Wicidestun cywikisource https://cy.wikisource.org/wiki/Hafan MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Media Arbennig Sgwrs Defnyddiwr Sgwrs Defnyddiwr Wicidestun Sgwrs Wicidestun Delwedd Sgwrs Delwedd MediaWici Sgwrs MediaWici Nodyn Sgwrs Nodyn Cymorth Sgwrs Cymorth Categori Sgwrs Categori Tudalen Sgwrs Tudalen Indecs Sgwrs Indecs TimedText TimedText talk Modiwl Sgwrs modiwl Event Event talk 2 10285 163778 163701 2026-05-02T02:22:51Z AlwynapHuw 1710 /* Angen eu prawfddarllen */ 163778 wikitext text/x-wiki ==Wedi eu Cyhoeddi== {{Div col}} #[[Cymru a'r Gymraeg|Cymru a'r Gymraeg gan E. T. John, Dyfnallt ac Arthen]] #[[Rhwng Gwg a Gwên|Rhwng Gwg a Gwên gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Ystorïau Bohemia|Ystorïau Bohemia cyf T. H. Parry-Williams]] #[[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy|Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] #[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] #[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] #[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] #[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] #[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] #[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] #[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] #[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] #[[Cerdd Allwyn|Cerdd Allwyn gan Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] #[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] #[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] #[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] #[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] #[[David Lloyd George (E M Humphreys)|David Lloyd George gan E Morgan Humphreys]] #[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion (Ibsen) cyf gan T Gwynn Jones]] #[[Llen Gwerin Sir Gaernarfon|Llen Gwerin Sir Gaernarfon gan John Jones (Myrddin Fardd)]] #[[Yng Ngwlad y Gwyddel|Yng Ngwlad y Gwyddel gan John Morgan Edwards]] #[[Y Wers Olaf|Y Wers Olaf gan Alphonse Daudet cyf Moelona]] #[[Dal y Lleidr (drama)|Dal y Lleidr (drama) gan Joseph Jenkins]] #[[Tudur Aled (JMJ)|Tudur Aled gan John Morris-Jones]] #[[Dan Lenni'r Nos|Dan Lenni'r Nos gan John Pierce]] #[[Llofrudd yn y Chwarel|Llofrudd yn y Chwarel gan E Morgan Humphreys]] #[[Dyddlyfr 1941|Dyddlyfr 1941 gan W Ambrose Bebb]] #[[Elfennau Beirniadaeth Lenorol|Elfennau Beirniadaeth Lenorol gan Joseph Harry]] #[[Yr Ysgol Gymraeg|Yr Ysgol Gymraeg gan Owen Jones Owen]] #[[Mêt y Mona|Mêt y Mona gan Robert Lloyd Jones]] #[[Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands|Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands gan John Owen, Thrussington]] #[[Diwygwyr Cymru|Diwygwyr Cymru gan Beriah Gwynfe Evans]] #[[Manion|Manion gan T. Gwynn Jones]] #[[Hen Ffrindiau|Hen Ffrindiau gan Edward Tegla Davies]] #[[Gwaith William Ambrose (Emrys)|Gwaith William Ambrose (Emrys) gol O. M. Edwards]] #[[Siaced Fraith|Siaced Fraith gan Elizabeth Williams]] #[[Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad|Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Llwyn Hudol|Llwyn Hudol gan Hugh Emyr Davies (Emyr)]] #[[Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18|Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18 gan William John Owen (Afallon)]] #[[Cofiant y Parch David Adams (Hawen)|Cofiant y Parch David Adams (Hawen) gan Evan Keri Evans a William Pari Huws]] #[[Erthyglau, Pregethau a Chaniadau|Erthyglau, Pregethau a Chaniadau gan John John Roberts (Iolo Caernarfon)]] #[[Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill|Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill gan R Silyn Roberts]] #[[Blagur Awen Ben Bowen|Blagur Awen Ben Bowen gan David Bowen (Myfyr Hefin)]] #[[Tir y Dyneddon|Tir y Dyneddon gan Edward Tegla Davies]] #[[Dirwyn Edafedd|Dirwyn Edafedd gan Elizabeth Williams]] #[[Drain a Blodau|Drain a Blodau gan Arthur Morgan]] #[[Cymru'r Oesau Canol|Cymru'r Oesau Canol gan Robert Richards]] #[[Addoli (Y Ddarlith Davies 1935)|Addoli (Y Ddarlith Davies 1935) gan Moelwyn]] #[[Yr Hen Gyrnol|Yr Hen Gyrnol gan Evan Isaac]] #[[Ceiriog (Darlith y BBC 1939)|Ceiriog (Darlith y BBC 1939) gan W. J Gruffydd]] #[[Yr Haf a Cherddi Eraill|Yr Haf a Cherddi Eraill gan R. Williams Parry]] #[[Cerddi'r Bugail|Cerddi'r Bugail gan Hedd Wyn]] #[[Ynys y Trysor|Ynys y Trysor gan Robert Lloyd Jones]] #[[Cerddi Edern a Cherddi Eraill|Cerddi Edern a Cherddi Eraill gan J Glyn Davies]] #[[Hanes Mynachdai Gogledd Cymru hyd eu diddymiad|Hanes Mynachdai Gogledd Cymru gan David David Williams]] #[[Drysau Eraill|Drysau Eraill gan Robert Hughes Jones]] #[[Ystoriau Siluria|Ystoriau Siluria gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Addysg yng Nghymru 1847-1947|Addysg yng Nghymru 1847-1947 gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru|Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[O Gors y Bryniau|O Gors y Bryniau gan Kate Roberts]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Luc|Yr Efengyl yn ôl Sant Luc cyf William Morgan]] #[[Gemau Doethineb|Gemau Doethineb gan John Jones (Ioan Eifion)]] #[[Y Drws Agored|Y Drws Agored gan Robert Hughes Jones]] #[[Ffrwythau Dethol|Ffrwythau Dethol gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Straeon Gwerin Affrica|Straeon Gwerin Affrica gan Robert Griffith, Madagascar]] #[[Caneuon Mynyddog|Caneuon Mynyddog gan Richard Davies (Mynyddog)]] #[[Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill|Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill gan William J Richards]] #[[Pentre'r Plant|Pentre'r Plant gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Y Ddau Adda|Y Ddau Adda gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Gweithiau Eben Fardd|Gweithiau Eben Fardd gol O. M. Edwards]] #[[Ystên Sioned|Ystên Sioned gan Daniel Silvan Evans a John Jones (Ivon)]] #[[Gwilym a Benni Bach|Gwilym a Benni Bach gan William Llewelyn Williams]] #[[Bugail y Bryn|Bugail y Bryn gan Moelona]] #[[Bil y Gymraeg ac Addysg|Bil y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025 gan Senedd Cymru]] #[[Y Fainc Sglodion|Y Fainc Sglodion gan John William Jones]] #[[Beirdd y Berwyn 1700-1750|Beirdd y Berwyn 1700-1750 gol O. M. Edwards]] #[[Y Geilwad Bach|Y Geilwad Bach gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Murmuron Awen|Murmuron Awen gan Robert Roberts (Gwaenfab)]] #[[Clawdd Terfyn|Clawdd Terfyn gan Robert Dewi Williams]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Cofiant, neu Hanes bywyd a marwolaeth y Parch. Thomas Jones, Dinbych|Cofiant y Parch. Thomas Jones, Dinbych gan Thomas Jones, Dinbych]] #[[Chydig ar Gof a Chadw|Chydig ar Gof a Chadw gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd|Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd gan Zachary Mather]] #[[Siôn Gymro (llyfr)|Siôn Gymro (llyfr) gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Cofiant Watcyn Wyn|Cofiant Watcyn Wyn gan Penar Griffiths]] #[[Yr Awen Barod|Yr Awen Barod gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos|Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos gan Goronwy Jones, Prestatyn]] #[[Hunangofiant Tomi|Hunangofiant Tomi gan Edward Tegla Davies]] #[[Caniadau (T. Gwynn Jones)|Caniadau gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1|Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1 (Mynwy, Meirion, Maldwyn) gan gan Thomas Rees a John Thomas]] #[[Hanes Gwareiddiad|Hanes Gwareiddiad gan Gwilym Arthur Edwards]] #[[Dail y Dderwen|Dail y Dderwen gan William J Richards]] #[[Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant)|Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant) gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Am dro i Fadagascar|Am dro i Fadagascar gan Daniel Owen Jones]] #[[Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun)|Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun) gan Idris Lewis]] #[[Caniadau Gwili|Caniadau Gwili gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Yng Ngwres y Dydd|Yng Ngwres y Dydd gan Joseph Jones (J. J. Drefnewydd)]] #[[Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill|Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill|Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes y Lleuad|Hanes y Lleuad ffug awdur Syr John Herschel]] #[[Llinell neu Ddwy|Llinell neu Ddwy gan John Jones (Ioan Brothen)]] #[[Yn Llefaru Eto|Yn Llefaru Eto gan Anhysbys]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III gan Emrys ap Iwan]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Methodistiaeth Cymru Cyfrol I|Methodistiaeth Cymru Cyfrol I gan John Hughes, Lerpwl]] #[[Y Trefedigaethau|Y Trefedigaethau gan Ifor Leslie Evans]] #[[Telyn Bywyd|Telyn Bywyd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Cathlau Bore a Nawn|Cathlau Bore a Nawn gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel)|Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel) gan Robert David Morris]] #[[Ifor Owen (nofel)|Ifor Owen (nofel) gan Henry Emlyn Thomas (Emlyn)]] #[[Ysgrifau (John Breese Davies)|Ysgrifau gan John Breese Davies]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig|Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig gan Thomas Jones-Humphreys]] #[[Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant)|Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant) gan Isaac Foulkes]] #[[Y Ddau Frawd|Y Ddau Frawd gan Nel Wyn (sef Llew Tegid)]] #[[Anturiaethau Robinson Crusoe|Anturiaethau Robinson Crusoe cyf gan William Rowlands, Porthmadog]] #[[Cofiant D Emlyn Evans|Cofiant D Emlyn Evans gan Evan Keri Evans]] #[[Telynegion (Silyn a Gruffydd)|Telynegion gan R Silyn Roberts a W. J. Gruffudd]] #[[Gwaith Hugh Jones, Maesglasau|Gwaith Hugh Jones, Maesglasau gol O. M. Edwards]] #[[Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill|Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill gan Dewi Emrys]] #[[Beddau'r Proffwydi (drama)|Beddau'r Proffwydi (drama) gan W. J. Gruffydd ]] #[[Storio a Chadw dogfennau Ewyllys Crynodeb Gweithredol o Ymateb y Llywodraeth]] #[[Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad|Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad gan Lywodraeth y DU]] #[[Nansi'r Dditectif|Nansi'r Dditectif gan Owain Llew Rowlands]] #[[Cyfrol Goffa Richard Bennett|Cyfrol Goffa Richard Bennett gol. D Teifgar Davies]] #[[Brut y Tywysogion (Ab Owen)|Brut y Tywysogion (Ab Owen) gol O. M. Edwards]] #[[Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig|Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig gan Lewis Jones, Plas Hedd]] #[[Gwaith Huw Morus|Gwaith Huw Morus gan Huw Morus (Eos Ceiriog)]] #[[Wat Emwnt|Wat Emwnt gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith|John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith gan Llyfrbyf]] #[[Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil)|Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil) gan Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd)]] #[[Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd|Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Caniadau Barlwydon Llyfr 1|Caniadau Barlwydon Llyfr 1 gan Robert John Davies (Barlwydon)]] #[[Barlwydon (Cymru 1896)]] #[[Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig|Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Llewelyn Parri (nofel)|Llewelyn Parri (nofel) gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Caniadau Owen Lewis (Glan Cymerig)|Caniadau gan Owen Lewis (Glan Cymerig)]] #[[Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd|Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd gan David Morgan, Llangeitho]] #[[Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam|Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam gan Edward Francis]] #[[Gwaith Dewi Wyn|Gwaith Dewi Wyn gol O. M. Edwards]] #[[Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar|Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar gan John Davies, Llandysul]] #[[Athrylith Ceiriog|Athrylith Ceiriog gan Howell Elvet Lewis (Elfed)]] #[[Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig|Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig gol. Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Iolo Goch|Gwaith Iolo Goch gol Thomas Matthews]] #[[Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn|Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn gan Griffith Williams, Talsarnau]] #[[Gwaith Sion Cent|Gwaith Sion Cent gol Thomas Matthews]] #[[Dyddanwch yr Aelwyd|Dyddanwch yr Aelwyd gan Hughes a'i Fab, Wrecsam]] #[[Gwaith Ieuan Brydydd Hir|Gwaith Ieuan Brydydd Hir gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith yr Hen Ficer|Gwaith yr Hen Ficer gol O. M. Edwards]] #[[Am Dro i Erstalwm|Am Dro i Erstalwm gan Index]] #[[Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill|Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill gan Humphrey Jones (Bryfdir)]] #[[Ceiriog a Mynyddog|Ceiriog a Mynyddog gan John Morgan Edwards]] #[[Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon|Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon gan William Williams (Cromwell)]] #[[Awdl Dinystr Jerusalem|Awdl Dinystr Jerusalem gan Eben Fardd]] #[[Nedw|Nedw gan Edward Tegla Davies]] #[[Dros y Gamfa|Dros y Gamfa gan Fanny Edwards]] #[[Diwrnod yn Nolgellau|Diwrnod yn Nolgellau gan Robert Thomas Williams (Trebor Môn)]] #[[Awdl ar yr Adgyfodiad (Ieuan Ionawr)|Awdl ar yr Adgyfodiad gan Evan Jones (Ieuan Ionawr)]] #[[Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern|Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Tri Wyr o Sodom a'r Aipht|Tri Wyr o Sodom a'r Aipht gan William Williams, Pantycelyn]] #[[F'Ewythr Tomos: cân ddyri|F'Ewythr Tomos: cân ddyri gan Eben Fardd]] #[[Hynafiaethau Nant Nantlle|Hynafiaethau Nant Nantlle gan William Robert Ambrose]] #[[Bywyd y Parch. Ebenezer Richard|Bywyd y Parch. Ebenezer Richard gan Henry ac Edward W Richard]] #[[Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion|Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion gan Edward Davies (Iolo Meirion)]] #[[Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion|Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion gan Edward Davies, Penmorfa]] #[[Wil Ellis, Porthmadog-Cymru Cyf 29 1905]] #[[Hanes Niwbwrch|Hanes Niwbwrch gan Owen Williamson]] #[[Teulu Bach Nantoer|Teulu Bach Nantoer gan Moelona]] #[[Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf)|Barddoniaeth Goronwy Owen gol Isaac Foulkes (Llyfrbryf)]] #[[Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I|Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I gan John Morgan Jones]] #[[Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw|Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw gan O. M. Edwards]] #[[Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn|Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn gan David Morris (Eiddil Gwent)]] #[[Hanes Sir Fôn|Hanes Sir Fôn gan Thomas Pritchard, ('Rhen Graswr Eleth)]] #[[Holl Waith Barddonol Goronwy Owen|Holl Waith Barddonol Goronwy Owen gol Isaac Foulkes]] #[[Adgofion am John Elias|Adgofion am John Elias gan Richard Parry (Gwalchmai)]] #[[Tro Trwy'r Wig|Tro Trwy'r Wig gan Richard Morgan (1854-1939)]] #[[Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog|Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog gan Richard Griffith (Carneddog)]] #[[Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785)|Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785) gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Dafydd Jones o Drefriw, Cymru 1903]] #[[John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897)|John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897) gan Walter Daniel]] #[[Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain|Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain gan y Gwyneddigion]] #[[Cerdd coffa Goleufryn|Cerdd coffa Goleufryn gan J. T. Job]] #[[Adgofion am Goleufryn|Adgofion am Goleufryn gan Evan Williams, Llanfrothen]] #[[Goronwy Owen a'r Morrisiaid|Goronwy Owen a'r Morrisiaid gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Marc|Yr Efengyl yn ôl Sant Marc gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Llythyrau Goronwy Owen|Llythyrau Goronwy Owen gol John Morris-Jones]] #[[Diliau Meirion Cyf I|Diliau Meirion Cyf I gan gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch|Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Joshua Thomas|Gwaith Joshua Thomas gol O M Edwards]] #[[Glan Cledwen (Cymru 15 Rhagfyr 1897)]] #[[Dringo'r Andes|Dringo'r Andes gan Eluned Morgan]] #[[Naw Mis yn Nghymru|Naw Mis yn Nghymru gan Owen Griffith (Giraldus)]] #[[Ysgrifau Puleston|Ysgrifau Puleston gan John Puleston Jones]] #[[Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau|Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau gan Robert Thomas (Ap Vychan)]] #[[Rhigymau'r Ffordd Fawr|Rhigymau'r Ffordd Fawr gan Dewi Emrys]] #[[Coffadwriaeth, neu Hanes Byr o fywyd a Marwolaeth y Parchedig John Williams|Coffadwriaeth y Parch John Williams, Pantycelyn gan Maurice Davies, Llanfair-ym-Muallt]] #[[Fy Mhererindod Ysbrydol|Fy Mhererindod Ysbrydol gan Evan Keri Evans]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew|Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Beirdd