfrna7h2rj286zi3zj1p 104 83271 162300 2026-04-03T00:37:16Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "80 Owen Gruffydd. Di suraidd oedd ei siarad, iaith union a'i chwerthiniad, Yn hawddgar ei hymddygiad mewn cariad rhoddiad rhwydd; Dur galed ydyw 'r galar, rhoi clo ar ei hwyneb claiar, Rhinweddau hon i'r ddaiar yn gynnar aeth o'n gwydd ; Am ferch ag aeres William Wynn Ag ŵyr i Sion mae gwewyr synn; Ag oeredd gwyn o herwydd hyn, Bob awr i'n dilyn daw. Aeres meddiant Sychnant sydd, A'i diwair gorff mewn daiar gudd, Och rhoi graian uwch... 162300 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>80 Owen Gruffydd. Di suraidd oedd ei siarad, iaith union a'i chwerthiniad, Yn hawddgar ei hymddygiad mewn cariad rhoddiad rhwydd; Dur galed ydyw 'r galar, rhoi clo ar ei hwyneb claiar, Rhinweddau hon i'r ddaiar yn gynnar aeth o'n gwydd ; Am ferch ag aeres William Wynn Ag ŵyr i Sion mae gwewyr synn; Ag oeredd gwyn o herwydd hyn, Bob awr i'n dilyn daw. Aeres meddiant Sychnant sydd, A'i diwair gorff mewn daiar gudd, Och rhoi graian uwch ei grudd, A wnaeth mor brudd y braw. Hil Saethon winwydd enwog oedd Mari Wynn ddi-oriog, A llawen waed galluog Rys Dwysog rywiog ryw, Er bod ei chlod a'i rhinwedd mewn cariad draw yn cyrredd, Di fylchwaed, nid oedd falchedd o'i bonedd tra fu byw; Ond cyd ystyriol, fuddiol fodd, A'r isel radd, bun rasol rodd, Yr hin yn drom i'r rhain a drodd Y dydd yr hunodd hon; Pob ffrind a châr uwch daiar den A'i carai sydd yn brudd dan nen, O fore i hwyr am Mari Wenn, Winwydden lawen lon.<noinclude></noinclude> 2wcyi0s7ha03piexct12sel6og39xdz 104 83272 162301 2026-04-03T00:37:19Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Marwnad Mari Wenn. Mae'n brudd i'w hanwyl briod am uchder i lonychdod, 81 Trist oeredd oedd y diwrnod pan aeth i bennod bedd, Och weithian fod cyn chwithed i Edward Williams weled Y Gaerwen fyth cyn oered, a gwaeled, am ei gwedd; A'i hunig eneth hon a gawn, I'n rhoi mewn cysur ddifir ddawn, Beti Williams, deuliw 'r gwawn, Hoff uniawn i choffhau, Bendithion grasol nefol nen Ddi alar byth a ddêl ar ben Merch ag aeres Mari Wenn, Yn llaw... 162301 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Marwnad Mari Wenn. Mae'n brudd i'w hanwyl briod am uchder i lonychdod, 81 Trist oeredd oedd y diwrnod pan aeth i bennod bedd, Och weithian fod cyn chwithed i Edward Williams weled Y Gaerwen fyth cyn oered, a gwaeled, am ei gwedd; A'i hunig eneth hon a gawn, I'n rhoi mewn cysur ddifir ddawn, Beti Williams, deuliw 'r gwawn, Hoff uniawn i choffhau, Bendithion grasol nefol nen Ddi alar byth a ddêl ar ben Merch ag aeres Mari Wenn, Yn llawen i'n gwellhau. Cwrs natur oedd fod eto ei mam a'i chwaer i'w chofio A'i theulu yn cyd wylo o'i phriddo, teg ei phryd, Cyfathrach sydd hiraethlon o'i dygiad, a'i chymdogion, Dwl adwyth i dylodion dan bwys helbulon byd; Y rheini sydd yn brudd heb wres Am bur elusen lawen les, A'i chwerthiniad twmniad tes Mor gynnes yn eu gwydd, Gwraig bur ei moddion ymhob man, Gwir rowiog iaith i gry a gwann, A doniau rhinwedd da 'n ei rhann, Di sarrug dan ei swydd. Ni chariodd ddig na cherydd un diwrnod yn ei deurudd, Nag athrod a wnai gythrudd, ond pur lawenydd parch,<noinclude></noinclude> bm99dw3zcbun7s059ss15hptlcmz9dg 104 83273 162302 2026-04-03T00:37:22Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "82 Owen Gruffydd. Yn llariaidd fwyn gellweirus, wych radol a chariadus, Fel Sara fawl gysurus, da hwylus, hyd ei harch; Ag aili Rahel dawel daith Ei heinus wedd a'i hynaws iaith, A'i gorchwyl trefnus weddus waith, Da lanwaith a di-lusg, Am hynaws gariad hon nis gwaeth Heb hir ochneidio cwyno caeth, Ei phryd naturiol fuddiol faeth A'i mwynder aeth o'm mysg. Mil chwechant pedwar igian ag un ar bymtheg weithian, I'w edrych, dyna oedran... 162302 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>82 Owen Gruffydd. Yn llariaidd fwyn gellweirus, wych radol a chariadus, Fel Sara fawl gysurus, da hwylus, hyd ei harch; Ag aili Rahel dawel daith Ei heinus wedd a'i hynaws iaith, A'i gorchwyl trefnus weddus waith, Da lanwaith a di-lusg, Am hynaws gariad hon nis gwaeth Heb hir ochneidio cwyno caeth, Ei phryd naturiol fuddiol faeth A'i mwynder aeth o'm mysg. Mil chwechant pedwar igian ag un ar bymtheg weithian, I'w edrych, dyna oedran hoff rwyddlan Brynnwr ffri, Pan roddwyd corff bun raddol i'r gweryd dŷ daiarol, A'i henaid, mae'n obeithiol, i'r nefol freiniol fri; Yn Rhagfyr fis o'r dewis doed, Y seithfed dydd ar higien rhoed Yn Llanystumdwy yno i cloed, Yn ifanc oed ei gwedd. Ffarwel i'w hwyneb hynaws bryd, Da ddiwael barch, hyd ddiwedd byd, Yr unig Ior a ro i ni i gyd Ail fywyd hyfryd hedd.<noinclude></noinclude> azb6ixcspyy29jonaj43v5tphuvc3yg 104 83274 162303 2026-04-03T00:37:25Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "OB Carol Nadolig. CAROL NADOLIG CRIST. Tôn, "Gadael Tir" y ffordd hwyaf. 83 BOB doethaidd gymdeithion, naturiol gan- torion, Sy'n caru Duw cyfion o'r galon yn gu, Cyfrennwch ar unwaith mewn eiliad manylwaith, Yn gydwaith felyswaith fawl lesu. Yn nheml Duw Iago, dyrchefwch eich dwylo, Tua'r nefoedd, tan seinio dwys union gerdd bêr, A hynny o lawenydd, am eni gwaredydd, Pur ufudd dda lywydd i lawer. Wel dyma Nadolig Mab Duw bendigedig,... 162303 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>OB Carol Nadolig. CAROL NADOLIG CRIST. Tôn, "Gadael Tir" y ffordd hwyaf. 83 BOB doethaidd gymdeithion, naturiol gan- torion, Sy'n caru Duw cyfion o'r galon yn gu, Cyfrennwch ar unwaith mewn eiliad manylwaith, Yn gydwaith felyswaith fawl lesu. Yn nheml Duw Iago, dyrchefwch eich dwylo, Tua'r nefoedd, tan seinio dwys union gerdd bêr, A hynny o lawenydd, am eni gwaredydd, Pur ufudd dda lywydd i lawer. Wel dyma Nadolig Mab Duw bendigedig, A fu 'n ostyngedig oen diddig i'n dwyn O benyd tragwyddol i fywyd anfarwol, Gwnawn iddo gyneddfol gân addfwyn. Ordeiniwn ar dannau soniarus fesurau, Per arogl pur eiriau, mwyn hymnau mewn hedd, Ac odlau ysprydol i'n Prynnwr, Fab breiniol, Wiw lesol, dra gwiriol drugaredd. Danghosodd Duw cyfion, a'i anwyl Fab union, Fawr gariad i ddynion oedd gaethion i gyd, Yn siti 'r hên satan, nes dyfod oen diddan, I'n gwared ni'n gyfan o'n gofid. Bu lawen gyfarfod rhwng merched y drindod, I rwymo 'r ail amod, Hedd hynod oedd un, Cyfiawnder, Gwirionedd, a hefyd Drugaredd, Oedd fwynedd i'n coledd yn canlyn. Ac yna doi 'r angel i gyfarch Mair dawel, I wrando ar ei gwnsel, rwydd chwedl, 'roedd chwant,<noinclude></noinclude> m73tvqj92x2uvj7f70fn3k3zio1iati 104 83275 162304 2026-04-03T00:37:28Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "84 Owen Gruffydd. A'r rhybudd a gredodd yn glaiar pan glywodd, O'i gwirfodd hi a ganodd ogoniant." A Mair o lwyth Juda ar fyrr a feichioga, Drwy rad y Gorucha' gair iachus a fu, Y genid ar gynnydd, wiw radol Waredydd, O winwydd hâd Dafydd yn tyfu. Mair gynnes mor gannaid, o degwch bendigaid, Llin Aaron, wisg euraid, a esgorodd yn bur Ar Grist y Winwydden, pen cynnydd pob cangen, Y pumed ar hugien o'r Rhagfyr. Nid oedd i'r Mab duwiol,... 162304 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>84 Owen Gruffydd. A'r rhybudd a gredodd yn glaiar pan glywodd, O'i gwirfodd hi a ganodd ogoniant." A Mair o lwyth Juda ar fyrr a feichioga, Drwy rad y Gorucha' gair iachus a fu, Y genid ar gynnydd, wiw radol Waredydd, O winwydd hâd Dafydd yn tyfu. Mair gynnes mor gannaid, o degwch bendigaid, Llin Aaron, wisg euraid, a esgorodd yn bur Ar Grist y Winwydden, pen cynnydd pob cangen, Y pumed ar hugien o'r Rhagfyr. Nid oedd i'r Mab duwiol, a'i anwyl fam ddoniol, Un neuadd aneddol, wych raddol, na chryd, I osod yr lesu ym Methlem i'w faethu, Ond preseb yn wely, wan olud. Oen Duw a'i Fab diddig, cu radol caredig, A fu ostyngedig enwedig yn wir, Ei ddilyn heb osgo mae 'r sawl a 'mostyngo, Gwers ydyw (dda i'w chofio) a ddyrchefir. Angylion sancteiddiol, lân nifer lu nefol, A ganai 'n blygeiniol fawl duwiol y dydd; Pan anwyd paun union, danfonai 'r gwŷr doethion, Anrhegion fawr roddion foreu-ddydd. A Simeon ddi-siomiant, yn felus ei foliant, A ganodd ogoniant, ac Anna 'n ddi-gel, I Dwysog tangnefedd, air union wirionedd, Ynghyntedd di-omedd y demel. Yn unwedd rhown ninnau o eigion calonnau, A lloi ein gwefusau 'n aberthau di ball, I'n Prynnwr gwaredol, rhag penyd tragwyddol, Nid oes ini ymorol am arall.<noinclude></noinclude> lujz3a3oda6tnrfuce3z7nnwdri94pa 104 83276 162305 2026-04-03T00:37:31Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Carol Nadolig. Cyd-unwn yn dyner, fawl ysbys felysber, Ar gyfer i'r amser mewn llawnder gwellhad, Y ganwyd blaguryn i wared holl werin O uffern ddig erwin ddi gariad. 85 Pan oeddym fal dreigiau ynghysgod tir angau, Heb neb a'n gwaredai, gwir ydoedd, ar gyrch, Haul undeb cyfiawnder a dwynnodd yn dyner, Bu syber i lawer o'i lewyrch. Llewyrchiad cynhyrfiol pur broffwyd brenhinol, Offeiriad tragwyddol gorseddol yw 'r Sant, I dwyso 'r cen... 162305 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Carol Nadolig. Cyd-unwn yn dyner, fawl ysbys felysber, Ar gyfer i'r amser mewn llawnder gwellhad, Y ganwyd blaguryn i wared holl werin O uffern ddig erwin ddi gariad. 85 Pan oeddym fal dreigiau ynghysgod tir angau, Heb neb a'n gwaredai, gwir ydoedd, ar gyrch, Haul undeb cyfiawnder a dwynnodd yn dyner, Bu syber i lawer o'i lewyrch. Llewyrchiad cynhyrfiol pur broffwyd brenhinol, Offeiriad tragwyddol gorseddol yw 'r Sant, I dwyso 'r cenhedloedd, a'u ceisio 'n oes oesoedd, I'r Nefoedd aur wleddoedd, wir lwyddiant. Goddefodd farwolaeth i ladd y gelyniaeth, A chael iachawdwriaeth tra helaeth trwy hedd, Bendithiwn y diwrnod y ganwyd ei fawrglod, I'n rhoddi mewn cymod o'n camwedd. Nid gwledda gormodedd, neu farus oferedd, Yw union anrhydedd dda rinwedd yr wyl," Ond dilys ofalu, bob dydd anrhydeddu, A chanu heb groes-dynnu Grist anwyl. Mil saith gant a deugien, tri daunaw drachefen, I'w adrodd yr oedran Oen diddan Fab Duw, Pan luniwyd y carol, rhy egwan ddiffygiol, I wyliau gwir raddol goreu-Dduw. Gogoniant byth bythol i'r Tad a'r Mab nefol, A'r Ysbryd sancteiddol, tri 'n unol trwy nerth, A'n dygo i lawenyd, tragwyddol ail fywyd, O gaethglud drwg ynfyd draig anferth.<noinclude></noinclude> 4p5p22oicmdb1ebcd6uadjeg4qijhar 104 83277 162306 2026-04-03T00:37:34Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "86 शु Owen Gruffydd. Y SEREN WYL. Ton." Gadael Tir" y ffordd hwyaf. GYDLAIS genhedloedd, da lawen deulu- oedd, Cyd unwch ar gyhoedd dan Nefoedd yn awr, I gofio 'n gyfannedd y seren gysurwedd, A'i llewyrch da rinwedd dirionwawr. Angyles nefoledd mewn rhediad anrhydedd, Wych olwg ucheledd perl lwysedd pur lamp, Llawforwyn gyfarwydd, yngorchwyl ei Har- glwydd, Daith hylwydd wir ogwydd oreu-gamp. Yr hon a fu 'n twyso y doethion i deithio... 