Dagbani Wikipedia dagwiki https://dag.wikipedia.org/wiki/Sol%C9%94%C9%A3u MediaWiki 1.46.0-wmf.21 first-letter Miidiya Diŋ'gahim Yɛltɔɣa Ŋun su Ŋun su yɛltɔɣa Wikipedia Wikipedia yɛltɔɣa Lahabali kɔligu Lahabali kɔligu yɛltɔɣa MiidiyaWiki MiidiyaWiki yɛltɔɣa Tɛmplet Tɛmplet yɛltɔɣa Sɔŋsim Sɔŋsim yɛltɔɣa Pubu Pubu yɛltɔɣa Salima Salima yɛltɔɣa MOS MOS yɛltɔɣa TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Zomia 0 8804 132012 44964 2026-03-28T15:23:01Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132012 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zomia''' (''Tapinanthus'' sp.)<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary'']. Webonary.</ref><ref>Blench, Roger. 2012. ''[http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Animals/General/Dagbani%20living%20things.pdf Aardvarks go shopping: Dagbamba concepts of living things] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210722094619/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Animals/General/Dagbani%20living%20things.pdf |date=2021-07-22 }}''. Cambridge: Kay Williamson Educational Foundation.</ref> nyɛla bimbila bali shɛli. ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} a8899vy8duwdro9xfdvbpshbu3zq0n0 Ʒugulikɔŋga 0 9035 132021 13547 2026-03-28T15:39:28Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132021 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ʒugulikɔŋga''' / '''Zolikurigu'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary'']. Webonary.</ref> / '''Naɣnyoontia'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Tia]] {{stub}} mj2hx8y6rkvzscbva5d812fyhh2wzmn Zuɣubiɛtia 0 9040 132014 120672 2026-03-28T15:28:16Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132014 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zuɣubiɛtia''' / '''Leŋgerigoŋgo''' / '''Tipielga'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> (''Stereospermum kunthianum''; ''Parkinsonia aculeata'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary'']. Webonary.</ref> ==Kundivihira == Zuɣubiɛtia nyɛla tiya bee tuturi , ninsalinim tooi mali n pahiri bɛ tilahi ni , dilahi nyɛla tii shɛli binkɔbiri ni bɔri di fari pam == Kundivihira == <references/> [[Pubu:Tia]] {{stub}} ct1juaa0b2tflghyjbuqffi4uh8uhyr Zaŋguriŋ 0 9045 132010 13555 2026-03-28T15:00:27Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132010 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zaŋguriŋ'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary'']. Webonary.</ref> / '''Nyaŋi'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Tia]] {{stub}} kjgiqjm0q5wbyfnmxywa6ihksfanmi3 Yiriginli 0 9254 132001 16067 2026-03-28T14:03:36Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132001 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Yiriginli''' / '''Yiŋ bina''' / '''Nansagti kpirli'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== {{Reflist}} [[Pubu:Mɔɣu]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:]] {{stub}} lwktevsckqtlwbt176ba5jr5n6x285o Ŋampoo 0 9259 132015 13372 2026-03-28T15:30:44Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132015 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ŋampoo'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} 48v7m8j19lmgluwlj83q2gwjqznytx5 Ŋmaaŋniŋ kaɣu 0 9260 132017 13552 2026-03-28T15:32:06Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132017 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ŋmaaŋniŋ kaɣu'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Mɔɣu]] {{stub}} rr74ttkd3knl0xlf0qa06lprtl5t8sh Vavayi 0 9302 131991 13415 2026-03-28T12:38:32Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 131991 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Vavayi'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} q5pvyt18qctw9bzm35ppfkjt0g7pk8e Woɣmoɣu 0 9306 131995 13639 2026-03-28T13:27:51Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 131995 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Woɣmoɣu''' / '''Hunglade'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} lrx9pz4tk2dkpn3p28ny2e56gsskivk Wuunliɣri 0 9307 131996 13420 2026-03-28T13:30:13Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 131996 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Wuunliɣri'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} 2nzben0ub2d4oets4uq11266eqmavke Yabga 0 9308 131998 13421 2026-03-28T13:34:44Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 131998 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Yabga'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} 6ieoj26vdic8doxxgh6ikgym4565ppg Yinyaŋ 0 9309 132000 15178 2026-03-28T14:03:09Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132000 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Yinyaŋ'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] [[Pubu:Mɔri]] [[Andunia Nam'tiɛri]] {{stub}} d8sgmtgli6jporckwtc6wsax5zuarwj Yogrli 0 9311 132003 13424 2026-03-28T14:04:38Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132003 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Yogrli'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} sgeaurdcs8izu8qji1ch0jr6pzrxozo Yo naazuwa 0 9315 132002 25778 2026-03-28T14:04:12Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132002 wikitext text/x-wiki {{taxon}} '''Yo naazuwa'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} qwykf7i08ivjdojtiuop8hu12uzx31a Yotuŋa 0 9316 132004 13429 2026-03-28T14:07:28Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132004 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Yotuŋa'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} 3i3n20tp8sotuvxsndgkp6g786hu8xa Yuleŋga tabele 0 9317 132005 13430 2026-03-28T14:21:16Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132005 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Yuleŋga tabele'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} 0iontrxuywxkzsx5rczzmx4ihd46ygt Yuriŋa 0 9318 132006 13431 2026-03-28T14:23:18Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132006 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Yuriŋa'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} pb1fq9isa4qv3a5yc5b8shvap1z5z8y Zahiŋkoloɣu 0 9320 132008 40142 2026-03-28T14:39:56Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132008 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Zahiŋkoloɣu'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Mɔɣu]] {{stub}} jzjscl9tg2ex02vv1915aeio2emfhk1 Zarili 0 9323 132009 13600 2026-03-28T14:59:10Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132009 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Zarili''' / '''Zarli'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} j7byzgotdv7uf0uq2vb4du39e14m7is Zuŋguli kukua 0 9326 132013 55810 2026-03-28T15:27:34Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132013 wikitext text/x-wiki [[Image:Ziziphus jujuba.jpg|200px|thumb|Zuŋguli kukua]] {{taxon}} '''Zuŋguli kukua'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Tia]] {{stub}} 30acwdmguoi2ktk2t8h0kyj9mp89pen Ŋodolega 0 9347 132018 13653 2026-03-28T15:33:32Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132018 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ŋodolega'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Tia]] {{stub}} 3e9vyng94n4njtbw47qa60ggs8btvaa Ŋgurun 0 9348 132016 13461 2026-03-28T15:31:30Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132016 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ŋgurun'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} fhi5z2fqrystgri69zuzb4nbs79uhch Wookpargu 0 9360 131993 13473 2026-03-28T13:23:59Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 131993 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Wookpargu'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} b4dfkr0ziclh3m0tk8nu7dbz39nkwqj Wolifaa 0 9393 131992 13674 2026-03-28T13:22:12Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 131992 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Wolifaa''' / '''Wolfaa'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Tia]] {{stub}} d0u19kc341acj50ukhmn891vo55zyu7 Ʒinyurigu 0 9398 132020 44950 2026-03-28T15:38:17Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132020 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ʒinyurigu'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> nyɛla mɔɣu balisheli bee bimbindili. ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} 2x68ehmx511erp2z5a0a3m3lhnpr217 Worsimli 0 9400 131994 13684 2026-03-28T13:27:26Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 131994 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Worsimli'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} 5kaj31qo0uzw069rxvuxzi1ilnu678n Ŋonsuri 0 9406 132019 13697 2026-03-28T15:33:57Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132019 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ŋonsuri''' (''Pupalia lappacea; Gomphrena celosoides'')<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ([[Korintali]] = ''Pupalia lappacea'') ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} cwtsxsot7hp7h10upxwk7lo88v0zr5j Burkina Faso 0 9499 132065 128487 2026-03-29T00:31:21Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132065 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{C-Class}} '''Burkina Faso''' n-nyɛ tiŋgbani shɛli din bi baɣi mɔɣ' kara ka be West [[Afrika|Africa]] [[Ghana]] puuni. Di galisim nyɛla din paai 274, 200 ''square kilometered'' (105, 900 sq mi). Tiŋ' shɛŋa din gili li n-nyɛ [[Mali]] din be tudu ŋɔ wulunluhili polo, [[Ghana]] mini [[Togo]] din be nyɔŋni polo, [[Benin]] din be nyɔŋni wulunpuhili polo ni [[Niger]] din be tudu yaɣili ŋɔ wulunpuhili polo. Di yu' kurili n-daa na nyɛ [[Republic of Upper Volta]] ''yuuni'' 1958 la halli ni yuuni 1984 ka di tuuli tingbani zuɣulana Thomas Sankara n-daa ti n-nyɛ ninvuɣ' so ŋun daa taɣi di yuli maa m-boli li "Burkina Faso" silimiingoli August dabaa anahi dali yuuni 1984. [[Burkinabé]] ka bɛ booni ban ʒi di puuni maa zaa. Tiŋ' karili din nyɛ di tiŋzuɣu la yuli m-booni [[Ouagadadougou]]. Mɔhi n-nyɛ ban daa kpe Burkina Faso yuun' shɛli bɛ ni boli ''11th'' mini ''13th centuries'' la ka lahi n-nyɛ ban galisi pam nimaani. Bana n-lahi nyɛ ban mali nama kuɣ' timsa kamani; [[Ouogadougou]], [[Tenkodogo]], nti pahi [[Yatenga]]. [[Burkina Faso]] daa deei di maŋsulinsi la yuuni 1896 ka pahi [[French West Africa]] la zuɣu. Upper Volta gba daa nyɛla din zani di gama zuɣu m-pahi bɛ ni boli shɛli French Community la 1958 yuuni puuni hali ka bɛ tiŋgbanzuɣulana [[Maurice Yaméogo]] daa ti kana ka bɛ deei bɛ maŋsulinsi yuuni 1960. Di ni deegi di maŋsulinsi n-naai, kɔrinfɔhili, sanzali nti pahi bindirigu kalinsi n-daa zoogi bɛ tiŋgbani maa puuni. Coups balibu balibu daa nyɛla din yiɣisi pam yuuni 1966, 1980,1982,1983, ni 1987 ka buyi mi niŋ 2022 yuuni la silimiingoli January mini September puuni ka daa naɣi n-che bɛ ni daa lahi m-mo ni bɛ lahi yiɣisi shɛŋa yuuni 1989, 2015 ni 2023 la ka daa bi nya nasara. Lala n-daa kuli n-nyɛ li hali ka Thomas Sankara daa ti kana namni n-ti lɛbi bɛ tiŋgbanzuɣulana ka daa kpaŋ o maŋa m-bɔ maligu n-ti lala Coup ŋɔ yuuni 1983 puuni ni. Sankara daa kpuɣila sochib' shɛŋa din yɛn ʒi lɛbigimsim zaŋ jɛndi biɛhigu ni daabiligu, ka sochibisi ŋɔ daa mali di puuni, karimbu ni sabbu soya n-ti tiŋgbani maa mulichi. Tiŋgbani taribu n-ti pukpariba, alaafee shɛriti chibbu n-ti bihi ban kalinli daa yiɣisi miliyon dibaayi, ziligi mini matuka ni cheche buɣim pala malibu, shikuru bɔhimbu n-ti mulichi kam, ni taɣibu zaŋ jɛndi bipuɣinsi gunibu, bipuɣinsi mirisibu zaŋ ti dabba mini paɣ'bɔbigu bɔbu. O daa nyɛla Tiŋgbanzuɣulana hali ni yuuni 1987, ka bɛ daa n-ti yihi o nam maa ni ka o daa kɔŋ o nyavuli Coup shɛli [[Blaise Compaoré]] ni daa ŋmɛ ka leegi Tiŋgbanzuɣulana n gbubi Tingbaŋ maa hali ni silimin gɔli October biɛɣu pihita ni yini dali, yuuni 2014 ka bɛ daa ti yihi o gba nam puuni. Tuum yuuni 2010 sunsuuni zaŋ chaŋ, ayirimo mini fitina din daa be Burkina Faso tingbani nyɛla din daa tum tiŋgbani maa chuuta pam zaŋ kpa di toontibo mini lɛbigimsim polo. Linjimanima, ban mini Musulinsi tiŋgbana bee [[al-Qaeda]], nyɛla ban be Burkina Faso n-teei yɛrigi gili tiŋgbani maa tarisi din be [[Mali]] mini [[Niger]] yaɣa. Kalinli din daa gari miliyoŋ yini. Tiŋgbani maa daadam biɛligu ŋan kalinli yiɣisi miliyoŋ pishi ni yini la puuni nyela ban daa yi tiŋgbani maa puuni n-kpe tiŋgban' shɛŋa ni. Linjima ban daa be Burkina Faso Tiŋgban' ni daa fala nam ''[[coup d'etat]]'' ni silimiingoli ''January biɛɣu pishi ni ata mini anahi dali, yuuni 2022,'' n-yihi [[:en:Roch_Marc_Christian_Kaboré|Roch Marc Kaboré]] nam ni. Silimiingoli ''January biɛɣu pihita ni yini'' puuni, linjima gɔmnanti daa labisila tiŋgbani gbubbu zalisi na, silimiinsi ni boli shɛli [[Constitution]] la, ka leegi [[:en:Paul-Henri_Sandaogo_Damiba|Paul-Henri Sandaogo Damiba]] Tiŋgbanzuɣulana, amaa o daa bi yuugi nam ni ka bɛ niŋ o gba ''[[coup]]'' din pahi ayi Silimiingoli ''September'' bieɣu pihita dali. 2022 yuuni maa ni yaha, ka linjimanima maa kpɛma, [[:en:Ibrahim_Traoré|Ibrahim Traoré]] deegi Tiŋgbanzuɣulantali.<ref>{{Cite web|title=Burkina Faso restores constitution, names coup leader president|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/31/burkina-faso-restores-constitution-names-coup-leader-president|access-date=31 January 2022|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> Burkina Faso tiŋgbani na kuli nyɛla tiŋgbani shɛli din lɛbigimsim bi yaɣi lala andunia yaangi zuɣu, ka di ''GDP'' yiɣisi biliyoŋ $16.226 yuuni 2022 puuni. Kɔbigu puuni, vaabu pihiyɔbu ni ata pɔnchi ni anii (63.8% ) nyɛla Musulimbima ka vaabu pishi ni ayɔbu pɔnchi ni ata (26.3%) nyɛla Asɔrinima<ref name=":1">{{cite web|last=Aib|first=Az|date=2022-07-01|title=Burkina: 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel)|url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/|archive-date=2023-03-26|access-date=2022-10-15|website=AIB – Agence d'Information du Burkina|language=fr-FR}}</ref>. Tiŋgbaŋ maa balli mini di daabiligu shee balli daa nyɛla [[:en:French_language|French]]; ka tiŋgbani maa daa ti taɣili ka French daa leegi bal' shɛli din yɛn tumdi tuma, di mini silimiinsili, [[:en:English_language|English]] <ref>{{Cite web|last=Toe|first=Olivier|date=2024-01-26|title=Burkina Faso: Captain Ibrahim Traoré formalises constitutional amendment in line with national realities|url=https://afriktimes.info/burkina-faso-captain-ibrahim-traore-formalises-constitutional-amendment-in-line-with-national-realities/|access-date=2024-02-11|website=AfrikTimes|language=en-GB|archive-date=2024-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240215235549/https://afriktimes.info/burkina-faso-captain-ibrahim-traore-formalises-constitutional-amendment-in-line-with-national-realities/|url-status=dead}}</ref><ref name=":42">{{Cite web|date=2024-01-22|title=Decret Promulguant La Loi Constitutionnelle N° 045-2023/ALT|trans-title=Decree Promulgating Constitutional Law No. 045-2023/ALT|url=https://www.wakatsera.com/wp-content/uploads/2024/01/Decret-Promulguant-la-loi-constitutionnelle-n045-2023-ALT-du-30-12-2023-portant-revision-de-la-Constitution.pdf|language=fr|access-date=2024-08-22|archive-date=2024-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20240801113654/https://www.wakatsera.com/wp-content/uploads/2024/01/Decret-Promulguant-la-loi-constitutionnelle-n045-2023-ALT-du-30-12-2023-portant-revision-de-la-Constitution.pdf|url-status=dead}}</ref>. Tiŋgbaŋ maa mali bala ka di kalinli yiɣisi pihiyɔbu. Tigbani maa gɔmnanti ni mi shɛli yɛla, ka bali shɛli bɛ ni tooi yɛra n-nyɛ [[:en:Mossi_language|Mooré]], Tiŋgbani maa mulichi pirigilli ni yari shɛli<ref>{{cite web|last1=Brion|first1=Corinne|date=November 2014|title=Global voices Burkina Faso: Two languages are better than one|url=https://kappanonline.org/global-voices-burkina-faso-two-languages-brion/|access-date=12 October 2020|website=Phi Delta Kappan}}</ref><ref name="CIAWorldFactBook2020">{{Cite CIA World Factbook|country=Burkina Faso|section=People and Society|access-date=11 March 2020|year=2020}}</ref>. Burkina Faso tiŋgbani maa nyɛla din mali namtiɛri din gahim ni binnamda balibu pam kamani; di mali [[Salima]], [[:en:Manganese|manganese]], kɔpa mini [[:en:Limestone|limestone]] pam. Di ni niŋ ka Tiŋgbani maa mali zuliya balibu pam maa zuɣu, di kaya ni ta'ada taarihi malila dariza ka wɔɣa, ka andunia yaangi zuɣu zaa mi bɛ ni gbubi li kiri kiri bɛ kurumbuniha kaya ni ta'ada shɛm.