y Bala|Beirdd y Bala gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr)|Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr) gol O. M. Edwards]] #[[Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis|Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis gan Dic Dywyll]] #[[Gwyllllis yn Nayd|Gwyllllis yn Nayd gan Dr William Price]] #[[Gwroniaid y Ffydd|Gwroniaid y Ffydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Tanchwa yn Cilfynydd|Tanchwa yn Cilfynydd baled gan awdur Anhysbys]] #[[Damwain echrydus Glofa Carnant, Cwmaman, Sir Gaerfyrddin]] #[[Blodau Drain Duon|Blodau Drain Duon gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[Telyn Dyfi|Telyn Dyfi gan Daniel Silvan Evans]] #[[Cyfrinach y Dwyrain|Cyfrinach y Dwyrain gan David Cunllo Davies]] #[[Oriau yn y Wlad|Oriau yn y Wlad gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Branwen Ferch Llŷr (Tegla)|Branwen Ferch Llŷr (Tegla) gan Edward Tegla Davies]] #[[Prif Feirdd Eifionydd|Prif Feirdd Eifionydd gan Edward David Rowlands]] #[[Deddf Plant (Diddymu Amddiffyniad Cosb Resymol)(Cymru) 2020]] #[[Rhys Llwyd y Lleuad|Rhys Llwyd y Lleuad gan E Tegla Davies]] #[[Oriau Gydag Enwogion|Oriau Gydag Enwogion gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi|Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi gan John Evans, Abermeurig]] #[[Hanes Alexander Fawr|Hanes Alexander Fawr gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Y Lleian Lwyd|Y Lleian Lwyd gan Moelona]] #[[Cenadon Hedd|Cenadon Hedd gan William Jones, Cwmaman]] #[[Dagrau Hiraeth|Dagrau Hiraeth gan William Jones, Pontsaeson]] #[[Saith o Farwnadau|Saith o Farwnadau gan William Williams, Pantycelyn]] #[[Storïau o Hanes Cymru cyf I|Storïau o Hanes Cymru cyf I gan Moelona]] #[[Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris|Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris gan Griffith Jones (Glan Menai)]] #[[Hanes Bywyd Pio Nono|Hanes Bywyd Pio Nono gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Caniadau Watcyn Wyn|Caniadau Watcyn Wyn gan Watkin Hezekiah Williams (Watcyn Wyn)]] #[[Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth|Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth gan John Evans, Abermeurig]] #[[Gwrid y Machlud|Gwrid y Machlud gan Richard Jones (Ap Alun Mabon)]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)|Yr Hwiangerddi gan O M Edwards]] #[[Noson o Farrug|Noson o Farrug gan Robert Griffith Berry]] #[[Meini Gwagedd|Meini Gwagedd gan James Kitchener Davies]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon|Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon gan William Hobley]] #[[Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903)|Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903) gan Evan Keri Evans]] #[[Rhobat Wyn|Rhobat Wyn gan Awena Rhun]] #[[Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry|Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry gan Thomas Lewis Jones, Machen]] #[[Tanchwa y Mardy - Mercher, Rhagfyr 23, 1885; 80 wedi eu lladd]] #[[Cerddi Hanes|Cerddi Hanes gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur|Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur gan John Eiddion Jones]] #[[Patrymau Gwlad|Patrymau Gwlad gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[David Williams y Piwritan|David Williams y Piwritan gan Richard Thomas, Bontnewydd]] #[[Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl|Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl gan Ellis Hughes, Penmaen]] #[[Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern|Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern gan David Samuel Jones]] #[[Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price|Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price gan Benjamin Evans (Telynfab)]] #[[Llyfr Haf|Llyfr Haf gan Owen Morgan Edwards]] #[[Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896)|Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896) gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr|Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr gan William Hobley]] #[[Beryl|Beryl gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog|Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog gan William Hobley]] #[[Breuddwydion Myfanwy|Breuddwydion Myfanwy gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Lloffion o'r Mynwentydd|Lloffion o'r Mynwentydd gan Thomas Rowland Roberts (Asaph)]] #[[Cofiant y diweddar Barch Robert Everett|Cofiant y diweddar Barch Robert Everett gan David Davies (Dewi Emlyn)]] #[[Y Wen Fro|Y Wen Fro gan Ellen Evans]] #[[Cerrig y Rhyd|Cerrig y Rhyd gan Winnie Parry]] #[[Gwaith Edward Richard|Gwaith Edward Richard gan Edward Richard, Ystrad Meurig]] #[[Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun]] #[[Humphrey Jones a Diwygiad 1859|Humphrey Jones a Diwygiad 1859 gan Evan Isaac]] #[[Adgofion Andronicus|Adgofion Andronicus gan John Williams Jones (Andronicus)]] #[[Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill|Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cofiant Richard Jones Llwyngwril|Cofiant Richard Jones Llwyngwril gan Evan Evans, Llangollen]] #[[Profiadau Pellach|Profiadau Pellach gan G M Ll Davies]] #[[Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol]] #[[Hanes y Bibl Cymraeg|Hanes y Bibl Cymraeg gan Thomas Levi]] #[[Pererindod Heddwch|Pererindod Heddwch, G M Ll Davies]] #[[Tan yr Enfys|Tan yr Enfys gan D J Lewis Jenkins]] #[[Yr Ogof|Yr Ogof gan T Rowland Hughes]] #[[Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau]] #[[Profedigaethau Enoc Huws (1939)]] #[[Dyddgwaith|Dyddgwaith gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Salm i Famon a Marwnad Grey|Salm i Famon a Marwnad Grey gan John Morris-Jones]] #[[Madam Wen|Madam Wen gan William David Owen]] #[[Dan Gwmwl|Dan Gwmwl gan Awena Rhun]] #[[Atgofion am Dalysarn]] #[[Cerddi'r Bwthyn|Cerddi'r Bwthyn gan Dewi Emrys]] #[[Capelulo]] #[[Y Pennaf Peth]] #[[Goronwy Owen - Detholiad o'i Farddoniaeth]] #[[Yr Hen Lwybrau|Yr Hen Lwybrau gan John Davies (Isfryn)]] #[[Gwaith Gwilym Marles]] #[[Gwaith ap Vychan]] #[[Gwaith Gwilym Hiraethog]] #[[Cadeiriau Enwog]] #[[Y Cychwyn]] #[[Cofiant Hwfa Môn]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[Aildrefniad Cymdeithas]] #[[Ar y Groesffordd]] #[[Astudiaethau T Gwynn Jones]] #[[Bil Cymru Atebolrwydd a Grymuso Ariannol 2014]] #[[Brethyn Cartref]] #[[Brithgofion]] #[[Bywyd a Chan Tomos Efans (Cyndelyn)]] #[[Bywyd a Gwaith Henry Richard AS]] #[[Bywyd a Llafur John Wesley]] #[[Bywyd a gweithiau Azariah Shadrach]] #[[Cân neu Ddwy]] #[[Caniadau'r Allt]] #[[Caniadau Buddug]] #[[Caniadau ac ati]] #[[Cartrefi Cymru, O. M. Edwards]] #[[Catherine Prichard (Buddug), Cymru, Cyfrol 39, 1910]] #[[Catiau Cwta]] #[[Cerddi'r Eryri]] #[[Cerddi a Baledi]] #[[Ceris y Pwll]] #[[Chwedlau'r Aelwyd]] #[[Clych Adgof - penodau yn hanes fy addysg]] #[[Coelion Cymru]] #[[Cofiant Dafydd Rolant, Pennal]] #[[Cofiant Daniel Owen: ynghyd a Sylwadau ar ei Ysgrifeniadau]] #[[Cwm Eithin]] #[[Cyflafan Ofnadwy Dolgellau]] #[[Cymeriadau (T. Gwynn Jones)]] #[[Cymru Fu]] #[[D Rhagfyr Jones (o Dywysydd y Plant 1901)]] #[[Daff Owen]] #[[Dau faled gan John Jones (Jac Glan-y-gors)]] #[[Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc|Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc gan Francis Jones, Abergele]] #[[Deddf Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Ieithoedd Swyddogol) 2012]] #[[Diarhebion Cymru]] #[[Drama Rhys Lewis]] #[[Drych yr Amseroedd]] #[[Er Mwyn Cymru]] #[[Griffith Ellis Bootle, Cymru Cyf 23, 1902]] #[[Gwaith Dewi Wnion]] #[[Gwaith Alun]] #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith Ceiriog]] #[[Gwaith Dafydd ap Gwilym]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith John Thomas]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 1]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 2]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Gweledigaethau Y Bardd Cwsg (Silvan Evans 1865)]] #[[Gwialen Fedw Fy Mam]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf I]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II]] #[[Hanes Pedr Fawr, Ymerawdwr Rwssia]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Bywyd ac Anturiaethau Dr Livingstone]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Hanes y Wladfa Gymreig yn Patagonia]] #[[Hen Gymeriadau Dolgellau]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[I'r Aifft ac yn Ol]] #[[Llenyddiaeth Fy Ngwlad]] #[[Lewsyn yr Heliwr (nofel)]] #[[Llio Plas y Nos]] #[[Llyfr Del]] #[[Llyfr Nest]] #[[Llyfr Owen]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 1]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 2]] #[[Mary Jones y Gymraes fechan heb yr un Beibl]] #[[Mesur Addysg (Cymru) 2011]] #[[Mesur Diogelwch ar Gludiant i Ddysgwyr (Cymru) 2011]] #[[Mesur Gwneud Iawn am Gamweddau'r GIG (Cymru) 2008]] #[[Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008]] #[[O Law i Law]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Plant Dic Sion Dafydd]] #[[Rhai o Gymry Lerpwl]] #[[Rhamant Bywyd Lloyd George]] #[[Rhan o waith mewn Cernyweg Canol (Add. Ch. 19491)]] #[[Rhodd Mam i'w Phlentyn]] #[[Rhyfeddodau'r Cread]] #[[Adolygiad o lyfr Sadie "Twilight Hours"]] #[[Seren Tan Gwmwl]] #[[Storïau Mawr y Byd]] #[[Straeon y Pentan]] #[[Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu]] #[[Tanchwa ddychrynllyd yn Nyffryn Rhondda, ger Pontypridd]] #[[Telynegion Maes a Môr]] #[[Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd]] #[[Traethawd ar Gaio a'i Hynafiaethau]] #[[Traethawd ar Hanes Plwyf Merthyr]] #[[Tro Trwy'r Gogledd]] #[[Tro i'r De]] #[[Tro yn Llydaw]] #[[Trwy India'r Gorllewin]] #[[Twm o'r Nant Cyf II (ab Owen)]] #[[William Jones (Nofel)]] #[[Y Cywyddwyr Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Y Gelfyddyd Gwta]] #[[Y Siswrn]] #[[Yn y Wlad]] #[[Yny lhyvyr hwnn]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)]] #[[Yr Hynod William Ellis, Maentwrog]] #[[Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala]] #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]] #[[Yr Eneth Ga'dd ei Gwrthod]] #[[Myfyrdod mewn mynwent|Myfyrdod mewn mynwent gan John Parry, Llaneilian]] #[[Dyrif etholiadol Ceredigion 1892]] #[[Canmlwyddiant Marwolaeth y Parch. John Wesley, M.A., Mawrth 3ydd, 1891]] #[[Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno|Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno D. S. Thomas (Glan Pair)]] #[[Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau|Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau gan Ellis Isfryn Williams]] #[[Hanes Brwydr Waterloo|Hanes Brwydr Waterloo gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Galar gan, er coffadwriaeth am y ddamwain yn ngwaith glo Landshipping Chwefror 14eg, 1844]] #[[Galargan ar ol y Mochyn Du]] #[[Baledi-Cwynfan y Morwr a Deio Bach]] #[[Marwnad er coffadwriaeth am y diweddar Barch John Elias]] #[[William Morgan, Pant, Dowlais (Trysorfa y Plant)]] #[[Hen Fibl Fawr fy Mam]] #[[Tanchwa ofnadwy yn Abersychan]] #[[Y Ffeiriau Hynotaf yn Ddeuddeg Sir Cymru]] #[[Henry Kirke White (Trysorfa y Plant Ebrill 1891)]] #[[Mynwy yng Nghymru (Cymru Cyf X Rhif 57)]] #[[Rhanau o'r Corff (Fanny Edwards)]] #[[Thomas Matthews, Cymru, Chwefror 1917]] #[[Huw Morus—Dadorchuddiad Ei Golofn Goffadwriaethol, Pont Y Meibion, Awst 26 1909]] #[[Owain Aran (erthyglau Cymru 1909)]] # [[Lewys Aran (Cymru Tachwedd 1918)]] #[[Owen R Lewis (Glan Cymerig) Perl y Plant 1910]] #[[John Puleston Jones (Trysorfa y Plant 1906)]] #[[Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898)|Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898) gan David Cunllo Davies]] #[[Fel y gwelais Arglwyddes Llanofer]] #[[Ioan Madog (Cymru 1896)]] #[[Llofruddiaeth Thomas Watkins gan Benjamin Jones, Aberdâr 1866]] # [[Ròseen-Dhu|Ròseen-Dhu gan William Sharp (Fiona Macleod) wedi'i gyfieithu gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Son-days (Henry Vaughan)|Son-days gan Henry Vaughan wedi'i gyfieithu gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Can Coffadwriaethol Tanymarian|Can Coffadwriaethol Tanymarian gan John Henry Hughes (Ieuan o Leyn)]] #[[Morwynion Glan Meirionydd|Morwynion Glan Meirionydd gan Lewis Morris (Llewelyn Ddu o Fôn)]] #[[A Poison Tree gan William Blake|A Poison Tree gan William Blake wedi'i gyfieithu gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Dewi Idris (Cymru 1899)|Dewi Idris (Cymru 1899) gan Carneddog]] #[[John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896]] #[[Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau|Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau gan John Jones (Pyll)]] #[[Llofruddiaeth Caerfyrddin, Thomas yn cael ei grogi]] #[[Baled am drychineb gwaith glo Dinas y Cymer, Pontypridd, 1844]] #[[Baled am bechod William Evan, Trefddyn (1737)]] {{Div col end}} ==Wedi eu cyhoeddi heb sgan== #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Pascon Agan Arluth]] #[[Cyfieithiadau o gerddi i'r Gymraeg]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] ==Wedi eu prawfddarllen heb eu cyhoeddi== # [[Enwogion Ceredigion]] ==Rhannau wedi eu cyhoeddi== #[[Enwogion Sir Aberteifi]] 13/187 #[[Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion Cymru 1867-Cyf I]] 31/683 ==Angen eu prawfddarllen== {{Div col}} #[[Indecs:Hanes y Ffydd yng Nghymru.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Darllen ac Ysgrifennu.djvu]] #[[Indecs:Cymraeg y Mabinogion.djvu]] #[[Indecs:Y Llyfrgell yng Nghymru ac Efrydiau Cymreig.djvu]] #[[Indecs:Addysg Wledig yng Nghymru (1948).djvu]] #[[Indecs:Y Cwrs Addysg a'r Gymdeithaqs yng Nghymru.djvu]] #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Dwyll.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Brawf.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Dyn Pren.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Pawb.djvu]] #[[Indecs:Album Aberhonddu.djvu]] #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896.djvu]] #[[Indecs:Dafydd ab Gwilym o Fuallt.djvu]] #[[Indecs:John Wesley, ei fywyd a'i llafur.djvu]] (angen ei ail lwytho) #[[Indecs:Caniadydd 1841.djvu]] #[[Indecs:Archaeologia Lleynensis.djvu]] #[[Indecs:Y Gestiana.djvu]] #[[Indecs:Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen.djvu]] #[[Indecs:Camrau mewn grammadeg Cymreig (IA camraumewngramma00apiw).pdf]] #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Caniadau Hiraethog.djvu]] #[[Indecs:Caniadau John Morris-Jones.djvu]] #[[Indecs:Casgliad o ganeuon Cymru.pdf]] #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Farddol.djvu]] #[[Indecs:Ystorya de Carolo Magno o Lyfr Coch Hergest.djvu]] #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Cofiant a Gweithiau Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a gweithiau Risiart Ddu o Wynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a Phregethau Robert Roberts, Clynnog.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Ann Griffiths gynt o Dolwar Fechan.pdf]] #[[Indecs:Cofiant James Davies Radnor O.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Thomas Gee.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig John Jones Talsarn.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig William Evans, Tonyrefail.djvu]] #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Cyfystyron y gymraeg - sef y casgliad buddugol yn Eisteddfod Genhedlaethol Gwrecsam, 1888 (IA cyfystyronygymra00jone).pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1884.djvu]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1902.djvu]] #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Er mwyn Iesu - pregethau, &c t (IA ermwyniesupreget00jone).pdf]] #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur bywgraffyddol o enwogion cymru 1867-Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion cymru Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur Cymraeg a Saesneg Byr, Cyfres y Fil.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur ysgrythyrol- yn cynnwys hanesiaeth, duwinyddiaeth, athroniaeth ... (IA geiriadurysgryt03chargoog).pdf]] #[[Indecs:Geirlyfr bywgraffiadol o enwogion Cymru 1870.pdf]] #[[Indecs:Gwaith barddonol Islwyn - 1832-1878 (IA gwaithbarddonoli00islw).pdf]] #[[Indecs:Gwaith Caledfryn.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Lewis Glyn Cothi.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau Barddonol a Rhyddieithol Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 1 (IA pantycelyn gweithiau1).pdf]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 2 (IA pantycelyn gweithiau2).pdf]] #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 01.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 02.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 03.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 04.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 05.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 06.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 07.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 08.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 09.