162306 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>86 शु Owen Gruffydd. Y SEREN WYL. Ton." Gadael Tir" y ffordd hwyaf. GYDLAIS genhedloedd, da lawen deulu- oedd, Cyd unwch ar gyhoedd dan Nefoedd yn awr, I gofio 'n gyfannedd y seren gysurwedd, A'i llewyrch da rinwedd dirionwawr. Angyles nefoledd mewn rhediad anrhydedd, Wych olwg ucheledd perl lwysedd pur lamp, Llawforwyn gyfarwydd, yngorchwyl ei Har- glwydd, Daith hylwydd wir ogwydd oreu-gamp. Yr hon a fu 'n twyso y doethion i deithio, O'r Dwyrain heb dario i'w sirio ymro Sem, A'u harwain yn hwylus nes dyfod yn daclus, I ddawnus dra faethlys dre Fethlem. I'r gannaid wir ganwyll, ar osteg mae 'r Ystwyll, I'w gadw 'n wyl ddidwyll dda adeg i ni, Er mwyn ei gwaith cyhoedd, yn twyso'r cen- hedloedd, At Lywydd gwiw linoedd goleuni, Lle rhoeson i'r Iesu anrhegion dan grymu, Ar liniau, a'i foliannu heb gelu mo'r glod, Aur, myrr, a thus hefyd, a roen i'r Anwylyd, Oedd hyfryd a gwynfyd ei ganfod. Fe roes y gwyr doethion wir addas arwyddion, Er addysg i ddynion na ddelon at Dduw, Yn waglaw i'w eglwys heb aberth perffeithlwys, I Frenin wych haelddwys, uchel-Dduw. Nid bustych na hyrddod a geisir eu gosod Wrth allor i'w trallod, hedd gysgod oedd gynt;<noinclude></noinclude> f7bl0x5ayqventwoej5fudxuz10y1xc 104 83278 162307 2026-04-03T00:37:38Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Y Seren Wyl. Ond caru Duw 'n ddilys, a'i foli 'n ofalus, Yn ol ei air hwylus wir helynt. 87 Barn union wirionedd, ffydd, gobaith, a rhinwedd, A hoffi trugaredd mewn buchedd ddi ball, A hyder ddi-hudol, yn nodded Duw nefol, Heb ddidol i ymorol am arall. Ein tadau gynt ydoedd o had y cenhedloedd, A ninnau tan Nefoedd yn hiloedd un hawl, 'Rhown foliant heb orffwys i Dduw am ein cynnwys, I'w eglwys, baradwys bur radawl. Crist Frenin gwro... 162307 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Y Seren Wyl. Ond caru Duw 'n ddilys, a'i foli 'n ofalus, Yn ol ei air hwylus wir helynt. 87 Barn union wirionedd, ffydd, gobaith, a rhinwedd, A hoffi trugaredd mewn buchedd ddi ball, A hyder ddi-hudol, yn nodded Duw nefol, Heb ddidol i ymorol am arall. Ein tadau gynt ydoedd o had y cenhedloedd, A ninnau tan Nefoedd yn hiloedd un hawl, 'Rhown foliant heb orffwys i Dduw am ein cynnwys, I'w eglwys, baradwys bur radawl. Crist Frenin gwrolaeth a dorrodd gadwraeth Canolfur gwahaniaeth yn odiaeth i ni, I fod yn un bobol ag Israel ddewisol, Cyfrannol hawl unol oleuni. Lle'r oeddym mewn twyllwch, gwaith rhwystr a thristwch, Yn fyrr o ddifyrrwch hynt heddwch i'n taith, Heb Dduw i'w adnabod, ond mudion eilunod, Yn wasgod di-wybod o obaith. Clodforwn wasanaeth disegur dwysogaeth, Y seren drwy syniaeth dawn odiaeth Duw Ne', A'n galwad yn gyfan, drwy allu draw allan, O dwyllwch oer geulan i'r gole. Rhown glod i'r Penadur, air cyson er cysur, O'i fodd a fu bybyr o'n dolur i'n dwyn, Pan ddaeth i'r byd yma, o nefoedd Jehofah, I roddi ini noddfa, Oen addfwyn. Ond taeraidd naturiaeth-sydd drech na dysgeid iaeth, Ni ddichon gwybodaeth holl bennaeth y byd<noinclude></noinclude> 7o5282e69cgezgz51l7fqxr3u1qdnhm 104 83279 162308 2026-04-03T00:37:41Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "88 Owen Gruffydd. Mo'n cynnal i fyny, heb ras y pur Iesu, Rhaid ydy ei ddeisyfu 'n ddwys hefyd. Duw Tad y goleuni, Duw Fab y daioni, Duw Ysbryd Glân inni sy'n peri sain pwyll, A dwyso 'n mynediad, mewn diddan sancteiddiad, A chariad rwydd ddodiad rodd ddidwyll. Crist Frenin gwirionedd, aer coron trugaredd, Dod inni'n ddi omedd da rinwedd dy ras, I ganu dy blygen moes awen Mesias. GLYNU WRTH BECHU. LYNU wrth bechu, warth buchedd-radol... 162308 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>88 Owen Gruffydd. Mo'n cynnal i fyny, heb ras y pur Iesu, Rhaid ydy ei ddeisyfu 'n ddwys hefyd. Duw Tad y goleuni, Duw Fab y daioni, Duw Ysbryd Glân inni sy'n peri sain pwyll, A dwyso 'n mynediad, mewn diddan sancteiddiad, A chariad rwydd ddodiad rodd ddidwyll. Crist Frenin gwirionedd, aer coron trugaredd, Dod inni'n ddi omedd da rinwedd dy ras, I ganu dy blygen moes awen Mesias. GLYNU WRTH BECHU. LYNU wrth bechu, warth buchedd-radol, Yr ydym heb omedd; Nid oes yr un, dwys yw'r wedd, Yn dda gymwys ddi-gamwedd. Camwedd a thrawsedd, waith resyn-rodiad, Yr ydym i'w ddilyn; Croesi ced dda ged Dduw gwyn Draw, a chamu d' orchymyn. Gorchymyn ag arch imi-yn f' einioes A fynnych, Dduw Celi; A dod nerth drwy d' aberth di, Gu flaenor, i gyflawni. Cyflownder llownder wellhad-y gyfraith Rhag afrwydd yw cariad ; Planna i'm bron, dirion Dad, Y tlws hun, ddidwn ddodiad.<noinclude></noinclude> k1nhotsvk8rc5n5y2tu2ton82tk46ru 104 83280 162309 2026-04-03T00:37:55Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Henaint ac Ieuenctid. HENAINT AC IEUENCTID. Tôn, Gadael Tir" y ffordd hwyaf. 89 "Dydd da fo iti 'r glanddyn, was gwagaidd ysgogyn, O'th ledol rwy 'n canlyn, tro i 'mofyn à mi, Moes imi o'th gyweithas ddeheulaw cymdeithas, I fod yn dda addas ddyweddi." "Dydd da fo iti, hefyd, grap bochlas crebychlyd, Nid adwaen pwy ydwyd pe llithid fi à llw, Os oes iti neges, cyrwydryn y rhodres, Mynega di hanes dy henw." "Fe'm henwir i Henaint, dwys... 162309 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Henaint ac Ieuenctid. HENAINT AC IEUENCTID. Tôn, Gadael Tir" y ffordd hwyaf. 89 "Dydd da fo iti 'r glanddyn, was gwagaidd ysgogyn, O'th ledol rwy 'n canlyn, tro i 'mofyn à mi, Moes imi o'th gyweithas ddeheulaw cymdeithas, I fod yn dda addas ddyweddi." "Dydd da fo iti, hefyd, grap bochlas crebychlyd, Nid adwaen pwy ydwyd pe llithid fi à llw, Os oes iti neges, cyrwydryn y rhodres, Mynega di hanes dy henw." "Fe'm henwir i Henaint, dwys salfryd iselfraint, Ti adwaenost fy ngheraint yn gywraint i gyd, Am iti fy lowtio a'm prysur ddibrisio, Mi a'i gyrra nhw i'th rwydo di o'th rydid." "Ai dyna, wradwyddus, dy henw di-hoenus? Nid ydyw gariadus na melus i mi Dy fostio di 'n feistir, na'th geraint ni'th gerir, Pa foddion yr henwir y rheini?" "Llechweddlwyd a Moelni, Crebychrwydd a Chulni, Gargryndod, Croen-grychni, Cringrachlyd, a Chrest, Dall, Byddar, Cloff, Efrydd, Craith-grimog, Crwth-grymydd, Yw mrodyr ar gynnydd, wyr gonest." "Afrwydd-deb i'th frodyr anynad eu natur, Cymdeithion di-gysur, di-bybyr, di barch, A thithau 'n eu cwmni, da dylid dy grogi, O cynygi fyth imi'r fath amarch." G<noinclude></noinclude> dqdoi33wjyq4hwok9zl32hslimocnrm 104 83281 162310 2026-04-03T00:37:58Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "90 Owen Gruffydd. "Yn ara 'r cydymaith, croes eiriau crâs araith, Tra ofer trwy afiaeth naturiaeth wyt ti, A'th odlan ffraeth adlais, mi a fedra ar fyrr ymgais, O'th falais du ddyfais dy ddofi." узна Dy waethaf, di-wythen, dwl lewyrch di-lawen, Wynebwr aniben, a'i ddichwen yn ddig, Mi a 'mgadwa 'n ddiogel, baun awchus ben uchel, O'th afel, warr isel wr ysig." "Er uched dy wrychyn, mi a dipia dy dopyn, O flewyn i flewyn yn sydyn dan s... 162310 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>90 Owen Gruffydd. "Yn ara 'r cydymaith, croes eiriau crâs araith, Tra ofer trwy afiaeth naturiaeth wyt ti, A'th odlan ffraeth adlais, mi a fedra ar fyrr ymgais, O'th falais du ddyfais dy ddofi." узна Dy waethaf, di-wythen, dwl lewyrch di-lawen, Wynebwr aniben, a'i ddichwen yn ddig, Mi a 'mgadwa 'n ddiogel, baun awchus ben uchel, O'th afel, warr isel wr ysig." "Er uched dy wrychyn, mi a dipia dy dopyn, O flewyn i flewyn yn sydyn dan ser, Mi a wnaf dy laes locsiau, a'th dynion gudynau, Yn gwtus gwyn tenau gwan tyner." "Tra caffwyf dy weled, noeth gleiriach, na'th glywed, Ni wnei di fawr niwed, a gwaeled dy gas, Mi welaf fy nwylo, waith bywiog i'th bwyo, Heb rusio dy ddulio di, ddelwas." "Mi balla 'r clyw pwyllig, a'r golwg tra ffrolig, O'th dymer ystyfnig, maith ryfyg, mi'th ro; Heb egni yn dy gygnau, na's gelli di ar forau, Gau un o'th fotymau heb eu twymo." "Rwy'n wamal, rwy 'n chwimwth, mi 'sponcia 'n ddisymwth, O'th fagal a'th fygwth, was culgrwth, os caf Fy 'wyllys yn rhygul, ni byddi di ar dreigyl, Yn aros ar gyfyl y gauaf." Mi ymwela a'th gymhala, cyn hanner Gorffenna, Mewn gwewyr y gaua, mi a'th grymaf di i'th gryd, Mis Mawrth os arhosi, gan drallod musgrellni, Bydd anhawdd dy siomi di i symud."<noinclude></noinclude> 1oyurdvzo8hj0liqrj410szmff8dee8 104 83282 162311 2026-04-03T00:38:01Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Henaint ac Ieuenctid. "Ffwrdd ymaith, ffei ferthyr, beth elli di wneuthur? Y bwbach di bybyr, trwm natur tro 'n ôl; Pa hyd y cei di eto, drwy falais drafaelio, I'm blino ac i'm llidio i o'm lledol?" 91 "Holl ddyddiau dy amod, o'th yrfa i'th orfod, Cei blâu ymhob aelod, fil drwyddod fel drain, O'th rym i'th orthrymu, a'th ogwydd ar fygu, Yn porthi pesychu pwys ochain." "Mi fynna ar fyrr amnaid dda dirion ddoctoriaid, Os bydd yn angenr... 162311 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Henaint ac Ieuenctid. "Ffwrdd ymaith, ffei ferthyr, beth elli di wneuthur? Y bwbach di bybyr, trwm natur tro 'n ôl; Pa hyd y cei di eto, drwy falais drafaelio, I'm blino ac i'm llidio i o'm lledol?" 91 "Holl ddyddiau dy amod, o'th yrfa i'th orfod, Cei blâu ymhob aelod, fil drwyddod fel drain, O'th rym i'th orthrymu, a'th ogwydd ar fygu, Yn porthi pesychu pwys ochain." "Mi fynna ar fyrr amnaid dda dirion ddoctoriaid, Os bydd yn angenrhaid i'm cyfraid eu cael; A roddo gynghorion iachusol a chyson, Yn erbyn dy swynion, was anhael." "Nid oes na physygwr, na llonwych ddarllennwr, Eill byth o'th drwm gyflwr dy gyflawn wellhau, Nag undyn sy 'n cerdded daearen dy wared O'm caled flin dynged, ond angau." "Och finnau, mae hwnnw a'i chware 'n rhy chwerw, Fo'm lladd innau 'n farw drwy salw dro sor, A'th esgyrn mi 'mwasga, mwys amod moes yma, Cyn dyrnod dig angau, dy gyngor." "Cais ddilyn yn hylwydd ffordd union sanc- teiddrwydd, O'th fydol ynfydrwydd gwall awydd gwellha, Yn daeraidd hyderus, bydd hefyd fodlonus, I 'wyllys gwir iachus Gorucha." "Duw deilwng dadoliaeth a'm dygo i farwolaeth, I nefol fywioliaeth da luniaeth di-lid, Lle byth ni ddaw Henaint i'm curio a'i ddrwg ceraint, Nag angau, digofaint, na gofid."<noinclude></noinclude> h9ccaocobxce3gqysy5yq5u8yocd1h1 104 83283 162312 2026-04-03T00:38:04Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "92 Owen Gruffydd. BREUOLDER EINIOES. Tôn, "IFAN GLAN TEIFI." R haul cannaid, ar hwyl cynnyrch, A rydd o'r wybren lawen lewyrch, Yr hwn pan godo i ympirio'r borau, Sydd yn prysuro tan ei gaerau; Ni ddichon gerwin hin nag eira, Na dim ei orfod am ei yrfa. Ac felly ninnau i'r siwrnai sy arnom, Bawb i'w dilyn, onid elom Yn llwyr o'n lle dan gaerau gweryd, O yrfa'r einioes ar fyrr ennyd; Ni ddichon nerth, na gwerth, nac urddas, Er mwyn ll... 162312 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>92 Owen Gruffydd. BREUOLDER EINIOES. Tôn, "IFAN GLAN TEIFI." R haul cannaid, ar hwyl cynnyrch, A rydd o'r wybren lawen lewyrch, Yr hwn pan godo i ympirio'r borau, Sydd yn prysuro tan ei gaerau; Ni ddichon gerwin hin nag eira, Na dim ei orfod am ei yrfa. Ac felly ninnau i'r siwrnai sy arnom, Bawb i'w dilyn, onid elom Yn llwyr o'n lle dan gaerau gweryd, O yrfa'r einioes ar fyrr ennyd; Ni ddichon nerth, na gwerth, nac urddas, Er mwyn llwyddiant, awr mo'n lluddias. Fel dail ar frig y goedwig ydym, Dan fywoliaeth, doraeth di-rym; Ni ddeil yn wych y ddeilen uchaf, Mewn awr ysol, mwy na'r isaf; Pan ddel ysbeilwynt Hydref heibio, I'r llawr o gwmpas i'w llwyr gwympo. Ac felly Angau saethau sydyn, I ffoi o'i ran, ni pheya ronyn I'r cadarnwyr, er cau dyrna, Mewn awr gwelwch, mwy na'r gwaela: Nid oes brynn ar einioes brenin, Mwy na'r sala o silion melin. Toraeth byrr-oes, tarth a barrug, Sy' yn ymddangos tros ychydig ; Neu ewyn dwr, ni wiw hyderu Am ddal yn fanwl ddim i fynu ; Neu dro gwenfol hafol hefyd, Edyn buan ydyw'n bywyd.