<ref>Roy, Christopher D. "Countries of Africa: Burkina Faso," Art and Life in Africa, {{cite web|title=Countries Resources|url=http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140115211048/http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html|archive-date=2014-01-15|access-date=2014-04-14}}</ref> Tiŋgbani maa gɔmnanti nyɛla [[:en:Semi-presidential_system|semi-presidential republic]] ka di mali '''''executifu''', '''legislatifu''' mini '''Judiciary''''' yaa yaɣa. Burkina Faso pahi la [[:en:United_Nations|United Nations]], [[:en:La_Francophonie|La Francophonie]] mini [[:en:Organisation_of_Islamic_Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation]] puuni. Tiŋgbani maa daa moliya yuuni 2024, silimiingoli ''January,'' biɛɣu pishi ni anii dabisili puuni zaŋ kpa bɛ ni lahi pa ban be [[:en:ECOWAS|ECOWAS]] mini [[:en:African_Union|African Union]] puuni shɛm. == ''Etymologi'' == Piligu, Burkina Faso yuli daa nyɛla [[:en:Republic_of_Upper_Volta|Republic of Upper Volta]], pɔi ka Tiŋgbanzuɣulan' Thomas Sankara daa pa ti taɣi di yuli kana "Burkina Faso" yuuni 1984, silimiingoli August dabaa anahi puuni. Bachi' Kɔb' shɛŋa ŋan nyɛ "Burkina" mini "Faso' m-be yuli maa ni yila bal'konkɔba mulichi ŋan be Tiŋgbani maa ni ni yɛra: "Burkina" yila [[:en:Mooré|Mooré]] ni na ka di gbunni nyɛ "N-zan tuhi" bee 'N-zaya tib", ka di wuhiri tingbani maa mulichi ni mali nintiɣili zaŋ kpa bɛ bilichiinsi polo, ka "Faso" mi yina [[:en:Dioula_language|Dioula language]] puuni na ( ka di sabbu nyɛla [[:en:N'Ko_script|N'Ko]]: {{lang|dyu|ߝߊ߬ߛߏ߫}} ''faso'') la, ka di gbuuni nyɛ "Ban tiŋgbani" bee "Ban Yinsi". "-bè" ŋan bahindiri "Burkina" n-namdi Bachi' Kɔbili, "Burkinabè", bɛ ni mali yu' shɛli m-booni `ŋun yina Burkina Faso la, yila [[:en:Fula_language|Fula language]] balli ni na, ka "-bè" maa gbunni nyɛ "Paɣaba bee Dabba"<ref>{{cite web|date=12 September 2013|title=Why the name: Burkina Faso?|url=https://afrolegends.com/2013/09/12/why-the-name-burkina-faso/|work=afrolegends.com}}</ref>. ''CIA'' ŋmaai li la jia ka yɛli ni tiŋgbani maa nyɛla, "tiŋgban' shɛli ŋan mulichi zani n-tuhi yɛlimaŋli ".<ref name="auto1">{{Cite CIA World Factbook|country=Burkina Faso|date=21 December 2018|access-date=16 January 2019|year=2018}}</ref> French tiŋgbani din daa be [[Upper Volta]] ŋa yuli daa jɛndila di ni daa be MɔɣIili yuli booni [[:en:Volta_River|Volta River]]([[:en:Black_Volta|Black]], [[:en:Red_Volta|Red]] mini [[:en:White_Volta|White Volta]]) zuɣu saa yaɣili la.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=by3eqBwNRyIC&pg=PA21|title=iAfrica – Ancient History UNTOLD|publisher=Forbidden Fruit Books LLC|page=21|language=en}}</ref> == Taarihi == === Piligu ha taarihi === Bɛ ni daa mi shɛli [[northwesten]] yaɣ' shɛli zuŋɔ din pa nyɛ Burkina Faso ŋɔ daa nyɛla din kuli deegi salo shɛba daa n-nyɛ [[Hunter-gatherer|hunter-gatherers]] la yuuni 14,000 ''BCE'' zaŋ hali ni yuuni 5,000 ''BCE''. Lala salo ŋɔ neen' shɛŋa yuya n-nyɛ; [[Scraper (archaeology)|scrapers]], [[Chisel|chisels]] ni pɛimoya lala nɛma ŋɔ daa nyɛla bɛ ni nyɛ shɛŋa yuuni 1973 [[Excavation (archaeology)|archaeological excavations]] puuni.<ref name=":0">{{Cite web|date=23 October 2019|title=Burkina Faso|url=https://www.smoketreemanor.com/burkina-faso/|access-date=30 May 2020|website=Smoke Tree Manor|language=en-US}}</ref> Pukparilim biɛhigu shee daa nyɛla bɛ ni kpa shɛŋa din gbaagi yuuni 3600 zaŋ chaŋ yuuni 2600BCE saha.<ref name=":0" /> [[Bura culture]] daa nyɛla [[Iron Age|Iron-Age]] [[civilization]] ka di biɛhigu shee daa n be nyɔŋni wulunluhi yaɣ' shɛli bɛ ni pa mi shɛli ni [[Niger]] zɔŋɔ la ni tudu ŋɔ na wulunluhili din pa nyɛ Burkina Faso.<ref name="whc.unesco.org">UNESCO World Heritage Centre. [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5045/ "Site archéologique de Bura"]. UNESCO.</ref> [[Iron industry]] din be [[smelting]] mini tinduya ni nɛma nti pahi di tɔbu nɛma, daa nyɛla bɛ ni mali shɛŋa [[Sub-Saharan Africa]] zaŋ chaŋ yuuni 1200BCE polo <ref>{{Cite journal|last1=Miller|first1=D. E.|last2=Van Der Merwe|first2=N. J.|year=2009|title=Early Metal Working in Sub-Saharan Africa: A Review of Recent Research.|journal=The Journal of African History|volume=35|issue=1|pages=1–36|doi=10.1017/S0021853700025949|jstor=182719|s2cid=162330270}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Stuiver|first1=Minze|last2=van der Merwe|first2=Nicolaas J.|year=1968|title=Radiocarbon Chronology of the Iron Age in Sub-Saharan Africa|journal=Current Anthropology|volume=9|issue=1|pages=54–58|doi=10.1086/200878|jstor=2740446|s2cid=145379030}}</ref> zɔŋɔ, ''iron smelting'' din yuugi nyɛla bɛ ni nyɛ shɛli Burkina Faso yuma kamani 800 hali ni 700 BCE polo ka di nyɛla din pahi [[Ancient Ferrous Metallurgy Sites of Burkina Faso|Ancient Ferrous Metallurgy]] ''World Heritage Site''.<ref>{{cite web|title=Ancient Ferrous Metallurgy Sites of Burkina Faso|url=http://whc.unesco.org/en/list/1602|access-date=21 March 2021|website=UNESCO World Heritage List|publisher=UNESCO}}</ref> Zaŋ hali ti gbaai 3rd zaŋ hali ni ''13th centuries CE'', [[Iron Age]] [[Bura culture]] nyɛla din be yaɣa kamani ''southeastern'' Burkina Faso mini ''southwestern'' Niger. Zuliyanima pam ban be Burkina Faso zuŋɔ, kamani [[Mossi people|Mossi]], [[Fula people|Fula]] nti pahi [[Dyula people|Dioula]], nyɛla ban zani bɛ naba ayi zuɣu zaŋ ti gbaai 8th hali ni 15th centuries. Yuuni 11th century, Mohi maa daa nyɛla ban kpa nazuɣuri kɔnkɔba pam lala saha maa. === 8th to 18th centuries === Nangban' kpeeni benimi zaŋ kpa saha shɛli Burkina Faso zuliya bɔbigu maa zaɣ' yino kam ni kpe tiŋgbani maa ni. Zuliya shɛli din nyɛ Proto-Mossi la daa kpela Burkina Faso saha shɛli 8th mini 15th ''Century'' sunsuuni,<ref>[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p.&nbsp;27</ref> ka bɛ daa deei Musulinsi adiini n-leei bɛ Adiini 11th ''century puuni'', [[:en:Samo_language_(Burkina)|Samo]] nima daa kpela Burkina Faso saha shɛli 15th century puuni<ref name="ReferenceA2">[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p.&nbsp;28</ref>, [[:en:Dogon_people|Dogon]] nima daa Ʒila Burkina Faso's ''north'' mini ''northwest'' yaɣa hali ni saha shɛli 15th bee 16th ''centurini'' puuni<ref>{{Cite book|last=Shoup|first=John A.|url=https://books.google.com/books?id=SPBfnT_E1mgC&q=the+dogon+lived+in+burkina+faso+in+15th+century&pg=PA86|title=Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia|publisher=ABC-CLIO|year=2011|isbn=978-1-59884-362-0}}</ref>. Lala ka zuliya shɛŋa ŋan gba be tiŋgbani maa ni daa kpela Burkina Faso lala saha ŋɔ. [[:en:Middle_Ages|Middle Ages]] la saha, Mohi maa daa nyɛla ban kpa nazuɣuri kɔnkɔba ka ŋan nyɛ Tenkodogo, Yatenga, Zandoma, mini Ouagadougou<ref name="Nations 20142">"Encyclopedia of the Nations." History. Advameg, Inc., n.d. Web. 8 October 2014.</ref>. Saha shɛli yuma 1328 mini 1338 sunsuuni, Mohi Tɔb' bihi daa ŋmɛ n-kpe [[:en:Timbuktu|Timbuktu]], tɔ amaa, [[:en:Sonni_Ali|Sonni Ali]] ŋun yina [[:en:Songhai_Empire|Songhai]] la daa tuhi nyaŋ ba tɔbu shɛli bɛ ni daa boli Kobi tɔbu din daa tuhi Mali tiŋgbani ni la yuuni 1483 puuni.<ref>[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p. xxvioi</ref> 16th ''century'' piligu saha ni, Songhai daa pa gindimi n-gbaɣiri daba hali ka tiŋgbani maa pa ti leei Burkina Faso zuŋɔ ŋɔ.<ref name="ReferenceA3">[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p.&nbsp;28</ref> 18th ''century'' saha ni, [[:en:Gwiriko|Gwiriko Empire]] daa kpami tiŋ' shɛli ŋan yuli booni [[:en:Bobo_Dioulasso|Bobo Dioulasso]] ka zuliya kamani Dyan, Lobi, mini Birifor daa ʒini di puuni m-miri [[:en:Black_Volta|Black Volta]] nima.<ref>[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p. xxvix</ref> === From colony to independence (1890s–1958) === {{Main|Upper Senegal and Niger|French Upper Volta}} {{more citations needed section|date=December 2017}} Piligu yuuni 1890s ha, European [[Scramble for Africa]] saha la, European linjin kpamba daa nyɛla ban kpuɣi soya ni bɛ fa ti ni pa mi tiŋ' shɛli zuŋɔ Burkina Faso yaɣi shɛŋa. Saha shɛŋa, lala bɛ [[Colonialism|colonialists]] linjimanima ŋɔ daa nyɛla ban tuhiri zuɣu sabila nima maa shɛba, hali bɛ daa nyɛla ban nam tɔbi bihi ni bana. Bɛ colonialist kpamba nti pahi bɛ mamaŋ yiŋ' gɔmnanti gba daa nyɛla ban gbaai tabi alikuwule nima. Burkina Faso yaɣa kam zaa daa deela Faransinima, ka di daa dii lee ba [[French colonial empire|French protectorate]] yuuni 1896.<ref>[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], pp.&nbsp;30–33</ref> [[Lahabali_kɔligu:Carte_de_l'Afrique-Occidentale_française,_1914.svg|thumb|[[French West Africa]] c. 1913]] Tiŋ' ŋɔ nudirigu mini di nuzaa polo zaa daa nyɛla ban tuhiri kpema ŋun yuli daa booni [[Samori Ture]] la linjin bihi, din daa doli lala gamo ŋɔ na daa nyɛla Fransinima tuma yuuni 1897. Zaŋ chaŋ yuuni 1898. Burkina Faso yaɣa pam daa nyɛla bɛ ni ŋme n-fa shɛŋa. Dinzuɣu, yaɣi shɛŋa din be Fransinima sulinsi ni na bi nɛndɔya.<ref name=":02" /> [[Anglo-French Convention of 1898|Franco-British Convention din daa niŋ silimiingoli June ni, yuuni 1898]] nyɛla din daa nam tiŋgbani maa saha ŋɔ tiŋgbani tariti. Fransinima ŋɔ yaɣili, tɔbiri din daa nyɛ ŋme ka fa daa nyɛla din tuhiri zuɣudsabilanima nti pahi bɛ siyaasa kpamba n-kuli ni paai yuma anu laasabu. Yuuni 1904, tiŋgban' titali shɛli be [[Volta River|Volta basin]] daa nyɛla ban laɣim m-pa nyɛ [[Upper Senegal and Niger|Upper Senegal mini Niger]] colony n-zaŋ ti [[French West Africa]] ni di pahi French West African colonial empire laɣimbu puuni. colony tiŋgbani zuɣu daa nyɛla din be [[Bamako]]. Bali shɛli bɛ koloni nima ŋɔ ni daa zaŋ shɛli ka bɛ mini salo tooi diri fiila mini shikuru ni wuhibu daa nyɛla din nyɛ French. Public education system daa nyɛla din pili humble origins ni . Shikuriti chandi daa nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli na Dakar Koloni saha maa ka di daa ti zani kalinli zuɣu. Zuɣusabilanima maa daa nyɛla ban nyɛ nahingu pam zaŋ jandi kamani, shɛhira; gbansabila bihi daa nyɛla bɛ ni bi ti shɛb' solo ni bɛ ba cheche bee m-pihiri binwala din lurina tihi zuɣurini, sɔya pam daa nyɛla din yɔhi tiri Koloni nima ŋɔ pam bihi. Ghansabinli ŋun kam daa niŋ tipawumli n-yiɣisi lala zalisi ŋɔ shɛli kam daa nyɛla ŋun yɛn kpe sarika.<ref>Figures de la révolution africaine, de Kenyatta à Sankara, La Découverte, 2014, pp. 271–288.</ref> [[Conscription|Draftees]] ban daa be tingbani ŋɔ ni daa nyɛla ban tim nuu pam Yiropian tuba din yuli daa booni Dunia Tɔbu Tuuli la [[Tirailleurs sénégalais|Senegalese Rifles]] tingbani. Zaŋ gbaai yuuni 1915 mini yuuni 1916 ha, Disitiri din daa be tiŋ' din yuli booni Burkina Faso zɔŋɔ nuzaa zuɣu ni tingbani maa nudirigu polo din mini tiŋ' din yuli booni Mali daa nyɛla yaɣi shɛli linjima nima pam ni be ka di kuli nyɛla bɛ tuhirila Kolonial Gɔmnanti maa lala tɔbu ŋɔ ka bɛ boli ni [[Volta-Bani War]].<ref>Mahir Saul and Patrick Royer, ''West African Challenge to Empire'', 2001</ref> Faransi Gɔmnanti ŋɔ daa nyɛla ŋun yi lala tɔbu ŋɔ yala ni amaa saha shɛli bɛ ni daa nyɛ ŋɔ la. [[Lahabali_kɔligu:Mittelholzer-ouagadougou.jpg|thumb|The capital, [[Ouagadougou]], in 1930]] [[French Upper Volta]] daa nyɛla din kpa silimiingoli March dahinyini dali yuuni 1919. French daa nyɛla dabiɛm ni kpe shɛb' wuhiri ni, ni di ti niŋ ka linjima nima lahi wumsi . Kolonial nima ŋɔ daa nyɛla ban woligi zɔŋɔ Burkina Faso yaɣili, ni Upper Senegal nti pahi Niger. Koloni palli din daa kana daa nyɛla din yuli booni ''Haute Volta'' ka yuli ŋɔ daliri nyɛla di ni daa niŋ ka di be [[Volta River]] (the [[Black Volta|Black]], [[Red Volta|Red]] mini [[White Volta]]) yaɣili la ka di tuuli Gɔmnanti yuli daa booni François Charles Alexis Edouard Hesling. Hesling daa nyɛla ŋun tahi pala malibu haŋkali parigu na, din kuli yɛn che ka tuma nima kpaŋsi nti pahi gumdi zaŋ yi tingbani maa puuni gba niŋ soochi ni afuwa. Gumdi zalikpan' shɛŋa din daa jɛndi[[coercion]] daa nyɛla din bi di nasara ka arizichi shɛli Koloni nima maa ni daa zaŋ niŋ di ni maa zaa bahi yoli. Lala Koloni maa daa nyɛla din wurim silimiingoli September dabaanu dali, yuuni 1932, din daa kpa n-kpa yaɣa kamani French Koloni din be [[Ivory Coast]], [[French Sudan]] mini [[Niger]]. Ivory Coast n-daa nyɛ din nyɛ salo maa pam nti pahi yaɣi shɛŋa kamani Ouagadougou mini Bobo-Dioulasso daadam biɛlim pam. Silimiingoli December biɛɣu pia ni yini dali, yuuni 1958 Koloni maa daa nyɛla ban deegi bɛ maŋsulinsi m-boli [[Republic of Upper Volta]]; di daa nyɛla din pahi French nima ni daa Koloniazi gbansabila tiŋgban' shɛŋa zuɣu silimiingi ni boli Franco-African Community la zuɣu. Di ni daa yɛn labi lihi the organization of French Overseas Territories daa piligimi ni zali kpani din yuli booni (Loi Cadre) , silimiingoli July biɛɣu pishi ni ata dali, yuuni 1956. Upper Volta daa lɛbigi yaɣi shɛli din pa zani di gama zuɣu French tiŋgbana ni silimiingoli December biɛɣu pia ni yini dali, yuuni 1958. Bɛ maŋsulinsi kpalinkpaa deebu zaa French sani daa nyɛla din deegi yuuni 1960.