Wicidestun cywikisource https://cy.wikisource.org/wiki/Hafan MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Arbennig Sgwrs Defnyddiwr Sgwrs Defnyddiwr Wicidestun Sgwrs Wicidestun Delwedd Sgwrs Delwedd MediaWici Sgwrs MediaWici Nodyn Sgwrs Nodyn Cymorth Sgwrs Cymorth Categori Sgwrs Categori Tudalen Sgwrs Tudalen Indecs Sgwrs Indecs TimedText TimedText talk Modiwl Sgwrs modiwl Event Event talk 0 1360 166030 165921 2026-06-05T16:54:14Z AlwynapHuw 1710 166030 wikitext text/x-wiki {{mawr|''Croeso i '''Wicidestun''', y llyfrgell rydd!''}} {| cellspacing="5px" | width="60%" align= style="border: 1px solid #6688AA; background-color:#FFE4C4; padding:1em;" class="plainlinks"; valign="top"| <div style="float:right;margin-left:0.5em;margin-right:0.5em;margin-top:0.5em"> [[Delwedd:Carl Spitzweg 021.jpg|150px]] </div> Mae '''Wicidestun''' yn storfa o destunau gwreiddiol sy'n [[w:en:Public domain|eiddo cyhoeddus]] neu o dan dermau [[w:cy:Cynnwys rhydd|trwydded agored]] [[:w:cy:Wicipedia:Hawlfraint|CC-BY-SA]]. Mae'r prosiect hwn yn rhan o deulu ehangach [[:en:Sefydliad Wikimedia|Wicimedia]] gan gynnwys [[:en:Creative Commons|Comin Wicimedia]], [[:d:cy:Wiciadur|Wiciadur]] a [[:w:cy:Wicipedia|Wicipedia]]. Erbyn hyn mae gennym ni '''[[Special:Statistics|{{NIFEROERTHYGLAU}}]]''' o weithiau. Gweler [[w:Wicipedia:Cymorth|tudalen help]] a chwaraewch yn y pwll tywod i ddysgu sut allwch '''chi''' olygu ac uwchlwytho testun. <br/> '''Rhai o'n llenorion:''' {{Div col}} : [[:Categori:William Jones (Ehedydd Iâl)|Ehedydd Iâl]] : [[:Categori:Iolo Goch|Iolo Goch]] : [[:Categori:Dafydd Nanmor|Dafydd Nanmor]] : [[:Categori:Lewis Glyn Cothi|Lewis Glyn Cothi]] : [[:Categori:Ann Griffiths|Ann Griffiths]] : [[:Categori:Owen Morgan Edwards| O. M. Edwards]] : [[:Categori:I. D. Hooson| I. D. Hooson]] : [[:Categori:Elizabeth Mary Jones (Moelona)|Moelona]] : [[:Categori:William Williams, Pantycelyn|William Williams, Pantycelyn]] : [[:Categori:Richard Griffith (Carneddog)|Richard Griffith (Carneddog)]] : [[:Categori:Dafydd ap Gwilym|Dafydd ap Gwilym]] : [[:Categori:Thomas Gwynn Jones|T. Gwynn Jones]] : [[:Categori:T Rowland Hughes|T. Rowland Hughes]] {{Div col end}} '''Rhai o'n Categorïau:''' <br/> *[[:Categori:Llyfrau|Llyfrau]] *[[:Categori:Barddoniaeth|Barddoniaeth]] *[[:Categori:Rhyddiaith|Rhyddiaith]] *[[:Categori:Testunau crefyddol|Testunau crefyddol]] *[[:Categori:Adolygiadau|Adolygiadau]] *[[:Categori:Llyfrau Ab Owen|Cyfres y Fil a Llyfrau Ab Owen]] *[[:Categori:Testunau cyfansawdd|Testunau cyfansawdd]] (Y modd gorau i lawrlwytho testynau ar gyfer e-ddarllenwyr) '''<big>[[Testunau sydd angen eu gwirio]]</big>''' | rowspan="2" width="30%" style="border: 1px solid #6688AA; background-color:#FFFFFF; padding:1em;" valign="top"| {|width="*" | '''Rhai o'n gweithiau diweddaraf:''' *[[Brenin yr Ellyllon|Brenin yr Ellyllon gan Nicolai Gogol]] *[[Traethodau'r Diwygiad|Traethodau'r Diwygiad gan Martin Luther]] *[[Caniadau Hiraethog|Caniadau Hiraethog gan Gwilym Hiraethog]] *[[Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen|Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen gan Edward Matthews]] *[[Ty Capel y Cwm|Ty Capel y Cwm gan Anthropos]] *[[Bugail y Cwm|Bugail y Cwm gan Anthropos]] *[[Hanes y Ffydd yng Nghymru|Hanes y Ffydd yng Nghymru gan Charles Edwards]] *[[Cymru a'r Gymraeg|Cymru a'r Gymraeg gan E. T. John, Dyfnallt ac Arthen]] *[[Rhwng Gwg a Gwên|Rhwng Gwg a Gwên gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] *[[Ystorïau Bohemia|Ystorïau Bohemia cyf T. H. Parry-Williams]] *[[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy|Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy gol O. M. Edwards]] *[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] *[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] *[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] *[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] *[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] *[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] *[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] {{C|🙝&nbsp;🙟}} <gallery> Ll Du C Bawd.png|'''[[Llyfr Du Caerfyrddin]]''' Delwedd:Llyfr Aneirin.png|'''[[Llyfr Aneirin]]''' </gallery> {{c|🙝&nbsp;🙟}} ... a nifer o gerddi: *[[Yr Wylan]] gan Dafydd ap Gwilym *[[Y Drindod]] gan Dafydd ap Gwilym *[[Beibl]] *[[Y Nefoedd Uwch fy Mhen]] gan Ehedydd Iâl *[[Stafell Gynddylan]] *[[Syr Hywel y Fwyall]] *[[Cystal am ofal im yw]] *[[Y Llafurwr]] *[[Hen Benillion]] *[[Ar ôl i fy Nghariad Farw]] *[[Wrth y drws, un a'i grwth drwg]] *[[Marwnad Siôn y Glyn]] gan Lewis Glyn Cothi *[[Ymddiddan Rhwng Dau Fardd]] *[[Ymddiddan Rhwyng Cymro a Saesnes]] *[[Gorhoffedd (Hywel ab Owain Gwynedd)]] *[[Englynion y Beddau]] {{c|🙝&nbsp;🙟}} '''Cymuned'''<br /> [[Wicitestun:Y Sgriptoriwm|Y Sgriptoriwm]] <br /> |-- |} |- | style="border: 1px solid #6688AA; background-color:#EEE9E9; padding:1em;" valign="top"| '''Ychwanegwch:''' [[Delwedd:Flag of Wales (1959–present).svg|200px|right]] Mae ar y safle hwn nifer o destunau o weithiau agored, di-hawlfraint neu weithiau lle mae eu hawlfraint wedi hen orffen. Os ydych am ychwanegu cerddi neu ryddiaeth gwnewch hynny - os ydych yn gwbwl sicr mai chi yw perchennog eu hawlfraint neu fod yr awdur wedi marw ers dros 70 o flynyddoedd. Am ragor am yr hyn y cewch ei gynnwys yma, darllenwch [[Wicidestun:Beth i'w roi ar Wicidestun?]] Os mai dod yma i bori ydych—mwynhewch y wledd! |} 4w9f3s9mjdcul0mam505378xnj8ovbu 2 10285 166032 165923 2026-06-05T16:56:16Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi eu Cyhoeddi */ 166032 wikitext text/x-wiki ==Wedi eu Cyhoeddi== {{Div col}} #[[Brenin yr Ellyllon|Brenin yr Ellyllon gan Nicolai Gogol]] #[[Traethodau'r Diwygiad|Traethodau'r Diwygiad gan Martin Luther]] #[[Caniadau Hiraethog|Caniadau Hiraethog gan Gwilym Hiraethog]] #[[Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen|Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen gan Edward Matthews]] #[[Ty Capel y Cwm|Ty Capel y Cwm gan Anthropos]] #[[Bugail y Cwm|Bugail y Cwm gan Anthropos]] #[[Hanes y Ffydd yng Nghymru|Hanes y Ffydd yng Nghymru gan Charles Edwards]] #[[Cymru a'r Gymraeg|Cymru a'r Gymraeg gan E. T. John, Dyfnallt ac Arthen]] #[[Rhwng Gwg a Gwên|Rhwng Gwg a Gwên gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Ystorïau Bohemia|Ystorïau Bohemia cyf T. H. Parry-Williams]] #[[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy|Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] #[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] #[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] #[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] #[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] #[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] #[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] #[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] #[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] #[[Cerdd Allwyn|Cerdd Allwyn gan Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] #[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] #[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] #[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] #[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] #[[David Lloyd George (E M Humphreys)|David Lloyd George gan E Morgan Humphreys]] #[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion (Ibsen) cyf gan T Gwynn Jones]] #[[Llen Gwerin Sir Gaernarfon|Llen Gwerin Sir Gaernarfon gan John Jones (Myrddin Fardd)]] #[[Yng Ngwlad y Gwyddel|Yng Ngwlad y Gwyddel gan John Morgan Edwards]] #[[Y Wers Olaf|Y Wers Olaf gan Alphonse Daudet cyf Moelona]] #[[Dal y Lleidr (drama)|Dal y Lleidr (drama) gan Joseph Jenkins]] #[[Tudur Aled (JMJ)|Tudur Aled gan John Morris-Jones]] #[[Dan Lenni'r Nos|Dan Lenni'r Nos gan John Pierce]] #[[Llofrudd yn y Chwarel|Llofrudd yn y Chwarel gan E Morgan Humphreys]] #[[Dyddlyfr 1941|Dyddlyfr 1941 gan W Ambrose Bebb]] #[[Elfennau Beirniadaeth Lenorol|Elfennau Beirniadaeth Lenorol gan Joseph Harry]] #[[Yr Ysgol Gymraeg|Yr Ysgol Gymraeg gan Owen Jones Owen]] #[[Mêt y Mona|Mêt y Mona gan Robert Lloyd Jones]] #[[Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands|Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands gan John Owen, Thrussington]] #[[Diwygwyr Cymru|Diwygwyr Cymru gan Beriah Gwynfe Evans]] #[[Manion|Manion gan T. Gwynn Jones]] #[[Hen Ffrindiau|Hen Ffrindiau gan Edward Tegla Davies]] #[[Gwaith William Ambrose (Emrys)|Gwaith William Ambrose (Emrys) gol O. M. Edwards]] #[[Siaced Fraith|Siaced Fraith gan Elizabeth Williams]] #[[Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad|Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Llwyn Hudol|Llwyn Hudol gan Hugh Emyr Davies (Emyr)]] #[[Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18|Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18 gan William John Owen (Afallon)]] #[[Cofiant y Parch David Adams (Hawen)|Cofiant y Parch David Adams (Hawen) gan Evan Keri Evans a William Pari Huws]] #[[Erthyglau, Pregethau a Chaniadau|Erthyglau, Pregethau a Chaniadau gan John John Roberts (Iolo Caernarfon)]] #[[Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill|Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill gan R Silyn Roberts]] #[[Blagur Awen Ben Bowen|Blagur Awen Ben Bowen gan David Bowen (Myfyr Hefin)]] #[[Tir y Dyneddon|Tir y Dyneddon gan Edward Tegla Davies]] #[[Dirwyn Edafedd|Dirwyn Edafedd gan Elizabeth Williams]] #[[Drain a Blodau|Drain a Blodau gan Arthur Morgan]] #[[Cymru'r Oesau Canol|Cymru'r Oesau Canol gan Robert Richards]] #[[Addoli (Y Ddarlith Davies 1935)|Addoli (Y Ddarlith Davies 1935) gan Moelwyn]] #[[Yr Hen Gyrnol|Yr Hen Gyrnol gan Evan Isaac]] #[[Ceiriog (Darlith y BBC 1939)|Ceiriog (Darlith y BBC 1939) gan W. J Gruffydd]] #[[Yr Haf a Cherddi Eraill|Yr Haf a Cherddi Eraill gan R. Williams Parry]] #[[Cerddi'r Bugail|Cerddi'r Bugail gan Hedd Wyn]] #[[Ynys y Trysor|Ynys y Trysor gan Robert Lloyd Jones]] #[[Cerddi Edern a Cherddi Eraill|Cerddi Edern a Cherddi Eraill gan J Glyn Davies]] #[[Hanes Mynachdai Gogledd Cymru hyd eu diddymiad|Hanes Mynachdai Gogledd Cymru gan David David Williams]] #[[Drysau Eraill|Drysau Eraill gan Robert Hughes Jones]] #[[Ystoriau Siluria|Ystoriau Siluria gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Addysg yng Nghymru 1847-1947|Addysg yng Nghymru 1847-1947 gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru|Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[O Gors y Bryniau|O Gors y Bryniau gan Kate Roberts]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Luc|Yr Efengyl yn ôl Sant Luc cyf William Morgan]] #[[Gemau Doethineb|Gemau Doethineb gan John Jones (Ioan Eifion)]] #[[Y Drws Agored|Y Drws Agored gan Robert Hughes Jones]] #[[Ffrwythau Dethol|Ffrwythau Dethol gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Straeon Gwerin Affrica|Straeon Gwerin Affrica gan Robert Griffith, Madagascar]] #[[Caneuon Mynyddog|Caneuon Mynyddog gan Richard Davies (Mynyddog)]] #[[Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill|Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill gan William J Richards]] #[[Pentre'r Plant|Pentre'r Plant gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Y Ddau Adda|Y Ddau Adda gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Gweithiau Eben Fardd|Gweithiau Eben Fardd gol O. M. Edwards]] #[[Ystên Sioned|Ystên Sioned gan Daniel Silvan Evans a John Jones (Ivon)]] #[[Gwilym a Benni Bach|Gwilym a Benni Bach gan William Llewelyn Williams]] #[[Bugail y Bryn|Bugail y Bryn gan Moelona]] #[[Bil y Gymraeg ac Addysg|Bil y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025 gan Senedd Cymru]] #[[Y Fainc Sglodion|Y Fainc Sglodion gan John William Jones]] #[[Beirdd y Berwyn 1700-1750|Beirdd y Berwyn 1700-1750 gol O. M. Edwards]] #[[Y Geilwad Bach|Y Geilwad Bach gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Murmuron Awen|Murmuron Awen gan Robert Roberts (Gwaenfab)]] #[[Clawdd Terfyn|Clawdd Terfyn gan Robert Dewi Williams]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Cofiant, neu Hanes bywyd a marwolaeth y Parch. Thomas Jones, Dinbych|Cofiant y Parch. Thomas Jones, Dinbych gan Thomas Jones, Dinbych]] #[[Chydig ar Gof a Chadw|Chydig ar Gof a Chadw gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd|Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd gan Zachary Mather]] #[[Siôn Gymro (llyfr)|Siôn Gymro (llyfr) gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Cofiant Watcyn Wyn|Cofiant Watcyn Wyn gan Penar Griffiths]] #[[Yr Awen Barod|Yr Awen Barod gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos|Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos gan Goronwy Jones, Prestatyn]] #[[Hunangofiant Tomi|Hunangofiant Tomi gan Edward Tegla Davies]] #[[Caniadau (T. Gwynn Jones)|Caniadau gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1|Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1 (Mynwy, Meirion, Maldwyn) gan gan Thomas Rees a John Thomas]] #[[Hanes Gwareiddiad|Hanes Gwareiddiad gan Gwilym Arthur Edwards]] #[[Dail y Dderwen|Dail y Dderwen gan William J Richards]] #[[Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant)|Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant) gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Am dro i Fadagascar|Am dro i Fadagascar gan Daniel Owen Jones]] #[[Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun)|Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun) gan Idris Lewis]] #[[Caniadau Gwili|Caniadau Gwili gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Yng Ngwres y Dydd|Yng Ngwres y Dydd gan Joseph Jones (J. J. Drefnewydd)]] #[[Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill|Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill|Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes y Lleuad|Hanes y Lleuad ffug awdur Syr John Herschel]] #[[Llinell neu Ddwy|Llinell neu Ddwy gan John Jones (Ioan Brothen)]] #[[Yn Llefaru Eto|Yn Llefaru Eto gan Anhysbys]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III gan Emrys ap Iwan]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Methodistiaeth Cymru Cyfrol I|Methodistiaeth Cymru Cyfrol I gan John Hughes, Lerpwl]] #[[Y Trefedigaethau|Y Trefedigaethau gan Ifor Leslie Evans]] #[[Telyn Bywyd|Telyn Bywyd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Cathlau Bore a Nawn|Cathlau Bore a Nawn gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel)|Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel) gan Robert David Morris]] #[[Ifor Owen (nofel)|Ifor Owen (nofel) gan Henry Emlyn Thomas (Emlyn)]] #[[Ysgrifau (John Breese Davies)|Ysgrifau gan John Breese Davies]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig|Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig gan Thomas Jones-Humphreys]] #[[Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant)|Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant) gan Isaac Foulkes]] #[[Y Ddau Frawd|Y Ddau Frawd gan Nel Wyn (sef Llew Tegid)]] #[[Anturiaethau Robinson Crusoe|Anturiaethau Robinson Crusoe cyf gan William Rowlands, Porthmadog]] #[[Cofiant D Emlyn Evans|Cofiant D Emlyn Evans gan Evan Keri Evans]] #[[Telynegion (Silyn a Gruffydd)|Telynegion gan R Silyn Roberts a W. J. Gruffudd]] #[[Gwaith Hugh Jones, Maesglasau|Gwaith Hugh Jones, Maesglasau gol O. M. Edwards]] #[[Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill|Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill gan Dewi Emrys]] #[[Beddau'r Proffwydi (drama)|Beddau'r Proffwydi (drama) gan W. J. Gruffydd ]] #[[Storio a Chadw dogfennau Ewyllys Crynodeb Gweithredol o Ymateb y Llywodraeth]] #[[Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad|Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad gan Lywodraeth y DU]] #[[Nansi'r Dditectif|Nansi'r Dditectif gan Owain Llew Rowlands]] #[[Cyfrol Goffa Richard Bennett|Cyfrol Goffa Richard Bennett gol. D Teifgar Davies]] #[[Brut y Tywysogion (Ab Owen)|Brut y Tywysogion (Ab Owen) gol O. M. Edwards]] #[[Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig|Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig gan Lewis Jones, Plas Hedd]] #[[Gwaith Huw Morus|Gwaith Huw Morus gan Huw Morus (Eos Ceiriog)]] #[[Wat Emwnt|Wat Emwnt gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith|John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith gan Llyfrbyf]] #[[Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil)|Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil) gan Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd)]] #[[Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd|Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Caniadau Barlwydon Llyfr 1|Caniadau Barlwydon Llyfr 1 gan Robert John Davies (Barlwydon)]] #[[Barlwydon (Cymru 1896)]] #[[Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig|Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Llewelyn Parri (nofel)|Llewelyn Parri (nofel) gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Caniadau Owen Lewis (Glan Cymerig)|Caniadau gan Owen Lewis (Glan Cymerig)]] #[[Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd|Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd gan David Morgan, Llangeitho]] #[[Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam|Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam gan Edward Francis]] #[[Gwaith Dewi Wyn|Gwaith Dewi Wyn gol O. M. Edwards]] #[[Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar|Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar gan John Davies, Llandysul]] #[[Athrylith Ceiriog|Athrylith Ceiriog gan Howell Elvet Lewis (Elfed)]] #[[Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig|Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig gol. Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Iolo Goch|Gwaith Iolo Goch gol Thomas Matthews]] #[[Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn|Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn gan Griffith Williams, Talsarnau]] #[[Gwaith Sion Cent|Gwaith Sion Cent gol Thomas Matthews]] #[[Dyddanwch yr Aelwyd|Dyddanwch yr Aelwyd gan Hughes a'i Fab, Wrecsam]] #[[Gwaith Ieuan Brydydd Hir|Gwaith Ieuan Brydydd Hir gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith yr Hen Ficer|Gwaith yr Hen Ficer gol O. M. Edwards]] #[[Am Dro i Erstalwm|Am Dro i Erstalwm gan Index]] #[[Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill|Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill gan Humphrey Jones (Bryfdir)]] #[[Ceiriog a Mynyddog|Ceiriog a Mynyddog gan John Morgan Edwards]] #[[Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon|Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon gan William Williams (Cromwell)]] #[[Awdl Dinystr Jerusalem|Awdl Dinystr Jerusalem gan Eben Fardd]] #[[Nedw|Nedw gan Edward Tegla Davies]] #[[Dros y Gamfa|Dros y Gamfa gan Fanny Edwards]] #[[Diwrnod yn Nolgellau|Diwrnod yn Nolgellau gan Robert Thomas Williams (Trebor Môn)]] #[[Awdl ar yr Adgyfodiad (Ieuan Ionawr)|Awdl ar yr Adgyfodiad gan Evan Jones (Ieuan Ionawr)]] #[[Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern|Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Tri Wyr o Sodom a'r Aipht|Tri Wyr o Sodom a'r Aipht gan William Williams, Pantycelyn]] #[[F'Ewythr Tomos: cân ddyri|F'Ewythr Tomos: cân ddyri gan Eben Fardd]] #[[Hynafiaethau Nant Nantlle|Hynafiaethau Nant Nantlle gan William Robert Ambrose]] #[[Bywyd y Parch. Ebenezer Richard|Bywyd y Parch. Ebenezer Richard gan Henry ac Edward W Richard]] #[[Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion|Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion gan Edward Davies (Iolo Meirion)]] #[[Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion|Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion gan Edward Davies, Penmorfa]] #[[Wil Ellis, Porthmadog-Cymru Cyf 29 1905]] #[[Hanes Niwbwrch|Hanes Niwbwrch gan Owen Williamson]] #[[Teulu Bach Nantoer|Teulu Bach Nantoer gan Moelona]] #[[Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf)|Barddoniaeth Goronwy Owen gol Isaac Foulkes (Llyfrbryf)]] #[[Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I|Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I gan John Morgan Jones]] #[[Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw|Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw gan O. M. Edwards]] #[[Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn|Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn gan David Morris (Eiddil Gwent)]] #[[Hanes Sir Fôn|Hanes Sir Fôn gan Thomas Pritchard, ('Rhen Graswr Eleth)]] #[[Holl Waith Barddonol Goronwy Owen|Holl Waith Barddonol Goronwy Owen gol Isaac Foulkes]] #[[Adgofion am John Elias|Adgofion am John Elias gan Richard Parry (Gwalchmai)]] #[[Tro Trwy'r Wig|Tro Trwy'r Wig gan Richard Morgan (1854-1939)]] #[[Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog|Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog gan Richard Griffith (Carneddog)]] #[[Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785)|Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785) gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Dafydd Jones o Drefriw, Cymru 1903]] #[[John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897)|John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897) gan Walter Daniel]] #[[Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain|Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain gan y Gwyneddigion]] #[[Cerdd coffa Goleufryn|Cerdd coffa Goleufryn gan J. T. Job]] #[[Adgofion am Goleufryn|Adgofion am Goleufryn gan Evan Williams, Llanfrothen]] #[[Goronwy Owen a'r Morrisiaid|Goronwy Owen a'r Morrisiaid gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Marc|Yr Efengyl yn ôl Sant Marc gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Llythyrau Goronwy Owen|Llythyrau Goronwy Owen gol John Morris-Jones]] #[[Diliau Meirion Cyf I|Diliau Meirion Cyf I gan gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch|Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Joshua Thomas|Gwaith Joshua Thomas gol O M Edwards]] #[[Glan Cledwen (Cymru 15 Rhagfyr 1897)]] #[[Dringo'r Andes|Dringo'r Andes gan Eluned Morgan]] #[[Naw Mis yn Nghymru|Naw Mis yn Nghymru gan Owen Griffith (Giraldus)]] #[[Ysgrifau Puleston|Ysgrifau Puleston gan John Puleston Jones]] #[[Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau|Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau gan Robert Thomas (Ap Vychan)]] #[[Rhigymau'r Ffordd Fawr|Rhigymau'r Ffordd Fawr gan Dewi Emrys]] #[[Coffadwriaeth, neu Hanes Byr o fywyd a Marwolaeth y Parchedig John Williams|Coffadwriaeth y Parch John Williams, Pantycelyn gan Maurice Davies, Llanfair-ym-Muallt]] #[[Fy Mhererindod Ysbrydol|Fy Mhererindod Ysbrydol gan Evan Keri Evans]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew|Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Beirdd y Bala|Beirdd y Bala gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr)|Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr) gol O. M. Edwards]] #[[Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis|Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis gan Dic Dywyll]] #[[Gwyllllis yn Nayd|Gwyllllis yn Nayd gan Dr William Price]] #[[Gwroniaid y Ffydd|Gwroniaid y Ffydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Tanchwa yn Cilfynydd|Tanchwa yn Cilfynydd baled gan awdur Anhysbys]] #[[Damwain echrydus Glofa Carnant, Cwmaman, Sir Gaerfyrddin]] #[[Blodau Drain Duon|Blodau Drain Duon gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[Telyn Dyfi|Telyn Dyfi gan Daniel Silvan Evans]] #[[Cyfrinach y Dwyrain|Cyfrinach y Dwyrain gan David Cunllo Davies]] #[[Oriau yn y Wlad|Oriau yn y Wlad gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Branwen Ferch Llŷr (Tegla)|Branwen Ferch Llŷr (Tegla) gan Edward Tegla Davies]] #[[Prif Feirdd Eifionydd|Prif Feirdd Eifionydd gan Edward David Rowlands]] #[[Deddf Plant (Diddymu Amddiffyniad Cosb Resymol)(Cymru) 2020]] #[[Rhys Llwyd y Lleuad|Rhys Llwyd y Lleuad gan E Tegla Davies]] #[[Oriau Gydag Enwogion|Oriau Gydag Enwogion gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi|Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi gan John Evans, Abermeurig]] #[[Hanes Alexander Fawr|Hanes Alexander Fawr gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Y Lleian Lwyd|Y Lleian Lwyd gan Moelona]] #[[Cenadon Hedd|Cenadon Hedd gan William Jones, Cwmaman]] #[[Dagrau Hiraeth|Dagrau Hiraeth gan William Jones, Pontsaeson]] #[[Saith o Farwnadau|Saith o Farwnadau gan William Williams, Pantycelyn]] #[[Storïau o Hanes Cymru cyf I|Storïau o Hanes Cymru cyf I gan Moelona]] #[[Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris|Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris gan Griffith Jones (Glan Menai)]] #[[Hanes Bywyd Pio Nono|Hanes Bywyd Pio Nono gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Caniadau Watcyn Wyn|Caniadau Watcyn Wyn gan Watkin Hezekiah Williams (Watcyn Wyn)]] #[[Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth|Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth gan John Evans, Abermeurig]] #[[Gwrid y Machlud|Gwrid y Machlud gan Richard Jones (Ap Alun Mabon)]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)|Yr Hwiangerddi gan O M Edwards]] #[[Noson o Farrug|Noson o Farrug gan Robert Griffith Berry]] #[[Meini Gwagedd|Meini Gwagedd gan James Kitchener Davies]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon|Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon gan William Hobley]] #[[Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903)|Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903) gan Evan Keri Evans]] #[[Rhobat Wyn|Rhobat Wyn gan Awena Rhun]] #[[Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry|Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry gan Thomas Lewis Jones, Machen]] #[[Tanchwa y Mardy - Mercher, Rhagfyr 23, 1885; 80 wedi eu lladd]] #[[Cerddi Hanes|Cerddi Hanes gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur|Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur gan John Eiddion Jones]] #[[Patrymau Gwlad|Patrymau Gwlad gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[David Williams y Piwritan|David Williams y Piwritan gan Richard Thomas, Bontnewydd]] #[[Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl|Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl gan Ellis Hughes, Penmaen]] #[[Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern|Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern gan David Samuel Jones]] #[[Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price|Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price gan Benjamin Evans (Telynfab)]] #[[Llyfr Haf|Llyfr Haf gan Owen Morgan Edwards]] #[[Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896)|Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896) gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr|Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr gan William Hobley]] #[[Beryl|Beryl gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog|Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog gan William Hobley]] #[[Breuddwydion Myfanwy|Breuddwydion Myfanwy gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Lloffion o'r Mynwentydd|Lloffion o'r Mynwentydd gan Thomas Rowland Roberts (Asaph)]] #[[Cofiant y diweddar Barch Robert Everett|Cofiant y diweddar Barch Robert Everett gan David Davies (Dewi Emlyn)]] #[[Y Wen Fro|Y Wen Fro gan Ellen Evans]] #[[Cerrig y Rhyd|Cerrig y Rhyd gan Winnie Parry]] #[[Gwaith Edward Richard|Gwaith Edward Richard gan Edward Richard, Ystrad Meurig]] #[[Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun]] #[[Humphrey Jones a Diwygiad 1859|Humphrey Jones a Diwygiad 1859 gan Evan Isaac]] #[[Adgofion Andronicus|Adgofion Andronicus gan John Williams Jones (Andronicus)]] #[[Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill|Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cofiant Richard Jones Llwyngwril|Cofiant Richard Jones Llwyngwril gan Evan Evans, Llangollen]] #[[Profiadau Pellach|Profiadau Pellach gan G M Ll Davies]] #[[Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol]] #[[Hanes y Bibl Cymraeg|Hanes y Bibl Cymraeg gan Thomas Levi]] #[[Pererindod Heddwch|Pererindod Heddwch, G M Ll Davies]] #[[Tan yr Enfys|Tan yr Enfys gan D J Lewis Jenkins]] #[[Yr Ogof|Yr Ogof gan T Rowland Hughes]] #[[Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau]] #[[Profedigaethau Enoc Huws (1939)]] #[[Dyddgwaith|Dyddgwaith gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Salm i Famon a Marwnad Grey|Salm i Famon a Marwnad Grey gan John Morris-Jones]] #[[Madam Wen|Madam Wen gan William David Owen]] #[[Dan Gwmwl|Dan Gwmwl gan Awena Rhun]] #[[Atgofion am Dalysarn]] #[[Cerddi'r Bwthyn|Cerddi'r Bwthyn gan Dewi Emrys]] #[[Capelulo]] #[[Y Pennaf Peth]] #[[Goronwy Owen - Detholiad o'i Farddoniaeth]] #[[Yr Hen Lwybrau|Yr Hen Lwybrau gan John Davies (Isfryn)]] #[[Gwaith Gwilym Marles]] #[[Gwaith ap Vychan]] #[[Gwaith Gwilym Hiraethog]] #[[Cadeiriau Enwog]] #[[Y Cychwyn]] #[[Cofiant Hwfa Môn]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[Aildrefniad Cymdeithas]] #[[Ar y Groesffordd]] #[[Astudiaethau T Gwynn Jones]] #[[Bil Cymru Atebolrwydd a Grymuso Ariannol 2014]] #[[Brethyn Cartref]] #[[Brithgofion]] #[[Bywyd a Chan Tomos Efans (Cyndelyn)]] #[[Bywyd a Gwaith Henry Richard AS]] #[[Bywyd a Llafur John Wesley]] #[[Bywyd a gweithiau Azariah Shadrach]] #[[Cân neu Ddwy]] #[[Caniadau'r Allt]] #[[Caniadau Buddug]] #[[Caniadau ac ati]] #[[Cartrefi Cymru, O. M. Edwards]] #[[Catherine Prichard (Buddug), Cymru, Cyfrol 39, 1910]] #[[Catiau Cwta]] #[[Cerddi'r Eryri]] #[[Cerddi a Baledi]] #[[Ceris y Pwll]] #[[Chwedlau'r Aelwyd]] #[[Clych Adgof - penodau yn hanes fy addysg]] #[[Coelion Cymru]] #[[Cofiant Dafydd Rolant, Pennal]] #[[Cofiant Daniel Owen: ynghyd a Sylwadau ar ei Ysgrifeniadau]] #[[Cwm Eithin]] #[[Cyflafan Ofnadwy Dolgellau]] #[[Cymeriadau (T. Gwynn Jones)]] #[[Cymru Fu]] #[[D Rhagfyr Jones (o Dywysydd y Plant 1901)]] #[[Daff Owen]] #[[Dau faled gan John Jones (Jac Glan-y-gors)]] #[[Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc|Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc gan Francis Jones, Abergele]] #[[Deddf Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Ieithoedd Swyddogol) 2012]] #[[Diarhebion Cymru]] #[[Drama Rhys Lewis]] #[[Drych yr Amseroedd]] #[[Er Mwyn Cymru]] #[[Griffith Ellis Bootle, Cymru Cyf 23, 1902]] #[[Gwaith Dewi Wnion]] #[[Gwaith Alun]] #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith Ceiriog]] #[[Gwaith Dafydd ap Gwilym]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith John Thomas]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 1]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 2]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Gweledigaethau Y Bardd Cwsg (Silvan Evans 1865)]] #[[Gwialen Fedw Fy Mam]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf I]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II]] #[[Hanes Pedr Fawr, Ymerawdwr Rwssia]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Bywyd ac Anturiaethau Dr Livingstone]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Hanes y Wladfa Gymreig yn Patagonia]] #[[Hen Gymeriadau Dolgellau]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[I'r Aifft ac yn Ol]] #[[Llenyddiaeth Fy Ngwlad]] #[[Lewsyn yr Heliwr (nofel)]] #[[Llio Plas y Nos]] #[[Llyfr Del]] #[[Llyfr Nest]] #[[Llyfr Owen]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 1]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 2]] #[[Mary Jones y Gymraes fechan heb yr un Beibl]] #[[Mesur Addysg (Cymru) 2011]] #[[Mesur Diogelwch ar Gludiant i Ddysgwyr (Cymru) 2011]] #[[Mesur Gwneud Iawn am Gamweddau'r GIG (Cymru) 2008]] #[[Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008]] #[[O Law i Law]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Plant Dic Sion Dafydd]] #[[Rhai o Gymry Lerpwl]] #[[Rhamant Bywyd Lloyd George]] #[[Rhan o waith mewn Cernyweg Canol (Add. Ch. 19491)]] #[[Rhodd Mam i'w Phlentyn]] #[[Rhyfeddodau'r Cread]] #[[Adolygiad o lyfr Sadie "Twilight Hours"]] #[[Seren Tan Gwmwl]] #[[Storïau Mawr y Byd]] #[[Straeon y Pentan]] #[[Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu]] #[[Tanchwa ddychrynllyd yn Nyffryn Rhondda, ger Pontypridd]] #[[Telynegion Maes a Môr]] #[[Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd]] #[[Traethawd ar Gaio a'i Hynafiaethau]] #[[Traethawd ar Hanes Plwyf Merthyr]] #[[Tro Trwy'r Gogledd]] #[[Tro i'r De]] #[[Tro yn Llydaw]] #[[Trwy India'r Gorllewin]] #[[Twm o'r Nant Cyf II (ab Owen)]] #[[William Jones (Nofel)]] #[[Y Cywyddwyr Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Y Gelfyddyd Gwta]] #[[Y Siswrn]] #[[Yn y Wlad]] #[[Yny lhyvyr hwnn]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)]] #[[Yr Hynod William Ellis, Maentwrog]] #[[Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala]] #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]] #[[Yr Eneth Ga'dd ei Gwrthod]] #[[Myfyrdod mewn mynwent|Myfyrdod mewn mynwent gan John Parry, Llaneilian]] #[[Dyrif etholiadol Ceredigion 1892]] #[[Canmlwyddiant Marwolaeth y Parch. John Wesley, M.A., Mawrth 3ydd, 1891]] #[[Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno|Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno D. S. Thomas (Glan Pair)]] #[[Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau|Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau gan Ellis Isfryn Williams]] #[[Hanes Brwydr Waterloo|Hanes Brwydr Waterloo gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Galar gan, er coffadwriaeth am y ddamwain yn ngwaith glo Landshipping Chwefror 14eg, 1844]] #[[Galargan ar ol y Mochyn Du]] #[[Baledi-Cwynfan y Morwr a Deio Bach]] #[[Marwnad er coffadwriaeth am y diweddar Barch John Elias]] #[[William Morgan, Pant, Dowlais (Trysorfa y Plant)]] #[[Hen Fibl Fawr fy Mam]] #[[Tanchwa ofnadwy yn Abersychan]] #[[Y Ffeiriau Hynotaf yn Ddeuddeg Sir Cymru]] #[[Henry Kirke White (Trysorfa y Plant Ebrill 1891)]] #[[Mynwy yng Nghymru (Cymru Cyf X Rhif 57)]] #[[Rhanau o'r Corff (Fanny Edwards)]] #[[Thomas Matthews, Cymru, Chwefror 1917]] #[[Huw Morus—Dadorchuddiad Ei Golofn Goffadwriaethol, Pont Y Meibion, Awst 26 1909]] #[[Owain Aran (erthyglau Cymru 1909)]] # [[Lewys Aran (Cymru Tachwedd 1918)]] #[[Owen R Lewis (Glan Cymerig) Perl y Plant 1910]] #[[John Puleston Jones (Trysorfa y Plant 1906)]] #[[Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898)|Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898) gan David Cunllo Davies]] #[[Fel y gwelais Arglwyddes Llanofer]] #[[Ioan Madog (Cymru 1896)]] #[[Llofruddiaeth Thomas Watkins gan Benjamin Jones, Aberdâr 1866]] # [[Ròseen-Dhu|Ròseen-Dhu gan William Sharp (Fiona Macleod) wedi'i gyfieithu gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Son-days (Henry Vaughan)|Son-days gan Henry Vaughan wedi'i gyfieithu gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Can Coffadwriaethol Tanymarian|Can Coffadwriaethol Tanymarian gan John Henry Hughes (Ieuan o Leyn)]] #[[Morwynion Glan Meirionydd|Morwynion Glan Meirionydd gan Lewis Morris (Llewelyn Ddu o Fôn)]] #[[A Poison Tree gan William Blake|A Poison Tree gan William Blake wedi'i gyfieithu gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Dewi Idris (Cymru 1899)|Dewi Idris (Cymru 1899) gan Carneddog]] #[[John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896]] #[[Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau|Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau gan John Jones (Pyll)]] #[[Llofruddiaeth Caerfyrddin, Thomas yn cael ei grogi]] #[[Baled am drychineb gwaith glo Dinas y Cymer, Pontypridd, 1844]] #[[Baled am bechod William Evan, Trefddyn (1737)]] {{Div col end}} ==Wedi eu cyhoeddi heb sgan== #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Pascon Agan Arluth]] #[[Cyfieithiadau o gerddi i'r Gymraeg]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] ==Wedi eu prawfddarllen heb eu cyhoeddi== # [[Enwogion Ceredigion]] ==Rhannau wedi eu cyhoeddi== #[[Enwogion Sir Aberteifi]] 13/187 #[[Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion Cymru 1867-Cyf I]] 31/683 ==Angen eu prawfddarllen== {{Div col}} #[[Indecs:Traethodau'r Diwygiad.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Darllen ac Ysgrifennu.djvu]] #[[Indecs:Cymraeg y Mabinogion.djvu]] #[[Indecs:Y Llyfrgell yng Nghymru ac Efrydiau Cymreig.djvu]] #[[Indecs:Addysg Wledig yng Nghymru (1948).djvu]] #[[Indecs:Y Cwrs Addysg a'r Gymdeithaqs yng Nghymru.djvu]] #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Dwyll.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Brawf.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Dyn Pren.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Pawb.djvu]] #[[Indecs:Album Aberhonddu.djvu]] #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896.djvu]] #[[Indecs:Dafydd ab Gwilym o Fuallt.djvu]] #[[Indecs:John Wesley, ei fywyd a'i llafur.djvu]] (angen ei ail lwytho) #[[Indecs:Caniadydd 1841.djvu]] #[[Indecs:Archaeologia Lleynensis.djvu]] #[[Indecs:Y Gestiana.djvu]] #[[Indecs:Camrau mewn grammadeg Cymreig (IA camraumewngramma00apiw).pdf]] #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Caniadau John Morris-Jones.djvu]] #[[Indecs:Casgliad o ganeuon Cymru.pdf]] #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Farddol.djvu]] #[[Indecs:Ystorya de Carolo Magno o Lyfr Coch Hergest.djvu]] #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Cofiant a Gweithiau Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a gweithiau Risiart Ddu o Wynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a Phregethau Robert Roberts, Clynnog.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Ann Griffiths gynt o Dolwar Fechan.pdf]] #[[Indecs:Cofiant James Davies Radnor O.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Thomas Gee.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig John Jones Talsarn.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig William Evans, Tonyrefail.djvu]] #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Cyfystyron y gymraeg - sef y casgliad buddugol yn Eisteddfod Genhedlaethol Gwrecsam, 1888 (IA cyfystyronygymra00jone).pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1884.djvu]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1902.djvu]] #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Er mwyn Iesu - pregethau, &c t (IA ermwyniesupreget00jone).pdf]] #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur bywgraffyddol o enwogion cymru 1867-Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion cymru Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur Cymraeg a Saesneg Byr, Cyfres y Fil.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur ysgrythyrol- yn cynnwys hanesiaeth, duwinyddiaeth, athroniaeth ... (IA geiriadurysgryt03chargoog).pdf]] #[[Indecs:Geirlyfr bywgraffiadol o enwogion Cymru 1870.pdf]] #[[Indecs:Gwaith barddonol Islwyn - 1832-1878 (IA gwaithbarddonoli00islw).pdf]] #[[Indecs:Gwaith Caledfryn.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Lewis Glyn Cothi.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau Barddonol a Rhyddieithol Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 1 (IA pantycelyn gweithiau1).pdf]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 2 (IA pantycelyn gweithiau2).pdf]] #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 01.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 02.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 03.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 04.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 05.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 06.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 07.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 08.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 09.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 10.pdf]] #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]] #[[Indecs:Hanes Cymru America.djvu]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 3.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 4.pdf]] #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Hanes Llenyddiaeth Gymreig o 1320 hyd 1650.pdf]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Hanes Morganwg (Dafydd Morganwg).djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Llandyssul.djvu]] #[[Indecs:Helyntion Bywyd Hen Deiliwr.djvu]] #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.pdf]] #[[Indecs:Hynafiaethau Llandegai a Llanllechid.pdf]] #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Llenyddiaeth y Cymry - llawlyfr i efrydwyr.djvu]] #[[Indecs:Llyfr emynau (IA llyfrem00jone).pdf]] #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Gloywi Cymraeg.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Pawb ar Bob-peth.pdf]] #[[Indecs:Llyfr y Tri Aderyn.pdf]] #[[Indecs:Llynnoedd Llonydd.djvu]] #[[Indecs:Megys Trwy Dan.djvu]] #[[Indecs:Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol II.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol III.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Môn.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:O'r Bala i Geneva.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Oriau'r Hwyr.pdf]] #[[Indecs:Penillion ystyriol rhagorol yn dangos nad oes ag na fy ag na fydd dim waeth na phechod, pob meddwl, gair a gweithred croes i ewyllys Duw a elwir yn bechod (IA wg35-1-172).pdf]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 1.djvu]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 2.djvu]] #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Prydnawngwaith y Cymry.djvu]] #[[Indecs:Red Book of Hergest - Jesus College MS 111.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Taith y pererin darluniadol.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry, cyhoeddwyd yn 1854.