<noinclude></noinclude> df09xheyualqd9if56xcjmtth46ljvp 104 83284 162313 2026-04-03T00:38:07Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Breuolder Einioes. Dyrnfedd bychan, egwan ogwydd, Yw ein hoedran mewn gwybodrwydd ; Heddyw yn tyrru,-yfory'n farwol, Am dda meirwon yn ddi-ymorol; Mae'n dyst ini 'leni lawer, Yn braw' lydan o'n breuolder. Lle gwelsom fagad o'n cyd-frodyr Gwedi eu taro a'u presio yn brysur, Oedd hwyr brydnawn yn llawn 'wllysgar, Drwy iawn ddewis drin y ddaiar; A chyn hanner nos yn huno, Ac o'u hamod-waith gwedi ymado. Di-amhur wybod, dyma rybudd, O un... 162313 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Breuolder Einioes. Dyrnfedd bychan, egwan ogwydd, Yw ein hoedran mewn gwybodrwydd ; Heddyw yn tyrru,-yfory'n farwol, Am dda meirwon yn ddi-ymorol; Mae'n dyst ini 'leni lawer, Yn braw' lydan o'n breuolder. Lle gwelsom fagad o'n cyd-frodyr Gwedi eu taro a'u presio yn brysur, Oedd hwyr brydnawn yn llawn 'wllysgar, Drwy iawn ddewis drin y ddaiar; A chyn hanner nos yn huno, Ac o'u hamod-waith gwedi ymado. Di-amhur wybod, dyma rybudd, O union bwyll i ninnau beunydd, Am fod yn barod hwyr a borau I fanwl sarnu o flaen y siwrnai, A'n canwyllau'n oleu i'n hwylio Mewn trwm guddiad rhag tramgwyddo. Wrth lewyrch dydd yn rhydd mae rhodio, Di-wall fwriad, a llafurio; Cyn dyfod hûn, ddi lun oleuni, Trag'wyddol nos i ymddangos ini; Pan ddel y ddu-nos hir-nos honno, A'i dull oer gaeth, nid ellir gweithio. Am hynny gwiliwn, byddwn barod, Ac yn sobr, nid oes wybod Pa ddydd, pa awr, pa fan, pa funyd, Y terfynir term ein bywyd; Rhag ofn dyfod angeu deifiog Megis lleidr ymgais llidiog. Ond ni ddelir plant goleuni, Trwy wall adwyth i'w trallodi, 93<noinclude></noinclude> hjlat1tmzqpm35mtqod43aiix44noup 104 83285 162314 2026-04-03T00:38:10Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "94 Owen Gruffydd. Sydd yn filwyr, swydd iawn felus, Hyd y dydd yn rhodio yn weddus; Heb ddilyn medd'dod na glythineb, Neu gyd uno â godineb. Dilynwn heddwch da lawn hyddoeth, A chariad dilys gofus gyfoeth, Hyd welediad t'wyniad tyner, Hawl cyfundeb, Haul Cyfiawnder; I'r breswylfod hynod honno, Da iawn degwch, Duw a'n dygo. N MYND YN HEN. YND yn hen geubren gobrudd-yr ydwyf O'r adfyd bwygilydd; Heb wybod chwaith daith y dydd, I huno,... 162314 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>94 Owen Gruffydd. Sydd yn filwyr, swydd iawn felus, Hyd y dydd yn rhodio yn weddus; Heb ddilyn medd'dod na glythineb, Neu gyd uno â godineb. Dilynwn heddwch da lawn hyddoeth, A chariad dilys gofus gyfoeth, Hyd welediad t'wyniad tyner, Hawl cyfundeb, Haul Cyfiawnder; I'r breswylfod hynod honno, Da iawn degwch, Duw a'n dygo. N MYND YN HEN. YND yn hen geubren gobrudd-yr ydwyf O'r adfyd bwygilydd; Heb wybod chwaith daith y dydd, I huno, na pha ddihenydd." Dirgel yw ffarwel y ffun-o'r genau Ar gynnil funudyn; O'i randir ni ŵyr undyn, . Dda hwyl, mo'i ddiwedd ei hun. Bydd tranc i'r ifanc, a'i ryfyg-degwch Yn digwydd heb ddiffyg Fel i'r hen, oer grechwen grug, Wan ddiblaid, yn ei ddeublyg. Mehefin 30, 1728.<noinclude></noinclude> alk8wyxpq5x3cn5ak1s995gzh8l5kmq 104 83286 162315 2026-04-03T00:38:13Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Creadigaeth Dyn. CREADIGAETH DYN, EI GWYMP, A'I SOLL YMWARED. Tôn," Gadael Tir" y ffordd hwyaf. 95 OLL deulu 'r gall dylwyth, cyd godwch rhag adwyth, Rhowch osteg yn ystwyth, mae 'n esmwyth y nod; I wrando 'n ddi wradwydd, drwy sbas ac yspysrwydd, Fawrhydi Duw, Arglwydd da eurglod. Pen brenin brenhinoedd a greodd y Nefoedd, Holl diroedd a moroedd a'u lluoedd yn llon; A chwbl sydd ynddyn yn cadw ei orchymyn, Heb fod yn wan tanyn, ond... 162315 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Creadigaeth Dyn. CREADIGAETH DYN, EI GWYMP, A'I SOLL YMWARED. Tôn," Gadael Tir" y ffordd hwyaf. 95 OLL deulu 'r gall dylwyth, cyd godwch rhag adwyth, Rhowch osteg yn ystwyth, mae 'n esmwyth y nod; I wrando 'n ddi wradwydd, drwy sbas ac yspysrwydd, Fawrhydi Duw, Arglwydd da eurglod. Pen brenin brenhinoedd a greodd y Nefoedd, Holl diroedd a moroedd a'u lluoedd yn llon; A chwbl sydd ynddyn yn cadw ei orchymyn, Heb fod yn wan tanyn, ond dynion. Fe greodd Duw 'n groew, gogoniant i'w enw, Do, ddyn ar ei ddelw, da sylw di-sâl, A hwnnw fe henwa Duw nefol yn Adda, A'i briod oedd Efa ddi-ofal. Fe roddwyd i Adda, mae 'n gofus, ag Efa, Eu lluniaeth o'r llawna ar brenna da 'u brig, A chymryd a fynnen, nid oedd os dymunen, Ond un yng ngardd Eden warddedig. Am hynny mae 'n hynod, pan dorred yr amod, Heb ochel am bechod doi ddyrnod trwm ddwys, Pan orfu 'n ddi atal i'r ddeuddyn anwadal Am afal pêr adal Paradwys." Oddiyno eu danfonwyd, dan odfa tyn adfyd, Ond gerwin fe 'u gyrrid i'r blinfyd oer bla, I balu 'n helbulus ddaearen wedd ddyrys, Dan chwysu 'n llafurus am fara.<noinclude></noinclude> sshwf7i5d51zxe91w6t6x74sjazfpw6 162387 162315 2026-04-03T11:43:03Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|CREADIGAETH DYN, EI GWYMP, A'I YMWARED.}}<br>Tôn,—"Gadael Tir" y ffordd hwyaf.}} {{Center block/s}} <poem> HOLL deulu 'r gall dylwyth, cyd godwch rhag adwyth, :Rhowch osteg yn ystwyth, mae 'n esmwyth y nod; I wrando 'n ddi wradwydd, drwy sbas ac yspysrwydd, :Fawrhydi Duw, Arglwydd da eurglod. Pen brenin brenhinoedd a greodd y Nefoedd, :Holl diroedd a moroedd a'u lluoedd yn llon; A chwbl sydd ynddyn yn cadw ei orchymyn, :Heb fod yn wan tanyn, ond dynion. Fe greodd Duw 'n groew, gogoniant i'w enw, :Do, ddyn ar ei ddelw, da sylw di-sâl, A hwnnw fe henwa Duw nefol yn Adda, :A'i briod oedd Efa ddi-ofal. Fe roddwyd i Adda, mae 'n gofus, ag Efa, :Eu lluniaeth o'r llawna ar brenna da 'u brig, A chymryd a fynnen, nid oedd os dymunen, :Ond un yng ngardd Eden warddedig. Am hynny mae 'n hynod, pan dorred yr amod, :Heb ochel am bechod doi ddyrnod trwm ddwys, Pan orfu 'n ddi atal i'r ddeuddyn anwadal :Am afal pêr adal Paradwys." Oddiyno eu danfonwyd, dan odfa tyn adfyd, :Ond gerwin fe 'u gyrrid i'r blinfyd oer bla, I balu 'n helbulus ddaearen wedd ddyrys, :Dan chwysu 'n llafurus am fara. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> sxbxfkx263haavpnnkvz6lymtx020gi 104 83287 162316 2026-04-03T00:38:15Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "96 Owen Gruffydd. Ag eilwaith, mwy gwaeledd oedd golli'n ddi gallwedd, Ras Duw a'i drugaredd, wiw lawnwedd, a'i lun, A mynd yn dragwyddol yn weision anfoesol I Satan hen hudol anhydyn. 'Roedd Adda, ar ol iddo o'i gampus ddawn gwympo, Dan felldith Duw yno, o'i suddo 'n ei swydd, A phawb o'i hiliogaeth, tan berygl marwolaeth, A mawr gospedigaeth yn digwydd. Pe b'asai 'r hen Adda yn cadw'r amoda, O'i hepil ni basa neb isel eu bri, Na ch... 162316 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>96 Owen Gruffydd. Ag eilwaith, mwy gwaeledd oedd golli'n ddi gallwedd, Ras Duw a'i drugaredd, wiw lawnwedd, a'i lun, A mynd yn dragwyddol yn weision anfoesol I Satan hen hudol anhydyn. 'Roedd Adda, ar ol iddo o'i gampus ddawn gwympo, Dan felldith Duw yno, o'i suddo 'n ei swydd, A phawb o'i hiliogaeth, tan berygl marwolaeth, A mawr gospedigaeth yn digwydd. Pe b'asai 'r hen Adda yn cadw'r amoda, O'i hepil ni basa neb isel eu bri, Na chlefyd na gofal, na dirmyg na dial, Yn Uffern boeth anial byth inni. Hil Adda 'n gwilyddus a bechodd yn awchus, Nes boddi 'n wybyddus, hyll farus, holl fyd, Ond Noa oedd ddi niwed, a aeth ar ei wythfed, I'r llestr cu ymwared cymerid. Ac yno 'n ddirmygus, ei hepil anhapus, Aeth allan o wyllys daionus eu Duw, Gan gynnyg ar gyhoedd ddyrchafu hyd y nefoedd, Lle 'r ydoedd gwir raddoedd goreu-Dduw. Nhw lunien uchel-fur, twr Babilon bybyr, Dwy leng oedd ei fesur pan fisiodd eu gwaith, Lle drysodd Duw grasol leferydd arferol Y bobol resynol wasanaeth. Fe welai 'n dda eilwaith, Dduw cyfion, roi cyfraith, Er dysgu gwybodaeth ddi-weniaith i ddyn, Heb neb ond gresyndod mewn gallu ac ufudd-dod, I gadw ei arch amod orchymyn.<noinclude></noinclude> fotrgye9fbzrn48nf2w44op32ntwyz9 162386 162316 2026-04-03T11:39:28Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ag eilwaith, mwy gwaeledd oedd golli'n ddi gallwedd, :Ras Duw a'i drugaredd, wiw lawnwedd, a'i lun, A mynd yn dragwyddol yn weision anfoesol :I Satan hen hudol anhydyn. 'Roedd Adda, ar ol iddo o'i gampus ddawn gwympo, :Dan felldith Duw yno, o'i suddo 'n ei swydd, A phawb o'i hiliogaeth, tan berygl marwolaeth, :A mawr gospedigaeth yn digwydd. Pe b'asai'r hen Adda yn cadw'r amoda, :O'i hepil ni basa neb isel eu bri, Na chlefyd na gofal, na dirmyg na dial, :Yn Uffern boeth anial byth inni. Hil Adda'n gwilyddus a bechodd yn awchus, :Nes boddi'n wybyddus, hyll farus, holl fyd, Ond Noa oedd ddi niwed, a aeth ar ei wythfed, :I'r llestr cu ymwared cymerid. Ac yno 'n ddirmygus, ei hepil anhapus, :Aeth allan o wyllys daionus eu Duw, Gan gynnyg ar gyhoedd ddyrchafu hyd y nefoedd, :Lle 'r ydoedd gwir raddoedd goreu-Dduw. Nhw lunien uchel-fur, twr Babilon bybyr, :Dwy leng oedd ei fesur pan fisiodd eu gwaith, Lle drysodd Duw grasol leferydd arferol :Y bobol resynol wasanaeth. Fe welai 'n dda eilwaith, Dduw cyfion, roi cyfraith, :Er dysgu gwybodaeth ddi-weniaith i ddyn, Heb neb ond gresyndod mewn gallu ac ufudd-dod, :I gadw ei arch amod orchymyn. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 7wjebxfy7hp09xs0e1f85jqtuwx9e5y 104 83288 162317 2026-04-03T00:38:25Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Ymwared Dyn. 97 Ond pawb yn eu gallu traws oedd yn troseddu, A'u hwyllys heb ballu oedd bechu 'n ddi baid, Nes haeddu eu trwm suddo hyd uffern cyn deffro, A'u ffrio bawb yno, bob enaid. Yn hyn o gyfyngdra y cyfion Dduw cofia Ei rwydd drugaredda, danfona 'n y fan Ei anwyl Fab inni, i'n troi o'n trueni, A dofi drygioni drwg anian. Fe sigai 'n Physygwr, wych odiaeth Iachawdwr, Ben Satan, hen sitiwr, oedd dwyllwr pob dyn, Ac fyth yn ddic... 162317 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ymwared Dyn. 97 Ond pawb yn eu gallu traws oedd yn troseddu, A'u hwyllys heb ballu oedd bechu 'n ddi baid, Nes haeddu eu trwm suddo hyd uffern cyn deffro, A'u ffrio bawb yno, bob enaid. Yn hyn o gyfyngdra y cyfion Dduw cofia Ei rwydd drugaredda, danfona 'n y fan Ei anwyl Fab inni, i'n troi o'n trueni, A dofi drygioni drwg anian. Fe sigai 'n Physygwr, wych odiaeth Iachawdwr, Ben Satan, hen sitiwr, oedd dwyllwr pob dyn, Ac fyth yn ddichell-ddrwg i'n hymlid yn amlwg, Mewn dichell mawr gilwg mae 'r gelyn. Yr Iesu pur rasol, o'i fodd yn ufuddol, A ddoi o'i lŷs nefol, er haeddol wir hedd, I gymryd ein hanian, lle 'i ganwyd, oen gwiwlan, O'r forwyn ddi-ogan dda agwedd. Mab Duw bendigedig, goddefodd yn ddiddig, Gan ddynion gwenwynig, cythreulig caeth rol, Ei watwor o'i ddeutu 'n enwedig, a'i wadu, Heb gredu gair Iesu gwir rasol. Yn wyneb diogan oen purwyn y poeran, A gwiail eu curan, a'u llithian à Ilw, Y llofrudd a gadwyd, a Thwysog y Bywyd Yn llidiog a fwriwyd i farw. Crist Iesu a groeshoelien, ag yno nhw a'u gwanen, Ei ystlys ni rusien, a dorren à dur, A'i waed a ddylifai, hoff radol yn ffrydiau, Er golchiad pechodau pechadur. A chwedi ei arteithio yn greulon a'i hoelio, Fe drengai dan wyro 'n dynerus ei ben, Oddi yno, Dduw anwyl, gan nesed y noswyl, Fe'i rhoed i'r ddu arwyl ddaearen.