<ref name="WDL1">{{cite web|title=More (Language of the Moose people) Phrase Book|url=http://www.wdl.org/en/item/635|access-date=16 February 2013|publisher=[[World Digital Library]]|archive-date=23 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123122514/https://www.wdl.org/en/item/635/|url-status=dead}}</ref> === Upper Volta (1958–1984) === {{main|Republic of Upper Volta}} [[Lahabali_kɔligu:Maurice_Yaméogo_and_Louis_Jacquinot_exchanging_instruments_of_ratification_for_the_independence_of_the_Upper_Volta.jpg|thumb|[[Maurice Yaméogo]], the first president of Upper Volta, examines documents pertaining to the ratification of the country's independence in 1960]] Upper Volta maŋsulinsi tiŋgbani ( {{lang-fr|République de Haute-Volta|link=no}}) daa nyɛla bɛ ni kpa shɛli silimin gɔli December biɛɣu pia ni yini dali, yuuni 1958, kamani tiŋgbani shɛli din deegi di maŋsulinsi French tiŋgbani. Lala ''Upper Volta'' lahi nyɛla din chaŋ ti lahi nyɛ tiŋgbani shɛŋa din ʒi n-tabi [[Volta River|Volta]] kuligi la. Kulisi ŋɔ nyɛla dibaata ŋan nima nyɛ; [[Black Volta|Black]], [[White Volta|White]] nti pahi [[Red Volta]]. Lala kulisi ŋɔ niŋgbuŋ kom ka bɛ lihi ka mali bɛ ya tuuta. Poi ka di deegi di maŋsulinsi, di daa pun nyɛla French Upper Volta ka lahi be French tiŋgbana laɣingu la ni. Silimin gɔli August biɛɣu pia ni anu dali, yuuni 1960. Bɛ daa nyɛla ban deegi bɛ maŋsulinsi zaa French nima sani. Tuuli tiŋgbani zuɣu la n-daa nyɛ [[Maurice Yaméogo]], ŋun daa nyɛ kpɛm n-zaŋ [[Voltaic Democratic Union]] (UDV) la. Yuuni 1960 tiŋgbani zalisi buku la daa nyɛla din wuhi piibu piibu niŋ n-doli bia ŋun paai yuun' pia ni anii, din ka bɛ boli ni [[universal suffrage]] tiŋgbani zuɣu laa tali polo nti pahi national assembly din daa nyɛ yuma anu namni bɛnibu la. Saha shɛli Yaméogo ni daa nyɛ nasara n-naai, o daa nyɛla ŋun niŋ mia piri paati kam gbaai yihila UDV paati ŋɔ. Gɔmnanti maa daa nyɛla ŋun be namni hali ni yuuni 1966. Di ni daa niŋ ka vuhim kani, kamani salo ni daa tɔri ayirimo nima ka sɔŋdi bɛ tuma ni nɛma nima, ka shikurubihi kɔŋ shikuriti chandi, ka tuun' tumdiba daa zaɣisi tuma tumbu, sooje Gɔmnanti daa nyɛla din vahinna. ==== Lamizana's rule ni multiple coups ==== Yuuni 1966, sooje gɔmnanti daa nyɛla ŋun ŋme m-paai Yaméogo Gɔmnanti, ka kari constitution maa zalisi la n-kpɛhi yaŋɔ,.ka wurim bɛ National Assembly la, ka pa zaŋ Lt na . Col. [[Sangoulé Lamizana]] n-daa nyɛ kpem ti tiŋgbani maa lala saha ŋɔ. Sooje nima ŋɔ daa nyɛla ban paai yuma anahi namni. Silimiingoli June biɛɣu pia ni anahi dali, yuuni 1976, Voltans nima ŋɔ daa nyɛla ban yina ni constitution palli din daa wuhi ni di tu ni Gɔmnanti kam niŋ namni yuma anahi. Lamizana daa na kuli be la namni hali ni yuuna 1970s polo, o daa kuli gabirila sooje Gɔmnanti mini Demokiratia Gɔmnanti zaa. Nangbankpeeni ni daa ti lu yuuni 1976 constitution, constitution palli daa nyɛla din sabi ka saɣi ti yuuni 1977 ni. Lamizana daa nyɛla bɛ ni labi m-pii so yuuni 1978 piibu piibu ni. Lamizan Gɔmnanti daa nyɛla din mali yɛlimuɣusirili n-zaŋ chaŋ tiŋgbani maa daabilim biɛhigu. O lala ŋɔ zuɣu, silimiingoli November ni yuuni 1980, Col. [[Saye Zerbo]] daa nyɛla ŋun ŋme m-paai Lamizana Gɔmnanti ka ʒim bi kpaai. Colonel Zerbo daa nyɛla ŋun kpa linjima nima laɣingu ni bɛ sɔŋsi ka bɛ tiŋgbani maa toon' tibo lahi labina. Colonel Zerbo gba daa ti salo tibili ni bɛ zɔmi ka che trade unions, ka o gba daa nyɛ Maj. Dr. [[Jean-Baptiste Ouédraogo]] ni daa ŋme m-paai so yuma ayi nyaanga nti pahi Council of Popular Salvation (CSP) yuuni [[1982 Upper Voltan coup d'état]]. CSP daa nyɛla ŋun gba daa bi ti paati nima mini laɣinsi soli lala o saha ŋɔ di zaa yoli, o daa mali nia ni bɛ pa yi sooje Gɔmnanti ni ka lahi sabi constitution palli.<ref>{{Cite book|last=Anyangwe|first=Carlson|url=https://books.google.com/books?id=vqEHU3iW2i0C&pg=PA137|title=Revolutionary Overthrow of Constitutional Orders in Africa|date=2012|publisher=African Books Collective|isbn=978-9956-727-78-0|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Burkina Faso's history, also called Upper Volta, endured between 1960 and 1987, 6 military coups and the establishment of 3 republics.|url=https://www.blaisecompaore.com/en/political-and-military-career/1960-1983-engagement/|access-date=5 November 2020|website=Blaise Compaore|language=en-GB}}</ref> ==== 1983 Sooje Gɔmnanti ==== Zaba daa nyɛla din lu CSP nudirigu ni nuzaa polo zaa. Ŋun daa nyɛ kpem n-zaŋ ti nuzaa polo nima maa Capt. [[Thomas Sankara]], daa nyɛla bɛ ni piigi so ''prime minister'' silimiingoli January ni, yuuni 1983, amaa ka pirinsi daa lahi kpɛhi o nuuni din nyaanga. Ŋun daa be tooni zaŋ chaŋ o faako bɔ n-ti n-daa nyɛ Capt. [[Blaise Compaoré]], ka di gba daa lahi nyɛ din tahi sooje Gɔmnanti na silimiingoli August dabaanahi dali, yuuni 1983. Sankara n-daa lee zuɣulana sooje Gɔmnanti gamo maani, ka o Gɔmnanti maa n-daa nyɛ din kpuɣi soya ni di zaŋ taɣibu nima na, ka di sɔchibi shɛŋa daa nyɛ; salo alaafee shɛriti chibbu , lɛbigimsim ya' mɛbu kpaŋsibu, paɣaba yubu kpaŋsibu ni yɛligibu, kpaŋsibu zaŋ kpa bilchiinim' ban nye pukpariba ni yiɣiri bindiri shɛŋa dibu tiŋgbaŋ maa puuni, nti pahi niŋsim sheŋa din yɛn gu' ka taɣi ''desertification''<ref name="UprightDVD">''[[Thomas Sankara: the Upright Man]]'' by ''[[California Newsreel]]''</ref> === Burkina Faso (Tunm yuuni 1984) === Silimiingoli August dabaayi dali, yuuni 1984, kamani tiŋgbanzuɣulana Sankara's nianima ni, tiŋgbani maa yuli daa nyɛla din taɣi "Upper Volta" ni m-pa lee "Burkina Faso", bee , tiŋgbani shɛli din daabiligu mali aadalichi.<ref>[https://www.wdl.org/en/item/635/ More (Language of the Mossi Tribe) Phrase Book] – "Burkina Faso is a former French colony, which became the independent state of Upper Volta in 1960. In 1984 the country adopted its present name, meaning "Land of Incorruptible People".</ref><ref>Kingfisher Geography Encyclopedia. {{ISBN|1-85613-582-9}}. Page 170</ref><ref>{{cite book|last=Manning|first=Patrick|url=https://books.google.com/books?id=i4bPWSPutYcC|title=Francophone Sub-Saharan Africa: 1880–1995|publisher=Cambridge University Press|year=1998|isbn=978-0-521-64519-5|location=Cambridge|page=126|quote=The name of the country was changed to Burkina Faso, and Sankara launched it on an aggressive, populist program of self-help.}}</ref><ref>The name is an [[Amalgamation (linguistics)|amalgam]] of [[More language|More]] ''burkina'' ("honest", "upright", or "incorruptible men") and [[Dioula language|Jula]] ''faso'' ("homeland"; literally "father's house"). The "-be" suffix in the name for the people – Burkinabe – comes from the Fula plural suffix for people, ''-ɓe''.</ref> tiŋgbanzuɣulantali zalikpana daa nyɛla National Assembly ni dihi bɛ nuu shɛli zuɣu Silimiingoli on August dabaanahi dali, yuuni 1984 ni. Sankara's Gɔmnanti ŋɔ daa nyɛla din gbaai [[National Council for the Revolution]] (CNR – {{lang-fr|Conseil national révolutionnaire}}), Sankara n-daa nyɛ lala laɣinsi ŋɔ kpema, o daa lahi kpa laɣingu di yuli daa booni [[Committees for the Defense of the Revolution (Burkina Faso)|Committees for the Defense of the Revolution]] (CDRs). Lala n-nyɛ li ka laɣingu din yuli daa booni [[Pioneers of the Revolution]] bipola laɣingu la gba daa kpa. Sankara daa yoogi o nianima zaŋ chaŋ socioeconomic tuma, ka o nia nyɛla o bɔrila taɣibu. So' shɛli o ni daa kpuɣi na n-daa nyɛ sochib' shɛli din gahim ka yi di ko ka so na bi niŋ li gbansabila tiŋgbani yaangi zuɣu.<ref name="UprightDVD2" /> O tiŋduya ni polisi nima ŋɔ daa chaŋmi ti tam [[anti-imperialism]] zuɣu, ka o Gɔmnanti maa daa nyɛla din zaɣisiri tiŋduya ni sɔŋsim. O daa nyɛla ŋun zaŋdi o tiŋgbani mini di daarizichi zaa m-tumdi o lɛbiginsim tuma. Lala ka o daa zaɣisi laɣinsi shɛŋa bɛ ni boli [[International Monetary Fund]] (IMF) mini [[World Bank]] tuma o tingbanni. O yiŋ' dundɔŋ ni polisi nima shɛŋa n-daa nyɛ , sokam ni tooi zaŋdi o ya yɛltɔɣa n-kpe tiŋgbani maa luɣilikam, tiŋgbani ŋmaai ti ban ka yiko yoli, ziliji pala mini loorinima pala malibu, nti pahi o daa yihi paɣiba gunibu, ni paɣib gbaai ti doo nti pahi doo bɔmi paɣibɔbigu la zaa o saha maa tiŋgbani maa ni.<ref name="UprightDVD2" /><ref name="Grila2">{{Cite web|author=Farid Omar|date=28 November 2007|title=Commemorating Thomas Sankara|url=https://znetwork.org/znetarticle/commemorating-thomas-sankara-by-farid-omar|archive-url=https://web.archive.org/web/20120124093433/http://www.znetwork.org/commemorating-thomas-sankara-by-farid-omar|archive-date=24 January 2012|work=Group for Research and Initiative for the Liberation of Africa (GRILA)}}</ref> Sankara daa nyɛla ŋun kpaŋsi ni pugbarilim leegi tiŋ' maa laɣibɔbɔ sɔchib' kpeeni tiŋ' maa zaa ni ni tooi niŋ ka lahi du m-ba li. O daa lahi kpaŋsi salo daalaafee zuɣu pam, lala ŋɔ zuɣu, o daa che ka bɛ vaasinetiri bihi daa paai Miliyɔŋ dibaayi, ni tuhi kɔbisinu dinkuli yɛn niŋ ka ni gu ba ka che dɔriyɔya kamani [[meningitis]], [[yellow fever]], nti pahi [[measles]].<ref name="Grila22" /> O tiŋgbani tuun' tumsa maa shɛli n-daa lahi nyɛ o daa sa tihi din kalinli daa naan kuli ni yaɣi Miliyɔŋ pia din kuli yɛn niŋ ka buɣim ni di shɛŋa maa zaa labi na [[Sahel]] yaha. Sankara daa lahi che ka tiŋkpaŋ kam mali ashibiti bili, ka daa lahi che ka tinsi daa paai Kɔbisita ni pihinu mɛ shikuriti ni bɛ maŋmaŋ yahi.<ref name="UprightDVD3" /><ref>{{Cite news|last=X|first=Mr|date=28 October 2015|title=Resurrecting Thomas Sankara – My Blog|work=My Blog|url=http://thomassankara.net/resurrecting-thomas-sankara/?lang=en|access-date=25 April 2017}}</ref> Yuma 1980s polo, di ni daa niŋ ka ninsalinima milinsi zaŋ chaŋ binvuhira polo daa bi yaɣi lala maa zuɣu, Sankara daa nyɛla gbansabila tiŋgbanzuɣulaannima puuni ŋun tuhri ka guri o tiŋgbani zaŋ chaŋ barinanima din saɣindi li polo. O daa nyɛla ŋun zabi zaba dibaata din daa nyɛ mɔnyɔbo tuhi kari zaba. O daa lahi nyɛla ŋun zabi dari ŋmahibu yiriyiriŋ zuɣu. Tihi daa paagi Miliyɔŋ pia o ni daa sa shɛbi chiri pia ni anahi sunsuuni Burkina Faso tiŋgbani ni. O ni daa yɛn niŋ shɛm n-tuhi dazɛti maa mini sanzal biɛri, Sankara daa nyɛla ŋun yɛli ni bɛ sa tihi ban mali dari kamani Kilomita pia ni anu yɛliŋ zaŋ gbaai tiŋgbani maa nudirigu mini di nuzaa zuɣu. Bɛ bɔmma daa nyɛla din daa kuli ni paai 1.1 billion tons poi ka yuuni 1983 paai, di daa lahi buɣisiya ni di ti ni paai 1.6 billion tons yuuni 1987. ha. Jean Ziegler, ŋun daa nyɛ bindira lahibali wuligibu kpeenkuro n-zaŋ ti UN daa yɛliya ni tiŋgbani <nowiki>''</nowiki> pa nyɛla din maŋmaŋ bindirigu saɣiri li"<ref>{{cite news|last=Lepidi|first=Pierre|date=3 January 2020|title=Thomas Sankara, l'écologiste|language=fr|newspaper=[[Le Monde]]|location=Paris|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2020/01/03/thomas-sankara-l-ecologiste_6024742_3212.html}}</ref> ==== Compaoré Tingban zuɣulaan tali ==== [[Lahabali_kɔligu:Blaise_Compaoré_2014-08-05.jpg|thumb|[[Blaise Compaoré]], President 1987–2014]] Silimiigoli October biɛɣu pia ni anahi dali, yuuni 1987 ha, Sankara mini o nyaandoliba pia ni ayi daa nyɛla bɛ ni daa ŋme m-paai shɛb' gɔmnanti maa ni, linjimanima maa ni ŋun yuli daa booni Blaise Compaoré ŋun daa nyɛ o tumtumdi kpeenkurɔ la n-daa pa lee Burkina Faso's tiŋgbanzuɣulana. O daa nyɛla ŋun gbubi lala zuɣulaantali nam ŋɔ hali ni yuuni 2014.<ref>{{Cite news|last1=Aidi|first1=Hisham|title=Reviving Thomas Sankara's spirit|publisher=Al Jazeera|url=http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2015/06/reviving-thomas-sankara-spirit-150603104633020.html|access-date=25 April 2017}}</ref> Coup ni daa naai, hali zilisigu ni daa wuhi Sankara lahi ka o nyɛvuli ni, CDRs ban laɣim linjimanima ban daa na che bɛ sooje tuma dabisa shɛŋa sunsuuni.<ref>{{Citation|title=Who Killed Thomas Sankara|url=https://www.thenation.com/article/world/thomas-sankara-trial/|year=2021|access-date=13 March 2024|vauthors=((MacDougall, C.))}}</ref><ref>{{Citation|title=Burkina Faso "wants France to release Sankara archives"|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-37643926|work=BBC News|year=2016|access-date=13 March 2024}}</ref><ref>{{Citation|title=Thomas Sankara murder: Ex-Burkina Faso President Blaise Compaoré found guilty|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-61008332|year=2022|access-date=13 March 2024}}</ref> Burkinabè salo daa nyɛla ban gbubi [[Ministry for Europe and Foreign Affairs (France)|France's foreign ministry]], din nyɛ [[Quai d'Orsay]], daa nyɛla ban daa tim nuu Compaoré sooje gɔmnanti tali nasara dibu ŋɔ maa ni. Shɛhiranima daa wuhiya kamani France nima daa nyɛla ban tim nuu o coup maa ni.<ref>{{Cite web|last=Jaffré|first=Bruno|date=9 September 2009|title=Assassination of Thomas Sankara: evidence of a documentary by RAI 3 involve France, CIA and Blaise Compaoré|url=https://www.thomassankara.net/assassination-of-thomas-sankara-evidence-of-a-documentary-by-rai-3-involve-france-cia-and-blaise-compaore/?lang=en|work=thomassankara.net}}</ref> Compaoré daa nyɛla ŋun wurim bɛ mini tingbani biɛhisi , di daa nyɛla daliri shɛli din che ka o niŋ coup maa zaɣi yini.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=80SvCmSTxGoC&pg=PA128|title=African Leaders|date=2011|publisher=Bankole Kamara Taylor|isbn=978-1-4681-1436-2|editor-last1=Kasuka|editor-first1=Bridgette|page=13}}{{unreliable source?|date=June 2023|reason=source is an edited compilation of wikipedia articles;}}</ref> O tiɛha daa nyɛlmi ni Sankara ŋun saɣindi bɛ mini tinduya ni biɛhigu ni o Kolonial ya kura yahi ([[France]] ni bɛ nyintaa tingbani [[Ivory Coast]].<ref name="ReutersChe22">{{Cite web|author=Mathieu Bonkoungou|date=17 October 2007|title=Burkina Faso Salutes "Africa's Che" Thomas Sankara|url=https://www.reuters.com/assets/print?aid=USL17577712|work=[[Reuters]]}}</ref> coup ni daa kuli nai , Compaoré daa niŋla yomyom n yihi nationalizations la, ka daa lan yihi Sankara's polisi nim maa pam pahi, ka daa lan lɛbigi tiŋgbani maa IMF tiŋa, O kuli Sankara tuntumsa pam. Di ni daa niŋ ka bɛ daa gbai ni bɛ ni Coup yuuni 1989, Compaoré daa nyɛla ŋun zaŋ limited democratic na yuuni 1990. Tingbani zalikpana buku palli maa ni yuuni (1991) Compaoré daa nyɛla bɛ ni vooti so ka kpaɣaribu kani silimin gɔli December ni yuuni 1991.yuuni 1998 Compaoré daa lan dila piibu piibu maa tinhbani maa luɣulikam. Yuuni 2004, niribi pai ninvuɣu pinaata daa nyɛla ban lo nia ni bɛ ŋme m pai Compaoré namni, ban daa kpuɣi lala niya ŋɔ daa nyɛla bɛ ni kpehi shabi sarika shɛli sheela duu n ti lu n marigiba.<ref>"Burkina Faso Profile", BBC NEWS AFRICA, 21 March 2014, 24 September 2014.