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry.pdf]] #[[Indecs:Teithiau yng Nghymru Pennant.pdf]] #[[Indecs:Testament Newydd (1894).djvu]] #[[Indecs:Testament Newydd ein Harglwydd a'n Hiachawdwr Iesu Grist.djvu]] #[[Indecs:Traethodau ac Areithiau R J Derfel.pdf]] #[[Indecs:Twm o'r Nant Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Wil Brydydd y Coed.pdf]] #[[Indecs:Y Beibl (Argraffiad Caergrawnt 1891).djvu]] #[[Indecs:Y Bibl Cyssegr-Lan (BFBS 1861).pdf]] #[[Indecs:Y Bywgraffydd Wesleyaidd.djvu]] #[[Indecs:Y Digrifwr Cymraeg.djvu]] #[[Indecs:Y Mabinogion Cymreig-sef, Chwedlau rhamantus yr hen Gymry.pdf]] #[[Indecs:Y Monwyson.djvu]] #[[Indecs:Y Pigion.djvu]] #[[Indecs:Y tadau methodistaidd Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Y trydydd cynyg Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr ail Gynnyg, Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr athrawes o ddifrif.pdf]] #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Yr Iaith Gymraeg 1785 1885 1985.djvu]] #[[Indecs:A pocket dictionary, Welsh-English.djvu]] #[[Indecs:Aleluia - neu, lyfr o hymnau (IA aleluianh00will).pdf]] #[[Indecs:Argraphiad newydd o eiriadur beiblaidd (IA argraphiadnewydd00browuoft).pdf]] {{Div col end}} ==Angen testun cyfansawdd== {{Div col}} #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] {{Div col end}} <br> ==Wedi sganio efo peiriant Wiki UK== ■ Wedi cyhoeddi ▲ Rhannau wedi eu cyhoeddi ●Problemau cyhoeddi {{Div col}} #[[Indecs:Ystorïau Bohemia.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Argyfwng.djvu]]■ #[[Indecs:Toriad y Wawr.djvu]]■ #[[Indecs:O Gylch Carn Fadrig.djvu]]■ #[[Indecs:Gŵr y Dolau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Ddeddf Uno 1536.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I.djvu]]■ #[[Indecs:Rhwng Rhyfeloedd.djvu]]■ #[[Indecs:Ceulan y Llyn Du.djvu]]■ #[[Indecs:Blacmel.djvu]]■ #[[Indecs:David Lloyd George (E M Humphreys).djvu]]■ #[[Indecs:Dychweledigion (Ibsen).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwlad y Gwyddel.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wers Olaf.djvu]]■ #[[Indecs:Dal y Lleidr (drama).djvu]]■ #[[Indecs:Tudur Aled (JMJ).djvu]]■ #[[Indecs:Dan Lenni'r Nos.djvu]]■ #[[Indecs:Llofrudd yn y Chwarel.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddlyfr 1941.djvu]]■ #[[Indecs:Mêt y Mona.djvu]]■ #[[Indecs:Siaced Fraith.djvu]]■ #[[Indecs:Cofeb y Dewrion (Heroes'Memorial) Bangor 1914-18.djvu]]■ #[[Indecs:Dirwyn Edafedd.djvu]]■ #[[Indecs:Llen gwerin Sir Gaernarfon.djvu]]■ #[[Indecs:Beibl Plant Ysgol.djvu]] #[[Indecs:Drain a Blodau.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hen Gyrnol.djvu]]■ #[[Indecs:Ceiriog (Darlith y BBC 1939).pdf]]■ #[[Indecs:Addoli (Y Ddarlith Davies 1935).djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi'r Bugail.djvu]]■ #[[Indecs:Ynys y Trysor.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi Edern a Cherddi Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Cymru'r Oesau Canol.djvu]]■ #[[Indecs:Hen Ffrindiau.djvu]]■ #[[Indecs:Drysau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Tir y Dyneddon.djvu]]■ #[[Indecs:O Gors y Bryniau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Drws Agored.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Gymraeg.djvu]]■ #[[Indecs:Pentre'r plant.djvu]]■ #[[Indecs:Straeon Gwerin Affrica.djvu]]■ #[[Indecs:Gwilym a Benni Bach.djvu]]■ #[[Indecs:Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill.djvu]]■ #[[Indecs:Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos.djvu]]■ #[[Indecs:Hunangofiant Tomi.djvu]]■ #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:Hanes Gwareiddiad.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Bywyd Dic Aberdaron Twm o'r Nant.djvu]]■ #[[Indecs:Am dro i Fadagascar.djvu]]■ #[[Indecs:Elfennau Beirniadaeth Lenorol.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Gwili.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau (T. Gwynn Jones).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwres y Dydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Fainc Sglodion.djvu]]■ #[[Indecs:Cathlau Bore a Nawn.djvu]]■ #[[Indecs:Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Llyfr 2.djvu]] #[[Indecs:Anturiaethau Robinson Crusoe.djvu]]■ #[[Indecs:Nansi'r Dditectif.djvu]]■ #[[Indecs:Nedw (llyfr).djvu]]■ #[[Indecs:Ystoriau Siluria.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Teulu Bach Nantoer.djvu]]■ #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Ceiriog a Mynyddog.djvu]]■ #[[Indecs:Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Branwen Ferch Llyr (Tegla).djvu]]■ #[[Indecs:Rhys Llwyd y Lleuad.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau Gydag Enwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Prif Feirdd Eifionydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Lleian Lwyd.pdf]]■ #[[Indecs:Storïau o Hanes Cymru cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Meini Gwagedd.djvu]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau Drain Duon.djvu]]■ #[[Indecs:Bugail y Bryn.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wen Fro.djvu]]■ #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]]● #[[Indecs:Breuddwydion Myfanwy.djvu]]■ #[[Indecs:Beryl.djvu]]■ #[[Indecs:Fy Mhererindod Ysbrydol.djvu]]■ #[[Indecs:Patrymau Gwlad.djvu]]■ #[[Indecs:Pererindod Heddwch.djvu]]■ #[[Indecs:Profiadau Pellach 01.djvu]]■ #[[Indecs:Tan yr Enfys.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau Puleston.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant y Parch David Adams (Hawen).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Watcyn Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant D Emlyn Evans.djvu]]■ #[[Indecs:Humphrey Jones a Diwygiad 1859.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903).djvu]]■ #[[Indecs:Gwreichion y Diwygiadau.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau, Pregethau a Chaniadau.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau (John Breese Davies).djvu]]■ #[[Indecs:Gwrid y Machlyd.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrol Goffa Richard Bennett.djvu]]■ #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig.pdf]]■ #[[Indecs:Yn y Wlad.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Mynachdai.pdf]]■ #[[Indecs:Cerddi Hanes.pdf]]■ #[[Indecs:Beirdd y Bala.pdf]]■ #[[Indecs:Noson o Farug.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Joshua Thomas.pdf]]■ #[[Indecs:Plant y Goedwig.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Del (OME).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Dewi Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Brethyn Cartref.pdf]]■ #[[Indecs:Eben Fardd (Ab Owen).pdf]]■ #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Gwilym Marles.pdf]]■ #[[Indecs:Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil).pdf]]■ #[[Indecs:O Law i Law.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Eithin.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Huw Morus.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Iolo Goch.djvu]]■ #[[Indecs:Ceris y Pwll.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Ogof.pdf]]■ #[[Indecs:Penillion Telyn.pdf]]■ #[[Indecs:Llyfr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Seren Tan Gwmwl.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Haf.pdf]]■ #[[Indecs:Tro Trwy'r Wig.pdf]]■ #[[Indecs:Tro i'r De.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Hwiangerddi (O M Edwards).pdf]]■ #[[Indecs:Y Gelfyddyd Gwta.pdf]]■ #[[Indecs:Rhyfeddodau'r Cread.pdf]]■ #[[Indecs:Ar y Groesffordd.pdf]]■ #[[Indecs:Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd.pdf]]■ #[[Indecs:Wat Emwnt.pdf]]‎■ #[[Indecs:Daffr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Y Geilwad Bach.pdf]]■ #[[Indecs:Lewsyn yr Heliwr 01.pdf]]‎■ #[[Indecs:Cofiant David Davies, Bermo.pdf]]‎■ #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Sion Cent.pdf]]■ #[[Indecs:Rhobat Wyn.pdf]]■ #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785).pdf]]■ #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Diwrnod yn Nolgellau.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]]●(angen ei ail sganio) #[[Indecs:Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc.pdf]]■ #[[Indecs:Cerrig y Rhyd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith yr Hen Ficer.pdf]]■ #[[Indecs:Capelulo (Elfyn).pdf]]■ #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Hugh Jones, Maesglasau.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Edward Richard.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Ieuan Brydydd Hir.pdf]]■ #[[Indecs:Y Cychwyn.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]]● #[[Indecs:Tro Trwy'r Gogledd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Beirdd y Berwyn 1700-1750.djvu]]■ #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Edward Morus.djvu]] #[[Indecs:Brut y Tywysogion Cyfres y Fil.djvu]]■ #[[Indecs:Ap-Vychan-CyK.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrinach y Dwyrain.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd Ab Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaid Arfon-Waenfawr.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog.djvu]]■ #[[Indecs:Trwy India'r Gorllewin.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Brithgofion.djvu]]■ #[[Indecs:Profedigaethau Enoc Huws (Addasiad 1939).djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hynod William Ellis Maentwrog.djvu]]■ #[[Indecs:Ifor Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau.djvu]]■ #[[Indecs:Storïau Mawr y Byd.djvu]]■ #[[Indecs:Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Llwyn Hudol.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Chwalfa.djvu]]■ #[[Indecs:Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf).djvu]]■ #[[Indecs:I'r Aifft ac yn Ol.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun).djvu]]■ #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Manion.djvu]]■ #[[Indecs:Astudiaethau T Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddgwaith.djvu]]■ #[[Indecs:Cymeriadau T. Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Y Trefedigaethau.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Cerddi'r Bwthyn.djvu]]■ #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Bugail Geirf Lorraine.djvu]]■ #[[Indecs:David Williams y Piwritan.djvu]]■ #[[Indecs:Telynegion (Silyn).djvu]]■ #[[Indecs:Ffrwythau Dethol.djvu]]■ #[[Indecs:Trystan ac Esyllt.djvu]]■ #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]]● (tudalenau ar goll) #[[Indecs:Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Siôn Gymro.djvu]]■ #[[Indecs:Rhamant Bywyd Lloyd George.djvu]]■ #[[Llio Plas y Nos|Llio Plas y Nos gan R Silyn Roberts]]■ #[[Indecs:Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau'r Allt.djvu]]■ #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Diwygwyr Cymru.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith William Ambrose (Emrys).djvu]]■ #[[Indecs:Blagur Awen Ben Bowen.djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]]● (angen ail sganio) #[[Indecs:Cadeiriau Enwog.djvu]]■ #[[Indecs:Catia Cwta.djvu|Catiau Cwta]]■ #[[Indecs:Yr Awen Barod.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun.djvu]]■ #[[Indecs:Chydig ar Gof a Chadw.djvu]]■ #[[Indecs:Roosevelt.djvu]] #[[Indecs:Llinell neu Ddwy.djvu]]■ #[[Indecs:Telyn Bywyd.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau yn y Wlad.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Hwfa Môn.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 1.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Yr Hen Lwybrau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Pennaf Peth.djvu]]■ #[[Indecs:Atgofion am Dalysarn.djvu]]■ #[[Indecs:Dan Gwmwl (Awena Rhun).djvu]]■ #[[Indecs:Salm i Famon a Marwnad Grey.djvu]]■ {{Div col end}} ===Saesneg=== #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_The_Great_European_War_Vol_1.pdf The History of The Great European War Vol 1] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_II.pdf The History of The Great European War Vol II] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_III.pdf The History of The Great European War Vol III] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_IV.djvu/Index:The History of the Great European War Vol IV.djvu] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Kalendars_of_Gwynedd.pdf Kalendars of Gwynedd] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Speeches_and_addresses_by_the_late_Thomas_E_Ellis_M_P.pdf Speeches and addresses by the late Thomas E. Ellis M.P. ] i085kplji5iglbgnpz50edtkntw8dt1 166033 166032 2026-06-05T16:57:35Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi sganio efo peiriant Wiki UK */ 166033 wikitext text/x-wiki ==Wedi eu Cyhoeddi== {{Div col}} #[[Brenin yr Ellyllon|Brenin yr Ellyllon gan Nicolai Gogol]] #[[Traethodau'r Diwygiad|Traethodau'r Diwygiad gan Martin Luther]] #[[Caniadau Hiraethog|Caniadau Hiraethog gan Gwilym Hiraethog]] #[[Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen|Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen gan Edward Matthews]] #[[Ty Capel y Cwm|Ty Capel y Cwm gan Anthropos]] #[[Bugail y Cwm|Bugail y Cwm gan Anthropos]] #[[Hanes y Ffydd yng Nghymru|Hanes y Ffydd yng Nghymru gan Charles Edwards]] #[[Cymru a'r Gymraeg|Cymru a'r Gymraeg gan E. T. John, Dyfnallt ac Arthen]] #[[Rhwng Gwg a Gwên|Rhwng Gwg a Gwên gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Ystorïau Bohemia|Ystorïau Bohemia cyf T. H. Parry-Williams]] #[[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy|Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] #[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] #[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] #[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] #[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] #[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] #[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] #[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] #[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] #[[Cerdd Allwyn|Cerdd Allwyn gan Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] #[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] #[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] #[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] #[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] #[[David Lloyd George (E M Humphreys)|David Lloyd George gan E Morgan Humphreys]] #[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion (Ibsen) cyf gan T Gwynn Jones]] #[[Llen Gwerin Sir Gaernarfon|Llen Gwerin Sir Gaernarfon gan John Jones (Myrddin Fardd)]] #[[Yng Ngwlad y Gwyddel|Yng Ngwlad y Gwyddel gan John Morgan Edwards]] #[[Y Wers Olaf|Y Wers Olaf gan Alphonse Daudet cyf Moelona]] #[[Dal y Lleidr (drama)|Dal y Lleidr (drama) gan Joseph Jenkins]] #[[Tudur Aled (JMJ)|Tudur Aled gan John Morris-Jones]] #[[Dan Lenni'r Nos|Dan Lenni'r Nos gan John Pierce]] #[[Llofrudd yn y Chwarel|Llofrudd yn y Chwarel gan E Morgan Humphreys]] #[[Dyddlyfr 1941|Dyddlyfr 1941 gan W Ambrose Bebb]] #[[Elfennau Beirniadaeth Lenorol|Elfennau Beirniadaeth Lenorol gan Joseph Harry]] #[[Yr Ysgol Gymraeg|Yr Ysgol Gymraeg gan Owen Jones Owen]] #[[Mêt y Mona|Mêt y Mona gan Robert Lloyd Jones]] #[[Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands|Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands gan John Owen, Thrussington]] #[[Diwygwyr Cymru|Diwygwyr Cymru gan Beriah Gwynfe Evans]] #[[Manion|Manion gan T. Gwynn Jones]] #[[Hen Ffrindiau|Hen Ffrindiau gan Edward Tegla Davies]] #[[Gwaith William Ambrose (Emrys)|Gwaith William Ambrose (Emrys) gol O. M. Edwards]] #[[Siaced Fraith|Siaced Fraith gan Elizabeth Williams]] #[[Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad|Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Llwyn Hudol|Llwyn Hudol gan Hugh Emyr Davies (Emyr)]] #[[Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18|Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18 gan William John Owen (Afallon)]] #[[Cofiant y Parch David Adams (Hawen)|Cofiant y Parch David Adams (Hawen) gan Evan Keri Evans a William Pari Huws]] #[[Erthyglau, Pregethau a Chaniadau|Erthyglau, Pregethau a Chaniadau gan John John Roberts (Iolo Caernarfon)]] #[[Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill|Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill gan R Silyn Roberts]] #[[Blagur Awen Ben Bowen|Blagur Awen Ben Bowen gan David Bowen (Myfyr Hefin)]] #[[Tir y Dyneddon|Tir y Dyneddon gan Edward Tegla Davies]] #[[Dirwyn Edafedd|Dirwyn Edafedd gan Elizabeth Williams]] #[[Drain a Blodau|Drain a Blodau gan Arthur Morgan]] #[[Cymru'r Oesau Canol|Cymru'r Oesau Canol gan Robert Richards]] #[[Addoli (Y Ddarlith Davies 1935)|Addoli (Y Ddarlith Davies 1935) gan Moelwyn]] #[[Yr Hen Gyrnol|Yr Hen Gyrnol gan Evan Isaac]] #[[Ceiriog (Darlith y BBC 1939)|Ceiriog (Darlith y BBC 1939) gan W. J Gruffydd]] #[[Yr Haf a Cherddi Eraill|Yr Haf a Cherddi Eraill gan R. Williams Parry]] #[[Cerddi'r Bugail|Cerddi'r Bugail gan Hedd Wyn]] #[[Ynys y Trysor|Ynys y Trysor gan Robert Lloyd Jones]] #[[Cerddi Edern a Cherddi Eraill|Cerddi Edern a Cherddi Eraill gan J Glyn Davies]] #[[Hanes Mynachdai Gogledd Cymru hyd eu diddymiad|Hanes Mynachdai Gogledd Cymru gan David David Williams]] #[[Drysau Eraill|Drysau Eraill gan Robert Hughes Jones]] #[[Ystoriau Siluria|Ystoriau Siluria gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Addysg yng Nghymru 1847-1947|Addysg yng Nghymru 1847-1947 gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru|Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[O Gors y Bryniau|O Gors y Bryniau gan Kate Roberts]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Luc|Yr Efengyl yn ôl Sant Luc cyf William Morgan]] #[[Gemau Doethineb|Gemau Doethineb gan John Jones (Ioan Eifion)]] #[[Y Drws Agored|Y Drws Agored gan Robert Hughes Jones]] #[[Ffrwythau Dethol|Ffrwythau Dethol gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Straeon Gwerin Affrica|Straeon Gwerin Affrica gan Robert Griffith, Madagascar]] #[[Caneuon Mynyddog|Caneuon Mynyddog gan Richard Davies (Mynyddog)]] #[[Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill|Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill gan William J Richards]] #[[Pentre'r Plant|Pentre'r Plant gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Y Ddau Adda|Y Ddau Adda gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Gweithiau Eben Fardd|Gweithiau Eben Fardd gol O. M. Edwards]] #[[Ystên Sioned|Ystên Sioned gan Daniel Silvan Evans a John Jones (Ivon)]] #[[Gwilym a Benni Bach|Gwilym a Benni Bach gan William Llewelyn Williams]] #[[Bugail y Bryn|Bugail y Bryn gan Moelona]] #[[Bil y Gymraeg ac Addysg|Bil y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025 gan Senedd Cymru]] #[[Y Fainc Sglodion|Y Fainc Sglodion gan John William Jones]] #[[Beirdd y Berwyn 1700-1750|Beirdd y Berwyn 1700-1750 gol O. M. Edwards]] #[[Y Geilwad Bach|Y Geilwad Bach gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Murmuron Awen|Murmuron Awen gan Robert Roberts (Gwaenfab)]] #[[Clawdd Terfyn|Clawdd Terfyn gan Robert Dewi Williams]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Cofiant, neu Hanes bywyd a marwolaeth y Parch. Thomas Jones, Dinbych|Cofiant y Parch. Thomas Jones, Dinbych gan Thomas Jones, Dinbych]] #[[Chydig ar Gof a Chadw|Chydig ar Gof a Chadw gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd|Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd gan Zachary Mather]] #[[Siôn Gymro (llyfr)|Siôn Gymro (llyfr) gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Cofiant Watcyn Wyn|Cofiant Watcyn Wyn gan Penar Griffiths]] #[[Yr Awen Barod|Yr Awen Barod gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos|Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos gan Goronwy Jones, Prestatyn]] #[[Hunangofiant Tomi|Hunangofiant Tomi gan Edward Tegla Davies]] #[[Caniadau (T. Gwynn Jones)|Caniadau gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1|Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1 (Mynwy, Meirion, Maldwyn) gan gan Thomas Rees a John Thomas]] #[[Hanes Gwareiddiad|Hanes Gwareiddiad gan Gwilym Arthur Edwards]] #[[Dail y Dderwen|Dail y Dderwen gan William J Richards]] #[[Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant)|Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant) gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Am dro i Fadagascar|Am dro i Fadagascar gan Daniel Owen Jones]] #[[Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun)|Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun) gan Idris Lewis]] #[[Caniadau Gwili|Caniadau Gwili gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Yng Ngwres y Dydd|Yng Ngwres y Dydd gan Joseph Jones (J. J. Drefnewydd)]] #[[Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill|Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill|Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes y Lleuad|Hanes y Lleuad ffug awdur Syr John Herschel]] #[[Llinell neu Ddwy|Llinell neu Ddwy gan John Jones (Ioan Brothen)]] #[[Yn Llefaru Eto|Yn Llefaru Eto gan Anhysbys]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III gan Emrys ap Iwan]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Methodistiaeth Cymru Cyfrol I|Methodistiaeth Cymru Cyfrol I gan John Hughes, Lerpwl]] #[[Y Trefedigaethau|Y Trefedigaethau gan Ifor Leslie Evans]] #[[Telyn Bywyd|Telyn Bywyd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Cathlau Bore a Nawn|Cathlau Bore a Nawn gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel)|Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel) gan Robert David Morris]] #[[Ifor Owen (nofel)|Ifor Owen (nofel) gan Henry Emlyn Thomas (Emlyn)]] #[[Ysgrifau (John Breese Davies)|Ysgrifau gan John Breese Davies]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig|Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig gan Thomas Jones-Humphreys]] #[[Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant)|Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant) gan Isaac Foulkes]] #[[Y Ddau Frawd|Y Ddau Frawd gan Nel Wyn (sef Llew Tegid)]] #[[Anturiaethau Robinson Crusoe|Anturiaethau Robinson Crusoe cyf gan William Rowlands, Porthmadog]] #[[Cofiant D Emlyn Evans|Cofiant D Emlyn Evans gan Evan Keri Evans]] #[[Telynegion (Silyn a Gruffydd)|Telynegion gan R Silyn Roberts a W. J. Gruffudd]] #[[Gwaith Hugh Jones, Maesglasau|Gwaith Hugh Jones, Maesglasau gol O. M. Edwards]] #[[Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill|Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill gan Dewi Emrys]] #[[Beddau'r Proffwydi (drama)|Beddau'r Proffwydi (drama) gan W. J. Gruffydd ]] #[[Storio a Chadw dogfennau Ewyllys Crynodeb Gweithredol o Ymateb y Llywodraeth]] #[[Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad|Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad gan Lywodraeth y DU]] #[[Nansi'r Dditectif|Nansi'r Dditectif gan Owain Llew Rowlands]] #[[Cyfrol Goffa Richard Bennett|Cyfrol Goffa Richard Bennett gol. D Teifgar Davies]] #[[Brut y Tywysogion (Ab Owen)|Brut y Tywysogion (Ab Owen) gol O. M. Edwards]] #[[Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig|Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig gan Lewis Jones, Plas Hedd]] #[[Gwaith Huw Morus|Gwaith Huw Morus gan Huw Morus (Eos Ceiriog)]] #[[Wat Emwnt|Wat Emwnt gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith|John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith gan Llyfrbyf]] #[[Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil)|Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil) gan Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd)]] #[[Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd|Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Caniadau Barlwydon Llyfr 1|Caniadau Barlwydon Llyfr 1 gan Robert John Davies (Barlwydon)]] #[[Barlwydon (Cymru 1896)]] #[[Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig|Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Llewelyn Parri (nofel)|Llewelyn Parri (nofel) gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Caniadau Owen Lewis (Glan Cymerig)|Caniadau gan Owen Lewis (Glan Cymerig)]] #[[Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd|Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd gan David Morgan, Llangeitho]] #[[Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam|Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam gan Edward Francis]] #[[Gwaith Dewi Wyn|Gwaith Dewi Wyn gol O. M. Edwards]] #[[Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar|Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar gan John Davies, Llandysul]] #[[Athrylith Ceiriog|Athrylith Ceiriog gan Howell Elvet Lewis (Elfed)]] #[[Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig|Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig gol. Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Iolo Goch|Gwaith Iolo Goch gol Thomas Matthews]] #[[Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn|Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn gan Griffith Williams, Talsarnau]] #[[Gwaith Sion Cent|Gwaith Sion Cent gol Thomas Matthews]] #[[Dyddanwch yr Aelwyd|Dyddanwch yr Aelwyd gan Hughes a'i Fab, Wrecsam]] #[[Gwaith Ieuan Brydydd Hir|Gwaith Ieuan Brydydd Hir gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith yr Hen Ficer|Gwaith yr Hen Ficer gol O. M. Edwards]] #[[Am Dro i Erstalwm|Am Dro i Erstalwm gan Index]] #[[Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill|Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill gan Humphrey Jones (Bryfdir)]] #[[Ceiriog a Mynyddog|Ceiriog a Mynyddog gan John Morgan Edwards]] #[[Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon|Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon gan William Williams (Cromwell)]] #[[Awdl Dinystr Jerusalem|Awdl Dinystr Jerusalem gan Eben Fardd]] #[[Nedw|Nedw gan Edward Tegla Davies]] #[[Dros y Gamfa|Dros y Gamfa gan Fanny Edwards]] #[[Diwrnod yn Nolgellau|Diwrnod yn Nolgellau gan Robert Thomas Williams (Trebor Môn)]] #[[Awdl ar yr Adgyfodiad (Ieuan Ionawr)|Awdl ar yr Adgyfodiad gan Evan Jones (Ieuan Ionawr)]] #[[Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern|Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Tri Wyr o Sodom a'r Aipht|Tri Wyr o Sodom a'r Aipht gan William Williams, Pantycelyn]] #[[F'Ewythr Tomos: cân ddyri|F'Ewythr Tomos: cân ddyri gan Eben Fardd]] #[[Hynafiaethau Nant Nantlle|Hynafiaethau Nant Nantlle gan William Robert Ambrose]] #[[Bywyd y Parch. Ebenezer Richard|Bywyd y Parch. Ebenezer Richard gan Henry ac Edward W Richard]] #[[Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion|Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion gan Edward Davies (Iolo Meirion)]] #[[Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion|Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion gan Edward Davies, Penmorfa]] #[[Wil Ellis, Porthmadog-Cymru Cyf 29 1905]] #[[Hanes Niwbwrch|Hanes Niwbwrch gan Owen Williamson]] #[[Teulu Bach Nantoer|Teulu Bach Nantoer gan Moelona]] #[[Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf)|Barddoniaeth Goronwy Owen gol Isaac Foulkes (Llyfrbryf)]] #[[Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I|Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I gan John Morgan Jones]] #[[Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw|Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw gan O. M. Edwards]] #[[Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn|Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn gan David Morris (Eiddil Gwent)]] #[[Hanes Sir Fôn|Hanes Sir Fôn gan Thomas Pritchard, ('Rhen Graswr Eleth)]] #[[Holl Waith Barddonol Goronwy Owen|Holl Waith Barddonol Goronwy Owen gol Isaac Foulkes]] #[[Adgofion am John Elias|Adgofion am John Elias gan Richard Parry (Gwalchmai)]] #[[Tro Trwy'r Wig|Tro Trwy'r Wig gan Richard Morgan (1854-1939)]] #[[Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog|Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog gan Richard Griffith (Carneddog)]] #[[Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785)|Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785) gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Dafydd Jones o Drefriw, Cymru 1903]] #[[John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897)|John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897) gan Walter Daniel]] #[[Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain|Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain gan y Gwyneddigion]] #[[Cerdd coffa Goleufryn|Cerdd coffa Goleufryn gan J. T. Job]] #[[Adgofion am Goleufryn|Adgofion am Goleufryn gan Evan Williams, Llanfrothen]] #[[Goronwy Owen a'r Morrisiaid|Goronwy Owen a'r Morrisiaid gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Marc|Yr Efengyl yn ôl Sant Marc gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Llythyrau Goronwy Owen|Llythyrau Goronwy Owen gol John Morris-Jones]] #[[Diliau Meirion Cyf I|Diliau Meirion Cyf I gan gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch|Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Joshua Thomas|Gwaith Joshua Thomas gol O M Edwards]] #[[Glan Cledwen (Cymru 15 Rhagfyr 1897)]] #[[Dringo'r Andes|Dringo'r Andes gan Eluned Morgan]] #[[Naw Mis yn Nghymru|Naw Mis yn Nghymru gan Owen Griffith (Giraldus)]] #[[Ysgrifau Puleston|Ysgrifau Puleston gan John Puleston Jones]] #[[Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau|Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau gan Robert Thomas (Ap Vychan)]] #[[Rhigymau'r Ffordd Fawr|Rhigymau'r Ffordd Fawr gan Dewi Emrys]] #[[Coffadwriaeth, neu Hanes Byr o fywyd a Marwolaeth y Parchedig John Williams|Coffadwriaeth y Parch John Williams, Pantycelyn gan Maurice Davies, Llanfair-ym-Muallt]] #[[Fy Mhererindod Ysbrydol|Fy Mhererindod Ysbrydol gan Evan Keri Evans]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew|Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Beirdd y Bala|Beirdd y Bala gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr)|Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr) gol O. M. Edwards]] #[[Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis|Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis gan Dic Dywyll]] #[[Gwyllllis yn Nayd|Gwyllllis yn Nayd gan Dr William Price]] #[[Gwroniaid y Ffydd|Gwroniaid y Ffydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Tanchwa yn Cilfynydd|Tanchwa yn Cilfynydd baled gan awdur Anhysbys]] #[[Damwain echrydus Glofa Carnant, Cwmaman, Sir Gaerfyrddin]] #[[Blodau Drain Duon|Blodau Drain Duon gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[Telyn Dyfi|Telyn Dyfi gan Daniel Silvan Evans]] #[[Cyfrinach y Dwyrain|Cyfrinach y Dwyrain gan David Cunllo Davies]] #[[Oriau yn y Wlad|Oriau yn y Wlad gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Branwen Ferch Llŷr (Tegla)|Branwen Ferch Llŷr (Tegla) gan Edward Tegla Davies]] #[[Prif Feirdd Eifionydd|Prif Feirdd Eifionydd gan Edward David Rowlands]] #[[Deddf Plant (Diddymu Amddiffyniad Cosb Resymol)(Cymru) 2020]] #[[Rhys Llwyd y Lleuad|Rhys Llwyd y Lleuad gan E Tegla Davies]] #[[Oriau Gydag Enwogion|Oriau Gydag Enwogion gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi|Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi gan John Evans, Abermeurig]] #[[Hanes Alexander Fawr|Hanes Alexander Fawr gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Y Lleian Lwyd|Y Lleian Lwyd gan Moelona]] #[[Cenadon Hedd|Cenadon Hedd gan William Jones, Cwmaman]] #[[Dagrau Hiraeth|Dagrau Hiraeth gan William Jones, Pontsaeson]] #[[Saith o Farwnadau|Saith o Farwnadau gan William Williams, Pantycelyn]] #[[Storïau o Hanes Cymru cyf I|Storïau o Hanes Cymru cyf I gan Moelona]] #[[Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris|Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris gan Griffith Jones (Glan Menai)]] #[[Hanes Bywyd Pio Nono|Hanes Bywyd Pio Nono gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Caniadau Watcyn Wyn|Caniadau Watcyn Wyn gan Watkin Hezekiah Williams (Watcyn Wyn)]] #[[Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth|Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth gan John Evans, Abermeurig]] #[[Gwrid y Machlud|Gwrid y Machlud gan Richard Jones (Ap Alun Mabon)]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)|Yr Hwiangerddi gan O M Edwards]] #[[Noson o Farrug|Noson o Farrug gan Robert Griffith Berry]] #[[Meini Gwagedd|Meini Gwagedd gan James Kitchener Davies]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon|Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon gan William Hobley]] #[[Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903)|Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903) gan Evan Keri Evans]] #[[Rhobat Wyn|Rhobat Wyn gan Awena Rhun]] #[[Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry|Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry gan Thomas Lewis Jones, Machen]] #[[Tanchwa y Mardy - Mercher, Rhagfyr 23, 1885; 80 wedi eu lladd]] #[[Cerddi Hanes|Cerddi Hanes gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur|Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur gan John Eiddion Jones]] #[[Patrymau Gwlad|Patrymau Gwlad gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[David Williams y Piwritan|David Williams y Piwritan gan Richard Thomas, Bontnewydd]] #[[Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl|Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl gan Ellis Hughes, Penmaen]] #[[Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern|Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern gan David Samuel Jones]] #[[Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price|Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price gan Benjamin Evans (Telynfab)]] #[[Llyfr Haf|Llyfr Haf gan Owen Morgan Edwards]] #[[Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896)|Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896) gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr|Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr gan William Hobley]] #[[Beryl|Beryl gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog|Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog gan William Hobley]] #[[Breuddwydion Myfanwy|Breuddwydion Myfanwy gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Lloffion o'r Mynwentydd|Lloffion o'r Mynwentydd gan Thomas Rowland Roberts (Asaph)]] #[[Cofiant y diweddar Barch Robert Everett|Cofiant y diweddar Barch Robert Everett gan David Davies (Dewi Emlyn)]] #[[Y Wen Fro|Y Wen Fro gan Ellen Evans]] #[[Cerrig y Rhyd|Cerrig y Rhyd gan Winnie Parry]] #[[Gwaith Edward Richard|Gwaith Edward Richard gan Edward Richard, Ystrad Meurig]] #[[Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun]] #[[Humphrey Jones a Diwygiad 1859|Humphrey Jones a Diwygiad 1859 gan Evan Isaac]] #[[Adgofion Andronicus|Adgofion Andronicus gan John Williams Jones (Andronicus)]] #[[Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill|Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cofiant Richard Jones Llwyngwril|Cofiant Richard Jones Llwyngwril gan Evan Evans, Llangollen]] #[[Profiadau Pellach|Profiadau Pellach gan G M Ll Davies]] #[[Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol]] #[[Hanes y Bibl Cymraeg|Hanes y Bibl Cymraeg gan Thomas Levi]] #[[Pererindod Heddwch|Pererindod Heddwch, G M Ll Davies]] #[[Tan yr Enfys|Tan yr Enfys gan D J Lewis Jenkins]] #[[Yr Ogof|Yr Ogof gan T Rowland Hughes]] #[[Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau]] #[[Profedigaethau Enoc Huws (1939)]] #[[Dyddgwaith|Dyddgwaith gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Salm i Famon a Marwnad Grey|Salm i Famon a Marwnad Grey gan John Morris-Jones]] #[[Madam Wen|Madam Wen gan William David Owen]] #[[Dan Gwmwl|Dan Gwmwl gan Awena Rhun]] #[[Atgofion am Dalysarn]] #[[Cerddi'r Bwthyn|Cerddi'r Bwthyn gan Dewi Emrys]] #[[Capelulo]] #[[Y Pennaf Peth]] #[[Goronwy Owen - Detholiad o'i Farddoniaeth]] #[[Yr Hen Lwybrau|Yr Hen Lwybrau gan John Davies (Isfryn)]] #[[Gwaith Gwilym Marles]] #[[Gwaith ap Vychan]] #[[Gwaith Gwilym Hiraethog]] #[[Cadeiriau Enwog]] #[[Y Cychwyn]] #[[Cofiant Hwfa Môn]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[Aildrefniad Cymdeithas]] #[[Ar y Groesffordd]] #[[Astudiaethau T Gwynn Jones]] #[[Bil Cymru Atebolrwydd a Grymuso Ariannol 2014]] #[[Brethyn Cartref]] #[[Brithgofion]] #[[Bywyd a Chan Tomos Efans (Cyndelyn)]] #[[Bywyd a Gwaith Henry Richard AS]] #[[Bywyd a Llafur John Wesley]] #[[Bywyd a gweithiau Azariah Shadrach]] #[[Cân neu Ddwy]] #[[Caniadau'r Allt]] #[[Caniadau Buddug]] #[[Caniadau ac ati]] #[[Cartrefi Cymru, O. M. Edwards]] #[[Catherine Prichard (Buddug), Cymru, Cyfrol 39, 1910]] #[[Catiau Cwta]] #[[Cerddi'r Eryri]] #[[Cerddi a Baledi]] #[[Ceris y Pwll]] #[[Chwedlau'r Aelwyd]] #[[Clych Adgof - penodau yn hanes fy addysg]] #[[Coelion Cymru]] #[[Cofiant Dafydd Rolant, Pennal]] #[[Cofiant Daniel Owen: ynghyd a Sylwadau ar ei Ysgrifeniadau]] #[[Cwm Eithin]] #[[Cyflafan Ofnadwy Dolgellau]] #[[Cymeriadau (T. Gwynn Jones)]] #[[Cymru Fu]] #[[D Rhagfyr Jones (o Dywysydd y Plant 1901)]] #[[Daff Owen]] #[[Dau faled gan John Jones (Jac Glan-y-gors)]] #[[Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc|Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc gan Francis Jones, Abergele]] #[[Deddf Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Ieithoedd Swyddogol) 2012]] #[[Diarhebion Cymru]] #[[Drama Rhys Lewis]] #[[Drych yr Amseroedd]] #[[Er Mwyn Cymru]] #[[Griffith Ellis Bootle, Cymru Cyf 23, 1902]] #[[Gwaith Dewi Wnion]] #[[Gwaith Alun]] #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith Ceiriog]] #[[Gwaith Dafydd ap Gwilym]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith John Thomas]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 1]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 2]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Gweledigaethau Y Bardd Cwsg (Silvan Evans 1865)]] #[[Gwialen Fedw Fy Mam]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf I]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II]] #[[Hanes Pedr Fawr, Ymerawdwr Rwssia]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Bywyd ac Anturiaethau Dr Livingstone]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Hanes y Wladfa Gymreig yn Patagonia]] #[[Hen Gymeriadau Dolgellau]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[I'r Aifft ac yn Ol]] #[[Llenyddiaeth Fy Ngwlad]] #[[Lewsyn yr Heliwr (nofel)]] #[[Llio Plas y Nos]] #[[Llyfr Del]] #[[Llyfr Nest]] #[[Llyfr Owen]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 1]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 2]] #[[Mary Jones y Gymraes fechan heb yr un Beibl]] #[[Mesur Addysg (Cymru) 2011]] #[[Mesur Diogelwch ar Gludiant i Ddysgwyr (Cymru) 2011]] #[[Mesur Gwneud Iawn am Gamweddau'r GIG (Cymru) 2008]] #[[Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008]] #[[O Law i Law]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Plant Dic Sion Dafydd]] #[[Rhai o Gymry Lerpwl]] #[[Rhamant Bywyd Lloyd George]] #[[Rhan o waith mewn Cernyweg Canol (Add. Ch. 19491)]] #[[Rhodd Mam i'w Phlentyn]] #[[Rhyfeddodau'r Cread]] #[[Adolygiad o lyfr Sadie "Twilight Hours"]] #[[Seren Tan Gwmwl]] #[[Storïau Mawr y Byd]] #[[Straeon y Pentan]] #[[Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu]] #[[Tanchwa ddychrynllyd yn Nyffryn Rhondda, ger Pontypridd]] #[[Telynegion Maes a Môr]] #[[Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd]] #[[Traethawd ar Gaio a'i Hynafiaethau]] #[[Traethawd ar Hanes Plwyf Merthyr]] #[[Tro Trwy'r Gogledd]] #[[Tro i'r De]] #[[Tro yn Llydaw]] #[[Trwy India'r Gorllewin]] #[[Twm o'r Nant Cyf II (ab Owen)]] #[[William Jones (Nofel)]] #[[Y Cywyddwyr Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Y Gelfyddyd Gwta]] #[[Y Siswrn]] #[[Yn y Wlad]] #[[Yny lhyvyr hwnn]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)]] #[[Yr Hynod William Ellis, Maentwrog]] #[[Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala]] #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]] #[[Yr Eneth Ga'dd ei Gwrthod]] #[[Myfyrdod mewn mynwent|Myfyrdod mewn mynwent gan John Parry, Llaneilian]] #[[Dyrif etholiadol Ceredigion 1892]] #[[Canmlwyddiant Marwolaeth y Parch. John Wesley, M.A., Mawrth 3ydd, 1891]] #[[Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno|Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno D. S. Thomas (Glan Pair)]] #[[Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau|Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau gan Ellis Isfryn Williams]] #[[Hanes Brwydr Waterloo|Hanes Brwydr Waterloo gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Galar gan, er coffadwriaeth am y ddamwain yn ngwaith glo Landshipping Chwefror 14eg, 1844]] #[[Galargan ar ol y Mochyn Du]] #[[Baledi-Cwynfan y Morwr a Deio Bach]] #[[Marwnad er coffadwriaeth am y diweddar Barch John Elias]] #[[William Morgan, Pant, Dowlais (Trysorfa y Plant)]] #[[Hen Fibl Fawr fy Mam]] #[[Tanchwa ofnadwy yn Abersychan]] #[[Y Ffeiriau Hynotaf yn Ddeuddeg Sir Cymru]] #[[Henry Kirke White (Trysorfa y Plant Ebrill 1891)]] #[[Mynwy yng Nghymru (Cymru Cyf X Rhif 57)]] #[[Rhanau o'r Corff (Fanny Edwards)]] #[[Thomas Matthews, Cymru, Chwefror 1917]] #[[Huw Morus—Dadorchuddiad Ei Golofn Goffadwriaethol, Pont Y Meibion, Awst 26 1909]] #[[Owain Aran (erthyglau Cymru 1909)]] # [[Lewys Aran (Cymru Tachwedd 1918)]] #[[Owen R Lewis (Glan Cymerig) Perl y Plant 1910]] #[[John Puleston Jones (Trysorfa y Plant 1906)]] #[[Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898)|Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898) gan David Cunllo Davies]] #[[Fel y gwelais Arglwyddes Llanofer]] #[[Ioan Madog (Cymru 1896)]] #[[Llofruddiaeth Thomas Watkins gan Benjamin Jones, Aberdâr 1866]] # [[Ròseen-Dhu|Ròseen-Dhu gan William Sharp (Fiona Macleod) wedi'i gyfieithu gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Son-days (Henry Vaughan)|Son-days gan Henry Vaughan wedi'i gyfieithu gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Can Coffadwriaethol Tanymarian|Can Coffadwriaethol Tanymarian gan John Henry Hughes (Ieuan o Leyn)]] #[[Morwynion Glan Meirionydd|Morwynion Glan Meirionydd gan Lewis Morris (Llewelyn Ddu o Fôn)]] #[[A Poison Tree gan William Blake|A Poison Tree gan William Blake wedi'i gyfieithu gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Dewi Idris (Cymru 1899)|Dewi Idris (Cymru 1899) gan Carneddog]] #[[John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896]] #[[Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau|Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau gan John Jones (Pyll)]] #[[Llofruddiaeth Caerfyrddin, Thomas yn cael ei grogi]] #[[Baled am drychineb gwaith glo Dinas y Cymer, Pontypridd, 1844]] #[[Baled am bechod William Evan, Trefddyn (1737)]] {{Div col end}} ==Wedi eu cyhoeddi heb sgan== #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Pascon Agan Arluth]] #[[Cyfieithiadau o gerddi i'r Gymraeg]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] ==Wedi eu prawfddarllen heb eu cyhoeddi== # [[Enwogion Ceredigion]] ==Rhannau wedi eu cyhoeddi== #[[Enwogion Sir Aberteifi]] 13/187 #[[Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion Cymru 1867-Cyf I]] 31/683 ==Angen eu prawfddarllen== {{Div col}} #[[Indecs:Traethodau'r Diwygiad.