<noinclude></noinclude> r30vq2jg7dusyw1tpqtddszfaawgff1 162385 162317 2026-04-03T11:35:24Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ond pawb yn eu gallu traws oedd yn troseddu, :A'u hwyllys heb ballu oedd bechu'n ddi baid, Nes haeddu eu trwm suddo hyd uffern cyn deffro, :A'u ffrio bawb yno, bob enaid. Yn hyn o gyfyngdra y cyfion Dduw cofia :Ei rwydd drugaredda, danfona 'n y fan Ei anwyl Fab inni, i'n troi o'n trueni, :A dofi drygioni drwg anian. Fe sigai 'n Physygwr, wych odiaeth Iachawdwr, :Ben Satan, hen sitiwr, oedd dwyllwr pob dyn, Ac fyth yn ddichell-ddrwg i'n hymlid yn amlwg, :Mewn dichell mawr gilwg mae'r gelyn. Yr Iesu pur rasol, o'i fodd yn ufuddol, :A ddoi o'i lŷs nefol, er haeddol wir hedd, I gymryd ein hanian, lle 'i ganwyd, oen gwiwlan, :O'r forwyn ddi-ogan dda agwedd. Mab Duw bendigedig, goddefodd yn ddiddig, :Gan ddynion gwenwynig, cythreulig caeth rol, Ei watwor o'i ddeutu'n enwedig, a'i wadu, :Heb gredu gair Iesu gwir rasol. Yn wyneb diogan oen purwyn y poeran, :A gwiail eu curan, a'u llithian â llw, Y llofrudd a gadwyd, a Thwysog y Bywyd :Yn llidiog a fwriwyd i farw. Crist Iesu a groeshoelien, ag yno nhw a'u gwanen, :Ei ystlys ni rusien, a dorren â dur, A'i waed a ddylifai, hoff radol yn ffrydiau, :Er golchiad pechodau pechadur. A chwedi ei arteithio yn greulon a'i hoelio, :Fe drengai dan wyro 'n dynerus ei ben, Oddi yno, Dduw anwyl, gan nesed y noswyl, :Fe'i rhoed i'r ddu arwyl ddaearen. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 5fvfr2ldguvai2crwyt3atckgiolhzj 104 83289 162318 2026-04-03T00:38:36Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "98 Owen Gruffydd. O'i fedd y cyfoda, i'r nefoedd dyrchafa, Ac yno mae 'n eista ar osteg ei Dad, Yn Frenin tragwyddol, yn Broffwyd perffeithiol, A duwiol hoff eiriol Offeiriad. O serch a gwir gariad, ar wael bechaduriad, Goddefai'r caethiwad a roddad i'w ran, Ond iawn oedd i ninnau, o eigion calonnau, Ei garu Dduw yntau 'n ddi wantan? Fel dyma 'r. Meseias, gwiw ddoethaidd gyweithas, A'n tynnodd o'r ffwrnas, rŷ ffyrnig ei llid, I'w enw... 162318 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>98 Owen Gruffydd. O'i fedd y cyfoda, i'r nefoedd dyrchafa, Ac yno mae 'n eista ar osteg ei Dad, Yn Frenin tragwyddol, yn Broffwyd perffeithiol, A duwiol hoff eiriol Offeiriad. O serch a gwir gariad, ar wael bechaduriad, Goddefai'r caethiwad a roddad i'w ran, Ond iawn oedd i ninnau, o eigion calonnau, Ei garu Dduw yntau 'n ddi wantan? Fel dyma 'r. Meseias, gwiw ddoethaidd gyweithas, A'n tynnodd o'r ffwrnas, rŷ ffyrnig ei llid, I'w enw diolchwn, hyd angau gostyngwn, Ar liniau cyd-blygwn o'i blegid. Ond eto er datod pob cadwyn anghydfod, Nid oes mo 'r gollyngdod am bechod lle bo, Heb wir edifaru a chwbl wrthnebu, Rhyfygu onid hynny fynd tano. Gan fod y peth felly, ni ddylem ofalu Am dduwiol fucheddu, rhag llygru 'n gwellhad, A rhedeg yr yrfa a roed ini yma, Drwy 'mynedd hyd ddyddia 'n diweddiad. Cyd huliwn yn helaeth am danom arfogaeth Yr Iesu, drwy obaith hoff odiaeth a ffydd, Gochelwn chwant amlwg y galon a'r golwg, A charwn heb gilwg ein gilydd. Duw Dwysog, Dad Iesu, a roddodd inni 'r gallu, Drwy ras i'w wasnaethu, a'i garu 'n ddi-gêl, Ag iddo 'n cyrhaeddyd, er mwyn ei anwylyd, I'r bywyd gwir iechyd goruchel.<noinclude></noinclude> cd3orob1mt7voqvf2rb4nx5lnvlbk5i 162384 162318 2026-04-03T11:32:23Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> O'i fedd y cyfoda, i'r nefoedd dyrchafa, :Ac yno mae 'n eista ar osteg ei Dad, Yn Frenin tragwyddol, yn Broffwyd perffeithiol, :A duwiol hoff eiriol Offeiriad. O serch a gwir gariad, ar wael bechaduriad, :Goddefai'r caethiwad a roddad i'w ran, Ond iawn oedd i ninnau, o eigion calonnau, :Ei garu Dduw yntau 'n ddi wantan? Fel dyma 'r. Meseias, gwiw ddoethaidd gyweithas, :A'n tynnodd o'r ffwrnas, rŷ ffyrnig ei llid, I'w enw diolchwn, hyd angau gostyngwn, :Ar liniau cyd-blygwn o'i blegid. Ond eto er datod pob cadwyn anghydfod, :Nid oes mo 'r gollyngdod am bechod lle bo, Heb wir edifaru a chwbl wrthnebu, :Rhyfygu onid hynny fynd tano. Gan fod y peth felly, ni ddylem ofalu :Am dduwiol fucheddu, rhag llygru 'n gwellhad, A rhedeg yr yrfa a roed ini yma, :Drwy 'mynedd hyd ddyddia 'n diweddiad. Cyd huliwn yn helaeth am danom arfogaeth :Yr Iesu, drwy obaith hoff odiaeth a ffydd, Gochelwn chwant amlwg y galon a'r golwg, :A charwn heb gilwg ein gilydd. Duw Dwysog, Dad Iesu, a roddodd inni 'r gallu, :Drwy ras i'w wasnaethu, a'i garu 'n ddi-gêl, Ag iddo 'n cyrhaeddyd, er mwyn ei anwylyd, :I'r bywyd gwir iechyd goruchel. </poem> {{Div end}} <br><noinclude></noinclude> imla3orz9xr9z0v8e0yban7s2epo41c 104 83290 162319 2026-04-03T00:38:41Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Yr Hen Wladwyr. YR HEN WLADWYR FU GYNT. Tôn, "Tincian y Gloch." SEN, hen I fyw, a gwaelaidd yw fy ngwên, Gwyn yw ngwallt a blew fy ngên, Mae'r awen yn ymroi, A'r dwylaw sål at hylaw swydd, A'u grym i gyd yn gwyro o'm gwydd, I drin manylwaith lanwaith lwydd, 99 Er maethiant rhwydd rwy 'n methu eu troi, A'r gwaelaidd gorff o'r golwg aeth. O'u llun a'u gwedd yn llawer gwaeth, I'r ddaear ffaeth yr wy' ar ffoi. Blin, blin, Poen arw 'r hen... 162319 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Yr Hen Wladwyr. YR HEN WLADWYR FU GYNT. Tôn, "Tincian y Gloch." SEN, hen I fyw, a gwaelaidd yw fy ngwên, Gwyn yw ngwallt a blew fy ngên, Mae'r awen yn ymroi, A'r dwylaw sål at hylaw swydd, A'u grym i gyd yn gwyro o'm gwydd, I drin manylwaith lanwaith lwydd, 99 Er maethiant rhwydd rwy 'n methu eu troi, A'r gwaelaidd gorff o'r golwg aeth. O'u llun a'u gwedd yn llawer gwaeth, I'r ddaear ffaeth yr wy' ar ffoi. Blin, blin, Poen arw 'r hen pan oero 'r hin, A'i druan grwth fel derwen grin, Heb neb a'i trin un tro, Trwm hiraeth swrth i'm mynwes sydd, Am bendefigion fwynion fudd, O waith Duw gwyn a aeth dan gudd, Gwn, lawer grudd, i'r gro, A minnau sydd a'm heinioes wael, Mewn oerder hin am wyrda hael," Dan amau eu cael nid a o'm co. Dur gur, Oer wylo gaf ar ol y gwyr, I'm cywir barch a'm carai 'n bur, Drwy natur ddifyr ddawn, O'ch dorri i lawr uwch daear lâs, Eu haelaidd rym a'u hylwydd ras, Oedd bur i'm plaid mewn llawer plås, A'u rhodd ddi-gas yn rhwydd a gawn,<noinclude></noinclude> 9jz1ez9ia2t0vaakqarag6rng23e7rl 162381 162319 2026-04-03T11:28:52Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|YR HEN WLADWYR FU GYNT.}}<br>Tôn, "Tincian y Gloch."}} {{bwlch|3em}}HEN, hen I fyw, a gwaelaidd yw fy ngwên, Gwyn yw ngwallt a blew fy ngên, :Mae'r awen yn ymroi, A'r dwylaw sål at hylaw swydd, A'u grym i gyd yn gwyro o'm gwydd, I drin manylwaith lanwaith lwydd, :Er maethiant rhwydd rwy 'n methu eu troi, A'r gwaelaidd gorff o'r golwg aeth. O'u llun a'u gwedd yn llawer gwaeth, :I'r ddaear ffaeth yr wy' ar ffoi. {{bwlch|3em}}Blin, blin, Poen arw 'r hen pan oero 'r hin, A'i druan grwth fel derwen grin, :Heb neb a'i trin un tro, Trwm hiraeth swrth i'm mynwes sydd, Am bendefigion fwynion fudd, O waith Duw gwyn a aeth dan gudd, :Gwn, lawer grudd, i'r gro, A minnau sydd a'm heinioes wael, Mewn oerder hin am wyrda hael," :Dan amau eu cael nid a o'm co. {{bwlch|3em}}Dur gur, Oer wylo gaf ar ol y gwyr, I'm cywir barch a'm carai 'n bur, :Drwy natur ddifyr ddawn, O'ch dorri i lawr uwch daear lâs, Eu haelaidd rym a'u hylwydd ras, Oedd bur i'm plaid mewn llawer plås, :A'u rhodd ddi-gas yn rhwydd a gawn, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 1anxge2tvuuipdlck24eldvyjrymi42 162382 162381 2026-04-03T11:29:29Z AlwynapHuw 1710 162382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|YR HEN WLADWYR FU GYNT.}}<br>Tôn,—"Tincian y Gloch."}} {{Center block/s}} <poem> {{bwlch|3em}}HEN, hen I fyw, a gwaelaidd yw fy ngwên, Gwyn yw ngwallt a blew fy ngên, :Mae'r awen yn ymroi, A'r dwylaw sål at hylaw swydd, A'u grym i gyd yn gwyro o'm gwydd, I drin manylwaith lanwaith lwydd, :Er maethiant rhwydd rwy 'n methu eu troi, A'r gwaelaidd gorff o'r golwg aeth. O'u llun a'u gwedd yn llawer gwaeth, :I'r ddaear ffaeth yr wy' ar ffoi. {{bwlch|3em}}Blin, blin, Poen arw 'r hen pan oero 'r hin, A'i druan grwth fel derwen grin, :Heb neb a'i trin un tro, Trwm hiraeth swrth i'm mynwes sydd, Am bendefigion fwynion fudd, O waith Duw gwyn a aeth dan gudd, :Gwn, lawer grudd, i'r gro, A minnau sydd a'm heinioes wael, Mewn oerder hin am wyrda hael," :Dan amau eu cael nid a o'm co. {{bwlch|3em}}Dur gur, Oer wylo gaf ar ol y gwyr, I'm cywir barch a'm carai 'n bur, :Drwy natur ddifyr ddawn, O'ch dorri i lawr uwch daear lâs, Eu haelaidd rym a'u hylwydd ras, Oedd bur i'm plaid mewn llawer plås, :A'u rhodd ddi-gas yn rhwydd a gawn, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 1iqs7rvfx3j7gkhvqsnfj98wvpomovo 162383 162382 2026-04-03T11:30:08Z AlwynapHuw 1710 162383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|YR HEN WLADWYR FU GYNT.}}<br>Tôn,—"Tincian y Gloch."}} {{Center block/s}} <poem> {{bwlch|3em}}HEN, hen I fyw, a gwaelaidd yw fy ngwên, Gwyn yw ngwallt a blew fy ngên, :Mae'r awen yn ymroi, A'r dwylaw sål at hylaw swydd, A'u grym i gyd yn gwyro o'm gwydd, I drin manylwaith lanwaith lwydd, :Er maethiant rhwydd rwy 'n methu eu troi, A'r gwaelaidd gorff o'r golwg aeth. O'u llun a'u gwedd yn llawer gwaeth, :I'r ddaear ffaeth yr wy' ar ffoi. {{bwlch|3em}}Blin, blin, Poen arw 'r hen pan oero 'r hin, A'i druan grwth fel derwen grin, :Heb neb a'i trin un tro, Trwm hiraeth swrth i'm mynwes sydd, Am bendefigion fwynion fudd, O waith Duw gwyn a aeth dan gudd, :Gwn, lawer grudd, i'r gro, A minnau sydd a'm heinioes wael, Mewn oerder hin am wyrda hael," :Dan amau eu cael nid a o'm co. {{bwlch|3em}}Dur gur, Oer wylo gaf ar ol y gwyr, I'm cywir barch a'm carai 'n bur, :Drwy natur ddifyr ddawn, O'ch dorri i lawr uwch daear lâs, Eu haelaidd rym a'u hylwydd ras, Oedd bur i'm plaid mewn llawer plâs, :A'u rhodd ddi-gas yn rhwydd a gawn, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> tkxbuv2ppkdg9d9mkhq55mniqw9s62f 104 83291 162320 2026-04-03T00:38:45Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "IOO Owen Gruffydd. A heddyw a'm grudd yn brudd heb wres, Ni welai neb i'm galw 'n nes, Na chwyn na lles na chinio llawn. Oes gloes, I'm calon fyth yn canlyn f' oes, Oer hydyn gri, y rhod yn groes, O'm blaen a droes yn drwm, Ffarwel i'r dydd hoff ddedwydd ddawn, A thwn fron haul, hi aeth yn brydnhawn, Oer eira sydd i'r Yri os awn, Mor llwyr y cawn yn llawr y cwm, A'r gauaf prudd yn gerydd gwlad, A'i fawr oer rew yn fyrr ei rad, A'm gl... 162320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>IOO Owen Gruffydd. A heddyw a'm grudd yn brudd heb wres, Ni welai neb i'm galw 'n nes, Na chwyn na lles na chinio llawn. Oes gloes, I'm calon fyth yn canlyn f' oes, Oer hydyn gri, y rhod yn groes, O'm blaen a droes yn drwm, Ffarwel i'r dydd hoff ddedwydd ddawn, A thwn fron haul, hi aeth yn brydnhawn, Oer eira sydd i'r Yri os awn, Mor llwyr y cawn yn llawr y cwm, A'r gauaf prudd yn gerydd gwlad, A'i fawr oer rew yn fyrr ei rad, A'm glir wellhad i glerwr llwm. Gwael fael, Swydd hydda gwrs sydd heddyw i'w gael, Gwn bwys oer hynt gan basio 'r hael, Oedd rwydd o'i drael ddi-drais, Yn hylaw