</ref> Yuuni 2000, tiŋgbani zali kpana buku ŋɔ daa nyɛla bɛ ni labi mali binshɛŋa di puuni, lala maliniŋ ŋɔ shee, bɛ daa nyɛla ban siɣisi zuɣulaantali namni niŋbu yuma la na n-ti zali yuma anu, ka lahi pahi ni buyi ko ka ninsali ni tooi di tiŋgbanzuɣulaantali nam maa. Di lala mali zali ŋɔ daa nyɛla din pili tuma yuuni 2005 piibu piibu ni. Di yi niŋ ka di yi di daa pun nyɛ din bɛni, di daa nyɛla din daa yɛn mɔŋ Compaoré tiŋgbanzuɣulaantali maa dibu yaha. Ban daa zani n-kpaɣari bɔri nam maa shɛbi daa nyɛla ban mali zilisigu ni kɔrinfɔhili ka Compaore zaŋ di nam maa. Amaa silimiingoli October ni, yuuni 2005 ni. Amaa ban be tiŋgbani maa zalikpana buku ŋɔ maa tuma yaɣi daa yɛliya ni di ni niŋ ka Compaor nyɛ ŋun be nam ni lala yuuni 2000 saha maa ka lala taɣibu ŋɔ niŋ maa, taɣibu maa pala din gbaagi o lala saha maa. Lala ŋɔ daa nyɛla din yooi soli ti o ni daa mali nia ni so deegi o yuuni [[2005 Burkinabé presidential election|2005]] piibu piibu la ni. Silimiingoli November biɛɣu pinaanu dali, yuuni 2005, o daa nyɛla ŋun kɔŋ nasara ka di daliri nyɛla yaɣa shɛŋa n-daa yina m-pahi o zuɣu. Yuuni [[2010 Burkinabé presidential election|2010]] tiŋgbanzuɣulaantali piibu piibu ni, Compaoré daa nyɛla bɛ ni daa lahi vooti so. Daadam biɛlim 1.6 million Burkinabè nima n-daa vooti. Silimiingoli February ni, yuuni 2011, shikuru bili nyɛvuya kɔŋbu daa nyɛla din yiɣisi [[2011 Burkinabè protests|Burkinabè]] nima suhiri pam, ka bɛ daa yina yuuni 2011 n-ti wuhi bɛ sujee ni nyɛ shɛŋa tiŋgbani maa ni. Bɛ daa wuhi bɛ sujeei pam, soojenima gba daa wuhi bɛ sujee, ka kootu tuma yili nima gba daa sɔŋ bɛ alikaliminima tiŋa, ka kuli nyɔ nina zaya ni shee ka Compaoré's sɔŋ o tumani nɛma tiŋa. Ni yom ka o che ka soojenima pam pam ni ban zaa tumdi gɔmnanti tuma ni ka lahi che ka daabilim be yoli ka sokam ni tooi tum.<ref>{{cite news|date=23 April 2011|title=Burkina opposition calls anti-president demo|work=The Daily Star|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=182823|access-date=24 April 2011}}</ref><ref>{{cite news|last1=Taoko|first1=Hervé|last2=Nossiter|first2=Adam|date=27 April 2011|title=Mayor's Home Burned as Burkina Faso Protests Continue|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2011/04/28/world/africa/28burkina.html|url-status=live|access-date=30 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430114102/http://www.nytimes.com/2011/04/28/world/africa/28burkina.html|archive-date=30 April 2011}}</ref><ref>{{cite news|last=Gongo|first=Simon|date=28 April 2011|title=Burkina Faso Riot Police Join Wave of Protests After Government Dissolved|publisher=Bloomberg L.P.|url=https://www.bloomberg.com/news/2011-04-28/burkina-faso-riot-police-join-wave-of-protests-after-government-dissolved.html|access-date=30 April 2011}}</ref> Lala ŋɔ zuɣu, tiŋgbani maa gbubbu daa nyɛla din mali zali, ka ban tumdi gɔmnanti tuma yɔri du zuɣusaa.<ref>{{cite news|date=25 May 2011|title=Burkina Faso teachers' strike: Union agrees deal|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13542959|url-status=live|access-date=28 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110527020543/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13542959|archive-date=27 May 2011}}</ref><ref>{{cite news|date=9 June 2011|title=Burkina Faso government replaces its governors|work=Taiwan News|url=http://www.taiwannews.com.tw/etn/news_content.php?id=1623195|access-date=11 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115622/http://www.taiwannews.com.tw/etn/news_content.php?id=1623195|archive-date=4 March 2016}}</ref> Silimiingoli April ni, yuuni 2011, soojenima daa nyɛla ban tɔ ayirimo, tiŋgbanzuɣulan' maa daa myɛla ŋun chief of staff tuun' tumdi pala, ka abiyankɔra daa nyɛ din niŋ yaɣili din yuli booni [[Ouagadougou|Ouagadougou ni]]. Compaoré's gɔmnanti nyɛla din daa tumdi shaawara malibu tuma West-African nangbankpeeni nima ni nti pahiri yuuni [[2010–2011 Ivorian crisis|2010 hali ni yuuni 2011 Ivorian]] gamo ni, ni Togolese Dialogue (yuuni 2007), ni yuuni [[2012 Malian coup d'état|2012 Malian]]. {{As of|2014}}, Burkina Faso n-daa nyɛ tiŋgbani shɛli din lɛbiginsim labi nyaangi zaa <ref>{{Cite web|last=United Nation|year=2016|title=List of Least Developed Countries|url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20110301020225/http://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf|archive-date=1 March 2011|publisher=United Nations}}</ref> ===== Kafando Tingbani Zuɣulaan Tali ===== {{Main|2014 Burkinabè uprising}}{{Main|2014 Burkinabè uprising}} [[Lahabali_kɔligu:Burkina_Faso_Protests.png|thumb|Thousands of protesters march through Ouagadougou]] Silimin gɔli October biɛɣu pishi ni anu dala, yuuni 2014 ban daa bi za tingbani zuɣuani Compaore' nyaangi ti o ni gbubi tingbani maa sham maa daa nyɛla ban piligi ayirimo n tɔ hali ni Ouagadougou yaɣili. Ka ayimoŋo ni su jahi ŋɔ daa bi yina shɛla m pahila tingbani zuɣu lan mɔ ni daa kpuɣi nia ni o labi taɣi bɛ tingbani maani zalikkpana buku la ka di tirisi o yuun pishi ni apoin o tingbani zuɣu laantali la. Silimingoli On October biɛɣu pihita dali, ayirimo tɔribiŋɔ daa nyɛla ban niŋ buɣim dui bɛ jintɔribi jinaduu ka daa lan deegi bɛ national TV headquarters Ofiisila. .<ref>{{cite web|date=30 October 2014|title=Burkina Faso protesters set parliament on fire, take over state TV and march on presidency|url=https://www.smh.com.au/world/burkina-faso-protesters-set-parliament-on-fire-take-over-state-tv-and-march-on-presidency-20141031-11emg3.html|access-date=30 October 2014|work=The Sydney Morning Herald}}</ref> [[Ouagadougou Airport|Ouagadougou International Airport]] daa nyɛla bɛ ni kpari shɛli zali, ka jintɔribi ban daa nyɛ bɛ ni gari shɛbi ni bɛ di vooti tingbani zalikpana buku maa taɣibu saɣibu vootin la. (Lala taɣibu ŋɔ dilan nyɛla din di yan ti tingbani zuɣulani Compaore' sɔli ka o di lan zani ni bɛ piigi o zuɣulani yaha yuuni 2015). Dabisili maa puuni, linjimnim daa nyɛla ban wurim Gomdanti tuun tumdiba tuma duri zaa ka lan niŋ abiyakɔra yaha. <ref>{{cite web|last1=Gongo|first1=Simon|last2=Bax|first2=Pauline|name-list-style=amp|title=Burkina Faso General Takes Power After President Resigns|url=http://www.businessweek.com/news/2014-10-30/burkina-faso-president-dissolves-government-as-protests-escalate|archive-url=https://web.archive.org/web/20150102122055/http://www.businessweek.com/news/2014-10-30/burkina-faso-president-dissolves-government-as-protests-escalate|archive-date=2 January 2015|work=Bloomberg BusinessWeek}}</ref> Silimin gɔli October biɛɣu pihita ni yini dali, yuuni 2014 ni, tingbani zuɣulan Compaoré daa nyɛla ŋun sɔŋ o tuma daalikelimi tiŋa.<ref>Herve, Taoko and Cowelloct, Alan (31 October 2014) [https://www.nytimes.com/2014/11/01/world/africa/burkina-faso-unrest-blaise-compaore.html?_r=0 Burkina Faso's President Resigns, and General Takes Reins]. ''The New York Times''.</ref> [[Yacouba Isaac Zida|Lt. Col. Isaac Zida]] daa yɛliya ni o gbubi tingbani maa lala saha ŋɔ hali ka yuuni 2015 tingbani zuɣulaan tali piibu piibu ti paai na, amaa niribi pam daa bahi zɔrila dabiɛm ni o mini tingbani zuɣulaan Kuro maa ni niŋ ningbana ni tabi sham maa.<ref>{{cite news|date=November 2014|title=Army backs new Burkina Faso leader Isaac Zida|newspaper=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-29863004}}</ref> Silimin gɔli November ni, yuuni 2014, paati shabi bandaa ka nam ni, [[Civil society|civil-society]] laginsi, n ti pahi adiini gbamba daa nyɛla ban zaŋ bɛ zuɣuri n gbaɣili taba n gbaai gbaabu shɛli din nayan gbubi Burkina Faso hali ka piibu piibu ti paai.<ref>{{cite news|title=Burkina Faso talks agree on plan for return to civilian rule|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-burkina-politics-idUSKCN0IT0U320141109|url-status=live|access-date=9 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141110231047/http://www.reuters.com/article/2014/11/09/us-burkina-politics-idUSKCN0IT0U320141109|archive-date=10 November 2014}}</ref> Bɛ gbaabu maa puuni, [[Michel Kafando]] daa na nyɛla ŋun leei tingbani zuɣulana ka Lt. Col. Zida mi lee acting Prime Minister mini Defense Minister. Silimin gɔli September biɛɣu pinaayɔbu dali, yuuni 2015, ban daa nyɛ [[Regiment of Presidential Security]] (RSP) daa nyɛla ban yina ni [[2015 Burkina Faso coup d'état|coup d'état]], n daa fa tingbani zuɣulaan tali maa mini prime minister tali maa, ka daa yɛli ni bɛ bɔrila, [[National Council for Democracy]] .<ref>{{cite news|author=Raziye Akkoc|others=agencies|date=17 September 2015|title=Burkina Faso coup: military says it now controls country after arresting leaders: live|newspaper=The Daily Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/burkinafaso/11870962/Burkina-Faso-coup-military-says-it-now-controls-country-after-arresting-leaders-live.html|url-status=live|url-access=subscription|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/burkinafaso/11870962/Burkina-Faso-coup-military-says-it-now-controls-country-after-arresting-leaders-live.html|archive-date=10 January 2022}}{{cbignore}}</ref>Tɔ, silimin gɔli September ni, yuuni 2015, ŋundaa nyɛ toon dani nti ban daa gbai coup ŋɔ , [[Gilbert Diendéré]], daa nyɛla ŋun tim sandaani ka yɛli ni o ni labisi civilian gomdanti na .<ref>{{Cite news|last1=Andrusewicz|first1=Marie|date=22 September 2015|title=Burkina Faso Leader Apologizes To Nation For Seizing Power in a Coup|newspaper=NPR|url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/09/22/442441403/burkina-faso-leader-apologizes-to-nation-for-seizing-power-in-a-coup|access-date=23 September 2015}}</ref> silimin gɔli September biɛɣu pishi ni ata dali, yuuni 2015 prime minister la mini tingbani zuɣu lanla daa nyɛla bɛ ni labisi shɛbi nama n ti ba.<ref>{{Cite news|last1=Wagner|first1=Laura|date=23 September 2015|title=A Week After Coup, Burkina Faso's Interim President Back in Power|newspaper=NPR|url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/09/23/442826830/1-week-after-coup-burkina-fasos-interim-president-back-in-power|access-date=23 September 2015}}</ref> === Kaboré Tingbani Zuɣulaan Tali Mini Jihadist insurgency (2015–2023) === {{main|Jihadist insurgency in Burkina Faso|Terrorism in Burkina Faso}} Tingbani maani zaa piibu piibu daa nyɛla din niŋ silimin gɔli November biɛɣu pinaawai dali yuuni 2015. [[Roch Marc Christian Kaboré]] n daa di nasara tuuli, kɔbigi puuni, o ni daa nyɛ daadam biɛlim shɛbi tiŋmaa salo ni zaa daa yisila vaabu 53.5% . O daa luhila [[Zéphirin Diabré]], ŋun gba daa mali vaabu 29.7% kɔbigi puuni tiŋmaa salo puuni.<ref name="Kabore wins">Mathieu Bonkoungou and Nadoun Coulibaly, [https://news.yahoo.com/kabore-wins-burkina-faso-presidential-vote-electoral-commission-003634457.html "Kabore wins Burkina Faso presidential election"], Reuters, 1 December 2015.</ref> Kaboré daa nyɛla ŋun popɔri ka ʒini gbana duɣu silimin gɔli December biɛɣu pishi ni awai dali yuuni 2015.<ref name="swears in new president">{{Cite news|date=29 December 2015|title=Burkina Faso swears in new president, capping transition|work=Agence France-Presse|url=https://news.yahoo.com/burkina-faso-swears-president-capping-transition-161614791.html}}</ref> Kaboré daa lan nyɛla ŋundaa lan di tingbani zuɣulaan tali maa yaha silimingoli elected in the [[2020 Burkinabè general election|November biɛɣu pishi ni ayi dali, yuuni 2020]], amaa apaati din yuli daa booni Mouvement du Peuple pour le Progrès (MPP) la , daa nyɛla din bi di jintɔri tali polo maa pam. Di daa nyɛla din di kuɣusi pihinu ni ayɔbu kuɣusi kɔbigu ni pishi ni ayopoin ni. Congress for Democracy mini Progress (CDP), tingbani zuɣu laan Kuro Blaise Compaoré, paati la n daa dɔni buyi zuɣu kamali kuɣusi pishi. <ref>{{Cite web|date=30 November 2020|title=Burkina Faso elections: Kabore's party fails to clinch majority parliamentary seats|url=https://www.africanews.com/2020/11/30/burkina-faso-elections-kabore-s-party-fails-to-win-majority-parliamentary-seats/}}</ref> [[Jihadist insurgency in Burkina Faso|Jihadist insurgency]] daa nyɛla din pili silimin gɔli August ni yuuni 2015, [[Islamist insurgency in the Sahel]] yaɣi shɛŋani . Binshaɣu din daa gbai silimin gɔli August ni yuuni 2015 mini silimin gɔli October ni yuuni 2016 sunsuuni, yaɣa paagi yaɣa ayɔpoin ka bɛ daa liri.<ref name="Croix191016">Ludivine Laniepce, [http://www.la-croix.com/Monde/Afrique/Au-Burkina-Faso-frontieres-peur-2016-10-19-1200797429 Au Burkina Faso, les frontières de la peur], ''La Croix'', 19 octobre 2016.</ref><ref>{{cite web|date=27 October 2016|title=Le Burkina Faso va renforcer la sécurité de ses postes de police frontaliers|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20161027-le-burkina-faso-va-renforcer-securite-postes-police-frontaliers|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211029/https://www.rfi.fr/fr/afrique/20161027-le-burkina-faso-va-renforcer-securite-postes-police-frontaliers|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=RFI|language=fr}}</ref> Silimin gɔli January biɛɣu pinaanu dali, yuuni 2016 ni, terrorists daa nyɛla ban liri tingbani maa tiŋzuɣu shɛli bɛ ni [[Ouagadougou]] la, n daa ku ninvuɣu pihita ni. [[Al-Qaeda in the Islamic Maghreb]] mini [[Al-Mourabitoun (militant group)|Al-Mourabitoune]], daa nyɛla ban tundi bɛ tuma di nyintaa tingbani [[Mali]] ni, n daa zaŋ lala liribuŋɔ n ŋme bɛ mamaŋ nyɔɣuni. Yuuni 2016, lilibu liribu maa daa nyɛla din pahi, di ni daa niŋ ka bibiɛhi laɣin palli yuli daa booni [[Ansar ul Islam (Western Africa)|Ansarul Islam]], in toon dani daa nyɛ imam [[Ibrahim Malam Dicko]] ni daa kpa.<ref name="RFI100217">[http://www.rfi.fr/afrique/20170210-groupe-jihadiste-Ansaroul-Islam-Ibrahim-Malam-Dicko-burkina-faso?ref=tw_i Un groupe jihadiste tente de s'implanter au Burkina Faso] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190329041626/http://www.rfi.fr/afrique/20170210-groupe-jihadiste-Ansaroul-Islam-Ibrahim-Malam-Dicko-burkina-faso?ref=tw_i|date=29 March 2019}}, ''RFI'', 10 février 2017.</ref><ref>{{Cite news|date=11 April 2017|title=Comment est né Ansaroul Islam, premier groupe djihadiste de l'Histoire du Burkina Faso|language=fr|work=Le Monde.fr|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2017/04/11/comment-est-ne-ansaroul-islam-premier-groupe-djihadiste-de-l-histoire-du-burkina-faso_5109520_3212.html|url-status=live|access-date=21 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211011/https://www.lemonde.fr/afrique/article/2017/04/11/comment-est-ne-ansaroul-islam-premier-groupe-djihadiste-de-l-histoire-du-burkina-faso_5109520_3212.html|archive-date=21 December 2021}}</ref> Di liribu zaa nini daa kuli kpala [[Soum Province|Soum province]]<ref name="RFI100217" /><ref>{{cite web|date=9 January 2017|title=Qui est l'imam Ibrahim Dicko, la nouvelle terreur du nord du Burkina ? – Jeune Afrique|url=https://www.jeuneafrique.com/390558/politique/limam-ibrahim-dicko-nouvelle-terreur-nord-burkina/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211016/https://www.jeuneafrique.com/390558/politique/limam-ibrahim-dicko-nouvelle-terreur-nord-burkina/|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=jeuneafrique.com|language=fr-FR}}</ref> ni, ka didaa ku salo pam bɛ ni daa liri [[Nassoumbou attack|Nassoumbou]] la silimin gɔli December biɛɣu pinaayɔbu dali.