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Darllen ac Ysgrifennu.djvu]] #[[Indecs:Cymraeg y Mabinogion.djvu]] #[[Indecs:Y Llyfrgell yng Nghymru ac Efrydiau Cymreig.djvu]] #[[Indecs:Addysg Wledig yng Nghymru (1948).djvu]] #[[Indecs:Y Cwrs Addysg a'r Gymdeithaqs yng Nghymru.djvu]] #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Dwyll.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Brawf.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Dyn Pren.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Pawb.djvu]] #[[Indecs:Album Aberhonddu.djvu]] #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896.djvu]] #[[Indecs:Dafydd ab Gwilym o Fuallt.djvu]] #[[Indecs:John Wesley, ei fywyd a'i llafur.djvu]] (angen ei ail lwytho) #[[Indecs:Caniadydd 1841.djvu]] #[[Indecs:Archaeologia Lleynensis.djvu]] #[[Indecs:Y Gestiana.djvu]] #[[Indecs:Camrau mewn grammadeg Cymreig (IA camraumewngramma00apiw).pdf]] #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Caniadau John Morris-Jones.djvu]] #[[Indecs:Casgliad o ganeuon Cymru.pdf]] #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Farddol.djvu]] #[[Indecs:Ystorya de Carolo Magno o Lyfr Coch Hergest.djvu]] #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Cofiant a Gweithiau Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a gweithiau Risiart Ddu o Wynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a Phregethau Robert Roberts, Clynnog.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Ann Griffiths gynt o Dolwar Fechan.pdf]] #[[Indecs:Cofiant James Davies Radnor O.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Thomas Gee.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig John Jones Talsarn.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig William Evans, Tonyrefail.djvu]] #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Cyfystyron y gymraeg - sef y casgliad buddugol yn Eisteddfod Genhedlaethol Gwrecsam, 1888 (IA cyfystyronygymra00jone).pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1884.djvu]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1902.djvu]] #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Er mwyn Iesu - pregethau, &c t (IA ermwyniesupreget00jone).pdf]] #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur bywgraffyddol o enwogion cymru 1867-Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion cymru Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur Cymraeg a Saesneg Byr, Cyfres y Fil.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur ysgrythyrol- yn cynnwys hanesiaeth, duwinyddiaeth, athroniaeth ... (IA geiriadurysgryt03chargoog).pdf]] #[[Indecs:Geirlyfr bywgraffiadol o enwogion Cymru 1870.pdf]] #[[Indecs:Gwaith barddonol Islwyn - 1832-1878 (IA gwaithbarddonoli00islw).pdf]] #[[Indecs:Gwaith Caledfryn.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Lewis Glyn Cothi.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau Barddonol a Rhyddieithol Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 1 (IA pantycelyn gweithiau1).pdf]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 2 (IA pantycelyn gweithiau2).pdf]] #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 01.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 02.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 03.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 04.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 05.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 06.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 07.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 08.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 09.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 10.pdf]] #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]] #[[Indecs:Hanes Cymru America.djvu]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 3.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 4.pdf]] #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Hanes Llenyddiaeth Gymreig o 1320 hyd 1650.pdf]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Hanes Morganwg (Dafydd Morganwg).djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Llandyssul.djvu]] #[[Indecs:Helyntion Bywyd Hen Deiliwr.djvu]] #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.pdf]] #[[Indecs:Hynafiaethau Llandegai a Llanllechid.pdf]] #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Llenyddiaeth y Cymry - llawlyfr i efrydwyr.djvu]] #[[Indecs:Llyfr emynau (IA llyfrem00jone).pdf]] #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Gloywi Cymraeg.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Pawb ar Bob-peth.pdf]] #[[Indecs:Llyfr y Tri Aderyn.pdf]] #[[Indecs:Llynnoedd Llonydd.djvu]] #[[Indecs:Megys Trwy Dan.djvu]] #[[Indecs:Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol II.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol III.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Môn.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:O'r Bala i Geneva.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Oriau'r Hwyr.pdf]] #[[Indecs:Penillion ystyriol rhagorol yn dangos nad oes ag na fy ag na fydd dim waeth na phechod, pob meddwl, gair a gweithred croes i ewyllys Duw a elwir yn bechod (IA wg35-1-172).pdf]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 1.djvu]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 2.djvu]] #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Prydnawngwaith y Cymry.djvu]] #[[Indecs:Red Book of Hergest - Jesus College MS 111.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Taith y pererin darluniadol.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry, cyhoeddwyd yn 1854.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry.pdf]] #[[Indecs:Teithiau yng Nghymru Pennant.pdf]] #[[Indecs:Testament Newydd (1894).djvu]] #[[Indecs:Testament Newydd ein Harglwydd a'n Hiachawdwr Iesu Grist.djvu]] #[[Indecs:Traethodau ac Areithiau R J Derfel.pdf]] #[[Indecs:Twm o'r Nant Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Wil Brydydd y Coed.pdf]] #[[Indecs:Y Beibl (Argraffiad Caergrawnt 1891).djvu]] #[[Indecs:Y Bibl Cyssegr-Lan (BFBS 1861).pdf]] #[[Indecs:Y Bywgraffydd Wesleyaidd.djvu]] #[[Indecs:Y Digrifwr Cymraeg.djvu]] #[[Indecs:Y Mabinogion Cymreig-sef, Chwedlau rhamantus yr hen Gymry.pdf]] #[[Indecs:Y Monwyson.djvu]] #[[Indecs:Y Pigion.djvu]] #[[Indecs:Y tadau methodistaidd Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Y trydydd cynyg Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr ail Gynnyg, Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr athrawes o ddifrif.pdf]] #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Yr Iaith Gymraeg 1785 1885 1985.djvu]] #[[Indecs:A pocket dictionary, Welsh-English.djvu]] #[[Indecs:Aleluia - neu, lyfr o hymnau (IA aleluianh00will).pdf]] #[[Indecs:Argraphiad newydd o eiriadur beiblaidd (IA argraphiadnewydd00browuoft).pdf]] {{Div col end}} ==Angen testun cyfansawdd== {{Div col}} #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] {{Div col end}} <br> ==Wedi sganio efo peiriant Wiki UK== ■ Wedi cyhoeddi ▲ Rhannau wedi eu cyhoeddi ●Problemau cyhoeddi {{Div col}} #[[Indecs:Brenin yr Ellyllon.djvu]]■ #[[Indecs:Ystorïau Bohemia.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Argyfwng.djvu]]■ #[[Indecs:Toriad y Wawr.djvu]]■ #[[Indecs:O Gylch Carn Fadrig.djvu]]■ #[[Indecs:Gŵr y Dolau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Ddeddf Uno 1536.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I.djvu]]■ #[[Indecs:Rhwng Rhyfeloedd.djvu]]■ #[[Indecs:Ceulan y Llyn Du.djvu]]■ #[[Indecs:Blacmel.djvu]]■ #[[Indecs:David Lloyd George (E M Humphreys).djvu]]■ #[[Indecs:Dychweledigion (Ibsen).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwlad y Gwyddel.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wers Olaf.djvu]]■ #[[Indecs:Dal y Lleidr (drama).djvu]]■ #[[Indecs:Tudur Aled (JMJ).djvu]]■ #[[Indecs:Dan Lenni'r Nos.djvu]]■ #[[Indecs:Llofrudd yn y Chwarel.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddlyfr 1941.djvu]]■ #[[Indecs:Mêt y Mona.djvu]]■ #[[Indecs:Siaced Fraith.djvu]]■ #[[Indecs:Cofeb y Dewrion (Heroes'Memorial) Bangor 1914-18.djvu]]■ #[[Indecs:Dirwyn Edafedd.djvu]]■ #[[Indecs:Llen gwerin Sir Gaernarfon.djvu]]■ #[[Indecs:Beibl Plant Ysgol.djvu]] #[[Indecs:Drain a Blodau.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hen Gyrnol.djvu]]■ #[[Indecs:Ceiriog (Darlith y BBC 1939).pdf]]■ #[[Indecs:Addoli (Y Ddarlith Davies 1935).djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi'r Bugail.djvu]]■ #[[Indecs:Ynys y Trysor.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi Edern a Cherddi Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Cymru'r Oesau Canol.djvu]]■ #[[Indecs:Hen Ffrindiau.djvu]]■ #[[Indecs:Drysau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Tir y Dyneddon.djvu]]■ #[[Indecs:O Gors y Bryniau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Drws Agored.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Gymraeg.djvu]]■ #[[Indecs:Pentre'r plant.djvu]]■ #[[Indecs:Straeon Gwerin Affrica.djvu]]■ #[[Indecs:Gwilym a Benni Bach.djvu]]■ #[[Indecs:Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill.djvu]]■ #[[Indecs:Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos.djvu]]■ #[[Indecs:Hunangofiant Tomi.djvu]]■ #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:Hanes Gwareiddiad.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Bywyd Dic Aberdaron Twm o'r Nant.djvu]]■ #[[Indecs:Am dro i Fadagascar.djvu]]■ #[[Indecs:Elfennau Beirniadaeth Lenorol.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Gwili.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau (T. Gwynn Jones).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwres y Dydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Fainc Sglodion.djvu]]■ #[[Indecs:Cathlau Bore a Nawn.djvu]]■ #[[Indecs:Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Llyfr 2.djvu]] #[[Indecs:Anturiaethau Robinson Crusoe.djvu]]■ #[[Indecs:Nansi'r Dditectif.djvu]]■ #[[Indecs:Nedw (llyfr).djvu]]■ #[[Indecs:Ystoriau Siluria.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Teulu Bach Nantoer.djvu]]■ #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Ceiriog a Mynyddog.djvu]]■ #[[Indecs:Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Branwen Ferch Llyr (Tegla).djvu]]■ #[[Indecs:Rhys Llwyd y Lleuad.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau Gydag Enwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Prif Feirdd Eifionydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Lleian Lwyd.pdf]]■ #[[Indecs:Storïau o Hanes Cymru cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Meini Gwagedd.djvu]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau Drain Duon.djvu]]■ #[[Indecs:Bugail y Bryn.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wen Fro.djvu]]■ #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]]● #[[Indecs:Breuddwydion Myfanwy.djvu]]■ #[[Indecs:Beryl.djvu]]■ #[[Indecs:Fy Mhererindod Ysbrydol.djvu]]■ #[[Indecs:Patrymau Gwlad.djvu]]■ #[[Indecs:Pererindod Heddwch.djvu]]■ #[[Indecs:Profiadau Pellach 01.djvu]]■ #[[Indecs:Tan yr Enfys.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau Puleston.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant y Parch David Adams (Hawen).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Watcyn Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant D Emlyn Evans.djvu]]■ #[[Indecs:Humphrey Jones a Diwygiad 1859.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903).djvu]]■ #[[Indecs:Gwreichion y Diwygiadau.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau, Pregethau a Chaniadau.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau (John Breese Davies).djvu]]■ #[[Indecs:Gwrid y Machlyd.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrol Goffa Richard Bennett.djvu]]■ #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig.pdf]]■ #[[Indecs:Yn y Wlad.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Mynachdai.pdf]]■ #[[Indecs:Cerddi Hanes.pdf]]■ #[[Indecs:Beirdd y Bala.pdf]]■ #[[Indecs:Noson o Farug.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Joshua Thomas.pdf]]■ #[[Indecs:Plant y Goedwig.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Del (OME).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Dewi Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Brethyn Cartref.pdf]]■ #[[Indecs:Eben Fardd (Ab Owen).pdf]]■ #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Gwilym Marles.pdf]]■ #[[Indecs:Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil).pdf]]■ #[[Indecs:O Law i Law.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Eithin.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Huw Morus.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Iolo Goch.djvu]]■ #[[Indecs:Ceris y Pwll.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Ogof.pdf]]■ #[[Indecs:Penillion Telyn.pdf]]■ #[[Indecs:Llyfr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Seren Tan Gwmwl.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Haf.pdf]]■ #[[Indecs:Tro Trwy'r Wig.pdf]]■ #[[Indecs:Tro i'r De.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Hwiangerddi (O M Edwards).pdf]]■ #[[Indecs:Y Gelfyddyd Gwta.pdf]]■ #[[Indecs:Rhyfeddodau'r Cread.pdf]]■ #[[Indecs:Ar y Groesffordd.pdf]]■ #[[Indecs:Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd.pdf]]■ #[[Indecs:Wat Emwnt.pdf]]‎■ #[[Indecs:Daffr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Y Geilwad Bach.pdf]]■ #[[Indecs:Lewsyn yr Heliwr 01.pdf]]‎■ #[[Indecs:Cofiant David Davies, Bermo.pdf]]‎■ #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Sion Cent.pdf]]■ #[[Indecs:Rhobat Wyn.pdf]]■ #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785).pdf]]■ #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Diwrnod yn Nolgellau.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]]●(angen ei ail sganio) #[[Indecs:Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc.pdf]]■ #[[Indecs:Cerrig y Rhyd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith yr Hen Ficer.pdf]]■ #[[Indecs:Capelulo (Elfyn).pdf]]■ #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Hugh Jones, Maesglasau.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Edward Richard.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Ieuan Brydydd Hir.pdf]]■ #[[Indecs:Y Cychwyn.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]]● #[[Indecs:Tro Trwy'r Gogledd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Beirdd y Berwyn 1700-1750.djvu]]■ #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Edward Morus.djvu]] #[[Indecs:Brut y Tywysogion Cyfres y Fil.djvu]]■ #[[Indecs:Ap-Vychan-CyK.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrinach y Dwyrain.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd Ab Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaid Arfon-Waenfawr.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog.djvu]]■ #[[Indecs:Trwy India'r Gorllewin.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Brithgofion.djvu]]■ #[[Indecs:Profedigaethau Enoc Huws (Addasiad 1939).djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hynod William Ellis Maentwrog.djvu]]■ #[[Indecs:Ifor Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau.djvu]]■ #[[Indecs:Storïau Mawr y Byd.djvu]]■ #[[Indecs:Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Llwyn Hudol.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Chwalfa.djvu]]■ #[[Indecs:Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf).djvu]]■ #[[Indecs:I'r Aifft ac yn Ol.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun).djvu]]■ #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Manion.djvu]]■ #[[Indecs:Astudiaethau T Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddgwaith.djvu]]■ #[[Indecs:Cymeriadau T. Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Y Trefedigaethau.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Cerddi'r Bwthyn.djvu]]■ #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Bugail Geirf Lorraine.djvu]]■ #[[Indecs:David Williams y Piwritan.djvu]]■ #[[Indecs:Telynegion (Silyn).djvu]]■ #[[Indecs:Ffrwythau Dethol.djvu]]■ #[[Indecs:Trystan ac Esyllt.djvu]]■ #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]]● (tudalenau ar goll) #[[Indecs:Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Siôn Gymro.djvu]]■ #[[Indecs:Rhamant Bywyd Lloyd George.djvu]]■ #[[Llio Plas y Nos|Llio Plas y Nos gan R Silyn Roberts]]■ #[[Indecs:Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau'r Allt.djvu]]■ #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Diwygwyr Cymru.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith William Ambrose (Emrys).djvu]]■ #[[Indecs:Blagur Awen Ben Bowen.djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]]● (angen ail sganio) #[[Indecs:Cadeiriau Enwog.djvu]]■ #[[Indecs:Catia Cwta.djvu|Catiau Cwta]]■ #[[Indecs:Yr Awen Barod.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun.djvu]]■ #[[Indecs:Chydig ar Gof a Chadw.djvu]]■ #[[Indecs:Roosevelt.djvu]] #[[Indecs:Llinell neu Ddwy.djvu]]■ #[[Indecs:Telyn Bywyd.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau yn y Wlad.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Hwfa Môn.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 1.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Yr Hen Lwybrau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Pennaf Peth.djvu]]■ #[[Indecs:Atgofion am Dalysarn.djvu]]■ #[[Indecs:Dan Gwmwl (Awena Rhun).djvu]]■ #[[Indecs:Salm i Famon a Marwnad Grey.djvu]]■ {{Div col end}} ===Saesneg=== #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_The_Great_European_War_Vol_1.pdf The History of The Great European War Vol 1] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_II.pdf The History of The Great European War Vol II] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_III.pdf The History of The Great European War Vol III] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_IV.djvu/Index:The History of the Great European War Vol IV.djvu] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Kalendars_of_Gwynedd.pdf Kalendars of Gwynedd] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Speeches_and_addresses_by_the_late_Thomas_E_Ellis_M_P.pdf Speeches and addresses by the late Thomas E. Ellis M.P. ] j2uuszsnb0m90c550t92t5yrkzc4659 166047 166033 2026-06-05T19:18:21Z AlwynapHuw 1710 /* Angen eu prawfddarllen */ 166047 wikitext text/x-wiki ==Wedi eu Cyhoeddi== {{Div col}} #[[Brenin yr Ellyllon|Brenin yr Ellyllon gan Nicolai Gogol]] #[[Traethodau'r Diwygiad|Traethodau'r Diwygiad gan Martin Luther]] #[[Caniadau Hiraethog|Caniadau Hiraethog gan Gwilym Hiraethog]] #[[Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen|Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen gan Edward Matthews]] #[[Ty Capel y Cwm|Ty Capel y Cwm gan Anthropos]] #[[Bugail y Cwm|Bugail y Cwm gan Anthropos]] #[[Hanes y Ffydd yng Nghymru|Hanes y Ffydd yng Nghymru gan Charles Edwards]] #[[Cymru a'r Gymraeg|Cymru a'r Gymraeg gan E. T. John, Dyfnallt ac Arthen]] #[[Rhwng Gwg a Gwên|Rhwng Gwg a Gwên gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Ystorïau Bohemia|Ystorïau Bohemia cyf T. H. Parry-Williams]] #[[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy|Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] #[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] #[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] #[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] #[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] #[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] #[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] #[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] #[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] #[[Cerdd Allwyn|Cerdd Allwyn gan Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] #[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] #[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] #[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] #[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] #[[David Lloyd George (E M Humphreys)|David Lloyd George gan E Morgan Humphreys]] #[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion (Ibsen) cyf gan T Gwynn Jones]] #[[Llen Gwerin Sir Gaernarfon|Llen Gwerin Sir Gaernarfon gan John Jones (Myrddin Fardd)]] #[[Yng Ngwlad y Gwyddel|Yng Ngwlad y Gwyddel gan John Morgan Edwards]] #[[Y Wers Olaf|Y Wers Olaf gan Alphonse Daudet cyf Moelona]] #[[Dal y Lleidr (drama)|Dal y Lleidr (drama) gan Joseph Jenkins]] #[[Tudur Aled (JMJ)|Tudur Aled gan John Morris-Jones]] #[[Dan Lenni'r Nos|Dan Lenni'r Nos gan John Pierce]] #[[Llofrudd yn y Chwarel|Llofrudd yn y Chwarel gan E Morgan Humphreys]] #[[Dyddlyfr 1941|Dyddlyfr 1941 gan W Ambrose Bebb]] #[[Elfennau Beirniadaeth Lenorol|Elfennau Beirniadaeth Lenorol gan Joseph Harry]] #[[Yr Ysgol Gymraeg|Yr Ysgol Gymraeg gan Owen Jones Owen]] #[[Mêt y Mona|Mêt y Mona gan Robert Lloyd Jones]] #[[Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands|Coffhad am Y Parch Daniel Rowlands gan John Owen, Thrussington]] #[[Diwygwyr Cymru|Diwygwyr Cymru gan Beriah Gwynfe Evans]] #[[Manion|Manion gan T. Gwynn Jones]] #[[Hen Ffrindiau|Hen Ffrindiau gan Edward Tegla Davies]] #[[Gwaith William Ambrose (Emrys)|Gwaith William Ambrose (Emrys) gol O. M. Edwards]] #[[Siaced Fraith|Siaced Fraith gan Elizabeth Williams]] #[[Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad|Cofiant Owen Owens, Cors y Wlad gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Llwyn Hudol|Llwyn Hudol gan Hugh Emyr Davies (Emyr)]] #[[Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18|Cofeb y Dewrion (Heroes' Memorial) Bangor 1914-18 gan William John Owen (Afallon)]] #[[Cofiant y Parch David Adams (Hawen)|Cofiant y Parch David Adams (Hawen) gan Evan Keri Evans a William Pari Huws]] #[[Erthyglau, Pregethau a Chaniadau|Erthyglau, Pregethau a Chaniadau gan John John Roberts (Iolo Caernarfon)]] #[[Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill|Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill gan R Silyn Roberts]] #[[Blagur Awen Ben Bowen|Blagur Awen Ben Bowen gan David Bowen (Myfyr Hefin)]] #[[Tir y Dyneddon|Tir y Dyneddon gan Edward Tegla Davies]] #[[Dirwyn Edafedd|Dirwyn Edafedd gan Elizabeth Williams]] #[[Drain a Blodau|Drain a Blodau gan Arthur Morgan]] #[[Cymru'r Oesau Canol|Cymru'r Oesau Canol gan Robert Richards]] #[[Addoli (Y Ddarlith Davies 1935)|Addoli (Y Ddarlith Davies 1935) gan Moelwyn]] #[[Yr Hen Gyrnol|Yr Hen Gyrnol gan Evan Isaac]] #[[Ceiriog (Darlith y BBC 1939)|Ceiriog (Darlith y BBC 1939) gan W. J Gruffydd]] #[[Yr Haf a Cherddi Eraill|Yr Haf a Cherddi Eraill gan R. Williams Parry]] #[[Cerddi'r Bugail|Cerddi'r Bugail gan Hedd Wyn]] #[[Ynys y Trysor|Ynys y Trysor gan Robert Lloyd Jones]] #[[Cerddi Edern a Cherddi Eraill|Cerddi Edern a Cherddi Eraill gan J Glyn Davies]] #[[Hanes Mynachdai Gogledd Cymru hyd eu diddymiad|Hanes Mynachdai Gogledd Cymru gan David David Williams]] #[[Drysau Eraill|Drysau Eraill gan Robert Hughes Jones]] #[[Ystoriau Siluria|Ystoriau Siluria gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Addysg yng Nghymru 1847-1947|Addysg yng Nghymru 1847-1947 gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru|Y Broblem Ddwyieithog yn yr Ysgol Uwchradd yng Nghymru gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg]] #[[O Gors y Bryniau|O Gors y Bryniau gan Kate Roberts]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Luc|Yr Efengyl yn ôl Sant Luc cyf William Morgan]] #[[Gemau Doethineb|Gemau Doethineb gan John Jones (Ioan Eifion)]] #[[Y Drws Agored|Y Drws Agored gan Robert Hughes Jones]] #[[Ffrwythau Dethol|Ffrwythau Dethol gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Straeon Gwerin Affrica|Straeon Gwerin Affrica gan Robert Griffith, Madagascar]] #[[Caneuon Mynyddog|Caneuon Mynyddog gan Richard Davies (Mynyddog)]] #[[Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill|Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill gan William J Richards]] #[[Pentre'r Plant|Pentre'r Plant gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Y Ddau Adda|Y Ddau Adda gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Gweithiau Eben Fardd|Gweithiau Eben Fardd gol O. M. Edwards]] #[[Ystên Sioned|Ystên Sioned gan Daniel Silvan Evans a John Jones (Ivon)]] #[[Gwilym a Benni Bach|Gwilym a Benni Bach gan William Llewelyn Williams]] #[[Bugail y Bryn|Bugail y Bryn gan Moelona]] #[[Bil y Gymraeg ac Addysg|Bil y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025 gan Senedd Cymru]] #[[Y Fainc Sglodion|Y Fainc Sglodion gan John William Jones]] #[[Beirdd y Berwyn 1700-1750|Beirdd y Berwyn 1700-1750 gol O. M. Edwards]] #[[Y Geilwad Bach|Y Geilwad Bach gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[Murmuron Awen|Murmuron Awen gan Robert Roberts (Gwaenfab)]] #[[Clawdd Terfyn|Clawdd Terfyn gan Robert Dewi Williams]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I|Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I gan Owen Wynne Jones (Glasynys)]] #[[Cofiant, neu Hanes bywyd a marwolaeth y Parch. Thomas Jones, Dinbych|Cofiant y Parch. Thomas Jones, Dinbych gan Thomas Jones, Dinbych]] #[[Chydig ar Gof a Chadw|Chydig ar Gof a Chadw gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd|Hugh Owen Bronyclydwr Apostol y Gogledd gan Zachary Mather]] #[[Siôn Gymro (llyfr)|Siôn Gymro (llyfr) gan Ben Davies, Pant-teg]] #[[Cofiant Watcyn Wyn|Cofiant Watcyn Wyn gan Penar Griffiths]] #[[Yr Awen Barod|Yr Awen Barod gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth)]] #[[Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos|Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos gan Goronwy Jones, Prestatyn]] #[[Hunangofiant Tomi|Hunangofiant Tomi gan Edward Tegla Davies]] #[[Caniadau (T. Gwynn Jones)|Caniadau gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1|Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1 (Mynwy, Meirion, Maldwyn) gan gan Thomas Rees a John Thomas]] #[[Hanes Gwareiddiad|Hanes Gwareiddiad gan Gwilym Arthur Edwards]] #[[Dail y Dderwen|Dail y Dderwen gan William J Richards]] #[[Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant)|Hanes Bywyd (Dic Aberdaron a Twm o'r Nant) gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Am dro i Fadagascar|Am dro i Fadagascar gan Daniel Owen Jones]] #[[Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun)|Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun) gan Idris Lewis]] #[[Caniadau Gwili|Caniadau Gwili gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Yng Ngwres y Dydd|Yng Ngwres y Dydd gan Joseph Jones (J. J. Drefnewydd)]] #[[Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill|Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill|Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill gan T. Gwynn Jones]] #[[Hanes y Lleuad|Hanes y Lleuad ffug awdur Syr John Herschel]] #[[Llinell neu Ddwy|Llinell neu Ddwy gan John Jones (Ioan Brothen)]] #[[Yn Llefaru Eto|Yn Llefaru Eto gan Anhysbys]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III gan Emrys ap Iwan]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Methodistiaeth Cymru Cyfrol I|Methodistiaeth Cymru Cyfrol I gan John Hughes, Lerpwl]] #[[Y Trefedigaethau|Y Trefedigaethau gan Ifor Leslie Evans]] #[[Telyn Bywyd|Telyn Bywyd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Cathlau Bore a Nawn|Cathlau Bore a Nawn gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel)|Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel) gan Robert David Morris]] #[[Ifor Owen (nofel)|Ifor Owen (nofel) gan Henry Emlyn Thomas (Emlyn)]] #[[Ysgrifau (John Breese Davies)|Ysgrifau gan John Breese Davies]] #[[Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I|Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig|Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig gan Thomas Jones-Humphreys]] #[[Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant)|Rheinallt ab Gruffydd (Rhamant) gan Isaac Foulkes]] #[[Y Ddau Frawd|Y Ddau Frawd gan Nel Wyn (sef Llew Tegid)]] #[[Anturiaethau Robinson Crusoe|Anturiaethau Robinson Crusoe cyf gan William Rowlands, Porthmadog]] #[[Cofiant D Emlyn Evans|Cofiant D Emlyn Evans gan Evan Keri Evans]] #[[Telynegion (Silyn a Gruffydd)|Telynegion gan R Silyn Roberts a W. J. Gruffudd]] #[[Gwaith Hugh Jones, Maesglasau|Gwaith Hugh Jones, Maesglasau gol O. M. Edwards]] #[[Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill|Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill gan Dewi Emrys]] #[[Beddau'r Proffwydi (drama)|Beddau'r Proffwydi (drama) gan W. J. Gruffydd ]] #[[Storio a Chadw dogfennau Ewyllys Crynodeb Gweithredol o Ymateb y Llywodraeth]] #[[Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad|Storio a chadw dogfennau ewyllys gwreiddiol. Ymgynghoriad gan Lywodraeth y DU]] #[[Nansi'r Dditectif|Nansi'r Dditectif gan Owain Llew Rowlands]] #[[Cyfrol Goffa Richard Bennett|Cyfrol Goffa Richard Bennett gol. D Teifgar Davies]] #[[Brut y Tywysogion (Ab Owen)|Brut y Tywysogion (Ab Owen) gol O. M. Edwards]] #[[Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig|Cymru Newydd, Hanes Y Wladva Gymreig gan Lewis Jones, Plas Hedd]] #[[Gwaith Huw Morus|Gwaith Huw Morus gan Huw Morus (Eos Ceiriog)]] #[[Wat Emwnt|Wat Emwnt gan Lewis Davies, y Cymer]] #[[John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith|John Ceiriog Hughes: ei Fywyd, ei Athrylith, a'i Waith gan Llyfrbyf]] #[[Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil)|Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil) gan Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd)]] #[[Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd|Adgof am Ieuan Glan Geirionnydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Caniadau Barlwydon Llyfr 1|Caniadau Barlwydon Llyfr 1 gan Robert John Davies (Barlwydon)]] #[[Barlwydon (Cymru 1896)]] #[[Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig|Huw Huws neu y Llafurwr Cymreig gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Llewelyn Parri (nofel)|Llewelyn Parri (nofel) gan Lewis William Lewis (Llew Llwyfo)]] #[[Caniadau Owen Lewis (Glan Cymerig)|Caniadau gan Owen Lewis (Glan Cymerig)]] #[[Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd|Hanes Llangeitho a'i hamgylchoedd gan David Morgan, Llangeitho]] #[[Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam|Hanes dechreuad a chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Ngwrecsam gan Edward Francis]] #[[Gwaith Dewi Wyn|Gwaith Dewi Wyn gol O. M. Edwards]] #[[Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar|Cofiant John Williams (I ab Ioan) Aberduar gan John Davies, Llandysul]] #[[Athrylith Ceiriog|Athrylith Ceiriog gan Howell Elvet Lewis (Elfed)]] #[[Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig|Telyn Seion sef Pedwar ar Bymtheg o Garolau Nadolig gol. Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Iolo Goch|Gwaith Iolo Goch gol Thomas Matthews]] #[[Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn|Cofiant am y Parch. Richard Humphreys, Dyffryn gan Griffith Williams, Talsarnau]] #[[Gwaith Sion Cent|Gwaith Sion Cent gol Thomas Matthews]] #[[Dyddanwch yr Aelwyd|Dyddanwch yr Aelwyd gan Hughes a'i Fab, Wrecsam]] #[[Gwaith Ieuan Brydydd Hir|Gwaith Ieuan Brydydd Hir gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith yr Hen Ficer|Gwaith yr Hen Ficer gol O. M. Edwards]] #[[Am Dro i Erstalwm|Am Dro i Erstalwm gan Index]] #[[Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill|Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill gan Humphrey Jones (Bryfdir)]] #[[Ceiriog a Mynyddog|Ceiriog a Mynyddog gan John Morgan Edwards]] #[[Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon|Crynodeb o Hanes Dechreuad a Chynydd yr Eglwysi Annibynol yn Mon gan William Williams (Cromwell)]] #[[Awdl Dinystr Jerusalem|Awdl Dinystr Jerusalem gan Eben Fardd]] #[[Nedw|Nedw gan Edward Tegla Davies]] #[[Dros y Gamfa|Dros y Gamfa gan Fanny Edwards]] #[[Diwrnod yn Nolgellau|Diwrnod yn Nolgellau gan Robert Thomas Williams (Trebor Môn)]] #[[Awdl ar yr Adgyfodiad (Ieuan Ionawr)|Awdl ar yr Adgyfodiad gan Evan Jones (Ieuan Ionawr)]] #[[Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern|Cofiant y Diweddar Barch W Williams o'r Wern gan William Rees (Gwilym Hiraethog)]] #[[Tri Wyr o Sodom a'r Aipht|Tri Wyr o Sodom a'r Aipht gan William Williams, Pantycelyn]] #[[F'Ewythr Tomos: cân ddyri|F'Ewythr Tomos: cân ddyri gan Eben Fardd]] #[[Hynafiaethau Nant Nantlle|Hynafiaethau Nant Nantlle gan William Robert Ambrose]] #[[Bywyd y Parch. Ebenezer Richard|Bywyd y Parch. Ebenezer Richard gan Henry ac Edward W Richard]] #[[Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion|Traethawd ar Enwogion Swydd Feirion gan Edward Davies (Iolo Meirion)]] #[[Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion|Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i Henwogion gan Edward Davies, Penmorfa]] #[[Wil Ellis, Porthmadog-Cymru Cyf 29 1905]] #[[Hanes Niwbwrch|Hanes Niwbwrch gan Owen Williamson]] #[[Teulu Bach Nantoer|Teulu Bach Nantoer gan Moelona]] #[[Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf)|Barddoniaeth Goronwy Owen gol Isaac Foulkes (Llyfrbryf)]] #[[Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I|Y Tadau Methodistaidd Cyfrol I gan John Morgan Jones]] #[[Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw|Hwian-gerddi Cymraeg F' Ewyrth Huw gan O. M. Edwards]] #[[Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn|Hanes Tredegar ynghyd a Braslun o Hanes Pontgwaithyrhaiarn gan David Morris (Eiddil Gwent)]] #[[Hanes Sir Fôn|Hanes Sir Fôn gan Thomas Pritchard, ('Rhen Graswr Eleth)]] #[[Holl Waith Barddonol Goronwy Owen|Holl Waith Barddonol Goronwy Owen gol Isaac Foulkes]] #[[Adgofion am John Elias|Adgofion am John Elias gan Richard Parry (Gwalchmai)]] #[[Tro Trwy'r Wig|Tro Trwy'r Wig gan Richard Morgan (1854-1939)]] #[[Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog|Gyda'r Hen Feirdd, Carneddog gan Richard Griffith (Carneddog)]] #[[Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785)|Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785) gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Dafydd Jones o Drefriw, Cymru 1903]] #[[John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897)|John Evans, Eglwysbach (Cymru 1897) gan Walter Daniel]] #[[Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain|Awdlau Coffadwriaethol am Y Parch Goronwy Owain gan y Gwyneddigion]] #[[Cerdd coffa Goleufryn|Cerdd coffa Goleufryn gan J. T. Job]] #[[Adgofion am Goleufryn|Adgofion am Goleufryn gan Evan Williams, Llanfrothen]] #[[Goronwy Owen a'r Morrisiaid|Goronwy Owen a'r Morrisiaid gan Owen Gaianydd Williams]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Marc|Yr Efengyl yn ôl Sant Marc gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Llythyrau Goronwy Owen|Llythyrau Goronwy Owen gol John Morris-Jones]] #[[Diliau Meirion Cyf I|Diliau Meirion Cyf I gan gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch|Cyfarwyddiadau at brynu cadw a magu moch gol Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Gwaith Joshua Thomas|Gwaith Joshua Thomas gol O M Edwards]] #[[Glan Cledwen (Cymru 15 Rhagfyr 1897)]] #[[Dringo'r Andes|Dringo'r Andes gan Eluned Morgan]] #[[Naw Mis yn Nghymru|Naw Mis yn Nghymru gan Owen Griffith (Giraldus)]] #[[Ysgrifau Puleston|Ysgrifau Puleston gan John Puleston Jones]] #[[Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau|Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau gan Robert Thomas (Ap Vychan)]] #[[Rhigymau'r Ffordd Fawr|Rhigymau'r Ffordd Fawr gan Dewi Emrys]] #[[Coffadwriaeth, neu Hanes Byr o fywyd a Marwolaeth y Parchedig John Williams|Coffadwriaeth y Parch John Williams, Pantycelyn gan Maurice Davies, Llanfair-ym-Muallt]] #[[Fy Mhererindod Ysbrydol|Fy Mhererindod Ysbrydol gan Evan Keri Evans]] #[[Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew|Yr Efengyl yn ôl Sant Matthew gan y Fibl Gymdeithas Americanaidd (1894)]] #[[Beirdd y Bala|Beirdd y Bala gol O. M. Edwards]] #[[Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr)|Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr) gol O. M. Edwards]] #[[Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis|Can newydd yn rhoddi hanes dienyddiad Richard Lewis gan Dic Dywyll]] #[[Gwyllllis yn Nayd|Gwyllllis yn Nayd gan Dr William Price]] #[[Gwroniaid y Ffydd|Gwroniaid y Ffydd gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Tanchwa yn Cilfynydd|Tanchwa yn Cilfynydd baled gan awdur Anhysbys]] #[[Damwain echrydus Glofa Carnant, Cwmaman, Sir Gaerfyrddin]] #[[Blodau Drain Duon|Blodau Drain Duon gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[Telyn Dyfi|Telyn Dyfi gan Daniel Silvan Evans]] #[[Cyfrinach y Dwyrain|Cyfrinach y Dwyrain gan David Cunllo Davies]] #[[Oriau yn y Wlad|Oriau yn y Wlad gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Branwen Ferch Llŷr (Tegla)|Branwen Ferch Llŷr (Tegla) gan Edward Tegla Davies]] #[[Prif Feirdd Eifionydd|Prif Feirdd Eifionydd gan Edward David Rowlands]] #[[Deddf Plant (Diddymu Amddiffyniad Cosb Resymol)(Cymru) 2020]] #[[Rhys Llwyd y Lleuad|Rhys Llwyd y Lleuad gan E Tegla Davies]] #[[Oriau Gydag Enwogion|Oriau Gydag Enwogion gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi|Byr Gofiant am Naw a Deugain o Weinidogion Ymadawedig Sir Aberteifi gan John Evans, Abermeurig]] #[[Hanes Alexander Fawr|Hanes Alexander Fawr gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I gan Emrys ap Iwan]] #[[Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II|Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II gan Emrys ap Iwan]] #[[Y Lleian Lwyd|Y Lleian Lwyd gan Moelona]] #[[Cenadon Hedd|Cenadon Hedd gan William Jones, Cwmaman]] #[[Dagrau Hiraeth|Dagrau Hiraeth gan William Jones, Pontsaeson]] #[[Saith o Farwnadau|Saith o Farwnadau gan William Williams, Pantycelyn]] #[[Storïau o Hanes Cymru cyf I|Storïau o Hanes Cymru cyf I gan Moelona]] #[[Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris|Traethawd bywgraffyddol a beirniadol ar fywyd ac athrylith Lewis Morris gan Griffith Jones (Glan Menai)]] #[[Hanes Bywyd Pio Nono|Hanes Bywyd Pio Nono gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Caniadau Watcyn Wyn|Caniadau Watcyn Wyn gan Watkin Hezekiah Williams (Watcyn Wyn)]] #[[Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth|Cofiant y Parch Thomas Edwards, Cwmystwyth gan John Evans, Abermeurig]] #[[Gwrid y Machlud|Gwrid y Machlud gan Richard Jones (Ap Alun Mabon)]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)|Yr Hwiangerddi gan O M Edwards]] #[[Noson o Farrug|Noson o Farrug gan Robert Griffith Berry]] #[[Meini Gwagedd|Meini Gwagedd gan James Kitchener Davies]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon|Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon gan William Hobley]] #[[Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903)|Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903) gan Evan Keri Evans]] #[[Rhobat Wyn|Rhobat Wyn gan Awena Rhun]] #[[Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry|Cofiant y Parch Isaac Morgan Harry gan Thomas Lewis Jones, Machen]] #[[Tanchwa y Mardy - Mercher, Rhagfyr 23, 1885; 80 wedi eu lladd]] #[[Cerddi Hanes|Cerddi Hanes gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur|Ieuan Gwyllt, Ei Fywyd, Ei Lafur gan John Eiddion Jones]] #[[Patrymau Gwlad|Patrymau Gwlad gan Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)]] #[[David Williams y Piwritan|David Williams y Piwritan gan Richard Thomas, Bontnewydd]] #[[Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl|Cofiant y diweddar Barch Evan Rowlands, Ebenezer, Pontypwl gan Ellis Hughes, Penmaen]] #[[Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern|Cofiant Darluniadol Y Parch William Williams o'r Wern gan David Samuel Jones]] #[[Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price|Bywgraffiad y diweddar barchedig T. Price gan Benjamin Evans (Telynfab)]] #[[Llyfr Haf|Llyfr Haf gan Owen Morgan Edwards]] #[[Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896)|Drych y Prif Oesoedd (Detholiad 1896) gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr|Hanes Methodistiaeth Arfon-Waenfawr gan William Hobley]] #[[Beryl|Beryl gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog|Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog gan William Hobley]] #[[Breuddwydion Myfanwy|Breuddwydion Myfanwy gan Elizabeth Mary Jones (Moelona)]] #[[Lloffion o'r Mynwentydd|Lloffion o'r Mynwentydd gan Thomas Rowland Roberts (Asaph)]] #[[Cofiant y diweddar Barch Robert Everett|Cofiant y diweddar Barch Robert Everett gan David Davies (Dewi Emlyn)]] #[[Y Wen Fro|Y Wen Fro gan Ellen Evans]] #[[Cerrig y Rhyd|Cerrig y Rhyd gan Winnie Parry]] #[[Gwaith Edward Richard|Gwaith Edward Richard gan Edward Richard, Ystrad Meurig]] #[[Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun]] #[[Humphrey Jones a Diwygiad 1859|Humphrey Jones a Diwygiad 1859 gan Evan Isaac]] #[[Adgofion Andronicus|Adgofion Andronicus gan John Williams Jones (Andronicus)]] #[[Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill|Teithiau a Helyntion Meurig Ebrill gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Cofiant Richard Jones Llwyngwril|Cofiant Richard Jones Llwyngwril gan Evan Evans, Llangollen]] #[[Profiadau Pellach|Profiadau Pellach gan G M Ll Davies]] #[[Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol]] #[[Hanes y Bibl Cymraeg|Hanes y Bibl Cymraeg gan Thomas Levi]] #[[Pererindod Heddwch|Pererindod Heddwch, G M Ll Davies]] #[[Tan yr Enfys|Tan yr Enfys gan D J Lewis Jenkins]] #[[Yr Ogof|Yr Ogof gan T Rowland Hughes]] #[[Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau]] #[[Profedigaethau Enoc Huws (1939)]] #[[Dyddgwaith|Dyddgwaith gan Thomas Gwynn Jones]] #[[Salm i Famon a Marwnad Grey|Salm i Famon a Marwnad Grey gan John Morris-Jones]] #[[Madam Wen|Madam Wen gan William David Owen]] #[[Dan Gwmwl|Dan Gwmwl gan Awena Rhun]] #[[Atgofion am Dalysarn]] #[[Cerddi'r Bwthyn|Cerddi'r Bwthyn gan Dewi Emrys]] #[[Capelulo]] #[[Y Pennaf Peth]] #[[Goronwy Owen - Detholiad o'i Farddoniaeth]] #[[Yr Hen Lwybrau|Yr Hen Lwybrau gan John Davies (Isfryn)]] #[[Gwaith Gwilym Marles]] #[[Gwaith ap Vychan]] #[[Gwaith Gwilym Hiraethog]] #[[Cadeiriau Enwog]] #[[Y Cychwyn]] #[[Cofiant Hwfa Môn]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[Aildrefniad