i'm taith ni welai un ty, I'w foli beunydd fel y bu, A dwysion gân nid oes yn gu, Mewn gyrfa llu a går fy llais, At bur Gymraeg o'u bodd ni thron, Dau well na chywydd dedwydd dôn, Yw moethus sôn am iaith y Sais. Chwith, chwith, Am fwynwyr plaen a fu i'n plith, At iawn wir les fel tyner wlith, Heb ynddynt rith o roch, Byd anian swrth byw dan y sêr, Am haelaidd weilch a alwodd Ner,<noinclude></noinclude> q7zbmt9f3dlyf68z6hxfwzdy2jejo47 162380 162320 2026-04-03T11:26:32Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A heddyw a'm grudd yn brudd heb wres, Ni welai neb i'm galw 'n nes, :Na chwyn na lles na chinio llawn. {{bwlch|3em}}Oes gloes, I'm calon fyth yn canlyn f' oes, Oer hydyn gri, y rhod yn groes, :O'm blaen a droes yn drwm, Ffarwel i'r dydd hoff ddedwydd ddawn, A thwn fron haul, hi aeth yn brydnhawn, Oer eira sydd i'r Yri os awn, :Mor llwyr y cawn yn llawr y cwm, A'r gauaf prudd yn gerydd gwlad, A'i fawr oer rew yn fyrr ei rad, :A'm glir wellhad i glerwr llwm. {{bwlch|3em}}Gwael fael, Swydd hydda gwrs sydd heddyw i'w gael, Gwn bwys oer hynt gan basio 'r hael, :Oedd rwydd o'i drael ddi-drais, Yn hylaw i'm taith ni welai un ty, I'w foli beunydd fel y bu, A dwysion gân nid oes yn gu, :Mewn gyrfa llu a gâr fy llais, At bur Gymraeg o'u bodd ni thron, Dau well na chywydd dedwydd dôn, :Yw moethus sôn am iaith y Sais. {{bwlch|3em}}Chwith, chwith, Am fwynwyr plaen a fu i'n plith, At iawn wir les fel tyner wlith, :Heb ynddynt rith o roch, Byd anian swrth byw dan y sêr, Am haelaidd weilch a alwodd Ner, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 4rzah7dn5aaowg43ouftor14lshvx6h 104 83292 162321 2026-04-03T00:38:48Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Yr Hen Wladwyr. IOI Oedd rwydd wrth bawb a'u haraith bêr, A'u dawn i gler yn dwyn y gloch, A'u rhwydd iawn hynt o'u rhoddion hardd, A'u gwin a'u bir i'w gael heb wardd, Na llysu bardd na llaesu boch. Dydd prudd, Yw rhodio 'r byd ar hyder budd, A byw tyn gas yw bod tan gudd, Heb drin awenydd draw, Och dorri grym uwch daear gron, Wir union les yr awen lon, Am dda iawn hynt i ddilyn hon, Bob awr i'm bron a bair y braw, Rwy 'n mynd ar fy... 162321 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Yr Hen Wladwyr. IOI Oedd rwydd wrth bawb a'u haraith bêr, A'u dawn i gler yn dwyn y gloch, A'u rhwydd iawn hynt o'u rhoddion hardd, A'u gwin a'u bir i'w gael heb wardd, Na llysu bardd na llaesu boch. Dydd prudd, Yw rhodio 'r byd ar hyder budd, A byw tyn gas yw bod tan gudd, Heb drin awenydd draw, Och dorri grym uwch daear gron, Wir union les yr awen lon, Am dda iawn hynt i ddilyn hon, Bob awr i'm bron a bair y braw, Rwy 'n mynd ar fyrr i'r ddaear faith, Ffarwel i'r gerdd hoff rywiog iaith, lawn felus daith, yn f ôl nis daw. Cri, cri, Anaele fodd ni welaf fi, Na châr na ffrind na chares ffri, I harddu mri 'n fy mro, Fy hen gymdeithion union aeth, Wir ddiwair ged, i'r ddaear gaeth, A minnau 'n ol, mae 'n anian waeth, Fel pawl ar draeth heb hylaw dro, Neu greithiog farch di-finiog fant, Hen, egwan iawn, yn eigion nant, O bwll a phant heb allu ffo. Duw clyw, A gwel fel rwy mor unig ryw, Yn ddwl a llesg i ddal y llyw, At geisio byw 'n y byd; Er bod i'm gwrthod dad a mam, Ac na 'm hedwyn Abraham, Duw maddeu lid a meddwl am<noinclude></noinclude> 8wkla3occwdtr8e1maqxcr4nfk9jy96 162379 162321 2026-04-03T11:23:29Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Oedd rwydd wrth bawb a'u haraith bêr, A'u dawn i gler yn dwyn y gloch, A'u rhwydd iawn hynt o'u rhoddion hardd, A'u gwin a'u bir i'w gael heb wardd, Na llysu bardd na llaesu boch. {{bwlch|3em}}Dydd prudd, Yw rhodio 'r byd ar hyder budd, A byw tyn gas yw bod tan gudd, :Heb drin awenydd draw, Och dorri grym uwch daear gron, Wir union les yr awen lon, Am dda iawn hynt i ddilyn hon, Bob awr i'm bron a bair y braw, Rwy 'n mynd ar fyrr i'r ddaear faith, Ffarwel i'r gerdd hoff rywiog iaith, :Iawn felus daith, yn f ôl nis daw. {{bwlch|3em}}Cri, cri, Anaele fodd ni welaf fi, Na châr na ffrind na chares ffri, :I harddu mri 'n fy mro, Fy hen gymdeithion union aeth, Wir ddiwair ged, i'r ddaear gaeth, :A minnau 'n ol, mae 'n anian waeth, Fel pawl ar draeth heb hylaw dro, Neu greithiog farch di-finiog fant, Hen, egwan iawn, yn eigion nant, :O bwll a phant heb allu ffo. {{bwlch|3em}}Duw clyw, A gwel fel rwy mor unig ryw, Yn ddwl a llesg i ddal y llyw, :At geisio byw 'n y byd; Er bod i'm gwrthod dad a mam, Ac na 'm hedwyn Abraham, Duw maddeu lid a meddwl am </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> dllcn7ls493q5h3q2loqflns825lxhk 104 83293 162322 2026-04-03T00:38:52Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "102 Owen Gruffydd. Holl rwydau cam lle 'r ydwy cyd; Fy enaid dwg i fyny draw, A'm corff fo'i rhoir i bridd y rhaw, Naws gwan pwy braw nis gwn pa bryd. DYDD Y FARN Ar ddull ymadrodd Crist yn Matthew xxv. Tôn, Y Fedle Fawr." YD ystyriwn bawb, considriwn Am obaith fuddiol, beth a fyddwn Pan ddêl y dwthwn du,- Ein galw oddiyma i'r cymyla Ar fyrr derfyn yn fawr dyrfa Rhyfedd llawna llu; I roddi cyfri difri dôn ar osteg cyfion ustus Am bob... 162322 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>102 Owen Gruffydd. Holl rwydau cam lle 'r ydwy cyd; Fy enaid dwg i fyny draw, A'm corff fo'i rhoir i bridd y rhaw, Naws gwan pwy braw nis gwn pa bryd. DYDD Y FARN Ar ddull ymadrodd Crist yn Matthew xxv. Tôn, Y Fedle Fawr." YD ystyriwn bawb, considriwn Am obaith fuddiol, beth a fyddwn Pan ddêl y dwthwn du,- Ein galw oddiyma i'r cymyla Ar fyrr derfyn yn fawr dyrfa Rhyfedd llawna llu; I roddi cyfri difri dôn ar osteg cyfion ustus Am bob gweithred galed gudd, fodd asgen, ni fydd esgus, Na diengid fel alltud, wr diwyd ar ei daith, Ond gildio raid yno, ni cheir mo 'r breibio chwaith. Lle'i gwelir Iesu yn gwasgaru Yn ddi atal bawb o'i ddeutu, Ag felly i'w barnu bydd; Ond ar ei ddehau law yn ddiau Rhydd o'i gariad y rhai gorau, Dda eu doniau oedd i'w dydd, I dreuthu wrthynt araeth bur a difyr gysur dwysedd; "Dowch fendigedig blant fy Nhad, i gaerau gwlad trugaredd; Meddiannwch ddiddanwch, wir heddwch ar i hyd, A ddarfu bwrpasu cyn bod sylfaenu byd."<noinclude></noinclude> s0zixt93b8hojemepa9vwlxkceqvg1h 162378 162322 2026-04-03T11:20:32Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :Holl rwydau cam lle 'r ydwy cyd; Fy enaid dwg i fyny draw, A'm corff fo'i rhoir i bridd y rhaw, :Naws gwan pwy braw nis gwn pa bryd. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|DYDD Y FARN}}<br>Ar ddull ymadrodd Crist yn [[Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew/Pennod XXV|Matthew xxv.]]<br>Tôn,—Y Fedle Fawr."}} {{Center block/s}} <poem> :CYD ystyriwn bawb, considriwn :Am obaith fuddiol, beth a fyddwn ::Pan ddêl y dwthwn du,— :Ein galw oddiyma i'r cymyla :Ar fyrr derfyn yn fawr dyrfa ::Rhyfedd llawna llu; I roddi cyfri difri dôn ar osteg cyfion ustus Am bob gweithred galed gudd, fodd asgen, ni fydd esgus, Na diengid fel alltud, wr diwyd ar ei daith, Ond gildio raid yno, ni cheir mo'r breibio chwaith. Lle'i gwelir Iesu yn gwasgaru Yn ddi atal bawb o'i ddeutu, Ag felly i'w barnu bydd; Ond ar ei ddehau law yn ddiau Rhydd o'i gariad y rhai gorau, Dda eu doniau oedd i'w dydd, I dreuthu wrthynt araeth bur a difyr gysur dwysedd; "Dowch fendigedig blant fy Nhad, i gaerau gwlad trugaredd; Meddiannwch ddiddanwch, wir heddwch ar i hyd, A ddarfu bwrpasu cyn bod sylfaenu byd." </poem> <br><section end="bbb"/><noinclude>{{Div end}}</noinclude> g8t306xjq9yb9b0do21l46hgbck2ph2 104 83294 162323 2026-04-03T00:38:54Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Dydd y Farn. "Bum newynol noeth anianol, Sychedig athrist, a dieithriol, Gystuddiol, guriol gaeth; Mendio mhrinder, buoch syber, Heb rochus liwied rhoesoch lawer, O'ch pywer fwynder faeth; 103 Rhoi bwyd a diod, dillad da, yn glydwch cyfa i'm cefen, A'm dwyn i dŷ am gofwy 'n glâ pan fydde fwya fangen; Mewn carchar a galar chwi 'm gwelech i'm gwellhau, Yr awrhon mae'ch rhoddion cu ffyddlon i'w coffau." Ar hyn nhw ateban, a gofynnan,- "... 162323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Dydd y Farn. "Bum newynol noeth anianol, Sychedig athrist, a dieithriol, Gystuddiol, guriol gaeth; Mendio mhrinder, buoch syber, Heb rochus liwied rhoesoch lawer, O'ch pywer fwynder faeth; 103 Rhoi bwyd a diod, dillad da, yn glydwch cyfa i'm cefen, A'm dwyn i dŷ am gofwy 'n glâ pan fydde fwya fangen; Mewn carchar a galar chwi 'm gwelech i'm gwellhau, Yr awrhon mae'ch rhoddion cu ffyddlon i'w coffau." Ar hyn nhw ateban, a gofynnan,- "Pa bryd i'th welsom felly allan Mor druan gyfan gur, Ag y darfu i neb gyfrannu Un rhodd a henwaist o'r rhai hynny Ith faethu a'th borthi 'n bur?" "Pob elusen lawen lwydd i'r rhain yn rhydd a roesoch, Fy mrodyr lleia gyda chwi, oedd noeth, i mi y gwnaethoch; Rhodd imi rwy'n cyfri pob eluseni sydd Yn noddfa i'r rhai gwaela, i'w talu dýma 'r dydd." Ond barn ry chwerw seliad, salw, A fydd ar lyswyr i law asw' Yn gerydd garw i'w gwydd, "Ewch rai ffyrnig melldigedig I'r tân tragwyddol, oesol ysig, Gythreulig sarrug swydd; Bum newynog garpiog gynt, nych adwyth hynt sychedig,<noinclude></noinclude> 1bv46ubfkilemvwbi9i63pty84pqdik 162377 162323 2026-04-03T11:13:58Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :"Bum newynol noeth anianol, :Sychedig athrist, a dieithriol, ::Gystuddiol, guriol gaeth; :Mendio mhrinder, buoch syber, :Heb rochus liwied rhoesoch lawer, :O'ch pywer fwynder faeth; Rhoi bwyd a diod, dillad da, yn glydwch cyfa i'm cefen, A'm dwyn i dŷ am gofwy 'n glâ pan fydde fwya f'angen; Mewn carchar a galar chwi 'm gwelech i'm gwellhau, Yr awrhon mae'ch rhoddion cu ffyddlon i'w coffau." :Ar hyn nhw ateban, a gofynnan,- :"Pa bryd i'th welsom felly allan ::Mor druan gyfan gur, :Ag y darfu i neb gyfrannu :Un rhodd a henwaist o'r rhai hynny ::I'th faethu a'th borthi 'n bur?" "Pob elusen lawen lwydd i'r rhain yn rhydd a roesoch, Fy mrodyr lleia gyda chwi, oedd noeth, i mi ygwnaethoch; Rhodd imi rwy'n cyfri pob eluseni sydd Yn noddfa i'r rhai gwaela, i'w talu dýma 'r dydd." :Ond barn ry chwerw seliad, salw, :A fydd ar lyswyr i law asw' ::Yn gerydd garw i'w gwydd,— :"Ewch rai ffyrnig melldigedig :I'r tân tragwyddol, oesol ysig, ::Gythreulig sarrug swydd; Bum newynog garpiog gynt, nych adwyth hyntsychedig, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> r04gso3c7rxsbdeklxx4lj43w9arnwl 104 83295 162324 2026-04-03T00:38:57Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "104 Owen Gruffydd. A dieithrol heb gael tŷ o nodded, lu aniddig, Lle darfu ngharcharu heb neb i'm cyrchu o'm cur, Na helaeth gynhaliaeth at faeth bywoliaeth bur." Y rhain un ffunud ofyn hefyd,- "Pa bryd y buost ddyddiau ein bywyd Mewn adfyd penyd pwys Yn gofyn am elusen inni, A ninnau 'n rhwyddion heb i rhoddi, Er gweddi ddifri ddwys?" "Am na roesoch gymorth pur yn llaw fy mrodyr lleia Oedd oera tywydd ar eu taith, ni roesoch chwaith... 