<ref name="JA090117">Benjamin Roger, [http://www.jeuneafrique.com/390558/politique/limam-ibrahim-dicko-nouvelle-terreur-nord-burkina/ Qui est l'imam Ibrahim Dicko, la nouvelle terreur du nord du Burkina ?], ''Jeune Afrique'', 9 janvier 2016.</ref> Binshaɣu din gbai silimin gɔli March ni hali ni silimin gɔli April ni, yuuni 2017 ni, Gomdanti nim n ti [[Mali]], France, ni Burkina Faso daa nyɛla ban kpa laɣingu shɛli ka piiyuli bolli ni "[[Operation Panga]]", din mali linjima nim ban kalinli daa pai tuhili ni pihita tinsaata maa puu, ka bɛ daa be Fhero Forest, ni m miri [[Burkina Faso-Mali border|Burkina Faso-Mali tinŋtarisi]], considered a sanctuary for Ansarul Islam.<ref>{{cite web|title=Barkhane : opération transfrontalière Panga dans la boucle du Niger élargie|url=https://www.defense.gouv.fr/operations/afrique/bande-sahelo-saharienne/operation-barkhane/breves/barkhane-operation-transfrontaliere-panga-dans-la-boucle-du-niger-elargie|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211011/https://www.defense.gouv.fr/operations/afrique/bande-sahelo-saharienne/operation-barkhane/breves/barkhane-operation-transfrontaliere-panga-dans-la-boucle-du-niger-elargie|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=defense.gouv.fr|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|date=6 April 2017|title=Mali: opération anti-terroriste d'envergure à la frontière avec le Burkina Faso|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20170406-mali-operation-anti-terroriste-envergure-frontiere-le-burkina-faso|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211034/https://www.rfi.fr/fr/afrique/20170406-mali-operation-anti-terroriste-envergure-frontiere-le-burkina-faso|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=rfi.fr|language=fr}}</ref> Ansarul Islam, toon dani Ibrahim Malam Dicko, daa nyɛla bɛ ni ku so silimin gɔli June ni yuuni 2017 ni, ka [[Jafar Dicko]] daa pa leegi toondana .<ref>{{cite web|date=26 July 2017|title=Meurtres dans le nord du Burkina: Ansarul Islam victime d'une guerre intestine?|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20170726-burkina-faso-assassinats-autorites-suspectent-reglements-ansarul-islam|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211027/https://www.rfi.fr/fr/afrique/20170726-burkina-faso-assassinats-autorites-suspectent-reglements-ansarul-islam|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=rfi.fr|language=fr}}</ref> Silimin gɔli March dabaayi dali yuuni 2018 ni, [[Jama'at Nasr al-Islam wal Muslimin]] daa nyɛla ŋun liri [[2018 Ouagadougou attacks|French embassy]] ŋun daa be [[Ouagadougou]] ni la, n ti pahi tuntumdibi ban yuli daa booni Burkinabè sooje nima la zaa. Sooje nima maa nii mini ban daa liri ba maa gba niribaa anij daa nyɛla bɛ ni ku shaba, ka sooje nim pihiyɔbu nti pahi civilians pishi ni anahi daa nya dansi.<ref name="Monde070318">[https://lemonde.fr/afrique/article/2018/03/07/attaques-de-ouagadougou-un-nouveau-bilan-fait-etat-de-huit-militaires-burkinabes-tues_5267019_3212.html Attaques de Ouagadougou : un nouveau bilan fait état de huit militaires burkinabés tués] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211221211010/https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/03/07/attaques-de-ouagadougou-un-nouveau-bilan-fait-etat-de-huit-militaires-burkinabes-tues_5267019_3212.html|date=21 December 2021}}, ''[[Le Monde]]''-AFP, 7 mars 2018.</ref> Bandaa be lala niŋsim ŋɔ ni daa nyɛla ban yɛligi hali tingbani maa nudirigu polo zaa.<ref>{{cite web|date=19 September 2018|title=Burkina : les autorités confrontées à un nouveau défi sécuritaire dans l'Est – Jeune Afrique|url=https://www.jeuneafrique.com/631985/politique/burkina-les-autorites-confrontees-a-un-nouveau-defi-securitaire-dans-lest/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211022/https://www.jeuneafrique.com/631985/politique/burkina-les-autorites-confrontees-a-un-nouveau-defi-securitaire-dans-lest/|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=jeuneafrique.com|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite news|date=18 October 2018|title=Le Burkina Faso désormais sur la carte du djihadisme|language=fr|work=Le Monde.fr|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/10/18/le-burkina-faso-desormais-sur-la-carte-du-djihadisme_5371448_3212.html|url-status=live|access-date=21 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211021/https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/10/18/le-burkina-faso-desormais-sur-la-carte-du-djihadisme_5371448_3212.html|archive-date=21 December 2021}}</ref><ref>{{cite web|date=19 September 2018|title=Burkina : les autorités confrontées à un nouveau défi sécuritaire dans l'Est – Jeune Afrique|url=https://www.jeuneafrique.com/631985/politique/burkina-les-autorites-confrontees-a-un-nouveau-defi-securitaire-dans-lest/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211022/https://www.jeuneafrique.com/631985/politique/burkina-les-autorites-confrontees-a-un-nouveau-defi-securitaire-dans-lest/|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=jeuneafrique.com|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite news|date=18 October 2018|title=Le Burkina Faso désormais sur la carte du djihadisme|language=fr|work=Le Monde.fr|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/10/18/le-burkina-faso-desormais-sur-la-carte-du-djihadisme_5371448_3212.html|url-status=live|access-date=21 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211021/https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/10/18/le-burkina-faso-desormais-sur-la-carte-du-djihadisme_5371448_3212.html|archive-date=21 December 2021}}</ref><ref>{{cite web|last=Macé|first=Célian|title=Dans l'est du Burkina Faso, un nouveau foyer pour le jihad ?|url=https://www.liberation.fr/planete/2018/12/03/dans-l-est-du-burkina-faso-un-nouveau-foyer-pour-le-jihad_1695777/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211021/https://www.liberation.fr/planete/2018/12/03/dans-l-est-du-burkina-faso-un-nouveau-foyer-pour-le-jihad_1695777/|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=libération.fr|language=fr}}</ref> ni silimin gɔli October piligu ha, Burkina Faso sooje nim daa nyɛla ban yooi sooje tali vihigu tingbani maa nudirigu yaɣili , ka French sooje nim daa t nuu.<ref>{{cite web|date=8 October 2018|title=Burkina Faso: vaste opération de sécurité dans les forêts de l'Est|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20181008-burkina-faso-operation-nettoyage-forets-est-barkhane|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211025/https://www.rfi.fr/fr/afrique/20181008-burkina-faso-operation-nettoyage-forets-est-barkhane|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=rfi.fr|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|date=10 October 2018|title=Barkhane en opération au Burkina Faso|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20181010-barkhane-operation-burkina-faso|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211029/https://www.rfi.fr/fr/afrique/20181010-barkhane-operation-burkina-faso|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=rfi.fr|language=fr}}</ref><ref>{{cite news|date=10 October 2018|title=La France "disposée" à apporter au Burkina le même soutien militaire qu'au Mali|language=fr|work=Le Monde|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/10/10/la-france-disposee-a-apporter-au-burkina-le-meme-soutien-militaire-qu-au-mali_5367342_3212.html|url-status=live|access-date=21 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211012/https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/10/10/la-france-disposee-a-apporter-au-burkina-le-meme-soutien-militaire-qu-au-mali_5367342_3212.html|archive-date=21 December 2021}}</ref> [[Human Rights Watch]] nima nolini, binishɛɣu din gbai yuuni 2018 sunsuuni hali ni silimin gɔli February ni yuuni 2019 ni, niribi yi kuli bi galisi zaa amaa jihadists ni daa kuli ku nin sali nim shɛba daa nain paai ninvuɣu pihinahi ni yini, ka salo ban gba daa nain pai kɔbigi ni pinaayɔbu ka nyɛ Fula ni civilians daa nyɛla sooje nima ŋɔ ni ku shaba ka daa bi vihi.<ref name=":3">{{cite web|date=22 March 2019|title=Burkina Faso: Atrocities by Armed Islamists, Security Forces|url=https://www.hrw.org/news/2019/03/22/burkina-faso-atrocities-armed-islamists-security-forces|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211008/https://www.hrw.org/news/2019/03/22/burkina-faso-atrocities-armed-islamists-security-forces|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> Lala liribu liribu ŋɔ nyɛla din daa du gaa pam yuuni 2019 ni. Bɛ daa mi shɛbi [[Armed Conflict Location and Event Data Project|ACLED]] la nolini, sooje nima nin'yarilim Burkina Faso tingbani daa nyɛla din du hali ni 174% yuuni 2019 ni, ka sivilians daa ku paai tuhili ni kɔbisita n kpi , ka pam daa kuli bargi bee n kpe yɔɣu daa paai miliyɔŋ kɔbisi nii ni pihiyɔbu .<ref>{{cite news|date=2 June 2020|title=Au moins cinquante morts dans une série d'attaques au Burkina Faso|language=fr|work=Le Monde|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2020/06/02/au-moins-cinquante-morts-dans-une-serie-d-attaques-au-burkina-faso_6041511_3212.html|url-status=live|access-date=21 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211007/https://www.lemonde.fr/afrique/article/2020/06/02/au-moins-cinquante-morts-dans-une-serie-d-attaques-au-burkina-faso_6041511_3212.html|archive-date=21 December 2021}}</ref> Bɛ ni daa mi shɛba Jihadist gba daa piligiya n liriti dolodolo yisa nima konko.<ref>{{cite web|date=29 April 2019|title=Six morts dans l'attaque d'un temple protestant au Burkina Faso|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20190429-burkina-faso-soum-temple-protestant-silgadji-pasteur|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211018/https://www.rfi.fr/fr/afrique/20190429-burkina-faso-soum-temple-protestant-silgadji-pasteur|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=rfi.fr|language=fr}}</ref><ref name=":2">{{cite web|date=6 January 2020|title=Burkina Faso: Armed Islamist Atrocities Surge|url=https://www.hrw.org/news/2020/01/06/burkina-faso-armed-islamist-atrocities-surge|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211008/https://www.hrw.org/news/2020/01/06/burkina-faso-armed-islamist-atrocities-surge|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref><ref>{{cite news|date=12 May 2019|title=Six personnes tuées dans une église dans le nord du Burkina Faso|language=fr|work=Le Monde.fr|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2019/05/12/six-personnes-tuees-dans-une-eglise-dans-le-nord-du-burkina-faso_5461148_3212.html|url-status=live|access-date=21 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221211027/https://www.lemonde.fr/afrique/article/2019/05/12/six-personnes-tuees-dans-une-eglise-dans-le-nord-du-burkina-faso_5461148_3212.html|archive-date=21 December 2021}}</ref><ref>{{cite web|date=2022-11-10|title=Terrorism gains ground in Burkina Faso|url=https://acninternational.org/terrorism-gains-ground-in-burkina-faso/|access-date=2022-11-21|website=acninternational.org|language=en-US}}</ref> Silimin gɔli July dabaa anii dali yuuni 2020 puli ni, United States nima daa nyɛla ban daa mali nuu tumbu zaŋ chaŋ [[Human Rights Watch]] polo, vihigu daa yina wuhi ni bɛ ni kuli laɣin sɔɣi shɛba luɣu yini ni daa paai kɔbigi ni pihi nii, ka di nyɛla northern Burkina Faso yaɣili ka bɛ daa nya ba , luɣu shɛli sooje nima mini jihadists ni daa zabiri la.<ref>{{cite web|date=8 July 2020|title=U.S. Embassy Ouagadougou Statement on Human Rights Watch Report (July 8): Burkina Faso Allegations of Extrajudicial Killings|url=https://bf.usembassy.gov/u-s-embassy-ouagadougou-statement-on-human-rights-watch-report-july-8-burkina-faso-allegations-of-extrajudicial-killings/|access-date=8 July 2020|website=U.S. Embassy in Burkina Faso}}</ref> Silimin gɔli June dabaa anahi dali yuuni 2021 puli ni, lahi bali wuligibu yaɣili nima daa yini ti yɛli, ni Burkina Faso Gomdanti daa yɛli , ni bidiba ban gbubi malifanima daa nyɛla ban kuli ku salo daa naain paai kɔbiga tinkpaŋ yuli daa booni Solhan m be northern Burkina Faso din miri Niger tintarigila. Tinkpaŋ dahi ti pahi ya pam daa nyɛla binshɛŋa din gba daa di buɣuma pam. Ninvuɣu so ŋun yari n tiri Gomdanti daa nyɛla ŋun galim ka feegi jihadists nima ŋɔ.Heni Nsaibia ŋun daa nyɛ vihigu vihigu kpema n zaŋti [[Armed Conflict Location and Event Data Project]] daa yɛliya ni kpiimba yuya ka bɛ kuli sabira Burkina Faso ni, ni tum saha shɛli bɛ ni pili jihadist insurgency maa.<ref>Portland Press Herald, 5 June 2021</ref> Binshɛɣu din gbaai silimin gɔli June dabaa anahi n ti gbaai di dabaanu dali yuuni 2021 ni, bɛ ni daa bi mi sooje shɛba yɛla daa nyɛla ban daa kpe tinsi yuya booni [[Solhan and Tadaryat massacres|Solhan mini Tadaryat]] ni, nti ku niribi paai kɔbigi ni pihi yɔbu. Jihadists nima ŋɔ daa kuli ninvuɣu pihi nii [[Gorgadji Department|Gorgadji]] tingbani ni silimin gɔli August biɛɣu pishi dali .<ref>{{cite web|last=Ouagadougou|first=The Guardian|date=19 August 2021|title=Jihadist attack in Burkina Faso kills 80 people|url=http://www.theguardian.com/world/2021/aug/19/killed-burkina-faso-jihadist-attack|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221213423/https://www.theguardian.com/world/2021/aug/19/killed-burkina-faso-jihadist-attack|archive-date=21 December 2021|access-date=21 December 2021|website=theguardian.com|language=en}}</ref> Silimin gɔli November biɛɣu pia ni anahi dali, [[Jama'at Nasr al-Islam wal Muslimin]] daa nyɛla ban liri sooje nima [[Inata, Burkina Faso|Inata]] ni, n daa ku sooje nima pihinu ni ata, dini n daa nyɛ sooje nima pam ni kɔŋ bɛ nyɛvuya pam Burkinabe linjimanima ni, saha shɛli lala tɔbu ŋɔ ni daa niŋda, sooje kpeen so bɛ ni daa mi ni [[morale]] la daa nyɛla ŋun barigi tingbani maa puuni.<ref>{{cite news|author1=Maggie Dwyer|date=2022-01-28|title=Burkina Faso's coup makers capitalized on wider grievances within the ranks|newspaper=[[The Washington Post]]|place=Washington, D.C.|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2022/01/28/burkina-fasos-coup-makers-capitalized-wider-grievances-within-ranks/|issn=0190-8286|oclc=1330888409}}</ref> silimin gɔli December ni, bɛ daa mi shaba Islamists la daa nyɛla ban ku ninvuɣu pihinahi ni yini n ti pahi kpeen so ŋun yuli daa booni Ladji Yoro la. Yoro daa nyɛla ninkpɛŋ ban daa kuli zaŋ bɛ nyɛvuya mpatalima ni bɛ tuhi fa bɛ tingbani zali .<ref>{{cite web|title=Burkina Faso mourns 41 killed in "insurgent" attack|url=https://www.dw.com/en/burkina-faso-mourns-41-killed-in-insurgent-attack/a-60261256|access-date=2 February 2022|website=dw.com|language=en-GB}}</ref> Yuuni 2023 ni, saha biɛla nyaanga bɛ ni daa ku Catholic priest bɛ ni mi so ni bishop of Dori, Laurent Dabiré, daa nyɛla ŋun niŋ vihigu n ti pahi Catholic charity [[Aid to the Church in Need]] daa yɛliya bɛ vihigu maa puuni, ni kɔbigi puuni tingbani maa daadam biɛlim ban daa be Islamists nima nuuni daa nyɛla ban pai vaabu pihinu .