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 10.pdf]] #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]] #[[Indecs:Hanes Cymru America.djvu]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 3.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 4.pdf]] #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Hanes Llenyddiaeth Gymreig o 1320 hyd 1650.pdf]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Hanes Morganwg (Dafydd Morganwg).djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Llandyssul.djvu]] #[[Indecs:Helyntion Bywyd Hen Deiliwr.djvu]] #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.pdf]] #[[Indecs:Hynafiaethau Llandegai a Llanllechid.pdf]] #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Llenyddiaeth y Cymry - llawlyfr i efrydwyr.djvu]] #[[Indecs:Llyfr emynau (IA llyfrem00jone).pdf]] #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Gloywi Cymraeg.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Pawb ar Bob-peth.pdf]] #[[Indecs:Llyfr y Tri Aderyn.pdf]] #[[Indecs:Llynnoedd Llonydd.djvu]] #[[Indecs:Megys Trwy Dan.djvu]] #[[Indecs:Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol II.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol III.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Môn.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:O'r Bala i Geneva.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Oriau'r Hwyr.pdf]] #[[Indecs:Penillion ystyriol rhagorol yn dangos nad oes ag na fy ag na fydd dim waeth na phechod, pob meddwl, gair a gweithred croes i ewyllys Duw a elwir yn bechod (IA wg35-1-172).pdf]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 1.djvu]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 2.djvu]] #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Prydnawngwaith y Cymry.djvu]] #[[Indecs:Red Book of Hergest - Jesus College MS 111.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Taith y pererin darluniadol.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry, cyhoeddwyd yn 1854.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry.pdf]] #[[Indecs:Teithiau yng Nghymru Pennant.pdf]] #[[Indecs:Testament Newydd (1894).djvu]] #[[Indecs:Testament Newydd ein Harglwydd a'n Hiachawdwr Iesu Grist.djvu]] #[[Indecs:Traethodau ac Areithiau R J Derfel.pdf]] #[[Indecs:Twm o'r Nant Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Wil Brydydd y Coed.pdf]] #[[Indecs:Y Beibl (Argraffiad Caergrawnt 1891).djvu]] #[[Indecs:Y Bibl Cyssegr-Lan (BFBS 1861).pdf]] #[[Indecs:Y Bywgraffydd Wesleyaidd.djvu]] #[[Indecs:Y Digrifwr Cymraeg.djvu]] #[[Indecs:Y Mabinogion Cymreig-sef, Chwedlau rhamantus yr hen Gymry.pdf]] #[[Indecs:Y Monwyson.djvu]] #[[Indecs:Y Pigion.djvu]] #[[Indecs:Y tadau methodistaidd Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Y trydydd cynyg Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr ail Gynnyg, Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr athrawes o ddifrif.pdf]] #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Yr Iaith Gymraeg 1785 1885 1985.djvu]] #[[Indecs:A pocket dictionary, Welsh-English.djvu]] #[[Indecs:Aleluia - neu, lyfr o hymnau (IA aleluianh00will).pdf]] #[[Indecs:Argraphiad newydd o eiriadur beiblaidd (IA argraphiadnewydd00browuoft).pdf]] {{Div col end}} ==Angen testun cyfansawdd== {{Div col}} #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] {{Div col end}} <br> ==Wedi sganio efo peiriant Wiki UK== ■ Wedi cyhoeddi ▲ Rhannau wedi eu cyhoeddi ●Problemau cyhoeddi {{Div col}} #[[Indecs:Ystorïau Bohemia.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Argyfwng.djvu]]■ #[[Indecs:Toriad y Wawr.djvu]]■ #[[Indecs:O Gylch Carn Fadrig.djvu]]■ #[[Indecs:Gŵr y Dolau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Ddeddf Uno 1536.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I.djvu]]■ #[[Indecs:Rhwng Rhyfeloedd.djvu]]■ #[[Indecs:Ceulan y Llyn Du.djvu]]■ #[[Indecs:Blacmel.djvu]]■ #[[Indecs:David Lloyd George (E M Humphreys).djvu]]■ #[[Indecs:Dychweledigion (Ibsen).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwlad y Gwyddel.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wers Olaf.djvu]]■ #[[Indecs:Dal y Lleidr (drama).djvu]]■ #[[Indecs:Tudur Aled (JMJ).djvu]]■ #[[Indecs:Dan Lenni'r Nos.djvu]]■ #[[Indecs:Llofrudd yn y Chwarel.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddlyfr 1941.djvu]]■ #[[Indecs:Mêt y Mona.djvu]]■ #[[Indecs:Siaced Fraith.djvu]]■ #[[Indecs:Cofeb y Dewrion (Heroes'Memorial) Bangor 1914-18.djvu]]■ #[[Indecs:Dirwyn Edafedd.djvu]]■ #[[Indecs:Llen gwerin Sir Gaernarfon.djvu]]■ #[[Indecs:Beibl Plant Ysgol.djvu]] #[[Indecs:Drain a Blodau.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hen Gyrnol.djvu]]■ #[[Indecs:Ceiriog (Darlith y BBC 1939).pdf]]■ #[[Indecs:Addoli (Y Ddarlith Davies 1935).djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi'r Bugail.djvu]]■ #[[Indecs:Ynys y Trysor.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi Edern a Cherddi Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Cymru'r Oesau Canol.djvu]]■ #[[Indecs:Hen Ffrindiau.djvu]]■ #[[Indecs:Drysau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Tir y Dyneddon.djvu]]■ #[[Indecs:O Gors y Bryniau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Drws Agored.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Gymraeg.djvu]]■ #[[Indecs:Pentre'r plant.djvu]]■ #[[Indecs:Straeon Gwerin Affrica.djvu]]■ #[[Indecs:Gwilym a Benni Bach.djvu]]■ #[[Indecs:Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill.djvu]]■ #[[Indecs:Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos.djvu]]■ #[[Indecs:Hunangofiant Tomi.djvu]]■ #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:Hanes Gwareiddiad.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Bywyd Dic Aberdaron Twm o'r Nant.djvu]]■ #[[Indecs:Am dro i Fadagascar.djvu]]■ #[[Indecs:Elfennau Beirniadaeth Lenorol.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Gwili.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau (T. Gwynn Jones).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwres y Dydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Fainc Sglodion.djvu]]■ #[[Indecs:Cathlau Bore a Nawn.djvu]]■ #[[Indecs:Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Llyfr 2.djvu]] #[[Indecs:Anturiaethau Robinson Crusoe.djvu]]■ #[[Indecs:Nansi'r Dditectif.djvu]]■ #[[Indecs:Nedw (llyfr).djvu]]■ #[[Indecs:Ystoriau Siluria.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Teulu Bach Nantoer.djvu]]■ #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Ceiriog a Mynyddog.djvu]]■ #[[Indecs:Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Branwen Ferch Llyr (Tegla).djvu]]■ #[[Indecs:Rhys Llwyd y Lleuad.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau Gydag Enwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Prif Feirdd Eifionydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Lleian Lwyd.pdf]]■ #[[Indecs:Storïau o Hanes Cymru cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Meini Gwagedd.djvu]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau Drain Duon.djvu]]■ #[[Indecs:Bugail y Bryn.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wen Fro.djvu]]■ #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]]● #[[Indecs:Breuddwydion Myfanwy.djvu]]■ #[[Indecs:Beryl.djvu]]■ #[[Indecs:Fy Mhererindod Ysbrydol.djvu]]■ #[[Indecs:Patrymau Gwlad.djvu]]■ #[[Indecs:Pererindod Heddwch.djvu]]■ #[[Indecs:Profiadau Pellach 01.djvu]]■ #[[Indecs:Tan yr Enfys.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau Puleston.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant y Parch David Adams (Hawen).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Watcyn Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant D Emlyn Evans.djvu]]■ #[[Indecs:Humphrey Jones a Diwygiad 1859.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903).djvu]]■ #[[Indecs:Gwreichion y Diwygiadau.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau, Pregethau a Chaniadau.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau (John Breese Davies).djvu]]■ #[[Indecs:Gwrid y Machlyd.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrol Goffa Richard Bennett.djvu]]■ #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig.pdf]]■ #[[Indecs:Yn y Wlad.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Mynachdai.pdf]]■ #[[Indecs:Cerddi Hanes.pdf]]■ #[[Indecs:Beirdd y Bala.pdf]]■ #[[Indecs:Noson o Farug.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Joshua Thomas.pdf]]■ #[[Indecs:Plant y Goedwig.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Del (OME).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Dewi Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Brethyn Cartref.pdf]]■ #[[Indecs:Eben Fardd (Ab Owen).pdf]]■ #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Gwilym Marles.pdf]]■ #[[Indecs:Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil).pdf]]■ #[[Indecs:O Law i Law.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Eithin.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Huw Morus.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Iolo Goch.djvu]]■ #[[Indecs:Ceris y Pwll.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Ogof.pdf]]■ #[[Indecs:Penillion Telyn.pdf]]■ #[[Indecs:Llyfr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Seren Tan Gwmwl.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Haf.pdf]]■ #[[Indecs:Tro Trwy'r Wig.pdf]]■ #[[Indecs:Tro i'r De.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Hwiangerddi (O M Edwards).pdf]]■ #[[Indecs:Y Gelfyddyd Gwta.pdf]]■ #[[Indecs:Rhyfeddodau'r Cread.pdf]]■ #[[Indecs:Ar y Groesffordd.pdf]]■ #[[Indecs:Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd.pdf]]■ #[[Indecs:Wat Emwnt.pdf]]‎■ #[[Indecs:Daffr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Y Geilwad Bach.pdf]]■ #[[Indecs:Lewsyn yr Heliwr 01.pdf]]‎■ #[[Indecs:Cofiant David Davies, Bermo.pdf]]‎■ #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Sion Cent.pdf]]■ #[[Indecs:Rhobat Wyn.pdf]]■ #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785).pdf]]■ #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Diwrnod yn Nolgellau.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]]●(angen ei ail sganio) #[[Indecs:Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc.pdf]]■ #[[Indecs:Cerrig y Rhyd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith yr Hen Ficer.pdf]]■ #[[Indecs:Capelulo (Elfyn).pdf]]■ #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Hugh Jones, Maesglasau.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Edward Richard.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Ieuan Brydydd Hir.pdf]]■ #[[Indecs:Y Cychwyn.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]]● #[[Indecs:Tro Trwy'r Gogledd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Beirdd y Berwyn 1700-1750.djvu]]■ #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Edward Morus.djvu]] #[[Indecs:Brut y Tywysogion Cyfres y Fil.djvu]]■ #[[Indecs:Ap-Vychan-CyK.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrinach y Dwyrain.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd Ab Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaid Arfon-Waenfawr.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog.djvu]]■ #[[Indecs:Trwy India'r Gorllewin.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Brithgofion.djvu]]■ #[[Indecs:Profedigaethau Enoc Huws (Addasiad 1939).djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hynod William Ellis Maentwrog.djvu]]■ #[[Indecs:Ifor Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau.djvu]]■ #[[Indecs:Storïau Mawr y Byd.djvu]]■ #[[Indecs:Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Llwyn Hudol.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Chwalfa.djvu]]■ #[[Indecs:Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf).djvu]]■ #[[Indecs:I'r Aifft ac yn Ol.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun).djvu]]■ #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Manion.djvu]]■ #[[Indecs:Astudiaethau T Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddgwaith.djvu]]■ #[[Indecs:Cymeriadau T. Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Y Trefedigaethau.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Cerddi'r Bwthyn.djvu]]■ #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Bugail Geirf Lorraine.djvu]]■ #[[Indecs:David Williams y Piwritan.djvu]]■ #[[Indecs:Telynegion (Silyn).djvu]]■ #[[Indecs:Ffrwythau Dethol.djvu]]■ #[[Indecs:Trystan ac Esyllt.djvu]]■ #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]]● (tudalenau ar goll) #[[Indecs:Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Siôn Gymro.djvu]]■ #[[Indecs:Rhamant Bywyd Lloyd George.djvu]]■ #[[Llio Plas y Nos|Llio Plas y Nos gan R Silyn Roberts]]■ #[[Indecs:Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau'r Allt.djvu]]■ #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Diwygwyr Cymru.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith William Ambrose (Emrys).djvu]]■ #[[Indecs:Blagur Awen Ben Bowen.djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]]● (angen ail sganio) #[[Indecs:Cadeiriau Enwog.djvu]]■ #[[Indecs:Catia Cwta.djvu|Catiau Cwta]]■ #[[Indecs:Yr Awen Barod.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun.djvu]]■ #[[Indecs:Chydig ar Gof a Chadw.djvu]]■ #[[Indecs:Roosevelt.djvu]] #[[Indecs:Llinell neu Ddwy.djvu]]■ #[[Indecs:Telyn Bywyd.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau yn y Wlad.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Hwfa Môn.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 1.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Yr Hen Lwybrau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Pennaf Peth.djvu]]■ #[[Indecs:Atgofion am Dalysarn.djvu]]■ #[[Indecs:Dan Gwmwl (Awena Rhun).djvu]]■ #[[Indecs:Salm i Famon a Marwnad Grey.djvu]]■ {{Div col end}} ===Saesneg=== #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_The_Great_European_War_Vol_1.pdf The History of The Great European War Vol 1] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_II.pdf The History of The Great European War Vol II] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_III.pdf The History of The Great European War Vol III] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_IV.djvu/Index:The History of the Great European War Vol IV.djvu] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Kalendars_of_Gwynedd.pdf Kalendars of Gwynedd] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Speeches_and_addresses_by_the_late_Thomas_E_Ellis_M_P.pdf Speeches and addresses by the late Thomas E. Ellis M.P. ] nxypb5ugele8soilyesqnmx1797774r 104 33239 163705 163704 2026-05-01T14:29:44Z ~2026-26417-85 4131 163705 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Brin Rees" /></noinclude>"Nid llefnyn mohono," meddai Morys ar ei draws. "'Roedd o 'n ddyn deg ar hugain oed neu fwy." Dwy flwydd hyn oedd Morys ei hunan. "Tybed wir, syr? Wel, gallai fod. Nid wyf am ddweud i'ch erbyn, syr. Ond sut bynnag, yr oedd yno fwy o dwrw nag o daro yn ôl a glywais i. Aeth y llanc adre'n burion, syr, heb na chric na chrac, meddent hwy i mi..." Anwiredd oedd hynny, ond hwyrach mai arnynt "hwy" yr oedd y bai, ac nid ar Siôn Ifan. Byddai gan y tafarnwr glawdd o'r fath rhyngddo â chyfrifoldeb bob amser. "Yr oedd o 'n eistedd yn y fan yma "—gan estyn ei fys i gyfeiriad y gornel—" neithiwr, pan ddeuthum i i mewn," meddai Morys. Ysgydwodd y tafarnwr ei ben yn foesgar, ond yn anghrediniol. Na—digon o waith, syr. Digon o waith ei fod yn eistedd yn y tŷ. Gallai fod rywle tua'r drws. Yr oedd yma gwmni clên iawn neithiwr. Ond am ryw lafnau fel hwn, digon o waith iddo ddyfod i'r tŷ ac eistedd. Byddant yn dyfod—llafnau tebyg i hwn—i'r 'glapsant o bob cyfeiriad. Wn i ddim sut y mae bechgyn mor ffôl a cherdded ar draws gwlad fel yna. Y llynedd yr oedd yma haid ohonynt wedi dyfod o Amlwch a Llanerchymedd draw. . . . " Yr oedd Siôn Ifan erbyn hyn wedi cael gafael ar ben stori nad oedd perygl iddi ddyfod i derfyn sydyn heb ryw ddamwain. Ac fel y nyddai'r naill ddychymyg ar ôl y llall i mewn i'r patrwm, teimlai yn fwy—fwy tawel ei feddwl. A chan fod Morys yntau wedi ei fodloni wrth ddeall na dderbyniasai'r ymladdwr fawr o niwed yn ei godwm, 'doedd waeth mo'r llawer pwy oedd y llanc—neu'r dyn—nac o ba le y deuai. Afraid fyddai olrhain ymhellach, gan hynny. Ac uwchben llestraid o gwrw Siôn Ifan, meddyliodd yr yswain yr hoffai gael stori newydd. Dyna paham y gofynnodd : "Pwy ydyw'r Madam Wen y mae cymaint o sôn amdani yn y cyrrau yma?" {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> d4rquxna2cgbhd5m2urnxdy84iud31f 163706 163705 2026-05-01T14:44:39Z ~2026-26417-85 4131 163706 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Brin Rees" /></noinclude>"Nid llefnyn mohono," meddai Morys ar ei draws. "'Roedd o 'n ddyn deg ar hugain oed neu fwy." Dwy flwydd hyn oedd Morys ei hunan. "Tybed wir, syr? Wel, gallai fod. Nid wyf am ddweud i'ch erbyn, syr. Ond sut bynnag, yr oedd yno fwy o dwrw nag o daro yn ôl a glywais i. Aeth y llanc adre'n burion, syr, heb na chric na chrac, meddent hwy i mi..." Anwiredd oedd hynny, ond hwyrach mai arnynt "hwy" yr oedd y bai, ac nid ar Siôn Ifan. Byddai gan y tafarnwr glawdd o'r fath rhyngddo â chyfrifoldeb bob amser. "Yr oedd o 'n eistedd yn y fan yma "—gan estyn ei fys i gyfeiriad y gornel—" neithiwr, pan