162324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>104 Owen Gruffydd. A dieithrol heb gael tŷ o nodded, lu aniddig, Lle darfu ngharcharu heb neb i'm cyrchu o'm cur, Na helaeth gynhaliaeth at faeth bywoliaeth bur." Y rhain un ffunud ofyn hefyd,- "Pa bryd y buost ddyddiau ein bywyd Mewn adfyd penyd pwys Yn gofyn am elusen inni, A ninnau 'n rhwyddion heb i rhoddi, Er gweddi ddifri ddwys?" "Am na roesoch gymorth pur yn llaw fy mrodyr lleia Oedd oera tywydd ar eu taith, ni roesoch chwaith i minna ; Ewch, efrau drwg ffrwythau, i'r llyn a'r tonnau tân, Dowch chwithau, grawn pura, i noddfa nefol gân." Am fod yn giedd faint yw 'r dialedd, Gwelwn yma, gwiliwn omedd Trugaredd glirwedd glod; Gwelwn eilwaith ddiball obaith Am daledigaeth faint rhagoriaeth Trugaredd fyth i fod; Elusen ddwys uwch diffwys du a'n deil i fyny 'n fanwl, A chariad perffaith gyda ffydd trwy obaith ni bydd trwbl; Gonestrwydd ddi gelwydd sydd arwydd hyrwydd hawl Ein cyrchu at Iesu, Amen, i ganu mawl.<noinclude></noinclude> 1ycjt8cirmgz5or0nvdfawmoxof5g73 162376 162324 2026-04-03T11:08:34Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> A dieithrol heb gael tŷ o nodded, lu aniddig, Lle darfu ngharcharu heb neb i'm cyrchu o'm cur, Na helaeth gynhaliaeth at faeth bywoliaeth bur." :Y rhain un ffunud ofyn hefyd,— :"Pa bryd y buost ddyddiau ein bywyd ::Mewn adfyd penyd pwys :Yn gofyn am elusen inni, :A ninnau 'n rhwyddion heb i rhoddi, ::Er gweddi ddifri ddwys?" "Am na roesoch gymorth pur yn llaw fy mrodyr lleia Oedd oera tywydd ar eu taith, ni roesoch chwaith i minna ; Ewch, efrau drwg ffrwythau, i'r llyn a'r tonnau tân, Dowch chwithau, grawn pura, i noddfa nefol gân." :Am fod yn giedd faint yw 'r dialedd, :Gwelwn yma, gwiliwn omedd ::Trugaredd glirwedd glod; :Gwelwn eilwaith ddiball obaith :Am daledigaeth faint rhagoriaeth ::Trugaredd fyth i fod; Elusen ddwys uwch diffwys du a'n deil i fyny 'n fanwl, A chariad perffaith gyda ffydd trwy obaith ni bydd trwbl; Gonestrwydd ddi gelwydd sydd arwydd hyrwydd hawl Ein cyrchu at Iesu, Amen, i ganu mawl. </poem> {{Div end}} <br><noinclude></noinclude> hxtnb30b4ep3oaetua44unv5abujuxm 104 83296 162325 2026-04-03T00:39:01Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Erfyn am Ymwared. 105 ERFYN AM YMWARED Rhag gelynion yn amser gwrthryfel gwaediyd Cromwel a'i ganlynwyr. Ton, Anodd Ymadael" y ffordd ferraf. ARGLWYDD Nef a Phenllywiawdwr Môr a thiroedd, a'u gwneuthurwr; Er mwyn Crist a'i aberth sanctedd, Meddyg cymwys, maddeu 'n camwedd. Llwyr anianol gnawdol ydym, Ac anystwyth ar bob ystum, I wneuthur un ddyledswydd sanctedd, A hyrwydd ogwydd i bob gwagedd. Crinwellt ydym ac alltudion, Llwch a llu... 162325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Erfyn am Ymwared. 105 ERFYN AM YMWARED Rhag gelynion yn amser gwrthryfel gwaediyd Cromwel a'i ganlynwyr. Ton, Anodd Ymadael" y ffordd ferraf. ARGLWYDD Nef a Phenllywiawdwr Môr a thiroedd, a'u gwneuthurwr; Er mwyn Crist a'i aberth sanctedd, Meddyg cymwys, maddeu 'n camwedd. Llwyr anianol gnawdol ydym, Ac anystwyth ar bob ystum, I wneuthur un ddyledswydd sanctedd, A hyrwydd ogwydd i bob gwagedd. Crinwellt ydym ac alltudion, Llwch a lludw a bratiau budron, A phwy a saif o flaen dy orsedd, Os creffi 'n arw ar anwiredd? O Arglwydd tirion cyfion, cofia, Ynghanol barn dy drugareddfa, Ac arbed bwys dy wialen arnom, Yn hynaws heddyw er na's haeddom. Er na throi o'n tir wrthryfel, Er mwyn Job a Noa a Daniel, Er mwyn d' anwyl Fab bodlonol, Tro dy lid oddiwrth dy bobol. Bydd a'th asgell i'n cysgodi, Bydd yn dŵr a tharian inni, Bydd i'n cadw, Arglwydd cyfion, Rhag holl ruthrau ein gelynion. Dydi erioed a fu waredwr, Rhag pob aflwydd ac anghyflwr, Dydi oddi uchod, Duw, a ddichon, Lwyr ddiflannu 'n ho'l elynion. H<noinclude></noinclude> 2ya28bi41w67k2jm3igieplrgmn2ds4 162373 162325 2026-04-03T02:57:13Z AlwynapHuw 1710 162373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|ERFYN AM YMWARED}}Rhag gelynion yn amser gwrthryfel gwaedlyd Cromwel a'i ganlynwyr.<br>Tôn, Anodd Ymadael" y ffordd ferraf.}} {{Center block/s}} <poem> O ARGLWYDD Nef a Phenllywiawdwr Môr a thiroedd, a'u gwneuthurwr; Er mwyn Crist a'i aberth sanctedd, Meddyg cymwys, maddeu 'n camwedd. Llwyr anianol gnawdol ydym, Ac anystwyth ar bob ystum, I wneuthur un ddyledswydd sanctedd, A hyrwydd ogwydd i bob gwagedd. Crinwellt ydym ac alltudion, Llwch a lludw a bratiau budron, A phwy a saif o flaen dy orsedd, Os creffi 'n arw ar anwiredd? O Arglwydd tirion cyfion, cofia, Ynghanol barn dy drugareddfa, Ac arbed bwys dy wialen arnom, Yn hynaws heddyw er na's haeddom. Er na throi o'n tir wrthryfel, Er mwyn Job a Noa a Daniel, Er mwyn d'anwyl Fab bodlonol, Tro dy lid oddiwrth dy bobol. Bydd a'th asgell i'n cysgodi, Bydd yn dŵr a tharian inni, Bydd i'n cadw, Arglwydd cyfion, Rhag holl ruthrau ein gelynion. Dydi erioed a fu waredwr, Rhag pob aflwydd ac anghyflwr, Dydi oddi uchod, Duw, a ddichon, Lwyr ddiflannu'n holl elynion. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> e2oax7dpuqkbtcu5r7xqlq1qsjuanm6 162374 162373 2026-04-03T02:57:34Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|ERFYN AM YMWARED}}<br>Rhag gelynion yn amser gwrthryfel gwaedlyd Cromwel a'i ganlynwyr.<br>Tôn, Anodd Ymadael" y ffordd ferraf.}} {{Center block/s}} <poem> O ARGLWYDD Nef a Phenllywiawdwr Môr a thiroedd, a'u gwneuthurwr; Er mwyn Crist a'i aberth sanctedd, Meddyg cymwys, maddeu 'n camwedd. Llwyr anianol gnawdol ydym, Ac anystwyth ar bob ystum, I wneuthur un ddyledswydd sanctedd, A hyrwydd ogwydd i bob gwagedd. Crinwellt ydym ac alltudion, Llwch a lludw a bratiau budron, A phwy a saif o flaen dy orsedd, Os creffi 'n arw ar anwiredd? O Arglwydd tirion cyfion, cofia, Ynghanol barn dy drugareddfa, Ac arbed bwys dy wialen arnom, Yn hynaws heddyw er na's haeddom. Er na throi o'n tir wrthryfel, Er mwyn Job a Noa a Daniel, Er mwyn d'anwyl Fab bodlonol, Tro dy lid oddiwrth dy bobol. Bydd a'th asgell i'n cysgodi, Bydd yn dŵr a tharian inni, Bydd i'n cadw, Arglwydd cyfion, Rhag holl ruthrau ein gelynion. Dydi erioed a fu waredwr, Rhag pob aflwydd ac anghyflwr, Dydi oddi uchod, Duw, a ddichon, Lwyr ddiflannu'n holl elynion. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> g4h1ruds9b7iae45dgevbf3c4xcbf7z 162375 162374 2026-04-03T03:46:24Z AlwynapHuw 1710 162375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|ERFYN AM YMWARED}}<br>Rhag gelynion yn amser gwrthryfel gwaedlyd Cromwel a'i ganlynwyr.<br>Tôn, "Anodd Ymadael" y ffordd ferraf.}} {{Center block/s}} <poem> O ARGLWYDD Nef a Phenllywiawdwr Môr a thiroedd, a'u gwneuthurwr; Er mwyn Crist a'i aberth sanctedd, Meddyg cymwys, maddeu 'n camwedd. Llwyr anianol gnawdol ydym, Ac anystwyth ar bob ystum, I wneuthur un ddyledswydd sanctedd, A hyrwydd ogwydd i bob gwagedd. Crinwellt ydym ac alltudion, Llwch a lludw a bratiau budron, A phwy a saif o flaen dy orsedd, Os creffi 'n arw ar anwiredd? O Arglwydd tirion cyfion, cofia, Ynghanol barn dy drugareddfa, Ac arbed bwys dy wialen arnom, Yn hynaws heddyw er na's haeddom. Er na throi o'n tir wrthryfel, Er mwyn Job a Noa a Daniel, Er mwyn d'anwyl Fab bodlonol, Tro dy lid oddiwrth dy bobol. Bydd a'th asgell i'n cysgodi, Bydd yn dŵr a tharian inni, Bydd i'n cadw, Arglwydd cyfion, Rhag holl ruthrau ein gelynion. Dydi erioed a fu waredwr, Rhag pob aflwydd ac anghyflwr, Dydi oddi uchod, Duw, a ddichon, Lwyr ddiflannu'n holl elynion. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 5p44pcuj1e2h6p9h5fom8goydlpgps9 104 83297 162326 2026-04-03T00:39:04Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "106 Owen Gruffydd. Os dydi ni chedwi 'r ddinas, Ofer codi caer o'i chwmpas, Ofel gwelydd, ofer gwylio, Lle ni bythoch di 'n bendithio. Dydi yw awdwr pob daioni, Duw dwys dirion, da 'i dosturi, Ac yn dduwiol fuddiol feddiant, Y mae trugaredd a maddeuant. Dydi yn amser digter tanbaid, A roddaist nawdd i'r Ninifeaid, Dod nawdd i ninnau er mwyn Iesu, Ar y pren a fu 'n ein prynnu. Rhag ein gorfod gwisg ni àg arfa, Yn gadarn filwyr i ryfel... 162326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>106 Owen Gruffydd. Os dydi ni chedwi 'r ddinas, Ofer codi caer o'i chwmpas, Ofel gwelydd, ofer gwylio, Lle ni bythoch di 'n bendithio. Dydi yw awdwr pob daioni, Duw dwys dirion, da 'i dosturi, Ac yn dduwiol fuddiol feddiant, Y mae trugaredd a maddeuant. Dydi yn amser digter tanbaid, A roddaist nawdd i'r Ninifeaid, Dod nawdd i ninnau er mwyn Iesu, Ar y pren a fu 'n ein prynnu. Rhag ein gorfod gwisg ni àg arfa, Yn gadarn filwyr i ryfela, Yn erbyn Satan a'i holl armi, Pen gelynion y goleuni. Tyn o'n plith bob drwg arferion Amryfusedd ac ymryson, A dod in' ras i fyw 'n grist'nogol, Mewn gwir fuchedd yn heddychol. Gyr ar frys o'th wenllys winllan, I drin y bwystfil deirw Basan, A chadw i'n plith er gwaetha eu hymgyrch, Dy ganhwyllbren lawen lewyrch. Dod inni ras holl ddyddiau 'n hamser, I ddilyn purdeb ffyrdd cyfiawnder, A dwg ni 'n ail er mwyn d' anwylyd, I dario byth i dir y bywyd.<noinclude></noinclude> c6miswxxfubo2uuynipkz67dutpqy6s 162372 162326 2026-04-03T02:53:40Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Os dydi ni chedwi 'r ddinas, Ofer codi caer o'i chwmpas, Ofel gwelydd, ofer gwylio, Lle ni bythoch di 'n bendithio. Dydi yw awdwr pob daioni, Duw dwys dirion, da 'i dosturi, Ac yn dduwiol fuddiol feddiant, Y mae trugaredd a maddeuant. Dydi yn amser digter tanbaid, A roddaist nawdd i'r Ninifeaid, Dod nawdd i ninnau er mwyn Iesu, Ar y pren a fu 'n ein prynnu. Rhag ein gorfod gwisg ni àg arfa, Yn gadarn filwyr i ryfela, Yn erbyn Satan a'i holl armi, Pen gelynion y goleuni. Tyn o'n plith bob drwg arferion Amryfusedd ac ymryson, A dod in' ras i fyw 'n grist'nogol, Mewn gwir fuchedd yn heddychol.# Gyr ar frys o'th wenllys winllan, I drin y bwystfil deirw Basan, A chadw i'n plith er gwaetha eu hymgyrch, Dy ganhwyllbren lawen lewyrch. Dod inni ras holl ddyddiau 'n hamser, I ddilyn purdeb ffyrdd cyfiawnder, A dwg ni 'n ail er mwyn d' anwylyd, I dario byth i dir y bywyd. </poem> {{Div end}} <br><noinclude></noinclude> p4co0o6c5frqt6s39mmui9vx5phkvak 104 83298 162327 2026-04-03T00:39:07Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Myfyrdod Owen Gruffydd. 107 MYFYRDOD UN YN OL BOD YN GLAF. UW frenin gallogy trugarog, trwy ged, Pen llywydd llwyddiannus llu grymus holl gred, Gwir awdwr yr iechyd a'r clefyd, er clod I'th enw daionus sydd barchus yn bod; Dy dadol geryddon i ddynion sy dda, Ynghyd a'th ymwared er blined o'r bla, Er mwyn eu darostwng drwy dristwch di-drai I geisio dy gymod am bechod a bai. Duw ydwyd i'n harbed trwy 'mwared tra mawr, Pan fych i'n cery... 162327 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Myfyrdod Owen Gruffydd. 107 MYFYRDOD UN YN OL BOD YN GLAF. UW frenin gallogy trugarog, trwy ged, Pen llywydd llwyddiannus llu grymus holl gred, Gwir awdwr yr iechyd a'r clefyd, er clod I'th enw daionus sydd barchus yn bod; Dy dadol geryddon i ddynion sy dda, Ynghyd a'th ymwared er blined o'r bla, Er mwyn eu darostwng drwy dristwch di-drai I geisio dy gymod am bechod a bai. Duw ydwyd i'n harbed trwy 'mwared tra mawr, Pan fych i'n ceryddu am bechu bob awr; Dros byth ni 'mrysoni à drygioni drwy gas Heb gofio truga edd, o'th rinwedd a'th râs. Ynghanol anghenion, da roddion a roi, Heb omedd dy gymod, o'n tralled i'n troi, Er aros gwylofain gwael ofid brydnhawn, Y bore o'th drugaredd gorfoledd a gawn. Am hynny moliannwn, bendithiwn bob dydd, Dy enw daionus, tra pharchus, trwy ffydd; Wrth weled ffyddloned dy nodded i ni, Ni feddwn am feddyg neb tebyg i ti. Physygwr trugarog, mwyn rhywiog, yn rhoi Pur enaint i'r unig, yn ddiddig y doi I helpu 'r cardotyn tylota 'n y wlad, Cyn hawsed a'r twysog, fost enwog ystad. Yn Dad i'r ymddifad wyt ddyfal i fod, A barnwr i'r weddw rinweddol ei chlod, A gosod yr unig ddi-chwithig ei chwant Yn berchen teuluoedd hoff linoedd a phlant.