<ref>{{Cite web|date=2023-01-10|title=Terrorism increases in Burkina Faso|url=https://acninternational.org/terrorism-increases-in-burkina-faso/|access-date=2023-10-26|website=acninternational.org|language=en-US}}</ref> = 2022 Sooje Gomdanti = {{Main|January 2022 Burkina Faso coup d'état|September 2022 Burkina Faso coup d'état}} Bɛ ni daa di nasara silimin gɔli January biɛɣu pishi ni anahi dali yuuni 2022 coup maani, sooje shabi ban daa gbai coup mo daa nyɛla bɛ ni gbahi shabi n kpari, ka daa yeegi [[Roch Marc Christian Kaboré]] tingbani zuɣulana tali kparigu ni malifa buɣim.<ref>{{cite news|last1=Ndiaga|first1=Thiam|last2=Mimault|first2=Anne|date=24 January 2022|title=Burkina Faso President Kabore detained at military camp, security sources say|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/africa/burkina-faso-president-kabore-detained-military-camp-sources-tell-reuters-2022-01-24/|access-date=24 January 2022}}</ref> Paati shɛli bɛ ni daa mi ni [[Patriotic Movement for Safeguard and Restoration]] (MPSR) sooje nima ni daa za shɛli nyaanga la daa nyɛla ban zaŋ bɛ maŋ niŋ namni,<ref>{{Cite web|title=Lesen Sie zeit.de mit Werbung oder im PUR-Abo. Sie haben die Wahl.|url=https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fpolitik%2Fausland%2F2022-01%2Fburkina-faso-militaerputsch-machtuebernahme-soldaten-praesident-kabore|access-date=25 January 2022|website=zeit.de|archive-date=25 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125014108/https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fpolitik%2Fausland%2F2022-01%2Fburkina-faso-militaerputsch-machtuebernahme-soldaten-praesident-kabore|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|date=24 January 2022|title=Burkina Faso military says it has seized power|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-60118993|access-date=25 January 2022}}</ref>ka di toon dani daa nyɛ Lieutenant Colonel [[Paul-Henri Sandaogo Damiba]].<ref>{{Cite news|date=28 January 2022|title=Burkina Faso coup: New leader Damiba gives first speech|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-60164531|access-date=29 January 2022}}</ref> Silimin gɔli January biɛɣu pihita ni yini dali, sooje nima Gomdanti maa daa nyɛla ban labisi tingbani maa zalikpana buku la na, ka piigi Damiba interim tingbani zuɣulana . Coup maa ni daa kuli naai, laɣingu shɛli bɛ ni mi [[Economic Community of West African States|ECOWAS]] la mini [[African Union]] daa nyɛla ban na yihi Burkina Faso' bɛ niriba ni.Silimin gɔli February biɛɣu pia dali, tingbani zalikpana buku tuma yili nima maa daa che ka Damiba leegi tingbani zuɣulana.<ref>{{Cite web|last=AfricaNews|date=10 February 2022|title=Burkina Faso: Lt Col Damiba declared president by the Constitutional Council|url=https://www.africanews.com/2022/02/10/burkina-faso-lt-col-damiba-declared-president-by-the-constitutional-council/|access-date=28 March 2022|website=africanews.com|language=en}}</ref> O daa nyɛla ŋun po pɔri ka ʒini o nam kuɣu zuɣu silimin gɔli February biɛgu pia ni ayɔbu dali.<ref>{{Cite web|last=AfricaNews|date=16 February 2022|title=Burkina Faso's junta sworn in as president|url=https://www.africanews.com/2022/02/16/burkina-faso-s-junta-sworn-in-as-president/|access-date=28 March 2022|website=africanews.com|language=en}}</ref> Silimin gɔli March dahin yini dali, yuuni 2022 puli ni, sooje nima ŋɔ daa saɣiti ni sooje Gomdanti maa yen niŋla yumaa ata nam puuni. .<ref>{{Cite web|date=1 March 2022|title=Burkina Faso approves charter for 3-year transition|url=https://www.dw.com/en/burkina-faso-approves-charter-for-3-year-transition/a-60954556|access-date=6 October 2022|website=deutschewelle.com|language=en-GB}}</ref> Bɛ daa lan pahiya ni sooje nima maa yuma maa yi paai, ni piibu piibu n yen tuɣi.<ref>{{Cite web|title=Burkina Faso approves three-year transition before elections|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/3/1/three-year-transition-before-elections-approved-in-burkina-faso|access-date=28 March 2022|website=aljazeera.com|language=en}}</ref> zuɣulaan [[Roch Marc Christian Kaboré|Kaboré]], ŋun daa nyɛ bɛ ni gbaai so la daa nyɛla bɛ ni daa yooi so bahi silimin gɔli April dabaa ayɔbu dali yuuni 2022 puli ni.<ref>{{Cite web|date=6 April 2022|title=Burkina Faso: l'ex-président Roch Marc Christian Kaboré libéré|url=https://www.rfi.fr/fr/en-bref/20220406-burkina-faso-l-ex-pr%C3%A9sident-roch-marc-christian-kabor%C3%A9-lib%C3%A9r%C3%A9|access-date=20 April 2022|website=rfi.fr|language=fr}}</ref> Alobo ŋɔ daa nyɛla din tuɣi n doli coup maa tingbani kɔbigi puuni vaabu pihiyɔbu n daa nyɛ din zaa be Gomdanti sulinsi ni.<ref>{{cite web|title=State controls just 60% of Burkina Faso: ECOWAS mediator|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/6/18/state-controls-only-60-percent-of-burkina-faso-mediator|access-date=2022-06-19|website=aljazeera.com|language=en}}</ref> [[Siege of Djibo]] la daa nyɛla din pili silimin gɔli February ni yuuni 2022 puuni<ref name="Douce">{{Cite web|author=Sophie Douce|date=6 May 2022|title=Burkina Faso attempts difficult talks with jihadist groups|url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2022/05/06/burkina-faso-launches-difficult-talks-with-jihadist-groups_5982555_124.html|access-date=2 October 2022|website=lemonde.fr}}</ref><ref name="Sankara">{{Cite web|author=Inoussa Sankara|date=24 February 2022|title=Burkina Faso: les populations de Djibo appellent le MPSR de toute urgence, le récit d'une ville qui souffre le martyr entre les mains des terroristes|url=https://libreinfo.net/djibo-3/|access-date=3 October 2022|website=libreinfo.net|language=French}}</ref> n mali hali ni silimin gɔli June yuuni 2023 puuni.<ref>{{Cite web|date=28 June 2023|title=Burkina Faso – Escalation of violence and increased fighting (DG ECHO, Burkinabe press release, media) (ECHO Daily Flash of 28 June 2023)|url=https://reliefweb.int/report/burkina-faso/burkina-faso-escalation-violence-and-increased-fighting-dg-echo-burkinabe-press-release-media-echo-daily-flash-28-june-2023|access-date=17 July 2023|work=ECHO}}</ref><ref>{{Cite web|date=28 June 2023|title=Burkina: at least 34 soldiers and army auxiliaries killed in an attack|url=https://www.africanews.com/2023/06/28/burkina-at-least-34-soldiers-and-army-auxiliaries-killed-in-an-attack/|access-date=17 July 2023|website=africanews.com}}</ref> Daadam bilima ban kalinli daa be kɔbiga mini kɔbiga ni pihiyɔbu ni anu sunsuuni daa nyɛla bɛ ni di shɛba nyavuya [[Seytenga Department]], [[Séno Province]] bin din gbaai silimin gɔli June biɛɣu pia ni ayi hali ni biɛɣu pia ni ata dali ka niriba ban kalinli daa paai 16,000 mi daa zo n yi ka che bɛ yinsi.<ref>{{Cite news|date=2022-06-13|title=Armed men kill at least 100 in Burkina Faso border zone – security source|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/africa/least-100-killed-burkina-faso-attack-over-weekend-sources-2022-06-13/|access-date=2022-06-13}}</ref><ref>{{cite news|last=Refugees|first=United Nations High Commissioner for|title=UNHCR calls for urgent support to assist almost 16,000 newly displaced in Burkina Faso who fled massacre|language=en|website=unhcr.org|url=https://www.unhcr.org/news/briefing/2022/6/62ac2d714/unhcr-calls-urgent-support-assist-16000-newly-displaced-burkina-faso-fled.html|access-date=2022-06-17}}</ref> Bɛ daa ti Gomdanti tibili silimin gɔli June ni yuuni 2023 puuni ni di kpa "military zones", ka civilians daa nyɛ bɛ ni yɛli shɛba ni bɛ na cheli tuma din ni tooi che ka tingbani maa sooje nima n ti pahi waachimana nima ni tooi tuhi aluuta tumdibi maa ka binshɛli kani n taɣiriba".<ref>{{cite web|date=2022-06-22|title=Burkina Faso to create military zones to fight jihadi rebels|url=https://apnews.com/article/islamic-state-group-ouagadougou-politics-west-africa-bb1e3e3c77cc14fbebde288d2ca207bf|access-date=2022-06-23|website=apnews.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=2022-06-25|title=Burkina Faso gives civilians 14 days to evacuate ahead of military operations|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/africa/burkina-faso-gives-civilians-14-days-evacuate-ahead-military-operations-2022-06-24/|access-date=2022-06-25}}</ref> Silimin gɔli September biɛɣu pihita dali , Damiba daa nyɛla sooje nima ni ŋme n paai so, [[Ibrahim Traoré|Ibrahim Traori]] n daa nyɛ sooje nima ŋɔ toondana.<ref>{{Cite news|date=30 September 2022|title=Burkina Faso army captain announces overthrow of military government|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/africa/burkina-faso-army-captain-announces-overthrow-military-government-2022-09-30/|access-date=30 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ouagadougou|first=Staff and agencies in|date=30 September 2022|title=Burkina Faso's military leader ousted in second coup this year|url=https://www.theguardian.com/world/2022/sep/30/burkina-fasos-military-leader-ousted-in-second-coup-this-year|access-date=30 September 2022|website=theguardian.com|language=en}}</ref> Niŋsim ŋɔ daa nyɛla din niŋ chira anii saha Damiba ni daa ʒini nam kuɣu zuɣu. Daliri shɛli din daa che ka Traoré daa niŋ coup d'état ŋɔ nyɛla Paul-Henri Sandaogo Damiba ni daa kɔŋ yiko ni o mali Islamist insurgency ni la zali bɛ zaasheela.<ref>{{Cite news|last=Wright|first=George|date=30 September 2022|title=Burkina Faso unrest: Military officers remove leader Damiba|work=BBC|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-63098217}}</ref> Damiba daa nyɛla ŋun sɔŋ o tuma ni niɛma tiŋa ka daa yi tingbani maa puuni.<ref>{{cite news|last1=Ndiaga|first1=Thiam|last2=Mimault|first2=Anne|date=3 October 2022|title=Burkina Faso president resigns on condition coup leader guarantees his safety|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/africa/burkina-fasos-self-declared-military-leader-says-situation-is-under-control-2022-10-02/}}</ref> Silimin gɔli October dabaa ayɔbu dali yuuni 2022 puuni, Captain Ibrahim Traoré n daa nyɛ bɛ ni piigi so ni o leegi tingbani zuɣulana <ref>{{cite news|date=6 October 2022|title=Traore officially appointed as transitional president of Burkina Faso after coup|language=en|work=France 24|url=https://www.france24.com/en/africa/20221006-traore-officially-appointed-as-president-of-burkina-faso-after-coup}}</ref> [[Apollinaire Joachim Kyélem de Tambèla]] daa nyɛla bɛ ni piigi so ni o na lɛbi Prime Minister silimin gɔli October biɛɣu pia ni yini dali yuuni 2022 puuni .<ref>{{Cite web|date=2022-10-24|title=Com Kyélem de Tambèla, Burkina Faso está se voltando para a França?|url=https://lejournaldelafrique.com/pt/com-kyelem-de-tambela-o-burkina-faso-se-volta-para-a-fran%C3%A7a/|access-date=2022-12-02|website=lejournaldelafrique.com|language=pt|archive-date=2022-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221026175129/https://lejournaldelafrique.com/pt/com-kyelem-de-tambela-o-burkina-faso-se-volta-para-a-fran%C3%A7a/|url-status=dead}}</ref> Silimin gɔli April biɛɣu pia ni yini dali yuuni 2023 puuni, yɛlikadizani nima ban daa be Burkina Faso daa nyɛla ban gbaai ni bɛ laɣim n sɔŋ tingbani maa bɛ yaazaa, din kuli yan niŋ ka bɛ tuhi nyaŋ bi'biɛlim ka kpa "legal framework n-ti niŋsim kam din daa yan niŋ<nowiki>''</nowiki> m miligi ka che bi'biɛlim. Binshɛɣu din gbaai civilian nima pihi yɔbu ni kɔbigi ni pihinu ni ayɔbu daa nyɛla bɛ ni daa ku shɛba.<ref>{{Cite web|last=AfricaNews|date=2023-05-01|title=Survivors of Karma massacre recount ordeal|url=https://www.africanews.com/2023/05/01/survivors-of-karma-massacre-recount-ordeal/|access-date=2023-06-04|website=africanews.com|language=en}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|title=Au moins 150 civils massacrés dans le nord du Burkina Faso|url=https://www.liberation.fr/international/afrique/au-moins-150-civils-massacres-dans-le-nord-du-burkina-20230423_LG4TT2XLW5ETZO6OGH3I36JPKM/|access-date=2023-06-04|website=libération.fr|language=fr}}</ref><ref name="HRW">{{cite web|date=4 May 2023|title=Burkina Faso: Army Linked to Massacre of 156 Civilians|url=https://www.hrw.org/news/2023/05/04/burkina-faso-army-linked-massacre-156-civilians|access-date=5 May 2023|website=hrw.org}}</ref><ref>{{cite web|title=Burkina Faso: Killing of Civilians|url=https://www.ohchr.org/en/press-briefing-notes/2023/04/burkina-faso-killing-civilians|access-date=29 April 2023|website=ohchr.org}}</ref> == Gomdanti tali == {{main|Politics of Burkina Faso}} [[Lahabali_kɔligu:Assemblee_Nationale_Burkina_Faso.jpg|thumb|The [[National Assembly of Burkina Faso|National Assembly]] building in downtown [[Ouagadougou]]]] Silimin gɔli June dabaa ayi dali, yuuni 1991 tingbani maa zalikpana buku daa nyɛla din nam [[Semi-presidential system|semi-presidential Gomdanti .]] Tingbani maa ni daa piibu piibu n pii tingbani zuɣulana so ŋun daa zaŋ o zaashee tingbani maa puuni n daa wurim bɛ jintɔribi jinaduu. Yuuni 2000 puuni, tingbani maa zalikpana buku maa daa nyɛla bɛ ni mali binshɛŋa zali din ni ka di taɣi tingbani zuɣulana nam ni niŋbu yuma maa labina yuma anu ni, ka tingbani zuɣulana kam ti la soli ni o tooi lɛbi tingbani zuɣulana buyi konko, din kuli yen niŋ ka di gu ka che bɛ kuli piiri ninvuɣu yino saha kam yuuni 2005 . Jinaduu maa daa nyɛla din mali [[Unicameralism|one chamber]] din yuli daa booni [[National Assembly (Burkina Faso)|National Assembly]], di daa nyɛla din mali kuɣusi kɔbigi ni pia ni yini, ka jintɔriba maa daa nyɛla ban yan niŋ yuma anu bɛ jintɔritali nam ni. constitutional chamber gba daa nyɛla din bɛni, di gba daa nyɛla din mali ninvuɣu pia , n ti pahi economic mini social council nim bantuma daa nyɛ shaawara gbaabu. Yuuni 1991 tingbani zalikpana buku maa daa nyɛla din zaŋ [[Bicameralism|bicameral]] jintɔritali na , amaa ka upper house (Chamber of Representatives) daa wurim li yuuni 2002 puuni. Compaoré gomdanti maa daa nyɛla din tum hali n-ti [[Decentralization#Government decentralization|decentralize power]] n daa zaŋ o yaa maa shɛŋa n ti Rigin nima mini Minisipali nima . Bɛ ni wali tabi shɛm maa daa nyɛla din daa che ka pirinsi nina daa bi lan tiɣi taba, dama bɛ ni daa bi tooi che ka sokam kanna ni chɔɣino la din daa niŋ lala so'chibigi ŋɔ maa tuma tɔm. Ansarisi maanibi daa nyɛla ban bolli ni hybrid decentralisation.<ref>{{cite web|author=Tiendrebeongo, Aristide|date=March 2013|title=Failure Likely|url=http://www.dandc.eu/en/article/decentralisation-burkina-faso-coming-against-obstacles-because-local-people-are-distrustful|publisher=dandc.eu}}</ref> [[Political freedom|Political freedoms]] nyɛla din kuli zaɣisi zaa Burkina Faso tingbani. [[Political freedom|Human rights organizations]] nim nyɛla ban galim ka feegi Compaoré Gomdanti ka di nyɛla biɛhi shɛga din nyɛ bihi yɔya shɛga nribi ni zaŋdi n niŋ di lahi bali wuligiribi mini politiisa nim shɛba la.