ddeuthum i i mewn," meddai Morys. Ysgydwodd y tafarnwr ei ben yn foesgar, ond yn anghrediniol. "Na—digon o waith, syr. Digon o waith ei fod yn eistedd yn y tŷ. Gallai fod rywle tua'r drws. Yr oedd yma gwmni clên iawn neithiwr. Ond am ryw lafnau fel hwn, digon o waith iddo ddyfod i'r tŷ ac eistedd. Byddant yn dyfod—llafnau tebyg i hwn—i'r 'glapsant o bob cyfeiriad. Wn i ddim sut y mae bechgyn mor ffôl a cherdded ar draws gwlad fel yna. Y llynedd yr oedd yma haid ohonynt wedi dyfod o Amlwch a Llanerchymedd draw. . . . " Yr oedd Siôn Ifan erbyn hyn wedi cael gafael ar ben stori nad oedd perygl iddi ddyfod i derfyn sydyn heb ryw ddamwain. Ac fel y nyddai'r naill ddychymyg ar ôl y llall i mewn i'r patrwm, teimlai yn fwy—fwy tawel ei feddwl. A chan fod Morys yntau wedi ei fodloni wrth ddeall na dderbyniasai'r ymladdwr fawr o niwed yn ei godwm, 'doedd waeth mo'r llawer pwy oedd y llanc—neu'r dyn—nac o ba le y deuai. Afraid fyddai olrhain ymhellach, gan hynny. Ac uwchben llestraid o gwrw Siôn Ifan, meddyliodd yr yswain yr hoffai gael stori newydd. Dyna paham y gofynnodd : "Pwy ydyw'r Madam Wen y mae cymaint o sôn amdani yn y cyrrau yma?" {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> lc84r7utqdgoz953mqyp597lak0042l 104 33240 163707 69031 2026-05-01T17:13:18Z ~2026-26417-85 4131 163707 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Brin Rees" /></noinclude>Ni buasai ond dyn hynod o ddieithr yn gofyn y cwestiwn. Aeth llygaid Siôn Ifan yn fychain, fychain, wrth graffu ar ei ymwelydd cyn ateb, "Wn i ddim, syr. Mi fyddaf yn meddwl mai ffrwyth dychymyg pobl ydyw hi, a dim arall." "Ond hi biau Draffwll, onid e?" meddai Morys yn fyr. Syndod didwyll oedd yn ei lais. Nid oedd yn gynefin â dull Siôn Ifan o fyned trwy'r byd. "Yn wir, syr, mae'n eglur y gwyddoch fwy nag a wn i. Dyn cynnil iawn o'i gyfrinach ydyw Dafydd Jos Traffwll." Yr oedd hyn yn wir, ac oherwydd hynny yn gymorth i Siôn Ifan i ddywedyd ei feddwl yn onest, a hynny gyda phwyslais argyhoeddiad, am dro. Ni byddai felly arno'n fynych. Ond gwir oedd mai digon o waith y gwyddai Dafydd Jos ei hunan yn berffaith sut y safai o berthynas i'w ddaliad. Faint bynnag a wyddai'r tafarnwr am Madam Wen— oedd erbyn hyn a'i henw o leiaf yn wybyddus o fôr i fôr a thu hwnt i'r mynyddoedd—ni bu Morys Williams elwach o'r wybodaeth honno. Aeth adref heb fod ddim doethach ar y pen hwnnw. Cymerwyd mis neu fwy i ddwyn pethau i drefn yng Nghymunod. Daethai yr yswain newydd a'i brif weinidogion gydag ef o Ddyffryn Conwy yn sir ei enedigaeth, ond cyflogodd ddau neu dri o weision yn yr ardal newydd. Cafodd forwyn hefyd ym mherson Nanni Allwyn Ddu. Aeth Nanni i Gymunod gan ddywedyd iddi glywed fod eisiau morwyn ar yr yswain. "Ym mhle mae eich cartre chwi?" gofynnodd yntau. "Yn Allwyn Ddu," atebodd hithau, fawr, a heb fod ymhell o derfynau Cymunod.' "Purion," meddai yntau, a chyflogwyd hi heb fwy o eiriau. Ni wyddai Morys yr adeg honno y gallasai ei forwyn newydd, pe buasai'n dewis, ddywedyd llawer o hanes ardal y llynnoedd a Madam Wen. Ond digon o waith, hefyd, y buasai Nanni'n dewis. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> hrrrfa8iw6by6qn2gcd93blns3k7dyb 106 84096 163708 2026-05-01T21:02:14Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "" 163708 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=Llyfr Darllen ac Ysgrifennu |Author=John Lloyd |Publisher=Hughes a'i Fab, Wrecsam |Year=1912 |Source=djvu |Image=1 |Progress=X |Pages=<pagelist /> |Remarks= }} [[Categori:Llyfr Darllen ac Ysgrifennu]] [[Categori:John Lloyd]] [[Categori:Llyfrau 1913]] [[Categori:PD-US-expired]] [[Categori:Tudalen Indecs]] [[Categori:Barddoniaeth]] [[Categori:Ysgrifau]] bgwad5zam1w0oau2eu33oo3gggsppo1 104 84097 163709 2026-05-01T21:03:59Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163709 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>[[Delwedd:Llyfr Darllen ac Ysgrifennu|canol|600px|tudalen=1]] {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 1a0pl5dys47y28su6co5jzxfldx4khc 163710 163709 2026-05-01T21:04:24Z AlwynapHuw 1710 163710 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>[[Delwedd:Llyfr Darllen ac Ysgrifennu.djvu|canol|600px|tudalen=1]] {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> qtg9mm7v1ok4czj3jap363b4o4mueiz 104 84098 163711 2026-05-01T21:04:59Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163711 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>[[Delwedd:Llyfr Darllen ac Ysgrifennu.djvu|canol|600px|tudalen=183]]<noinclude><references/></noinclude> 650x9kx04lbu0mdk98y2j85a5w8adxw 104 84099 163712 2026-05-01T21:05:11Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 163712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 84100 163713 2026-05-01T21:05:31Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 163713 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 84101 163714 2026-05-01T21:05:42Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 163714 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 84102 163715 2026-05-01T21:06:38Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 163715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 84103 163716 2026-05-01T21:06:53Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 163716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 84104 163717 2026-05-01T21:07:27Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 163717 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 84105 163718 2026-05-01T21:07:55Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 163718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 84106 163719 2026-05-01T21:13:47Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>[[Delwedd:Llyfr Darllen ac Ysgrifennu (Cofio Gwyr Llansannan).jpg|canol|400px|bawd|{{c|COFIO GWYR LLANSANNAN.<br>Gwyneb-ddarlun.}}]] {{center block| <poem> "Y gŵr marw, e gâr morwyn Ddaear dy fedd er dy fwyn." </poem> }} <br> {{c|"Yn Llansannan mae geneth dlos, dros fyth yn plethu torch flodau clod." Er Cof am Dudur Aled, William Salesbury, Henry Rees, Gwilym Hiraethog, ac Iorwerth Glan Aled.}} {{c|(Y Cerflun gan Syr W. Goscombe John, R.A.).}} {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> nhl4dxaa1274rofnlpelat6rzmbdj2g 104 84107 163720 2026-05-01T21:14:27Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163720 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|BUDDUGOL YN EISTEDDFOD FRENHINOL<br>GENEDLAETHOL GWRECSAM, MEDI, 1912.}} {{lein|10em}} {{c|{{Mmmm-mawr|LLYFR<br>DARLLEN AC YSGRIFENNU.}}<br>{{bach|GAN}}<br>{{Mm-mawr|JOHN LLOYD, M.A.,}}<br>Yr Ysgol Ganolradd, Abermaw.}} <br> {{lein|10em}} <br> {{c|{{mawr|DYFYNIADAU O'R CLASURON CYMRAEG, YNGHYDA <br>GWERSI PWRPASOL SYLFAENEDIG ARNYNT.}}}} <br> {{lein|10em}} <br> {{c|At Wasanaeth Ysgolion Uch-elfennol a Chanolradd.}} <br> {{lein|10em}} <br> {{c|GWRECSAM:<br>CYHOEDDEDIG GAN HUGHES A'I FAB.<br>1913.}} {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> f8gcf04nxdbv08wj7sqazei5raxg68c 104 84108 163721 2026-05-01T21:15:13Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 163721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 84109 163722 2026-05-01T21:16:07Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|RHAGLITH.}}}} I DDYSGU ysgrifennu Cymraeg yn Ysgolion Uch-elfennol a Chanolradd Cymru y darparwyd y llawlyfr hwn yn fwyaf arbennig. Amcenir gwneuthur hyn drwy i'r disgybl yn gyntaf efrydu'n fanwl y dyfyniadau a roddir o'r clasuron Cymraeg, ac yna eu hefelychu. Dewiswyd darnau y gall plant yn yr ysgolion a ennwyd eu deall a'u hamgyffred, a rhai, hefyd, sy'n ddiddorol ynddynt eu hunain; oblegid, os nad enynnir diddordeb y disgybl yn ei waith, anodd fydd disgwyl iddo gyfansoddi, mewn unrhyw iaith, gyda blas a budd. Gellir defnyddio'r llyfr hwn hefyd fel sylfaen i adeiladu gwersi mewn llenyddiaeth arni. Da a fuasai rhoddi yn y llyfrgell y gweithiau hynny y cymerwyd y dyfyniadau ohonynt. Ac, ond i'r athro roddi braslun o hanes bywyd a gwaith yr awduron, bydd y plant yn sicr o ddarllen yn eiddgar, a meithrinnir ynddynt felly chwaeth at lenyddiaeth bur ac aruchel. Nid i'w cyfieithu i'r Saesneg y bwriadwyd i'r penodau hyn fod. Rhaid cyfaddef fod cyfieithu o werth arbennig fel moddion addysgiant, ond, ysywaeth, pery yn fwrn ar y Gymraeg yn ein hysgolion. Cyfieither a fynner yn y dosbarthiadau Saesneg, ond yn y rhai Cymraeg, gadawer i'r plant gyfansoddi'n naturiol yn eu hiaith eu hunain. Ni ychwanegwyd "geirfa lawn " ar y diwedd, ond esboniwyd ambell air anodd ar ddiwedd pob pennod; gadewir y rhelyw o'r gwaith i'r athro fel y bo'r angen. Rhodder y geiriadur yn nwylo'r plentyn pan fo arno ei eisieu, a bydd chwilio am ystyr neilltuol gair yn ei gysylltiadau yn wers fuddiol iddo. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> hs4oxofg0g2300c0f0q4nobb6soh4ha 104 84110 163723 2026-05-01T21:16:38Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163723 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Yr anhawster pennaf wrth baratoi'r llyfr oedd penderfynu pa safon i'w mabwysiadu, oherwydd ceir rhai plant yn ein hysgolion sy'n ddwyieithog, ac eraill y mae'r Gymraeg yn iaith estron iddynt. Ceisiwyd cadw'r ddau ddosbarth yma mewn golwg pan yn paratoi'r dyfyniadau a'r gwersi. Amcanwyd rhoddi digon o amrywiaeth yn y gwersi fel y gall yr athro, pa le bynnag y bo, eu haddasu at reidiau ei ddosbarth, a hyderir na fodlona ar y rhain yn unig, ond y cyfansodda rai eraill i gyfarfod âg anhawsterau'r plant y gŵyr efe oreu am danynt. Amcan y gwersi yw cyfoethogi iaith y disgybl, a'i ddysgu i'w harfer yn briodol. Mewn ardaloedd lle y mae y Gymraeg yn iaith yr aelwyd, gadawer i'r plentyn ysgrifennu'n naturiol fel y sieryd gartref; gall ateb y cwestiynau anhawsaf ar ddiwedd pob gwers. Fel y dywed Adroddiad y Bwrdd Addysg am Ysgolion Meirion am y flwyddyn yn diweddu Gorffennaf, 1911,— {{Quote|"Let the child be taught to honour and revere the language of the hearth and he will soon come to write it, if his affection for it is not destroyed by the chill touch of drudgery. In Welsh at any rate everydayness of phrase can be given dignity, and colloquial homeliness made one of the charms of writing. All further efforts should be directed, by wide and well selected reading, towards enrich— ing the vocabulary and giving greater pliancy and force to the implement which he is already well able to wield."}} Ond yn y rhanbarthau hynny lle na siaredir y Gymraeg, gellir ymarfer gyda'r cwestiynau hawsaf a roddir ar ddechreu pob gwers. Cyfansoddwyd gofyniadau i gyfarfod â rhai o brif anhawsterau mewn gramadeg, megis y gwahaniaeth rhwng "i'w " ac "yw"; "ar" ac "a'r" ac felly ymlaen. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 3xb4m9mf1xem84fnnwpt6xr21eydv67 104 84111 163724 2026-05-01T21:18:15Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163724 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Drwy weithio law yn llaw â llyfrau Lewis Marsh yn Saesneg, gellir dyfeisio nifer o wersi diddorol eraill. Cymerer, er enghraifft, "Y Llongddrylliad" gan Cawrdaf a chan Dickens; gofynner i'r plant ysgrifennu hanes y naill yn Saesneg a'r llall yn Gymraeg. Rhoddir chwech o ddarluniau yn y llyfr er cyfansoddi gwersi arnynt. Oddigerth dau ohonynt, y maent, naill ai yn dwyn perthynas â Chymru, neu gan arlunwyr Cymreig. Ychwanegwyd "Nodiadau Bywgraffyddol" ar y diwedd, ar yr awduron y cymerwyd o'u gweithiau yn y llyfr. Er gwneud y gwersi yn fwy dealladwy, rhoddwyd rhestr o'r termau gramadegol a arferir, yn Gymraeg a Saesneg. Gellir ychwanegu y defnyddiwyd y mwyafrif o'r dyfyniadau a'r gwersi sy'n y llawlyfr gyda phlant rhwng 12 a 16 mlwydd oed, ac yr oedd y canlyniadau yn foddhaol. Dymunaf ddiolch yn gynnes i'r awduron a'r cyhoedd— wyr hynny y cyfeirir atynt yn y llyfr am ganiatad i gyhoeddi'r bennod neu'r darn sydd uwch eu henwau. ::JOHN LLOYD. :::''Abermaw.'' {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> n1887ia0as61bqsvks0yehnbskwrxo9 104 84112 163725 2026-05-01T21:18:30Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 163725 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 84113 163726 2026-05-01T22:02:55Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163726 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|CYNNWYS.}}}} {{Center block/s}} <poem> [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Hel Llus|I.—HEL LLUS (Anthropos)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Taith i Gardota|II.—TAITH I GARDOTA (Ap Vychan)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Cymru|III.—CYMRU (Talhaiarn)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Hir yw Aros Arawn|IV.—HIR YW AROS ARAWN (Silvan Evans)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Hydref|V.—HYDREF (Gwilym Marles)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Dringo'r Andes|VI.—DRINGO'R ANDES (Eluned)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Ysgol Ddyddiol|VII.—YSGOL DDYDDIOL (Daniel Owen).]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Y Gaeaf|VIII.—Y GAEAF (1, Dyfed; 2, Ceiriog)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Teilwriaid|IX.—TEILWRIAID (Gwilym Hiraethog)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Bro Ann Griffiths|X.—BRO ANN GRIFFITHS (O. M. Edwards)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Hen Gwch Fy Nhad|XI.—HEN GWCH FY NHAD (Mynyddog)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Coll Pryderi|XII.—COLLI PRYDERI (O'r "Mabinogion")]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Gwlad Beulah|XIII.—GWLAD BEULAH (O "Taith y Pererin")]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Dau Hen Furddyn|XIV.—DAU HEN FURDDYN (1, Ceiriog; 2, Alun)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Cloddiau a Gwrychoedd|XV.—CLODDIAU A GWRYCHOEDD (Samuel Roberts)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Yr Ysgolon Rhad|XVI.—YR YSGOLION RHAD (Robert Jones)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Y Gwanwyn|XVII.—Y GWANWYN (1, Ceiriog; 2, Caledfryn)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Y Creadur Bach Mawr|XVIII.—Y CREADUR BACH MAWR (Emrys ap Iwan)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Llongddrylliad|XIX.—LLONGDDRYLLIAD (Cawrdaf)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Saboth Cymru yn y Wlad|XX.—SABOTH CYMRU YN Y WLAD (Elfed)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Rhyfel a'r Rhufeiniaid|XXI.—RHYFEL A'R RHUFEINIAID (Theophilus Evans)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Hynt Y Bardd Cwsg|XXII.—HYNT Y BARDD CWSG (Ellis Wynne).]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Yr Hwyr|XXIII.—YR HWYR (1, Gwallter Mechain; 2, Mynyddog; 3, Dyfed)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Y Tri Aderyn|XXIV.—Y TRI ADERYN (Morgan Llwyd)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Y Beibl Cymraeg|XXV.—Y BEIBL CYMRAEG (Charles Edwards)]] </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> slhkppa0fahtwe60e1s0y89vbai4z8o 104 84114 163727 2026-05-01T22:03:41Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163727 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Y Môr|XXVI.—Y MÔR (1, Robert Owen; 2, Alun; 3, Glasynys)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Cwynfan Alltud|XXVII.—CWYNFAN ALLTUD (Dr. Gruffudd Roberts)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Anrhydedd Buchedd Gyfiawn|XXVIII.—ANRHYDEDD BUCHEDD GYFIAWN (O "Lyfr Iob "]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Anifeilaid y maes|XXIX.—ANIFEILIAID Y MAES (Emrys)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Breuddwyd Rhonabwy|XXX.—BREUDDWYD RHONABWY (O'r "Mabinogion ")]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Tŷ a Gardd|XXXI.—TŶ A GARDD (Islwyn)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Heddwch a Therfysg|XXXII.—HEDDWCH A THERFYSG (Theophilus Evans)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Walton|XXXIII.—WALTON (Goronwy Owen)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Cyflafan Morfa Rhuddlan|XXXIV.—CYFLAFAN MORFA RHUDDLAN (Ieuan Glan Geirionnydd)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Anrhaith y saeson|XXXV.—ANRHAITH Y SAESON (Charles Edwards)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Yr Haf|XXXVI.—YR HAF (1, Ceiriog; 2, Eben Fardd)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Llys Imanuel|XXXVII.—LLYS IMANUEL (Ellis Wynne)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Y Bugail|XXXVIII.—Y BUGAIL (Eifion Wyn)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Y Gymraeg|XXXIX.—Y GYMRAEG (Dr. Sion Dafydd Rhys)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Y Gweithiwr|XL.—Y GWEITHIWR (1, Dewi Wyn; 2, Hiraethog).]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/At y Darllenydd|XLI.—AT Y DARLLENYDD (Edward Samuel)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Cyfeillgarwch|XLII.—CYFEILLGARWCH (Ieuan Gwynedd)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Dysgeidiaeth|XLIII.—DYSGEIDIAETH (Dr. Lewis Edwards)]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Y Wawr| XLIV.—Y WAWR (1, Emrys; 2, Brutus).]