<noinclude></noinclude> cuy9y6gsj3y6q9bcpyjezjdtq1iygtl 162371 162327 2026-04-03T02:46:35Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|MYFYRDOD UN YN OL BOD YN GLAF.}}}} {{Center block/s}} <poem> DUW frenin gallogy trugarog, trwy ged, Pen llywydd llwyddiannus llu grymus holl gred, Gwir awdwr yr iechyd a'r clefyd, er clod I'th enw daionus sydd barchus yn bod; Dy dadol geryddon i ddynion sy dda, Ynghyd a'th ymwared er blined o'r bla, Er mwyn eu darostwng drwy dristwch di-drai I geisio dy gymod am bechod a bai. Duw ydwyd i'n harbed trwy 'mwared tra mawr, Pan fych i'n ceryddu am bechu bob awr; Dros byth ni 'mrysoni à drygioni drwy gas Heb gofio truga edd, o'th rinwedd a'th râs. Ynghanol anghenion, da roddion a roi, Heb omedd dy gymod, o'n tralled i'n troi, Er aros gwylofain gwael ofid brydnhawn, Y bore o'th drugaredd gorfoledd a gawn. Am hynny moliannwn, bendithiwn bob dydd, Dy enw daionus, tra pharchus, trwy ffydd; Wrth weled ffyddloned dy nodded i ni, Ni feddwn am feddyg neb tebyg i ti. Physygwr trugarog, mwyn rhywiog, yn rhoi Pur enaint i'r unig, yn ddiddig y doi I helpu 'r cardotyn tylota 'n y wlad, Cyn hawsed a'r twysog, fost enwog ystad. Yn Dad i'r ymddifad wyt ddyfal i fod, A barnwr i'r weddw rinweddol ei chlod, A gosod yr unig ddi-chwithig ei chwant Yn berchen teuluoedd hoff linoedd a phlant. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 0argipvaxwgrslqgwitxbu0ka3o35gb 104 83299 162328 2026-04-03T00:39:11Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "108 Owen Gruffydd. Ymgeleddwr i'r clwyfus gorthrymus wrth raid, Dan benyd dwys ofid di a sefi 'n ei blaid, Pan lefo dan lafur ei ddolur yn ddwys, Di a'i rhoddi mewn rhyddid o'i benyd a'i bwys. Wrth goffa drwg gyffes fy hanes fy hun, A 'mdeimlad o'th nodded yn aned yr un, Yr ydwy 'n rhwymedig, fawl ystig, i fod Mewn awydd digonol i ganu dy glod. Pan oeddwn yn haeddu fy naflu 'n ddi-hoen Dan glwyfau hir glefyd a phenyd a phoen, Ynghano... 162328 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>108 Owen Gruffydd. Ymgeleddwr i'r clwyfus gorthrymus wrth raid, Dan benyd dwys ofid di a sefi 'n ei blaid, Pan lefo dan lafur ei ddolur yn ddwys, Di a'i rhoddi mewn rhyddid o'i benyd a'i bwys. Wrth goffa drwg gyffes fy hanes fy hun, A 'mdeimlad o'th nodded yn aned yr un, Yr ydwy 'n rhwymedig, fawl ystig, i fod Mewn awydd digonol i ganu dy glod. Pan oeddwn yn haeddu fy naflu 'n ddi-hoen Dan glwyfau hir glefyd a phenyd a phoen, Ynghanol barn gyfion di gofiaist yn glau Dy haeledd drugaredd, i'm llawnedd wellhau. Pan oeddwn fel costrel mewn methel a mwg, Neu lestr methedig drewedig a drwg, A phawb o'm cyfnesa heb nesu at fy mhla, I'm gwrando dy fwynder oedd dyner a da. Pan oedd fy mhechode 'n gymyle uwch ymhen Yn gweiddi am ddigofaint dwys soriant dy sen, Di a'm codaist i fyny drwy allu dy nerth O'm blinder a'm trallod, i'm gorfod oedd girth. Dy ddwylo, Dy haeledd nefoledd, a fu, A'th rinwedd yn llawnedd, i'm llunio 'n y bru; Ac ynnot, Dduw cyfion, deg roddion di-groes, Rwyn 'n byw ac yn symud bob munud o'm hoes. Pan safo pob cyfell o hirbell yn hawdd, I waitio am fy nghasgal yng nghysgod y clawdd, A phawb o'm cydnabod i'm gwrthod yn gas, Ti, Dduw, a dderbynni drueni dy was. Am hynny, fy mhywer a'm cryfder o'm cryd Fy nhŵr a'm bywioliaeth, a'm gobaith i gyd,<noinclude></noinclude> rlzw6zf3u9zcrunvmlfqwlejv1iwv3m 162370 162328 2026-04-03T02:44:51Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ymgeleddwr i'r clwyfus gorthrymus wrth raid, Dan benyd dwys ofid di a sefi 'n ei blaid, Pan lefo dan lafur ei ddolur yn ddwys, Di a'i rhoddi mewn rhyddid o'i benyd a'i bwys. Wrth goffa drwg gyffes fy hanes fy hun, A 'mdeimlad o'th nodded yn aned yr un, Yr ydwy 'n rhwymedig, fawl ystig, i fod Mewn awydd digonol i ganu dy glod. Pan oeddwn yn haeddu fy naflu 'n ddi-hoen Dan glwyfau hir glefyd a phenyd a phoen, Ynghanol barn gyfion di gofiaist yn glau Dy haeledd drugaredd, i'm llawnedd wellhau. Pan oeddwn fel costrel mewn methel a mwg, Neu lestr methedig drewedig a drwg, A phawb o'm cyfnesa heb nesu at fy mhla, I'm gwrando dy fwynder oedd dyner a da. Pan oedd fy mhechode 'n gymyle uwch ymhen Yn gweiddi am ddigofaint dwys soriant dy sen, Di a'm codaist i fyny drwy allu dy nerth O'm blinder a'm trallod, i'm gorfod oedd gerth. Dy ddwylo, Dy haeledd nefoledd, a fu, A'th rinwedd yn llawnedd, i'm llunio 'n y bru; Ac ynnot, Dduw cyfion, deg roddion di-groes, Rwyn 'n byw ac yn symud bob munud o'm hoes. Pan safo pob cyfell o hirbell yn hawdd, I waitio am fy nghasgal yng nghysgod y clawdd, A phawb o'm cydnabod i'm gwrthod yn gas, Ti, Dduw, a dderbynni drueni dy was. Am hynny, fy mhywer a'm cryfder o'm cryd Fy nhŵr a'm bywioliaeth, a'm gobaith i gyd, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 7ey08mzl3k3x77805nc8vyuo8uszfs1 104 83300 162329 2026-04-03T00:39:13Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Y Bedd. 109 Fy nerth a'm holl iechyd wyt hefyd, Dduw 'r Tad, Mewn adfyd, fy hyder, a'm llawnder wellhad. Gogoniant a moliant di ffuant, a pharch I'th enw, mae 'n deilwng, hyd elor ac arch, Am roi dy fab Iesu i'n prynnu mewn pryd, Pan oeddem golledig gwympiedig i gyd. Er mwyn yr Iesu, drwy laesu dy lid, O dwllwch dwg ni allan yn gyfan i gyd, I lawne 'd oleuni daioni dy wedd. I'th foli 'n dragywydd drwy gariad a hedd. Am obaith gogonia... 162329 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Y Bedd. 109 Fy nerth a'm holl iechyd wyt hefyd, Dduw 'r Tad, Mewn adfyd, fy hyder, a'm llawnder wellhad. Gogoniant a moliant di ffuant, a pharch I'th enw, mae 'n deilwng, hyd elor ac arch, Am roi dy fab Iesu i'n prynnu mewn pryd, Pan oeddem golledig gwympiedig i gyd. Er mwyn yr Iesu, drwy laesu dy lid, O dwllwch dwg ni allan yn gyfan i gyd, I lawne 'd oleuni daioni dy wedd. I'th foli 'n dragywydd drwy gariad a hedd. Am obaith gogoniant da ffyniant, a ffydd I'th eglwys, a'th haelion fendithion bob dydd Clodforwn yn ufudd o ifanc i hen Dy enw daionus, moliannus, Amen. 1729. MEWN POEN. LARIEDD amynedd i mi,-Duw, dyro, Di-daring y gelli; Ac, Dduw lon, ymfoddloni I'th ewyllys dow. us Di. 1726. शु Y BEDD. BEDD yw diwedd y daith-gorfforol, Gwir Gwir ffarwel pob ymdaith; Duw, i'm henaid, wiwblaid waith, Drwy undeb doro iawndaith.<noinclude></noinclude> 1b1kbya3v1f0xi44cbv6x2qvokrjzm8 162369 162329 2026-04-03T02:42:45Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162369 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Fy nerth a'm holl iechyd wyt hefyd, Dduw 'r Tad, Mewn adfyd, fy hyder, a'm llawnder wellhad. Gogoniant a moliant di ffuant, a pharch I'th enw, mae 'n deilwng, hyd elor ac arch, Am roi dy fab Iesu i'n prynnu mewn pryd, Pan oeddem golledig gwympiedig i gyd. Er mwyn yr Iesu, drwy laesu dy lid, O dwllwch dwg ni allan yn gyfan i gyd, I lawne 'd oleuni daioni dy wedd. I'th foli 'n dragywydd drwy gariad a hedd. Am obaith gogoniant da ffyniant, a ffydd I'th eglwys, a'th haelion fendithion bob dydd Clodforwn yn ufudd o ifanc i hen Dy enw daionus, moliannus, Amen. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|MEWN POEN.}}}}{{center block| <poem> LLARIEDD amynedd i mi,—Duw, dyro, ::Di—daring y gelli; Ac, Dduw lon, ymfoddloni I'th ewyllys downus Di. {{bwlch}}—1729. </poem> }} <br> <section end="bbb"/> <section begin="ccc"/><section end="ccc"/> <section begin="ddd"/>{{c|{{mawr|Y BEDD.}}}} {{center block| <poem> Y BEDD yw diwedd y daith—gorfforol, ::Gwir Gwir ffarwel pob ymdaith; :Duw, i'm henaid, wiwblaid waith, :Drwy undeb doro iawndaith. {{bwlch}}—1726. </poem> }} <br><section end="ddd"/><noinclude></noinclude> 7fujslyfbcu8yhgab557dsiqsm5cliy 104 83301 162330 2026-04-03T00:39:16Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "IIO Owen Gruffydd. CAROL UN OEDRANNUS yn deisyf ei ddatodiad, a bod gyda'r Arglwydd, 1724. UW radol Greawdwr, a chadarn Waredwr Drwy haeddiant f Iachawdwr, a'm Prynnwr, pa bryd Y cyrchi i'th wlad nefol fy enaid anfarwol, A'm corff i'r ddaiarol ddu weryd? Mae 'r babell bridd braenllyd yn wannach bob munud, Rwy'n chwenych fy symud o'r bywyd i'r bedd, Pob aelod sydd waelach, pob gwythen yn gaethach, Pob synwyr yn salach ei sylwedd. Mae... 162330 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>IIO Owen Gruffydd. CAROL UN OEDRANNUS yn deisyf ei ddatodiad, a bod gyda'r Arglwydd, 1724. UW radol Greawdwr, a chadarn Waredwr Drwy haeddiant f Iachawdwr, a'm Prynnwr, pa bryd Y cyrchi i'th wlad nefol fy enaid anfarwol, A'm corff i'r ddaiarol ddu weryd? Mae 'r babell bridd braenllyd yn wannach bob munud, Rwy'n chwenych fy symud o'r bywyd i'r bedd, Pob aelod sydd waelach, pob gwythen yn gaethach, Pob synwyr yn salach ei sylwedd. Mae 'r golwg a'r clywad, ynghyd a'r arogliad, Yr archwaeth a'r teimlad, cyn lleiad eu lles, Y cof yn ddiffygiol, a'r deall ystyriol Yn farwol drem hunol, drwm hanes. Mae breg yn y breichia, mae 'r dwylo mor dila, Mae 'r cefn a'r cymala a'r clinia heb ddim clod, Mae'r ddeulin, a'r ddwy-goes, a'r ddeudroed oer dduloes Yn feirwon ddi-buroes yn barod. Mae'r ffrins a'r carenydd a fydda dra ufudd I'm cynnal mewn cynnydd draw beunydd drwy barch, I gyd wedi mado, am hynny rwy'n cwyno; Ni cheir, er eu cofio, mo'u cyfarch. Mae henaint mwy hanes i'w ddilyn mor ddiles, O'i goffa mae r gyffes am gaffael rhyddhâd,- O'r babell ddaiarol mewn munud dymunol Dod, nefol Dduw tadol, ddatodiad.<noinclude></noinclude> idm8y6tjo6t73g31xzpzcaedpdhpk7j 162365 162330 2026-04-03T02:24:10Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|CAROL UN OEDRANNUS}}} {{Center block/s}} <poem> yn deisyf ei ddatodiad, a bod gyda'r Arglwydd, 1724.}} DUW radol Greawdwr, a chadarn Waredwr :Drwy haeddiant f Iachawdwr, a'm Prynnwr, pa bryd Y cyrchi i'th wlad nefol fy enaid anfarwol, :A'm corff i'r ddaiarol ddu weryd? Mae'r babell bridd braenllyd yn wannach bob munud, :Rwy'n chwenych fy symud o'r bywyd i'r bedd, Pob aelod sydd waelach, pob gwythen yn gaethach, :Pob synwyr yn salach ei sylwedd. Mae 'r golwg a'r clywad, ynghyd a'r arogliad, :Yr archwaeth a'r teimlad, cyn lleiad eu lles, Y cof yn ddiffygiol, a'r deall ystyriol :Yn farwol drem hunol, drwm hanes. Mae breg yn y breichia, mae 'r dwylo mor dila, :Mae 'r cefn a'r cymala a'r clinia heb ddim clod, Mae'r ddeulin, a'r ddwy-goes, a'r ddeudroed oer dduloes Yn feirwon ddi-buroes yn barod. Mae'r ffrins a'r carenydd a fydda dra ufudd :I'm cynnal mewn cynnydd draw beunydd drwy barch, I gyd wedi mado, am hynny rwy'n cwyno; :Ni cheir, er eu cofio, mo'u cyfarch. Mae henaint mwy hanes i'w ddilyn mor ddiles, :O'i goffa mae r gyffes am gaffael rhyddhâd,- O'r babell ddaiarol mewn munud dymunol :Dod, nefol Dduw tadol, ddatodiad. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 4esjbcpsf1r6bkrpz9aq2bgsllbzrkr 162366 162365 2026-04-03T02:24:26Z AlwynapHuw 1710 162366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|CAROL UN OEDRANNUS}}}} {{Center block/s}} <poem> yn deisyf ei ddatodiad, a bod gyda'r Arglwydd, 1724.