<ref>{{Cite web|title=Africa's human rights court and the limits of justice|url=http://www.aljazeera.com/programmes/talktojazeera/2017/01/africa-human-rights-court-limits-justice-170107092107153.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20171027232853/http://www.aljazeera.com/programmes/talktojazeera/2017/01/africa-human-rights-court-limits-justice-170107092107153.html|archive-date=27 October 2017|access-date=27 October 2017|publisher=Al Jazeera}}</ref><ref>{{Cite web|year=2015|title=Burkina Faso 2015 Human Rights Report|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/252867.pdf|url-status=live|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://2009-2017.state.gov/documents/organization/252867.pdf|archive-date=2022-10-09|access-date=3 June 2018|publisher=[[United States Department of State]]}}</ref> prime minister maa n nyɛ Gomdanti tuntumdi kpema ka tingbani zuɣulanai piirɔ ka National Assembly nim mi saɣiritiri o piibu maa. Di nyɛla talahi ʒi o zuɣu ni o tiriti wuhiri tingbani zuɣulana ninvuɣu shɛbi o nin ni tiɣi ka bɛ ni tooi tum cabinet tuma tingbani maa ni.<ref>{{Cite web|date=4 January 2018|title=Burkina Faso|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/burkina-faso|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107072317/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/burkina-faso|archive-date=7 January 2019|access-date=6 January 2019}}</ref> === Tingbani zalikpana buku (constitution ) === {{Further|Constitution of Burkina Faso}} Yuuni 2015 ni , Kaboré daa gbaagi alikawuli ni o ni labi lihi mali yuuni 1991 tingbani zalikpana buku n niŋ. Lala maliniŋ ŋɔ daa nyɛla din daa nai yuuni 2018 ni. Zalikpani yini n daa taɣiri tingbani zuɣulani kam ka o ku tooi be nan ni m paai yuun piya m pa taba bee n walitaba, ka lan wuhi soshɛli bini ni tooi doli n yihi tingbani zuɣulani nam ni di yi niŋ ka o tum birigi zali ka vootim mi na bi paai na. Piibu piibu shɛli din nyɛ iin bee iinhi tingbani zalikpana buku ni daa zali shɛli Fifth Republic daa nyɛla din daa tirisi zali silimingoli March bɛɣu pishi ni anahi dali yuuni 2019 ni.<ref>{{cite web|date=28 August 2018|title=Burkina Faso: Referendum on new constitution set for March 2019|url=http://apanews.net/en/news/burkina-faso-referendum-new-constitutional-set-for-march-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107015849/http://apanews.net/en/news/burkina-faso-referendum-new-constitutional-set-for-march-2019|archive-date=7 January 2019|access-date=6 January 2019|website=Danube Travel}}</ref> Salinima yubu shɛŋa daa nyɛla din daa yihi lala bɛ taɣibu maani bɛ yubu kamanikonyuri suŋ nyan nyu, ya maŋa mɛbu, n ti pahi recognition of the right to civil disobedience, ŋmahima kamani;. Lala iin bee iinhi piibu piibu maa daa nyɛla bɛ ni zaŋ shɛlina ka di daliri nyɛla di ni daa niŋ ka jina duu jintɔribi la daa zaɣisi ni bi darigi bɛ ni daa zaŋ farigu shɛli lana la tibili. Di ni daa doli silimin gɔli [[January 2022 Burkina Faso coup d'état|January ni yuuni 2022 coup d'état]], sooje nima maa daa nyɛla ban daa wurim bɛ jinitɔbu shɛɛmaa, Gomdanti maa n ti pahi tingbani maa zalikpana buku maa. .<ref name=":12">{{cite news|date=24 January 2022|title=Burkina Faso military says it has seized power|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-60118993|access-date=24 January 2022}}</ref> Silimin gɔli January biɛɣu pihita ni yini dali, sooje Gomdanti maa daa nyɛla ŋun labisi tingbani maa zalikpana buku maa na, amaa di daa nyɛla din daa lan kuŋ tuma di ni daa niŋ ka silimin gɔli [[September 2022 Burkina Faso coup d'état|September ni yuuni 2022 coup d'état]] la daa niŋ.<ref>{{Cite web|date=30 September 2022|title=Burkina: des militaires annoncent la dissolution du gouvernement, le capitaine Ibrahim Traoré prend la tête du pays|url=https://www.rfi.fr/fr/en-bref/20220930-burkina-faso-des-militaires-annoncent-la-dissolution-du-gouvernement-et-la-fermeture-des-fronti%C3%A8res|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001221352/https://www.rfi.fr/fr/en-bref/20220930-burkina-faso-des-militaires-annoncent-la-dissolution-du-gouvernement-et-la-fermeture-des-fronti%C3%A8res|archive-date=1 October 2022|access-date=30 September 2022|publisher=Radio France Internationale|language=fr}}</ref> === Bɛ mini tinduya nima biɛhisi === {{Further|Foreign relations of Burkina Faso}} Burkina Faso nyɛla tinŋshɛli din be [[G5 Sahel]], [[Community of Sahel–Saharan States]], [[La Francophonie]], [[Organisation of Islamic Cooperation]], laɣinsi ŋɔ ni n-ti pahi ''United Nations'' laɣingu ni. Saha ŋɔ, di nyɛla bɛ ni na yihi shɛba [[ECOWAS]] mini [[African Union]] laɣinsi ŋɔ ni. === Linjima Yaɣila === {{main|Military of Burkina Faso}} Tingbani maa linjima nima ban paai tusaayɔbu ban zaa nyɛ bidibisi, ka di nyɛla bɛ kuli bɔhila bɛ suhiri ni bi tumti tingbani maa yɔli. Ban daa kuli yina ni bi na tum ti tingbani maa saha bɛli sunsuuni daa nyɛla ban yuma gbai pishi ni anu zaŋ chaŋ pihita ni anu polo ka bɛ zaa nyɛ bɛ ni wunsi shabi linjima mini ŋun pa linjima tuma zaani. ''Jane's Sentinel Country Risk Assessment yɛliya, ni'' Burkina Faso's linjima nim nyɛla ban lihi ʒim bɛ sooje tali yaa domi bɛ ka linjima tali niɛn' nima, amaa bɛ mali Gbaɣino matuka bini din tuɣiri tɔbu (''Armour-trucks),'' Ka lahi nye ban mali baŋsim zaŋkpa zaba zabbu polo din niŋ ka bɛ tooi zooi ka bɛ timdi Liberia ni gbaŋsabila tiŋgbaŋ shɛŋa din gba pahi, nuu di yi ti niŋ ka bɛ mini shɛba mali zabli.<ref>{{Cite web|last=Online|first=Peace FM|title=Coup Underway In Burkina Faso, President Detained By Military|url=https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/202201/459323.php|access-date=24 January 2022|website=Peacefmonline.com – Ghana news|archive-date=27 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230127014401/https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/202201/459323.php|url-status=dead}}</ref> Di yi kana bɛ shili malibu ni bɛ linjima niɛn' bɔra polo, Burkina Faso malla baɣaka' ni linjin' shɛba ban kuli nye tiŋgbaŋ maa linjinimanima zaŋ kpa bɛ ''élite Regiment of Presidential Security'' ({{lang-fr|Régiment de la Sécurité Présidentielle|link=no}} – RSP). Vihi' shɛŋa gba wuhiya ni yuun' shɛŋa din gari ŋɔ ni, ni tiŋgbani maa linjima daa malla nye nyɔnigu Ka kpa bɛ yɔri zalisi ŋan pahi bɛ tuma maa tumbu polo. <ref>''[https://web.archive.org/web/20100827071950/http://www.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-West-Africa/Army-Burkina-Faso.html Jane's Sentinel Security Assessment – West Africa]'', 15 April 2009</ref> Tiŋgbani maa mali linjima ban su' zuɣisaa fukumsi, ka di mali matuka yiɣira ban kalinli yiɣisi pishi yini ka', amaa di ka linjima ban su' kɔma fukumsi domi Tiŋgbani maa ka kul'bɔna shɛŋa dimba ni yen doli ŋa n- kpena Tiŋgbani maani n-ti tuɣiba. Linjima yaɣili ni su' vaabu shɛli kɔbgu puuni zaŋ kpa Tiŋgbani maa nyemma polo (''GDP'') nyɛla yini bii tɔb' yim ni ayi (1.2). === Zalisi Dolibu Kpaŋsibu Yaɣili === {{main|Law enforcement in Burkina Faso}} Burkina Faso kpuɣila pirinsi mini lingima nima ban galisi pam, Bɛ daa nyɛla ban niŋ generally modeled [[French police]] ni daa mali laɣinshɛŋa la nyaanga. France nyɛla ban na kuli tiri pirinsi ŋɔ mini linjima nim sɔŋsim mini bɛ tuma ŋɔ wuhibu faɣafaɣa. ''Gendarmerie Nationale'' nyɛla bɛ ni kpa shɛli n doli sooje tali tuma ni, ka pirinsi pam nyɛ pam kpaŋmaŋ nyɛ din du saazuɣu. [[Gendarmerie]] nyɛla din tumdi ka Minister of Defence nuupadi zuɣu, ka di tumtumdibi ŋɔ nyɛla bɛ ni kpuɣu shabi tingbani maa tinkpaŋ shaŋa din be di tintarisi la ni.<ref name="Das, pp. 139–141">Das, Dilip K. and Palmiotto, Michael J. (2005) ''World Police Encyclopedia'', Routledge, {{ISBN|0-415-94250-0}}. pp.&nbsp;139–141</ref> municipal police force nima gba nyɛla [[Ministry of Territorial Administration]] ni mali shabi di sulinsi ni, ka national police force gba nyɛ din be Ministry of Security sulinsi ni, ka yahinim shɛba bɛ ni mi [[Regiment of Presidential Security]] (''Régiment de la Sécurité Présidentielle'', or RSP), a 'palace guard' nim la , nyɛla ban gba zaŋ bɛ maŋa niŋ tingbani zuɣulani maa gulibuni . gendarmerie nima maa mini national police nim maa lan nyɛla ban pirigi bɛ maŋ buyi n nyɛ; administrative mini judicial police tumayili tima.<ref name="Das, pp. 139–141" /> Tinŋduya ni daadam biɛlim zaa mini tingbani maa ni bilichini nim zaa nyɛla din ʒi shabi zuɣu talahi ni bɛ chani ka ʒiri bɛ photo ID passports, bee binshagi shɛli bɛ ni tooi kuli gbubi ka so nya o ka baŋ ni tingbani maani niri n nyɛ o bee din kuli yan ni ka barina ku pai ba, lala n nyɛli ka , police spot identity checks gba nyɛ din niŋ talahi n ti daadam shaba ban kpɛri auto, [[Share taxi|bush-taxi]], bee boosu nima n gɔra.<ref>U.S. Dept. of State, [https://web.archive.org/web/20131114034455/http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1075.html Burkina Faso: Country Specific Information]</ref><ref>Foreign and Commonwealth Office,{{cite web|title=Sub-Saharan Africa: Burkina Faso|url=http://www.fco.gov.uk/en/travelling-and-living-overseas/travel-advice-by-country/sub-saharan-africa/burkina-faso|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827125629/http://www.fco.gov.uk/en/travelling-and-living-overseas/travel-advice-by-country/sub-saharan-africa/burkina-faso|archive-date=27 August 2009|access-date=13 August 2009}} . Government of the United Kingdom</ref> === Administrative Walibuwalibu === {{main|Regions of Burkina Faso|Provinces of Burkina Faso|Departments of Burkina Faso}} Tingbani maa nyɛla din pigiri[[Regions of Burkina Faso|&nbsp;administrative regions]] pinaa'ta.Lala rijin nimŋɔ nyɛla din gbai [[Provinces of Burkina Faso|&nbsp;provinces]] pihi nahi ni ata n ti pahi de[[Departments of Burkina Faso|partments]] kɔbisita ni yini.Rijin kam nyɛla din be Gomdanti sulisi ni.[[Lahabali_kɔligu:Smoke_rises_from_Embassy_of_France_in_Burkina_Faso,_March_2,_2018.jpg|thumb|Smoke rising from French Embassy in Ouagadougou, 2 March 2018, during the [[2018 Ouagadougou attacks]].]] [[Lahabali_kɔligu:Burkina_Faso_Protests.png|thumb|Thousands of protesters march through Ouagadougou]] === 8th to 18th centuries Taarihi === Di na nyɛla nan gban kpeeni zaŋ chaŋ din niŋ sham ni saha shɛli Burkina Faso's zuliya nim maa ni kpe Burikina tingbani maani na saha shɛli. [[Moosei people|Proto-Mossi]] nyɛla ba daa paaina zɔŋɔ bɛ ni mi shɛli Burkina Faso tingbani nu dirigu zuɣu. zaŋ ti gbai yuuni 8th hali ni 11th centuries saha, <ref>[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p.&nbsp;27</ref> Bɛ daa nyɛla ban saɣi ti Musulinsi adiini yuuni [[Islam]] 11th century polo, ka [[Samo language (Burkina)|Samo]] nim la gba paai na yuuni 15th century polo ,<ref name="ReferenceA">[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p.&nbsp;28</ref> ka [[Dogon people|Dogon]] ban be Burkina Faso's north mini northwest yaɣa zaŋ ti gbaigi kamani yuuni 15th bee 16th centuries<ref>{{Cite book|last=Shoup|first=John A.|url=https://books.google.com/books?id=SPBfnT_E1mgC&q=the+dogon+lived+in+burkina+faso+in+15th+century&pg=PA86|title=Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia|publisher=ABC-CLIO|year=2011|isbn=978-1-59884-362-0}}</ref> n ti pahi zuliya nim pam ban zaa be tiŋmaa tingban ni zaa nyɛla ban daa paai na lala saha ŋɔ. [[Lahabali_kɔligu:Boukary Koutou, also known as Wobgho, Mossi King of Ouagadougou with cavalry, Burkina Faso, 1892.jpg|thumb|The cavalry of the [[Mossi Kingdoms]] were experts at raiding deep into enemy territory, even against the formidable [[Mali Empire]].]] [[Lahabali_kɔligu:Pg381_Des_hommes_sur_les_toits_s'opposent.jpg|thumb|Armed men prevent the French explorer [[Louis-Gustave Binger]] from entering Sia (Bobo-Dioulasso) during his stay in April 1892.]] [[Middle Ages]] saha , Mohi maa daa kpala nazuɣuri pam m pahi kamani ;Tenkodogo, Yatenga, Zandoma, ni Ouagadougou.<ref name="Nations 2014">"Encyclopedia of the Nations." History. Advameg, Inc., n.d. Web. 8 October 2014.</ref> Saha shɛli kamani yuuni 1328 hali ni yuuni 1338 polo, Mohi bidibsi bee tɛbi tuhiribi daa nyɛla ban lo tɔbu n liri [[Timbuktu]] amaa [[Sonni Ali]] ŋun be [[Songhai Empire|Songhai]] daa nyɛla ŋun che ka Mohiŋɔ bi nyɛ nasara Kobi tɔbu dindaa tuhi Mali ni yuuni 1483.<ref>[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p. xxvioi</ref> 16th century piligu ha , bɛ ni mi shɛbi ni Songhai daa nyɛla ban kpa daba kɔhima ni damma daa bilim luɣu shɛli bɛ ni pa mi zɔŋɔ Burkina Faso la ni .<ref name="ReferenceA" /> 18th century saha,[[Gwiriko|Gwiriko Empire]] nazuɣu daa nyɛla bɛ ni kpa shɛli [[Bobo Dioulasso]] tingban ni , n ti pahi zuliya nim kamani Dyan, Lobi, n ti pahi Birifor daa nyɛla ban ʒini [[Black Volta]] yaɣili.<ref>[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p. xxvix</ref>[[Lahabali_kɔligu:Africa_de_l'Oèst_en_1875-es.svg|thumb|West Africa circa 1875]] === Bala din be Burikina Faso === {{bar box|title=Native Languages in Burkina Faso|titlebar=#ddd|left1=Languages|right1=percent|float=right|bars={{bar percent|Mooré|darkgreen|40.5}} {{bar percent|Fula|purple|9.3}} {{bar percent|Gourmanche|red|6.1}} {{bar percent|Bambara|black|4.9}} {{bar percent|Bissa|orange|3.2}} {{bar percent|Bwamu|green|2.1}} {{bar percent|Dagara|darkblue|2}} {{bar percent|San|black|1.9}} {{bar percent|Lobiri|darkred|1.8}} {{bar percent|Lyele|gray|1.7}} {{bar percent|Bobo|tan|1.4}} {{bar percent|Senoufo|lime|1.4}} {{bar percent|Nuni|violet|1.2}} {{bar percent|Dafing|darkblue|1.1}} {{bar percent|Tamasheq|yellow|1}} {{bar percent|Kassem|brown|0.7}} {{bar percent|Gouin|darkbrown|0.4}} {{bar percent|Dogon|amber|0.3}} {{bar percent|Songhai|bronze|0.3}} {{bar percent|Gourounsi|corn|0.3}} {{bar percent|Ko|maroon|0.1}} {{bar percent|Koussasse|charcoal|0.1}} {{bar percent|Sembla|wheat|0.1}} {{bar percent|Siamou|crimson|0.1}} {{bar percent|Other National|khaki|5}} {{bar percent|Other African|Magenta|0.2}} {{bar percent|French|cyan|1.3}} {{bar percent|Other non-indigenous|olive|0.1}}}} {{Further|Languages of Burkina Faso}} Burkina Faso nyɛla tingbani shɛla din mali bali bɔbiga. [[Working language|working languages]] bɛ mali bali shɛŋa yɛltɔɣa n tumdi tuma bɛ tuma shɛhi n nyɛ [[French language|French]], din daa kana ni saha shɛli bɛ ni daa na be gbanpiɛla Nuuni la, ŋa mini [[English language|English]]<nowiki/>n daa nyɛli .<ref name=":4" /> Silimin gɔli December ni yuuni 2023 puuni, dini daa niŋ ka nan gbankpeeni kana Burkina Faso mini French Gomdanti sunsuuni, Burkina Faso Gomdanti daa yimina n ti yɛli ni o yan labigila bɛ tingbani maa ni bala kamani ([[Mossi language|Mooré]], [[Bissa language|Bissa]], [[Dioula language|Dioula]], [[Fula language|Fula]]) ka di salo zaa pa zaŋdili tumdi tuma tingbani maa luɣilikam kamani bɛ ni daa pun zaŋdi French n tumdi tuma shamla.