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Termau Gramadegol|TERMAU GRAMADEGOL]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Testynau Traethodau|TESTYNAU TRAETHODAU]] [[Llyfr Darllen ac Ysgrifennu/Nodiadau Bywgraffyddol|NODIADAU BYWGRAFFYDDOL]] </poem> {{Div end}} <br> {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> dsdbecgf1m4g9ejm52js7p2hx6aq2ax 104 84115 163728 2026-05-01T22:08:31Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163728 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{Mmm-mawr|LLYFR<br>DARLLEN AC YSGRIFENNU.}}}} {{lein|10em}} {{c|{{mawr|I.—HEL LLUS.<ref>bilberries;</ref>}}}} YR oedd cryn ffordd o'r Pentre Gwyn i Foel y Gader, er ei bod yn ein golwg yn wastad, ac eithrio ambell ddiwrnod niwlog yn y gaeaf. Yno y ceid y llus gorau yn y wlad, ond cryn waith ydoedd dringo atynt. Ac yr oedd mynd yno i hel llus, am y tro cyntaf, yn ddechreu cyfnod newydd yn ein hoes. Yr oedd yn rhaid inni gyrraedd oedran neilltuol, a bod yn abl i ofalu am danom ein hunain. Cwestiwn pwysig gan lawer un o'r plant ydoedd,—"Bryd y dof yn ddigon mawr i fynd i hel llus?" Ac heblaw bod yn ddigon mawr, yr oedd yn rhaid inni fod wedi profi ein hunain yn blant da yngolwg ein rhieni. Ac am ryw bythefnos cyn yr adeg, yr oeddym yn ufudd dros ben! Nid oedd yr un neges yn cael ei gollwng yn angof, ac yr oedd ein diwydrwydd yn eglur i bawb. Ond y mae arnom ofn nad oedd ein cymhellion yn rhai uchel iawn. Edrych ymlaen yr oeddym at ddiwrnod "hel llus," ac yn disgwyl cael ymuno â'r fintai.<ref>torf;</ref> Nid oedd raid i neb ein<noinclude><references/></noinclude> nh7pptrszbu50dm2prz3u1oto28z9bb 104 84116 163729 2026-05-01T22:09:50Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>deffro y bore hwnnw. Yr oeddym yn sicr o godi, am unwaith, gyda'r hedydd. Yn ystod y bore— fwyd, yr oeddym yn cael mil a mwy o rybuddion gan ein mamau,— Paid a dwyno<ref>difetha, baeddu;</ref> dy ddillad! Gofala nad ei di ddim yn agos i'r graig, rhag ofn i ti syrthio! Gwylia'r pyllau dŵr, neu mi elli foddi heb i neb dy weld! Cofia ddwad adre yn gynnar, neu chei di byth fynd yno eto!" Ond o'r diwedd, dyna ni yn barod i gychwyn. Y mae gan bob un ohonom fasged gyda thamaid o frechdan ynddi ar ei fraich, a ffon yn ei law, fel rhai yn mynd ar bererindod.<ref>pilgrimage;</ref> Deuai yr holl Bentre allan i'n gweld, a byddai Richard Roberts y Saer yn siarsio y ddau arweinydd i beidio cerdded yn rhy gyflym rhag blino y rhai lleiaf yn y fintai. Wel, dyna ni, bellach, yn cychwyn fesur dau a dau, fel milwyr mewn catrawd.<ref>mintai o filwyr;</ref> ''One- two-three!'' ac ymaith a ni. Mor hudolus fyddai y wlad yr adeg honno! Yr ydym yn croesi y "Bont", ac yn y man deuem at lidiart yn y mynydd. Ac yn wir, yr oeddym yn dechreu chwysu yn y gwres. Dringo drachefn, ond lled araf, gan fod y llwybr yn serth. Ac yn awr, yr oedd yn adeg i gael gorffwys ar fin y gornant. Yr oeddym wedi bwyta yn blygeiniol,<ref>yn fore;</ref> wedi cerdded yn galed, ac nid rhyfedd fod arnom eisiau bwyd! Tynnai y naill a'r llall ddarnau o fara ac ymenyn o'i fasged, ac yfem o ddŵr y nant. Mor flasus oedd y danteithion!?<ref>bwyd da.</ref> Ond dyna'r amser i fyny, a ninnau yn dechreu ar waith mawr y dydd. Gorchwyl difyr ydyw "hel llus," ond rhaid bod wrthi yn lled ddiwyd cyn y gellir llenwi'r fasged.<noinclude><references/></noinclude> 1y2svn9k7xw3snrwo29qwzefuvt7muc 104 84117 163730 2026-05-01T22:10:32Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163730 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ac yr oedd y brofedigaeth o fwyta'r llus ar y pryd yn rhy gref yn aml, a byddai ein gwefusau cochliw yn bradychu'r ffaith; ond wedi cerdded yma a thraw, a llosgi ein gwarrau yn yr haul, deuai y fasged yn weddol lawn. A chyn dychwelyd, byddem yn eistedd gyda'n gilydd ar gopa Moel y Gader, ac yn canu nes deffro'r eco yn y creigiau a pheri i'r defaid lamu mewn dychryn i bellteroedd y mynydd. Golygfa ardderchog oedd honno o ben y Foel; gwelem y bryniau pell dan lewyrch heulwen haf; gwelem yr afon fawr yn dirwyn trwy y dyffryn bras. Gwelem y Pentre Gwyn fel ysmotyn bychan draw yn y gwaelodion. Dychwelem adref yn llwythog, gan wadu yn bendant ein bod wedi blino dim! A hynny, yn fynych, pan bron yn methu rhoddi y naill droed o flaen y llall. Rhoddid inni groeso calon mam. "Welwch chi gymaint a heliodd Robin bach," meddai mam wrth wraig y tŷ nesaf, "a'r tro cynta' 'rioed iddo fod hefyd." Chwarae teg i famau'r Pentre Gwyn! Yr oeddynt yn lled barod i ganmol eu plant! Ond wedi cael basgedaid o lus, byddent yn sicr o rannu'r ysbail. Yr oedd hen wŷr a hen wragedd yn y pentre, a byddai yr oll ohonynt yn cael rhan o gynhaeaf llus Moel y Gader. A'r Saboth dilynol, byddai "pwdin llus" ar y bwrdd ymhob teulu, a phawb yn unfryd unfarn nad oedd ei fath. {{r|—"Anthropos."}} {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> obn0orazokad9e9a4hdnbuhjsbaw8ao 104 84118 163731 2026-05-01T22:13:02Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163731 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|GWERSI.}} I.—Gorffennwch yr ymadroddion hyn yn frawddegau:— ac eithrio; yn rhaid; dros ben; mil a mwy; fesur dau a dau; yn blygeiniol; y naill a'r llall; bod wrthi; unfryd unfarn. II.—Llennwch y bylchau canlynol â geiriau priodol:— :1. {{bar|2}} ddiwrnod {{bar|2}} yn y gaeaf; :2. {{bar|2}} yn dechreu {{bar|2}} newydd yn ein; :3. ac yr oedd ein {{bar|2}} yn {{bar|2}} i bawb; :4 yr oeddym yn sicr o {{bar|2}} gyda'r {{bar|2}}; :5 y mae {{bar|2}} bob un {{bar|2}} fasged; :6. byddai ein gwefusau {{bar|2}} yn {{bar|2}} ffaith; :7. gwelem y bryniau {{bar|2}}dan {{bar|2}} {{bar|2}} haf; :8. yr afon {{bar|2}} yn {{bar|2}} trwy y {{bar|2}} {{bar|2}} III.—Ail-ysgrifennwch o "ond o'r diwedd, dyna ni" hyd at gwaith mawr y dydd," fel pe buasech yn disgrifio'r bechgyn yn mynd i hel llus, heb fod yn eu cwmni. IV.—Atebwch y gofyniadau hyn mewn brawddegau cyflawn:— 1. Sut yr ymddyga'r plant ychydig cyn adeg hel llus? 2. Beth oedd un o'r cynghorion a gawsent gan eu mamau? 3. Pa bethau a ddygid gan y plant ar y daith? 4. Paham y gorffwyswyd i fwyta wrth fin nant? 5. Ennwch rai pethau oedd yn wahanol yng ngolwg y plant wrth gychwyn ac wrth ddychwelyd. V.—Rhoddwch hanes rhyw daith a wnaethoch chwi i hel mwyar duon, neu ryw ffrwythau eraill. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 6qnoqheb7zzcj974owtjvj8nq1ixxrk 104 84119 163732 2026-05-01T22:14:56Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163732 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|II.—TAITH I GARDOTA.}}}} BU Margaret a minnau yn cardota drwy rannau uchaf Meirion. Cysgem weithiau mewn tai, ac weithiau mewn ysguboriau,<ref>barns;</ref> a dychrynnwyd ni yn fawr unwaith mewn ysgubor lle y troisem i gysgu. Rhyw sŵn sisial a'n dychrynnodd ni. Rhywrai tebyg i ninnau oedd wedi troi i mewn, ond odid, am gysgod. Codasom ni, pa fodd bynnag, ac aethom allan mor ddistaw ag y gallem, ac ymaith a ni, ac ni orffwysasom nes cyrraedd ein cartref, er fod inni filltiroedd lawer o ffordd, naw o leiaf. Bu Evan, sydd yn awr ym Meifod, a minnau mor bell ag Aberystwyth ar daith gardotawl. Yr oedd gennym Feibl bychan a llyfr hymnau i'w darllen, ac i ddysgu allan ohonynt, yn ein hysgrepan.<ref>côd, S., wallet;</ref> Heblaw hynny, yr oedd gennym ledr, hoelion, mynawyd,<ref>an awl.</ref> edau grydd, a morthwyl bychan, tuagat drwsio ein clocs, ac edau a nodwydd tuagat drwsio ein dillad, pan fyddent mewn angen am hynny. Nid oedd fy mrawd ar y pryd ond wedi gadael ei ddegfed flwydd, na minnau ond wedi gadael fy wythfed flwyddyn, ac yn gyrru ar fy nawfed. Go ieuainc oeddym i fyned ymhell oddicartref. Wrth ddychwelyd o Aberystwyth tua Thowyn, Meirionnydd, deallasom y costiai inni ddwy geiniog bob un am groesi yr afon i Aberdyfi. Nid oedd gennym ni yr un ddimai o arian; gan hynny, bu raid inni werthu yr ychydig ŷd oedd gennym i gael pedair ceiniog i dalu i'r cwch. Gwerthasom y cwbl am<noinclude><references/></noinclude> 73xhvgkw7skql8ae3wzq5et272s9m2m 163733 163732 2026-05-01T22:15:28Z AlwynapHuw 1710 163733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|II.—TAITH I GARDOTA.}}}} BU Margaret a minnau yn cardota drwy rannau uchaf Meirion. Cysgem weithiau mewn tai, ac weithiau mewn ysguboriau,<ref>barns;</ref> a dychrynnwyd ni yn fawr unwaith mewn ysgubor lle y troisem i gysgu. Rhyw sŵn sisial a'n dychrynnodd ni. Rhywrai tebyg i ninnau oedd wedi troi i mewn, ond odid, am gysgod. Codasom ni, pa fodd bynnag, ac aethom allan mor ddistaw ag y gallem, ac ymaith a ni, ac ni orffwysasom nes cyrraedd ein cartref, er fod inni filltiroedd lawer o ffordd, naw o leiaf. Bu Evan, sydd yn awr ym Meifod, a minnau mor bell ag Aberystwyth ar daith gardotawl. Yr oedd gennym Feibl bychan a llyfr hymnau i'w darllen, ac i ddysgu allan ohonynt, yn ein hysgrepan.<ref>côd, S., ''wallet'';</ref> Heblaw hynny, yr oedd gennym ledr, hoelion, mynawyd,<ref>an awl.</ref> edau grydd, a morthwyl bychan, tuagat drwsio ein clocs, ac edau a nodwydd tuagat drwsio ein dillad, pan fyddent mewn angen am hynny. Nid oedd fy mrawd ar y pryd ond wedi gadael ei ddegfed flwydd, na minnau ond wedi gadael fy wythfed flwyddyn, ac yn gyrru ar fy nawfed. Go ieuainc oeddym i fyned ymhell oddicartref. Wrth ddychwelyd o Aberystwyth tua Thowyn, Meirionnydd, deallasom y costiai inni ddwy geiniog bob un am groesi yr afon i Aberdyfi. Nid oedd gennym ni yr un ddimai o arian; gan hynny, bu raid inni werthu yr ychydig ŷd oedd gennym i gael pedair ceiniog i dalu i'r cwch. Gwerthasom y cwbl am<noinclude><references/></noinclude> 52a4dn9cepim7muqvtwa6qypvnayst4 104 84120 163734 2026-05-01T22:16:48Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>bedair ceiniog. Cafodd rhywun fargen dda. Yr oedd yr ŷd yn werth hanner coron o leiaf, feddyliwn. Daethom i draeth yr afon Dyfi, ond bu raid inni aros am gryn ddwy awr am y cwch o'r ochr arall. Yr oedd yn drai; ond cyn i'r cwch ddyfod, yr oedd y llanw yn dyfod i mewn. Daeth boneddwr tirion atom. Bob yn dipyn, holodd ni. Dywedasom ninnau ein holl hanes. Gwnaeth inni ddarllen o'r Beibl oedd gennym, ac adrodd pethau a ddysgasem. Wedi croesi yr afon, dywedodd wrth y cychwr,— "Yr wyf fi yn talu dros y plant bach." Ni ddeallasom ni ef ar y cyntaf, a phan oeddym a'r pres yn ein dwylaw yn eu cynnyg i'r cychwr, dywedodd hwnnw fod y boneddwr wedi talu drosom. Pwy ydoedd, ni wyddem ni; dyna yr olwg olaf a welsom ni arno; ond fe wnaeth weithred dda, pwy bynnag ydoedd, gweithred a goffeir yn nydd y farn ddiweddaf. {{r|—Ap Vychan.}} {{c|GWERSI.}} I.—Defnyddiwch y geiriau bach hyn mewn brawddegau, gan sylwi'n fanwl pa fodd y defnyddir hwy yn y darn uchod:— a, ac, ag, ar, a'r, er, i'r, o'r. II.—Ysgrifennwch y dernyn hwn fel pe buasech chwi eich hunan ar daith:— Cysgem weithiau mewn tai, ac weithiau mewn ysguboriau, a dychrynnwyd ni yn fawr unwaith mewn ysgubor lle y troisom i gysgu. Rhyw sŵn sisial a'n dychrynnodd ni. Rhywrai tebyg i ninnau oedd wedi<noinclude><references/></noinclude> 7fbm582t17xmio1e6m81hl022rzx1y5 104 84121 163735 2026-05-01T22:17:57Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>troi i mewn, ond odid, am gysgod. Codasom ni, pa fodd bynnag, ac aethom allan mor ddistaw ag y gallem, ac ymaith a ni, ac ni orffwysasom nes cyrraedd ein cartref, er fod inni filltiroedd lawer o ffordd,—naw, o leiaf." III.—Ffurfiwch enwau o'r geiriau hyn:— cardota; dychrynnodd; gorffwysasom; edau; croesi; cwch; bonedd; golwg. IV. Cyfansoddwch frawddegau yn cynnwys y geiriau canlynol:— ond odid; ohonynt; heblaw hynny; tuagat; gan hynny; bob yn dipyn; pa fodd bynnag; pwy bynnag. V.—Ceisiwch wella y brawddegau yma:— 1. Ac aethom allan mor ddistaw ag y gallem. 2. Bu Evan, sydd yn awr ym Meifod, a minnau mor bell ag Aberystwyth. 3. Wrth ddychwelyd o Aberystwyth tua Towyn, Meirionnydd. 4. Ond cyn i'r cwch ddyfod, yr oedd y llanw yn dyfod i mewn. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 3kgw7v6my4vfqb4y2lxnpxbzqivdnid 104 84122 163736 2026-05-01T22:20:49Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|III.—CYMRU.}}}} {{Center block/s}} <poem> HENFFYCH well<ref>''all hail;''</ref> i wlad fy nghalon, :Llwyddiant iti, Gymru dirion; Bendith i dy feibion dewrion ::A dy ferched glân: Peraidd yw dy hynod hanes I wresogi serch<ref>cariad, anwyldeb;</ref> fy mynwes; Tra bo ngwaed yn llifo'n gynnes, ::Caraf wlad y gân: :Annwyl wlad fy nhadau :Caraf dy fynyddau, Creigiau gleision uwch y nant :Ymwelant â'r cymylau; Dolydd a dyffrynnoedd ffrwythlon, Ffrydiau clir a llynnau llawnion, Adlewyrchant<ref>''reflect'';</ref> flodau tlysion ::Yn eu dyfroedd glân: :Hiraeth sydd i'm llethu :Am anwylion Cymru; Ow! na chawn fy mhwrs yn llawn A chred a dawn i'm denu Adre'n ol i blith fy nheulu, A chyfeillion i'm croesawu: Yn olynol gwnawn foliannu ::Cymru, gwlad y gân. Mil melusach i fy nghalon Na mwynderau gwlad y Saeson, Cig a gwin, a da, a digon, ::Ydyw gwlad y gân: </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> gt7orlaehz629rr45lc4yqlve3t84dl 163737 163736 2026-05-01T22:21:29Z AlwynapHuw 1710 163737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|III.—CYMRU.}}}} {{Center block/s}} <poem> HENFFYCH well<ref>''all hail;''</ref> i wlad fy nghalon, :Llwyddiant iti, Gymru dirion; Bendith i dy feibion dewrion ::A dy ferched glân: Peraidd yw dy hynod hanes I wresogi serch<ref>cariad, anwyldeb;</ref> fy mynwes; Tra bo ngwaed yn llifo'n gynnes, ::Caraf wlad y gân: :Annwyl wlad fy nhadau :Caraf dy fynyddau, Creigiau gleision uwch y nant :Ymwelant â'r cymylau; Dolydd a dyffrynnoedd ffrwythlon, Ffrydiau clir a llynnau llawnion, Adlewyrchant<ref>''reflect'';</ref> flodau tlysion ::Yn eu dyfroedd glân: :Hiraeth sydd i'm llethu :Am anwylion Cymru; Ow! na chawn fy mhwrs yn llawn A chred a dawn i'm denu Adre'n ol i blith fy nheulu, A chyfeillion i'm croesawu: Yn olynol gwnawn foliannu ::Cymru, gwlad y gân. Mil melusach i fy nghalon Na mwynderau gwlad y Saeson, Cig a gwin, a da, a digon, ::Ydyw gwlad y gân: </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> opqvx5b8y4m7037r3gxnzprjiz65ipc 104 84123 163738 2026-05-01T22:23:05Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Nid oes modd i ngwên lawenu Tra bo f'enaid yn hiraethu Am fynyddoedd cribog Cymru, ::A'i dyffrynnoedd glân: :Nid y llawn heolydd, :Mwg a thwrf y trefydd, Nid y byd, a'i olud drud, :Sy'n denu bryd y prydydd;4 <ref>bardd.</ref> Ond afonydd—gwyrddion ddolydd— Sŵn yr awel yn y coedydd— Cymau—glynnau—bryniau—bronnydd— ::Cymru, gwlad y gân: :Cara'r oen y ddafad, :Cara mun ei chariad, Cara'r cybydd bwrs yn llawn; :A dyn a dawn ei dyniad: Cara'r babi fron ei fami, Caraf finnau'r wlad wy'n foli— Duw a ŵyr mor annwyl imi Ydyw Cymru lân. {{r|—Talhaiarn.}} </poem> {{Div end}} <br> {{c|GWERSI.}} I. Rhoddwch ansoddeiriau priodol ar ol yr enwau hyn:— Cymru; meibion; merched; gwlad; craig; dolydd; blodau; mynyddoedd; golud. II.—Ysgrifennwch y brawddegau canlynol fel dwy linell o farddoniaeth bob un:— 1. Y mae dy hynod hanes yn beraidd i wresogi serch fy mynwes. 2. Adlewyrchir blodau tlysion yn y ffrydiau clir a'r llynnau llawnion. 3. Tra bo f'enaid<noinclude><references/></noinclude> 1pmzr5thlpm7u8ghrmguh22zs7y40cw 104 84124 163739 2026-05-01T22:31:05Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yn hiraethu, nid oes modd i fy ngwên lawenu. 4. Ni ddenir y prydydd gan y byd a'i olud drud. III.—Cyfansoddwch draethawd bŷr ar "Gymru," gan ymhelaethu ar y pennau hyn:— 1. Tlysni Cymru,— {{center block| <poem> Ac fod ei wlad heb weld ei hail Am glysni têg a glesni dail."—Ceiriog. </poem> }} 2. Ei dewrion,— {{c|"Gwlad beirdd a chantorion, enwogion o fri."—Evan James. }} 3. Paham y mae Cymru yn annwyl i chwi? {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> kot86k7xe10ifkr6kwrw6qfatfylsw9 104 84125 163740 2026-05-01T22:32:38Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|IV.—HIR YW AROS ARAWN.