}} DUW radol Greawdwr, a chadarn Waredwr :Drwy haeddiant f Iachawdwr, a'm Prynnwr, pa bryd Y cyrchi i'th wlad nefol fy enaid anfarwol, :A'm corff i'r ddaiarol ddu weryd? Mae'r babell bridd braenllyd yn wannach bob munud, :Rwy'n chwenych fy symud o'r bywyd i'r bedd, Pob aelod sydd waelach, pob gwythen yn gaethach, :Pob synwyr yn salach ei sylwedd. Mae 'r golwg a'r clywad, ynghyd a'r arogliad, :Yr archwaeth a'r teimlad, cyn lleiad eu lles, Y cof yn ddiffygiol, a'r deall ystyriol :Yn farwol drem hunol, drwm hanes. Mae breg yn y breichia, mae 'r dwylo mor dila, :Mae 'r cefn a'r cymala a'r clinia heb ddim clod, Mae'r ddeulin, a'r ddwy-goes, a'r ddeudroed oer dduloes Yn feirwon ddi-buroes yn barod. Mae'r ffrins a'r carenydd a fydda dra ufudd :I'm cynnal mewn cynnydd draw beunydd drwy barch, I gyd wedi mado, am hynny rwy'n cwyno; :Ni cheir, er eu cofio, mo'u cyfarch. Mae henaint mwy hanes i'w ddilyn mor ddiles, :O'i goffa mae r gyffes am gaffael rhyddhâd,- O'r babell ddaiarol mewn munud dymunol :Dod, nefol Dduw tadol, ddatodiad. </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 912uc8xx6pxnhrm5wfw7kxs476l2bh4 104 83302 162331 2026-04-03T00:39:19Z AlwynapHuw 1710 /* Heb ei brawfddarllen eto */ Dechrau tudalen newydd gyda "Carol Un Oedrannus. III Ond yma rhaid imi o flaen dy fawrhydi Gyfadde 'nrygioni drwy drosi 'n dra dwys, F' adduned, wedd hynod, pan aethum drwy amod, Yn aelod, waith wiwglod, o'th eglwys. Yr union wir amod, undeb y Drindod, Oedd nerthol ymwrthod hyd bennod y bedd A'r byd a'r cnawd chwantus, a'r cythraul maleisus, A'i wallus frad dyrus, fryd taeredd; A chadw gorchmynion y cofus Dduw cyfion, A'i garu à'm holl galon dra ffyddlon drwy ff... 162331 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Carol Un Oedrannus. III Ond yma rhaid imi o flaen dy fawrhydi Gyfadde 'nrygioni drwy drosi 'n dra dwys, F' adduned, wedd hynod, pan aethum drwy amod, Yn aelod, waith wiwglod, o'th eglwys. Yr union wir amod, undeb y Drindod, Oedd nerthol ymwrthod hyd bennod y bedd A'r byd a'r cnawd chwantus, a'r cythraul maleisus, A'i wallus frad dyrus, fryd taeredd; A chadw gorchmynion y cofus Dduw cyfion, A'i garu à'm holl galon dra ffyddlon drwy ffydd, A bod fy ngweithredol wasanaeth ddwys unol Wrth reol amodol 'y medydd. Ond dilyn hudoliaeth, tri gelyn drwg alaeth, Yw swm y 'ngwasanaeth, naturiaeth nid da, Ymdrochi mewn pechod, naws difyr, nes dyfod At bennod dydd amod oddiyma. Rhoi rhosyn fy amser mewn afiaeth yn ofer, Ag iwsio fy mhleser ar fater di-fudd, Ymborthi ar y ciba a gwrthod y manna Heb goffa mewn mwytha fy Maethydd. Y dalent a gefais i'm gofal a guddiais, Mewn daiar mi a'i cleddais, ni phrynnais â'i ffrwyth Nag olew na golud, hynt hylwydd, ond dilyd Pob ynfyd wŷn, astud anystwyth. Moliannu rhianod, hynt ofer, â'm tafod, A rhoddi clod ormod ar draethod i draws, Y rhwyddwych hael roddwr a farnwn yn fwynwr, A'r tyrrwr yn annwr anhynaws. Ag felly ymgyfeillach ag ofer gyfeddach, A gadael gwaith purach anwylach yn ol,<noinclude></noinclude> ixai7r6my90swanxm2c5hztq11cdh74 162368 162331 2026-04-03T02:31:33Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Ond yma rhaid imi o flaen dy fawrhydi :Gyfadde 'nrygioni drwy drosi 'n dra dwys, F' adduned, wedd hynod, pan aethum drwy amod, :Yn aelod, waith wiwglod, o'th eglwys. Yr union wir amod, undeb y Drindod, :Oedd nerthol ymwrthod hyd bennod y bedd A'r byd a'r cnawd chwantus, a'r cythraul maleisus, :A'i wallus frad dyrus, fryd taeredd; A chadw gorchmynion y cofus Dduw cyfion, :A'i garu â'm holl galon dra ffyddlon drwy ffydd, A bod fy ngweithredol wasanaeth ddwys unol :Wrth reol amodol 'y medydd. Ond dilyn hudoliaeth, tri gelyn drwg alaeth, :Yw swm y 'ngwasanaeth, naturiaeth nid da, Ymdrochi mewn pechod, naws difyr, nes dyfod :At bennod dydd amod oddiyma. Rhoi rhosyn fy amser mewn afiaeth yn ofer, :Ag iwsio fy mhleser ar fater di-fudd, Ymborthi ar y ciba a gwrthod y manna :Heb goffa mewn mwytha fy Maethydd. Y dalent a gefais i'm gofal a guddiais, :Mewn daiar mi a'i cleddais, ni phrynnais â'i ffrwyth Nag olew na golud, hynt hylwydd, ond dilyd :Pob ynfyd wŷn, astud anystwyth. Moliannu rhianod, hynt ofer, â'm tafod, :A rhoddi clod ormod ar draethod i draws, Y rhwyddwych hael roddwr a farnwn yn fwynwr, :A'r tyrrwr yn annwr anhynaws. Ag felly ymgyfeillach ag ofer gyfeddach, :A gadael gwaith purach anwylach yn ol, </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> br0s38r1df3vok2bjhx03ptcliwil0v 104 83303 162333 2026-04-03T00:46:21Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162333 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>[[Delwedd:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy (Canu Carol Nadolig).jpg|500px|canol|bawd|{{c|CANU CAROL NADOLIG}}]] {{center block| <poem> "Yn nheml Duw Iago, dyrchefwch eich dwylo, Tua'r nefoedd tan seinio dwys uniawn gerdd bêr." Tud. 83. </poem> }} <br><noinclude><references/></noinclude> 9dd1vyy43or8ssnmfnxslchizc6oc1d 104 83304 162334 2026-04-03T00:46:46Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 162334 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 83305 162335 2026-04-03T00:51:15Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162335 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>[[Delwedd:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy (Henaint ac Ieuenctid).jpg|canol|500px|bawd|{{c|HENAINT AC IEUENCTID.}}]] {{center block| <poem> "Fe'm henwir i Henaint, dwys salfryd iselfraint, Ti adwaenost fy ngheraint yn gywraint i gyd." Tud. 89. </poem> }} <br><noinclude><references/></noinclude> sx1gs785lez5b8sel3at00t4cwb0jin 104 83306 162336 2026-04-03T00:51:32Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 162336 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 83307 162337 2026-04-03T00:56:19Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>[[Delwedd:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy (Dydd y farn).jpg|canol|500px|bawd|{{c|DYDD Y FARN.}}]] {{center block| <poem> Lle i gwelir Iesu yn gwasgaru Yn ddiatal bawb o'i ddeutu." Tud. 102. </poem> }} <br><noinclude><references/></noinclude> 5i6ajugx0fifdlef3bz43ng1u307yz2 104 83308 162388 2026-04-03T11:57:02Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 162388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>[[Delwedd:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy (tudalen 15 bloc).jpg|canol|400px]] {{c|{{mawr|Cynhwysiad.}}}} {{center block| <poem> [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Y Prydydd a'r Gog|Y Prydydd a'r Gog]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Merch Fedydd|Merch Fedydd]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Wrth Bysgota|Wrth Bysgota]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Goganu ein gilydd|Goganu ein gilydd]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Diolchgarwch i Dduw|Diolchgarwch i Dduw]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Clyw hyn|Clyw hyn]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Amser helbulus|Amser helbulus]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Ennyn Llid|Ennyn Llid]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Bonedd|Bonedd]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Carol y Byd Dyrus|Carol y Byd Dyrus]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Ateb Owen Gruffydd|Ateb Owen Gruffydd]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Hyder yn Nuw|Hyder yn Nuw]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Byrr feddwl, hir ofal|Byrr feddwl, hir ofal]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Amser tymhestloedd|Amser tymhestloedd]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Gweddi'r ffydd|Gweddi'r ffydd]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Ocheneidiau byrion|Ocheneidiau byrion]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Yr Haul|Yr Haul]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Canu Mawl|Canu Mawl]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Marwnad Sion Dafydd Las|Marwnad Sion Dafydd Las]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Gochelwn gau athrawiaeth|Gochelwn gau athrawiaeth]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Dioddefaint Iesu|Dioddefaint Iesu]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Dyma ffarwel|Dyma ffarwel]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Iddo ei hun|Iddo ei hun]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Oni bae'r dafarn|Oni bae'r dafarn]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Yn Nhy Dduw|Yn Nhy Dduw]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Wedi derbyn y cymun|Wedi derbyn y cymun]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Bywyd dyn|Bywyd dyn]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Gwaith yr wyl |Gwaith yr wyl ]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Cân y Pren Almon|Cân y Pren Almon]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Bodlonrwydd|Bodlonrwydd]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Braint henaint|Braint henaint]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Rhegu a thyngu|Rhegu a thyngu]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Cywydd y March|Cywydd y March]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Galarnad John Owens|Galarnad John Owens]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Cân flarwel i Esgob Bangor|Cân flarwel i Esgob Bangor]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Dyriau ffarwel Merch yr Esgob|Dyriau ffarwel Merch yr Esgob]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Ymryson am swyddau|Ymryson am swyddau]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Marwned Mari'r Ail|Marwned Mari'r Ail]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Marwnad Mari Wenn|Marwnad Mari Wenn]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Carol Nadolig Crist|Carol Nadolig Crist]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Y Seren Wyl|Y Seren Wyl]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Glynu wrth bechu|Glynu wrth bechu]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Henaint ac leuenctid|Henaint ac leuenctid]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Breuolder Einioes|Breuolder Einioes]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Mynd yr hen|Mynd yr hen]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Creadigaeth dyn|Creadigaeth dyn]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Yr hen wladwyr gynt|Yr hen wladwyr gynt]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Dydd y Farn|Dydd y Farn]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Erfyn am ymwared|Erfyn am ymwared]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Myrfyrdod un yn ol bod yn glaf|Myrfyrdod un yn ol bod yn glaf]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Mewn poen |Mewn poen ]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Y bedd|Y bedd]] [[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Carol un oedrannus|Carol un oedrannus]] </poem> }} <br> {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 77r2xx5bfz7meejt4sjsobplkbfspgd