Cymdeithas]] #[[Ar y Groesffordd]] #[[Astudiaethau T Gwynn Jones]] #[[Bil Cymru Atebolrwydd a Grymuso Ariannol 2014]] #[[Brethyn Cartref]] #[[Brithgofion]] #[[Bywyd a Chan Tomos Efans (Cyndelyn)]] #[[Bywyd a Gwaith Henry Richard AS]] #[[Bywyd a Llafur John Wesley]] #[[Bywyd a gweithiau Azariah Shadrach]] #[[Cân neu Ddwy]] #[[Caniadau'r Allt]] #[[Caniadau Buddug]] #[[Caniadau ac ati]] #[[Cartrefi Cymru, O. M. Edwards]] #[[Catherine Prichard (Buddug), Cymru, Cyfrol 39, 1910]] #[[Catiau Cwta]] #[[Cerddi'r Eryri]] #[[Cerddi a Baledi]] #[[Ceris y Pwll]] #[[Chwedlau'r Aelwyd]] #[[Clych Adgof - penodau yn hanes fy addysg]] #[[Coelion Cymru]] #[[Cofiant Dafydd Rolant, Pennal]] #[[Cofiant Daniel Owen: ynghyd a Sylwadau ar ei Ysgrifeniadau]] #[[Cwm Eithin]] #[[Cyflafan Ofnadwy Dolgellau]] #[[Cymeriadau (T. Gwynn Jones)]] #[[Cymru Fu]] #[[D Rhagfyr Jones (o Dywysydd y Plant 1901)]] #[[Daff Owen]] #[[Dau faled gan John Jones (Jac Glan-y-gors)]] #[[Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc|Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc gan Francis Jones, Abergele]] #[[Deddf Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Ieithoedd Swyddogol) 2012]] #[[Diarhebion Cymru]] #[[Drama Rhys Lewis]] #[[Drych yr Amseroedd]] #[[Er Mwyn Cymru]] #[[Griffith Ellis Bootle, Cymru Cyf 23, 1902]] #[[Gwaith Dewi Wnion]] #[[Gwaith Alun]] #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith Ceiriog]] #[[Gwaith Dafydd ap Gwilym]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith John Thomas]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 1]] #[[Gwaith Mynyddog Cyfrol 2]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Gweledigaethau Y Bardd Cwsg (Silvan Evans 1865)]] #[[Gwialen Fedw Fy Mam]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf I]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I]] #[[Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II]] #[[Hanes Pedr Fawr, Ymerawdwr Rwssia]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Bywyd ac Anturiaethau Dr Livingstone]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Hanes y Wladfa Gymreig yn Patagonia]] #[[Hen Gymeriadau Dolgellau]] #[[Hynafiaethau Edeyrnion]] #[[I'r Aifft ac yn Ol]] #[[Llenyddiaeth Fy Ngwlad]] #[[Lewsyn yr Heliwr (nofel)]] #[[Llio Plas y Nos]] #[[Llyfr Del]] #[[Llyfr Nest]] #[[Llyfr Owen]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 1]] #[[Mabinogion J M Edwards Cyf 2]] #[[Mary Jones y Gymraes fechan heb yr un Beibl]] #[[Mesur Addysg (Cymru) 2011]] #[[Mesur Diogelwch ar Gludiant i Ddysgwyr (Cymru) 2011]] #[[Mesur Gwneud Iawn am Gamweddau'r GIG (Cymru) 2008]] #[[Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008]] #[[O Law i Law]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Plant Dic Sion Dafydd]] #[[Rhai o Gymry Lerpwl]] #[[Rhamant Bywyd Lloyd George]] #[[Rhan o waith mewn Cernyweg Canol (Add. Ch. 19491)]] #[[Rhodd Mam i'w Phlentyn]] #[[Rhyfeddodau'r Cread]] #[[Adolygiad o lyfr Sadie "Twilight Hours"]] #[[Seren Tan Gwmwl]] #[[Storïau Mawr y Byd]] #[[Straeon y Pentan]] #[[Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu]] #[[Tanchwa ddychrynllyd yn Nyffryn Rhondda, ger Pontypridd]] #[[Telynegion Maes a Môr]] #[[Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd]] #[[Traethawd ar Gaio a'i Hynafiaethau]] #[[Traethawd ar Hanes Plwyf Merthyr]] #[[Tro Trwy'r Gogledd]] #[[Tro i'r De]] #[[Tro yn Llydaw]] #[[Trwy India'r Gorllewin]] #[[Twm o'r Nant Cyf II (ab Owen)]] #[[William Jones (Nofel)]] #[[Y Cywyddwyr Llyfrau'r Ford Gron]] #[[Y Gelfyddyd Gwta]] #[[Y Siswrn]] #[[Yn y Wlad]] #[[Yny lhyvyr hwnn]] #[[Yr Hwiangerddi (O M Edwards)]] #[[Yr Hynod William Ellis, Maentwrog]] #[[Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala]] #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]] #[[Yr Eneth Ga'dd ei Gwrthod]] #[[Myfyrdod mewn mynwent|Myfyrdod mewn mynwent gan John Parry, Llaneilian]] #[[Dyrif etholiadol Ceredigion 1892]] #[[Canmlwyddiant Marwolaeth y Parch. John Wesley, M.A., Mawrth 3ydd, 1891]] #[[Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno|Er cof am Joseph Meredith, Adelaide Villa, Llandudno D. S. Thomas (Glan Pair)]] #[[Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau|Deuddeg penill coffadwriaethol i'r diweddar Barch. John Hughes, Carneddau gan Ellis Isfryn Williams]] #[[Hanes Brwydr Waterloo|Hanes Brwydr Waterloo gan Hugh Humphreys, Caernarfon]] #[[Galar gan, er coffadwriaeth am y ddamwain yn ngwaith glo Landshipping Chwefror 14eg, 1844]] #[[Galargan ar ol y Mochyn Du]] #[[Baledi-Cwynfan y Morwr a Deio Bach]] #[[Marwnad er coffadwriaeth am y diweddar Barch John Elias]] #[[William Morgan, Pant, Dowlais (Trysorfa y Plant)]] #[[Hen Fibl Fawr fy Mam]] #[[Tanchwa ofnadwy yn Abersychan]] #[[Y Ffeiriau Hynotaf yn Ddeuddeg Sir Cymru]] #[[Henry Kirke White (Trysorfa y Plant Ebrill 1891)]] #[[Mynwy yng Nghymru (Cymru Cyf X Rhif 57)]] #[[Rhanau o'r Corff (Fanny Edwards)]] #[[Thomas Matthews, Cymru, Chwefror 1917]] #[[Huw Morus—Dadorchuddiad Ei Golofn Goffadwriaethol, Pont Y Meibion, Awst 26 1909]] #[[Owain Aran (erthyglau Cymru 1909)]] # [[Lewys Aran (Cymru Tachwedd 1918)]] #[[Owen R Lewis (Glan Cymerig) Perl y Plant 1910]] #[[John Puleston Jones (Trysorfa y Plant 1906)]] #[[Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898)|Dafydd Jones o Gaio (Cymru 1898) gan David Cunllo Davies]] #[[Fel y gwelais Arglwyddes Llanofer]] #[[Ioan Madog (Cymru 1896)]] #[[Llofruddiaeth Thomas Watkins gan Benjamin Jones, Aberdâr 1866]] # [[Ròseen-Dhu|Ròseen-Dhu gan William Sharp (Fiona Macleod) wedi'i gyfieithu gan Owen Griffith Owen (Alafon)]] #[[Son-days (Henry Vaughan)|Son-days gan Henry Vaughan wedi'i gyfieithu gan Robert David Rowland (Anthropos)]] #[[Can Coffadwriaethol Tanymarian|Can Coffadwriaethol Tanymarian gan John Henry Hughes (Ieuan o Leyn)]] #[[Morwynion Glan Meirionydd|Morwynion Glan Meirionydd gan Lewis Morris (Llewelyn Ddu o Fôn)]] #[[A Poison Tree gan William Blake|A Poison Tree gan William Blake wedi'i gyfieithu gan John Jenkins (Gwili)]] #[[Dewi Idris (Cymru 1899)|Dewi Idris (Cymru 1899) gan Carneddog]] #[[John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896]] #[[Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau|Cwyn Lewis Rees a'i chwaer Ann am eu halltuddiaeth am ladrad yn Nolgellau gan John Jones (Pyll)]] #[[Llofruddiaeth Caerfyrddin, Thomas yn cael ei grogi]] #[[Baled am drychineb gwaith glo Dinas y Cymer, Pontypridd, 1844]] #[[Baled am bechod William Evan, Trefddyn (1737)]] {{Div col end}} ==Wedi eu cyhoeddi heb sgan== #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Pascon Agan Arluth]] #[[Cyfieithiadau o gerddi i'r Gymraeg]] #[[Y Tri Brenin o Gwlen]] ==Wedi eu prawfddarllen heb eu cyhoeddi== # [[Enwogion Ceredigion]] ==Rhannau wedi eu cyhoeddi== #[[Enwogion Sir Aberteifi]] 13/187 #[[Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion Cymru 1867-Cyf I]] 31/683 ==Angen eu prawfddarllen== {{Div col}} #[[Indecs:Llyfr Darllen ac Ysgrifennu.djvu]] #[[Indecs:Cymraeg y Mabinogion.djvu]] #[[Indecs:Y Llyfrgell yng Nghymru ac Efrydiau Cymreig.djvu]] #[[Indecs:Addysg Wledig yng Nghymru (1948).djvu]] #[[Indecs:Y Cwrs Addysg a'r Gymdeithaqs yng Nghymru.djvu]] #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Dwyll.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Ddau Brawf.djvu]] #[[Indecs:Llyfr y Dyn Pren.djvu]] #[[Indecs:Llyfr Pawb.djvu]] #[[Indecs:Album Aberhonddu.djvu]] #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:John Jones (Ioan Eifion) Cymru 1896.djvu]] #[[Indecs:Dafydd ab Gwilym o Fuallt.djvu]] #[[Indecs:John Wesley, ei fywyd a'i llafur.djvu]] (angen ei ail lwytho) #[[Indecs:Caniadydd 1841.djvu]] #[[Indecs:Archaeologia Lleynensis.djvu]] #[[Indecs:Y Gestiana.djvu]] #[[Indecs:Camrau mewn grammadeg Cymreig (IA camraumewngramma00apiw).pdf]] #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Caniadau John Morris-Jones.djvu]] #[[Indecs:Casgliad o ganeuon Cymru.pdf]] #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Farddol.djvu]] #[[Indecs:Ystorya de Carolo Magno o Lyfr Coch Hergest.djvu]] #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Cofiant a Gweithiau Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a gweithiau Risiart Ddu o Wynedd.djvu]] #[[Indecs:Cofiant a Phregethau Robert Roberts, Clynnog.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Ann Griffiths gynt o Dolwar Fechan.pdf]] #[[Indecs:Cofiant James Davies Radnor O.djvu]] #[[Indecs:Cofiant Thomas Gee.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig John Jones Talsarn.djvu]] #[[Indecs:Cofiant y Parchedig William Evans, Tonyrefail.djvu]] #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Cyfystyron y gymraeg - sef y casgliad buddugol yn Eisteddfod Genhedlaethol Gwrecsam, 1888 (IA cyfystyronygymra00jone).pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Cymru Owen Jones Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1884.djvu]] #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd 1902.djvu]] #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Enwogion y Ffydd Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Er mwyn Iesu - pregethau, &c t (IA ermwyniesupreget00jone).pdf]] #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur bywgraffyddol o enwogion cymru 1867-Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion cymru Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur Cymraeg a Saesneg Byr, Cyfres y Fil.pdf]] #[[Indecs:Geiriadur ysgrythyrol- yn cynnwys hanesiaeth, duwinyddiaeth, athroniaeth ... (IA geiriadurysgryt03chargoog).pdf]] #[[Indecs:Geirlyfr bywgraffiadol o enwogion Cymru 1870.pdf]] #[[Indecs:Gwaith barddonol Islwyn - 1832-1878 (IA gwaithbarddonoli00islw).pdf]] #[[Indecs:Gwaith Caledfryn.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Lewis Glyn Cothi.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau Barddonol a Rhyddieithol Ieuan Gwynedd.djvu]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 1 (IA pantycelyn gweithiau1).pdf]] #[[Indecs:Gweithiau William Pant-y-Celyn, cyfrol 2 (IA pantycelyn gweithiau2).pdf]] #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 01.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 02.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 03.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 04.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 05.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 06.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 07.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 08.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 09.pdf]] #[[Indecs:Gwyddoniadur Cyf 10.pdf]] #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]] #[[Indecs:Hanes Cymru America.djvu]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 2.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 3.pdf]] #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 4.pdf]] #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Hanes Llenyddiaeth Gymreig o 1320 hyd 1650.pdf]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Hanes Morganwg (Dafydd Morganwg).djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Llandyssul.djvu]] #[[Indecs:Helyntion Bywyd Hen Deiliwr.djvu]] #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel.pdf]] #[[Indecs:Hynafiaethau Llandegai a Llanllechid.pdf]] #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Llenyddiaeth y Cymry - llawlyfr i efrydwyr.djvu]] #[[Indecs:Llyfr emynau (IA llyfrem00jone).pdf]] #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Gloywi Cymraeg.pdf]] #[[Indecs:Llyfr Pawb ar Bob-peth.pdf]] #[[Indecs:Llyfr y Tri Aderyn.pdf]] #[[Indecs:Llynnoedd Llonydd.djvu]] #[[Indecs:Megys Trwy Dan.djvu]] #[[Indecs:Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol II.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Cymru Cyfrol III.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth Môn.pdf]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:O'r Bala i Geneva.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Oriau'r Hwyr.pdf]] #[[Indecs:Penillion ystyriol rhagorol yn dangos nad oes ag na fy ag na fydd dim waeth na phechod, pob meddwl, gair a gweithred croes i ewyllys Duw a elwir yn bechod (IA wg35-1-172).pdf]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 1.djvu]] #[[Indecs:Pigion Englynion Fy Ngwlad Casgliad 2.djvu]] #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Prydnawngwaith y Cymry.djvu]] #[[Indecs:Red Book of Hergest - Jesus College MS 111.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Taith y pererin darluniadol.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry, cyhoeddwyd yn 1854.pdf]] #[[Indecs:Tecel gan Gabriel Parry.pdf]] #[[Indecs:Teithiau yng Nghymru Pennant.pdf]] #[[Indecs:Testament Newydd (1894).djvu]] #[[Indecs:Testament Newydd ein Harglwydd a'n Hiachawdwr Iesu Grist.djvu]] #[[Indecs:Traethodau ac Areithiau R J Derfel.pdf]] #[[Indecs:Twm o'r Nant Cyf I.pdf]] #[[Indecs:Wil Brydydd y Coed.pdf]] #[[Indecs:Y Beibl (Argraffiad Caergrawnt 1891).djvu]] #[[Indecs:Y Bibl Cyssegr-Lan (BFBS 1861).pdf]] #[[Indecs:Y Bywgraffydd Wesleyaidd.djvu]] #[[Indecs:Y Digrifwr Cymraeg.djvu]] #[[Indecs:Y Mabinogion Cymreig-sef, Chwedlau rhamantus yr hen Gymry.pdf]] #[[Indecs:Y Monwyson.djvu]] #[[Indecs:Y Pigion.djvu]] #[[Indecs:Y tadau methodistaidd Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Y trydydd cynyg Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr ail Gynnyg, Mynyddog.djvu]] #[[Indecs:Yr athrawes o ddifrif.pdf]] #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Yr Iaith Gymraeg 1785 1885 1985.djvu]] #[[Indecs:A pocket dictionary, Welsh-English.djvu]] #[[Indecs:Aleluia - neu, lyfr o hymnau (IA aleluianh00will).pdf]] #[[Indecs:Argraphiad newydd o eiriadur beiblaidd (IA argraphiadnewydd00browuoft).pdf]] {{Div col end}} ==Angen testun cyfansawdd== {{Div col}} #[[Gwaith Ann Griffiths]] #[[Gwaith John Davies]] #[[Gwaith John Hughes]] #[[Gwaith S.R.]] #[[Gwaith Thomas Griffiths]] #[[Hanes bywyd Thomas Edwards bardd gynt o'r Nant]] #[[Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo]] #[[Hanes Cymru O M Edwards Cyf II]] #[[Hanes llenyddiaeth ac enwogion Llanllechid a Llandegai]] #[[Oll synnwyr pen Kembero ygyd]] #[[Penillion Telyn Llyfrau'r Ford Gron]] {{Div col end}} <br> ==Wedi sganio efo peiriant Wiki UK== ■ Wedi cyhoeddi ▲ Rhannau wedi eu cyhoeddi ●Problemau cyhoeddi {{Div col}} #[[Indecs:Brenin yr Ellyllon.djvu]]■ #[[Indecs:Ystorïau Bohemia.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Argyfwng.djvu]]■ #[[Indecs:Toriad y Wawr.djvu]]■ #[[Indecs:O Gylch Carn Fadrig.djvu]]■ #[[Indecs:Gŵr y Dolau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Ddeddf Uno 1536.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I.djvu]]■ #[[Indecs:Rhwng Rhyfeloedd.djvu]]■ #[[Indecs:Ceulan y Llyn Du.djvu]]■ #[[Indecs:Blacmel.djvu]]■ #[[Indecs:David Lloyd George (E M Humphreys).djvu]]■ #[[Indecs:Dychweledigion (Ibsen).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwlad y Gwyddel.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wers Olaf.djvu]]■ #[[Indecs:Dal y Lleidr (drama).djvu]]■ #[[Indecs:Tudur Aled (JMJ).djvu]]■ #[[Indecs:Dan Lenni'r Nos.djvu]]■ #[[Indecs:Llofrudd yn y Chwarel.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddlyfr 1941.djvu]]■ #[[Indecs:Mêt y Mona.djvu]]■ #[[Indecs:Siaced Fraith.djvu]]■ #[[Indecs:Cofeb y Dewrion (Heroes'Memorial) Bangor 1914-18.djvu]]■ #[[Indecs:Dirwyn Edafedd.djvu]]■ #[[Indecs:Llen gwerin Sir Gaernarfon.djvu]]■ #[[Indecs:Beibl Plant Ysgol.djvu]] #[[Indecs:Drain a Blodau.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hen Gyrnol.djvu]]■ #[[Indecs:Ceiriog (Darlith y BBC 1939).pdf]]■ #[[Indecs:Addoli (Y Ddarlith Davies 1935).djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi'r Bugail.djvu]]■ #[[Indecs:Ynys y Trysor.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddi Edern a Cherddi Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Cymru'r Oesau Canol.djvu]]■ #[[Indecs:Hen Ffrindiau.djvu]]■ #[[Indecs:Drysau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Tir y Dyneddon.djvu]]■ #[[Indecs:O Gors y Bryniau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Drws Agored.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau'r Gynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Yr Ysgol Gymraeg.djvu]]■ #[[Indecs:Pentre'r plant.djvu]]■ #[[Indecs:Straeon Gwerin Affrica.djvu]]■ #[[Indecs:Gwilym a Benni Bach.djvu]]■ #[[Indecs:Blagur y Gwanwyn a Chaneuon Ereill.djvu]]■ #[[Indecs:Goronwy ar Grwydr 1, Italia Dlos.djvu]]■ #[[Indecs:Hunangofiant Tomi.djvu]]■ #[[Indecs:Beirdd a Bardd-rin Cymru Fu.djvu]] #[[Indecs:Hanes Gwareiddiad.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Bywyd Dic Aberdaron Twm o'r Nant.djvu]]■ #[[Indecs:Am dro i Fadagascar.djvu]]■ #[[Indecs:Elfennau Beirniadaeth Lenorol.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Gwili.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau (T. Gwynn Jones).djvu]]■ #[[Indecs:Yng Ngwres y Dydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Fainc Sglodion.djvu]]■ #[[Indecs:Cathlau Bore a Nawn.djvu]]■ #[[Indecs:Derwyn neu Pob Pant a Gyfodir (Nofel).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Llyfr 2.djvu]] #[[Indecs:Anturiaethau Robinson Crusoe.djvu]]■ #[[Indecs:Nansi'r Dditectif.djvu]]■ #[[Indecs:Nedw (llyfr).djvu]]■ #[[Indecs:Ystoriau Siluria.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Porthmadog ei Chrefydd a'i henwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Teulu Bach Nantoer.djvu]]■ #[[Indecs:Orgraff yr Iaith Gymraeg (adroddiad 1928).djvu]] #[[Indecs:Ceiriog a Mynyddog.djvu]]■ #[[Indecs:Bro fy Mebyd a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Branwen Ferch Llyr (Tegla).djvu]]■ #[[Indecs:Rhys Llwyd y Lleuad.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau Gydag Enwogion.djvu]]■ #[[Indecs:Prif Feirdd Eifionydd.djvu]]■ #[[Indecs:Y Lleian Lwyd.pdf]]■ #[[Indecs:Storïau o Hanes Cymru cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Meini Gwagedd.djvu]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Breuddwyd Pabydd Wrth Ei Ewyllys Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau Emrys ap Iwan Cyf III.djvu]]■ #[[Indecs:Blodau Drain Duon.djvu]]■ #[[Indecs:Bugail y Bryn.djvu]]■ #[[Indecs:Y Wen Fro.djvu]]■ #[[Indecs:Ffynnonloyw.djvu]]● #[[Indecs:Breuddwydion Myfanwy.djvu]]■ #[[Indecs:Beryl.djvu]]■ #[[Indecs:Fy Mhererindod Ysbrydol.djvu]]■ #[[Indecs:Patrymau Gwlad.djvu]]■ #[[Indecs:Pererindod Heddwch.djvu]]■ #[[Indecs:Profiadau Pellach 01.djvu]]■ #[[Indecs:Tan yr Enfys.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau Puleston.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant y Parch David Adams (Hawen).djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Llenyddiaeth Cymreig Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Watcyn Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant D Emlyn Evans.djvu]]■ #[[Indecs:Humphrey Jones a Diwygiad 1859.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Dr. Joseph Parry Mus. Doc. (1841-1903).djvu]]■ #[[Indecs:Gwreichion y Diwygiadau.djvu]]■ #[[Indecs:Erthyglau, Pregethau a Chaniadau.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgrifau (John Breese Davies).djvu]]■ #[[Indecs:Gwrid y Machlyd.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrol Goffa Richard Bennett.djvu]]■ #[[Ysgrifau (Dewi Emrys)]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf I.pdf]]■ #[[Indecs:Robert Owen, Apostol Llafur, Cyf II.pdf]] #[[Indecs:Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig.pdf]]■ #[[Indecs:Yn y Wlad.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Plwyf Llanegryn (1948).djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Mynachdai.pdf]]■ #[[Indecs:Cerddi Hanes.pdf]]■ #[[Indecs:Beirdd y Bala.pdf]]■ #[[Indecs:Noson o Farug.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Joshua Thomas.pdf]]■ #[[Indecs:Plant y Goedwig.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Del (OME).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Dewi Wyn.djvu]]■ #[[Indecs:Brethyn Cartref.pdf]]■ #[[Indecs:Eben Fardd (Ab Owen).pdf]]■ #[[Indecs:Methodistiaeth Dwyrain Meirionydd.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Gwilym Marles.pdf]]■ #[[Indecs:Ieuan Glan Geirionydd (Cyfres y Fil).pdf]]■ #[[Indecs:O Law i Law.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Eithin.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Huw Morus.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Iolo Goch.djvu]]■ #[[Indecs:Ceris y Pwll.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Ogof.pdf]]■ #[[Indecs:Penillion Telyn.pdf]]■ #[[Indecs:Llyfr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Seren Tan Gwmwl.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Haf.pdf]]■ #[[Indecs:Tro Trwy'r Wig.pdf]]■ #[[Indecs:Tro i'r De.pdf]]■ #[[Indecs:Yr Hwiangerddi (O M Edwards).pdf]]■ #[[Indecs:Y Gelfyddyd Gwta.pdf]]■ #[[Indecs:Rhyfeddodau'r Cread.pdf]]■ #[[Indecs:Ar y Groesffordd.pdf]]■ #[[Indecs:Tom Ellis Gwladgarwr a Gwleidydd.pdf]]■ #[[Indecs:Wat Emwnt.pdf]]‎■ #[[Indecs:Daffr Owen.pdf]]■ #[[Indecs:Y Geilwad Bach.pdf]]■ #[[Indecs:Lewsyn yr Heliwr 01.pdf]]‎■ #[[Indecs:Cofiant David Davies, Bermo.pdf]]‎■ #[[Indecs:Ystyron Enwau ym Mhlwyfi Towyn, Llangelynin, Llanegryn etc.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Sion Cent.pdf]]■ #[[Indecs:Rhobat Wyn.pdf]]■ #[[Indecs:Prif Emynwyr Cymru.pdf]] #[[Indecs:Dafydd Jones o Drefriw (1708-1785).pdf]]■ #[[Indecs:Iolo Morganwg (Cadrawd).pdf]] #[[Indecs:Diwrnod yn Nolgellau.pdf]]■ #[[Indecs:Hanes Annibyniaeth ym Mhlwyf Ffestiniog.pdf]]●(angen ei ail sganio) #[[Indecs:Dechreuad a Chynydd y Methodistiaid Calfinaidd yn Abergele, Pensarn etc.pdf]]■ #[[Indecs:Cerrig y Rhyd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith yr Hen Ficer.pdf]]■ #[[Indecs:Capelulo (Elfyn).pdf]]■ #[[Indecs:Dr W Owen Pughe.pdf]] #[[Indecs:Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Hugh Jones, Maesglasau.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Edward Richard.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Ieuan Brydydd Hir.pdf]]■ #[[Indecs:Y Cychwyn.djvu]]■ #[[Indecs:Llyfr Emynau MC a MW 1930.pdf]]● #[[Indecs:Tro Trwy'r Gogledd.pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Robert Owen (Bardd y Môr).pdf]]■ #[[Indecs:Gwaith Glan y Gors.djvu]] #[[Indecs:Hanes Plwyf Ffestiniog.djvu]] #[[Indecs:Beirdd y Berwyn 1700-1750.djvu]]■ #[[Indecs:Robert Owen Apostol Llafur Cyf 1.djvu]] #[[Indecs:Gwaith Edward Morus.djvu]] #[[Indecs:Brut y Tywysogion Cyfres y Fil.djvu]]■ #[[Indecs:Ap-Vychan-CyK.djvu]]■ #[[Indecs:Cyfrinach y Dwyrain.djvu]]■ #[[Indecs:Ysgolfeistriaid Mr Charles o'r Bala.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Caernarvon.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith Goronwy Owen Cyf I.djvu]]■ #[[Indecs:Drych y Prif Oesoedd Ab Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaid Arfon-Waenfawr.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Clynnog.djvu]]■ #[[Indecs:Trwy India'r Gorllewin.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf III.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Gorllewin Meirionydd Cyf II.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bethesda.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Dinorwig.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Arfon-Bangor.djvu]] #[[Indecs:Methodistiaeth yn Nosbarth Colwyn Bay.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf I.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Liverpool Cyf II.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Gaerfyrddin.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Dyffryn Clwyd-Dosbarth Rhuthin.djvu]] #[[Indecs:Brithgofion.djvu]]■ #[[Indecs:Profedigaethau Enoc Huws (Addasiad 1939).djvu]]■ #[[Indecs:Yr Hynod William Ellis Maentwrog.djvu]]■ #[[Indecs:Ifor Owen.djvu]]■ #[[Indecs:Syr Owen M Edwards Detholiad o'i Ysgrifau.djvu]]■ #[[Indecs:Storïau Mawr y Byd.djvu]]■ #[[Indecs:Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Sŵn y Gwynt Sy'n Chwythu.pdf]]■ #[[Indecs:Cwm Glo.djvu]] #[[Indecs:Llwyn Hudol.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Cadwaladr Jones, Dolgellau.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth Sir Fflint.djvu]] #[[Indecs:Hanes Methodistiaeth yn Nosbarth Trefffynon 1750-1910.djvu]] #[[Indecs:Chwalfa.djvu]]■ #[[Indecs:Barddoniaeth Goronwy Owen (gol Llyfrbryf).djvu]]■ #[[Indecs:I'r Aifft ac yn Ol.djvu]]■ #[[Indecs:Cerddoriaeth yng Nghymru (Cyfres Pobun).djvu]]■ #[[Indecs:Howel Harris yn Llundain.djvu]] #[[Indecs:Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Manion.djvu]]■ #[[Indecs:Astudiaethau T Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Dyddgwaith.djvu]]■ #[[Indecs:Cymeriadau T. Gwynn Jones.djvu]]■ #[[Indecs:Y Trefedigaethau.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau Cymru.djvu]] #[[Indecs:Odl a Chynghanedd.djvu]] #[[Indecs:Cerddi'r Bwthyn.djvu]]■ #[[Indecs:Emynau a'u Hawduriaid.djvu]] #[[Indecs:Bugail Geirf Lorraine.djvu]]■ #[[Indecs:David Williams y Piwritan.djvu]]■ #[[Indecs:Telynegion (Silyn).djvu]]■ #[[Indecs:Ffrwythau Dethol.djvu]]■ #[[Indecs:Trystan ac Esyllt.djvu]]■ #[[Indecs:Gwersi Mewn Llysieueg.djvu]]● (tudalenau ar goll) #[[Indecs:Y Cwm Unig a Chaniadau Eraill.djvu]]■ #[[Indecs:Siôn Gymro.djvu]]■ #[[Indecs:Rhamant Bywyd Lloyd George.djvu]]■ #[[Llio Plas y Nos|Llio Plas y Nos gan R Silyn Roberts]]■ #[[Indecs:Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol II.djvu]]■ #[[Indecs:Caniadau'r Allt.djvu]]■ #[[Indecs:Dafydd Dafis sef Hunangofiant Ymgeisydd Seneddol.djvu]] #[[Indecs:Diwygwyr Cymru.djvu]]■ #[[Indecs:Gwaith William Ambrose (Emrys).djvu]]■ #[[Indecs:Blagur Awen Ben Bowen.djvu]]■ #[[Indecs:Ceinion Emrys.djvu]]● (angen ail sganio) #[[Indecs:Cadeiriau Enwog.djvu]]■ #[[Indecs:Catia Cwta.djvu|Catiau Cwta]]■ #[[Indecs:Yr Awen Barod.djvu]]■ #[[Indecs:Yr Efengyl yn ol Ioan XI-XXI (Esboniad 1931).djvu]] #[[Indecs:Bywyd Ieuan Gwynedd Ganddo Ef Ei Hun.djvu]]■ #[[Indecs:Chydig ar Gof a Chadw.djvu]]■ #[[Indecs:Roosevelt.djvu]] #[[Indecs:Llinell neu Ddwy.djvu]]■ #[[Indecs:Telyn Bywyd.djvu]]■ #[[Indecs:Oriau yn y Wlad.djvu]]■ #[[Indecs:Cofiant Hwfa Môn.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes eglwysi annibynol Cymru Cyf 1.djvu]]■ #[[Indecs:Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf V.djvu]] #[[Indecs:Yr Hen Lwybrau.djvu]]■ #[[Indecs:Y Pennaf Peth.djvu]]■ #[[Indecs:Atgofion am Dalysarn.djvu]]■ #[[Indecs:Dan Gwmwl (Awena Rhun).djvu]]■ #[[Indecs:Salm i Famon a Marwnad Grey.djvu]]■ {{Div col end}} ===Saesneg=== #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_The_Great_European_War_Vol_1.pdf The History of The Great European War Vol 1] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_II.pdf The History of The Great European War Vol II] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_III.pdf The History of The Great European War Vol III] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:The_History_of_the_Great_European_War_Vol_IV.djvu/Index:The History of the Great European War Vol IV.djvu] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Kalendars_of_Gwynedd.pdf Kalendars of Gwynedd] #[https://en.wikisource.org/wiki/Index:Speeches_and_addresses_by_the_late_Thomas_E_Ellis_M_P.pdf Speeches and addresses by the late Thomas E. Ellis M.P. ] jvqdghnqxy66bdaqbvgfpiz5fj0ujp7 106 18806 166044 111983 2026-06-05T17:43:51Z AlwynapHuw 1710 166044 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=Hanes Cymry America |Author=Robert David Thomas |Publisher=T.J. Griffiths, Utica, Efrog Newydd |Year=1872 |Source=djvu |Image=10 |Progress=X |Pages=<pagelist /> |Remarks=[https://books.google.co.uk/books?id=mEATAAAAYAAJ&newbks=1&newbks_redir=0&pg=PA76&focus=viewport&dq=Hanes+Cymru+America&output=text#c_top]] }} [[Categori:PD-old]] [[Categori:Llyfrau 1872]] [[Categori:Hanes Cymry America]] [[Categori:Robert David Thomas]] [[Categori:Tudalen Indecs]] [[Categori:Hanes]] sw3dcbkkgmwy4eys03bcauzlffuzs3i 104 51889 166034 106225 2026-06-05T17:04:37Z AlwynapHuw 1710 166034 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> PEN VIII Nebraska—Ei Thiroedd, &c Cymry Nebraska, PEN IX California—Darluniad o'r Wlad Cymry, &c PEN X Oregon a'r Tiriogaethau—Eu Hanes, &c PEN XI Canada—Patagonia—Eu Hanes Cymry </poem> {{Div end}} <br> {{c|DOSRAN C—CYFLAWN OLYGFA, &c}} {{center block| <poem> PEN I Poblogaeth Gymreig yr holl Dalaethau PEN II Yr Enwadal Crefyddol Cymreig PEN III Crynodeb o Draethawd Hugh J Hughes, Ysw, :::ar "Hanes Enwogion Cymreig, a Llenyddiaeth Cymry America" PEN IV Rhestr Ychwanegol o'n Beirdd, a'n Llenorion, a'n Llyfrau PEN V Cyfarwyddiadau i Ymfudwyr PEN VI Tiroedd Rhad y Llywodraeth, a'r Moddau i'w Sicrhau PEN VII Tiroedd y Talaethau, a'r Reilffyrdd, ac Ereill, PEN VIII Y Reilffyrdd Goreu o New York i'r Gorllewin a'r De PEN IX Aur, Arian, Pres, Papyrau, Gwaith, Cyflogau, Llongau PEN X Cynllun o Gynnwysiad yr Ail Gyfrol, &c 135 Can a Chydgan—Peroriaeth gan Joseph Parry, Ysw Yr Hysbysiadau (Advertisements) (Gwel Gynnwysiad manylach o flaen pob Dosran) </poem> }} <br><noinclude><references/></noinclude> d07gx4ubkzo2oklfvt5sb4gyvvvd4k7 104 51892 166035 106229 2026-06-05T17:09:13Z AlwynapHuw 1710 166035 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|<big>CYNNWYSIAD.— DOSRAN A.</big>}} {{c|PENNOD I.</br>RHAG-SYLWADAU.}} GORUCHEL Lywodraeth Duw ar y Byd. Cyfandir Mawr America. Yr Unol Dalaethau. Y Weriniaeth a'i Deddfau. Caethwasiaeth. Y Gwrthryfel Mawr. Yr Americaniaid. Enwogrwydd a Dewrder yr Hen Frythoniaid. Uchel Gymeriad Cymry Gwalia. Cyfyngderau Gweithwyr Cymry. Lledaeniad ein Cenedl drwy'r Byd. Cymry America—Eu Hanfanteision a'u Cyfyngderau Boreuol; eu Cymeriad a'u Sefyllfa Uchel Bresenol. Y Llyfr hwn wedi ei amcanu i fod yn Llesol i'r Genedl yn gyffredinol. {{c|PENNOD II.<br>CYMRY AMERICA YN YR AETH-HEIBIO.}} Madawg ap Owain Gwynedd. Roger Wîlliams. William Penn a'i Amserau, a'i Ymdrechion i sylfaenu Pennsylvania. Daeth llawer o Gymry yma o'i flaen ef. A chydag ef , o ardaloedd y Brithdir yn Meirion, a Dolobran Fawr, yn Maldwyn, a manau eraill. Eu safle uchel y pryd hyny. Dinas Philadelphia. Gwlad y Dyffryn Mawr, fel yr oedd gynt, ac fel y mae yn awr. Cymry America yn 1776. Gormes Llywodraeth Lloegr. Rhyfel y Chwildroad. Dewrder a Theyrngarwch y Cymry. Adfywiad yr Ymfudiad Cymreig ar ol y Chwildroad. Y Ffurf-Lywodraeth Werinol yn cael ei Chadarnhau cyn diwedd y fl. 1788. Washington yr Arlywydd Cyntaf. Ail Ryfel a Lloegr yn y fl. 1812. Yr Heddwch yn cael ei Sefydlu yn Awst, 1814. Cynydd dirfawr ymfudiad. ac Amaethyddiaeth. Darfyddodd Ymfudiad y Crynwyr; a daeth lluoedd o Annibynwyr, a Bedyddwyr, ac eraill, o Gymru i America, yn y fl. 1795, ac ar ol hyny. Hanes yr Eglwysi Cymreig yn Philadelphia, a gwlad y Dyffryn Mawr. Symudiadau y Cymry oddiyno i leoedd ereill yn y Gogledd a'r Gorllewin. Nodiadau ar yr Ymfudiad Cymreig Boreuol {{c|PENNOD III.<br>Y SEFYDLIADAU CYMREIG YN PENNSYLYANIA.}} Dariunlad o Arwynebedd ac Adnoddau y Dalaeth ; a'i Manteision a'i Hanfanteision. y Sefydliadau Cymreig, a'u Heglwysi. a'u Gweinidogion, a'u Llenorion:— 1. Ebensburgh. 2. Johnstown. 3. Pittsburgh a'i Hamgylchoedd. 4. Brady's Bend. 5. Lochiel, Harrisburgh. 6. Columbia. 7. Reading, 8. Pottsville. 9. St. Clairs. 10. Five Points. 11. Minersville. 12. Tamaqua. 13. Ashland. 14. Mahanoy City. 15. Shenandoah City. 16. Centralia. 17. Mount Carmel. 18. Shamokin. 19. Broad Top. 20. Slate Hill. 21. Slatington. 22. Danielsville. 23. Chapmanville. 24. Catasauqus. 25. Summit Hill. 26. Beaver's Meadow. 27. Jeansville. 28. Audenried. 29. Hazleton. 30. Danville. 31. Plymouth. 32, , Kingston. 33. Wilkesbarre. 84. Laurel Run. 35. Mill Creck. 36. Pittston. 37. Hyde Park a Scranton. 38. Bellevue 39. Providence. 40. Olyphant. 41. Beachwood. 42. Gibsonville. 43. Carbondale. 44. Dundaff. 45. Gibson. 46 Bradford. 47. 'Tioga Cc. Tiroedd Amaethyddol y Dalaeth. Gweithfeydd Glo, Haiarn, a Llechi Pennsylvania {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> eoyfseaa49mm43378hef1pqin87arez 104 51893 166036 106230 2026-06-05T17:12:11Z AlwynapHuw 1710 166036 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|PENNOD IV.</br>TALAETH NEW YORK.}} Darluniad o Arwynebedd, Reilffyrdd, Camlasau, Dinasoedd, Trefydd, a Masnach y Dalaeth. Dechreuad yr Ymfudiad Cymreig i Utica a Steuben, Oneida Co. Y SEFYDLIADAU CYMREIG:—1. Dinas New York. 2. Albany. 3. Utica. 4. Deerfield a Marcy. 5. Bethania. 6. New York Mills. 7. Orlskany. 8. Rome. 9. Floyd. 10. Quaker Hill. 11. Holland Patent. 12. Trenton. 13. Prospect. 14. Steuben, a Phenymynydd. 15. Plwyf Remsen. 16. Waterville. 17. Otsego. 18. Herkimer Co. 19. Lewis Co. 20. St. Lawrence Co. 21. Madison Co. 22. Cattaraugus Co. {{c|PENNOD V.<br>TALAETH OHIO.}} Ei Choedwigoedd; ei Thiroedd Amaethyddol a Mwnawl; ei Reilffyrdd, a'i Dinasoedd, a'i Masnach, &c. Y SEFYDLIADAU CYMREIG:—1. Paddy's Run.. 2. Cincinnati. 3. Columbus. 4. Brown Township. 5. Newark. 6. Granville. 7. Y Welsh Hills. 8. Delaware. 9. Radñor. 10. Troedrhiwdalar. 11. Gomer, Allen Co. 12. Putnam Co. 12. Putnam Co. 13. Van Wert Co. 14. Palmyra. 15. Parisville. 16. Talmadge. 17. Springfield a Brewster. 18. Alliance. 19. Irondale. 20. Cleveland. 21. Newburgh. 22. Bedford. 23. Mineral Ridge. 24. Niles. 25. Youngstown. 26. Crab Creek. 27. Church Hill. 28. Hubbard. 29. Coalburgh. 30. Brookfield. 31. Sharon, Pa. 32. Pomeroy. 33. Minersville. 34. Syracuse. 35. Ironton. 36. Portsmouth. 87. Y Sefydliadau Cymreig yn Siroedd Jackson a Gallia {{c|PENNOD VI.<br>TALAETH VERMONT.}} Ei Mynyddau Creigiog Uchel, fel Mynyddau Arfon yn Nghymru. Ei Bryniau Gwyrddleision, a'i Doldiroedd Ffrwythlon. Ei Hinsawdd, a'i Dyfroedd, &c. EI CHWARELAU LLECHI. Y Sefydliadau Cymreig:—1. Fairhaven. 2. Blissville. 3. Middle Granville, N. Y. 4. Jamesville. 5. Poultney. 6. Salem, N. Y. 7. Ei Heglwysi, a'u Gweinidogion; ei Beirdd a'i Llenorion {{c|PENNOD VII.<br>TALAETHAU EREILL—DWYREINIOL A DEHEUOL.}} NEW JERSEY. Darluniad o'r Dalaeth. Y Cymry:—1. Yn Jersey City. 2. Hoboken. 3. Englewood 4. Newark. 5. Elizabethtown. 6. Camden. 7. Slateford. 8. Dover, Morris Co. TALAETH MARYLAND: Canton; Baltimore; Frostburgh, &c, RHANDIR COLUMBIA: Washington, Eisteddle y Llywodraeth. VIRGINIA:—Richmond, ei Thiroedd a'i Hinsawdd. &c.— WEST VIRGINIA: Ei Mynyddau a'i Dyffrynoedd. TENNESSEE: Knoxville. Coal Creek. Chattanooga. MASSACHUSETTS: Boston; Quincy. MAINE: Portland Brownville. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> dmlx045rqe5yvy748spw0vqdismvmzx 104 51894 166037 106231 2026-06-05T17:13:55Z AlwynapHuw 1710 166037 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|<big><big>HANES CYMRY AMERICA.</big></big>}} {{c|<big>PENNOD I.</big><br>RHAG-SYLWADAU.}} {{quote|''"Y Duw a wnaeth y byd, a phob peth sydd ynddo, gan ei fod yn Arglwydd nef a daiar—ac efe a wnaeth o un gwaed, bob cenedl o ddynion, i breswylio ar holl wyneb y ddaiar, ac a bennodd yr amseroedd rhagosodedig, a therfynau eu preswylfod hwynt; fel y ceisient yr Arglwydd."''—Actau xvii. 24—27.}} "Duw, yn y dechreuad, a greodd y nefoedd a'r ddaiar;" a'i "anweledig bethau ef, er creadigaeth y byd, wrth eu hystyried yn y pethau a wnaed, a welir yn amlwg; sef, ei dragywyddol allu ef a'i Dduwdod; hyd onid ydynt hwy yn ddiesgus." Gen. 1.1. Rhuf. 1. 20. Ond, er hyny, y mae llawer o ddynion dysgedig a thalentog, ond o dueddfryd anrasol, wedi myfyriaw y cread, heb weled y Creawdwr; ac wedi ysgrifenu cyfrolau ar ryfeddodau anian, heb son gair am Dduw anian! ac y mae amrai o'n haneswyr dysgedig a medrus, wedi darlunio gwledydd a moroedd y byd, ac wedi cofnodi hanes gwahanol genhedloedd y ddaiar, a'u llywodraethau, a'u cynydd, a'u dylanwad, a'u cyfoeth, a'u gogoniant, heb ddewis gwybod, na chydnabod Llywodraeth y Goruchaf, na rhoddi iddo Ef ei gyfiawn ogoniant! "Oblegid, a hwy yn adnabod Duw, nis gogoneddasant ef megys Duw, ac ni buont ddiolchgar iddo; eithr ofer fuont yn eu rhesymau, a'u calon<noinclude><references/></noinclude> 8ipiys43yp29oveinvm6upozzpanql2 104 51895 166038 106232 2026-06-05T17:15:51Z AlwynapHuw 1710 166038 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>anneallus hwy a dywyllwyd; pan dybient eu bod yn ddoethion, hwy a aethant yn ffyliaid." Rhuf. 1. 21, 22. Yn mhlith y mil-fyrdd fydoedd a osododd Duw, i gylchdroi ar eu tragywyddol echelydd, yn yr eangder dirfawr, efe a wnaeth ein daiar delaid ni. Nid yw ond un fechan, mewn cymhariaeth i rai o'r heuliau a'r planedau mawrion; ond y mae, er hyny, yn ddigon mawr a goludog i fod yn breswylfa ddedwydd i filiynau o fodau rhesymol, ac afresymol hefyd. Ni chreodd hi yn ofer; i'w phreswylio y lluniodd hi. Esa. 45. 18. Gosododd y ddeuddyn cyntaf yn mharadwys Eden; a bwriadodd iddynt luosogi a llenwi y ddaiar. Gen. 1. 28. Credwyf hefyd fod gwaith meibion Noah, ar ol y diluw, yn ceisio adeiladu "Twr Babel," yn amcanu yn uniongyrch i atal cyflawniad rhag-gynllun Duw i boblogi y byd. Ond disgynodd Duw, a chymysgodd eu hiaith hwy, dyrysodd eu hamcanion, ac "oddiyno y gwasgarodd yr Arglwydd hwynt ar wyneb yr holl ddaiar." Gen. xi. 1-9. Pwy a all atal ei law Ef? Efe sy'n cyfodi ac yn darostwng breninoedd; cyfyd hwynt i ateb ei ddybenion mawrion a daionus ei hunan; a phan y pallant wneyd hyny, ac y troant yn ormeswyr hunanol a llygredig, er drygu eu deiliaid, Efe a'u darostwng i'r llwch. Y mae ei oruchel-lywodraeth Ef ar holl symudiadau dynion; ac hyd yn nod derfynau eu preswylfod wedi eu pennodi ganddo, fel y ceisient yr Arglwydd. {{c|CYFANDIR MAWR AMERICA.}} CYFANDIR mawr yw America, yn rhedeg o foroedd rhewllyd y gogledd, dros linell y cyhydedd, hyd Patagonia a Cape Horn yn y de, am oddeutu naw mil o filldirau o hyd; ac o lanau Môr y Werydd, dros y Mynyddau<noinclude><references/></noinclude> 90toeonayh0sezf0ioclxwnbsk1omir 166039 166038 2026-06-05T17:16:12Z AlwynapHuw 1710 166039 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>anneallus hwy a dywyllwyd; pan dybient eu bod yn ddoethion, hwy a aethant yn ffyliaid." Rhuf. 1. 21, 22. Yn mhlith y mil-fyrdd fydoedd a osododd Duw, i gylchdroi ar eu tragywyddol echelydd, yn yr eangder dirfawr, efe a wnaeth ein daiar delaid ni. Nid yw ond un fechan, mewn cymhariaeth i rai o'r heuliau a'r planedau mawrion; ond y mae, er hyny, yn ddigon mawr a goludog i fod yn breswylfa ddedwydd i filiynau o fodau rhesymol, ac afresymol hefyd. Ni chreodd hi yn ofer; i'w phreswylio y lluniodd hi. Esa. 45. 18. Gosododd y ddeuddyn cyntaf yn mharadwys Eden; a bwriadodd iddynt luosogi a llenwi y ddaiar. Gen. 1. 28. Credwyf hefyd fod gwaith meibion Noah, ar ol y diluw, yn ceisio adeiladu "Twr Babel," yn amcanu yn uniongyrch i atal cyflawniad rhag-gynllun Duw i boblogi y byd. Ond disgynodd Duw, a chymysgodd eu hiaith hwy, dyrysodd eu hamcanion, ac "oddiyno y gwasgarodd yr Arglwydd hwynt ar wyneb yr holl ddaiar." Gen. xi. 1-9. Pwy a all atal ei law Ef? Efe sy'n cyfodi ac yn darostwng breninoedd; cyfyd hwynt i ateb ei ddybenion mawrion a daionus ei hunan; a phan y pallant wneyd hyny, ac y troant yn ormeswyr hunanol a llygredig, er drygu eu deiliaid, Efe a'u darostwng i'r llwch. Y mae ei oruchel-lywodraeth Ef ar holl symudiadau dynion; ac hyd yn nod derfynau eu preswylfod wedi eu pennodi ganddo, fel y ceisient yr Arglwydd. {{c|CYFANDIR MAWR AMERICA.}} CYFANDIR mawr yw America, yn rhedeg o foroedd rhewllyd y gogledd, dros linell y cyhydedd, hyd Patagonia a Cape Horn yn y de, am oddeutu ''naw mil'' o filldirau o hyd; ac o lanau Môr y Werydd, dros y Mynyddau<noinclude><references/></noinclude> k2g8ob5ihvpoq52u9ujp1mt705uxmov 104 51896 166040 106233 2026-06-05T17:19:26Z AlwynapHuw 1710 166040 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Creigiog hyd lanau y Môr Tawelog, am oddeutu tair mil o filldirau o led. Cynnwysa lawer iawn o filiynau o erwau o diroedd gwerthfawr, o goedwigoedd cangfaith, o Indrawn a gwair toreithiog, o wahanol lysiau a ffrwythau; o fynyddau a bryniau yn orlawn o fwnau; o lynoedd mawrion a grisialaidd, ac o afonydd dyfnion a mordwyol; gyda llawer iawn o ynysoedd mawrion a man. Rhenir ef yn ''ddwy ran'', sef Gogledd a Deheudir America. Yn NGOGLEDD ''America'' y mae y Canadas, Labrador, Newfoundland, New Brunswick, Nova Scotia, &c., oll dan lywodraeth Lloegr; yma hefyd y mae yr Unol Dalaethau, a Mexico, &c. Ond yn NEHEUDIR ''America'' y mae gwledydd a mân lywodraethau Venezuela, Guiana, Colombia, Equador, Peru, Brazil, Bolivia, Paraquay, Uruguay, Chili, yr Argentine, a Patagonia. Poblogwyd ef gyntaf gan wahanol lwythau o Indiaid melyngoch, anwaraidd, a chrwydredig, y rhai oeddynt dra anwybodus, ac ofergoelus; ond yn awr poblogir rhanau ehelaeth o hono gan wahanol genhedloedd gwareiddiedig teyrnasoedd Ewrop, sef y Spaeniaid, y Portugaliaid, yr Italiaid, y Ffrancod, yr Ellmyniaid, y Swediaid, y Saeson, y Scotiaid, y Gwyddelod, a'r Cymry. Ond y mae digon o le ynddo eto i gynnwys miliynau ychwaneg o boblogaeth. {{c|YR UNOL DALAETHAU.