}}}} Yn rhywle yng ngodre'r<ref>gwaelod Sir Aberteifi;</ref> wlad, yn yr amser gynt, yr oedd amaethdŷ cyfrifol, a phobl gyfrifol ddigon yn byw ynddo; ond yr oedd un o ystafelloedd y tŷ, a arferasai fod yn ystafell wely, yn ddiwerth, ac yn waeth na diwerth, i'r preswylwyr, o herwydd bod aflonyddwch ynddi, a rhyw sŵn rhyfedd ar brydiau yn dyfod ohoni. Os cynygiai neb fyned iddi i gysgu, ni fuasai waeth iddo geisio gwneuthur hynny ar ben llwyn drain, gan na chai ddim tawelwch na gorffwystra; ac oblegid hynny, bu gorfod gadael yr ystafell heb wneuthur un defnydd ohoni. Clywid ynddi bob math o dwrw a dwndwr annymunol; a gallesid meddwl lawer tro na buasai cymaint a dodrefnyn o'i mewn heb gael ei wneuthur yn gandryll. Yn nhrymder y nos, clywid yn fynych yn y gell honno, ac weithiau o amgylch y tŷ, ryw lais irad<ref>anymunol;</ref> yn dolefain yn hirllaes,—"Hir yw'r dydd, a hir yw'r nos, a hir yw aros Arawn." Yr un oedd y geiriau bob amser, a'r un oedd tôn y llais anhyfryd a'u llefarai. Yn y wedd hon elai pethau ymlaen am lawer o amser, nes yr oedd y teulu, i ryw raddau, wedi cynefino â'r aflonyddwch a'r oernad; ond prin yr oedd neb ohonynt byth yn beiddio agoryd drws yr ystafell honno. Un noswaith dduoer yn y gaeaf, a phobl y tŷ yn eistedd o amgylch tân y gegin cyn swper,<noinclude><references/></noinclude> q4dadacoj5osmhncpc0g823bno7lbhb 104 84126 163741 2026-05-01T22:33:40Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>dyna rywun yn galw yn y drws. Archwyd i'r neb oedd yno ddyfod i mewn at y tân ac ymdwymo. Gyda'i fod wedi eistedd a chyfarch y teulu, gofynnodd y gŵr dieithr am damaid i'w fwyta, ac am lety o dan y gronglwyd dros nos. Dywedwyd wrtho fod iddo groesaw calon i fwyd, a diod, a chynhesrwydd; ond am y gwely, yr oedd yn ddrwg iawn ganddynt nas gallent gynnyg un iddo; gan fod yr holl welyau yn ddigon bach i wahanol aelodau'r teulu; ac am yr unig ystafell segur oedd yn y tŷ, nis gallent feddwl am gynnyg honno iddo ef, am fod ynddi ryw gythrwfl<ref>terfysg;</ref> a dwmbwr<ref>dwndwr</ref> parhaus, ac na chai neb lonyddwch na thawelwch i gysgu ynddi gan rywbeth nas gwyddent hwy yn iawn pa beth. "Nid gwaeth am hynny," ebai'r teithiwr blin, "nid oes yno ddim a wna niwed i ''mi'', mi a'i cymeraf yn ddiolchgar, ac na fyddwch anesmwyth o'm plegid." Edrychai y gŵr dieithr yn flin iawn; ni siaradai braidd ddim ond a ofynnid iddo; ac ni welid cymaint a gwên ar ei wynebpryd. Cytunwyd ar unwaith â'i gais, er bod yn ddrwg ganddynt feddwl y buasai raid iddo fwrw'r nos yn yr ystafell anniddan honno; a thra yr ydoedd yn cymeryd lluniaeth, gofynnodd gŵr a gwraig y tŷ iddo beth oedd ei enw, ac os ydoedd wedi dyfod o bell. "Fy enw," ebai yntau, yw Arawn; yr wyf wedi dyfod o bell ffordd, ac wedi cerdded yn galed." Pan glywyd ei enw, edrychodd y teulu yn syn ddifrifol ar eu gilydd, a buwyd am beth amser heb yngan un gair. Wedi bwyta hyd ddigon, ac ymdwymo hyd gynhesrwydd, gofynnodd y dyn dieithr am gael mynd i orffwys, gan ei fod yn ddiffygiol gan y<noinclude><references/></noinclude> 9drfod4xdizyyqfc1z585jidhbor3va 104 84127 163742 2026-05-01T22:35:38Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>daith a'r tywydd. Danghoswyd iddo yr ystafell fwcïaidd;<ref>S., ''haunted;''</ref> dymunwyd iddo noswaith dda, a chwsg tawel; er mai prin yr oedd neb ohonynt yn disgwyl y cai gysgu amrentyn. I'w wely yn yr ystafell brudd yr aeth; ac yn yr amser arferol, aeth y tylwyth oll i'w gorffwysfaoedd hwythau. Y noson honno, ni chlywyd dim trybestod<ref>twrf;</ref> yn yr ystafell gythryblus, nac mewn un man arall. Pan ddaeth y bore, cododd y teulu fel arferol; edrychwyd yn gyntaf dim am y gŵr dieithr; ond nid oedd efe yno; ni welwyd mohono mwy, ac ni chlywyd dim am dano; eithr deallwyd yn rhyw fodd ei fod wedi gadael y lle, a chychwyn i'w daith gyda rhaciad<ref>toriad.</ref> y wawr; ac o'r pryd hwnnw allan, darfu yr aflonyddwch a'r dwndwr a'r terfysg; ac ni chlybuwyd byth, nac yn y tŷ nac o'i amgylch, neb yn oeraidd gwynfan am feithder dydd, na meithder nos, na meithder aros Arawn. {{r|—Silvan Evans.}} {{c|GWERSI.}} I.—Ysgrifennwch y paragraff cyntaf yn eich geiriau eich hun, gan ofalu fod yr hanesyn yn darllen gystal a'r gwreiddiol. II.—Unwch y brawddegau hyn & geiriau cysylltiol priodol, ac atalnodwch hwy:— I'w wely yn yr ystafell brudd yr aeth: yn yr amser arferol aeth y tylwyth oll i'w gorffwysfaoedd hwythau y noson honno ni chlywyd dim trybestod yn yr ystafell gythryblus: mewn un man arall:<noinclude><references/></noinclude> i9mdt4n7chrxaxi9j9as1qo2rhbjzu9 104 84128 163743 2026-05-01T22:36:09Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>pan ddaeth y bore cododd y teulu fel arferol: edrychwyd yn gyntaf dim am y gŵr dieithr: oedd efe yno welwyd mohono mwy: chlywyd dim am dano: deallwyd yn rhyw fodd ei fod wedi gadael y lle gyda rhaciad y wawr. III.—Defnyddiwch yr ymadroddion hyn mewn brawddegau cyflawn:— (1) yn yr amser gynt; (2) ar brydiau; (3) ac o blegid hynny; (4) yn gandryll; (5) yn hirllaes; (6) croesaw calon; (7) nid gwaeth am hynny; (8) o'm plegid; (9) ar eu gilydd; (10) prin; (11) hwythau. IV.—Ysgrifennwch yr hanesyn yn gyflawn o'ch côf yn drefnus. V. A glywsoch chwi ystori gyffelyb am ryw furddyn neu dŷ yn eich ardal chwi? Os y bu, ysgrifennwch yr hanesyn yn gyflawn. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 1czjmncbqgesnsis0qgcip9yepev7q7 104 84129 163744 2026-05-01T22:39:27Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163744 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|V.—YR HYDREF.}}}} {{Center block/s}} <poem> FE ganai bachgen bychan :Wrth grwydro 'mhlith y coed, Ei ganig fach i Hydref :Pan onid deng mlwydd oed; Anadl hen ysbrydoliaeth,<ref>inspiration;</ref> :Na phaid o oes i oes, Ysgubai dros ei delyn, :A'i thannau a ddeffroes. Ei lygad craff, plentynaidd, :A welai dlysni mawr Yn gwisgo perth a choedwig :Ar ryw brydferthaf wawr;<ref>bore;</ref> Cymysgai'r coch a melyn :Mewn amrywiaethau fyrdd,<ref>ffyrdd gwahanol;</ref> Ac yma a thraw yn deneu :Oedd ambell lain<ref>darn main, teneu;</ref> o wyrdd. Gwrandawai su gwynfannus<ref>prudd;</ref> :Yr awel yn y coed,— Yr awel oer hydrefol :Sy drist ei chân erioed; Pob deilen wan yn ysgwyd :Oddiar ei chorsen fach Ei ffarwel hir i'r gangen, :Lle tyfai gynt mor iach. Wrth weld y dail yn syrthio :O ddwylaw oer y gwynt, Yn sychion a gwywedig, :Nid irlas<ref>gwyrdd;</ref> megis gynt,— </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> b6oqaymg36pducgu3yclaff37htf7f2 104 84130 163745 2026-05-01T22:40:30Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> I'w gôf y deuai'r Gwanwyn, :Y deuai'r Haf di-ail, A synnai a wnai bywyd :Fyth wywo, fel y dail. Y cloddiau'n goch o syfi,<ref>mefus, strawberries;</ref> :Yr allt o lusw<ref>llus;</ref>'n ddu, A gofiai gyda thrymaidd :Ochenaid am a fu; Fe welai nyth y fwyalch, :A'i chân a lanwai'r fro, Yn awr yn noeth ac unig, :A'r crin-ddail drosti'n dô. Ar fainc o ddail sych-grinion, :A rhedyn hanner gwyw, A'r afon droellog obry<ref>islaw;</ref> :Yn murmur yn ei glyw, Myfyrgar yr eisteddodd :Am ennyd wrtho'i hun; Ond o'r rhigymau<ref>barddoniaeth;</ref> ganodd :Ar glawr<ref>yn ysgrifenedig;</ref> nid oes yr un. Pan gododd aethai heibio :Ryw dair o oriau chwai,<ref>buan.</ref> A haul prydnawn a eurai :Simneiau tal y tai; Dychwelodd tuag adref, :A chri ei fynwes glaf,— "Pa bryd daw eto'r Gwanwyn? :Pa bryd yr hyfryd Haf?" {{r|—Gwilym Marles (trwy ganiatad).}} </poem> {{Div end}} <br> {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> adzir5847tug9r5id9sbc7i68ap8bm5 104 84131 163746 2026-05-01T22:41:46Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|GWERSI,}} I.—Dodwch enwau priodol o flaen yr ansoddeiriau hyn, neu ar eu hol, mewn brawddegau cyfain:— craff; mawr; ambell; cwynfannus; oer; trist; gwan; hir; sych; gwywedig; coch; noeth; crin; troellog. II.—Newidiwch yr ail, y trydydd a'r pedwerydd pennill i Ryddiaith da. III.—Gorffennwch y llinellau hyn yn gyflawn:— 1. Fe ganai bachgen {{bar|2}} Wrth grwydro {{bar|2}} coed. Ei — {{bar|2}}fach i {{bar|2}} Pan onid {{bar|2}} mlwydd {{bar|2}}— 2. Fe welai {{bar|2}} {{bar|2}} fwyalch, {{bar|2}} {{bar|2}}— a lanwai'r {{bar|2}} Yn awr yn {{bar|2}} ac {{bar|2}} A'r {{bar|2}} drosti {{bar|2}} {{bar|2}} IV. Cyfansoddwch draethawd ar yr "Hydref," gan sylwi ar y pennau hyn:— (a) Arwyddion Hydref,—y ffrwythau, megis cnau, afalau, eirin, a llysiau'r ddaear, megis yr ŷd a'r pytatws; (b) ymddanghosiad yr awyr, arferion yr adar, cyflwr yr afonydd; (c) arferion yr amaethwyr; (ch) chwareuon y plant. V.—Disgrifiwch y darlun o'r " 'Cynhaeaf." {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> fdb8n6i5v0rwe7zmwve43cejmdc8lmo 163747 163746 2026-05-01T22:42:34Z AlwynapHuw 1710 163747 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|GWERSI,}} I.—Dodwch enwau priodol o flaen yr ansoddeiriau hyn, neu ar eu hol, mewn brawddegau cyfain:— craff; mawr; ambell; cwynfannus; oer; trist; gwan; hir; sych; gwywedig; coch; noeth; crin; troellog. II.—Newidiwch yr ail, y trydydd a'r pedwerydd pennill i Ryddiaith da. III.—Gorffennwch y llinellau hyn yn gyflawn:— {{center block| <poem> 1. Fe ganai bachgen {{bar|2}} Wrth grwydro {{bar|2}} coed. Ei — {{bar|2}}fach i {{bar|2}} Pan onid {{bar|2}} mlwydd {{bar|2}}— 2. Fe welai {{bar|2}} {{bar|2}} fwyalch, {{bar|2}} {{bar|2}}— a lanwai'r {{bar|2}} Yn awr yn {{bar|2}} ac {{bar|2}} A'r {{bar|2}} drosti {{bar|2}} {{bar|2}} </poem> }} <br> IV. Cyfansoddwch draethawd ar yr "Hydref," gan sylwi ar y pennau hyn:— (a) Arwyddion Hydref,—y ffrwythau, megis cnau, afalau, eirin, a llysiau'r ddaear, megis yr ŷd a'r pytatws; (b) ymddanghosiad yr awyr, arferion yr adar, cyflwr yr afonydd; (c) arferion yr amaethwyr; (ch) chwareuon y plant. V.—Disgrifiwch y darlun o'r " 'Cynhaeaf." {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> ga7ea3qav1hiaexu0bbdca5wcf6i2o5 163749 163747 2026-05-01T22:49:25Z AlwynapHuw 1710 163749 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|GWERSI,}} I.—Dodwch enwau priodol o flaen yr ansoddeiriau hyn, neu ar eu hol, mewn brawddegau cyfain:— craff; mawr; ambell; cwynfannus; oer; trist; gwan; hir; sych; gwywedig; coch; noeth; crin; troellog. II.—Newidiwch yr ail, y trydydd a'r pedwerydd pennill i Ryddiaith da. III.—Gorffennwch y llinellau hyn yn gyflawn:— {{center block| <poem> 1. Fe ganai bachgen {{bar|2}} Wrth grwydro {{bar|2}} coed. Ei {{bar|2}} fach i {{bar|2}} Pan onid {{bar|2}} mlwydd {{bar|2}}— 2. Fe welai {{bar|2}} {{bar|2}} fwyalch, {{bar|2}} {{bar|2}}— a lanwai'r {{bar|2}} Yn awr yn {{bar|2}} ac {{bar|2}} A'r {{bar|2}} drosti {{bar|2}} {{bar|2}} </poem> }} <br> IV. Cyfansoddwch draethawd ar yr "Hydref," gan sylwi ar y pennau hyn:— (a) Arwyddion Hydref,—y ffrwythau, megis cnau, afalau, eirin, a llysiau'r ddaear, megis yr ŷd a'r pytatws; (b) ymddanghosiad yr awyr, arferion yr adar, cyflwr yr afonydd; (c) arferion yr amaethwyr; (ch) chwareuon y plant. V.—Disgrifiwch y darlun o'r " 'Cynhaeaf." {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> al14uo7twdklpykx4drqri6nyp1p5wk 104 84132 163748 2026-05-01T22:48:45Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163748 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>[[Delwedd:Llyfr Darllen ac Ysgrifennu (Y Cynhaeaf).jpg|canol|400px|bawd|{{c|Y CYNHAEAF.<br> (Oddiwrth ddarlun gan Constable). Tud. 17.}}]] {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> qp328z28xtsvq9pvb3mn39c8g6m8ips 104 84133 163750 2026-05-01T22:51:24Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163750 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|VI.—DRINGO'R ANDES.}}}} Y PETH cyntaf welwn drwy ffenestr fy ystafell bob bore oedd y Mynydd Llwyd, a'i gopa gwyn ym myd y cymylau. Yr oedd yn demtasiwn ac yn swyn anorchfygol imi, a rhaid oedd ffurfio cwmni i ddringo i'w ben. Nid oedd ond un person wedi bod fan honno erioed, a bygythid pethau mawr arnom am ein rhyfyg. Cychwyn wnaethom ar ddiwrnod tawel, hafaidd, ar geffylau, fel pob Patagonwr; yr oedd gennym daith bell cyn dod at lethr y mynydd, a chodi bwganod oedd gwaith y cwmni ar hyd y ffordd. Ond wedi dechreu dringo, yr oedd gan bawb ddigon o waith edrych ar ei ol ei hun a'i ysgrublyn<ref>anifail;</ref> truan. Bu dadl fawr wrth droed y mynydd. Yr oedd ar rai eisiau gadael y ceffylau fan honno, a'i throedio i fyny. "Wfft i shwd ddwli," ebai bechgyn glew y paith,<ref> S., prairie;</ref> "beth mae'r ceffylau dda?" Ond yn wir, rhyngoch chwi a minnau, buasai'n well gennyf ei throedio o lawer; yr oedd gweled yr hen geffylau yn ymladd am eu hanadl ac yn syrthio bendramwnwgl ar draws y cerrig yn boenus i'r eithaf. Ond fry, fry, yr aem o hyd, a min yr awel i'w deimlo yn fwy o hyd. O'r diwedd, daethom i le na allai yr un ceffyl ei basio, ac felly cefais yr hyfrydwch o'u gweled yn gorffwys, tra ninnau yn pelo<ref>dringo;</ref> 'n mlaen yn nannedd y gwynt oedd eisoes yn chwythu bygythion. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 6acg1q3ypywzwzyoeuomcu7xm3s4yxm 163751 163750 2026-05-01T22:51:50Z AlwynapHuw 1710 163751 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|VI.—DRINGO'R ANDES.}}}} Y PETH cyntaf welwn drwy ffenestr fy ystafell bob bore oedd y Mynydd Llwyd, a'i gopa gwyn ym myd y cymylau. Yr oedd yn demtasiwn ac yn swyn anorchfygol imi, a rhaid oedd ffurfio cwmni i ddringo i'w ben. Nid oedd ond un person wedi bod fan honno erioed, a bygythid pethau mawr arnom am ein rhyfyg. Cychwyn wnaethom ar ddiwrnod tawel, hafaidd, ar geffylau, fel pob Patagonwr; yr oedd gennym daith bell cyn dod at lethr y mynydd, a chodi bwganod oedd gwaith y cwmni ar hyd y ffordd. Ond wedi dechreu dringo, yr oedd gan bawb ddigon o waith edrych ar ei ol ei hun a'i ysgrublyn<ref>anifail;</ref> truan. Bu dadl fawr wrth droed y mynydd. Yr oedd ar rai eisiau gadael y ceffylau fan honno, a'i throedio i fyny. "Wfft i shwd ddwli," ebai bechgyn glew y paith,<ref> S., ''prairie'';</ref> "beth mae'r ceffylau dda?" Ond yn wir, rhyngoch chwi a minnau, buasai'n well gennyf ei throedio o lawer; yr oedd gweled yr hen geffylau yn ymladd am eu hanadl ac yn syrthio bendramwnwgl ar draws y cerrig yn boenus i'r eithaf. Ond fry, fry, yr aem o hyd, a min yr awel i'w deimlo yn fwy o hyd. O'r diwedd, daethom i le na allai yr un ceffyl ei basio, ac felly cefais yr hyfrydwch o'u gweled yn gorffwys, tra ninnau yn pelo<ref>dringo;</ref> 'n mlaen yn nannedd y gwynt oedd eisoes yn chwythu bygythion. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> c74upfzw33405d04n36vs0ypw9th4av 104 84134 163752 2026-05-01T22:52:41Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163752 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Wrth son am fynydd, mae dyn yn meddwl am graig gadarn o dan draed o hyd, ond dyma fynydd na saif yn llonydd yr un funud—mynydd anferth o gerrig mân, a dywed Darwin yn ei nodiadau ar Batagonia mai effaith yr ia oesol ar y graig yw hyn, a rhyfedd meddwl fod yr eira distaw yn gallu gwneud y fath waith aruthrol. Wrth fod y mynydd yn rhoi ffordd o dan ein traed, yr oedd teithio yn waith anodd ac araf iawn, ac yr oedd y gwynt erbyn hyn yn anterth<ref>anterth:=man uchaf;</ref> ei gynddaredd,<ref>gwylltineb.</ref> a hwnnw mor rhewllyd nes yr oedd perygl inni gael ein parlysu gan yr oerfel, a'r awyr mor fain yn yr uchder ofnadwy nes mai trwy boen dirfawr y gellid anadlu. Ond yr oedd copa'r mynydd yn ymyl, ac O! yr oedd arnom eisiau sefyll ar ei ben—hwb fach ymlaen eto, ond "i lawr a chwi," meddai'r gwynt. Ac fel yna, o gam i gam, yn destyn gwawd i'r gwynt, y cyrhaeddasom y copa gwyn, ac y sangodd ein traed ar y fath balmant o ia nes mae arswyd lond fy nghalon y funud yma wrth son am dano. Ceisiasom sefyll ar ein traed er mwyn cael cip ar yr olygfa ogoneddus o'n hamgylch; ond bu raid i bawb wneud hynny yn ei dro, a'r gweddill ohonom i ddal fel bachau heiyrn yn yr edrychydd, rhag cymeryd ohono adenydd a hedeg fry, fry, uwch y cymylau, lle y gwelem y Condor anferth, brenin yr awyr, fel llong dan lawn hwyliau, yn hofran yn yr uchelderau aruthr, yn gwylio'r dyffryn am filltiroedd, mewn gobaith am ysglyfaeth, byw neu farw. Ond bu raid ymysgwyd o'r holl fwyniannau hyn, canys gwelem er ein dychryn fod yr haul bron machludo, ac y buasai yn amhosibl inni<noinclude><references/></noinclude> 86vnkinyn7nq2du2xiwz8i9qdkk5kcg 104 84135 163753 2026-05-01T22:53:25Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163753 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>gyrraedd diogelwch cyn y nos, ac inni fyned yn ol yr un ffordd ag y daethem. Ond nid oedd neb wedi myned i lawr ar yr ochr ogleddol erioed! Wel, yr oedd yn rhaid inni fyned, neu rewi ar y mynydd, ac yr oeddym bron yn y cyflwr hwnnw eisoes. {{r|—Eluned (trwy ganiatad yr awdures).}} {{c|GWERSI.}} I.—Ysgrifennwch eiriau cyfystyr â'r rhain:— bore; copa; cwmni; hafaidd; truan; llethr; glew; fry; hyfrydwch; munud; anferth; ia; distaw; gogoneddus; sangu; hofran. II.—Ffurfiwch ansoddeiriau o'r geiriau canlynol:— bore; swyn; rhyfyg; poen; hyfryd; bwgwth; rhew; gwawd; diogelwch; gogledd; haf, gan eu defnyddio mewn brawddegau cyfain. III.—Llennwch y bylchau hyn â geiriau cyfaddas Wrth fod y mynydd yn {{bar|2}} {{bar|2}} o dan ein iawn, {{bar|2}} yr oedd {{bar|2}} yn waith {{bar|2}} ac {{bar|2}} iawn ac {{bar|2}} oedd y gwynt erbyn hyn yn {{bar|2}} ei {{bar|2}} a hwnnw {{bar|2}}, nes yr oedd peryg linni gael ein {{bar|2}} gan yr {{bar|2}} ar {{bar|2}} mor fain yn yr uchder {{bar|2}} nes {{bar|2}} trwy boen {{bar|2}} y gellid {{bar|2}}. Ond yr oedd {{bar|2}} mynydd yn ymyl, ac O! yr oedd {{bar|2}} eisiau sefyll {{bar|2}} ei {{bar|2}} IV.—Ysgrifennwch un frawddeg am y rhain:— (a) Mynydd Llwyd; (b) Patagonwr; (c) Ceffylau Patagonia; (ch) Min yr awel; (d) Ia oesol; (dd) Y Condor. V.—A fuoch chwi yn dringo mynydd erioed? Os buoch, rhoddwch hanes eich taith, gan sylwi ar y wlad oddi—amgylch, ei ffrwythau, ei choed, ei hadar, &c. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> oaoakqh287l4q2i00p1h8e2c1v4yexl 104 84136 163754 2026-05-01T22:56:53Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163754 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|VII.—YSGOL DDYDDIOL.}}}} ADEILAD hir a chul ydoedd yr ''office'' lle y cynhaliai yr hen Sowldiwr ei ysgol. O'i chwmpas yr oedd mainc arw a cham ac yn; gysylltiedig â hi yr oedd desc yn pwyso ar y mur. Sylwais yn un o'r pethau cyntaf nad oedd yn y ddesc prin fodfedd ysgwâr heb fod ol y gyllell wedi bod yn torri arni naill ai llun, ffigiwr, neu enw. Ymhen draw yr ysgoldŷ, yn ymyl y tân, yr oedd desc y meistr, ac yn ei gwaelod yr oedd clamp o dwll, diben pa un, fel y cefais weled ar ol hynny, oedd er cyfleustra i goes bren y meistr ymwthio drwodd pan fyddai efe yn eistedd. Ar fy mynediad cyntaf i mewn i'r ysgol, gwelais olygfa ryfedd a newydd iawn i mi y pryd hynny. Yr oedd y bechgyn oll yn bresennol, rhai ar dop y ddesc, rhai ar gefnau eu gilydd yn chwarae ceffylau, ac yn carlamu o gwmpas yr ysgol, ac eraill yn dwr ar lawr, ac yn ymrwyfo<ref>gwau;</ref> trwy eu gilydd fel llysywenod mewn llaid. Yr oedd un,—bachgen cloff wrth ei fagl,—yn ceisio dynwared y meistr, gan eistedd wrth y ddesc, ac wedi gwthio ei fagl trwy y twll, ac yn gwaeddi yn uchel am osteg, ond i ddim pwrpas. Newidiai yr olygfa bob munud, a gwaeddai pob un nerth ei ben oddigerth un bachgen, yr hwn a safai ar dop y ddesc yn ymyl y ffenestr, gan rannu ei sylw cydrhwng y chwarae a'r cyfeiriad o ba un y disgwylid y meistr. Teimlwn yn rhyfedd ar y pryd, a meddyliwn fy mod wedi dyfod i ganol plant drwg iawn; a phe gwybuasai fy mam pa fath rai oeddynt, ni chawswn byth fyned yno drachefn.