}} Yn amser y Chwildroad, Gor. 4, 1776, pan gyhoeddodd y Trefedigaethwyr eu ''Hannibyniaeth'' ar Lywodraeth Prydain, nid oedd ond ''un-deg-tair'' o Dalaethau yn ffurfio yr Undeb hwnw, sef, Massachusetts, New Hampshire, Rhode Island, Delaware, Connecticut, Maryland, New York, Virginia, New Jersey, North Carolina, Pennsylvania, South Carolina, a Georgia; ac nid<noinclude><references/></noinclude> sagdzcydnfx08t1mdjqjs1uq58oxbui 104 51897 166041 106234 2026-06-05T17:21:34Z AlwynapHuw 1710 166041 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>oedd eu poblogaeth ond bychan, na'u tiroedd diwyll iedig ond ychydig, na'u masnach a'u dylanwad ond egwan iawn. Ond safasant yn wrol dros eu hiawnderau; trwy frwydrau gwaedlyd trechasant eu gelynion a'u gormeswyr; prynasant wledydd eangfaith âg arian; a gorfodasant yr ''Indiaid'' i symud yn mhellach bellach i'r gorllewin, nes eu cyfyngu yn uchel-diroedd y Mynyddau Creigiog; a meddianasant eu tiroedd mwyaf dymunol a ffrwythol. Heblaw y tair-ar-ddeg o dalaethau a nodwyd uchod, y mae y talaethau a'r tiriogaethau isod wedi eu hychwanegu at yr Undeb, a than lywodraeth yr Unol Dalaethau, yn awr; sef, Maine, Vermont, Ohio, Indiana, Illinois, Michigan, Wisconsin, Iowa, Minnesota, Missouri, Kansas, Nebraska, Arkansas, Colorado, Texas, California, Kentucky, Tennessee, Lou isiana, Alabama, Mississippi, Florida, West Virginia, Oregon, Washington, Idaho, Montana, Dakota, New Mexico, Arizona, Utah, a Nevada. Ar ddechreuad yr Undeb, nid oedd gan y Llywodraeth Werinol newydd awdurdod ond dros ychydig o diroedd yn y dwyrain ar lanau y Werydd; ond erbyn heddyw y mae ei hawliau a'i hawdurdod yn cyrhaedd o'r Werydd i'r Tawelog, ac o'r llynoedd mawrion yn y gogledd hyd gyffiniau Mexico yn y de! ac y mae yn meddianu y tiroedd mwyaf ffrwythlon, y mwnau mwyaf gwerthfawr, a'r porthladdoedd, a'r llynoedd, a'r afonydd mwyaf cyfleus, yn nghyd a'r hinsoddau mwyaf tymherus ac iachusol, ar yr holl gyfandir mawr. Y mae ffurf-lywodraeth a deddfau y Weriniaeth fawr hon, i'w rhestru yn mhlith y rhai goreu a ysgrifenwyd erioed, ac a ddefnyddiwyd i lywodraethu dynion; cydnabyddant iawnderau a rhyddid gwladol a chrefyddol y bobl, sef y dinasyddion gweithgar, gonest, ac ufudd; gwnant y darpariadau goreu at addysgu eu plant yn mhob gwybodaeth fuddiol<noinclude><references/></noinclude> 7wkm6tuvj5o5lctyvbbmawivc2khqmu 104 51898 166042 106235 2026-06-05T17:22:07Z AlwynapHuw 1710 166042 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>a pharchant ac anrhydeddant bob dyn o dalent, rhinwedd, a defnyddioldeb. Daliodd y prawf mwyaf tanllyd yn amser y GWRTHRYFEL ''diweddaf'' o eiddo caethfeistri y Talaethau Deheuol, a'u cefnogwyr; daeth allan yn fuddugoliaethus ac anrhydeddus, wedi rhoddi dyrnod marwol i gaethwasiaeth, ''(slavery,)'' a sefydlu rhyddid i'r Negro du, yn gystal a'r dyn gwyn, dros byth, drwy holl derfynau yr Undeb. Yr oedd llaw Duw i'w gweled yn amlwg yn hyny. Goruwch-lywodraethodd y rhyfel gwaedlyd, a'i ddrygau mawrion, er DIDDYMU ''caethiwed'', a symud y ''gwarthnod du hwnw'' oddiar y Llywodraeth ryddgarol hon, a'i dyrchafu i fwy o urddas a dylanwad, yn ngolwg holl deyrnasoedd y ddaiar. Nid wyf am ei gorganmol, am fod iddi ei diffygion a'i drygau; ond y mae yn teilyngu canmoliaeth, am fod iddi ragoriaethau amlwg, a manteision mawrion. Y ''cenhedloedd'' mwyaf lluosog a dylanwadol yn yr Unol Dalaethau ydynt y Saeson, y Scotiaid, yr Ellmyniaid, y Ffrancod, a'r Gwyddelod, y rhai ydynt er ys oesau wedi ymgymysgu a'u gilydd, a llawer o honynt yn ddisgynyddion y ''Tadau Pererinol'', a'r dynion mwyaf dysgedig a duwiol a ymfudasant o wahanol wledydd Ewrop, ac a gyfenwant eu hunain yn awr yn ''Americaniaid'', ac y mae y rhan fwyaf o honynt yn bobl ddysgedig a chrefyddol, gyda y gwahanol enwadau crefyddol efengylaidd, sef yr Eglwyswyr, y Crynwyr, y Cynulleidfawyr, y Presbyteriaid, y Bedyddwyr, a'r Trefnyddion Wesleyaidd, &c. Y maent yn bobl nodedig selog dros ryddid, addysg, a chrefydd, ac yn ddiarhebol am eu caredigrwydd i'r rhai a ymfudant i'w gwlad, ac a geisiant nawddle a chartrefi ynddi. Y mae eu heglwysi, eu hathrofäau, a'u hysgolion dyddiol a Sabbothol yn dra lluosog a dylanwadol drwy yr holl wlad; perthyna<noinclude><references/></noinclude> tbswkcbhgj22tvtgpbwfvkc4dtt2ufj 104 53148 166045 116331 2026-06-05T17:51:02Z AlwynapHuw 1710 166045 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> 4 Gwas'naethwch chwi yr Arglwydd nef, :Ac ofnwch ef trwy gredu; Dysgwch ei garu ef heb lai, :A llawenâu dan grynu. 5 Cusenwch Iesu, rhag ei ddig, :A'ch bwrw'n ffyrnig heibio. Bydd gwyn eu byd pob un o'r rhai :Ro'nt eu calonau iddo. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="bbb"/><section end="bbb"/> <section begin="aaa"/>{{c|3. M. C. C.}} {{center block| <poem> 1 A'R Dduw yr Arglwydd, â'm holl lais, :Y gelwais yn dosturaidd; Ac ef a'm clybu i ar frys, :O'i uchel freinllys sanctaidd. 2 Gorweddais, cysgais felus hûn, :Deffro'is yn ddiflin gwedi; Canys yr Arglwydd oedd i'm dal, :I'm cynnal, ac i'm codi. 3 I'r Arglwydd Dduw, mae'n ddilys hyn, Y perthyn iachawdwriaeth; Ac ar ei bobl y disgyn gwlith :Ei fendith yn dra helaeth. </poem> }} <br> <section end="aaa"/> <section begin="ccc"/><section end="ccc"/> <section begin="ddd"/>{{c|4. M. C. C.}} {{Center block/s}} <poem> 1 PWY, medd llaweroedd y pryd hyn, :A ddengys in' ddaioni? O Arglwydd, dercha d'wyneb pryd :Daw digon iechyd ini. 2 I'n calon rhoist lawenydd mwy, :A hyny trwy dy fendith, Nag fyddai ganddynt hwy yn trin, :Amlder o'u gwin a'u gwenith. </poem> <section end="ddd"/><noinclude>{{Div end}}</noinclude> am22jyhu5u71zd8sbd6epvuxw9xt2ht 104 53149 166046 116332 2026-06-05T17:54:59Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166046 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> 3 Gorweddaf, hunaf, Arglwydd hael, :Gan imi gael dy heddwch; Tydi, fy Nuw, o'th unig air, :A bair im' ddiogelwch. </poem> {{Div end}} <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|5. M. C. C.}} {{center block| <poem> 1 CLYW 'ngweddi, Arglwydd, yn ddiball, :A deall fy myfyrfod; Erglyw fy llais a'm gweddi flin, :Fy Nuw a'm Brenin hyglod. 2 Dof innau tu a'th dŷ mewn hedd, :Am dy drugaredd galwaf; Trwy ofn, a pharch, a goglud dwys, :I'th sanctaidd eglwys treiglaf. 3 Ti, Arglwydd, a anfoni wlith Dy fendith ar y cyfion; A'th gywir serch, fel tarian gref, Rhoi drosto ef yn goron. </poem> }} <br> <section end="bbb"/> <section begin="ccc"/><section end="ccc"/> <section begin="ddd"/>{{c|6. M. C. C.}} {{Center block/s}} <poem> 1 O ARGLWYDD, na cherydda fi :Yn mhoethni dy gynddaredd; Ac na chosba fi yn dy lid, :Oblegid fy anwiredd. 2 Gan bwys fy mai, a baich fy nghur, :Yr wyf yn bur ofidus; O Dduw, pa hyd ymguddi di, :A'm henaid i'n drallodus? 3 Duw, gwared f' enaid, dychwel di, :Iachâa fi a'th drugaredd; Nid oes yn angau gof na hawl, :A phwy a'th fawl o'r pridd-fedd? </poem> <br><section end="ddd"/><noinclude>{{Div end}}</noinclude> ncn3ni6m907wnv2bg11nlwklz3n7ykt 104 75793 166043 151267 2026-06-05T17:25:44Z AlwynapHuw 1710 166043 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>lawer o weinidogion, ac athrawon, a llenorion, a beirdd, tra dysgedig, duwiol, a dylanwadol; ac y maent yn dra haelionus i gynorthwyo eu cymdeithasau crefyddol, (Beiblaidd, Cenhadol, a Thraethodol,) er lledaenu gwirioneddau y nef drwy yr holl dalaethau a'r tiriogaethau, yn gystal a gwledydd tramor. Bu, ac y mae dylanwad llesol eglwysi ac athrofäau y ''New England States'', a ''New York'', a ''Philadelphia'', yn ddirfawr ar yr holl wlad. Oni buasai eu hymdrechion diflino hwynt i ledaenu crefydd ac addysg, buasai talaethau a thiriogaethau y gorllewin wedi eu melldithio gan anffyddiaeth a llygredigaethau yr ymfudwyr diweddar o Germani, a Ffrainc, ac Itali, &c., a buasai Pabyddiaeth y Gwyddelod a'r Ellmyniaid wedi gwreiddio ac ymledu mwy yn y wlad. Y mae yr Americaniaid hefyd yn bobl weithgar, anturiaethus, a llwyddianus iawn mewn trafnidaeth a masnach, ac yn nodedig am eu dyfais a'u cywreinrwydd yn y gwahanol gelfyddydau, ac yr oedd rheidrwydd mawr am hyny, er rhwyddhau poblogiad a diwylliad y wlad fawr hon. Dylid cofio nad oes un genedl neillduol yma yn cael eu galw yn ''Americaniaid'', ond mai yr ''hen sefydlwyr'', o ''wahanol genhedloedd'', a elwir felly; a bod pob cenedl, yn mhen amser, yn ymdoddi i'w gilydd, a'r holl ddinasyddion yn cael eu galw yn ''Americaniaid''. Nid yw y Llywodraeth hon dros i neb o'i mewn fod yn selog dros gadw eu cymeriad a'u hynodion cenedlaethol, ac ni rydd gefnogaeth i hyny: ei phrif amcan yw gwneyd ''un genedl fawr'', deyrngarol, a rhinweddol o'r holl genhedloedd—o'r un iaith (y Saesonaeg), a'r un arferion. Ond nid yw mewn un modd am ymyraeth â'u gwahanol olygiadau crefyddol. Y mae yn Llywodraeth Gristionogol, a chefnoga Gristionogaeth; ond ni fyn erlid a chosbi neb pwy bynag o gredöau gwahanol, os byddant yn ddinasyddion heddychlon<noinclude><references/></noinclude> 4p44z9htnkhupfeuujw13oly0mastmy 2 77518 166031 165922 2026-06-05T16:55:46Z AlwynapHuw 1710 166031 wikitext text/x-wiki {{header | title =Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau 2026 | author = | andauthor = | translator = | editor = | section = | previous =[[Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau 2025]] | next = [[Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau 2027]] | notes = Llyfrau a gyhoeddwyd gan Alwyn ap Huw ar Wicidestun yn 2026 }} {{c|[[Defnyddiwr:AlwynapHuw/Llyfrau]]}} #[[Brenin yr Ellyllon|Brenin yr Ellyllon gan Nicolai Gogol]] #[[Traethodau'r Diwygiad|Traethodau'r Diwygiad gan Martin Luther]] #[[Caniadau Hiraethog|Caniadau Hiraethog gan Gwilym Hiraethog]] #[[Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen|Bywgraffiad y Parch Thos Richard Abergwaen gan Edward Matthews]] #[[Ty Capel y Cwm|Ty Capel y Cwm gan Anthropos]] #[[Bugail y Cwm|Bugail y Cwm gan Anthropos]] #[[Hanes y Ffydd yng Nghymru|Hanes y Ffydd yng Nghymru gan Charles Edwards]] #[[Cymru a'r Gymraeg|Cymru a'r Gymraeg gan E. T. John, Dyfnallt ac Arthen]] #[[Rhwng Gwg a Gwên|Rhwng Gwg a Gwên gan Dafydd Rhys Williams (Index)]] #[[Ystorïau Bohemia|Ystorïau Bohemia cyf T. H. Parry-Williams]] #[[Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy|Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy gol O. M. Edwards]] #[[Hanes Plwyf Llanegryn|Hanes Plwyf Llanegryn gan William Davies]] #[[Yr Argyfwng|Yr Argyfwng gan William Ambrose Bebb]] #[[Toriad y Wawr|Toriad y Wawr gan Morris Thomas, Dolwyddelan]] #[[Plant y Goedwig|Plant y Goedwig gan Moelona]] #[[O Gylch Carn Fadrig|O Gylch Carn Fadrig gan John Humphreys (Wmffra Cyfeiliog)]] #[[Gwreichion y Diwygiadau|Gwreichion y Diwygiadau gan Carneddog]] #[[Cofiant David Davies, Bermo|Cofiant David Davies, Bermo gan William Jones, Lerpwl]] #[[Gŵr y Dolau|Gŵr y Dolau gan William Llewelyn Williams]] #[[Y Ddeddf Uno 1536|Y Ddeddf Uno 1536 gol William Ambrose Bebb]] #[[Cerdd Allwyn|Cerdd Allwyn gan Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled)]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I|Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol I gan Edward Morgan Humphreys]] #[[Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion|Robert Dafydd, Brynengan ei Hanes a'i Hynodion gan Henry Hughes, Bryncir]] #[[Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill|Geraint ac Enid a Chaniadau Eraill gan J. Machreth Rees]] #[[Clasuron Rhyddiaith Cymru|Clasuron Rhyddiaith Cymru gan Edward Edwards, Aberystwyth]] #[[Diliau Meirion Cyf II|Diliau Meirion Cyf II gan Morris Davies (Meurig Ebrill)]] #[[Rhwng Rhyfeloedd|Rhwng Rhyfeloedd gan E Morgan Humphreys]] #[[Ceulan y Llyn Du|Ceulan y Llyn Du gan E Morgan Humphreys]] #[[Blacmel|Blacmel gan John Pierce]] #[[David Lloyd George (E M Humphreys)|David Lloyd George gan E Morgan Humphreys]] #[[Dychweledigion (Ibsen)|Dychweledigion (Ibsen) cyf gan T Gwynn Jones]] #[[Llen Gwerin Sir Gaernarfon|Llen Gwerin Sir Gaernarfon gan John Jones (Myrddin Fardd)]] #[[Yng Ngwlad y Gwyddel|Yng Ngwlad y Gwyddel gan John Morgan Edwards]] #[[Y Wers Olaf|Y Wers Olaf gan Alphonse Daudet cyf Moelona]] #[[Dal y Lleidr (drama)|Dal y Lleidr (drama) gan Joseph Jenkins]] #[[Tudur Aled (JMJ)|Tudur Aled gan John Morris-Jones]] #[[Dan Lenni'r Nos|Dan Lenni'r Nos gan John Pierce]] #[[Llofrudd yn y Chwarel|Llofrudd yn y Chwarel gan E Morgan Humphreys]] #[[Dyddlyfr 1941|Dyddlyfr 1941 gan W Ambrose Bebb]] Mai 31, 38 ekrjoozp9n8lord2gzq4ifppxo6atx4 106 85655 166018 165987 2026-06-05T16:14:02Z AlwynapHuw 1710 166018 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=Brenin yr Ellyllon |Author=Nicolai Gogol |Publisher=Cwmni Cyhoeddi Addysgol |Year=1920 |Source=djvu |Image=1 |Progress=X |Pages=<pagelist /> |Remarks= }} [[Categori:Gwilym Aneurin Tudor Davies]] [[Categori:PD-old]] [[Categori:Cyfres y Werin]] [[Categori:Straeon byrion]] [[Categori:Llên gwerin]] [[Categori:Cyfieithiadau]] [[Categori:Tudalen Indecs]] [[Categori:Henry Lewis]] [[Categori:Nicolai Gogol]] jconllfh3kqjefzpjfgtld7pxesidvq 166020 166018 2026-06-05T16:22:46Z AlwynapHuw 1710 166020 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=Brenin yr Ellyllon |Author=Nicolai Gogol |Publisher=Cwmni Cyhoeddi Addysgol |Year=1920 |Source=djvu |Image=1 |Progress=X |Pages=<pagelist /> |Remarks= }} [[Categori:Gwilym Aneurin Tudor Davies]] [[Categori:PD-old]] [[Categori:Cyfres y Werin]] [[Categori:Straeon byrion]] [[Categori:Llên gwerin]] [[Categori:Cyfieithiadau]] [[Categori:Tudalen Indecs]] [[Categori:Henry Lewis]] [[Categori:Nicolai Gogol]] [[Categori:PD-US-expired]] gqvzyama09kn8qq1264g3yybg4cxlj3 166029 166020 2026-06-05T16:52:42Z AlwynapHuw 1710 166029 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=Brenin yr Ellyllon |Author=Nicolai Gogol |Publisher=Cwmni Cyhoeddi Addysgol |Year=1920 |Source=djvu |Image=1 |Progress=V |Pages=<pagelist 1=Clawr 2to4=- 5to15=roman 5=1 16=- 17=1 69to71=- 72=Clawr/> |Remarks= }} [[Categori:Gwilym Aneurin Tudor Davies]] [[Categori:PD-old]] [[Categori:Cyfres y Werin]] [[Categori:Straeon byrion]] [[Categori:Llên gwerin]] [[Categori:Cyfieithiadau]] [[Categori:Tudalen Indecs]] [[Categori:Henry Lewis]] [[Categori:Nicolai Gogol]] [[Categori:PD-US-expired]] svwf08vhn72y24nkps7eidvdfv6h11z 104 85666 166025 165938 2026-06-05T16:35:25Z AlwynapHuw 1710 166025 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|Amcan CYFRES Y WERIN:—''"i ddyscu, helpu, diddanu, a pherffeiddio gwyr fy ngwlad, ymhob peth a fo golud iddynt, hyglod yngolwg y byd.''<br>(Geiriau'r Dr. Griffith Roberts yn y Rhagymadrodd i'w Ramadeg a gyhoeddwyd yn 1567.)}} <br> {{c|''Copi yw'r wyneb-ddalen o honno sydd ar y llyfr cyntaf a argraffwyd yn Gymraeg, sef [[Yny lhyvyr hwnn|"Yn y lhyvyr hwnn"]] gan Syr John Prys, a ymddangosodd yn 1546.''}} {{c|''Ar y clawr ceir llun Gogol.''}} <br> <br> {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> oji27p9nj6mt142m54dvyx09ebc2vvk 104 85685 166004 165960 2026-06-05T15:26:39Z AlwynapHuw 1710 166004 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>"A glywaist ti'r hyn a ddigwyddodd i Choma?" meddai Tiberius Gorobets, gan neshau ato. (Troesai Tiberius yn athronydd, ac yr oedd yn blodeuo trawswch.) "Ewyllys Duw ydoedd," ebr y clochydd. "Awn i'r tŷ tafarn, ac yfwn wydraid at iechydwriaeth ei enaid." Dangosodd yr athronydd ifanc, a ddechreuasai arfer ei freiniau â'r fath frwdfrydedd fel yr oedd aroglau licwr a thybaco ar ei gôt, ei lodrau, a hyd yn oed ei gap, ar unwaith ei fod yn barod. "Bachgen braf oedd Choma," ebr y clochydd, wedi i'r tafarnwr cloff roi ei drydydd gwydraid ger ei fron. 'Bachgen rhagorol! A chollodd ei fywyd am ddim.' "Mi wn i pa fodd y collodd ei fywyd," ebr y llall, "o achos bod arno ofn y bu hynny; pe na buasai ofn arno, ni allasai'r widdon wneuthur unrhyw niwed iddo. Nid rhaid i ddyn ond ymgroesi ger bron gwiddon, a phoeri ar ei chynffon, ac ni ddaw niwed iddo. Mi wn i bopeth am hynny, oherwydd gwiddonod yw'r holl hen wragedd sy'n eistedd yn y farchnad yn Kiev yma." Amneidiodd y clochydd â'i ben i gytuno. Ond gan iddo sylweddoli na allai ei dafod yngan gair, cododd yn ofalus o'i sedd, a than siglo o'r naill ochr i'r llall, aeth ymaith i chwilio am le i ymguddio yn rhyw lecyn pell yn y grug. Yr un pryd, yn ol ei hen arfer gynt, nid anghofiodd ladrata hen wadn esgid a orweddai ar fainc y tŷ tafarn. <br> <br> {{c|THE EDUCATIONAL PUBLISHING CO., LTD.,<br>CARDIFF AND LONDON.}} {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> i5dcx7njd8tz64ug21i4gktl4letz3e 104 85686 166003 165961 2026-06-05T15:25:28Z AlwynapHuw 1710 166003 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude> gerfydd ei freichiau, a'i osod ar y fan lle y safai Choma. Dyrchefwch fy aeliau—ni fedraf weld," ebr y Fïi mewn llais bedd—a brysiodd yr holl fintai i ddyrchafael ei aeliau. Nac edrych," ebr llais oddimewn wrth yr athronydd. Ond ni allai ymgadw. Edrychodd. Dacw ef," meddai'r Fii, gan gyfeirio ato â bys haearn; a rhuthrodd yr holl giwed angen filod arno ar unwaith. Yr oedd wedi ei barlysu gan ofn, syrthiodd fel pren i'r llawr, ac yno yr ehedodd ei enaid oddiwrtho oherwydd ei ofn. Canodd y ceiliog. Hwn oedd yr ail dro—ni chlywsai'r ellyllon y caniad cyntaf. Brysiodd pob un o'r ysbrydion dychrynedig ei oreu i'r ffenestri a'r drysau i ffoi cyn gynted ag y gallai. Ond nid oedd amser; felly arosasant ynghrog yno, wedi eu maglu yn y drysau a'r ffenestri. Pan ddaeth yr offeiriad, safodd yn syn wrth y fath halogi cysegr Duw, ac ni fentrodd gynnal gwasanaeth i'r marw yno. Safodd yr eglwys am genedlaethau fel yr oedd, a ffurfiau'r angen filod yn gymhleth yn y ffenestri a'r drysau. Tyfodd y prysgwydd, y llwyni, y grug gwyllt, a'r drain drosti, ac ni ŵyr neb heddyw ddatguddio'r fan y safai. Pan ddaeth y sôn am hyn i Kiev, a chlywed o'r diwinydd Chaliafa dynged drist yr athronydd Choma, fe'i llethwyd gan fyfyrdod am awr lawn. Buasai cyfnewid pwysig yn ei fywyd yn y cyfamser. Gwenasai ffawd arno. Wedi iddo orffen astudio, dewiswyd ef yn glochydd eglwys fwyaf Kiev, ac ymddangosai bob amser bron â'i drwyn wedi ei dorri, canys cywilyddus o anniben y codasid y grisiau coed i fyny i'r clochty. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> c96c1mqq533d3ld35u95ol4w71q4yrx 104 85701 166023 165984 2026-06-05T16:33:44Z AlwynapHuw 1710 166023 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>[[Delwedd:Brenin yr Ellyllon.djvu|canol|600px|tudalen=1]] {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 5uoesny6wdcw0nhts8kyeebutg4dwvr 104 85704 165989 2026-06-05T14:44:53Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>"Pe buasai hi fyw yn unig foment yn hwy," meddai'r gŵr bonheddig yn bruddaidd, " cawswn yn siwr ddeall y cwbl. Nadwch i neb adrodd y gweddïau drosof, Dada, ond ewch ar unwaith i'r Athrofa yn Kiev at y myfyriwr, Choma Brwt. Gweddïed ef dair noswaith dros fy enaid pechadurus. Y mae ef yn gwybod. . . Ond pa beth a ŵyr, nis clywais, canys hynny'n unig a ddywedodd y druan gariad, a bu farw. Go debig eich bod chwi, ŵr da, yn enwog am eich buchedd dduwiol a'ch gweithredoedd defosiwn, ac efallai mai felly y clywodd amdanoch." "Pwy? Myfi?" meddai'r myfyriwr, gan gamu'n ol mewn syndod. "Buchedd dduwiol?" llefai, gan edrych ym myw llygaid y gŵr bonheddig. "Duw a'ch helpo chi, syr! Beth a bair i chi ddywedyd hynny? Y Dydd Iau Santaidd olaf i gyd, fe euthum i mewn i'r siop felysion— er y dylai fod arnaf gywilydd ei gyfaddef." "Wel, sut bynnag, rhaid bod ganddi ryw reswm dros ei gorchymyn. Rhaid i chi ddechreu'ch dyletswyddau heddyw." "O ran hynny, syr, carwn ddywedyd wrthych . . . Yn wir, gallai unrhyw ddyn hyddysg yn yr Ysgrythur Lân. . . ond cymhwysach fyddai galw offeiriad yma, neu beth bynnag ddarllenwr Ilithiau. Y maent hwy'n bobl hyddysg a ŵyr yn iawn sut y dylid cyflawni'r defodau hyn; ond am danaf i . . . Ie, a 'dyw fy llais i ddim yn taro, a minnau fy hunan—wfft i'r peth! 'Dwyf i ddim yn cyfrif am ddim." Gellwch feddwl a fynnoch, ond fe gyflawnaf i holl ddymuniadau olaf fy nghariad fach bob un. A phan orffennoch ddarllen y gweddïau'n hollol reolaidd am dair<noinclude><references/></noinclude> 2cckts87xc3nthbu2unfo8luksn1cno 104 85705 165990 2026-06-05T14:49:36Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>noswaith o heddyw, fe dalaf i chwi. Onis gwnewch— cynghoraf i'r diafol ei hun na'm croeso." Rhoddodd y gŵr bonheddig gymaint o bwyslais ar y geiriau olaf hyn ag na chollodd yr athronydd ddim o'u hergyd. "Dilynwch fi," ebr y gŵr mawr. Aethant i'r neuadd. Agorodd y gŵr bonheddig ddrws ystafell arall a wynebai ei ystafell ei hun. Arhoes yr athronydd ennyd yn y neuadd i chwythu ei drwyn, ac yna croesodd yr hiniog ag ofn di-ddirnad yn ei feddiannu. Yr oedd llawr yr ystafell wedi ei guddio'n llwyr â llïain coch. Yn un o'r conglau dan ddelwau'r saint, gorweddai corff y ferch ar ford uchel â chwrlid o felfed glas ac ymyl o eddi aur a thaseli wedi ei dannu drosti. Safai canhwyllau cŵyr uchel, a blodau'r eira yn gymhleth am danynt, wrth ei phen a'i thraed, a rhoddai'r rheini oleu egwan a ymdoddai yn y goleu ddydd. Ni allai ef weled wyneb y ferch, canys eisteddodd y tad, na fynnai mo'i gysuro, o'i blaen, gan droi ei gefn ar y drws. Brathai'r geiriau a glywai galon yr athronydd. "Nid wyf yn galaru, fy merch anwylaf, iti ymadael â'r byd, i'm chwerw drallod, ym mlodau dy ddyddiau, a chwrs dy flynyddoedd heb ei gyflawni. Ond cwynaf, fy ngholomen, am na wn pa elyn marwol i mi a barodd iti farw. Pe gwypwn pwy a allai feddwl dy niweidio, ïe, neu ddywedyd gair cas am danat, yna, Duw'n dyst, ni welai byth mwy mo'i blant, pe byddai'n hen ddyn fel myfi, neu ei dad a'i fam, pe byddai yn ei ddewredd. Byddai ei gorff wedi ei daflu'n ysglyfaeth i fwystfilod ac adar y rhostir! Ond gwae fi, fy nghariad fach, f'anwylyd, fod yn rhaid i mi fyw holl ddyddiau fy mywyd heb lawenydd, gan sychu'r dagrau<noinclude><references/></noinclude> hkm7v2hnjlluwcahktalzzgwa88xq95 104 85706 165991 2026-06-05T14:53:05Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>a lifa o'm llygaid hen, a'm gelyn yn gorfoleddu ac yn chwerthin yn ddirgel dros hen ŵr gwan Arhosodd, canys daeth cenllif o ddagrau dros ei ruddiau o don orwyllt o alar. Cyffrowyd yr athronydd gan y trallod anniddanadwy hwn. Pesychodd, a chlirio'i wddf yn dyner wrth geisio'i lais. Troes y gŵr bonheddig ato, a dangos iddo le wrth ben y corff o flaen desg weddïo fach â llyfrau arni. "Gallaf ddal hyn dair noswaith," tybiai'r athronydd, 'oherwydd fe orleinw y gŵr mawr fy nwy logell â phunnoedd disglair." Aeth at y corff, a chan besychu unwaith eto, dechreu darllen, gan hoelio'i lygaid ar y llyfr fel nad edrychai ar wyneb y ferch farw. Yr oedd yno dawelwch mawr. Deallodd fod y gŵr bonheddig wedi myned allan o'r ystafell. Cododd ei ben yn araf i edrych ar wyneb y marw, ac • • • • Aeth echryd drosto. Gorweddai o'i flaen y fath brydferthwch ag na welir ond yn anaml yn y byd. Tybiai na cherfiwyd erioed wynepryd yn y fath fodd dillyn a thelaid. Yr oedd fel petai'n fyw. Gellid meddwl wrth ei thalcen, a oedd fel yr arian o welw, ac fel yr eira o dyner, ei bod yn myfyrio ar rywbeth. Codai ei hamrannau gwymp dichlyn—nos ynghanol goleu'r dydd yn falch uwch ei llygaid caeëdig. Gorffwysai'r amranflew fel saethau ar ei gruddiau, a losgai gan wrid dyhewyd dirgel. Yr oedd ei gwefusau rhuddgoch yn wastadol ar dorri'n wên orhoenus, yn llif o ddedwyddwch . . . Ond yn yr un wynepryd, gwelai rywbeth a'i harswydai, a geulai ei waed. Clywai ryw boen clafaidd yn dechreu yn ei galon,<noinclude><references/></noinclude> suvfz9146xn0gjndjc9ylz2t13433ux 104 85707 165992 2026-06-05T14:55:00Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>fel pan fo rhywun yn sydyn yn taro rhyw gainc alarnad ynghanol y ddawns lawen chwidr bensyfrdan. Yr oedd ei gwefusau rhuddgoch fel petaent yn sugno'i galon. "Y widdon," gwaeddai mewn llais dieithr iddo, a chan droi ei lygaid ymaith, dechreuodd, yn welw ei wedd, ddarllen ei weddïau. Y widdon a laddasai ydoedd. Cludasant y corff i'r eglwys, a'r haul yn dechreu ymachlud. Cynhaliai'r athronydd yr elor ddu ar un ysgwydd, a chlywai ias oer fel yr ia yn yr ysgwydd honno. Cerddai'r gŵr bonheddig ei hun yn y blaen, gan ddal ochr dde cartref cul y marw. Safai'r eglwys goed, a dduai gan henaint, ac wedi ei gorchuddio â chen gwyrdd, bron ar ymyl y pentref yn ei hunigrwydd chwithig. Yr oedd yn amlwg na buasai gwasanaeth ynddi ers hir amser. Safai canhwyllau goleuedig o flaen pob delw bron. Rhoesant yr arch i lawr ynghanol yr eglwys o flaen yr allor. Cusanodd yr hen ŵr bonheddig ei ferch farw unwaith eto, ac ymostwng yn ei hyd, a myned allan o'r eglwys gyda'r cludwyr, gan orchymyn iddynt gyfrannu'n fanwl i holl gyfreidiau'r athronydd a myned ag ef yn ol i'r eglwys wedi iddo swpera. Ar ol iddynt fyned i mewn i'r gegin, rhoes pawb a fu'n cario'r arch ei law ar y stôf—arferiad ymhlith trigolion Wcraina wedi edrych ar gorff. Parodd y newyn yr oedd yr athronydd yn dechreu ymglywed ag ef iddo anghofio popeth am y ferch farw am rai munudau. Dechreuodd holl weision (a morynion) y tŷ ymgynnull yn y gegin yn bur fuan. Yr oedd y gegin yn nhŷ'r gwrda yn debig i glwb, lle y llithrai pawb a drigai ar y fferm, ynghyd â'u cŵn, a ddeuai, dan ysgwyd eu cynffon, at y drws, i gael esgyrn a briwsion cig. Pa neges bynnag yr anfonid gwas iddi, pa fusnes bynnag a fyddai ganddo<noinclude><references/></noinclude> oyu2m45x6cez8xq18hxkfz9ldwk9d6l 104 85708 165993 2026-06-05T15:00:02Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>mewn llaw, troai'n ddieithriad i'r gegin ynghyntaf, i orwedd tipyn ar y sgiw a thynnu mygyn. Gorweddai holl weision y tŷ, yn focsachus yn eu siacedi Cosac, drwy'r dydd bron ar y sgiw, dan y sgiw, ar y stôf—yn wir, lle bynnag y caffent gornel cynnes i orweddian ynddo. Ymhellach, gadawai pawb rywbeth ar ol yn y gegin yn ddieithriad,— cap, chwip ar gyfer cŵn dieithr, neu rywbeth o'r fath. Ond pryd swper y byddai'r cwmni mwyaf yno; canys, at hynny, deuai'r marchwas ar ol troi'r ceffylau i'w parc, y gwarthegydd wedi myned â'r gwartheg i'w godro, a phawb na welid yn ystod y dydd. Ar ol swper, clebrai'r tafodau mwyaf bloesg. A thestun y clebran—unrhyw beth a phopeth, pwy a wnaethai bâr newydd o lodrau iddo'i hun, beth oedd ynghanol y ddaear, a phwy a welsai flaidd. Yr oedd yn y cwmni nifer o fechgyn ffraeth, nad oes brinder ohonynt ymhlith pobl Wcraina. Eisteddodd yr athronydd gyda'r lleill yn y cylch mawr, yn yr awyr agored, ar hiniog y gegin. Dyma hen wraig yn hercian drwy'r drws cyn bo hir, â llestr o dwmplenni twym yn eu dwylo, ac yn rhoi hwnnw ynghanol y rhai oedd wedi eistedd i gael swper. Tynnodd pawb ei lwy bren allan o'i logell, a'r rhai tlotaf eu fforc. Cyn gynted ag y dechreuai eu genau symud tipyn yn arafach, a dofi tipyn o'r newyn blaidd a oedd ar y cwmni, dyma rai ohonynt yn dechreu siarad. Yn naturiol, troes y stori ar y ferch farw. "Ydi hi'n wir," ebe bugail ifanc, a roesai gymaint o fotymau a phlatiau prês wrth ei gas pib lledr â'i fod yn debig i siop gwerthwr mân nwyddau, "ydi hi'n wir bod y ferch ifanc trugaredd Duw arni—wedi bod yn ymdrafod â'r Gŵr Drwg? {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> gtxsasd31zjk7hvubac8lmcxgmwvoiz 104 85709 165994 2026-06-05T15:03:00Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>"Pwy? y ferch ifanc?" ebe Dorosh, a adwaenai'r athronydd eisoes. "Pam, roedd hi'n eitha gwiddon! Mi rof fy llw, gwiddon oedd hi!" Dyna ddigon! Dyna ddigon! Dorosh," meddai un arall, y neb a fuasai mor selog fel cysurwr ar y siwrnai, nid dy fusnes di yw hynny; Duw fo gyda nhw. Gwell i ni beidio â siarad am y fath bethau." Ond nid oedd awydd bod yn ddistaw ar Ddorosh; ychydig cyn hynny, aethai i lawr i'r seler, gyda'r selerydd, ar fusnes pwysig, ac wedi gogwyddo ohono at lawer casgen fwy nag unwaith, daeth allan oddi yno'n nodedig o lawen, a siaradai'n ddi-baid. "Beth a fynni di? i mi fod yn ddistaw?" meddai," ond y mae hi wedi marchogaeth ar fy nghefn i fy hunan, mi rof fy llw ei bod." "Dwedwch wrthym, 'newythr," ebe'r bugail ifanc â'r botymau, pa fodd yr adweinir gwiddon? "Ni elli adnabod un o gwbl," atebai Dorosh, "gelli wybod y Llyfr Gweddi ar dy dafod, ond ni elli adnabod gwiddon." "O! gelli, gelli, Dorosh, paid â siarad felly," meddai'r cysurwr gynt," mae Duw wedi rhoi o bwrpas i bob person ryw gynneddf arbennig. Mae'r rhai sydd wedi astudio dewiniaeth yn dal bod gan widdon gynffon fitw bach." "Mae pob hen fenyw yn widdon," ebe Cosac penfrith, yn ddidaro. "Ie, rhai braf ŷch chi'r gwŷr a gweision," atebai'r hen wraig a oedd ar y pryd yn arllwys rhagor o dwmplenni i'r llestr gwag. "'Dŷch chi'n ddim ond moch tew!" Gwenodd yr hen Gosac, Iaftwch wrth ei enw, yn hunan-foddhaus wrth weled bod ei sylw wedi crafu'r hen wraig<noinclude><references/></noinclude> qzwfrqzfeh9wktpzlwxokawos0a7cub 104 85710 165995 2026-06-05T15:07:13Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>i'r byw. Chwarddodd y bugail mor uchel â phe byddai dau darw yn rhuo wyneb yn wyneb yr un pryd. Cododd yr ymddiddan hwn awydd diwala ar yr athronydd am glywed ychwaneg o fanylion ynglŷn â merch farw y gŵr bonheddig. Felly, mynnai droi'r siarad yn ol at y testun cyntaf, a chan droi at ei gyfnesaf, ebr ef: "Carwn wybod pam y mae pawb sydd yma wrth y swper yn credu mai gwiddon oedd y ferch ifanc. A wnaeth hi niwed i rywun, neu ei gario i ffwrdd? "Mae pob math o storiâu," atebai dyn wynebglawr nid annhebig i lwyarn. "Mae pawb yn cofio'r heliwr Micita, a'r bachgen hwnnw "Pwy oedd Micita'r heliwr?" gofynnai'r athronydd. "Aros! Mi ddwedaf i wrthyt stori Micita," meddai Dorosh. "Myfi a ddywed stori Micita wrthyt," ebr y marchwas, roedd e'n dad bedydd i mi." Na, mi ddywedaf i stori Micita," mynnai Spirid. "Ie, ie, gedwch i Spirid ei hadrodd," meddent oll. Dechreuodd Spirid. "Nid adwaenech chi mo Micita, Mr. Athronydd Choma. Dyna i chi ddyn o fil! Byddai'n adnabod pob ci fel ei dad ei hun, 'Dyw'r heliwr presennol Micola, sy'n eistedd nesaf ond dau ataf i, ddim yn ffit i gau ei esgidiau. Mae yntau'n deall ei fusnes hefyd mewn ffordd, ond yn ymyl Micita!—sothach, gwarged." Rwyt ti'n ei hadrodd hi'n wych iawn, yn wir," meddai Dorosh, gan ysgwyd ei ben i borthi. Aeth Spirid ymlaen. "Gallai weld ysgyfarnog ynghynt nag y gellir sychu'r snwff oddiwrth eich trwyn. Gallai chwiban Dere yma,<noinclude><references/></noinclude> opo97dye79vd7hgelpoudbgxva09szy 104 85711 165996 2026-06-05T15:09:09Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Robin,' 'Dere yma, Tom,' a ffwrdd ag ef ar ei geffyl ar garlam gwyllt—ni wyddech pa un oedd gyflymaf—ei gi neu yntau. Gallai lyncu chwart o gwrw ar ei dalcen—ni welsoch y fath beth erioed. A dyna heliwr godidog! Ond am beth amser yn ddiweddar, cadwai ei lygad yn dyn ar y ferch ifanc. Yr oedd ef wedi cwympo mewn cariad â hi, neu efallai ei bod hi wedi ei reibio—sut bynnag, yr oedd yn ddyn colledig, wedi colli ei ben yn llwyr ar fenyw. Aeth yn y cythraul a ŵyr beth; ach a fi, mae'n gas gen i ddwedyd beth." "Da iawn," ebe Dorosh. "Pryd bynnag yr edrychai'r ferch ifanc arno, syrthiai'r awenau o'i law; gwaeddai Robin,' ' Bes,'; cwympai,—ac ni wyddai beth yr oedd yn ei wneuthur. Daeth y ferch ifanc un tro i'r stabl, ac yntau'n brwsio'r ceffylau. Micita bach,' meddai hi, carwn roi fy nhroed arnat.' Ac ebr yntau'r ffwl, wedi dwlu'n lân, Nid un droed yn unig, ond eisteddwch arnaf.' Cododd y ferch ifanc ei throed, a phan welodd ef y droed noeth, luniaidd, wen, yna, meddai ef, yr oedd fel petai'n hurt gan ryw berlewyg. Camodd yr hurtyn ei gefn, a chan ddal ei thraed noeth yn ei ddwy law, dechreu tuthio fel ceffyl dros y stabl. Ni wyddai i ba le y marchogasant; ond daeth yn ol yn hanner marw, ac o'r pryd hynny allan, nychodd a gwywodd fel asglodyn. Ac un diwrnod pan ddeuthant i'r stabl, yn lle Micita, gorweddai twr o ludw a bwced gwag yno. Yr oedd wedi ei iwyr losgi. Ond yr oedd yn heliwr gwych, heb ei debig yn unman!" Wedi i Spirid orffen ei stori, llefarai pawb am rinweddau'r heliwr ymadawedig. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 3aicvf2l19dz5rgecdi5vlhm74oemmz 104 85712 165997 2026-06-05T15:13:53Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>"A glywsoch chi erioed am Sieptsicha?" gofynnai Dorosh, gan droi at Choma. "Naddo." "Ha ha! Mae'n amlwg nad ŷn nhw ddim yn dysgu llawer i chi yn y coleg yna. Wel gwrandewch. Y mae gennym ni Gosac yn y pentre o'r enw Sieptŵn—Cosac braf! Mae'n hoff o dipyn o ladrata a dywedyd celwydd— dim ond o ran sbri, ond Cosac braf yw e. 'Dyw ei fwthyn ddim ymhell oddiyma. Un noswaith, tua'r amser hyn, aeth Sieptŵn a'i wraig, wedi gorffen eu diwrnod gwaith, i'r gwely, a chan fod y tywydd yn deg, cysgodd Sieptsicha yn y buarth, a Sieptŵn yn y bwthyn ar y sgiw—nage, Sieptsicha yn y tŷ ar y sgiw, a Sieptŵn yn y buarth "Ar y llawr, nid ar y sgiw, y cysgodd Sieptsicha," meddai hen wraig a safai yn y drws, â'i gên ar ei llaw. Edrychodd Dorosh arni hi, yna ar y llawr, ac eto arni hi, ac wedi aros ychydig, ebr ef: "Mae'n debig na fyddwch chi ddim wrth eich bodd os tynnaf i'ch dillad chi i lawr o flaen y cwmni yma." Yr oedd y cerydd hwn yn ddigon. Distawodd yr hen wraig, ac ni thorrodd ar ei draws eto. Aeth Dorosh ymlaen. "Gorweddai baban blwydd oed mewn crud a hongiai ynghanol yr ystafell. Ni wn ai mab ai merch oedd. Roedd Sieptsicha newydd orwedd, pan glywai gi'n crafu wrth y drws, ac yn udo'n ddigon uchel i beri i un redeg allan o'r tŷ. Yr oedd dychryn arni, oherwydd y mae'r benywod mor ddwl fel, os estynnwch eich tafod allan arnynt o'r tu ol i ddrws wedi nos, y cwympa'u calon i'w traed. Beth bynnag, meddai hi wrthi ei hun, Damio! Mi darawaf i'r ci cythraul ar ei drwyn i roi taw ar ei udo,' ac felly<noinclude><references/></noinclude> slzsmm6iuydzqat330lzvu4q9djeuw5 104 85713 165998 2026-06-05T15:14:34Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>cymryd y pocer a mynd i agor y drws. Prin yr agorodd y drws nad dyma'r ci'n rhuthro rhwng ei choesau'n union at y crud. Gwelodd Sieptsicha'n awr nad ci ydoedd, ond y ferch ifanc. Ni byddai mor ddrwg pe'r ferch ifanc yn ei gwedd arferol a fyddai; ni buasai hynny'n ddim. Ond y peth rhyfedd a dieithr oedd ei bod hi'n las drosti i gyd, a'i llygaid yn llosgi fel tân. Ymaflodd yn y baban, torrodd ei wddf yn agored, a dechreu sugno'i waed. Gwaeddodd Sieptsicha, O! fy maban truan i!' a rhedodd allan o'r tŷ. Ni welai ddim, ond bod drws yr ysgubor ynghau. Felly esgynnodd i'r llofft, ac yno yr eisteddodd y wraig ffôl, yn crynu drosti. Yna, gwelodd y ferch ifanc yn dod ar ei hol i'r llofft; rhuthrodd honno ar Sieptsicha, a dechreu cnoi'r fenyw ddwl. Bore trannoeth, cariodd Sieptŵn ei wraig i lawr o'r llofft, wedi ei chnoi'n anafus, ac yn las drosti; a'r ail trannoeth bu'r fenyw ffôl farw. Ie, rhaid cael pob math i wneuthur byd—nid aur yw popeth melyn. Perthyn i deulu'r meistr y mae hyn, ond er hynny, y peth a ddywedaf i yw hyn—unwaith yn widdon, gwiddon yn wastad." Edrychodd Dorosh o gwmpas yn hunan—foddhaus ar ol y stori hon, gan wthio'i fys i'w bib i baratoi at ei llanw drachefn o dybaco. Yr oedd pwnc y widdon yn ddihysbydd. Yr oedd pob un yn ei dro'n awyddus am adrodd rhyw stori neu'i gilydd. Gwelsai un widdon ar lun tas wair yn dod at ddrws ei fwthyn; dygasai ei gap neu ei bib oddiar un arall; torasai bleth o wallt oddi ar amryw o ferched y pentref; yfasai fwcedeidiau o waed rhai eraill. O'r diwedd, dyma'r holl gwmni'n ymbwyllo, a gweled eu bod wedi clebran yn rhy hir, canys yr oedd yn nos y tuallan. Dechreu chwilio am le i gysgu yn y gegin neu'r ysgubor, neu ynghanol y cwrt. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 0j9ar4rgig24ibyn7bvo52g6kbm4930 104 85714 165999 2026-06-05T15:17:48Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 165999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Wel, Mistar Choma, mae'n bryd i ninnau fynd at y marw," ebr y Cosac brith, gan droi at yr athronydd, a dyma'r pedwar—Spirid a Dorosh hwythau yn cychwyn at yr eglwys, gan lachio'u chwipiau ar y cŵn gwyllt a grwydrai hyd yr heolydd yn lluoedd, ac a gnoai'r ffyn yn ffyrnig. Er nad esgeulusodd ei gryfhau ei hun ymlaen llaw â gwydraid da o licwr, clywai'r athronydd ryw ddirgel ofn yn ymgripio drosto, yn fwy fyth po nesaf y deuent at yr eglwys oleu. Buasai'r storïau a'r hanesion rhyfedd a glywsai yn gymorth pellach i ddeffro'i ddychymyg. Dechreuodd y tywyllwch dan y cledrau a'r coed leihau, a'r wlad yn ymagor dipyn. O'r diwedd, dyma hwy drwodd i'r hen fynwent ac i'r clos bychan; y tu ol i hwn nid oedd mwyach ddim coed—na dim i'w weled ond y maes agored, a chaeau wedi eu claddu yn nhywyllwch y nos. Dringodd y tri Chosac gyda Choma y grisiau tro, ac aethant i mewn i'r eglwys. Yno y gadawsant yr athronydd, gan ddymuno iddo lwc dda i gyflawni ei orchwylion, a chloi'r drws arno yn ol gorchymyn eu meistr. Yr oedd yr athronydd wrtho'i hunan. Dylyfodd ei ên ar y cyntaf, yna estyn ei freichiau, yna chwythu ar ei ddwy law, ac yna edrych o'i gwmpas. Safai'r arch ddu ynghanol yr eglwys; llosgai'r canhwyllau o flaen darluniau tywyll y seintiau, eithr ni oleuai eu llewych ond yr eilunfa, ac, yn ddigon prin, gorff yr eglwys—yr oedd y conglau pellaf yn y tywyllwch eithaf. Yr oedd digon o ôl traul y blynydd— oedd ar yr hen eilunfa uchel; disgleiriai ei rhwyllwaith goreuredig o hyd yma a thraw; yr oedd y goreuriad wedi cwympo ymaith y fan hon, a'r fan acw wedi llwyr bylu; yr oedd wynebau'r seintiau wedi cwbl dduo, a rhyw olwg<noinclude><references/></noinclude> myiagowctyt0hmvritxrbr9p2n18q6m 104 85715 166000 2026-06-05T15:18:08Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>wrthwynebus arnynt. Edrychodd yr athronydd o'i gwmpas unwaith eto. "Wel, beth sydd i'w ofni?" meddai. "Ni all y byw ddod i mewn yma, ac y mae gennyf fy ngweddïau i'm cadw rhag y marw a'r drychiolaethau o'r byd arall gweddïau sy ddigon cryf, os darllenaf hwy drwyddynt, i beri na roddont fys arnaf. Waeth yn y byd!" meddai, gan rwyfo'i law, "mi ddarllenaf." Wrth neshau at y corau, gwelodd amryw bacedi o ganhwyllau. "Rhagorol," meddyliai, "mi oleuaf yr eglwys i gyd, fel y bo hi mor ddisglair â'r dydd. Druan ohonof, mae'n ddrwg na all dyn gael mygyn yn nhŷ Dduw." A dechreuodd ddodi'r canhwyllau cŵyr wrth bob bach, darllenfa, a llun sanctaidd, heb fod yn brin arnynt, ac ni bu ohir nad oedd yr eglwys yn llawn goleu. Ond yr oedd y tywyllwch yn dduach byth tua'r to, ac edrychai'r wynebau tywyll yn y lluniau yn fwy sarrug allan o'r fframau, wedi eu cerfio'n hen ffasiwn, ac yn tywynnu yma ac acw gan y goreuriad arnynt. Aeth at yr arch, ac edrychodd yn ofnog ar wyneb y ferch farw, ac ni allai nad ysmicai, a rhyw grynfa'n mynd drwyddo, Yr oedd ei thegwch mor ofnadwy, mor wych! Troes ymaith, ar fedr ymadael â'r arch; ond yn rhyfedd iawn, fel y digwydd i ddyn yn arbennig pan fo ofn arno, gorfodid ef gan ryw swyn dieithr treiddgar, wrth droi o'r neilltu, i syllu arni, ac yna, tan grynu eto, syllu drachefn. Ac, yn wir, yr oedd rhywbeth arswydus ym mhrydferthwch treiddiol y ferch. Dichon na pharasai hyd yn oed hithau y fath ias o arswyd pe buasai dipyn yn anolygus. Eithr nid oedd yn ei hwynepryd ddim rhith o erchylltod yr<noinclude><references/></noinclude> oxcq9y553p00iz3y9zjh177l8lfzlrp 104 85716 166001 2026-06-05T15:22:16Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>angeu. Yr oedd ei hwyneb yn fyw, a dychmygai'r athronydd ei bod hi'n edrych arno o dan yr amrannau caeëdig. Yn wir, tybiai fod deigryn yn treiglo i lawr o dan ei hamrant de, a phan arhoes hwnnw ar ei grudd, gwelodd yn eglur— mai dafn o waed ydoedd. Brysiodd at y côr, agor ei lyfr, ac i fagu calon dechreuodd ddarllen y gweddïau ar eithaf ei lais. Tarawodd ei lais ar y muriau pren, a orweddasai'n hir yn y tawelwch; eithr nid oedd ateb i'w fâs dwfn—gwasgarwyd hwnnw yn y tawelwch bedd yno; hyd yn oed i'r darllenwr ei hun yr oedd rhyw sŵn dieithr yn ei lais. Daliodd i feddwl ynddo'i hunan: "Pa beth sydd i'w ofni? Ni chyfyd hi o'i harch, oherwydd y mae arni ofn Gair Duw. Rhaid iddi orwedd yna! A pha fath Gosac a fyddaf i, os dangosaf fod ofn arnaf? Wel, cefais ddiferyn yn ormod—a dyna'r rheswm yr wyf yn ymglywed yn od. Ac yn awr am dipyn o snwff. Ha! Snwff gwych! Snwff rhagorol!" Serch hynny, daliai i giledrych at y corff, wrth droi pob dalen, ac yr oedd fel pe byddai rhyw reddf, ar ei waethaf, yn sisial wrtho, "Edrych! mae hi'n codi! Edrych! mae hi'n sefyll—mae hi eisoes yn edrych dros yr arch!" Ond parhai'r tawelwch angeu; yr oedd yr arch yn ddigyffro; tywalltai'r canhwyllau oleuni gwastad, llawn. Y mae eglwys wedi ei goleuo yn y nos, a chorff ynddi, heb enaid byw yn gwmni, yn erchyll! Dechreuodd yr athronydd ganu mewn gwahanol gyweiriau, gan godi ei lais er mwyn lladd ei holl ofn, ond cadwai i droi ei lygaid bob munud at yr arch, fel petai ar ei waethaf yn gofyn "A beth pe bai hi'n codi?" {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 4bpv16dh2pyzn41zp5s3a37fjl75puq 104 85717 166002 2026-06-05T15:22:52Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166002 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Eithr ni symudodd yr arch. O na cheid rhyw sŵn, na roddai rhyw greadur byw lais, pe na bai ond criciedyn yn canu yn y cornel! Nid oedd dim i'w glywed ond y goleu'n tasgu o ryw gannwyll bell, neu sŵn meddal, tawel y cŵyr yn diferu i'r llawr. "A beth pe bai hi'n codi?" Dechreuodd ddyrchafael ei phen. Edrychodd yntau'n wyllt, a rhwbio'i lygaid. Na, nid oedd mwyach yn gorwedd yn ei harch, ond yn eistedd. Tynnodd ef ymaith ei lygaid, ac eto'u troi'n ofnus at yr arch. Safodd hithau—cerddodd i fyny drwy'r eglwys â'i llygaid ynghau, gan ddal i estyn ei dwylo fel pe mynnai ymaflyd yn rhywun. Aeth yn syth tuag ato. Tynnodd gylch o'i gwmpas ei hun; ymdrechodd adrodd ei weddïau, a dywedyd swyneiriau a ddysgasai gan fynach a gyfarfuasai drwy gydol ei fywyd â gwiddonod ac ysbrydion aflan. Yr oedd hi'n awr bron ar ymyl y cylch; eithr yr oedd yn amlwg na allai ei groesi. Aeth yn las ei lliw fel gŵr a fu farw ers dyddiau. Nid oedd galon gan Choma i edrych arni—yr oedd hi mor ddychrynllyd. Ysgyrnygodd ei dannedd, ac agor ei llygaid marw; ond gan na welai ddim, troes i gyfeiriad arall yn ei chynddaredd a welid yng nghryndod ei hwyneb, gan grafangu ymhob piler a chongl â'i breichiau estynedig yn ei hymgais i gydio yn Choma. Arhosodd o'r diwedd, ysgwyd ei dwrn yn fygythiol, a gorwedd yn ei harch. Methai gan yr athronydd o hyd ei adfeddiannu ei hun, a syllai yn ei ddychryn ar addef gul y widdon. O'r diwedd, neidiodd yr arch yn sydyn o'i lle, a than chwyrnellu, dechreuodd chwildroi ar hyd yr eglwys i gyd, gan groesi'r<noinclude><references/></noinclude> kl35g76hjaeh6buhuglw9gedgp7zrb1 104 85718 166005 2026-06-05T15:34:42Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166005 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>awyr i bob cyfeiriad. Yr oedd yn awr uwch ei ben yn union; ond canfu'r athronydd ar unwaith na allai daro ar y cylch a dynasai, a dyblodd ei swyneiriau. Cwympodd yr arch yn sydyn ar ganol yr eglwys, ac ni symudodd. Cododd y corff drachefn ohono, yn wyrddlas ei liw. Eithr y foment honno, clybuwyd o bell ganiad y ceiliog; ymollyngodd y corff i'r arch, a slamiodd y clawr arno. Curai calon yr athronydd yn wyllt, a llifai'r chwŷs drosto. Ond cymerth galon wrth gân y ceiliog, a darllenodd yn frysiog y tudalennau a ddylasai eu darllen ynghynt. Ar lasiad y wawr, daeth i'w ryddhau gurad ac Iaftwch walltfrith a wasnaethai'n glochydd am y tro. Methodd gan yr athronydd gysgu yn hir wedi iddo gyrraedd ei wely pell; ond cafodd ei flinder y trechaf, a hunodd tan bryd cinio. Pan ddeffroes, yr oedd holl ddigwyddiad y nos cynt fel breuddwyd iddo. Rhoesant iddo beint o licwr er mwyn iddo ddod i'w le. Amser cinio, buan y cafodd hwyl, gan roi barn ar wahanol bynciau, ac ysodd ei hunan bron fochyn sugno go fawr. Ond yr un pryd, penderfynodd na ddywedai air am ei brofiad yn yr eglwys a hynny oherwydd rhyw deimlad na allai ef mo'i esbonio. Pan ofynnai'r rhai holgar rywbeth iddo, ei unig ateb a fyddai, "Do, digwyddodd amryw bethau rhyfedd." Yr oedd yr athronydd yn un o'r bobl hynny sydd yn magu rhyw radlonrwydd eithriadol pan fônt wedi cael eu gwala o fwyd. Gorweddodd â'i bib rhwng ei ddannedd, gan edrych ar y cwmni â llygad nodedig o dyner, a phoerai'n ddiddiwedd ar y llawr. Wedi cinio, yr oedd yr athronydd yn hollol wrth ei fodd. Aeth dros yr holl le er mwyn adnabod pawb. Yn wir, fe'i gwthiwyd allan o rai o'r bwthynnod. Rhoes un llances<noinclude><references/></noinclude> oczvns31d496a97ok5p0r657vo5osai 104 85719 166006 2026-06-05T15:34:59Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166006 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>wisgi ergyd iawn iddo yn ei gefn â'i llwyarn, am iddo ddechreu ei thynnu a cheisio gweld pa beth oedd defnydd ei chamse a'i sgyrt. Ond po nesaf y deuai'r nos, tawelaf oll yr ai'r athronydd. Yr awr cyn swper, byddai'r holl gwmni'n crynhoi ynghyd i chwarae "cragli," math o chwarae ceilys lle y defnyddir ffyn hir yn lle pelau, a chan yr enillwr hawl i farchogaeth ar gefn y collwr. Yr oedd y chwarae hwn yn llawn difyrrwch i'r sawl a fyddai'n edrych arno. Weithiau marchogai'r marchwas corffol ar gefn y meichiad—cor o greadur bach gwannaidd. Bryd arall, rhoddai'r marchwas ei gefn ei hun, a Dorosh yn neidio arno gan weiddi, "Dyma ych braf!" Eisteddai aelodau mwyaf sobr y teulu ar drothwy'r gegin. Ysmygent eu pipau, ac edrych yn ddifrifol iawn, hyd yn oed pan waeddai'r rhai ifainc wrth chwerthin am ryw ateb ffraeth gan y marchwas neu Spirid. Ofer y ceisiai Choma ymroi i'r chwarae; yr oedd rhyw brudd—der wedi ei hoelio ar ei feddwl. Pa mor galed bynnag y ceisiai ymddifyrru wedi swper, llosgai dychryn yn ei fynwes fel y lledai'r tywyllwch dros y ffurfafen. "Wel, mae'n bryd mynd, Mistar Myfyriwr," eb y Cosac gwalltfrith, gan godi gyda Dorosh, awn at ein busnes.' Arweiniwyd Choma fel o'r blaen at yr eglwys; fel o'r blaen, gadawsant ef yn unig, a chloi'r drws arno. Cyn gynted ag y gadawyd ef wrtho'i hun, dechreuodd ofnocâu eto. Bwriodd ei olwg drachefn ar luniau tywyll y seintiau yn eu fframiau disglair, ac ar yr elor ddu a safai'n fygythiol o dawel a llonydd ynghanol yr eglwys. "Pam," ebr ef," nid oes dim rhyfedd yn hyn y tro hwn! Y tro cyntaf yn unig y cefais ofn. Ie, y tro cyntaf yn unig<noinclude><references/></noinclude> q64y8rprhs86hdxrmh8g4uoamvmvp76 104 85720 166007 2026-06-05T15:38:52Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166007 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yr oedd arnaf dipyn bach o ofn, ond nid oes arnaf ddim yn awr—dim o gwbl yn awr." Aeth yn gyflym i mewn i gôr, tynnu cylch o'i gwmpas, dywedyd ychydig swyneiriau, a dechreu darllen y gweddïau â llais uchel, gan benderfynu na chodai ei lygaid oddiar ei lyfr, ac na sylwai ar ddim. Bu'n darllen am ryw awr, ac yr oedd yn dechreu blino a phesychu; cymerth ei flwch snwff o'i boced, a chyn rhoi snwff at eu drwyn edrych yn nerfus at yr arch. Oerodd ei galon yn ddisyfyd o'i fewn; yr oedd y corff yn sefyll o'i flaen, ar y cylch, a'r llygaid gwyrdd fel angeu wedi eu hoelio arno. Arswydodd y myfyriwr, Sefydlodd ei lygaid ar ei lyfr ac aeth ias oer drwy ei holl wythi. lyfr, a dechreu darllen yn uwch ei weddïau a'i swyneiriau; a chlywodd y corff eto'n ysgyrnygu dannedd ac yn estyn ei freichiau allan i gydio ynddo. Ond wrth giledrych ag un llygad arno, gwelodd nad oedd y corff yn crafangu am dano ef yn y fan lle y safai, ac yn amlwg, na allai ei weled. Dechreuodd y widdon sisial yn dawel, a llefaru geiriau dychrynllyd â'i gwefusau marw. Yr oedd rhyw igian cryg ynddynt, fel bwrlwm pyg wrth ferwi. Ni wyddai ef mo'u hystyr, ond cynhwysent ryw feddwl arswydus. Parodd ei ddychryn i'r athronydd ddeall ei bod yn llunio melltithion. Wedi iddi siarad, cododd corwynt yn yr eglwys, a chlywid sŵn fel taro llu o adenydd. Clywai hwy'n taro yn erbyn ffenestri'r eglwys ac yn erbyn eu barrau heyrn, a chrafu'r haearn â chrafangau, a rhyw allu anweledig yn curo'r drws ac yn ceisio torri i mewn i'r eglwys. Curai ei galon yn wyllt o hyd; crychodd ei lygaid, a dal i ddarllen ei swyn— eiriau a'i weddiau. O'r diwedd, dyna sŵn clir sydyn yn y pellter—ceiliog yn canu draw ymhell ydoedd. Peidiodd yr athronydd diffygiol â'i ddarllen, ac ucheneidiodd yn rhydd. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 36q4w07nvr0jx5mkisshqxlrho8wglp 104 85721 166008 2026-06-05T15:39:10Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166008 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Pan ddeuthant i mewn i'w ryddhau, cawsant ef yn fwy marw na byw; yr oedd wedi pwyso'i gefn ar y mur, ac edrychai ei lygaid llonydd llydan—agored ar y Cosaciaid yn dynesu. Cariasant ef allan bron, a bu raid iddynt ei helpu bob cam o'r ffordd adref. Wedi iddo gyrraedd y tŷ, crynodd drosto, a chrefodd arnynt am roi iddo beint o licwr. Yfodd hwnnw, rhoes ei law drwy ei wallt, a dywedyd, "Y mae pob math o ffieidd—dra ar waith yn y byd! A'r fath ddychrynfeydd yn bod, wel. . ."—ac amneidiodd â'i law arnynt. Crymodd y rhai a ymgasglasai o'i gylch eu pen wrth glywed ei eiriau. Yr oedd hyd yn oed y crwt bach y tybiai'r holl deulu fod ganddynt hawl i roi cyflawn awdurdod arno pan fyddai'n bwnc o garthu'r ystablau neu gyrchu dwfr—yr oedd hyd yn oed y crwt truan hwn yn agor ei enau'n llydan, fel ei well. Y foment honno, pasiai geneth ifanc mewn gwisg den a ddangosai ei ffurf lawn gadarn yn eglur, cynorthwyydd yr hen goges, coegen ofnadwy, a chanddi rywbeth bob amser yn ei het—darn o ruban, neu flodeuyn, neu hyd yn oed ddarn o bapur pe na allai gael gafael ar ddim arall. "Dydd da, Choma," eb hi, pan welodd yr athronydd. "Diar annwyl!" meddai, gan guro'i dwylo ynghyd, " beth a ddigwyddodd i chi?" "Beth yw'ch meddwl chi'r hoeden?" "O'r nefoedd annwyl! 'rych chi wedi britho'n hollol." 'Diar, diar! mae hi'n iawn," ebe Spirid, gan edrych arno'n ofalus. "Mae'n ffaith, rwyt ti wedi britho, fel yr hen laftwch." Pan glywodd yr athronydd hynny, rhuthrodd i'r gegin, lle y gwelsai, wedi ei roi wrth y mur, ddarn triongl o ddrych<noinclude><references/></noinclude> bfgv6eyppmghaahnf5rtuhgdakv31of 104 85722 166009 2026-06-05T15:50:12Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166009 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yn llawn chwyth cylion. Hongiai o'i flaen ychydig o ysgorpionllys y gors, a thusw o fythwyrdd, a ddangosai pa mor bwysig oedd ar gyfair trwsiad y fursen ifanc oedd mor fanwl ar ol ei golwg. Sylweddolodd gyda dychryn. wirionedd ei geiriau. Yr oedd hanner ei wallt yn llwyd. Crymodd Choma Brwt ei ben, ac aeth i syn-fyfyrdod. "Af at y meistr," meddai o'r diwedd; "dywedaf wrtho'r holl hanes, a dangos yn glir iddo nad wyf am ddal ati ddarllen. Rhaid iddo f'anfon yn ol ar unwaith i Kiev." Dyna'i feddyliau wrth fynd at ddrws ffrynt tŷ'r meistr. Eisteddai'r Cyrnol, yn ddigyffro bron, yn ei barlwr. Yr oedd ar ei wyneb yr un trallod anobeithiol ag a welsai Choma yno o'r blaen; ond yr oedd llawer mwy o bant yn ei ruddiau na chynt. Yr oedd yn amlwg na chymerasai ond ychydig luniaeth—efallai, yn wir, na phrofasai ddim o gwbl. Parai rhyw welwedd dieithr iddo edrych fel darn o farmor disigl. "Dydd da, ŵr ifanc," eb ef pan welodd Choma'n sefyll â'i gap yn ei law wrth y drws. "Wel, sut 'rŷch chi'n dod ymlaen? Yn iawn?" "Yn iawn, ie yn iawn. Mae'r fath gythraul o chwarae'n mynd ymlaen, fel y mae arnaf i chwant cydio'n fy nghap, ac i ffwrdd â mi nerth fy nhraed." "Sut felly? "Wel, mae'ch merch chi, syr . . . Ac ystyried, yn iawn, mae hi wrth gwrs o dras bonheddig, ni all neb ei beirniadu ar y pwynt yna; ond—os caf ddywedyd hynny heb i chi golli'ch tymer—rhodded Duw orffwys i'w henaid "Pam—beth a wnaeth fy merch i?" {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 1vcf2kotfyo76w3o2h3ccso2fo9d7i1 104 85723 166010 2026-06-05T15:51:37Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166010 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>"Y mae hi yng ngallu'r diafol. Y mae hi'n peri'r fath ddychrynfeydd ag na all yr un ysgrythur eu maddeu iddi.” "Deliwch ati i ddarllen eich gweddïau, meddaf wrthych. Nid er dim yr anfonodd am danoch; yr oedd yn bryderus, yr anwylyd bach, am ei hiechydwriaeth, ac yn chwennych erlid ymaith bob ysbryd drwg drwy weddi." "At eich gwasanaeth, syr, ond, ar fy llw, y mae tuhwnt i'm gallu." "Deliwch ati i ddarllen, meddaf wrthych!" meddai'r Cyrnol, yn yr un llais bygythiol. "Un nos yn unig sy gennych eto; rŷch chi'n gwneuthur gwaith Cristnogol, a rhoddaf yn dâl i chi. . . " "Rhowch imi'r dâl a fynnoch—pa faint bynnag sydd arnoch o eisiau hynny, syr, ''nid af ddim'' ymlaen â'r darllen," meddai Choma'n bendant. "Gwrando'n awr, athronydd," ebr y Cyrnol, a'i lais yn caledu'n fygythiol, "nid wyf yn hoffi'r meddyliau hyn sy gennyt. Gelli ymddwyn felly yn dy goleg, ond ni wna'r tro yma. Mi a'th fflangellaf yn wahanol i ffonodiau dy ysgolfeistr. A wyddost ti beth yw' cantswc '<ref>Cantswc—Gair tafodiaith am nagaica (fflangell Gosac).</ref> ledr dew? "Gwn, wrth gwrs," meddai'r athronydd, mewn llais isel, 'gŵyr pawb beth yw cantswc—ergydion o'r bron, na all neb dynol mo'u goddef." "Eithaf gwir. Ond y mae eto un peth na wyddost, sef y modd y gall fy ngweision i flingo!" meddai'r Cyrnol yn fygylus, gan sefyll yn syth, a golwg greulon ormesol ar ei wyneb a ddatguddiai pa mor annofadwy oedd ei ysbryd na thawelwyd mohono ond dros dro gan ei drallod. Bydd fy ngweision i'n blingo gyntaf, yna'n arllwys licwr i'r clwyfau,<noinclude><references/></noinclude> ce4uj4aoz0zk1i4mc6mpatkvbome6q7 104 85724 166011 2026-06-05T15:52:08Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166011 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ac yna'n blingo drachefn. Dos, dos, gwna dy ddyletswydd. Oni wnei, ni byddi'n gallu sefyll mwy; os gwnei—mil o chweugeiniau." "Ha! ha! rhyw ddychryn o ddyn ydyw," meddyliai'r athronydd wrth fyned allan, "ni ellir cellwair ag ef. Ond aros dipyn, ffrind. Mi rof i fin ar f'esgidiau eira, fel na elli di a'th gŵn mo'm dal." A phenderfynodd Choma ddianc ar unrhyw delerau. Ni fynnai ond aros tan yr awr ar ol cinio, pan fyddai holl bobl y tŷ'n cilio i'r gwair yn yr ysguboriau, i chwyrnu a phwffian, yn geg-agored, fel peiriannau ffactri. Daeth yr amser o'r diwedd. Yr oedd hyd yn oed Iaftwch yn smicio'i lygaid ac yn ymestyn yn yr haul. Aeth yr athronydd, yn ei ofn a'i ddychryn, ar flaenau'i draed i ardd y meistr, y tybiodd y byddai'n haws dianc ohoni, heb ei weled, i'r wlad agored. Yr oedd yr ardd hon fel rheol wedi gordyfu'n aruthrol, ac felly'n taro i'r dim at ryw weithred ddirgel. Ac eithrio un llwybr wedi ei droedio bobl y tŷ, yr oedd yr holl le wedi ei orchuddio gan goed ceirios tewdwf, llwyni meryw, ac ysgall uchel a wthiai eu paladrau tal, â'u blagur coch edafog, i'r lan. Toid y casgliad amryfal hwn o goed a llwyni gan rwyd grepianog, a ymestynnai i'r berth, a thaflu drosti amdorchau'n ymblethu fel nadredd i ganol gwyllt—flodau'r maes. Y tu cefn i'r berth ar ymyl yr ardd, gorweddai fforest gyfan o rug, na buasai neb, dybygid, yn ddigon ymchwilgar i fwrw golwg arni, a lle y chwilfriwid pladur pe mynnai byth â'i min dorri'r bonau coed ystyfnig hyn. Pan oedd yr athronydd ar ddringo dros y berth, tarawodd ei ddannedd ynghyd, a churodd ei galon mor gyflym ag iddo ddychrynu. Yr oedd ymyl ei glog hir yn glynu wrth y Q llawr, fel petai wedi ei hoelio yno. Wedi iddo groesi, tybiai glywed llais main yn gwichian yn ei glust, "Lle'r wyt ti'n mynd, he?" Neidiodd yr athronydd i ganol y grug, a dechreu rhedeg, gan gwympo bob cam dros hen wreiddiau, neu sengi ar dyrchod daear. Wedi ei dynnu ei hunan yn rhydd o'r grug, gwelai fod ganddo gae i'w groesi eto, a pherth ddrain dew'n rhedeg y tu ol iddo. Tybiodd y byddai'n ddiogel pe cyrhaeddai hon, canys cyfrifai y dylai gael yr heol i Kiev y tu arall iddi. Felly, rhedodd dros y cae, ac ymdaflodd i ganol y llwyn drain tew. Ymgripiodd drwy'r llwyn, gan adael darnau o'i gôt yn doll ar bob pin draen, ac ymgododd mewn lle bychan agored. Tyfai helygen yn ymyl, a'i changau'n ymgwympo ymaith ar wahân bron at y llawr, a disgleiriai ffynnon fach glir fel arian yno. Y peth cyntaf a wnaeth yr athronydd oedd ymgrymu i lawr ac yfed ei wala, canys yr oedd arno syched annioddefol. "Dwfr gwych yw hwn," meddai, dan sychu ei wefusau. Hoffwn allu gorwedd yma." "Na, gwell i chi redeg ymhellach; efallai y'ch dilynir." Llefarwyd y geiriau hyn y tu ol iddo. Troes—a safai Iaftwch o'i flaen. "Yr Iaftwch cythraul yma!" meddyliai'r athronydd, yn llidiog. "Carwn gydio yn dy draed dryllio dy hen swch ffiaidd a phopeth ohonot ar foncyff pren. Gwnaethoch gamsyniad wrth ddod o gwmpas mor bell," meddai Iaftwch. "Buasai'n llawer gwell i chi gymryd yr heol y deuthum i drosti—yn syth heibio i'r ystablau. Trueni, hefyd, am eich côt. A'r brethyn mor dda. Beth y llath a gostiodd? Sut bynnag, cawsom dro da; mae'n bryd mynd adre." Q Crafodd yr athronydd ei ben, a dilynodd Iaftwch. "Fe ry'r hen widdon ddiawl dipyn o bupur i mi'n awr,' meddyliai. "Wel, beth bynnag, beth yn wir wyf i, ac ofn pa beth sydd arnaf? Onid Cosac wyf i? Rwy' wedi darllen y gweddïau ddwy noswaith, a chyda help Duw, af drwy'r drydedd. Mae'n amlwg bod llwyth da o bechodau ar gefn yr hen widdon ddiawl, neu ni roesai'r Gŵr Drwg y fath gefnogaeth iddi." Felly y meddyliai wrth fyned i mewn i fferm y gŵr bonheddig. Wedi ei galonogi ei hun â'r meddyliau hyn, crefodd ar Ddorosh, a lwyddai weithiau ar gyfrif ei ddylanwad gyda'r stiward i fyned i mewn i seler y meistr, am ddod â fflagen o licwr i fyny. Ar ol eistedd yn yr ysgubor, yfodd y ddau y rhan fwyaf o alwyn, nes i'r athronydd neidio'n sydyn ar ei draed, a gweiddi, "Crythorion, rhaid i mi gael crythorion." Ond, heb aros i'r crythorion, dechreuodd ddawnsio'r tropac mewn lle clir yn y cwrt. Dawnsiodd nes iddi fod yn hwyrddydd, a gwnaeth pobl y fferm, fel y digwydd ar achlysuron felly, gylch o'i gwmpas, ac o'r diwedd, poeri a myned ymaith gan ddywedyd, "Mae'n rhyfedd pa mor hir y gall ddawnsio." Gorweddodd yr athronydd o'r diwedd i gysgu ar y fan honno, a bu raid cael bwcedaid mawr o ddwfr oer i'w ddihuno erbyn swper. Yn ystod y pryd bwyd, pregethai ar ystyr " Cosac," i ddangos na ddylai ofni dim yn y byd. "Mae'n bryd," meddai Iaftwch. "Awn." "Mi hoffwn i losgi dy dafod di, y mochwr diawl!" meddyliai'r athronydd; yna safodd, a dywedyd, " Awn." Fel yr oeddynt yn myned, daliai'r athronydd i edrych o'i gylch ar bob tu, a cheisiodd ymgomio â'i gyfeillion. Ond yr oedd Iaftwch yn ddistaw, ac nid oedd hyd yn oed Q ar Ddorosh chwant siarad. Yr oedd yn nos uffernol. Oernadai'r bleiddiaid yn gôr yn y pellter, ac yr oedd rhyw aeth hyd yn oed yng nghyfarthiad y cŵn. "Mae hwnna fel sŵn rhywbeth arall yn udo; nid blaidd ydyw," ebe Dorosh. Yr oedd Iaftwch yn ddistaw. Ni allai'r athronydd ddywedyd dim. Deuthent i'r eglwys, a myned i mewn dan ei tho pren oedd yn dadfeilio, yr hyn a ddangosai pa faint a hidiai perchen y lle am Dduw ac am ei enaid ei hun. Ymneilltuodd Iaftwch a Dorosh fel o'r blaen, a gadawyd yr athronydd yn unig. Yr oedd popeth yr un fath, yr un olwg fygythiol ar bopeth. Safodd yn llonydd am funud. Safai arch y widdon ddychrynllyd yn ddigyffro ynghanol yr eglwys. "Nid oes arnaf ofn, ar fy llw, nid oes arnaf ofn!" meddai, a chan dynnu cylch o'i gwmpas fel o'r blaen, dechreuodd adrodd eto ei holl swyneiriau. Yr oedd y tawelwch yn llethol; llanwai'r canhwyllau gwan yr holl eglwys â goleu. Troes yr athronydd un ddalen, ac yna un arall, a sylwodd ei fod yn darllen rhywbeth hollol wahanol i'r hyn oedd yn y llyfr. Ymgroesodd yn ei ddychryn, a dechreu canu emyn. Rhoes hyn galon iddo, ac ail ddechreuodd ddarllen, gan droi'r naill ddalen ar ol y llall. Yn sydyn ynghanol y distawrwydd, dyma glawr haearn yr arch yn ymagor ar lam, a'r widdon farw yn sefyll. Yr oedd yn fwy arswydus fyth yr olwg arni na'r tro cyntaf. Rhinciai ei dannedd yn ddychrynllyd, y naill res ar y llall, yr oedd ei gwefusau'n ddirdyn ddirgryn, a hysiai allan lif o felltithion ffyrnig. Cododd gwynt yn yr eglwys, chwilfriwiodd yr eilunod i'r llawr, a chwympodd cwareli'r ffenestri<noinclude><references/></noinclude> 29t3rm640o3pe1v7wyf1rm4cu25p84j 166013 166011 2026-06-05T15:53:46Z AlwynapHuw 1710 166013 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ac yna'n blingo drachefn. Dos, dos, gwna dy ddyletswydd. Oni wnei, ni byddi'n gallu sefyll mwy; os gwnei—mil o chweugeiniau." "Ha! ha! rhyw ddychryn o ddyn ydyw," meddyliai'r athronydd wrth fyned allan, "ni ellir cellwair ag ef. Ond aros dipyn, ffrind. Mi rof i fin ar f'esgidiau eira, fel na elli di a'th gŵn mo'm dal." A phenderfynodd Choma ddianc ar unrhyw delerau. Ni fynnai ond aros tan yr awr ar ol cinio, pan fyddai holl bobl y tŷ'n cilio i'r gwair yn yr ysguboriau, i chwyrnu a phwffian, yn geg-agored, fel peiriannau ffactri. Daeth yr amser o'r diwedd. Yr oedd hyd yn oed Iaftwch yn smicio'i lygaid ac yn ymestyn yn yr haul. Aeth yr athronydd, yn ei ofn a'i ddychryn, ar flaenau'i draed i ardd y meistr, y tybiodd y byddai'n haws dianc ohoni, heb ei weled, i'r wlad agored. Yr oedd yr ardd hon fel rheol wedi gordyfu'n aruthrol, ac felly'n taro i'r dim at ryw weithred ddirgel. Ac eithrio un llwybr wedi ei droedio bobl y tŷ, yr oedd yr holl le wedi ei orchuddio gan goed ceirios tewdwf, llwyni meryw, ac ysgall uchel a wthiai eu paladrau tal, â'u blagur coch edafog, i'r lan. Toid y casgliad amryfal hwn o goed a llwyni gan rwyd grepianog, a ymestynnai i'r berth, a thaflu drosti amdorchau'n ymblethu fel nadredd i ganol gwyllt—flodau'r maes. Y tu cefn i'r berth ar ymyl yr ardd, gorweddai fforest gyfan o rug, na buasai neb, dybygid, yn ddigon ymchwilgar i fwrw golwg arni, a lle y chwilfriwid pladur pe mynnai byth â'i min dorri'r bonau coed ystyfnig hyn. Pan oedd yr athronydd ar ddringo dros y berth, tarawodd ei ddannedd ynghyd, a churodd ei galon mor gyflym ag iddo ddychrynu. Yr oedd ymyl ei glog hir yn glynu wrth y<noinclude><references/></noinclude> ph9b61451c8dr5eaf5jtbdcld824xul 104 85725 166012 2026-06-05T15:53:08Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166012 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yn ysgyrion. Tynnwyd y drysau oddiar eu colynnau, a rhuthrodd mintai aneirif o angen filod i eglwys Dduw. Llanwyd yr eglwys â sŵn echryslon eu hadenydd yn taro a'u hewinedd yn crafu. Yr oeddynt oll yn symud, ar lawr ac yn yr awyr, gan chwilio ymhobman am yr athronydd. Diflannodd poethder ei feddwdod yn llwyr o ymennydd Choma. Ymgroesodd yn ddibaid, ac adrodd gweddi ar ol gweddi'n gymysg—dra—chymysg. A'r holl amser, clywai haid o ddiefyl yn rhuthro o'i gwmpas, a bron rhwbio ynddo â blaenau eu hadenydd a'u cynffonnau erchyll. Nid oedd galon ynddo i edrych arnynt. Ni welai ond bod anghen fil hyll yn sefyll ar bob mur ynghanol dyrysni cedenog ei flew fel mewn fforest, a bod pâr o lygaid yn hylltremu drwy rwyd ei wallt. Uwch ei ben, ynghanol yr awyr, siglai rhywbeth ar lun pledren anferth, ag ewinedd aneirif a cholynnau ysgorpion yn dod allan ohoni, a thyweirch o bridd tywyll yn hongian wrthynt. Edrychent oll tuag ato, yn chwilio am dano heb fedru ei weled, gan fod y cylch dirgel o'i gwmpas. "Dygwch y Fïi! Cyrchwch y Fïi," gwaeddai'r widdon farw. A bu dawelwch mawr ar unwaith yn yr eglwys. Daeth oernad bell y bleiddiaid i'r glust, a chlywid heb ohir sŵn traed trwm yn atsain drwy'r eglwys. Cododd ei olygon yn llechwraidd, a gwelai arwain rhywun bychan coesgam afrosgo ar ddelw dyn. Yr oedd wedi ei orchuddio â phridd du. Safai ei goesau a'i freichiau allan, wedi eu cuddio â phridd, fel gwreiddiau cygnog, gewynnog, cadarn. Cerddai'n drwm, a chwympai ar bob cam. Ymestynnai ei amrannau aruthrol hyd y llawr. Canfu Choma gyda dychryn fod ei wyneb o haearn. Arweiniwyd ef i mewn<noinclude><references/></noinclude> 9fg2oif890wnkjgwnpspto54oelqt4y 104 85726 166014 2026-06-05T15:54:22Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166014 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>llawr, fel petai wedi ei hoelio yno. Wedi iddo groesi, tybiai glywed llais main yn gwichian yn ei glust, "Lle'r wyt ti'n mynd, he?" Neidiodd yr athronydd i ganol y grug, a dechreu rhedeg, gan gwympo bob cam dros hen wreiddiau, neu sengi ar dyrchod daear. Wedi ei dynnu ei hunan yn rhydd o'r grug, gwelai fod ganddo gae i'w groesi eto, a pherth ddrain dew'n rhedeg y tu ol iddo. Tybiodd y byddai'n ddiogel pe cyrhaeddai hon, canys cyfrifai y dylai gael yr heol i Kiev y tu arall iddi. Felly, rhedodd dros y cae, ac ymdaflodd i ganol y llwyn drain tew. Ymgripiodd drwy'r llwyn, gan adael darnau o'i gôt yn doll ar bob pin draen, ac ymgododd mewn lle bychan agored. Tyfai helygen yn ymyl, a'i changau'n ymgwympo ymaith ar wahân bron at y llawr, a disgleiriai ffynnon fach glir fel arian yno. Y peth cyntaf a wnaeth yr athronydd oedd ymgrymu i lawr ac yfed ei wala, canys yr oedd arno syched annioddefol. "Dwfr gwych yw hwn," meddai, dan sychu ei wefusau. Hoffwn allu gorwedd yma." "Na, gwell i chi redeg ymhellach; efallai y'ch dilynir." Llefarwyd y geiriau hyn y tu ol iddo. Troes—a safai Iaftwch o'i flaen. "Yr Iaftwch cythraul yma!" meddyliai'r athronydd, yn llidiog. "Carwn gydio yn dy draed dryllio dy hen swch ffiaidd a phopeth ohonot ar foncyff pren. Gwnaethoch gamsyniad wrth ddod o gwmpas mor bell," meddai Iaftwch. "Buasai'n llawer gwell i chi gymryd yr heol y deuthum i drosti—yn syth heibio i'r ystablau. Trueni, hefyd, am eich côt. A'r brethyn mor dda. Beth y llath a gostiodd? Sut bynnag, cawsom dro da; mae'n bryd mynd adre." {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> o1mhmrmhxv6hk4w8jptnmitjhgbwut4 104 85727 166015 2026-06-05T15:54:59Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166015 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Crafodd yr athronydd ei ben, a dilynodd Iaftwch. "Fe ry'r hen widdon ddiawl dipyn o bupur i mi'n awr,' meddyliai. "Wel, beth bynnag, beth yn wir wyf i, ac ofn pa beth sydd arnaf? Onid Cosac wyf i? Rwy' wedi darllen y gweddïau ddwy noswaith, a chyda help Duw, af drwy'r drydedd. Mae'n amlwg bod llwyth da o bechodau ar gefn yr hen widdon ddiawl, neu ni roesai'r Gŵr Drwg y fath gefnogaeth iddi." Felly y meddyliai wrth fyned i mewn i fferm y gŵr bonheddig. Wedi ei galonogi ei hun â'r meddyliau hyn, crefodd ar Ddorosh, a lwyddai weithiau ar gyfrif ei ddylanwad gyda'r stiward i fyned i mewn i seler y meistr, am ddod â fflagen o licwr i fyny. Ar ol eistedd yn yr ysgubor, yfodd y ddau y rhan fwyaf o alwyn, nes i'r athronydd neidio'n sydyn ar ei draed, a gweiddi, "Crythorion, rhaid i mi gael crythorion." Ond, heb aros i'r crythorion, dechreuodd ddawnsio'r tropac mewn lle clir yn y cwrt. Dawnsiodd nes iddi fod yn hwyrddydd, a gwnaeth pobl y fferm, fel y digwydd ar achlysuron felly, gylch o'i gwmpas, ac o'r diwedd, poeri a myned ymaith gan ddywedyd, "Mae'n rhyfedd pa mor hir y gall ddawnsio." Gorweddodd yr athronydd o'r diwedd i gysgu ar y fan honno, a bu raid cael bwcedaid mawr o ddwfr oer i'w ddihuno erbyn swper. Yn ystod y pryd bwyd, pregethai ar ystyr " Cosac," i ddangos na ddylai ofni dim yn y byd. "Mae'n bryd," meddai Iaftwch. "Awn." "Mi hoffwn i losgi dy dafod di, y mochwr diawl!" meddyliai'r athronydd; yna safodd, a dywedyd, " Awn." Fel yr oeddynt yn myned, daliai'r athronydd i edrych o'i gylch ar bob tu, a cheisiodd ymgomio â'i gyfeillion. Ond yr oedd Iaftwch yn ddistaw, ac nid oedd hyd yn oed<noinclude><references/></noinclude> quxiwd3vnlc3rtnejc26qoqclkt0dzd 104 85728 166016 2026-06-05T15:55:17Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166016 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>ar Ddorosh chwant siarad. Yr oedd yn nos uffernol. Oernadai'r bleiddiaid yn gôr yn y pellter, ac yr oedd rhyw aeth hyd yn oed yng nghyfarthiad y cŵn. "Mae hwnna fel sŵn rhywbeth arall yn udo; nid blaidd ydyw," ebe Dorosh. Yr oedd Iaftwch yn ddistaw. Ni allai'r athronydd ddywedyd dim. Deuthent i'r eglwys, a myned i mewn dan ei tho pren oedd yn dadfeilio, yr hyn a ddangosai pa faint a hidiai perchen y lle am Dduw ac am ei enaid ei hun. Ymneilltuodd Iaftwch a Dorosh fel o'r blaen, a gadawyd yr athronydd yn unig. Yr oedd popeth yr un fath, yr un olwg fygythiol ar bopeth. Safodd yn llonydd am funud. Safai arch y widdon ddychrynllyd yn ddigyffro ynghanol yr eglwys. "Nid oes arnaf ofn, ar fy llw, nid oes arnaf ofn!" meddai, a chan dynnu cylch o'i gwmpas fel o'r blaen, dechreuodd adrodd eto ei holl swyneiriau. Yr oedd y tawelwch yn llethol; llanwai'r canhwyllau gwan yr holl eglwys â goleu. Troes yr athronydd un ddalen, ac yna un arall, a sylwodd ei fod yn darllen rhywbeth hollol wahanol i'r hyn oedd yn y llyfr. Ymgroesodd yn ei ddychryn, a dechreu canu emyn. Rhoes hyn galon iddo, ac ail ddechreuodd ddarllen, gan droi'r naill ddalen ar ol y llall. Yn sydyn ynghanol y distawrwydd, dyma glawr haearn yr arch yn ymagor ar lam, a'r widdon farw yn sefyll. Yr oedd yn fwy arswydus fyth yr olwg arni na'r tro cyntaf. Rhinciai ei dannedd yn ddychrynllyd, y naill res ar y llall, yr oedd ei gwefusau'n ddirdyn ddirgryn, a hysiai allan lif o felltithion ffyrnig. Cododd gwynt yn yr eglwys, chwilfriwiodd yr eilunod i'r llawr, a chwympodd cwareli'r ffenestri<noinclude><references/></noinclude> g0boac7d9t9ipvddqea629stmt2m3xy 14 85729 166017 2026-06-05T16:13:54Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{Wicipedia|Nicolai Gogol}} [[Delwedd:GogolBustStPetersburg.jpg|bawd|Cerflun Gogol yn Sant Petersburg]] Nofelydd a dramodydd yn yr iaith Rwseg o Wcráin oedd '''Nicolai Fassiliefits Gogol'''" 166017 wikitext text/x-wiki {{Wicipedia|Nicolai Gogol}} [[Delwedd:GogolBustStPetersburg.jpg|bawd|Cerflun Gogol yn Sant Petersburg]] Nofelydd a dramodydd yn yr iaith Rwseg o Wcráin oedd '''Nicolai Fassiliefits Gogol''' njlb4ebo99anqfewzys7hdxejxxl4oe 14 85730 166019 2026-06-05T16:18:21Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{Wicipedia|Henry Lewis}} Ysgolhaig Cymreig oedd '''Henry Lewis''' (1889–1968). [[Categori:Addysgwyr Cymreig]]" 166019 wikitext text/x-wiki {{Wicipedia|Henry Lewis}} Ysgolhaig Cymreig oedd '''Henry Lewis''' (1889–1968). [[Categori:Addysgwyr Cymreig]] kqs96samoqjilwze8ueokhxv8ah3kl5 14 85731 166021 2026-06-05T16:29:17Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "[[Delwedd:Brenin yr Ellyllon.djvu|bawd|tudalen=11]] [[Categori:Nicolai Gogol]] [[Categori:Gwilym Aneurin Tudor Davies]] [[Categori:Henry Lewis]] [[Categori:Cyfieithiadau]] [[Categori:Llyfrau 1921]] [[Categori:Llyfrau'r 1920au]] [[Categori:Straeon byrion]]" 166021 wikitext text/x-wiki [[Delwedd:Brenin yr Ellyllon.djvu|bawd|tudalen=11]] [[Categori:Nicolai Gogol]] [[Categori:Gwilym Aneurin Tudor Davies]] [[Categori:Henry Lewis]] [[Categori:Cyfieithiadau]] [[Categori:Llyfrau 1921]] [[Categori:Llyfrau'r 1920au]] [[Categori:Straeon byrion]] sbk05it71od4m17mzw8fkk8b831f0gs 0 85732 166022 2026-06-05T16:33:08Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Brenin yr Ellyllon (testun cyfansawdd) | author =Nicolai Gogol | andauthor = | translator =Gwilym Aneurin Tudor Davies | editor =Henry Lewis | section = | previous = | next = [[/Rhagair/]] | notes = I'w darllen pennod wrth bennod gweler [[Brenin yr Ellyllon ]] }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Nicolai Gogol}} | {{Wicipedia|Henry Lewis}} | {{Wicipedia|Cyfres y Werin}} |} <div style="ma..." 166022 wikitext text/x-wiki {{header | title =Brenin yr Ellyllon (testun cyfansawdd) | author =Nicolai Gogol | andauthor = | translator =Gwilym Aneurin Tudor Davies | editor =Henry Lewis | section = | previous = | next = [[/Rhagair/]] | notes = I'w darllen pennod wrth bennod gweler [[Brenin yr Ellyllon ]] }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Nicolai Gogol}} | {{Wicipedia|Henry Lewis}} | {{Wicipedia|Cyfres y Werin}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Brenin yr Ellyllon.djvu" from=1 to=72 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{PD-old-70}} {{PD-US-expired}} [[Categori:Brenin yr Ellyllon]] [[Categori:Nicolai Gogol]] [[Categori:Gwilym Aneurin Tudor Davies]] [[Categori:Henry Lewis]] [[Categori:Cyfieithiadau]] [[Categori:Llyfrau 1921]] [[Categori:Llyfrau'r 1920au]] [[Categori:Straeon byrion]] [[Categori:Testunau cyfansawdd]] k1acsa4wxh2coe10gr3wg9sj7gwvpzn 0 85733 166024 2026-06-05T16:34:27Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Brenin yr Ellyllon | author =Nicolai Gogol | andauthor = | translator =Gwilym Aneurin Tudor Davies | editor =Henry Lewis | section = | previous = | next = [[/Rhagair/]] | notes = I'w lawr lwytho ar gyfer darllenydd e-lyfrau gweler [[Brenin yr Ellyllon (testun cyfansawdd)]] }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Nicolai Gogol}} | {{Wicipedia|Henry Lewis}} | {{Wicipedia|Cyfres y Werin}} |} <..." 166024 wikitext text/x-wiki {{header | title =Brenin yr Ellyllon | author =Nicolai Gogol | andauthor = | translator =Gwilym Aneurin Tudor Davies | editor =Henry Lewis | section = | previous = | next = [[/Rhagair/]] | notes = I'w lawr lwytho ar gyfer darllenydd e-lyfrau gweler [[Brenin yr Ellyllon (testun cyfansawdd)]] }} {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- | {{Wicipedia|Nicolai Gogol}} | {{Wicipedia|Henry Lewis}} | {{Wicipedia|Cyfres y Werin}} |} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Brenin yr Ellyllon.djvu" include=7 from=9 to=11 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{PD-old-70}} {{PD-US-expired}} [[Categori:Brenin yr Ellyllon]] [[Categori:Nicolai Gogol]] [[Categori:Gwilym Aneurin Tudor Davies]] [[Categori:Henry Lewis]] [[Categori:Cyfieithiadau]] [[Categori:Llyfrau 1921]] [[Categori:Llyfrau'r 1920au]] [[Categori:Straeon byrion]] 8dp66spfnrneuam5htxil83njuf7qzc 0 85734 166026 2026-06-05T16:39:52Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Brenin yr Ellyllon | author =Nicolai Gogol | andauthor = | translator =Gwilym Aneurin Tudor Davies | editor =Henry Lewis | section = | previous =[[../]] | next = [[../Nodyn Gan yr Awdur|Nodyn Gan yr Awdur]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Brenin yr Ellyllon.djvu" from=13 to=14 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Rhagair}} [[Categori:Brenin yr Ellyllon]]" 166026 wikitext text/x-wiki {{header | title =Brenin yr Ellyllon | author =Nicolai Gogol | andauthor = | translator =Gwilym Aneurin Tudor Davies | editor =Henry Lewis | section = | previous =[[../]] | next = [[../Nodyn Gan yr Awdur|Nodyn Gan yr Awdur]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Brenin yr Ellyllon.djvu" from=13 to=14 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Rhagair}} [[Categori:Brenin yr Ellyllon]] ef3q8cqc8qq0ybwftwr0x9nf01jarni 0 85735 166027 2026-06-05T16:43:05Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Brenin yr Ellyllon | author =Nicolai Gogol | andauthor = | translator =Gwilym Aneurin Tudor Davies | editor =Henry Lewis | section = | previous =[[../Rhagair|Rhagair]] | next = [[../Fïi Brenin yr Ellyllon|Fïi Brenin yr Ellyllon]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Brenin yr Ellyllon.djvu" from=15 to=15 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Nodyn Gan yr Awdur}} Categori:B..." 166027 wikitext text/x-wiki {{header | title =Brenin yr Ellyllon | author =Nicolai Gogol | andauthor = | translator =Gwilym Aneurin Tudor Davies | editor =Henry Lewis | section = | previous =[[../Rhagair|Rhagair]] | next = [[../Fïi Brenin yr Ellyllon|Fïi Brenin yr Ellyllon]] | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Brenin yr Ellyllon.djvu" from=15 to=15 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Nodyn Gan yr Awdur}} [[Categori:Brenin yr Ellyllon]] 51ya7a4f95qekjyxgf5gznmg8wk8hfd 0 85736 166028 2026-06-05T16:45:11Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "{{header | title =Brenin yr Ellyllon | author =Nicolai Gogol | andauthor = | translator =Gwilym Aneurin Tudor Davies | editor =Henry Lewis | section = | previous =[[../Nodyn Gan yr Awdur|Nodyn Gan yr Awdur]] | next = | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Brenin yr Ellyllon.djvu" from=17 to=68 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Fïi Brenin yr Ellyllon}} [[Categori:Brenin yr Ellyllon]]" 166028 wikitext text/x-wiki {{header | title =Brenin yr Ellyllon | author =Nicolai Gogol | andauthor = | translator =Gwilym Aneurin Tudor Davies | editor =Henry Lewis | section = | previous =[[../Nodyn Gan yr Awdur|Nodyn Gan yr Awdur]] | next = | notes = }} <div style="margin-left:10%; margin-right:10%;"> <pages index="Brenin yr Ellyllon.djvu" from=17 to=68 /> </div> ==Nodiadau== {{Cyfeiriadau}} {{DEFAULTSORT:Fïi Brenin yr Ellyllon}} [[Categori:Brenin yr Ellyllon]] jxpd9odlg1rlkanwb6l63wwmfn5of15 106 85737 166048 2026-06-05T21:58:10Z AlwynapHuw 1710 Dechrau tudalen newydd gyda "" 166048 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Title=Geiriau Credadun |Author=Félicité de La Mennais |Publisher= |Year= |Source=djvu |Image=1 |Progress=X |Pages=<pagelist /> |Remarks= }} [[Categori:Geiriau Credadun]] [[Categori:Félicité de La Mennais]] [[Categori:William Ambrose Bebb]] [[Categori:Cyfres y Werin]] [[Categori:Llyfrau 1923]] [[Categori:PD-old-70]] [[Categori:PD-US-expired]] [[Categori:Tudalen Indecs]] [[Categori:Cyfieithiadau]] dpyyz7fydb3qiedugt4yowpu61g1fql 104 85738 166049 2026-06-05T22:00:08Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166049 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>[[Delwedd:Geiriau Credadun.djvu|canol|600px|tudalen=1]] {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> k3ttzjeod0hzwjjlhbgbirag95lxl8d 104 85739 166050 2026-06-05T22:01:08Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166050 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mm-mawr|GEIRIAU CREDADUN.}}}} {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> j4d7bjjrd29nagll6p3yzzm6xogaars 104 85740 166051 2026-06-05T22:01:17Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 166051 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 85741 166052 2026-06-05T22:01:26Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 166052 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 85742 166053 2026-06-05T22:01:34Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 166053 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 85743 166054 2026-06-05T22:01:48Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 166054 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 85744 166055 2026-06-05T22:03:03Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166055 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|Amcan CYFRES Y WERIN:—''"i ddyscu, helpu, diddanu, a pherffeiddio gwyr fy ngwlad, ymhob peth a fo golud iddynt, hyglod yngolwg y byd.''<br>(Geiriau'r Dr. Griffith Roberts yn y Rhagymadrodd i'w Ramadeg a gyhoeddwyd yn 1567.)}} <br> {{c|''Copi yw'r wyneb-ddalen o honno sydd ar y llyfr cyntaf a argraffwyd yn Gymraeg, sef [[Yny lhyvyr hwnn|"Yn y lhyvyr hwnn"]] gan Syr John Prys, a ymddangosodd yn 1546.''}} {{c|''Ar y clawr ceir llun Lamennais.''}} <br> <br> {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> ff09p9xvzvz6ut17bz8kitf2dyfpnaw 104 85745 166056 2026-06-05T22:04:12Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166056 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>[[Delwedd:Geiriau Credadun.djvu|canol|600px|tudalen=9]] {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 91rradr82jvlyfkob57v6hvfgyd31sm 104 85746 166057 2026-06-05T22:04:48Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166057 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>[[Delwedd:Geiriau Credadun.djvu|canol|600px|tudalen=104]]<noinclude><references/></noinclude> e3dauelxy73lkkhs6kii6b8ml9x0mo4 104 85747 166058 2026-06-05T22:05:00Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 166058 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 85748 166059 2026-06-05T22:05:10Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 166059 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 85749 166060 2026-06-05T22:05:21Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 166060 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 85750 166061 2026-06-05T22:06:13Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166061 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude><br> <br> {{c|THE EDUCATIONAL PUBLISHING CO., LTD.,<br>CARDIFF AND LONDON.}} {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> i1vr5l6pgn2pjjr1txrozwiogd340ks 104 85751 166062 2026-06-05T22:35:32Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166062 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|CYFRES Y WERIN.<br>''Golygyddion:<br>IFOR L. EVANS.{{bwlch|7em}}HENRY LEWIS.}} <br> <br> {{c|RHIF 7}} <br> <br> {{c|{{Mm-mawr|GEIRIAU CREDADUN.}}}} {{c|{{mawr|WM. AMBROSE BEBB.}}}} <br> <br> <br> {{c|Cyhoeddwyd gan<br>Y CWMNI CYHOEDDI ADDYSGOL, CAERDYDD.<br>THE EDUCATIONAL PUBLISHING Co., LTD., PENARTH ROAD, CARDIFF.}} {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> knvbvddo3nxeq1sikhzwnnop2rt0fel 104 85752 166063 2026-06-05T22:43:38Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166063 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|I<br>ENAID PUR FY MAM ANNWYL<br>''a fu farw Gorffennaf 24, 1921.''}} {{quote|''Gwyddoch chwi am y blas a'r gorfoledd a ddaeth imi wrth gyfieithu'r gwaith hwn, ddydd a nos, bob yn ail â chodi a gweini arnoch yn eich cystudd olaf. Gwn innau na byddai wedi ei wneuthur oni bae amdanoch chwi, a'ch bywyd glân o aberth dihafal i fagu a dwyn i fyny saith o blant, mewn amgylchiadau eithriadol o galed. Ni wybu'r byd am y daioni y buoch chwi yn ei bentyrru arnom, ac ni bydd y gwaith hwn yn rhoddi iddo onid cyfle bach iawn i'w fesur. Ond cedwch chwi ni, bob un ohonom, rhag difwyno'r daioni nad oedd ynddo drai yn eich buchedd. Na foed Cymru heb wybod oddiwrth burdeb eich bywyd, a thegwch dilwch eich delfrydau.''}} {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> turdjoywbj64lobczkqjs9imwgmpz48 104 85753 166064 2026-06-05T23:04:14Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166064 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|RHAGYMADRODD.}}}} LLYDAWWR ydoedd Hugues Félicite Robert de La Mennais, neu Lamennais, fel y mwyafrif o arweinyddion crefydd yn Ffrainc y ganrif ddiweddaf—Chateaubriand, Hello, a Renan. Ganed ef yn Saint—Malc yn y flwyddyn 1782, ac nid oedd ond yn ieuanc iawn pan gyffrowyd y byd gan y Chwildroad yn Ffrainc. Dygwyd ef i fyny, fel y Llydawiaid eraill a ennwyd, yn Babydd defosiynol, a'i baratoi i fod yn offeiriad. Yn ddiweddarach cynhygiodd y Pab ei wneuthur yn un o'i Gardinaliaid, ond gwrthododd. Yn y flwyddyn 1824 y bu hynny, ac yr oedd Lamennais weithian yn gweithio allan ei iechydwriaeth ei hun. Gŵr yn orlawn o ramant y Celt ydoedd ef, disgybl Rousseau a Chateaubriand, ac wedi ei ddonio'n helaeth â dychymyg byw, ac athrylith am yr Ysbrydol. Ni chollodd ei ffydd yn anffyddiaeth y Chwildroad, ac ni bu'r chwildroad hwnnw heb roddi dysg iddo. Ni fynnai fod yn offeiriad, ond gwyddai mai Cristion ydoedd, bob modfedd ohono. Gwyddai ing enaid oblegid hynny, canys yr ydoedd yn rhy onest i'w dwyllo ei hun na neb arall. Yn ei lytr a'i gwnaeth yn enwog: "L'Essai sur l'indifference en matiére de religion" ("Traethawd ar ddifaterwch ynglŷn â Chrefydd "), dadleuodd yn erbyn gwneuthur crefydd yn offeryn gormes gwladol. Carai ef y werin â chalon gywir, ac oherwydd cydweithrediad yr Eglwys Gatholig â gorthrwm yn Ffrainc ac ymhob gwlad arall yn Ewrop yr anghytunai â hi. Yr oedd dechreu'r ganrit o'r blaen yn llawn mudiadau gwerinol a chenedlaethol, ond gweithiai'r Eglwys o blaid gelynion dynoliaeth. Cyfaill dynoliaeth ydoedd Lamennais yntau, ei Mesia a'i phroffwyd. Yr ydoedd hefyd yn Gatholig—yn gatholig ei grefydd, yn gatholig ei weledigaeth, yn gatholig ei gariad, ac yn gatholig ei genhadaeth, yn galw dynoliaeth i gyd i gyfeiriad Duw a Daioni. Ni phleidiai ef eglwys genedlaethol yn Ffrainc, ond pregethai eglwys gatholig i'r byd i gyd. Yn hynny, yr ydoedd ar yr un tir â'r Pab. Ond ni ddeellid ef. Ni ddeallai'r Eglwys ef; ni ddeallai'r Pab ef; ni ddeallai gwerin Ffrainc ef. Yr oedd driugain mlynedd o flaen ei amser, canys nid cyn diwedd y ganrif y deuthpwyd i ddeall mai gwir oedd ei gyfrinach. Aeth i Rufain, ac ysgrifennodd lyfr ardderchog arall, yr "Affaires de Rome." Derbyniodd y Pab ef yn oeraidd, ac yn olaf oll, condemnicdd ef. Yn fuan ar ol hyn, yn y flwyddyn 1833, ysgrifennodd ei "Paroles d'un Croyant" ("Geiriau Credadun "), nid hwyrach y peth goreu a ysgrifennodd. Bu iddo ddylanwad rhyfeddol ar unwaith, a thynnodd sylw arbennig. Llyfr datguddiad ydyw, fel y gwelir, wedi ei ysgrifennu<noinclude><references/></noinclude> gggmrigbnm15raz4kyc8c82fmy0pqb8 104 85754 166065 2026-06-05T23:07:10Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166065 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>yn adnodau bychain, yn swynol a deniadol, yn feiddgar a mwyn, yn dawel a difrifol, yn llawn angerdd a brwdfrydedd enaid glân. Ynddo ceir yr ysbryd gwerinol ac efengylaidd yn ei burdeb dihalog. Y mae Lamennais yn y llyfr hwn yn broffwyd mawr dyfodol gwell, yn weledydd Canaan dynoliaeth. Yn ei eiriau ysbrydoledig, dysg yr hyn a wnai llawer ar ei ol, nid yn unig yn Ffrainc, ond oddi allan iddi ymhob gwlad. Ffrewyllai'r gormeswyr megys proffwyd Iddewaidd, a chondemniai'n danllyd ragrith y brenhinoedd a'r offeiriaid, y goludogion a'r gweinidogion gau. Gwisgodd ryddid a chariad a thrugaredd a phob dawn dynol arall ag iaith odidog a difrifol y Beibl. Nid ar yr iaith yn unig yr oedd arlliw'r Beibl, ond ar yr holl ddysgeidiaeth. Rhoes wedd newydd ar egwyddorion Crist, gan eu defnyddio i ddatrys pynciau'r dydd ymhob cyfeiriad. Peidiodd Iesu Grist â bod yn fod pell wedi ei guddio gan gorff o ddiwinyddiaeth, yn cael ei addoli mewn temlau o feini a phrennau, yn ol credo a seremonïau ac offerennau, a daeth yn ddyn naturiol, yn Gyfaill y gwan, yn Ffrind y plant bach a'r gwragedd gweddwon, yn Amddiffynnydd y tlawd, yn Ddadleuydd achos y gorthrymedig. Ef ydoedd Awdur cariad a thangnefedd, Brawd pob dyn, Gwaredwr y gwerinwr, a'r Diwygiwr ar dân o blaid hawliau dyn a chenedl. Dyna, ynteu, yn fyr, ddysgeidiaeth Lamennais. Yr ydoedd yn ehangach a haelach nag eiddo gwŷr Crefydd yn gyffredin, ac yn anhraethol fwy ysbrydol nag eiddo diwygwyr cymdeithasol ei wlad ei hun a gwledydd eraill. O ganlyniad, bu iddi hyd yn hyn, a bydd iddi eto, ddylanwad eithriadol ar eneidiau mwyaf y byd. Ni bu ei ddylanwad ar Victor Hugo yr un gronyn llai nag ar Mazzini. Am y diweddaf, yng "Ngeiriau Credadun" Lamennais y cafodd nid ychydig o'r ysbrydoliaeth i ysgrifennu ei "Hawliau Dyn." Gohebai'n fynych ag ef yn union wedi i Lamennais gyhoeddi'r llyfr uchod, a chyfarfuasant unwaith o leiaf. I Mazzini, yr oedd Lamennais yn enaid cyffelyb iddo ef ei hun, yn "offeiriad yr Eglwys Dragwyddol," a "bregethai Dduw, y werin, cariad a rhyddid." Yn y flwyddyn 1839, ysgrifennai amdano fel gŵr "mor llawn o felyster a chariad, a wyla fel plentyn wrth wrando miwsig Beethoven, a ddyry e ffranc olaf i'r tlawd, a ofala am flodau megys gwraig, ac a a allan o'i ffordd rhag gwasgu morgrugyn." Gweithiai'r ddau yn erbyn anffyddiaeth y Chwildroad, a thros ddynoliaeth, a dysgu nid yn unig hawliau dynion ond hefyd, yn gyntaf dim, eu dyletswyddau. Cyfrifai'r proffwyd o'r Eidal ei gyfaill fel "Luther y bedwaredd ganrif ar bymtheg," a disgwyliai iddo ei osod ei hun yn ddysgawdr crefydd dynoliaeth, gan wasgu arno i wneuthur yn rhagorach nag ysgrifennu llyfrau, a bod yn genhadwr y ffydd newydd. Nid oedd gan Lamennais, efallai, ddigon o ffydd ynddo ei hun i wneuthur felly; a thybiai mai yr un â Christ fyddai ei ddiwedd,<noinclude><references/></noinclude> 41ofasb4u39pkbsuhv1mjgleng8jovw 104 85755 166066 2026-06-05T23:07:52Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166066 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude> ac mewn llai o dro. Colled i ni, er hynny, ydyw na fuasai wedi mentro, a gadael y canlyniadau yn nwylo ei elynion. Yr oedd Democratiaid eraill heblaw Lamennais yn Ffrainc, a gwŷr Rhamant, ond nid oeddynt wedi eu llwyr Gristioneiddio fel ef; ac ni bu ei ddisgyblion i gyd yn deilwng ohono ef. Ond erys ef ar ei ben ei hun, yn dŵr cadarn, a'i ddysgeidiaeth yn ffynhonnell ysbrydoliaeth i oreugwyr pob oes. Ac ni bydd yr Eglwys a gondemnia ei fuchedd lân onid llef unig mewn anialwch. Ni bu ef fyw yn hir wedi ei gondemnio, a siom dirfawr iddo ydoedd gweled ei wlad ei hun yn cael gormesu arni gan ymherawdr, yn lle ei llywodraethu gan werinwyr. Mewn dinodedd y treuliodd y gweddill o'i fywyd hyd y bore tywyll, tarthog hwnnw ym Mawrth, 1854, pan ddygid ei gorff, heb fod mewn eglwys, rhwng tyrfa enfawr a thrist, a thrwy rengoedd milwyr yr ymherawdr a ddinistriodd freuddwyd Lamennais am dymor, a'i osod ym medd dienw y dyn tlawd. Nid oes eisieu rhoddi yr un rheswm tros gyfieithu'r "Paroles d'un Croyant" i'r Gymraeg. Camp a dawn ac ysbrydoliaeth y llyfr ydyw y rheswm. Byddai yn drueni i Werin Cymru fod heb ei ddarllen. Ni all lai na chyfoethogi meddwl ac enaid pwy bynnag a wna hynny. Nid oes ynddo nemor frawddeg nac adnod na fedr droi yn symbyliad er daioni i bawb. At hyn, y mae'r meddyliau sydd ynddo, mi dybiaf, yn rhai sydd yn sicr o gyfareddu pob Cymro. Un o Gymry Ffrainc a'i hysgrifennodd, a nodweddion dychymyg ac ysbryd y Celt sydd yn dryblith drwyddo. Yn anffodus, y mae yn amhosibl cyfieithu heb dynnu oddiwrth swyn a nodweddion arbennig y gwreiddiol. Ond gobeithiaf fod digon o brydferthwch ac o odidowgrwydd gwir yn aros yn y cyfieithiad i fod yn ysbrydoliaeth lawer i bob un y daw i'w ddwylo. Yr oedd yr amgylchiadau y gweithiwn tanynt yn eithriadol. Newydd gael fy ngalw yn ol o Ffrainc yr oeddwn, a deall bod y Fam a fu'n bob bendith i mi, ar dranc. Ymhen ychydig ddyddiau wedi dyfod adref, ac oherwydd y teimladau a ddeuai i mi wrth weini ar fy Mam, yr ymgymerais â'r gorchwyl. Oddiwrthi hi yn uniongyrchol y daeth y brwdfrydedd i mi i ddechreu cyfieithu, a chawn fwy ohono beunydd yn ei chwmni. Bob yn ail a chodi ati a gweini arni y cyfieithiais y mwyafrif; ac nid yn anfynych, byddwn yn gweithio arno yn ei hystafell ganol nos. Weithian bu farw hi, ac anodd ydoedd parhau ar y gwaith wedi ei cholii. Ond gwyddwn mai fy nyletswydd santaidd iddi ydoedd gwneuthur hynny. Gobeithiaf bellach y medraf swyno eraill i buro bywyd Cymru, fel y gwnaeth fy Mam â mi a'm dyhead dyfnaf ydyw i'r llyfr bychan hwn fod o foddion nid bychan i wneuthur hynny. Gobeithiaf i y bydd, a gwn y gobeithia fy Mam hefyd. ''Camerfawr. Tregaron.'' {{c|WM. AMBROSE BEBB.