<noinclude><references/></noinclude> g97b71qjtxlizhzrsbq53zvam63n2pe 104 84137 163755 2026-05-01T22:58:22Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163755 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>O'r ochr arall, yr oeddwn yn meddwl mai dyma y lle goreu a welswn erioed am ''sport''. Ond fy nheimlad gorthrechol<ref>teimlad yn effeithio'n drwm arno;</ref> ar y pryd oedd rhyw fath o ddieithrwch ac yswildod poenus, oblegid gadawsai Wil Bryan fi ar fy mhen fy hun, ac ymgymerasai yn chwannog<ref>yn galonnog;</ref> â'r chwarae. Pan oeddwn wedi fy meddiannu gan y teimladau hyn, gwelwn y bachgen oedd yn ymyl y ffenestr yn gosod ei ddau fŷs blaen yn ei safn ac yn rhoi chwibaniad clir; ac mewn amrantiad yr oedd pob bachgen yn ei le, ac yn chwythu yn fyr. Gwyddwn o'r goreu yr edrychwn i yn wirion ddigon yn sefyll fel ''monument'' oer ar fy mhen fy hun wrth y drws pan ddaeth y Sowldiwr i mewn. Aeth heibio i mi heb gymeryd arno fy ngweled. Edrychai yn ffyrnig a chyffrous; deallais yn fuan nad oedd y gwyliedydd wedi rhoddi yr arwydd yn ddigon buan, ac fod y meistr wedi clywed yr holl drwst byddarol. Aeth rhag ei flaen at y ddesc, a thynnodd allan gansen hir a chref. Gwelwn y bechgyn yn gwneyd gwar barotoawl, tra yr elai yr hen Sowldiwr o gwmpas yr ysgol, gan ffonio pawb yn greulawn a diwahaniaeth. Myfi oedd yr unig un na chafodd flas y gansen, a myfi oedd yr unig un a dorrodd i wylo allan, oblegid yr oeddwn wedi dychrynnu. Gyda golwg ar y bechgyn eraill, yr oedd yn ymddangos eu bod hwy wedi hen gynefino â'r oruchwyliaeth.<ref>triniaeth;</ref> Wedi i'r bachgen olaf dderbyn ei ffonod, aeth y meistr yn ol at y ddesc; cyfododd ei ddwylaw i fyny, a dywedodd, "Let us pray," ac adroddodd y pader yn bwyllog, a'r bechgyn yn ei ddilyn. Wedi i'r pader gael ei adrodd, gwaeddodd yr hen Sowldiwr yn awdurdodol, ''"Rivets, my boys,"'' yr Q hwn oedd yr arwyddair bob bore Llun i'r bechgyn ddyfod ymlaen gyda'u ceiniogau. Os byddai bachgen heb ddyfod â'i geiniog gydag ef, byddai raid iddo estyn ei law allan i'r diben o dderbyn argraff gynnes y gansen, yr hyn, fel rheol, a barai iddo ddawnsio yn ol i'w eisteddle gan wasgu ei law rhwng ei liniau, neu dan ei gesail, neu ei gwthio i'w safn, neu ynteu ei hysgwyd fel pe buasai newydd ei thynnu allan o'r tân. Hyn yn gyffredin a fyddai effaith slap â'r gansen yn ei gynyrchu, yn enwedig os na byddid wedi cael cyfleustra i boeri ar gledr y llaw a rhoi dau flewyn yn groes arni. Wrth fyned heibio, yr wyf yn cofio y byddai y bechgyn yn credu yn ddiysgog yng nghyfaredd<ref>swyn, daioni;</ref> y poeryn a'r ddau flewyn croes i liniaru<ref>lleihau;</ref> effaith losgfaol y gansen. Fy syniad i fy hun ydyw, er imi wneyd y prawf lawer gwaith, na welais lawer o lês yn deillio o'i harferyd. Anfynych y gwelid bachgen yn wylo ar ol cael un slap ar ei law; ond os caffai ddau neu dri, byddai ganddo hawl y pryd hynny i ddolefain heb gael ei ystyried yn llwfryn.<ref>''coward.''</ref> Byddwn i bob amser yn dolefain ar ol cael un slap; yr oeddwn yn enwog fel criwr, ond nid allwn ei helpio. {{r|—Daniel Owen.}} {{c|GWERSI.}} I.—Atalnodwch y dernyn hwn:— Yr oedd y bechgyn oll yn bresennol rhai ar dop y ddesc rhai ar gefnau eu gilydd yn chwarae ceffylau ac yn carlamu o gwmpas yr ysgol ac eraill yn dwr ar lawr ac yn ymrwyfo trwy eu gilydd fel llysywenod mewn llaid yr oedd un bachgen cloff wrth ei fagl yn Q ceisio dynwared ei feistr gan eistedd wrth y ddesc ac wedi gwthio ei fagl trwy y twll ac yn gwaeddi yn uchel am osteg ond i ddim pwrpas newidiai yr olygfa bob munud a gwaeddai pob un nerth ei ben oddigerth un bachgen yr hwn a safai ar dop y ddesc yn ymyl y ffenestr gan rannu ei sylw cydrhwng y chwarae a'r cyfeiriad o ba un y disgwylid y meistr. II.—Llennwch y bylchau hyn gydag un arddodiad pwrpasol:— Yn gysylltiedig {{bar||2}} hi; nad oedd {{bar||2}} y ddesc prin fodfedd ysgwâr; {{bar||2}} draw yr ysgoldy; {{bar||2}} ol hynny; {{bar||2}} cyfleustra {{bar||2}} goes bren; yn carlamu {{bar||2}} yr ysgol; ac {{bar||2}} gwthio ei fagl {{bar||2}} twll; aeth {{bar||2}} ei flaen; {{bar||2}} golwg ar y bechgyn; {{bar||2}} hen gynefino {{bar||2}} oruchwyliaeth; anfynych {{bar||2}} y gwelid bachgen {{bar||2}} wylo {{bar||2}} ol cael un slap {{bar||2}} ei law. III.—Atebwch y gofyniadau canlynol yn fyr, debyced ag y gellwch i'r darn uchod:— (1) Pa ddodrefn oedd yn yr ysgol, a sut olwg oedd arnynt (2) Pa fodd yr ymddygai y plant cyn amser dechreu; (3) Disgrifiwch a gymerodd le pan ymddanghosodd y meistr; (4) Beth oedd paratoadau a wneid cyn derbyn blas y gansen? IV.—Rhoddwch hanes neu ddisgrifiad o'ch taith i'ch ysgol chwi ac o'r gwaith a wneir ynddi:— 1. Y ffordd o'ch cartref i'r ysgol ac ymddanghosiad yr ysgol y tu allan,— {{center block| <poem> "Y lawnt bu'r cylch a'r belen Yn treiglo yn eu tro." :::—Ieuan Glan Geirionnydd. </poem> }} 2. Tu mewn i'r ysgol,— {{center block| <poem> Estyll y lleoedd eistedd Ynt o'r un waith, eto'r un wedd, Lle gallwyd, â llaw gyllell, Gwneud bwlch, neu gnoad o bell." :::—Eben Fardd. </poem> }} 3. Eich cyd-ysgolheigion,— {{c|"Y gu rosynog res annwyl."—Eben Fardd.}} {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 754bq8bh1v1ni94ercwzc45rnccrtft 163756 163755 2026-05-01T23:00:43Z AlwynapHuw 1710 163756 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>O'r ochr arall, yr oeddwn yn meddwl mai dyma y lle goreu a welswn erioed am ''sport''. Ond fy nheimlad gorthrechol<ref>teimlad yn effeithio'n drwm arno;</ref> ar y pryd oedd rhyw fath o ddieithrwch ac yswildod poenus, oblegid gadawsai Wil Bryan fi ar fy mhen fy hun, ac ymgymerasai yn chwannog<ref>yn galonnog;</ref> â'r chwarae. Pan oeddwn wedi fy meddiannu gan y teimladau hyn, gwelwn y bachgen oedd yn ymyl y ffenestr yn gosod ei ddau fŷs blaen yn ei safn ac yn rhoi chwibaniad clir; ac mewn amrantiad yr oedd pob bachgen yn ei le, ac yn chwythu yn fyr. Gwyddwn o'r goreu yr edrychwn i yn wirion ddigon yn sefyll fel ''monument'' oer ar fy mhen fy hun wrth y drws pan ddaeth y Sowldiwr i mewn. Aeth heibio i mi heb gymeryd arno fy ngweled. Edrychai yn ffyrnig a chyffrous; deallais yn fuan nad oedd y gwyliedydd wedi rhoddi yr arwydd yn ddigon buan, ac fod y meistr wedi clywed yr holl drwst byddarol. Aeth rhag ei flaen at y ddesc, a thynnodd allan gansen hir a chref. Gwelwn y bechgyn yn gwneyd gwar barotoawl, tra yr elai yr hen Sowldiwr o gwmpas yr ysgol, gan ffonio pawb yn greulawn a diwahaniaeth. Myfi oedd yr unig un na chafodd flas y gansen, a myfi oedd yr unig un a dorrodd i wylo allan, oblegid yr oeddwn wedi dychrynnu. Gyda golwg ar y bechgyn eraill, yr oedd yn ymddangos eu bod hwy wedi hen gynefino â'r oruchwyliaeth.<ref>triniaeth;</ref> Wedi i'r bachgen olaf dderbyn ei ffonod, aeth y meistr yn ol at y ddesc; cyfododd ei ddwylaw i fyny, a dywedodd, "Let us pray," ac adroddodd y pader yn bwyllog, a'r bechgyn yn ei ddilyn. Wedi i'r pader gael ei adrodd, gwaeddodd yr hen Sowldiwr yn awdurdodol, ''"Rivets, my boys,"'' yr<noinclude><references/></noinclude> 1g51cl6sbxevvok06npwm1jj8ajym6b 104 84138 163757 2026-05-01T23:01:30Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163757 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>hwn oedd yr arwyddair bob bore Llun i'r bechgyn ddyfod ymlaen gyda'u ceiniogau. Os byddai bachgen heb ddyfod â'i geiniog gydag ef, byddai raid iddo estyn ei law allan i'r diben o dderbyn argraff gynnes y gansen, yr hyn, fel rheol, a barai iddo ddawnsio yn ol i'w eisteddle gan wasgu ei law rhwng ei liniau, neu dan ei gesail, neu ei gwthio i'w safn, neu ynteu ei hysgwyd fel pe buasai newydd ei thynnu allan o'r tân. Hyn yn gyffredin a fyddai effaith slap â'r gansen yn ei gynyrchu, yn enwedig os na byddid wedi cael cyfleustra i boeri ar gledr y llaw a rhoi dau flewyn yn groes arni. Wrth fyned heibio, yr wyf yn cofio y byddai y bechgyn yn credu yn ddiysgog yng nghyfaredd<ref>swyn, daioni;</ref> y poeryn a'r ddau flewyn croes i liniaru<ref>lleihau;</ref> effaith losgfaol y gansen. Fy syniad i fy hun ydyw, er imi wneyd y prawf lawer gwaith, na welais lawer o lês yn deillio o'i harferyd. Anfynych y gwelid bachgen yn wylo ar ol cael un slap ar ei law; ond os caffai ddau neu dri, byddai ganddo hawl y pryd hynny i ddolefain heb gael ei ystyried yn llwfryn.<ref>''coward.''</ref> Byddwn i bob amser yn dolefain ar ol cael un slap; yr oeddwn yn enwog fel criwr, ond nid allwn ei helpio. {{r|—Daniel Owen.}} {{c|GWERSI.}} I.—Atalnodwch y dernyn hwn:— Yr oedd y bechgyn oll yn bresennol rhai ar dop y ddesc rhai ar gefnau eu gilydd yn chwarae ceffylau ac yn carlamu o gwmpas yr ysgol ac eraill yn dwr ar lawr ac yn ymrwyfo trwy eu gilydd fel llysywenod mewn llaid yr oedd un bachgen cloff wrth ei fagl yn<noinclude><references/></noinclude> s9l91dkcuuaso6s0pubzmxl2iz5rzl6 104 84139 163758 2026-05-01T23:02:05Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163758 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ceisio dynwared ei feistr gan eistedd wrth y ddesc ac wedi gwthio ei fagl trwy y twll ac yn gwaeddi yn uchel am osteg ond i ddim pwrpas newidiai yr olygfa bob munud a gwaeddai pob un nerth ei ben oddigerth un bachgen yr hwn a safai ar dop y ddesc yn ymyl y ffenestr gan rannu ei sylw cydrhwng y chwarae a'r cyfeiriad o ba un y disgwylid y meistr. II.—Llennwch y bylchau hyn gydag un arddodiad pwrpasol:— Yn gysylltiedig {{bar|2}} hi; nad oedd {{bar|2}} y ddesc prin fodfedd ysgwâr; {{bar|2}} draw yr ysgoldy; {{bar|2}} ol hynny; {{bar|2}} cyfleustra {{bar|2}} goes bren; yn carlamu {{bar|2}} yr ysgol; ac {{bar|2}} gwthio ei fagl {{bar|2}} twll; aeth {{bar|2}} ei flaen; {{bar|2}} golwg ar y bechgyn; {{bar|2}} hen gynefino {{bar|2}} oruchwyliaeth; anfynych {{bar|2}} y gwelid bachgen {{bar|2}} wylo {{bar|2}} ol cael un slap {{bar|2}} ei law. III.—Atebwch y gofyniadau canlynol yn fyr, debyced ag y gellwch i'r darn uchod:— (1) Pa ddodrefn oedd yn yr ysgol, a sut olwg oedd arnynt (2) Pa fodd yr ymddygai y plant cyn amser dechreu; (3) Disgrifiwch a gymerodd le pan ymddanghosodd y meistr; (4) Beth oedd paratoadau a wneid cyn derbyn blas y gansen? IV.—Rhoddwch hanes neu ddisgrifiad o'ch taith i'ch ysgol chwi ac o'r gwaith a wneir ynddi:— 1. Y ffordd o'ch cartref i'r ysgol ac ymddanghosiad yr ysgol y tu allan,— {{center block| <poem> "Y lawnt bu'r cylch a'r belen Yn treiglo yn eu tro." :::—Ieuan Glan Geirionnydd. </poem> }} 2. Tu mewn i'r ysgol,— {{center block| <poem> Estyll y lleoedd eistedd Ynt o'r un waith, eto'r un wedd, Lle gallwyd, â llaw gyllell, Gwneud bwlch, neu gnoad o bell." :::—Eben Fardd. </poem> }} 3. Eich cyd-ysgolheigion,— {{c|"Y gu rosynog res annwyl."—Eben Fardd.}} {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> dejwsilmeeij86w6u1egxk2w1b3idcx 104 84140 163759 2026-05-01T23:06:41Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163759 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|VIII.—Y GAEAF.}}<br>(EIRA GWYN).}} {{c|1.}} {{Center block/s}} <poem> CROESAW iti, eira gwyn, :Os wyt oer, yr wyt yn lân, Gyrri gerdd o frigau'r ynn, :Ond cei arall wrth y tân; Nid oes lili yn yr ardd, :Gwasgar yno'th dlysion blu; Beth mor deg a'th fantell hardd :Ar ysgwyddau byd mor ddu? Cefnodd Hydref ar y ddôl, :Wedi gwywo bywyd brau; A gadawodd ar ei ol :Feddau newydd heb eu cau; Croesaist dithau'r brudd ystad :I dacluso'r beddau hyn; A chyfodaist er coffhad :Dlysach maen na'r marmor gwyn. Llawen yn rhodfeydd yr hin :Chwarae wnei wrth ddod i lawr; Ac ar weddw gorsen flin :Ysgafn yw dy gawod fawr; Mae'r gelynen yn y coed, :Er mor fythwyrdd yw ei bri, Yn sancteiddiach nag erioed :Dan dy emau grisial di. </poem> {{Div end}} <br><noinclude><references/></noinclude> ktj1bz2obon6xzqz25c4r6ld5f414y7 104 84141 163760 2026-05-01T23:07:50Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163760 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Croesaw it', ymwelydd iach, :Yn dy wisg aeafol wen; Cysga llawer blodyn bach :Yn esmwythach dan dy len; Yn dy weddnewidiol bryd, :Hyd y cwm, ac ar y bryn, Dweyd yr wyt wrth aflan fyd :Mai o'r nef daw popeth gwyn. {{r|—Dyfed (trwy ganiatad yr awdur).}} </poem> {{Div end}} <br> {{center block| <poem> {{c|2.}} Yr ôd! yr ôd! mae'r eira'n dod! Rhwng y simneiau dacw fe, Y defnyn cyntaf yn dod o'r ne', Yn chware fel aderyn gwyn Trwy fwg a chaddug y melinau hyn! Mae'n ofni disgyn, ac fel pe bae Yn ail—ymgodi, ond disgyn mae. Mae yn bwrw golwg tros y ddinas fawr, Ac yn mesur y ffordd wrth ddod i lawr, Gan edrych trwy'r ffenestri ban, Fry gyda'r awel o fan i fan. Mae'n ymddyrchafu ac yn ymgrynhoi Ac yn dal i ddisgyn ac yn dal i droi.— Ond gwêl ei lengoedd! mil myrddiwn mân O angylion gwynion y gaeaf glân Sy'n dod ag amdo a chistfeddau iâ, I gladdu meirwon flodau ha'. Y nef sy'n galw y blodyn hardd I fyw a gwenu o lwch yr ardd, A phan fydd farw, nis anghofia'r nef Mo'r dyrfa wen ei angladd ef. {{r|—Ceiriog.}} </poem> }} <br> {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> mc2kbvou9660iqwau123y5gh0djmymh 104 84142 163761 2026-05-01T23:09:19Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163761 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|GWERSI.}} I.—Dodwch ansoddeiriau cyfaddas wrth bob un o'r geiriau Hyn:— plu; mantell; bywyd; ystad; murmur; gem; gwisg; ffenestr; tyrfa. II.—Chwiliwch a oes syniadau cyffelyb gan Dyfed a Cheiriog am y gaeaf, ac ysgrifennwch hwy mewn Cymraeg da. III.—Llennwch y bylchau hyn, ac atalnodwch y llinellau:— {{center block| <poem> (a) Mae'r {{bar|2}}yn y coed Er mor {{bar|2}} yw ei {{bar|2}} Yn sancteiddiach nag {{bar|2}} Dan dy {{bar|2}} {{bar|2}} di. (b) Mae {{bar|2}} {{bar|2}} golwg tros y {{bar|2}} fawr Ac yn Gan {{bar|2}} y ffordd wrth {{bar|2}} i {{bar|2}} Gan {{bar|2}} trwy'r {{bar|2}} ban, {{bar|2}} gyda'r {{bar|2}} o fan i {{bar|2}} {{bar|2}} </poem> }} <br> IV.—Disgrifiwch olygfa aeafol, gan sylwi ar dawelwch a heddwch yr olygfa; lliw y mynyddoedd, y coed, cerrig, dail a'r dwfr; arferion a chwareuon y plant yn y gaeaf. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> r0i5kf3k02c9d3ms3jbs0akdz89xlgs 163762 163761 2026-05-01T23:10:38Z AlwynapHuw 1710 163762 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|GWERSI.}} I.—Dodwch ansoddeiriau cyfaddas wrth bob un o'r geiriau Hyn:— plu; mantell; bywyd; ystad; murmur; gem; gwisg; ffenestr; tyrfa. II.—Chwiliwch a oes syniadau cyffelyb gan Dyfed a Cheiriog am y gaeaf, ac ysgrifennwch hwy mewn Cymraeg da. III.—Llennwch y bylchau hyn, ac atalnodwch y llinellau:— {{center block| <poem> (a) Mae'r {{bar|2}}yn y coed Er mor {{bar|2}} yw ei {{bar|2}} Yn sancteiddiach nag {{bar|2}} Dan dy {{bar|2}} {{bar|2}} di. (b) Mae {{bar|2}} {{bar|2}} golwg tros y {{bar|2}} fawr Ac yn Gan {{bar|2}} y ffordd wrth {{bar|2}} i {{bar|2}} Gan {{bar|2}} trwy'r {{bar|2}} ban, {{bar|2}} gyda'r {{bar|2}} o fan i {{bar|2}} </poem> }} <br> IV.—Disgrifiwch olygfa aeafol, gan sylwi ar dawelwch a heddwch yr olygfa; lliw y mynyddoedd, y coed, cerrig, dail a'r dwfr; arferion a chwareuon y plant yn y gaeaf. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 9w6714aksl5rsc6uzh2vkw7gwjuae78 104 84143 163763 2026-05-01T23:13:37Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163763 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|IX. TEILWRIAID.}}}} BETH a ddeuai o'r byd heb y Teiliwr? Onid efe sy'n gwisgo'r byd â dillad? Byd noeth, llwm, barbaraidd, fyddai'r byd yma heb deiliwr. Beth fyddai defnydd dillad o werth heb y dilledydd? Ni fyddai ond ynfydrwydd i chwi fynd â chorn<ref>S.,''roll'';</ref> o frethyn i'r efail at y gôf, nac i siop y saer, chwi wyddoch o'r gorau. Y teiliwr sydd yn harddu, yn cynhesu, ac yn coethi'r byd; ei swydd ef, mewn gwirionedd, yw yr un bwysicaf a gwerthfawrocaf o'r cwbl. Mewn gair, y mae y teiliwr yn anhebgorol i fywyd a chysuron cymdeithas, a dylai gael pob parch ac anrhydedd gan gymdeithas, ac nid ei ddirmygu fel bôd israddol. Yr wyf wedi teimlo awydd lawer gwaith i sefyll i fyny dros urdd anrhydeddus y nodwydd. Y mae cyfnewidiad mawr wedi cymeryd lle yn y byd teilwrol, fel pob byd arall, er pan yr wyf fi yn cofio, yn enwedig yng Nghymru. Nid oes fawr o weithio o dŷ i dŷ fel fyddai ers talwm. Dygir y gwaith at y teiliwr yn awr, yn lle y teiliwr at y gwaith; felly, nid yw y teilwriaid y dyddiau hyn yn meddu cystal manteision i adnabod y byd ag oedd gan deilwriaid y dyddiau gynt. Ond yr oedd i'r manteision hynny eu hanfanteision cysylltiedig, a'r un modd y mae i'r anfanteision presennol eu manteision. Yr oedd y teiliwr y pryd hynny, mae'n wir, yn cael cyfleustra i weld ac adnabod dull y byd,—nodweddau gwahanol<noinclude><references/></noinclude> sqkb2gmnsnwzu6kiyyfj72z4hddk1jo 104 84144 163764 2026-05-01T23:14:24Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163764 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>bersonau a theuluoedd, a chlywed pob newydd a phob cyfrinach, a barnau pobl am eu gilydd trwy holl gylchoedd eu symudiadau teilwraidd. Ond wedi'r cwbl, gwybodaeth isel iawn oedd y cyfryw wybodaeth, a gallai pob teiliwr ystyriol ddweyd am dani,—"Y neb a chwanego y wybodaeth hon, a chwanega ofid." Yr oedd yn fywyd profedigaethus iawn hefyd, canys holid y teiliwr bron ymhob tŷ am hanes y cymdogion, ac os byddai dau gymydog wedi digwydd syrthio allan â'u gilydd, tywalltai gwragedd y naill dŷ a'r llall y cwbl a fyddai ganddynt i'w ddweyd am eu gilydd i glustiau'r teiliwr pan ai i'w tai i weithio, a disgwyliai'r naill a'r llall iddo redeg yr un ffordd a hwy i redeg eu gilydd i lawr. Byddai raid heddyw, yn y Tŷ Cerrig, redeg pobl Tan y Graig i lawr, ac yforu, hwyrach, yn Tan y Graig, byddai raid iddo droi ei dôn a lladd ar bobl y Tŷ Cerrig, ac os na chytunai i wneud felly yn y ddau dŷ, ni chai ond wyneb surllyd a bywioliaeth wael yn y naill a'r llall tra fyddai yno. Yn sicr i chwi, sefyllfa bwysig a pheryglus iawn oedd eiddo'r teiliwr yn y dyddiau hynny; sefyllfa oedd yn gofyn llawer iawn o ofal, gochelgarwch, a doethineb, i gadw ei droed o'r fagl a'i ben o'r cebystr.