}}<noinclude><references/></noinclude> ds19lsh5ud1c8x8i78zfw4hgzpuvndf 104 85756 166067 2026-06-05T23:10:49Z AlwynapHuw 1710 /* Heb destun */ 166067 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="AlwynapHuw" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 10ansarm6f15g8ejc3xh9xlmnuxyjpz 104 85757 166068 2026-06-05T23:19:16Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166068 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|Mm-mawr|GEIRIAU CREDADUN.}}}} {{c|{{mawr|I.}}}} I ENW'R Tad a'r Mab a'r Ysbryd Glân. Amen. Gogoniant i Dduw yng ngoruwchleoedd y nefoedd, a thangnefedd ar y ddaear i ddynion o ewyllys da. Y neb sydd ganddo glustiau, gwrandawed; y neb sydd ganddo lygaid, agored hwy, ac edryched, canys y mae yr amser yn neshau. Cenhedlodd y Tad Ei Fab, Ei barabl, Ei Air, a'r Gair a wnaethpwyd yn gnawd, ac a drigodd yn ein plith ni; ac Ef a ddaeth i'r byd, a'r byd nid adnabu Ef. Addawodd y Mab ddanfon yr Ysbryd yn ddiddanydd, yr Ysbryd a ddeillia o'r Tad ac ohono yntau, a'r hwn yw Eu cariad cyffredin : daw Ef, ac adnewydda wyneb y ddaear, a bydd honno megys creadigaeth newydd. Y mae deunaw canrif er pan wasgarodd y Gair yr had dwyfol, a'i ffrwythloni gan yr Ysbryd Glân. Gwelodd dynion ei flodeuo, a phrofasant o'i ffrwythau,—ffrwythau pren y bywyd wedi eu hail—blannu yn eu tai tlawd. Yr oedd, meddaf i chwi, yn eu plith, ddirfawr orfoledd, pan welsant y goleuni yn ymddangos, a theimlo ohonynt wedi eu llwyr dreiddio gan dân nefol. Weithian dychwelodd y ddaear yn dywyll ac oer. Gwelodd ein tadau yr haul yn machlud. Pan ddisgynnodd tan y gorwel, cyffrôdd y rhyw ddynol oll gan ddychryn. Yna, y nos honno, bu rhywbeth na wn ba beth, ac heb enw iddo. Blant y nos, du ydyw'r gorllewin, ond dechreua'r dwyrain oleuo. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 9gb5jlyi4akz9vmy2obqyn19gscmex5 166069 166068 2026-06-05T23:19:42Z AlwynapHuw 1710 166069 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{Mm-mawr|GEIRIAU CREDADUN.}}}} {{c|{{mawr|I.}}}} I ENW'R Tad a'r Mab a'r Ysbryd Glân. Amen. Gogoniant i Dduw yng ngoruwchleoedd y nefoedd, a thangnefedd ar y ddaear i ddynion o ewyllys da. Y neb sydd ganddo glustiau, gwrandawed; y neb sydd ganddo lygaid, agored hwy, ac edryched, canys y mae yr amser yn neshau. Cenhedlodd y Tad Ei Fab, Ei barabl, Ei Air, a'r Gair a wnaethpwyd yn gnawd, ac a drigodd yn ein plith ni; ac Ef a ddaeth i'r byd, a'r byd nid adnabu Ef. Addawodd y Mab ddanfon yr Ysbryd yn ddiddanydd, yr Ysbryd a ddeillia o'r Tad ac ohono yntau, a'r hwn yw Eu cariad cyffredin : daw Ef, ac adnewydda wyneb y ddaear, a bydd honno megys creadigaeth newydd. Y mae deunaw canrif er pan wasgarodd y Gair yr had dwyfol, a'i ffrwythloni gan yr Ysbryd Glân. Gwelodd dynion ei flodeuo, a phrofasant o'i ffrwythau,—ffrwythau pren y bywyd wedi eu hail—blannu yn eu tai tlawd. Yr oedd, meddaf i chwi, yn eu plith, ddirfawr orfoledd, pan welsant y goleuni yn ymddangos, a theimlo ohonynt wedi eu llwyr dreiddio gan dân nefol. Weithian dychwelodd y ddaear yn dywyll ac oer. Gwelodd ein tadau yr haul yn machlud. Pan ddisgynnodd tan y gorwel, cyffrôdd y rhyw ddynol oll gan ddychryn. Yna, y nos honno, bu rhywbeth na wn ba beth, ac heb enw iddo. Blant y nos, du ydyw'r gorllewin, ond dechreua'r dwyrain oleuo. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> cqm6m83sg248dul5d6ddw59ybd4fne8 104 85758 166070 2026-06-05T23:24:15Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166070 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|II.}}}} CLUSTFEINIWCH, a dywedwch i mi, o ba le y daw'r sŵn cymysg, aneglur, dieithr, a glywir o bob tu. Gosodwch eich llaw ar y ddaear, a dywedwch i mi paham y cyffrôdd hi. Ymgyniweiria yn y byd rywbeth na wyddom ni; y mae gwaith Duw ynddo. Onid yw pawb yn yr wyliadwriaeth? A oes yna galon na chura? Fab y dyn, esgyn i'r goruwchleoedd, a mynega a weli di. "Gwelaf gwmwl goleu ar y gorwel, ac, o gwmpas, oleuni coch megys atywyn tân." Fab y dyn, pa beth a weli eto? "Gwelaf y môr yn codi ei donnau, a'r mynyddoedd yn crynu eu bannau. Gwelaf yr afonydd yn cyfnewid eu cyfeiriadau, y bryniau yn siglo, ac yn llenwi'r dyffrynnoedd yn eu cwymp. "Siglir popeth, ysgogir popeth, a dwg y cwbl agwedd newydd." Fab y dyn, pa beth a weli eto? "Gwelaf, yn y pellter, gorwyntoedd llwch yn symud ymhob cyfeiriad, ac yn hyrddio ei gilydd, ac yn ymgymysgu ac ymgolli. Codant tros y dinasoedd, ac wedi yr elont heibio, ni welir mwyach onid gwastadedd. "Gwelaf y bobloedd yn ymddyrchafu mewn terfysg, a'r brenhinoedd yn gwelwi odditan eu coronau. Rhyngddynt hwy y mae'r rhyfel,—rhyfel hyd angeu. "Gwelaf orseddfainc, a dwy orseddfainc wedi eu dryllio, a'r bobloedd yn gwasgar eu hadfeilion tros wyneb y ddaear. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> n10rx8zomlrxzuin79iozcdl9x82lrr 104 85759 166071 2026-06-05T23:24:34Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166071 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>"Gwelaf bobl yn ymdrechu, fel yr ymdrechodd yr Archangel Mihangel yn erbyn Satan. Y mae eu ffonodiau yn ofnadwy, ond noeth ydynt, ac y mae eu gelyn yn drwm-arfog. "O Dduw! syrthiant; clwyfir hwy hyd angeu. Na, ni wnaethpwyd ond eu harcholli; amgylcha Mair, y Forwyn—Fam, hwy â'i mantell; gwena arnynt; dwg hwy ennyd bach allan o'r frwydr. "Gwelaf bobl arall hwythau'n ymladd heb hamdden, ac, o foment i foment, yn sugno adnoddau newyddion yn yr ymdrech hon. Y mae gan y bobl hyn arwydd Crist ar eu calon. "Gwelaf drydedd bobl, y gosododd chwe brenin eu traed arnynt, a phob tro y symudant ychydig, ymguddia chwe bidog yn eu mynwes. "Gwelaf uwchben adeilad enfawr, mewn uchter rhyfeddol yn yr awyr, groes a ganfyddaf o'r braidd am ei chuddio â llen ddu." Fab y dyn, pa beth a weli eto? "Gwelaf y dwyrain yn terfysgu ynddo ei hun. Edrych ar ei balasau hynafol yn syrthio, ei hen demlau'n cwympo'n ulw, a chyfyd ei lygaid megys i chwilio am ryw fawredd arall, a Duw.arall. "Gwelaf, tua'r gorllewin, wraig â llygad balch, a thalcen tawel; ag un llaw gref dilyna'n ol rhych deneu ar ei hwyneb, ac ym mha le bynnag yr â'r swch, gwelaf yn eu dyrchafu eu hunain genedlaethau dynoliaeth, gan ei chyfarch yn eu gweddïau, a'i bendithio yn eu hemynau. "Gwelaf, tua'r gogledd, ddynion nad oes iddynt mwyach onid ol gwres a ganolbwyntiai yn eu pen, ac a'u meddwai; ond cyffwrdd Crist hwy â'i groes, a dechreua'r galon guro. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> efi5djync1qnryialfalwzmn33fhsoj 104 85760 166072 2026-06-05T23:27:27Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166072 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>"Gwelaf, tua'r dehau, genhedloedd wedi eu gwasgu tan na wn ba felltith: lletha iau drom hwy, cerddant gan grymu ; ond cyffwrdd y Crist hwy â'i groes, ac ymunionant." Fab y dyn, pa beth a weli eto ? Nid etyb ddim; llefwn o'r newydd : Fab y Dyn, pa beth a weli? "Gwelaf Satan, a ffŷ ymaith, a'r Crist, wedi Ei amgylchu gan Ei angylion, a ddaw i lywodraethu.' <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|III.}}}} A THRAWSGLUDWYD fi yn fy ysbryd i'r hen amseroedd, ac yr oedd brydferth y ddaear, a chyfoethog a thoreithiog; a thrigai ei thrigolion yn llawen, am fyw ohonynt megys brodyr. A gwelais y sarff a ymlusgai yn eu canol: llygadrythodd yn llym ar amryw ohonynt, a chynhyrfodd eu heneidiau, ac ymagosasant, a dywedodd y sarff air yn eu clust. Ac yn ol gwrando ar barabl y sarff, ymddyrchafasant, a dywedyd: "Brenhinoedd ydym ni." A gwelwodd yr haul, a chymerth y ddaear orne galarus, megys arlliw'r amwisg a amdoa'r meirw. A chlywid murmur marw, a chwynfan hir, ac ysgogai pob un yn ei enaid. Yn wir, meddaf i chwi, yr oedd megys y dydd pan ddrylliodd annwn ei therfynau, a phan lifodd y dilyw tros y dyfroedd mawrion. Crwydrai Dychryn o babell i babell, canys nid oedd mwyach balasty, a dywedodd wrth bawb rywbeth dirgel a barai grynu ohonynt. {{nop}}<section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> ebc1jw91y35lvz3s1w9xy5zgpvnzh06 104 85761 166073 2026-06-05T23:31:51Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166073 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|IV.}}}} PLANT yr un Tad ydych chwi, a'r un fam a roes i sugno i chwi; paham gan hynny na cherwch y naill y llall fel brodyr? A pham yr ymwnewch â'ch gilydd yn hytrach fel gelynion? Y mae yr hwn na châr ei frawd yn felltigedig seithwaith, ac y mae'r hwn a'i gwna ei hun yn elyn ei frawd yn felltigedig ddengwaith a thrigain seithwaith. Gan hynny y mae'n felltigedig y brenhinoedd, y tywysogion, a'r rhai hynny oll a eilw'r byd yn fawr; ni charasant eu brodyr, ac ymddygasant tuag atynt fel gelynion. Cerwch chwi y naill y llall, ac nid ofnwch na'r mawrion, na'r tywysogion, na'r brenhinoedd. Nid ydynt gryfion, hwy, yn eich erbyn chwi, onid oblegid nad ydych chwi unol, onid oblegid na cherwch eich gilydd fel brodyr, y naill y llall. Na ddywedwch chwi: "Y mae hwn o un bobl, a minnau, o bobl arall yr ydwyf." Canys bu i ddynion oll yr un tad ar y ddaear, sef yw hwnnw Adda, ac y mae iddynt, yn y nef, yr un Tad, sef yw hwnnw Duw. Os tery neb un aelod, fe ddioddef yr holl gorff. Un corff ydych chwi oll; ni fedrir gorthrymu ar un ohonoch heb orthrymu ar bawb oll. Os dwg llwynog ruthr ar ddiadell, ni ddifa ef hwy'n gwbl ar y maes; gafael mewn un ddafad, a bwyty honno. Yna, pan ddychwelo ei newyn arno, gafael mewn un arall, a bwyty hithau, ac felly hyd at yr olaf, canys dychwel ei newyn arno beunydd. Na fyddwch chwi fel y defaid, a ddychryn ennyd bach, pan gymerth y llwynog un ohonynt, ac yna a'i hymrydd eu hunain drachefn i bori. Canys, dybiant hwy, efallai y<noinclude><references/></noinclude> cis8512a48qwa9l8q2qulvqbz4h85xu 166076 166073 2026-06-05T23:36:23Z AlwynapHuw 1710 166076 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>A'r rhai a ddywedasai: "Brenhinoedd ydym ni," a gymerth gleddyf, a chanlynasant Ddychryn o babell i babell. A digwyddodd yno ryfeddodau dieithr; ac yr oedd yno lyffetheiriau, a llefain, a gwaed. A llefai'r gwŷr ofnog: "Ymddangosodd llofruddiaeth drachefn yn y byd," A dyna'r cyfan, canys parlysai Dychryn eu henaid, ac amddifadu eu braich o fedru symud. Ac ymollyngasant i ddwyn gefynnau, hwynthwy, a'u gwragedd, a'u plant. A chloddiodd y rhai a ddywedasai: "Brenhinoedd ydym ni," megys ogof enfawr, a chaeasant yno y cwbl o'r rhyw ddynol, fel y caeir ar anifeiliaid mewn beudy. Ac ymlidiai'r dymestl y cymylau, a rhuai'r daran, a chlybûm lef a ddywedai: "Gorchfygodd y Sarff eilwaith, eithr nid tros fyth." Yn ol hynny, ni chlybûm mwyach onid lleisiau cymysg, chwarddiadau, galarnadau, cableddau. A deellais fod yn rhaid cael teyrnasiad Satan o flaen teyrnasiad Duw. Ac wylaf i, a gobeithiaf. A gwir ydoedd y weledigaeth a welais i, canys cyflawnwyd teyrnasiad Satan, a chyflawnir teyrnasiad Duw yntau; a'r rhai a ddywedodd: "Brenhinoedd ydym ni" a gaeir hwythau yn eu tro mewn ogof gyda Satan, ac ymedy'r rhyw ddynol oddiyno; a bydd hynny iddi megys genedigaeth arall, megys mynediad o farwolaeth i fywyd. Bydded felly. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> qpe5k960xpfaow0eqr5m9rgo63mf7od 104 85762 166074 2026-06-05T23:32:57Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166074 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>bodlona ef ei hun ar yr ysglyfaeth cyntaf neu'r ail: a pha beth sydd i mi a wnelwyf â'm hanesmwytho fy hun ynghylch y rhai a ddifa ef? A ddawr hynny i mi? Nid erys i mi onid glaswellt mwy. Yn wir, meddaf i chwi: Y mae'r rhai a dybio felly ynddynt eu hunain wedi eu nodi i fod, hwythau, yn borfa i'r bwystfil a fydd byw ar gig a gwaed. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|V.}}}} PAN weloch arwain gŵr i garchar neu i'w gosbi, na phrysurwch ddywedyd: "Dyn drwg a droseddodd yn. erbyn dynion ydyw ef." Canys efallai mai gŵr da a ddewisodd wasanaethu dynion ydyw ef, ac a gosbir am hynny gan eu gorthrymwyr hwy. Pan weloch rwymo gwŷr â heyrn, a'u gosod i fyny i'r dienyddiwr, na frysiwch ddywedyd: "Gwŷr anllywodraethus. a fynnai aflonyddu heddwch y ddaear ydyw'r rhain." Canys efallai mai gwŷr o ferthyri, a fydd meirw tros iechydwriaeth dynoliaeth, ydynt. Mewn tref yn y dwyrain, ddeunaw canrif yn ol, hoeliodd offeiriaid a brenhinoedd yr oes honno, derfysgwr, a chablwr, fel y'i galwent, ar groes, wedi Ei daro'n gyntaf â gwïail. A dydd Ei farw Ef bu ddychryn mawr yn uffern, a llawenydd dirfawr yn y nef. Canys achubasai gwaed y Cyfiawn y byd. <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> dmhmoisfeyav9ju5fyc5xoq69bw5bna 104 85763 166075 2026-06-05T23:33:37Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166075 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|IV.}}}} PLANT yr un Tad ydych chwi, a'r un fam a roes i sugno i chwi; paham gan hynny na cherwch y naill y llall fel brodyr? A pham yr ymwnewch â'ch gilydd yn hytrach fel gelynion? Y mae yr hwn na châr ei frawd yn felltigedig seithwaith, ac y mae'r hwn a'i gwna ei hun yn elyn ei frawd yn felltigedig ddengwaith a thrigain seithwaith. Gan hynny y mae'n felltigedig y brenhinoedd, y tywysogion, a'r rhai hynny oll a eilw'r byd yn fawr; ni charasant eu brodyr, ac ymddygasant tuag atynt fel gelynion. Cerwch chwi y naill y llall, ac nid ofnwch na'r mawrion, na'r tywysogion, na'r brenhinoedd. Nid ydynt gryfion, hwy, yn eich erbyn chwi, onid oblegid nad ydych chwi unol, onid oblegid na cherwch eich gilydd fel brodyr, y naill y llall. Na ddywedwch chwi: "Y mae hwn o un bobl, a minnau, o bobl arall yr ydwyf." Canys bu i ddynion oll yr un tad ar y ddaear, sef yw hwnnw Adda, ac y mae iddynt, yn y nef, yr un Tad, sef yw hwnnw Duw. Os tery neb un aelod, fe ddioddef yr holl gorff. Un corff ydych chwi oll; ni fedrir gorthrymu ar un ohonoch heb orthrymu ar bawb oll. Os dwg llwynog ruthr ar ddiadell, ni ddifa ef hwy'n gwbl ar y maes; gafael mewn un ddafad, a bwyty honno. Yna, pan ddychwelo ei newyn arno, gafael mewn un arall, a bwyty hithau, ac felly hyd at yr olaf, canys dychwel ei newyn arno beunydd. Na fyddwch chwi fel y defaid, a ddychryn ennyd bach, pan gymerth y llwynog un ohonynt, ac yna a'i hymrydd eu hunain drachefn i bori. Canys, dybiant hwy, efallai y<noinclude><references/></noinclude> cis8512a48qwa9l8q2qulvqbz4h85xu 104 85764 166077 2026-06-05T23:40:30Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166077 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|VI.}}}} PAHAM y caiff anifeiliaid y maes eu hymborth, bob un yn ol ei ryw? Am nad oes un yn eu mysg a ddwg eiddo arall, ac am > ymfodloni o bob un i'r hyn a ddigono ei anghenion. Pe dywedai gwenynen mewn cwch gwenyn: "Y mae'r cyfan o'r mêl sydd yma yn eiddo i mi," a phe'i gosodai ei hun yna i rannu, fel y bwriadai, ffrwyth y llafur cyffredin, pa beth a ddeuai o'r gwenyn eraill? Y mae'r ddaear fel cwch gwenyn mawr, ac y mae dynion fel gwenyn. Y mae gan bob gwenynen ei hawl i'r gyfran o'r mêl sydd yn anhepgor i'w chynhaliaeth, ac os bydd ymysg dynion un ohonynt yn amddifad o'r anhepgor hwnnw, y mae oherwydd diflannu o gyfiawnder ac elusen o'u canol. Cyfiawnder, bywyd ydyw; ac elusen, bywyd ydyw hithau, a bywyd addfwynach, a bywyd helaethach. Gwelwyd gau broffwydi a argyhoeddodd amryw ddynion eni'r rhelyw, bawb ohonynt, er eu lles hwy; a'r hyn a gredodd y naill a gredodd y lleill ar air y proffwydi gau. Pan ffynnodd y geiriau celwyddog hyn, wylodd yr angylion yn y nefoedd, canys rhagwelsant ddyfod i lifo tros y ddaear draha lawer, a chyflafan lawer, a drwg lawer. Ganed dynion—sydd yn gydradd yn eu plith eu hunain—er mwyn Duw yn unig, ac y mae'r neb a ddywedo rywbeth yn wahanol yn dywedyd cabledd. Bydded yn was i chwi y sawl a fynno fod y mwyaf yn eich mysg; a bydded yn was i bawb y sawl a fynno fod y cyntaf yn eich mysg. Cyfraith cariad ydyw cyfraith Duw, ac ni chyfyd cariad ei hun uwchlaw eraill, eithr fe'i habertha ei hun tros eraill. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> p5mh0ukdyovnsfc3citfxhl4nc9tdpm 104 85765 166078 2026-06-05T23:40:47Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166078 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Mab Satan ydyw'r hwn a ddywed yn ei galon: "Nid ydwyf i fel gwŷr eraill; eithr rhoddwyd imi y gwŷr eraill fel y gorchmynnwyf iddynt, ac fel yr arglwyddiaethwyf arnynt yn ol fy mympwy, ac ar yr hyn sydd yn eiddo iddynt." A Satan ydyw brenin y byd hwn, canys ef ydyw brenin pawb a feddylio ac a weithredo felly; a'r rhai a feddwl ac a weithreda felly a'u gwnaeth eu hunain, wrth eu cyngor, yn arglwyddi'r byd. Eithr ni phery ond am dymor eu hawdurdod hwy, ac yr ydym, weithian, ar fin diwedd y tymor hwnnw. A bydd brwydro caled, ac ymdrecha angel cyfiawnder ac angel cariad yn erbyn y rhai a fyddo arfog, er sefydlu ymhlith dynion deyrnas cyfiawnder, a theyrnas cariad. A bydd feirw luoedd yn yr ornest hon, ac erys eu henw ar y ddaear fel paladr o ogoniant Duw. Gan hynny, cymerwch gysur, chwychwi sy'n dioddef, a chadarnhewch eich calon; canys yfory y bydd dydd y prawf, y dydd y dylai pob dyn roddi ei einioes tros ei frodyr gyda gorfoledd; a'r dydd a'i dilyn a fydd dydd y waredigaeth. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|VII.}}}} PAN fyddo pren yn unig, fe'i bwrir gan wyntoedd, a'i ddinoethi o'i ddail, ac, yn lle eu codi eu hunain i fyny, plyg ei gangau eu hunain fel pe'n chwilio am y ddaear. Pan fyddo blodeuyn yn unig, ac heb gysgod rhag gwres yr haul, dihoena, nycha, a bydd farw. {{nop}}<section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> ou8frwem7o2w1fl1ytcg5qloaakqy09 104 85766 166079 2026-06-05T23:43:50Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166079 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Pan fyddo dyn yntau yn unig, cryma gwynt nerthol ef tua'r ddaear, a sugna taerineb trachwant mawrion y byd hwn y sudd a'i meithrinodd. Na fyddwch, gan hynny, fel y planhigyn ac fel y pren sydd yn unig; eithr unwch y naill wrth y llall, ac amddiffynnwch eich gilydd, ac ymgysgodwch yn eich gilydd. Pan na fyddoch mewn undeb, ac na feddylio neb ohonoch ond amdano ef ei hun, nid oes i chwi ddim i obeithio amdano onid dioddef, a thristwch, a gorthrwm. Beth sydd eiddilach nag aderyn y to, yn fwy di—arfog na'r wennol? Eithr pan ymddangoso'r aderyn ysglyfaethus, daw'r gwenoliaid ac adar y to ynghyd i'w erlid, gan ymgasglu yn ei gylch, ac ymlidiant ef gyda'i gilydd. Cymerwch ddysg oddiwrth aderyn y to, ac oddiwrth y wennol. Pan rodio'r hwn a'i gwahano ei hun oddiwrth ei frodyr, dilyn ofn ef, ac eistedd yn ei ymyl pan orffwyso, ac nid ymedy ag ef hyd yn oed yn ystod ei gwsg. Gan hynny, os gofyn neb i chwi; "Pa nifer ydych? atebwch: "Yr ydym un, canys ein brodyr, nyni ydynt, a nyni, ein brodyr ydym." Ni wnaeth Duw na bychain na mawrion, nac arglwyddi na chaethion, na brenhinoedd na deiliaid; gwnaeth yn gydradd â'i gilydd bawb o'r dynion. Ond, ymhlith dynion, y mae gan rai fwy grymuster, naill ai o gorff, neu o ysbryd, neu o ewyllys, a hwynthwy ydyw'r rhai hynny a gais dra-awdurdodi ar y lleill, pan dago balchter neu drachwant ynddynt eu cariad at eu brodyr. A gwyddai Duw mai felly y byddai, ac wele paham y gorchmynnodd Ef i ddynion garu ei gilydd, fel y byddent hwy unol, ac na syrthiai'r gweiniaid tan ormes y cryfion. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> hu46o4fa8eem9rjhspmacr6v1esply5 104 85767 166080 2026-06-05T23:44:08Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166080 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Canys bydd yr hwn sydd gryfach nag un yn unig, yn wannach na dau, a bydd yr hwn sydd gryfach na dau yn wannach na phedwar; ac felly, nid ofna'r gweiniaid ddim, pan fyddont, o garu y naill y llall, yn wirioneddol un. Teithiai gŵr tros fynydd, a chyrraedd, ar ei ffordd, fan y treiglasai carreg enfawr iddo, gan ei lenwi'n gyfangwbl, ac nid oedd, y tuallan i'r ffordd, lwybr arall, nac i'r chwith nac i'r dde. Yna, yn ol gweled na fedrai ddilyn ar ei gerdded oherwydd y garreg, ymdrechodd y gŵr hwnnw ei symud i wneuthur mynedfa iddo ei hun, a blinodd wrth y gorchwyl, a bu'n ofer ei holl ymdrechion. O weled hynny, fe eisteddodd i lawr, yn orlawn o dristwch, a dywedodd: "Beth a ddaw ohonof pan ddêl y nos a'm dal, yn yr unigedd hwn, heb ymborth, heb ddiogelwch, heb unrhyw amddiffyn, yr awr y try y bwystfilod allan i geisio eu hysglyfaeth? Ac fel yr ymgollai yn y meddwl hwnnw, daeth teithiwr arall heibio, ac, wedi gwneuthur fel y gwnaethai'r cyntaf, a'i gael ei hun na fedrai symud y garreg, eisteddodd mewn tawelwch, a phlygodd ei ben. Ac ar ol hwn daeth amryw eraill, ac ni fedrai'r un godi'r garreg, ac yr oedd fawr eu dychryn. Yn olaf oll, dywedodd un ohonynt wrth y lleill: "Fy mrodyr, gweddïwn ar ein Tad yr hwn sydd yn y nefoedd; ond odid na thrugarhao Ef wrthym yn y cyfyngder hwn." A gwrandawyd y gair hwn, a gweddïasant o galon ar y Tad sydd yn y nefoedd. Ac wedi iddynt weddïo, yr hwn a ddywedasai 'Gweddïwn," a ddywedodd drachefn: "Fy mrodyr,<noinclude><references/></noinclude> mlxb4u3ucjk5h3c71aq755qzo84bcf9 104 85768 166081 2026-06-05T23:55:42Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166081 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>pwy a ŵyr na wnawn oll ynghyd yr hyn na fedrai yr un ohonom wrtho ei hun? Ac ymgyfodasant, a gwthio'r garreg oll ynghyd, a symudodd y garreg, ac aethant hwythau i'w ffordd mewn heddwch. Y teithiwr, dyn ydyw; a'r daith, bywyd ydyw; a'r garreg, y gofidiau a gyferfydd ag ef ar bob cam ar ei ffordd ydyw hi. Ni wyddai un dyn godi'r garreg hon; ond mesurodd Duw ei phwysau fel na rwystro fyth y rhai a gyd-deithia. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c{{mawr||VIII.}}}} YN y dechreuad nid oedd gwaith yn anhepgor i ddyn er mwyn byw; diwallai'r ddaear, ohoni ei hun, ei holl anghenion. Ond gwnaeth dyn ddrygioni; ac fel y gwrthryfelasai ef yn erbyn Duw, gwrthryfelodd y ddaear hithau yn ei erbyn yntau. Daeth i'w ran yr hyn a ddaw i'r plentyn a wrthryfelo yn erbyn ei dad; fe dynn ei dad ei gariad oddiwrtho, a gedy ef yn llwyr iddo ei hun; a gwrthyd gweision y tŷ wasanaethu arno, a chrwydra yntau yma a thraw i gynnal ei fywyd tlawd, a bwyta bara trwy chwŷs ei wyneb. Yna, wedi hynny, ynteu, condemniodd Duw bob dyn i waith, ac y mae gan bawb ei lafur, naill ai â'r corff neu ynteu â'r meddwl; a'r rhai a ddywed: "Ni lafuriaf i ddim," ydyw'r truenusaf o bawb. Canys fel yr ysa'r pryf gelain yr ysa eu drygau hwynthwy, ac onid drygau, yna gofid. {{nop}}<section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> khhyt21bxtj5dwdis67nz9l00ftj84c 104 85769 166082 2026-06-05T23:56:56Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166082 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>A phan ddewisodd Duw weithio o ddyn, cuddiodd Ef drysor mewn gwaith, am mai Tad ydyw Ef, ac am na fydd marw gariad tad. Daw amser gorffwys ar yr hwn a iawn-ddefnyddia'r trysor hwn ac a baid â'i afradloni'n orffwyllog, ac yna y bydd ef fel yr oedd dynion yn y dechreuad. A rhoes Duw iddynt drachefn orchymyn arall: "Byddwch gymorth y naill i'r llall, canys y mae yn eich plith chwi rai ohonoch yn gryfach a rhai yn wannach, rai'n ddi-rym a rhai'n holliach; a dylai pawb fyw. "Ac os gwnewch felly, bydd byw pawb, canys myfi a wnaf iawn â chwi am y drugaredd a gymerasech wrth eich brodyr, ac mi a wnaf yn doreithiog eich chwŷs." A gwirir beunydd yr hyn a addawodd Duw, ac nid byth y gwelwyd heb ei fara yr hwn a gynorthwya ei frodyr. Ac yr oedd unwaith ddyn drygionus a melltigedig yng ngolwg y nefoedd. Ac yr oedd gryf y gŵr hwn, ac yn atgas ganddo waith; yn gymaint nes dywedyd ohono: "Pa fodd y gwnaf? Oni weithiaf, byddaf farw, ac, i mi, y mae gweithio'n annioddefol." Yna aeth i mewn i'w galon feddwl uffernol. Fe grwydrodd y nos, a gafaelodd yn rhai o'i frodyr tra cysgent, a'u rhwymo â chadwynau. "Canys," meddai ef, "mi a'u gorfodaf â gwïail ac â ffrewyll i lafurio erof, ac ymborthaf innau ar ffrwyth eu llafur.' A gwnaeth yr hyn a feddyliasai, ac, o weled hynny, gwnaeth eraill hwythau yn gyffelyb, ac nid oedd frodyr mwyach—yr oedd arglwyddi a chaethion. A dydd galar ydoedd hwnnw tros yr holl ddaear. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> i15fwfiqhyb6ttoxmd217b6ksnise7e 104 85770 166083 2026-06-06T00:00:54Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166083 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Yn ddiweddarach lawer yr oedd gŵr arall drachefn, yn fwy ei ddrygioni na'r cyntaf, ac yn felltigedicach yn y nefoedd. Ac ef yn gweled amlhau o ddynion ymhob cyfeiriad, a'u bod yn aneirif, eb ef ynddo'i hun: "Nid hwyrach y gallwn yn burion lyffetheirio ambell un ohonynt, a'u treisio i weithio i mi; ond byddai'n rhaid eu porthi, a lleihâi hynny fy elw. "Gwnawn ragorach; gweithiant am ddim! byddant feirw, yn ddiau, ond gan fod yn fawr eu nifer, fe gasglaf oludoedd cyn lleihau ohonynt lawer, ac fe erys fyth ddigon ohonynt." Byddai byw y niferoedd hyn ar yr hyn a dderbynient yn gyfnewid am eu llafur. Gwedi llefaru yn y modd hwn, yna fe gyfeiriodd ei eiriau at rai ohonynt yn arbennig, gan ddywedyd wrthynt: "Chwe awr a weithiwch chwi, a rhoddir i chwi ddarn o arian yn dâl am eich gwaith. "Gweithiwch ddeuddeng awr, ac enillwch ddau ddarn arian, a byddwch fyw'n well, chwychwi a'ch gwragedd a'ch plant." A chredasant ef. Dywedodd yntau ymhellach: "Ni weithiwch ond hanner y dyddiau sydd mewn blwyddyn gweithiwch holl ddyddiau'r flwyddyn, a bydd yn ddau cymaint eich elw." A chredasant drachefn. A digwyddodd, gan hynny, o ddyfod gwaith yn fwy o'r hanner, heb fod mwy yr angen amdano, i hanner y rhai a fyddai byw gynt wrth eu gwaith, gael nad oedd neb i'w cyflogi mwy. Yna dywedodd wrthynt y dyn drygionus y credasant ei air: "Mi a roddaf i chwi oll waith, ar yr amod i chwi<noinclude><references/></noinclude> f8n7zh1umhdjy0jha9e2jduye1x750t 104 85771 166084 2026-06-06T00:04:33Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166084 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>weithio yr un oriau, ac na roddaf i chwi'n dâl amdano onid hanner cymaint ag a dalwn; canys byddai yn dda gennyf wneuthur tro da â chwi, ond ni fynnaf fy ninistrio fy hun." A chan fod arnynt newyn, hwynthwy, eu gwragedd, a'u plant, derbyniasant gynnyg y dyn drygionus, a'i fendithio; "oblegid," meddent hwy, "dyry i ni fywyd." A hwy'n parhau i'w twyllo eu hunain yn yr un modd, ychwanegai'r dyn drygionus beunydd at eu gwaith, a lleihau fwy fwy beunydd eu cyflog. A byddent feirw yn niffyg eu gwala, a gwasgai eraill eu hunain i'w disodli, canys deuthai angen gymaint yn y wlad nes gwerthu o deuluoedd cyfain eu hunain am docyn o fara. A chasglai'r dyn drygionus a ddywedasai gelwydd wrth ei frodyr olud mwy na'r dyn drygionus a'u rhwymasai â chadwynau. Enw'r naill ydyw Gormes-deyrn, ac, am y llall, nid oes iddo enw ond yn uffern. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|IX.}}}} YR ydych chwi yn y byd megys dieithriaid. Ewch i'r gogledd ac i'r de, i'r dwyrain ac i'r gorllewin, ac ym mha barth bynnag yr arhoswch, fe gyfarfyddwch â'r gŵr a'ch erlid oddiyno, gan ddywedyd: "Fy maes i ydyw hwn." Ac, wedi myned tros yr holl wledydd, deuwch yn ôl gan wybod nad oes mewn unrhyw gyfeiriad un lloches fechan o'r ddaear y geill eich gwraig, mewn gwewyr, esgor ar ei <section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> rt5snwds3nk599nh6fnctjatbdxo7c2 104 85772 166085 2026-06-06T00:08:38Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166085 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Chyntaf-anedig ynddo, neu y gellwch chwi orffwyso ar ol eich llafur, neu, wedi dyfod y dyddiau diweddaf, y geill eich plant gladdu eich esgyrn ynddo fel mewn lle sy'n eiddo i chwi. Dyna'n wir drueni dirfawr. Er hynny, ni ddylech drallodi mwy na mwy, canys y mae'n ysgrifenedig am yr Hwn a achubodd ddynoliaeth; "Y mae gan y llwynog ei ffau, a chan adar y nefoedd eu nythau, ond gan Fab y Dyn nid oes le i roddi Ei ben i lawr." Fe fu dlawd Ef fel y dysgai i chwi gyd-ymddŵyn â thlodi. Nid am ddyfod tlodi oddiwrth Dduw, ond ei ddyfod law yn llaw â llygredd a drwg drachwantau dynion, ac wele paham y bydd tlodion bob amser. Merch pechod, sydd â'i heginyn ymhob dyn, ydyw tlodi, a merch caethiwed, sydd â'i hedyn ymhob cymdeithas. Bydd byth dlodion, am na ddinistria dyn byth y pechod sydd ynddo. Bydd beunydd y tlodion yn anamlach, canys, yn araf, araf, diflanna caethiwed o gymdeithas. A fynnech chwi weithio i ddileu tlodi, weithio i ddinistrio pechod, yn arbenicaf ynoch chwi, yna mewn eraill, a chaethiwed o gymdeithas? Nid wrth ddwyn oddiarno yr hyn sydd gan arall y medr neb ddinistrio tlodi; canys pa fodd, o wneuthur tlodion, y geill dyn leihau nifer y tlodion? Y mae gan bob dyn hawl i gadw yr hyn sydd ganddo, pe amgen ni pherchenogai neb ddim mwyach. Eithr y mae gan bob dyn hawl i ennill wrth ei lafur yr hyn nid oes ganddo, pe amgen, byddai tlodi yn dragwyddol. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> i4l7ttn3zhgpzdjbjxixwmf1otonugb 104 85773 166086 2026-06-06T00:08:54Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166086 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Rhyddhewch eich llafur, ynteu, rhyddhewch eich breichiau, ac ni bydd mwy dlodi ymysg dynion namyn eithriad wedi ei ganiatâu gan Dduw, i'w hatgofio am ddiffygion eu natur ac am y cymorth a'r cariad sydd yn ddyledus oddiwrthynt, y naill i'r llall. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|X.}}}} PAN riddfannai'r holl ddaear wrth ddisgwyl gwaredigaeth, cododd llef ei hun i fyny o Iwdea—llef yr Hwn a ddeuai i ddioddef ac i farw tros Ei frodyr, ac a alwai rhai, mewn dirmyg, yn Fab y Saer. Dywedai Mab y Saer, ynteu, yn dlawd a gwrthodedig fel yr oedd yn y byd hwn; "Deuwch ataf i, bawb sydd mewn lludded tan bwysau gwaith, ac mi a'ch adfywiaf." Ac o'r dydd hwnnw hyd y dydd hwn ni thrig cymaint ag un o'r rhai a gredodd ynddo ef heb esmwythter yn ei gyfyngder. Pregethai i bawb gyfiawnder sydd yn ddechreuad elusen, ac elusen sydd yn gwblhâd cyfiawnder, fel yr iachaer y drygau a gystuddia ddynion. Fe orchymyn cyfiawnder barchu iawn arall, a myn elusen, ambell dro, i ddyn aberthu hyd yn oed ei eiddo ei hun, er mwyn heddwch, neu ryw, ddaioni arall. Ym mhle y byddai'r byd pe peidiai iawnder â llywodraethu ynddo, pe na byddai pawb mewn sicrwydd am ei berson, ac nad ymlawen hâi heb ofn am yr hyn a berthyn iddo? {{nop}}<section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> n6e0oix665e2gb60jc09o926ots4jju 104 85774 166087 2026-06-06T00:19:19Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166087 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Gwell iddo fyddai byw ym mherfedd y fforestydd nag mewn cymdeithas a draddodasid felly i gam—ladrad. Yr hyn a gymerwch chwi heddyw, a gymer arall oddiwrthych yfory. Bydd dynion yn druenusach nag adar y nefoedd, na chipia'r adar eraill oddiwrthynt na'u porfa na'u nythau. Pwy ydyw'r dyn tlawd? Yr hwn nad oes iddo mwyach feddiant ydyw. Pa beth a ddymuna ef? Peidio â bod yn dlawd, hynny yw, cael meddiant. Pa beth a wna yr hwn a ysbeilia ac a anrheithia, onid dinistrio, mor bell ag y geill, hyd yn oed iawnder meddiant. Anrheithio, lladrata—ymosod ar y drwg yn gystal ag ar y cyfoethog ydyw, felly; dymchwel cyfangwbl ar sylfaen cymdeithas ymhlith dynion ydyw. Ni ddichon pwy bynnag nad oes ganddo ddim, ddyfod i feddiannu onid am feddiannu o eraill eisoes; y rhai yma'n unig, gan hynny, a ddichon roddi iddo rywbeth yn gyfnewid am ei lafur. Y mae trefn yn ddaioni, a budd i bawb. Nac yfwch ddim o gwpan trosedd; yn y gwaelod y mae bustl blinder, a gloes, ac angeu. <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|XI.}}}} Ac mi a welswn y drygau a ddaeth ar y ddaear, y gwan yn orthrymedig, y cyfiawn yn cardota ei fara, y drygionus yn esgyn i anrhydedd ac yn gorlifo o oludoedd, y diniwed wedi ei gondemnio gan farnwyr anghyfiawn, a'i blant yn crwydro tan yr haul. {{nop}}<section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> bvysjyqaraytoj3kin28ryu9zia1rck 104 85775 166088 2026-06-06T00:19:35Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166088 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ac yr oedd drist fy enaid, a dihangai gobaith allan o bob rhan ohono megys o gawg toredig. A danfones Duw gwsg trwm arnaf. Ac yn fy nghwsg, gwelais yn sefyll i fyny yn fy ymyl, megys delw oleu ysbryd, â'i olwg addfwyn, dreiddiol, yn cyrraedd hyd ddyfnder fy meddyliau mwyaf cyfrinachol. A neidiais, nid o ddychryn nac o lawenydd, ond megys o deimlad oedd yn gymysgedd annisgrifiadwy o'r naill ac o'r llall. Ac eb yr ysbryd wrthyf i: "Paham yr wyt drist, di?" Ac atebais innau gan wylo: "A! gwêl y drygau sydd ar y ddaear." A gwenodd y drych nefolaidd â gwên anhraethadwy, a daeth y parabl hwn i'm clust: "Ni wêl dy lygad ddim namyn ar draws y twyllwr canol hwnnw a eilw creaduriaid, amser. Nid ydyw amser onid i ti nid oes i Dduw amser." Ac ymddistawn i, canys ni ddeallwn. Ac yn ddisymwth, "Edrych," eb yr ysbryd. Ac, heb fod i mi mwyach na chynt na chwedyn mewn un munudyn, gwelais ar amrantiad yr hyn a eilw dynion yn eu hiaith egwan ac eiddil y gorffennol, y presennol, a'r dyfodol. Ac nid ymddangosai'r cwbl hyn imi onid un, ond, i ddywedyd y cyfan a welais, bydd raid i mi ddisgyn yn ol i fynwes amser, bydd raid imi barablu iaith egwan ac eiddil dynion. Ac ymddangosai'r holl ryw ddynol imi megys un gŵr. A gwnaethai'r gŵr hwnnw lawer o ddrygioni, ychydig o ddaioni, a gwyddai lawer o ddoluriau ac ychydig o ddedwyddwch. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> fsp01sx3sek9zf5vz2iqffdne0vmxzt 104 85776 166089 2026-06-06T00:28:31Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166089 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ac yno yr oedd, yn gorwedd yn ei drallod, ac ar ddaear, weithiau yn rhew, weithiau yn dân, yn druan, yn newynog, yn ddirym, yn drymlwythog gan lesgedd yn gymysg o ddirdyniadau, yn ei fathru i lawr gan gadwynau a ffugiwyd yn nhrigfan y dieifl. Yr oedd baich ei law aswy ar ei law ddehau, a baich ei law ddehau ar ei law aswy, ac yng nghanol ei freuddwydion aflan, yr oedd wedi ymdrybaeddu cymaint yn yr heyrn nes cuddio ei holl gorff a'i wasgu ganddynt. Ac wedi iddynt yn unig ei gyffwrdd, glynent wrth ei groen megys plwm llosg—treiddient i mewn trwy'r cnawd, ac nid aent mwy allan ohono. Wele yna'r dyn, ac adnabûm ef. Ac wele'n cyfeirio o'r dwyrain baladr goleuni, ac o'r dehau baladr cariad, ac o'r gogledd baladr cadernid. Ac ymunodd y tri phaladr ar galon y gŵr hwnnw. Ac fel y ciliodd paladr goleuni, dywedodd llef: "Fab Duw, brawd Crist, myn wybod hynny y dylit ei wybod." Ac fel y ciliodd paladr cariad, eb llef: "Fab Duw, brawd y Crist, câr fel y'th garer." Ac fel y ciliodd paladr cadernid, eb llef: "Fab Duw, brawd y Crist, gwna yr hyn y dylit ei wneuthur." Ac fel yr ymunodd y tri phaladr, ymunodd y tair llef hwythau, ac ymffurfio'n un llef, yn llefain: "Fab Duw, brawd y Crist, gwasanaetha Dduw, ac na wasanaetha onid Ef yn unig." Ac yna ymddangosodd i mi yr hyn na thebygaswn hyd hynny onid un gŵr yn unig, fel tyrfa o bobloedd ac o genhedloedd. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> bvmqzcdbf1ern8du5swut2bbfc1s328 104 85777 166090 2026-06-06T00:30:37Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166090 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ac ni'm twyllasai fy ngolwg gyntaf, ac ni'm twyllai yr ail chwaith. A chan ddeffro ar eu gwely o ing, dechreuodd y bobloedd a'r cenhedloedd hyn ddywedyd ynghyd; "O ba le y daw ein dioddef a'n nych, y newyn a'r syched a'n blina, a'r cadwynau a'n plyg tua'r ddaear, ac a dreiddia drwy'n croen? Ac ymagorodd eu deall, a deallasant na chondemniwyd i gaethiwed blant Duw a brodyr y Crist gan eu Tad, ac mai'r caethiwed hwn ydoedd ffynhonnell eu holl gamwri. Ceisiodd, gan hynny, bawb ddryllio ei heyrn, ond ni lwyddodd yr un. Ac edrychent, y naill ar y llall, gyda dirfawr dosturi, ac, yn cyniwair gan gariad, cyd-ddywedasant: "Yr un meddwl sydd gennym bawb, paham na fynnem oll yr un galon? Onid ydym oll blant yr un Tad a brodyr yr un Crist? Ymachubwn ni, neu byddwn farw ynghyd." Yn ol dywedyd felly, gwybuasant ynddynt eu hunain nerth dwyfol, a chlybûm eu hualau'n torri, ac ymdrechasant chwe diwrnod yn erbyn y rhai a'u cadwynasai, a'r chweched dydd y buont orchfygwyr, a bu'n ddydd o orffwys y seithfed. A'r ddaear oedd sech a flagurodd, a gallai pawb ymborthi ar ei ffrwythau, a myned a dyfod heb ofyn o neb iddynt; "I ba le yr ewch chwi? nid a neb yma." A chasglai'r plant bychain flodau, a'u dwyn i'w main a wenai yn dyner arnynt. Ac nid oedd na thlawd na chyfoethog, eithr yr oedd mewn cyflawnder gan bawb yr hyn oedd yn anhepgor i'w anghenion, canys carai pawb ei gilydd, a bod i'w gilydd yn gymorth fel brodyr. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 4fvniz3rt437h11qo6zhbvi95v098f0 104 85778 166091 2026-06-06T00:31:32Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166091 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ac atseiniodd yn y nefoedd, lef fel llef angel: "Gogoniant i Dduw a roes ddeall, cariad, a chadernid i'w blant! Gogoniant i'r Crist a roes ryddid i'w frodyr." <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|XII}}}} PAN ddioddefo un ohonoch gam, pan ddymchwelo'r gormeswr ef yn ei daith trwy'r byd, a'i sarnu tan ei draed, os achwyn ef, ni wrendy neb arno. Esgyn cri'r tlawd i fyny at Dduw, eithr ni chyrraedd at glust dyn. A gofynnir imi: "O ba le y daw y drwg hwn? A fynasai'r Hwn a greodd y tlawd fel y cyfoethog, yr eiddil fel y cadarn, dynnu pob dychryn ymaith oddiwrth y naill yn eu drygioni, a phob gobaith oddiwrth y lleill yn eu hadfyd? A gwelais mai meddwl dychrynllyd ydoedd hwnnw, a chabledd yn erbyn Duw. Am na châr yr un ohonoch onid ef ei hun, am iddo ei wahanu ei hun oddiwrth ei frodyr, am ei fod yn unig ac y myn fod yn unig, ni wrandewir ar ei gŵyn ef. Pan adfywio popeth yn y gwanwyn, ymedy o'r glaswelltyn sŵn a gyfyd i fyny megys murmur maith. Llef nifer aneirif o greaduriaid tlawd a bychain ac anwel ydyw'r sŵn hwn, ac wedi ei ffurfio o gynifer o seiniau na fedrir eu cyfrif. Ni chlywid yr un ohonynt wrthi ei hun, parant eu clywed, oll ynghyd. Fe'ch cuddir chwithau tan laswelltyn, paham na chyfyd llef odditano? Pan fynner croesi afon wyllt, ymffurfir yn llinyn hirfaith dwyres, ac wedi trefnu felly, geill y rhai, na allasai hynny ar wahân, wrthsefyll rhuthr y dyfroedd heb drafferth. {{nop}}<section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> 3jn80bvycpfnl2qw88jjsfsf8fv2m5g 104 85779 166092 2026-06-06T00:32:15Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166092 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Gwnewch felly, a chwi a dorrwch orymdaith drygioni, a'ch dwg chwi ymaith pan fyddoch unig, ac a'ch teifl ar y lan wedi eich darnio. Bydded yn araf eich amcanion chwi, ond yn ddiymod. Na adewch eich hunain i fyned nac i un cyfeiriad cyntaf, nac i ail. Eithr os gwnaeth neb gam â chwi, dechreuwch trwy fwrw allan o'ch calon bob awydd dial, ac yna, gan godi i fyny eich dwylo a'ch llygaid, dywedwch wrth eich Tad sydd yn y nefoedd; "O Dad, yr ydwyt Ti'n amddiffynnydd y diniwed a'r gorthrymedig; canys Dy gariad Di a greodd y byd, a'th gyfiawnder a'i llywodraetha. Di fynni iddo lywod—raethu ar y ddaear, a gwrthwyneba'r drygionus ef â'i ewyllys bechadurus. "Penderfynasom ninnau, gan hynny, ymdrechu yn erbyn y drygionus. O Dad, dyro ddoethineb i'n hysbryd a chadernid i'n braich." Ac wedi y gweddïoch felly o waelod eich enaid, ymdrechwch, ac nac ofnwch. Os ymddengys buddugoliaeth fel pe'n ymbellhau oddiwrthych ar y dechreu, ni bydd hynny namyn prawf arnoch, a hi a ddychwel drachefn, canys bydd eich gwaed megys gwaed Abel pan laddodd Cain ef, a'ch marw fel marw'r merthyri. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> qa586csawp0bfu839h5i2jppuid2j1o 104 85780 166093 2026-06-06T00:43:18Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166093 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|XIII.}}}} Nos drist ydoedd hi, pwysai nef heb sêr ynddi ar y ddaear, megys amdo marmor du ar unig fedd. Ac nid aflonyddai dim dangnefedd y nos honno, onid llais dieithr, megys ysgwyd ysgafn adenydd, a glywid o dro i dro uwchlaw ardaloedd a dinasoedd; ac yna ymdewhâi'r tywyllwch, a theimlai pawb ymdynhau ei enaid ei hun, a dychryn yn treiddio hyd ei wythiennau. Ac yr oedd, mewn ystafell ddudew, a oleuid gan lusern letgoch, yn eistedd ar saith o feinciau heyrn, seithwyr mewn porffor, â'u pen wedi ei wregysu â choron. Ac yng nghanol yr ystafell yr ymddyrchafai gorsedd esgyrn, ac wrth draed yr orsedd yr oedd, ar lun cadair, groes wedi ei dymchwel; ac o flaen yr orsedd, fwrdd eboni; ac ar y bwrdd, gawg yn llawn gwaed rhudd ac ewynnog, a phenglog dyn. Ac ymddangosai'n drist a phrudd y seithwyr coronog, ac, o ddyfnder pwll cau eu llygaid, dihangai gwreichion tân dulas. A chan sefyll, agoshaodd un ohonynt at yr orsedd tan grynu, a gosod ei droed ar y groes. A'r foment honno crynodd ei aelodau, ac yr oedd megys ar ddiffygio. Edrychai'r lleill yn ddigyffro; ni wnaethant y symudiad lleiaf, ond ni wn i pa beth oedd ar eu talcen, a thynnodd gwên nad yw o ddyn eu gwefusau ynghyd. A'r hwn a edrychai megys ar ddiffygio a estynnodd ei law, gan ymafael yn y cawg gwaed a'i arllwys yn y benglog a'i yfed. Ac ymddengys i'r ddiod hon ei gadarnhau. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> gn8a154kc7b85k1t8wke1lfbbrpwki1 104 85781 166094 2026-06-06T00:44:52Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166094 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>A chan godi ei ben, aeth allan o'i fynwes gri megys ysgrech oer: Melltigedig fyddo Crist, a ddug Ryddid ar y ddaear! " A chydsafodd y chwe gwŷr coronog eraill, a bloeddiasant gyda'i gilydd yr un gri: "Melltigedig fyddo Crist, a ddug Ryddid ar y ddaear! Yna, wedi cyd—eistedd ohonynt ar eu meinciau heyrn, dywedodd y cyntaf; "Fy mrodyr, pa beth a wnelom ni i dagu Rhyddid? Canys gorffennwyd ein llywodraeth ni, a dechreuodd ei heiddo hi. Yr un ydyw ein hachos—awgrymed pob un yr hyn a debyga ef yn oreu. "Wele'r cyngor a roddaf i. Pwy a saif i fyny o'n blaen ni cyn dyfod y Crist? Ei grefydd Ef a'n dinistriodd ni: dilëwn grefydd Crist." Ac atebodd pawb, "Gwir! dilëwn grefydd Crist!" Ac ymagoshaodd arall hyd at yr orsedd, cymerth y benglog ddyn, tywalltodd waed ohoni, yfodd, a dywedodd; "Nid crefydd yn unig y mae'n rhaid ei dileu, ond hefyd wyddoniaeth a meddwl; canys myn gwyddoniaeth wybod yr hyn nad ydyw'n dda i ni i ddyn ei wybod, ac y mae meddwl beunydd yn barod i wrthryfela yn erbyn nerth." Ac atebodd pawb: "Gwir; dilewn wyddoniaeth a meddwl." A chan wneuthur megys ag y gwnaethai'r ddau cyntaf, dywedodd trydydd gŵr; "Pan suddasem ddynion mewn amhwylledd wrth eu hamddifadu o grefydd, ac o wyddoniaeth a meddwl, gwnelsem lawer, eithr erys i ni eto ychwaneg i'w wneuthur. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 7n1c90efvcca7n1zvgjjuntebjfytgn 104 85782 166095 2026-06-06T00:45:43Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166095 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>"Y mae gan y creadur amhwyllog reddfau a theimladau peryglus. Y mae'n rhaid na chlywo'r un bobl lef rhai eraill, rhag o chwyno'r naill a chodi ynghyd, y temtir y lleill i wneuthur yn gyffelyb. Na threiddied yr un sŵn oddiallan hyd atom ni." Ac atebodd pawb: "Gwir; na threiddied yr un sŵn oddiallan hyd atom ni." Ac eb pedwerydd gŵr: "Y mae gennym ein budd i'w ystyried, ac y mae gan bobl eraill hwythau eu budd yn wrthwyneb i ni. Os ymunant i amddiffyn eu budd yn ein herbyn ni, pa fodd y gwrthsafwn hwy? "Rhannwn er mwyn llywodraethu. Crëwn ymhob talaith, ymhob dinas, ac ymhob pentref, fudd gwrthwyneb i fudd pentrefi, dinasoedd, a thaleithiau eraill. "Yn y modd hwn y ffieiddia pawb ei gilydd, ac ni freuddwydiant ymuno yn ein herbyn ni." Ac atebodd pawb: "Gwir; rhannwn er mwyn llywodraethu; fe ladd cytundeb ni." Ac eb pumed gŵr, gwedi llenwi'r gwaed ddwywaith, a dwywaith wacau'r benglog ddyn; Cymeradwyaf y moddion hyn oll: y maent yn dda, ond yn annigonol. Gwnewch fwystfilod,—da ydyw; eithr dychrynwch y bwystfilod hyn; tarewch hwy ag ofn trwy gyfiawnder didostur, a thrwy arteithiau erchyll, oni fynnwch eich difa yn hwyr neu'n hwyrach. Y dienyddiwr ydyw prif weinidog tywysog doeth." Ac atebodd pawb; "Gwir; y dienyddiwr ydyw prif weinidog tywysog doeth." Ac eb chweched gŵr; {{nop}}"Cydnabyddaf werth arteithiau cyfaddas, ofnadwy ac anochel. Er hynny y mae eneidiau dewrion rai, ac eneidiau peryglus a haera arteithiau. A fynnech chwi lywodraethu dynion yn ddi—drafferth, gloddestwch hwy â digrifwch. Nid ydyw diweirdeb o'r un gwerth i ni; meithrina hi gadernid; dihysbyddwn hi, yn hytrach, trwy lygredd." Ac atebodd pawb: "Gwir; dihysbyddwn gadernid, ynni, a glewder, trwy lygredd." Yna'r seithfed, gwedi yfed o'r benglog fel y lleill, a lefarodd, â'i draed ar y groes, yn y modd hwn; "Ymhellach am Grist; y mae rhyfel hyd angeu, rhyfel tragwyddol rhyngddo Ef a ni. "Eithr pa fodd yr enillir serch y bobloedd oddiarno? Ymdrech ofer ydyw. Beth sydd i'w wneuthur, ynteu? Gwrandewch arnafi: y mae'n rhaid gydag elw, ac anrhydedd ac awdurdod ennill offeiriaid Crist. A gorchmynnant hwy i'r bobl, yn enw Crist, fod yn ddarostyngedig i ni ymhob peth, yn yr hyn a wnelom, yn yr hyn a archom; "A chred y bobl hwy, ac ufuddhau iddynt yn gyd—wybodol, a bydd gadarnach na chynt ein gallu ni.' Ac atebodd pawb; "Gwir; enillwn offeiriaid Crist." Ac, yn ddisymwth, diffoddodd y llusern a oleuai'r ystafell, a diflannodd y seithwyr yn y tywyllwch. A dywedwyd wrth ŵr cyfiawn a wyliai'r funud honno, ac a weddïai o flaen y groes: "Daw yn nês fy nydd i. Addolwch, ac nac ofnwch." {{nop}} {{c|{{mawr|XIV.}}}} Ac ar draws niwl llwyd, trwm, gwelais megys y gwelir ar y ddaear, awr y gwyll, lannerch noeth, anial, ac oer. Yn ei ganol ymgodai craig, y syrthiai ohoni, ddiferyn ar ol diferyn, ddwfr du, a sŵn gwan ac ysgafn y diferynnau oedd yr unig sŵn a glywid. Ac ymderfynai yn y graig, wedi cyfrcdeddu ohonynt tros y gwastadedd, saith llwybr, ac yn ymyl y graig, wrth borth pob un ohonynt yr cedd carreg a guddid ag na wn ba beth llaith, glas, megys glafoer sarff. Ac wele, ar un o'r llwybrau, gwelais megys cysgod yn ei symud ei hun yn araf; ac yn araf, araf, fel y neshâi'r cysgod, canfûm, nid dyn yn wir, ond delw dyn. Ac yr oedd i'r ddelw hon ddiferyn gwaed yng nghyfeiriad y galon. Ac eisteddodd ar y garreg laith, las, a chrynai ei haelodau, a chan blygu'r pen, ymdynhâi ynghyd â'i breichiau, megys i gadw'r gweddill gwres. A chyrhaeddcdd chwe delw arall yn olynol hyd at droed y graig, ar hyd y chwe llwybr arall. A chan grynu, ac ymdynhau â'u breichiau, eisteddodd pob un ohonynt ar y garreg laith, las. Ac yno yr oeddynt, yn ddistaw a chrwm tan bwysau ing annirnadwy. A pharhaodd yn hir eu tawelwch hwy, ni wn ba hyd, canys ni chyfyd yr haul fytl ar y gwastadedd hwnnw; ni wyddys ync na hwyr na bore. Y defnynnau dwfr yn unig wrth syrthio a fesur y tymor urcenog, encglur, trymlwythog, diddiwedd. Ac yr oedd Q hynny mor ofnadwy i'w ganfod fel na buasai modd imi ddioddef yr olygfa, pe na'm cadarnhasai Duw. Ac wedi rhyw gryndod dirdynnol, parodd un o'r cysgodau gan godi ei ben, glywed sŵn megys sŵn cryg gwynt pan ruo mewn celain. A danfonodd y graig y llef hon i'm clust; Gorchfygodd Crist: melltigedig fyddo Ef!" A neidiodd y chwe chysgod arall mewn dychryn, a chodasant eu pen oll ynghyd, gan boeri allan o'u mynwes yr un gabledd: Gorchfygodd Crist: melltigedig fyddo Ef!" Ac, ar unwaith, crynasant gan ddychryn mwy, ymdewhaodd y niwl, ac, am funud, peidiodd y dwfr du â llifo. A phlygasai'r saith gysgod o newydd tan bwysau eu hing cêl, ac yr oedd dawelwch arall, a hwy na'r cyntaf. Yn ol hynny dywedodd un ohonynt wrth y lleill, yn ddigyffro a chrynedig, ac heb godi oddiar y garreg; Digwyddodd felly i chwi, megys i minnau. A wasanaethodd ein holl gynghorion ni? Ac ychwanegodd un arall; "Torrodd ffydd a meddwl gadwynau'r bobloedd; rhyddhaodd ffydd a meddwl y ddaear.' A dywedodd arall; "Mynnem rannu dynion, ac unodd ein gormes hwy yn ein herbyn." Ac un arall: "Tywalltasom waed, a syrthiodd y gwaed hwnnw ar ein pennau." Ac eto un arall; "Heuasom lygredd, ac eginodd ynom nı, ac ysodd ein hesgyrn." Ac un arall drachefn; "Credasom dagu Rhyddid, a sychodd ei hanadl ein gallu hyd at y gwreiddyn." {{nop}}Yna'r seithfed cysgod: "Gorchfygodd Crist: melltigedig fyddo Ef!" Ac atebodd pawb mewn un llais; "Gorchfygodd Crist: melltigedig fyddo Ef!" A gwelais law'n agoshau: trochodd fys yn y dwfr du y mesurai ei ddefnynnau, wrth syrthio, y tymor tragwyddol, gan amlygu ar eu talcen y saith gysgod—ac yr oedd hyn am byth. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|XV.}}}} NID oes i chwi ond un dydd i'w dreulio ar y ddaear; gweithredwch fel y treulioch ef mewn heddwch. Ffrwyth cariad ydyw heddwch; ac er mwyn byw mewn heddwch, y mae'n rhaid dioddef llawer. Nid oes neb perffaith; y mae i bawb ei ddiffygion; ymddibynna pob dyn ar eraill, a chariad yn unig a wna'n ysgafn y baich hwn. Oni fedrwch roddi cymorth i'ch brodyr, pa fodd .У dyry'ch brodyr i chwi gymorth? Y mae'n ysgrifenedig am Fab Mair: "Fel y carasai Ef Ei eiddo oedd yn y byd, y carodd hwy hyd y diwedd." Gan hynny cerwch eich brodyr sydd yn y byd, cerwch hwy hyd y diwedd. Y mae cariad yn ddiflino; ni ddaw arno ludded fyth. Y mae cariad yn ddihysbydd; bydd byw, ac adfywia ohono ei hun,—a pho fwyaf yr ymdywallt, mwyaf oll y gorleinw. Nid ydyw deilwng o Grist y neb a'i caro ei hun yn fwy na'i frawd, a fu marw tros Ei frodyr. A roddasoch eich da, rhoddwch eto eich bywyd, a rhydd cariad i chwi bopeth. {{nop}}Yn wir, meddaf i chwi, paradwys ar y ddaear ydyw calon yr hwn a gâr. Y mae Duw ynddo, canys cariad yw Duw. Ni châr dyn drygionus, trachwantu y mae; y mae arno newyn a syched am bopeth: y mae ei lygad, megys llygad sarff, yn swyno a hudo, ond er difa. Gorffwysa cariad yng ngwaelod eneidiau pur, megys defnyn gwlith ar gwpan blodeuyn. O na wypech beth ydyw caru! Dywedwch i chwi garu, ac y mae amryw o'ch brodyr yn amddifad o fara i gynnal eu bywyd, o wisgoedd i guddio eu haelodau noeth, o do i'w cysgodi, o ddyrnaid o wellt i gysgu arno, a chwi â phopeth yn gyflawnder gennych. Dywedwch garu ohonoch, ac y mae, yn nifer mawr, gleifion yn dihoeni, yn amddifad o gymorth, ar eu gwely tlawd, rai annedwydd yn wylo heb neb i gyd—wylo; blant bychain, yn rhynnu gan oerfel, yn myned o ddrws i ddrws i geisio gan y cyfoethogion friwsion eu byrddau, ac heb dderbyn dim. Dywedwch y cerwch eich brodyr; a pha beth a wnelech ynteu, pe cashaech hwy? A minnau a ddywedaf wrthych, y mae pwy bynnag sydd yn medru hynny, ac ni ddiwalla ei frawd a ddioddef, yn elyn ei frawd; ac y mae pwy bynnag a fedr roddi i'w frawd newynog luniaeth, ac ni wna hynny, yn llofrudd. {{nop}}<section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> 92f9q08fuuu22hqkffqyf6ds0zslqc7 104 85783 166096 2026-06-06T00:46:28Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166096 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>"Y mae gan y creadur amhwyllog reddfau a theimladau peryglus. Y mae'n rhaid na chlywo'r un bobl lef rhai eraill, rhag o chwyno'r naill a chodi ynghyd, y temtir y lleill i wneuthur yn gyffelyb. Na threiddied yr un sŵn oddiallan hyd atom ni." Ac atebodd pawb: "Gwir; na threiddied yr un sŵn oddiallan hyd atom ni." Ac eb pedwerydd gŵr: "Y mae gennym ein budd i'w ystyried, ac y mae gan bobl eraill hwythau eu budd yn wrthwyneb i ni. Os ymunant i amddiffyn eu budd yn ein herbyn ni, pa fodd y gwrthsafwn hwy? "Rhannwn er mwyn llywodraethu. Crëwn ymhob talaith, ymhob dinas, ac ymhob pentref, fudd gwrthwyneb i fudd pentrefi, dinasoedd, a thaleithiau eraill. "Yn y modd hwn y ffieiddia pawb ei gilydd, ac ni freuddwydiant ymuno yn ein herbyn ni." Ac atebodd pawb: "Gwir; rhannwn er mwyn llywodraethu; fe ladd cytundeb ni." Ac eb pumed gŵr, gwedi llenwi'r gwaed ddwywaith, a dwywaith wacau'r benglog ddyn; Cymeradwyaf y moddion hyn oll: y maent yn dda, ond yn annigonol. Gwnewch fwystfilod,—da ydyw; eithr dychrynwch y bwystfilod hyn; tarewch hwy ag ofn trwy gyfiawnder didostur, a thrwy arteithiau erchyll, oni fynnwch eich difa yn hwyr neu'n hwyrach. Y dienyddiwr ydyw prif weinidog tywysog doeth." Ac atebodd pawb; "Gwir; y dienyddiwr ydyw prif weinidog tywysog doeth." Ac eb chweched gŵr; {{nop}}"Cydnabyddaf werth arteithiau cyfaddas, ofnadwy ac anochel. Er hynny y mae eneidiau dewrion rai, ac eneidiau peryglus a haera arteithiau. A fynnech chwi lywodraethu dynion yn ddi—drafferth, gloddestwch hwy â digrifwch. Nid ydyw diweirdeb o'r un gwerth i ni; meithrina hi gadernid; dihysbyddwn hi, yn hytrach, trwy lygredd." Ac atebodd pawb: "Gwir; dihysbyddwn gadernid, ynni, a glewder, trwy lygredd." Yna'r seithfed, gwedi yfed o'r benglog fel y lleill, a lefarodd, â'i draed ar y groes, yn y modd hwn; "Ymhellach am Grist; y mae rhyfel hyd angeu, rhyfel tragwyddol rhyngddo Ef a ni. "Eithr pa fodd yr enillir serch y bobloedd oddiarno? Ymdrech ofer ydyw. Beth sydd i'w wneuthur, ynteu? Gwrandewch arnafi: y mae'n rhaid gydag elw, ac anrhydedd ac awdurdod ennill offeiriaid Crist. A gorchmynnant hwy i'r bobl, yn enw Crist, fod yn ddarostyngedig i ni ymhob peth, yn yr hyn a wnelom, yn yr hyn a archom; "A chred y bobl hwy, ac ufuddhau iddynt yn gyd—wybodol, a bydd gadarnach na chynt ein gallu ni.' Ac atebodd pawb; "Gwir; enillwn offeiriaid Crist." Ac, yn ddisymwth, diffoddodd y llusern a oleuai'r ystafell, a diflannodd y seithwyr yn y tywyllwch. A dywedwyd wrth ŵr cyfiawn a wyliai'r funud honno, ac a weddïai o flaen y groes: "Daw yn nês fy nydd i. Addolwch, ac nac ofnwch." {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> iidd01ripg7xusta9s0nmzeb1iqeiaw 104 85784 166097 2026-06-06T00:47:28Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166097 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|XIV.}}}} Ac ar draws niwl llwyd, trwm, gwelais megys y gwelir ar y ddaear, awr y gwyll, lannerch noeth, anial, ac oer. Yn ei ganol ymgodai craig, y syrthiai ohoni, ddiferyn ar ol diferyn, ddwfr du, a sŵn gwan ac ysgafn y diferynnau oedd yr unig sŵn a glywid. Ac ymderfynai yn y graig, wedi cyfrcdeddu ohonynt tros y gwastadedd, saith llwybr, ac yn ymyl y graig, wrth borth pob un ohonynt yr cedd carreg a guddid ag na wn ba beth llaith, glas, megys glafoer sarff. Ac wele, ar un o'r llwybrau, gwelais megys cysgod yn ei symud ei hun yn araf; ac yn araf, araf, fel y neshâi'r cysgod, canfûm, nid dyn yn wir, ond delw dyn. Ac yr oedd i'r ddelw hon ddiferyn gwaed yng nghyfeiriad y galon. Ac eisteddodd ar y garreg laith, las, a chrynai ei haelodau, a chan blygu'r pen, ymdynhâi ynghyd â'i breichiau, megys i gadw'r gweddill gwres. A chyrhaeddcdd chwe delw arall yn olynol hyd at droed y graig, ar hyd y chwe llwybr arall. A chan grynu, ac ymdynhau â'u breichiau, eisteddodd pob un ohonynt ar y garreg laith, las. Ac yno yr oeddynt, yn ddistaw a chrwm tan bwysau ing annirnadwy. A pharhaodd yn hir eu tawelwch hwy, ni wn ba hyd, canys ni chyfyd yr haul fytl ar y gwastadedd hwnnw; ni wyddys ync na hwyr na bore. Y defnynnau dwfr yn unig wrth syrthio a fesur y tymor urcenog, encglur, trymlwythog, diddiwedd. Ac yr oedd<noinclude><references/></noinclude> sismx7xz8ljq32mn60h4u62bffnxamy 104 85785 166098 2026-06-06T00:48:15Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166098 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>hynny mor ofnadwy i'w ganfod fel na buasai modd imi ddioddef yr olygfa, pe na'm cadarnhasai Duw. Ac wedi rhyw gryndod dirdynnol, parodd un o'r cysgodau gan godi ei ben, glywed sŵn megys sŵn cryg gwynt pan ruo mewn celain. A danfonodd y graig y llef hon i'm clust; Gorchfygodd Crist: melltigedig fyddo Ef!" A neidiodd y chwe chysgod arall mewn dychryn, a chodasant eu pen oll ynghyd, gan boeri allan o'u mynwes yr un gabledd: Gorchfygodd Crist: melltigedig fyddo Ef!" Ac, ar unwaith, crynasant gan ddychryn mwy, ymdewhaodd y niwl, ac, am funud, peidiodd y dwfr du â llifo. A phlygasai'r saith gysgod o newydd tan bwysau eu hing cêl, ac yr oedd dawelwch arall, a hwy na'r cyntaf. Yn ol hynny dywedodd un ohonynt wrth y lleill, yn ddigyffro a chrynedig, ac heb godi oddiar y garreg; Digwyddodd felly i chwi, megys i minnau. A wasanaethodd ein holl gynghorion ni? Ac ychwanegodd un arall; "Torrodd ffydd a meddwl gadwynau'r bobloedd; rhyddhaodd ffydd a meddwl y ddaear.' A dywedodd arall; "Mynnem rannu dynion, ac unodd ein gormes hwy yn ein herbyn." Ac un arall: "Tywalltasom waed, a syrthiodd y gwaed hwnnw ar ein pennau." Ac eto un arall; "Heuasom lygredd, ac eginodd ynom nı, ac ysodd ein hesgyrn." Ac un arall drachefn; "Credasom dagu Rhyddid, a sychodd ei hanadl ein gallu hyd at y gwreiddyn." {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 5e4kx5pwk6bjq2l6mms5056jzhsnmub 104 85786 166099 2026-06-06T00:48:51Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166099 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Yna'r seithfed cysgod: "Gorchfygodd Crist: melltigedig fyddo Ef!" Ac atebodd pawb mewn un llais; "Gorchfygodd Crist: melltigedig fyddo Ef!" A gwelais law'n agoshau: trochodd fys yn y dwfr du y mesurai ei ddefnynnau, wrth syrthio, y tymor tragwyddol, gan amlygu ar eu talcen y saith gysgod—ac yr oedd hyn am byth. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|XV.}}}} NID oes i chwi ond un dydd i'w dreulio ar y ddaear; gweithredwch fel y treulioch ef mewn heddwch. Ffrwyth cariad ydyw heddwch; ac er mwyn byw mewn heddwch, y mae'n rhaid dioddef llawer. Nid oes neb perffaith; y mae i bawb ei ddiffygion; ymddibynna pob dyn ar eraill, a chariad yn unig a wna'n ysgafn y baich hwn. Oni fedrwch roddi cymorth i'ch brodyr, pa fodd .У dyry'ch brodyr i chwi gymorth? Y mae'n ysgrifenedig am Fab Mair: "Fel y carasai Ef Ei eiddo oedd yn y byd, y carodd hwy hyd y diwedd." Gan hynny cerwch eich brodyr sydd yn y byd, cerwch hwy hyd y diwedd. Y mae cariad yn ddiflino; ni ddaw arno ludded fyth. Y mae cariad yn ddihysbydd; bydd byw, ac adfywia ohono ei hun,—a pho fwyaf yr ymdywallt, mwyaf oll y gorleinw. Nid ydyw deilwng o Grist y neb a'i caro ei hun yn fwy na'i frawd, a fu marw tros Ei frodyr. A roddasoch eich da, rhoddwch eto eich bywyd, a rhydd cariad i chwi bopeth. {{nop}}<section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> b29vfmm0fczy3y2hnnw6npjc5pjvtxn 104 85787 166100 2026-06-06T00:49:15Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166100 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Yn wir, meddaf i chwi, paradwys ar y ddaear ydyw calon yr hwn a gâr. Y mae Duw ynddo, canys cariad yw Duw. Ni châr dyn drygionus, trachwantu y mae; y mae arno newyn a syched am bopeth: y mae ei lygad, megys llygad sarff, yn swyno a hudo, ond er difa. Gorffwysa cariad yng ngwaelod eneidiau pur, megys defnyn gwlith ar gwpan blodeuyn. O na wypech beth ydyw caru! Dywedwch i chwi garu, ac y mae amryw o'ch brodyr yn amddifad o fara i gynnal eu bywyd, o wisgoedd i guddio eu haelodau noeth, o do i'w cysgodi, o ddyrnaid o wellt i gysgu arno, a chwi â phopeth yn gyflawnder gennych. Dywedwch garu ohonoch, ac y mae, yn nifer mawr, gleifion yn dihoeni, yn amddifad o gymorth, ar eu gwely tlawd, rai annedwydd yn wylo heb neb i gyd—wylo; blant bychain, yn rhynnu gan oerfel, yn myned o ddrws i ddrws i geisio gan y cyfoethogion friwsion eu byrddau, ac heb dderbyn dim. Dywedwch y cerwch eich brodyr; a pha beth a wnelech ynteu, pe cashaech hwy? A minnau a ddywedaf wrthych, y mae pwy bynnag sydd yn medru hynny, ac ni ddiwalla ei frawd a ddioddef, yn elyn ei frawd; ac y mae pwy bynnag a fedr roddi i'w frawd newynog luniaeth, ac ni wna hynny, yn llofrudd. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> s2xg5hrqkph20mh7gl0wpg3n0pkhf2r 104 85788 166101 2026-06-06T01:27:21Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166101 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|XVI.}}}} CYFARFYDDIR â dynion na charant Dduw, ac nad oes Ei ofn arnynt: ffowch rhagddynt, canys deillia oddiwrthynt darth melltith. Ffowch rhag yr annuwiol canys y mae ei anadl yn lladd; eithr na chashewch ef, canys pwy a ŵyr na chyfnewidiodd Duw ei galon ef eisoes? Ei dwyllo ei hun yn fynych y mae'r gŵr a ddywed, hyd yn oed o ddifrif: "Ni chredaf ddim." Y mae yn yr enaid, hyd at y gwaelod, wreiddyn ffydd na sycha. Fe lysg y geiriau a wado Dduw y genau y deuant trostynt, awyrdwll uffern ydyw'r safn a'i hegyr ei hun i gablu. Y mae'r drygionus yn unig yn y greadigaeth. Clodfora'r holl greaduriaid Dduw, bendithia popeth a deimla Ef, ac addola popeth a feddwl Ef: cân iddo seren y dydd, a sêr y nos yn eu hiaith ryfedd. Ysgrifennodd ei enw teirgwaith santaidd yn y ffurfafen. Gogoniant i Dduw yn uchelderau'r nefoedd. Ysgrifennodd ef hefyd yng nghalon dyn, a cheidw'r dyn da ef yno yn gariadlawn; eithr ceisia'r lleill ei ddileu. Tangnefedd ar y ddaear i ddynion o ewyllys da! Y mae'n esmwyth eu cwsg hwy, ac y mae'n esmwythach fyth eu hangeu, canys gwybyddant eu dychwelyd at eu Tad. Megys, ddiwedydd, y gedy'r llafurwr tlawd y meysydd, y cyrch ei fwthyn, a chan eistedd o flaen y drws, yr anghofia'i flinderau o edrych tua'r nef; felly pan ddêl y nos y cyrch gŵr gobaith gartref tragwyddol gyda gorfoledd, a chan eistedd ar y trothwy, anghofia lafurwaith alltud yng ngweledigaethau'r tragwyddol. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> tv1au2seew64hdr5eyz8ovgao32pc8s 104 85789 166102 2026-06-06T01:28:40Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166102 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|XVII.}}}} YR oedd dau ŵr yn gymydogion, ac yr oedd i bob un ohonynt wraig ac amryw blant bychain, a'u hunig lafur i'w cadw yn fyw. Aflonyddai'r naill o'r ddau ynddo ei hun, gan ddywedyd; "Os byddaf farw neu os clafychaf, pa beth a ddaw o'm gwraig a'm plant?" Ac ni adawai'r meddwl hwn ef, a llygrai ei galon megys y llygra gwyfyn y ffrwyth y cuddiwyd ef ynddo. Yna, er dyfod yr un meddwl yn gyffelyb i'r tad arall, ni rwystrwyd ef ganddo; "canys," meddai, " Duw, a adwaen Ei holl greaduriaid, ac a wylia trostynt, a wylia felly trosof innau a thros fy ngwraig, a thros fy mhlant." A byddai ef byw'n dangnefeddus, pan na phrofai'r llall funud o orffwys nac o ddedwyddwch mewnol. Undydd, pan lafuriai yn y meysydd, yn drist a phrudd yn herwydd ei ofn, gwelodd adar amryw'n myned i lwyn a throi allan ohono, ac yna'n fuan, dyfod yn ol drachefn. Ac wedi neshau, gwelodd ddwy nyth yn ymyl ei gilydd, ac ymhob un amryw o rai bychain newydd eu deori, ac weithian heb eu plu. A phan ddychwelodd at ei lafur, codai ei lygaid o dro i dro, gan edrych ar yr adar yn myned a dyfod tan ddwyn lluniaeth i'w rhai bychain. Eithr y funud pan elai un o'r mamau i'w nyth â'i gylfin yn llawn, wele, gafaelodd aderyn rheibus ynddi, a'i chodi i fyny, a llefai'r fam druan, a germain, wrth ymryson yn ofer o tan ei grafanc. O weled yr olygfa hon, teimlai'r gŵr a lafuriai, ei enaid yn anesmwythach na chynt; "canys," dybiai ef, "marw'r<noinclude><references/></noinclude> 17c6bf8w8mgxnqnxerm84hpfvu4zx23 104 85790 166103 2026-06-06T01:29:24Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166103 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>fam, marw'r plant ydyw hefyd. Ac i'm rhai innau nid oes onid myfi. Pa beth a ddaw ohonynt os diffygiaf i? Ac yr oedd drist a phrudd, drwy'r dydd, a'r nos ni chysgodd. Trannoeth, wrth ddychwel tua'r meysydd, dywedodd ynddo ei hun: "Mynnaf weled rhai bychain y fam druan, hon; diau drengi amryw ohonynt eisoes." A rhodiodd tua'r llwyn. A chan edrych, gwelodd y bychain yn gryfion; ni thebygai ddioddef yr un ohonynt. Ac, yn ddirfawr ei syndod, ymguddiodd i weled pa beth a ddigwyddai. Ac wedi ychydigyn byr, clywodd lef ysgafn, a chanfu'r fam arall yn dwyn y lluniaeth a gynullasai, a'i rannu'n ddi-wahaniaeth i'r bychain oll, ac yr oedd ei gyfran i bob un, ac nid diymgeledd oedd yr amddifaid yn eu trallod. A'r tad a gollasai ei ffydd yn Rhagluniaeth a adroddodd a welsai i'r tad arall. Ac eb hwnnw wrtho; "Paham aflonyddu? Nid byth y gwrthyd Duw Ei eiddo. Y mae i'w gariad gyfrinachau nas adwaenom. Credwn, gobeithiwn, carwn, a dilynwn ein rhawd mewn tangnefedd. "Os marw fyddaf o'ch blaen chwi, byddwch chwi dad fy mhlant i; os byddwch farw chwi o'm blaen i, byddaf innau dad eich eiddo chwithau. "Ac os byddwn farw, y naill a'r llall, cyn eu bod mewn oedran i'w darparu eu hunain ar gyfer eu hanghenion, bydd iddynt yn dad y Tad sydd yn y nefoedd." {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> l2e52c1mkyv4oe5z4bh63pe8im1unv3 104 85791 166104 2026-06-06T01:29:59Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166104 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|XVIII.}}}} PAN weddiasoch, onid ymdeimlwch yn ysgafnach eich calon, ac yn llawenach eich enaid? Gwna gweddi drallodion yn llai dolurus, a dedwyddwch yn burach; cymysga â'r naill na wn ba beth cadarn ac addfwyn, ac â'r llall beraroglau dwyfol. Pa beth a wnewch chwi ar y ddaear, ac onid oes i chwi rywbeth i'w ddeisyf ar yr Hwn a'ch gosododd ynddo? Teithiwr yn chwilio am ei wlad ydych. Na cherddwch yn benisel rhaid codi'r llygaid i adnabod y ffordd. Eich gwlad y nef ydyw hi; a phan edrychoch ar y nef, oni'ch cyffroir chwi ganddi? A baid un dyhead â gwasgu arnoch chwi? neu a ydyw'n fud y dyhead hwn? Y mae a ddywed: "I ba ddiben gweddïo? Y mae Duw yn ormod uwchlaw i ni fel y gwrandawo ar greaduriaid mor wael!" Pwy, ynteu, a wnaeth y creaduriaid gwael hyn, pwy a roes iddynt ddihewyd, a meddwl, ac iaith, os nad Duw? bu mor drugarog wrthynt, ai i'w diymgeleddu wedyn y bu hynny, ac i'w gyrru ymhell oddiwrtho? Yn wir, meddaf i chwi, y mae'r neb a ddywed yn ei galon ddirmygu o Dduw Ei waith Ei hun, yn cablu enw Duw. Y mae eraill drachefn a ddywed: "I ba ddiben gweddïo? Oni ŵyr Duw yn rhagorach na ni pa beth y mae arnom ei eisiau?" Gŵyr Duw yn rhagorach na ni pa beth y mae arnom ei eisiau, ac am hynny y myn Ef i ni eiriol; canys Duw Ei hun ydyw ein hangen pennaf, a gweddïo Duw, dechreu Ei feddiannu ydyw. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> i65lbz4syc1o5hpva1shfh1enw28lwp 104 85792 166105 2026-06-06T01:30:33Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166105 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Gŵyr y Tad angen Ei blentyn: a raid, oblegid hynny, na ddefnyddia'r mab fyth iaith ceisio a diolch wrth ei Dad?. Pan ddioddefo anifeiliaid, pan ofnont, neu pan fyddo arnynt newyn, codant gri gwynfanus. Y gri ydyw'r gweddïau y cyfarchant Dduw â hwy, a gwrendy Duw hwy. A fydd dyn, ynteu, yr unig fod yn y greadigaeth na ddylai ei lef esgyn fyth i fyny i glust y Creawdr? Weithiau symud tros y gwledydd wynt a sych y planhigion, ac yna gwelir corsennau crin yn pwyso tua'r ddaear; eithr pan fwyder hwy gan y gwlith, gwisgant eu gwrid yn ol drachefn, a chodi eu pen edwin. Y mae beunydd wyntoedd poethion, a chwŷth ar enaid >dyn, ac a'i sych. Gweddi ydyw'r gwlith a'i hadfywia. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|XIX.}}}} NID oes i chwi ond un Tad, sef Duw, ac un Arglwydd, sef Crist. Pan ddyweder wrthych, ynteu, am y rhai a fedd ar y ddaear allu mawr, Wele'ch arglwyddi," na chredwch. Os ydynt gyfiawn, eich gweinidogion ydynt; onid ydynt, eich gormeswyr ydynt. Ganed yn gydradd bawb; ni ddwg neb ganddo hawl gorchymyn wrth ddyfod i'r byd. Gwelais mewn crud faban yn crïo ac yn wylo, ac yr oedd oddiamgylch iddo hynafgwyr yn dywedyd wrtho; Arglwydd," ac yn Ei addoli gan syrthio ar eu gliniau. A dëellais y cyfan o drallod dyn. Pechod a wnaeth tywysogion; canys yn lle caru ei gilydd, a bod yn gymorth y naill i'r llall fel brodyr, dechreuodd dynion niweidio ei gilydd. {{nop}}<section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> 8zuoya7xcnqcfagmjkb6otgns79ktbj 104 85793 166106 2026-06-06T01:31:05Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166106 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Yna etholasant o'u plith eu hunain un neu amryw o'r rhai a dybient yn rhagoraf eu cyfiawnder, fel yr amddiffynnid y da yn erbyn y drygionus, ac y gallai'r gwan fyw mewn heddwch. Ac yr oedd y gallu a ddefnyddient yn allu cyfreithlawn, canys myn gallu Duw i gyfiawnder lywodraethu, a gallu'r bobl am eu hethol ganddynt. Am hynny yr oedd pob un oddiar gydwybod, yn rhwym o ufuddhau iddynt. Eithr yn fuan iawn, yr oedd rhai a fynnodd lywodraethu ohonynt eu hunain, fel pe baent yn uwch eu natur na'u brodyr. Ac nid ydyw gyfreithlon allu y rhain, canys gallu Satan ydyw, a goruchafiaeth balchter a thrachwant ydyw eu heiddo. Ac am hynny, pan na fyddo raid i neb ofni y digwydd gwaeth, geill pob un, oddiar gydwybod, eu gwrthwynebu, ac ambell dro y mae'n ddyletswydd. Yng nghlorian y cyfiawnder tragwyddol, bydd yn fwy bwysau eich ewyllys chwi nag ewyllys brenhinoedd; canys y bobl a benoda'r brenhinoedd; a gwnaethpwyd brenhinoedd er mwyn y bobl, ac ni wnaethpwyd y bobl er mwyn y brenhinoedd. Ni osododd y Tad nefol aelodau Ei blant i'w dryllio gan heyrn, na'u henaid i'w lofruddio gan gaethiwed. Unodd hwy yn deuluoedd, ac y mae'n frodyr y teuluoedd oll; unodd hwy yn genhedloedd, ac y mae yr holl genhedloedd yn chwiorydd; a phwy bynnag a neilltua deuluoedd oddiwrth deuluoedd a chenhedloedd oddiwrth genhedloedd, a ranna hynny a unodd Duw; gwna orchwyl Satan. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 5035u9terutckkh4op1v15q0nstkey8 104 85794 166107 2026-06-06T01:31:34Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166107 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>A'r hyn a una deuluoedd wrth deuluoedd, a chenhedloedd wrth genhedloedd, cyfraith Duw ydyw'n arbenicaf dim, ac yna cyfraith rhyddid, sydd hefyd, hithau, yn gyfraith Duw. Canys heb ryddid, pa undeb a fyddai rhwng dynion? Byddent mewn undeb cyffelyb i undeb y ceffyl â'r hwn a'i merchyg, cyffelyb i undeb ffrewyll yr arglwydd a chroen y caethwas. Os daw gan hynny neb, gan ddywedyd: "Eiddof i ydych," atebwch: "Na; eiddo Duw yr hwn ydyw ein Tad, ydym ni, ac eiddo Crist, yr hwn ydyw ein hunig Arglwydd." <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|XX.}}}} NA adewch eich twyllo gan eiriau gwagedd. Fe gais amryw eich argyhoeddi eich bod yn drwyadl rydd am iddynt ysgrifennu'r gair rhyddid ar ddalen o bapur, ac am ei hongian wrth yr holl leoedd cyhoeddus. Nid darn o bapur a ddarllenir ar gongl yr heol ydyw rhyddid. Gallu byw a glyw dyn ynddo, ac o'i gylch, ydyw ef, ysbryd amddiffynnydd yr aelwyd deuluaidd, sicrwydd hawliau cymdeithasol, a'r cyntaf o'r hawliau hyn. Y gormeswr a'i cuddia ei hun tan ei enw ydyw'r gwaethaf o'r gormeswyr. Ychwanega gelwydd at orthrwm; ac at anghyfiawnder, lygredd; canys y mae enw rhyddid yn santaidd. Gochelwch chwi, ynteu, rhag y rhai a ddywed: "Rhyddid, Rhyddid," ac a'i distrywia â'u holl weithredoedd. {{nop}}<section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> e7f1x82t83qt2jmy7mt3k2sd1ijsyd3 104 85795 166108 2026-06-06T01:32:22Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166108 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Ai chwychwi a benododd y rhai a'ch llywodraetha, a'ch gorchymyn i wneuthur y naill beth ac i beidio â gwneuthur y peth arall, ac a dra—arglwyddiaetha ar eich da, a'ch diwydrwydd, a'ch llafur? Ac onid chwychwi, pa fodd yr ydych rydd? A ellwch chwi awdurdodi ar eich plant fel y mynnoch, a'u hymddiried i'w dysgu ac i ffurfio eu moesau i ofal y neb a dybiech yn oreu? Ac oni ellwch, pa fodd yr ydych rydd? Ymgasgla adar y nefoedd a'r pryfed hwythau ynghyd i wneuthur yr hyn na fedrai yr un ohonynt yn unig ei wneuthur. A ellwch chwi gasglu i drin ynghyd eich buddiannau, i amddiffyn eich hawliau, i gaffael esmwythyd i'ch drygau? Ac oni ellwch, pa fodd yr ydych rydd? A ellwch chwi fyned o'r naill le i'r llall oni chaniateir hynny i chwi, defnyddio ffrwythau'r ddaear a chynnyrch eich llafur, trochi'ch bys yn nwfr y môr, a pheri syrthio defnyn o ddwfr yn y llestr pridd tlawd y paratoir eich ymborth ynddo, heb eich peryglu eich hunain i dalu iawn, a'ch rhwydo i garchar? Ac oni ellwch, pa fodd yr ydych rydd? Ac o fyned i orffwys y nos, a ellwch sicrhau na thorro neb i mewn tra cysgoch, a chloddio'r lleoedd mwyaf cêl yn eich tŷ, a'ch tynnu o ganol eich teulu a'ch taflu i waelod carchardy, canys drwg-dybiai gallu chwi yn ei ddychryn? Ac oni ellwch, pa fodd yr ydych rydd? Gwawria heddwch arnoch pan ryddhaoch eich hunain, yng ngrym dewrder a dyfal—barhad, oddiwrth bob math ar gaethiwed. Gwawria heddwch arnoch pan ddywedoch o waelod eich calon; "Mynnwn fod yn rhydd," pan fyddoch<noinclude><references/></noinclude> oe31vnf4ewgt7y33972j29dujovd43x 104 85796 166109 2026-06-06T01:32:54Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>barod, er cyrraedd hynny, i aberthu popeth, ac i ddioddef popeth. Gwawria heddwch arnoch, pan dyngoch lw wrth droed y groes y bu Crist farw arni er eich mwyn, i farw y naill tros y llall. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|XXI.}}}} "NID ydyw'r werin yn abl i wybod eu lles; dylid, er eu mwyn, eu gwarchod beunydd. Onid i'r rhai y mae ganddynt oleuni y mae arwain y rhai sydd yn amddifad o oleuni?" Felly y dywed tyrfa o ragrithwyr, a fyn wneuthur gorchwylion y werin, fel y'u gloddestont eu hunain ar ddefnydd y werin. "Nid ydych abl i wybod eich buddiannau," eb hwy; ac, yn herwydd hynny, ni oddefant i chwi drefnu eich eiddo megys y barnech yn ddoeth; a threfnant yn groes i'ch graen, ac mewn ffordd a'ch anfodlona ac sydd atgas gennych. Nid ydych abl i lywodraethu ar un meddiant cyffredin, nac yn abl i wybod pa beth sydd i chwi yn dda neu yn ddrwg, i wybod eich anghenion a darparu ar eu cyfer; ac, yn herwydd hynny, danfonir atoch wŷr yn derbyn cyflog dda ar eich traul chwi, ac yn trefnu eich eiddo yn ol eu mympwy, yn gwrthod i chwi wneuthur hynny a fynnech, ac yn eich gorfodi, trwy drais, i wneuthur hynny na fynnech. Nid ydych abl i ddeall pa addysg y mae'n weddus ei rhoddi i'ch plant; ac o ddirfawr addfwynder at eich plant, taflant hwy i ffosydd pechod a moesau drwg, oni ddewisech yn hytrach iddynt fyw yn amddifad o bob math ar addysg. {{nop}}<section end="bbb"/><noinclude><references/></noinclude> qvq58z50ixgvohksvlm5z53kojyfczd 104 85797 166110 2026-06-06T01:33:35Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166110 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Nid ydych abl i farnu a fedrech, chwychwi a'ch teulu, fyw ar y gyflog a roddir i chwi yn gyfnewid am eich gwaith; a gweherddir i chwi, tan ddirwy drom, ymgynghori ynghyd i gynhyddu'r gyflog honno fel y byddech byw, chwychwi, eich gwragedd, a'ch plant. Pe buasai wir a ddywed y genhedlaeth hon o ragrithwyr a gwŷr gorwag, byddech yn llawer islaw'r bwyst fil, canys gŵyr y bwystfil yr hyn oll y taerir nas gwyddoch chwi, ac nid oes arno eisiau onid greddf i'w wybod. Ni'ch gwnaeth Duw chwi fel y byddech breiddiau gwŷr eraill. Fe'ch gwnaeth i fyw yn helaeth mewn cymdeithas megys brodyr. Nid oes gan frawd ddim i'w orchymyn i'w frawd. Ymgylyma brodyr ynghyd, y naill wrth y llall, gan gyfamodau arbennig, a'r gyfraith ydyw'r cyfamodau hynny, ac y mae'n rhaid parchu'r gyfraith, a dylai pawb ymuno wrth ei gilydd i beri na thorro neb hi, canys amddiffynfa pawb ydyw hi, ewyllys a lles pawb. Byddwch wŷr: nid oes neb yn ddigon nerthol i'ch gosod tan yr iau yn wrthwyneb i'ch ewyllys chwi; eithr gellwch osod eich pen yn y fynwair os mynnwch hynny. Y mae anifeiliaid anystywallt y caeir arnynt yn eu tai, a fegir gogyfer â gwaith, ac yna, pan heneiddiont, y tewychir fel y bwytaer eu cnawd. Y mae eraill, a red yn rhydd yn y meysydd, na phlyg neb hwy i gaethiwed, ac na adawant eu denu gan hudoliaethau twyllodrus, na'u gorchfygu gan na bygythiadau na cham—driniaeth. Y mae'r gwŷr dewrion yn gyffelyb i'r rhain; y mae'r llwfr fel y cyntaf. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> jvkn35f29k93muo4bewxbls1t1jiabe 104 85798 166111 2026-06-06T01:48:37Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166111 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>{{c|{{mawr|XXII.}}}} DEELLWCH yn dda ba fodd i ddyfod yn rhydd. I fod yn rhydd, y mae'n rhaid, yn gyntaf dim, garu Duw, canys os cerwch Dduw, gwnewch Ei ewyllys, ac ewyllys Duw ydyw cyfiawnder ac elusen, nad oes ryddid hebddynt. Pan ladrataer ei eiddo oddiar arall, trwy drais neu trwy ystryw, pan ddyger rhuthr arno; pan wrthoder iddo weithredu fel y mynno mewn peth cyfreithlawn, neu pan gymheller ef i wneuthur yr hyn na fynno; pan dreisier felly mewn un modd ar ei hawl, pa beth ydyw hynny? Anghyfiawnder. Anghyfiawnder, ynteu, sydd yn difa rhyddid. Pe na charai pob un onid ef yn unig, ac na freuddwydiai. onid amdano ei hun, ac heb fod yn gymorth i eraill, byddai'r tlawd yn rhwym yn fynych o ddwyn yr hyn sydd gan arall, fel y byddai byw ef a chynnal ei eiddo; fe orthrymid y gwan gan un cryfach, a hwnnw yntau gan un arall, cryfach drachefn; llywodraethai anghyfiawnder ymhob man. Elusen, gan hynny, a geidw ryddid. Cerwch Dduw yn fwy na phob dim, a'ch cymydog fel chwi eich hun, a diflanna caethiwed oddiar y ddaear. Eithr ni edy'r rhai a elwa ar gaethiwed eu brodyr yr un garreg heb ei throi i estyn ei dyddiau hi. Defnyddiant gelwydd a gallu er mwyn hynny. Dywedant mai cyfundrefn sefydledig Duw ydyw gorucha fiaeth fympwyol rhai, a chaethiwed pawb eraill; ac ni ddychrynant rhag cablu Rhagluniaeth fel y parhao eu gormes. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 4qsqn6ts911od4v04436m7ghk3ww1w5 104 85799 166112 2026-06-06T01:54:32Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166112 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" /></noinclude>Atebwch mai Satan, gelyn y ddynoliaeth, ydyw eu Duw iddynt hwy, ac mai'r hwn a orchfygodd Satan ydyw eich eiddo chwi. Yn ol hynny, gollyngant eu cynffonwyr yn rhydd yn eich erbyn; parant adeiladu carchardai aneirif i gau arnoch o'u mewn; erlidiant chwi â haearn ac â thân, a'ch poenydio, a thywallt eich gwaed megys dwfr ffynhonnau. Onid amcenwch gan hynny ymdrechu heb laesu dwylo, i ddioddef y cwbl yn ddibetrus, heb fyth ddiffygio, heb fyth ymodi, fe gedwch eich cadwynau, ac ymwedwch â'r rhyddid nad ydych yn deilwng ohono. Y mae rhyddid fel teyrnas Dduw; dioddef drais, a chipia'r treiswyr hi. Ac nid trais ffyrnig lladron a lladratawyr, anghyfiawnder a dialedd, a chreulonder, ydyw'r trais a ddyry i chwi ryddid yn feddiant; eithr ewyllys gref, ddiymod, gwroldeb tawel a hael. Fe weddnewid yr achos cysegredicaf yn achos anfad a thruenus pan ddefnyddier cyflafan i'w gynnal. Geill troseddwr ddyfod o gaeth, yn ormes—deyrn, eithr nid byth y daw efe'n rhydd. <br> <section begin="aaa"/><section end="aaa"/> <section begin="bbb"/>{{c|{{mawr|XXIII.}}}} {{c|ARGLWYDD, codwn ein llef atat Ti o ddyfnder ein trueni.}} {{Center block/s}} <poem> :Fel yr anifeiliaid heb borfa i'w rhoddi i'w rhai bychain, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. :Fel y ddafad y cyfodir ei hoen hyd ati, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. :Fel y golomen y gafaela'r aderyn rheibus ynddi, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. </poem><section end="bbb"/><noinclude>{{Div end}}</noinclude> tkpf5c7pl7kp7np4pgdl9zabnhlxla3 104 85800 166113 2026-06-06T01:55:20Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :Fel yr afrewig tan grafanc y dywalgi, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. :Fel y tarw yn flin gan ludded, ac yn gwaedu gan frathiadau, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. :Fel yr aderyn clwyfus, y dyluda'r ci arno, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. :Fel y wennol a syrthio o flinder wrth groesi'r moroedd ac a wna ymdrech deg ar y lan, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. :Fel teithwyr ar gyfeiliorn mewn anialwch poeth, ac heb ddwfr ynddo, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. :Fel rhai y drylliwyd eu llong ar ororau diffaith, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. :Fel yr hwn a gyferfydd â drychiolaeth erchyll yn ymyl mynwent, a hi'n nos, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. :Fel y tad y cipiwyd oddiarno y bara a ddygai ganddo i'w blant newynog, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. :Fel y carcharor y taflodd y cryf anghyfiawn ef i garchar llaith a thywyll, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. :Fel y caethwas yn llarpiau tan ffrewyll ei arglwydd, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. :Fel y diniwed a arweinir i'r artaith, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. :Fel cenedl Israel yn nhir eu caethiwed, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. </poem><noinclude>{{Div end}}</noinclude> 91uu6kw8vufpu6jgwp1z3532ihaiipp 104 85801 166114 2026-06-06T01:56:27Z AlwynapHuw 1710 /* Wedi'i brawfddarllen */ 166114 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="AlwynapHuw" />{{Center block/s}}</noinclude><poem> :Fel had Iacob, y boddai brenin yr Aifft eu meibion cyntafanedig yn Neil, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti. Arglwydd. :Fel y deuddeg llwyth yr ychwanegai eu gorthrymwyr beunydd at eu llafurwaith,<br>gan gynhilo ar eu lluniaeth ddydd ar ol dydd, {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. :Fel holl genhedloedd y ddaear cyn dyfod gwawr eu gwaredigaeth arnynt, :{{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. :Fel y Crist ar y groes, pan ddywedodd: "Fy Nhad, fy Nhad, paham y'm gadewaist? {{bwlch|4em}}Codwn ein llef atat Ti, Arglwydd. </poem> {{Div end}} O Dad! ni adewaist Dy Fab, Dy Grist, ond i'w olwg, ac am funud fechan; ni adewi frodyr Crist chwaith hyd fyth. Fe brŷn Ei waed dwyfol, a'n prynodd o gaethiwed tywysog y byd hwn, hwy eto o gaethiwed gweinidogion tywysog y byd hwn. Wele eu traed a'u dwylo wedi eu trywanu, eu hystlys yn agored, a'u pen wedi ei guddio gan glwyfau gwaed. Yn y ddaear a roddaist yn etifeddiaeth iddynt, cloddiwyd bedd enfawr iddynt, a thaflwyd yno hwy yn anhrefnus, a seliwyd y maen â sêl y cerfiwyd arni yn wawdlyd Dy enw santaidd Di. Ac felly, Arglwydd, y maent yno'n gorwedd; ond ni byddant yno'n dragwyddol. Eto dridiau, a bydd yn ddrylliog y sêl gysegredig a ladratawyd, ac yn ddrylliog y maen, a deffry'r rhai a gwsg, a dechreua teyrnas Crist, sydd gyfiawnder ac elusen, a thangnefedd a llawenydd yn yr Ysbryd Glân. Bydded felly.<noinclude><references/></noinclude> 7vl2jecemjddy6jaqzd4dfzeod6gmf0