<ref> S., ''tether, halter.''</ref> Efe oedd y dyn pwysicaf yn ei ardal mewn gwirionedd. Byddai heddwch y cym— dogaethau yn dibynnu mwy arno ef nag ar un dyn arall yn y fro. Yr oedd yn cael mwy o gyfleusterau i chwythu tân cynhennau, os dewisai, nag un dyn arall; neu ynte i daflu dwfr arno i'w ddiffoddi. Mae teilwriaid y dyddiau presennol yng Nghymru, oddieithr mewn ambell i ardal fynyddig, hwyrach, yn rhyddion oddiwrth y profedigaethau hynny,<noinclude><references/></noinclude> mcu8sn7ut702b5ktspv207jj120vqwk 104 84145 163765 2026-05-01T23:14:59Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163765 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>a dylent fod yn ddiolchgar am hyn ar y cyfan. Ond wedi'r cwbl, y mae'n chwithdod i feddwl fod hen ddefod ac arfer gwlad er dyddiau Brochwel Ysgythrog, os nad er dyddiau Abraham, yn cael ei rhoi heibio; ond mynd heibio y mae dull y byd hwn yn ei agweddau teilwraidd fel pethau eraill. {{r|—Hiraethog.}} GWERSI. I. Ysgrifennwch frawddegau i ddangos y gwahaniaeth rhwng y geiriau hyn:— (a) noeth, llwm, tlawd; (b) harddu, prydferthu, coethi; (c) ai, a'i; (ch) ardal, gwlad; (d) hen, henafol; (dd) pwysig, gwerthfawr; (e) yn awr, presennol, y dyddiau hyn; (f) newydd, cyfrinach. II.—Ysgrifennwch a ganlyn fel pe bae y teiliwr ei hun yn siarad yn yr amser presennol, ac atalnodwch eich gwaith:— Yn sicr i chwi sefyllfa bwysig a pheryglus iawn oedd eiddo'r teiliwr yn y dyddiau hynny: sefyllfa oedd yn gofyn llawer iawn o ofal gochelgarwch a doethineb i gadw ei droed o'r fagl a'i ben o'r cebystr: efe oedd y dyn pwysicaf yn ei ardal mewn gwirionedd: byddai heddwch y cymydogaethau yn dibynnu mwy arno ef nag ar un dyn arall yn y fro: yr oedd yn cael mwy o gyfleusterau i chwythu tân cynhenna u os dewisai nag un dyn arall neu ynte i daflu dwfr arno i'w ddiffoddi. III.—Newidiwch drefn y geiriau yn y brawddegau hyn fel ag i'w cywiro:— (1) Ni fyddai mynd â chorn o frethyn at y gôf i'r efail ond ynfydrwydd; (2) Mewn gair, y mae i fywyd a chysuron cymdeithas y teiliwr yn anhebgorol;<noinclude><references/></noinclude> ez5spamqum2v3jqnfr53xbtouxxyr26 163766 163765 2026-05-01T23:15:36Z AlwynapHuw 1710 163766 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>a dylent fod yn ddiolchgar am hyn ar y cyfan. Ond wedi'r cwbl, y mae'n chwithdod i feddwl fod hen ddefod ac arfer gwlad er dyddiau Brochwel Ysgythrog, os nad er dyddiau Abraham, yn cael ei rhoi heibio; ond mynd heibio y mae dull y byd hwn yn ei agweddau teilwraidd fel pethau eraill. {{r|—Hiraethog.}} {{c|GWERSI.}} I. Ysgrifennwch frawddegau i ddangos y gwahaniaeth rhwng y geiriau hyn:— (a) noeth, llwm, tlawd; (b) harddu, prydferthu, coethi; (c) ai, a'i; (ch) ardal, gwlad; (d) hen, henafol; (dd) pwysig, gwerthfawr; (e) yn awr, presennol, y dyddiau hyn; (f) newydd, cyfrinach. II.—Ysgrifennwch a ganlyn fel pe bae y teiliwr ei hun yn siarad yn yr amser presennol, ac atalnodwch eich gwaith:— Yn sicr i chwi sefyllfa bwysig a pheryglus iawn oedd eiddo'r teiliwr yn y dyddiau hynny: sefyllfa oedd yn gofyn llawer iawn o ofal gochelgarwch a doethineb i gadw ei droed o'r fagl a'i ben o'r cebystr: efe oedd y dyn pwysicaf yn ei ardal mewn gwirionedd: byddai heddwch y cymydogaethau yn dibynnu mwy arno ef nag ar un dyn arall yn y fro: yr oedd yn cael mwy o gyfleusterau i chwythu tân cynhenna u os dewisai nag un dyn arall neu ynte i daflu dwfr arno i'w ddiffoddi. III.—Newidiwch drefn y geiriau yn y brawddegau hyn fel ag i'w cywiro:— (1) Ni fyddai mynd â chorn o frethyn at y gôf i'r efail ond ynfydrwydd; (2) Mewn gair, y mae i fywyd a chysuron cymdeithas y teiliwr yn anhebgorol;<noinclude><references/></noinclude> 91zfjdmkl0hksq1xi9vrimocemgx5hi 104 84146 163767 2026-05-01T23:16:34Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163767 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>(3) Yr wyf wedi teimlo lawer gwaith; (4) Yn y byd teilwrol y mae cyfnewidiad mawr wedi cymeryd lle; (5) Nid ydynt y teilwriaid yn y dyddiau hyn yn meddu cystal manteision; (6) Yr oedd y teiliwr y pryd hynny yn cael cyfleustra; (7) Byddai heddwch y cymydogaethau yn dibynnu mwy arno ef nag ar un dyn arall. IV.—Nodwch nifer o'r hen arferion yn eich ardal sydd wedi diflannu, (1) er gwell, (2) er gwaeth. {{center block| <poem> Ar arferion Cymru gynt Newid ddaeth o rôd i rôd."—Ceiriog. </poem> }} <br> V.—Newidiwch y gofyniadau canlynol yn ddywediadau:— :(a) Beth a ddeuai o'r byd heb y teiliwr? :(b) Onid efe sy'n gwisgo'r byd â dillad? :(c) Ai sefyllfa beryglus oedd eiddo teiliwr yn yr hen amser? (ch) Onid oedd heddwch y gymydogaeth yn dibynnu arno? VI. Ewch am ddiwrnod i weithdŷ'r crydd neu'r teiliwr yn eich ardal, a rhoddwch hanes a welsoch yno. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> fwp0eal3ekr2y772jxmucuraia7zbmw 163768 163767 2026-05-01T23:17:35Z AlwynapHuw 1710 163768 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>(3) Yr wyf wedi teimlo lawer gwaith; (4) Yn y byd teilwrol y mae cyfnewidiad mawr wedi cymeryd lle; (5) Nid ydynt y teilwriaid yn y dyddiau hyn yn meddu cystal manteision; (6) Yr oedd y teiliwr y pryd hynny yn cael cyfleustra; (7) Byddai heddwch y cymydogaethau yn dibynnu mwy arno ef nag ar un dyn arall. IV.—Nodwch nifer o'r hen arferion yn eich ardal sydd wedi diflannu, (1) er gwell, (2) er gwaeth. {{center block| <poem> Ar arferion Cymru gynt Newid ddaeth o rôd i rôd."—Ceiriog. </poem> }} <br> V.—Newidiwch y gofyniadau canlynol yn ddywediadau:— :(a) Beth a ddeuai o'r byd heb y teiliwr? :(b) Onid efe sy'n gwisgo'r byd â dillad? :(c) Ai sefyllfa beryglus oedd eiddo teiliwr yn yr hen amser? :(ch) Onid oedd heddwch y gymydogaeth yn dibynnu arno? VI. Ewch am ddiwrnod i weithdŷ'r crydd neu'r teiliwr yn eich ardal, a rhoddwch hanes a welsoch yno. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> ro1y3lipje5w6utencl7dkyadtvs8wk 104 84147 163769 2026-05-01T23:27:46Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163769 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|X.—BRO ANN GRIFFITHS.}}}} TOC, dois at groesffordd ar waelod cwm; trois ar y dde hyd ffordd a'm denai i'w chysgodion. Ar y naill law yr oedd craig, weithiau'n noeth, weithiau'n dwyn baich o goed a blodau; ar yr ochr arall yr oedd caeau gwyrddion, serth. Rhedai afonig yn dryloew, dan furmur yn ddedwydd. Uwch ei phen ymblygai bedw a chyll; estynnai y goesgoch ei phen dros y lan, i weld ei llun mewn llyn tawel; aml lecyn gwyrdd welais ar fin y dŵr, llawn o lysiau'r neidr a llafrwyn a'r olcheuraid, gyda chwys Mair a'r feidiog las dipyn ymhellach oddi wrth y dŵr, a rhedyn tal yn edrych ar eu prydferthwch oddiar ochr y bryn. Canai miloedd o adar,—ni wiw i mi ddechreu enwi'r côr,— oddigerth pan ddistawent tra canai'r gog, yr hon oedd heb weld gwair wedi ei dorri yn unlle. Sylwn yn fanwl ar bopeth, oherwydd gwyddwn fod Ann Griffiths wedi cerdded y llwybr hwn filoedd o weithiau; gwyddwn mai wrth syllu ar ryw afonig neu fynydd y byddai'n dechreu canu, ac yna ehedai ei meddwl ymhellach bellach oddiwrthynt at bethau byd a bery byth. Pwy a ŵyr nad yn sŵn yr afon hon y canwyd gyntaf,— {{Center block/s}} <poem> "Ffrydiau tawel, byw rhedegog, :O dan riniog tŷ fy Nuw, Sydd yn llanw ac yn llifo :O fendithion o bob rhyw; </poem> <br><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 2s6emvc704ksuqd8ypsmwj25yr6iwin 104 84148 163770 2026-05-01T23:28:26Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163770 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{Center block/s}} <poem> Dyfroedd gloew fel y grisial, :I olchi'r euog, nerthu'r gwan, Ac a ganna'r Ethiop duaf :Fel yr eira yn y man.” </poem> {{Div end}} <br> Toc, gadawodd yr afonig a minnau gwmni ein gilydd; aeth hi trwy gwm dwfn tua'r Fyrnwy, dechreuais innau ddringo bryn lled serth, a gwelwn Ddolwar Fawr ar y llaw dde i mi, dipyn o'r ffordd. Ni welwn o'm blaen ddim, cyfannedd nag anghyfannedd, ond y llwybr syth yn mynd i fyny'r bryn, a'r gwrychoedd o bobtu'n gwywo yng ngwres llethol yr haul poeth. Ond yn y man, wrth edrych ar hyd y llwybr, fel yr oeddwn yn dynesu at ben y rhiw, gwelwn fynyddoedd pell, fel breuddwyd gŵr ieuanc, yn ymgodi'n brydferth a gwyrdd. Cerddais hyd ffordd weddol wastad hyd nes y dois at lidiart y mynydd. Ar yr aswy yr oedd y mynydd rhydd, braf, gydag eithin a danadl poethion a brigau'r twynau'n tyfu ar hyd—ddo, a bryniau Maldwyn yn hanner cylch y tu hwnt iddo. Ar y dde gwelais lidiart, a banadlen Ffrainc, yn holl gyfoeth_ei chadwyni aur o flodau, yn crogi uwch ei phen. Eis trwy'r llidiart hon, ac wedi cerdded ychydig funudau, gwelwn Ddolwar Fechan o'm blaen. Nid oes dim yn hynafol nac yn rhyfedd yn y lle, gwelir ugeiniau o ffermdai tebyg rhwng bryniau hyfryd Maldwyn. Y mae'r ty'n newydd, a golwg lân a chysurus arno yng nghanol ei erddi blodau ar lethr y bryn. Ychydig yn nes i lawr, ar waelod y dyffryn bychan, y mae'r adeiladau,—yr ysguboriau, y beudai, yr helm drol, rhai ohonynt fel yr oeddynt pan oedd Ann Griffiths yn dysgu cerdded gyda'u muriau.<noinclude><references/></noinclude> 3qhc13oih3u6alkfazo87gyrdsnilvc 104 84149 163771 2026-05-01T23:29:07Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163771 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Yn nes i lawr y mae'r cadlesoedd, dan gysgod pinwydd, ac yna gweirgloddiau dan eu gwair. {{r|—O. M. Edwards (trwy ganiatad yr awdwr).}} {{c|GWERSI.}} I.—Dodwch dy, fy, ei (gwrryw a benyw) o flaen pob un o'r geiriau hyn, a newid y llythyren gyntaf fel bo'r angen:— croesffordd; llaw; braich; pen; meddwl; cyfan nedd; gwrych; breuddwyd; twyn; dyffryn. II.—Defnyddiwch yr ymadroddion hyn mewn brawddegau cyfain:— (1) ar yr ochr arall; (2) yn dryloew; (3) ar fin y dŵr; (4) ni wiw; (5) wedi ei dorri; (6) mai wrth syllu; (7) ymhellach bellach; (8) gwmni ein gilydd; (9) o bobtu; (10) y tu hwnt; (11) rhai ohonynt. III.—Chwiliwch am eiriau a'u hystyr yn wrthgyferbyniol i'r rhain:— gwaelod; ar y dde; serth; tawel; prydferthwch; miloedd; dechreu; dwfn; cyfoeth; glân a chysurus. poeth; gwastad; IV.—Disgrifiwch a ganlyn gyda'r geiriau yn y dyfyniad neu â rhyw eiriau a gofiwch chwi:— craig; cae; llecyn; rhedyn; llwybr; ffrwd; cwm; bryn; gwres; ffordd; dwfr. V.—Gwnewch restr o'r blodau a enwir yn y darn uchod a disgrifiwch hwy yn fanwl. VI.—Ewch chwithau am dro i gartref enwog yn eich cymdogaeth, ac ysgrifennwch hanes y daith mor fyw ag y gwna yr awdwr uchod.<noinclude><references/></noinclude> 4y8vzyc5i0s41p206huuh84bat47q7f 104 84150 163772 2026-05-01T23:57:40Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163772 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|XI.—HEN GWCH FY NHAD.}} {{Center block/s}} <poem> DAN gysgodion y clogwyn certh,<ref>uchel;</ref> Lle mae'r llyn yn ddwfn, a'r lan yn serth; Lle plyga'r helygen i lawr yn syn I weled ei hunan yn nrych y llyn; Lle sieryd yr awel yn lleddf<ref>prudd;</ref> a gwan, Ac yr etyb mân-donnau wrth olchi y lan, Yng nghysgod yr haul, ac o olwg y wlad, Fan honno y gorwedd hen gwch fy nhad. Y rhwyfau ymsuddant i lawr i'r dwfr, Fel edyn hen wylan luddedig a llwfr, A chroesant eu gilydd uwchben y llyn llaith, Fel breichiau y gweithiwr 'r ol gorffen ei waith; ' Does dim yn torri ar ddistawrwydd y lle Ond hedydd y boreu wrth esgyn i'r ne', A "thw hw" dalluan y nos gyda'i nâd, O'r ceubrenpren gwag; sy'n gwyro uwch cwch fy nhad. Ei waelod pydredig, mor freullyd yw, Yn hanner gladdedig mewn beddrod byw, Ymgripia y mwswg' i fyny o'r llyn Fel i hanner guddio y pydredd hyn; Yn debyg i gyfaill caredig ei wedd, Yn taenu blodau dros bydredd y bedd, A lili y dwfr sydd yn dyrchu<ref>codi;</ref> 'i phen mâd<ref>tlws</ref> I wenu yng nghysgod hen gwch fy nhad. </poem> {{Div end}} <br><noinclude><references/></noinclude> 7hf93c9iwi24xmel0n3ughbw01h3awh 163773 163772 2026-05-01T23:57:57Z AlwynapHuw 1710 163773 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|XI.—HEN GWCH FY NHAD.}}}} {{Center block/s}} <poem> DAN gysgodion y clogwyn certh,<ref>uchel;</ref> Lle mae'r llyn yn ddwfn, a'r lan yn serth; Lle plyga'r helygen i lawr yn syn I weled ei hunan yn nrych y llyn; Lle sieryd yr awel yn lleddf<ref>prudd;</ref> a gwan, Ac yr etyb mân-donnau wrth olchi y lan, Yng nghysgod yr haul, ac o olwg y wlad, Fan honno y gorwedd hen gwch fy nhad. Y rhwyfau ymsuddant i lawr i'r dwfr, Fel edyn hen wylan luddedig a llwfr, A chroesant eu gilydd uwchben y llyn llaith, Fel breichiau y gweithiwr 'r ol gorffen ei waith; ' Does dim yn torri ar ddistawrwydd y lle Ond hedydd y boreu wrth esgyn i'r ne', A "thw hw" dalluan y nos gyda'i nâd, O'r ceubrenpren gwag; sy'n gwyro uwch cwch fy nhad. Ei waelod pydredig, mor freullyd yw, Yn hanner gladdedig mewn beddrod byw, Ymgripia y mwswg' i fyny o'r llyn Fel i hanner guddio y pydredd hyn; Yn debyg i gyfaill caredig ei wedd, Yn taenu blodau dros bydredd y bedd, A lili y dwfr sydd yn dyrchu<ref>codi;</ref> 'i phen mâd<ref>tlws</ref> I wenu yng nghysgod hen gwch fy nhad. </poem> {{Div end}} <br><noinclude><references/></noinclude> 9d6v8sct25r1b2dh1hsknswu4vvc71a 104 84151 163774 2026-05-01T23:58:39Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163774 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> Y tonnau o dano a hunant bob un Mor llonydd a bron sefydlogrwydd ei hun, Ond sigla yr awel y cwch ol a blaen Holl hyd yr hen gadwen sy'n rhwym wrth y maen, Gan guro yr amser yn drymaidd a phrudd Fel math o ymdeithdôn o ddydd i ddydd; A chanu mae'r awel mewn pruddaidd fwynhad, Wrth siglo a siglo hen gwch fy nhad. Bu 'nhad yn fy nghario i'r cwch lawer gwaith, Ac yna'n ei wthio ar fron y llyn llaith; Cyd-chwarddem, cyd-ganem, cyd-rwyfem ein dau, Heb feddwl am ddim hyd y dydd, ond mwynhau; ''Dau'' wyneb pryd hynny edrychent i'r don, Un tadol, llawn cariad,—un ieuanc a llon, Ond heddyw wrth edrych dros ochrau y bâd, ''Un'' welai'n y tonnau dan gwch fy nhad. Mae llanw'r mân-donnau yn mynd ac yn dod, Fel llanw anrhydedd, goludoedd, a chlod; Mae gwanwyn yn trwsio ei hun uwch y llyn A dail ac â blodau, gwyrdd, cochion, a gwyn; A hydref sy'n dyfod â'i stormydd a'i gri, I gludo'r dail meirwon i lawr ar y lli; Ond tebyg i hendaid yn siglo ei hun, Ac awydd mynd ffordd, ond rhy wan a di-lun, A'i draed yn y dwfr, ac yn disgwyl rhyddhad Oddiwrth gadwen bywyd, yw hen gwch fy nhad. {{r|—Mynyddog.}} </poem> {{Div end}} <br><noinclude><references/></noinclude> d8xxuab0j5i3xtw76h077kr4i8pe1wy 104 84152 163775 2026-05-02T00:00:34Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 163775 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|GWERSI.}} I.—Cyfansoddwch frawddegau i ddangos y gwahaniaeth rhwng y geiriau hyn:— llyn, llun; syn, sy'n; tonnau, tonau; llaith, llaeth; nâd, nad; a, â; i'w, ydyw; ei, eu. II.—Y mae barddoniaeth yn llawn o gymhariaethau prydferth; Os ydynt yn naturiol, y maent yn addurn tlws. Chwiliwch am gymhariaethau cyfaddas i'r ymadroddion hyn:— (a) Y rhwyfau ymsuddant i lawr i'r dwfr; (b) Croesant eu gilydd; (c) Ymgripia y mwswgl i fyny o'r llyn; (ch) Gan guro yr amser yn drymaidd a phrudd; (d) Mae llanw'r mân—donnau yn mynd ac yn dod; (dd) Ond tebyg . . . yw hen gwch fy nhad. III.—Ysgrifennwch y ddau bennill cyntaf mewn Rhyddiaith. IV.—Ysgrifennwch yr holl gân yn eich geiriau eich hun, gan sylwi ar (a) olwg y llyn; (b) y clogwyn a'r coed o gwmpas; (c) yr hen gwch,—ei rwyfau, ei waelod, y gadwen; (ch) arfer y bachgen a'r tad. V.—A fuoch chwi yn rhwyfo cwch? Os buoch, rhoddwch hanes byw o'r amgylchiad. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 1purb93h4qqxu69rznwi2u8mioqjvky 106 84153 163776 2026-05-02T02:18:22Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "" 163776 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title= |Author= |Publisher= |Year= |Source=djvu |Image=1 |Progress=X |Pages=<pagelist /> |Remarks= }} 2nptte41okumni1hv6sis68b8b0a17y 163777 163776 2026-05-02T02:21:31Z AlwynapHuw 1710 163777 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=Hanes y Ffydd yng Nghymru |Author=Charles Edwards |Publisher=Hughes a'i Fab, Wrecsam |Year=1906 |Source=djvu |Image=1 |Progress=X |Pages=<pagelist /> |Remarks= }} qqs1d4y7qpbmp8m97auxfngt71cjyl9