<ref name="2023endfrench">{{cite web|date=6 December 2023|title=French no longer Burkina Faso’s official language|url=https://apanews.net/french-no-longer-burkina-fasos-official-language/|access-date=9 August 2024|publisher=APA News|archive-date=7 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007102540/https://apanews.net/french-no-longer-burkina-fasos-official-language/|url-status=dead}}</ref> Silimin gɔli January ni, yuuni 2024, [[French language|French]] daa nyɛla bɛ ni yihi shɛli ka di lan pa tingbani maa ni talihi balli , amaa ka di lee kuli nyɛla dintumdi tuma tuma shɛhi di mini [[English language|English]] amaa ka ni bɛ ni naa pun yɛrili sham maa..<ref name="constitution">{{cite web|date=29 March 2024|title=Burkina Faso’s Constitutional Reforms: Disputed Legitimacy Versus Decided Legality|url=https://constitutionnet.org/news/voices/burkina-faso%E2%80%99s-constitutional-reforms-disputed-legitimacy|access-date=9 August 2024|publisher=Constitutionnet}}</ref> Bɛ ni mali laasabu, bali shɛŋa din be tingbani maa puuni kalinli paai bala pihiyɔbu ka ŋa nim zaa nyɛ ,<ref>[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=BF Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Ethnologue: Languages of the World, 16th&nbsp;edition. Dallas, Tex.: SIL International.] (Page on "Languages of Burkina Faso.")</ref> [[Indigenous language|indigenous]] bala. Mohili n nyɛla bali shɛli salo maa pam ni yara Burkina Faso tingbani, di nyɛla bali shɛla ban yɛrili ni paai kamanl tiŋ maa daadam biɛlim pirigili, ka bɛ nyɛ ban zoogi pam ka be central region zaŋ chaŋ capital, Ouagadougou polo. Ti yi lihi yuuni 2006 census, bali shɛŋa di daa kuli nyɛ salo ni zaŋdi shɛli n diri fiila saha kam Burikina tingbani maani daa kuli nyɛla Mohili din daa vaagi vaabu 40.5 kobigi puuni daadam biɛlim maani, ni [[Fula language|Fula]] din gba daa vaai vaabu 9.3 kobigi puuni , [[Gourmanché language|ni Gourmanché]] din gbadaa vaai vaabu 6.1% kubigi puuni [[Bambara language|ni Bambara]] dingba daa vaai vaabu 4.9 kɔbigi puuni ni [[Bissa language|Bissa]] din gba daa vaai vaabu 3.2 kɔbigi puuni ni [[Bwamu language|Bwamu]] di gba daa vaai vaabu 2.1 kobogi puuni ni [[Dagara language|Dagara]] di gba daa vaai vaabu 2 kobigi puuni, ni [[San language|San]] din gba daa vaai vaabu 1.9 kɔbigi puuni, ni [[Lobiri language|Lobiri]] dingba daa vaai vaabu 1.8 kɔbigi puuni , ni [[Lyélé language|Lyélé]] din gba daa vaai vaabu 1.7 kɔbigi puuni, [[Bobo language|Bobo]] mini [[Sénoufo language|Sénoufo]] din daa vaai vaabu 1.4 kɔbigi puuni di zaɣi yini kam, ni [[Nuni language|Nuni]] din daa vaai vaabu 1.2 kɔbigi puuni, ni [[Dafing language|Dafing]] din daa vaai vaabu 1.1 kɔbigi puuni, ni [[Tamasheq language|Tamasheq]] din daa vaai vaabu yini kɔbigi puuni , ni [[Kasena language|Kassem]] by 0.7%, [[Gouin language|Gouin]] by 0.4%, [[Dogon language|Dogon]], [[Songhai language|Songhai]], and [[Gourounsi language|Gourounsi]] by 0.3% each, Ko, [[Koussassé language|Koussassé]], [[Sembla language|Sembla]], mini [[Siamou language|Siamou]] din zaa daa vaai vaabu 0.1 yinikam kɔbigi puuni, ni national languages din gba daa vaai vaabu 5 kɔbigi puuni ni African languages dingba daa vaai vaabu 0.2% kɔbigi puuni , ni French (the official language) din gba daa vaai vaabu 1.3 kɔbigi puuni n ti pahi non-indigenous languages din gba daa vaai vaabu 0.1 kɔbigi puuni tiŋa maa daadam biɛlim galisim puuni.<ref>{{cite web|last1=Ouedraogo|first1=Mathieu|last2=Ripama|first2=Toubou|title=Recensement General de la Population et de L'Habitation (RGPH) de 2006. Analyse des Resultats Definitifs. Theme 2: Etat et Structure de la Population|url=http://www.insd.bf/n/contenu/enquetes-recensements/rgph_bf/themes_en_demographie/Theme2-Etat_et_structure_de_la_population.pdf|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20131113161626/http://www.insd.bf/n/contenu/enquetes-recensements/rgph_bf/themes_en_demographie/Theme2-Etat_et_structure_de_la_population.pdf|archive-date=13 November 2013|publisher=Ministère de L'Économie et des Finances, Burkina Faso}}</ref> Burikina nuzaa polo, [[Mande languages|Mandé]] bala n nyɛla salo pam ni yɛri shɛŋa, ka din zooi pam salo nɔlini nyɛ [[Dioula language|Dioula]] (bɛ ni lahi mi shɛli ni Jula bee Dyula la ), din pahi pahi n nyɛ [[Bobo language|Bobo]], [[Samo language (Burkina)|Samo]] n ti pahi [[Marka language|Marka]]. [[Fula language|Fula]] nyɛla bali shɛla di du gaa pam di yɛlibu polo di bahi bahindi Burikina tingbani wulin puhili polo .[[Gourmanché language|Gourmanché]] balli ŋɔ gba nyɛla salo pam ni yɛra Burikina tingbani nu dirigu zuɣu polo ka [[Bissa language|Bissa]] gba nyɛ salo pam ni yɛri shɛli Burikina tingbani wulin luhili polo. == '''Adiini shɛŋa din be Burikina Faso''' == Burikina Faso Gɔmnanti ninsal' biɛlim kalinli vihigu din daa niŋ yuuni 2019 daa wuhiya ni ninsal' biɛlim ban vaaibu yiɣisi 63.8 kɔbigi puuni n-nyɛ Musulinima, amaa ka ban kuli galisi bɛ puuni nyɛla musulim' shɛba bɛ ni booni Sunnanima la, ka bɛ bɛla n-ŋɔ mi nyɛ bɛ ni mi shɛba shiiɣania la. Amaa ka Sunnanima maa pam kuli lahi nyɛla ban dalim yaɣishɛli bɛ ni boli Tiijaaniya la. Ninsal' biɛlim kalinli vihigu din daa niŋ yuuni 2019 ŋɔ daa lahi wuhi ni nisal' biɛlim ban vaaibu yiɣisi 26.3 kɔbigi puuni nyɛ dolodolonima. Lala kalinli ŋɔ puuni vaaibu 20.1 kɔbigi puuni nyɛla Roman catholic, ka vaaibu 6.2 kɔbigi puuni mi nyɛ bɛ ni mi shɛba protestanti nima la. Kɔbigi puuni vaaibu 9.0 daa nyɛla ban gbubi bɛ yaanima daa diini. Kotomsi nyɛla bɛ ni mi shɛli Dogon adiini la. Vaaibu 0.2 kɔbigi puuni daa nyɛla ban doli adiini shɛŋa din pahi ka vaaibu 0.7 kɔbigi puuni mi ban doli adiini shɛli. Adiini shɛli bɛ ni mi Animist ban be tingbani maa yaɣ' shɛli bɛ ni booni Sud-Ouest la n-daa nyɛ ban galisi pam ka bɛ kalinli yiɣisi vaaibu 48.1 kɔbigi puuni. == Joografi == Borikina faso dola latitude 9 mini 15 degree N sunsuuni.(15 degree nyɛla din be yɣi bili n be wulinluhuli polo),ka longitude maa mi nyɛ 6degree W ni 3 degree E.tingbaŋ maa malila tinduya dibaa ayi,lajabali wuhiya, ni paneplain nyɛla din pɔbi tingbani yaɣishɛli din galisi maa,bin din che ka tingbani maa yaɣ'shɛŋa tooi nyɛ din duri ka sirigira, kamani zoya.n teeriyɛl'kura kamani Precambrian massive. ka bɛ tingbani yaɣ'shɛli din mi daa bɛ southwest la mi nyɛ din namdi sandstones,bɛ zo'kara la ni.Ténakourou,bini din zooibu wuhi 749metres. (2,457ft). zo'sjʋŋa ŋan waligiri bɛ tiŋsi maa paai 150m galisim kamani (492ft).latitude din be borikina faso nyɛla 400m kamani (1312ft).ka waliginsim din be di puuni ni tooi Paso600m kamani(1969ft).Borikina faso nyɛla tingban shɛli dinkuli yɛrigi n doya.tingbani maa nyɛla din gbubi bɛ yu'kurili shɛli bɛ ni daa boli upper Volta la, din baari yaɣiri mɔɣa ata la.lala mɔɣa ŋo n nyɛ, black Volta (mouhoun),white Volta(Nakambé) ni red Volta (nazinon).black Volta maa KO n nyɛ tingbani maa mɔɣa Ayi shɛli din zɔri yuuni kam.dinbala mi n nyɛ komoè, din zɔri n kpari southwest polo.https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Burkina_Faso&action=edit&section=42 Niger ko'zɔra- Ŋan yuya nye Béli, Gorouol, Goudébo, ni Dargol- nyɛla ŋan zɔri saha ni saha ka ŋa zɔbu ku yuuya, chiri anahi hali ni chiri ayɔbu yuuni puli ni. Amaa, Ko'zɔra ŋɔ nyɛla din ni tooi kyeei hali ti tooi di' ya' gba. Tiŋgban' maa gba mali kuli' bɔna ŋan kalinli zooi- ka ŋan yuli du' n-nye Tingrela, [[:en:Lake_Bam|Bam]], ni Dem. Tiŋgban' maa gba mali mɔɣa- ka ŋan yuli du' n-nye Oursi, Béli, Yomboli, and Markoye. Kɔm kalinsi tooi nahindi Tiŋgbani maa pam, di bahi bahindi Tiŋgbani maa ''north'' yaɣili. Burkina Faso dola Tiŋgbana ayi puuni: Ŋani n-nye [[:en:Sahelian_Acacia_savanna|''Sahelian Acacia savanna'']] ni [[:en:West_Sudanian_savanna|''West Sudanian savanna'']].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal|last1=Dinerstein|first1=Eric|last2=Olson|first2=David|last3=Joshi|first3=Anup|last4=Vynne|first4=Carly|last5=Burgess|first5=Neil D.|last6=Wikramanayake|first6=Eric|last7=Hahn|first7=Nathan|last8=Palminteri|first8=Suzanne|last9=Hedao|first9=Prashant|last10=Noss|first10=Reed|last11=Hansen|first11=Matt|year=2017|title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm|journal=BioScience|volume=67|issue=6|pages=534–545|doi=10.1093/biosci/bix014|issn=0006-3568|pmc=5451287|pmid=28608869|doi-access=free|last12=Locke|first12=Harvey|last13=Ellis|first13=Erle C|last14=Jones|first14=Benjamin|last15=Barber|first15=Charles Victor|last16=Hayes|first16=Randy|last17=Kormos|first17=Cyril|last18=Martin|first18=Vance|last19=Crist|first19=Eileen|last20=Sechrest|first20=Wes|last21=Price|first21=Lori|last22=Baillie|first22=Jonathan E. M.|last23=Weeden|first23=Don|last24=Suckling|first24=Kierán|last25=Davis|first25=Crystal|last26=Sizer|first26=Nigel|last27=Moore|first27=Rebecca|last28=Thau|first28=David|last29=Birch|first29=Tanya|last30=Potapov|first30=Peter|last31=Turubanova|first31=Svetlana|last32=Tyukavina|first32=Alexandra|last33=de Souza|first33=Nadia|last34=Pintea|first34=Lilian|last35=Brito|first35=José C.|last36=Llewellyn|first36=Othman A.|last37=Miller|first37=Anthony G.|last38=Patzelt|first38=Annette|last39=Ghazanfar|first39=Shahina A.|last40=Timberlake|first40=Jonathan|last41=Klöser|first41=Heinz|last42=Shennan-Farpón|first42=Yara|last43=Kindt|first43=Roeland|last44=Lillesø|first44=Jens-Peter Barnekow|last45=van Breugel|first45=Paulo|last46=Graudal|first46=Lars|last47=Voge|first47=Maianna|last48=Al-Shammari|first48=Khalaf F.|last49=Saleem|first49=Muhammad}}</ref> western Sehel nima n daa tooi mali masks maa n kuri bɛ bukaata nima, bɛ daa tooi n zaŋdili tumdi tuma bɛ yɛl'kura malibu shɛɛ,kuyiya, amiliya yiya, suuna yiya ni ŋan pahi. bɛ daa tooi lahi jɛmdi bɛ buɣa ni binkɔbiri shihi bɛ tinkpansi puuni. Bɛ wahiwabu la mi gba daa nyɛla din niŋda din yɛn che ka bɛ tinkpansi maa wuhiri bɛ yurilim ni suhupiɛlli zan chaŋ bɛ tingbana maa ni sɔŋdiba shɛm maa polo.Nolini baŋsim daa zooila bɛ nolini yɛltɔɣa kaya puuni, din na maliba bukaata saha shɛli ti noi na ʒiya ŋo.1934 French occupation saha la, Dimdolobsom Ouedraogo daa zaŋla o maximes penees et devinettes mossi la n wuhi salo. kundi shɛli din wuhiri mossi nima nolini https://en.wikipedia.org/wiki/Burkina_Faso#cite_note-KS-219 Nazi boni ni Rogar Nikiema.1960s maa daa nyɛla zoobu pam Zan chaŋ playright kalinli zaŋwuhisalo zuɣu.1970s la saha, litrature daa chami ka Borikina faso mini sasabiriba pam be ni daa zaŋ n Wuhi salo tooi nya naba n zani.https://en.wikipedia.org/wiki/Burkina_Faso#cite_note-JM-221.Borikina faso theatre la daa nyɛla din laɣim ban tumdi kali tuma la mini colonial influence la ni ban kpaŋsiri post colonial ka bɛ daa lɛba baŋsim shɛli din yɛn che ka be gba tooi zali bee n kpa bɛ national theatre. western-style theatre daa nyɛla din niŋ bayana saha shɛli ninniesim ni daa kpe Borikina Faso.din daa kuli kpaŋsili paa daa nyɛla French theatre.sahsaha shɛlishɛli maŋsulinsi ni daa niŋ yɛl'palli n zaŋti ba, bɛ daa laɣimya n to jina n gbaai ka bɛ nia nyɛla ni di pa tu ni bɛ le bɛ tiŋkpansi la baŋsima ni diɛma. ==SLAM - POETRY salo daa nyɛla ban kuli pahira tingbani ŋo puuni di bahibahindi Malika Outtara [220] daa kpaŋ o maŋa ka slam poetry nya nabo n zanitingbani maa ni.o daa zaŋla o baŋsim n kpuɣi niriba haŋkaya n chaŋ ti kpa bɛnyɛr'shɛŋadin be bɛ biɛhigu puuni, kamani, ʒim vooibu, jaatonima dɔɣibu n ti pahi covid-19. ==Art and Craft== din pahi nyɛla bɛ artistic heritage puuni, bɛ nyɛla ban mali bɛ art tiŋ karili ka di be borikina faso.ballee Ouagadougou. bɛ ni zaŋ bɛ baŋsim n mali bɛnshɛŋa pam nyɛla din zooiri bɛ tingbani ŋo zaŋ jɛndi tourism polo.Borikina faso n lahi nyɛ ban su duniya zaa art and craft fair fukumsi.Ouagadougou. French nima tooi boonili SIAO.==CUISINE == https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Burkina_Faso&action=edit&section=44 bɛ kali bindiri shɛŋa din zooi ka bɛ too duɣirili n nyɛ sokam ni diri shɛli, ŋan nima n nyɛ, chi, za, shiŋkaafa, Karwana, sima, wulijo, nyuli ni mana.binkɔbiri nimdi shɛŋa bɛ ni tooi dira n nyɛ, nɔhi, nogala,ni kuligini zahim.bɛ binnyura tooi nyɛ dam din mii ni zimkom.Borikina faso zimkom ŋo biɛmi ka milki la, ka piɛla ka bɛ fondi ni bɛ tooi mali blooku n niŋdi dipuuni din yɛn che ka di maai. amaa bɛ tinkpansi tooi mali za din zani ka mii n n niŋ bin'nyurili ka boli li Dolo.Borikina faso sinii nyɛla din mali anfaani pam west Africa ni Africa zaa sinii nima puuni.Borikina faso nima pili sinii nima saha shɛli bɛ daa kpa sinii chuɣu FESPACO la.ka bɛ daa zaŋli n wuhi salo sinii bakɔi la ni yuuni 1969 n daa bala.bɛ ban nyɛ sinii ŋmahiriba ŋo pam nyɛla duniya sinii kpamba ni mi shɛba sports diɛma ni yiɣijam din be Borikina faso nyɛla din yarim, bin din gbaai bol'ŋmebo' nuunu bola, cheche babo,ni ŋan bahi. bol'ŋmebo n nyɛ din niŋ bayana borikina faso, ka sokam ŋmerili tiŋpuuni ni tinkpansi zaa. be national team maa daa maila yupaa dina n nyɛ,"lesEtalons" ( stallion nim la).Tiŋ'nabipuɣinga ŋun daa nyɛ asanza nira la yɛli daa booni YENNENGA n daa yɛli.yuuni 1998, AFCON daa nyɛla din ŋme Borikina faso tingbanni,di saha ka OMNISPORTS STADIUM din be Bobo-Dioulasso la daa me.Borikina faso daa nyɛ nasara n chaŋ n ti ŋme AFCON South Africa tingbanni, bɛ daa moya n paai bola ŋo pahigu amaa ka Nigeria nima daa diba pɔgaŋa ka daa kpuɣi jaashee maa yuuni 2013 n daa bala.bɛ piligu AFCON ŋmɛbu n daa bala.Basketball gba nyɛla borikina faso paɣiba ni dabba ni yu shɛli,https://en.wikipedia.org/wiki/Burkina_Faso#cite_note-231 di chɛ ka di niŋ bayana tingbani maa ni.yuuni 2013 ka bɛ dabba gba daa nya nasara afrobasket ni, summer Olympics ka HUGUES FABRICE ZANGO ŋun nyɛ ŋun tooi guui ri la daa di borikina faso piligu Olympic Medal, winning bronze dabba triple jum la ni.https://en.wikipedia.org/wiki/Burkina_Faso#cite_note-232. Folk music n nyɛ din be borikina faso ka bala pihiyɔbu nyɛ ban Zaɣa tooi be dini, mɔhi ban be Ouagodougou yaɣili la daa nyɛla ban nyɛ kali niriba , kɔbiga puuni vaabu pihinahi bin din gbaai wulin puhili polo,gurunsi, gurima, dagaaba, ni lobi zama zaa ayi yɛri gur bala dinŋmani mohi bala ladaa chaŋya hali n ti paai coastal state. ka Ayi kana n ti lihi north mini east, fulaanima daa nyɛla ban dii ka yaa amaa ka south west ni ka mande bala lee yoli. kamani samo,bissa,bobo,senufo, nimarka. ==MEDIA== pɔhim zuɣu tuma du'zuɣu din be borikina faso nyɛla din tab'sɔŋ telivisa nima mini radio tuma durizaa din be be tingbani maa ni.RTB zaŋwuhi sal nyɛla din nyɛ buyi Zuɣu bɛ medium wave (AM) puuni ni FM frequencies pam ni. diyi pa RTB gba, ʒiŋgama zuɣu nima ban su Diɛma ni yiɣijam, kaya, yila, ni jɛma Fm tuma duri. RTB nyɛla din na kuli gbubi duniya zaa shirt wave news zaŋ wuhi salo bin din gbaai Ouagadougou din mali 100kw transmitter n be 4.815 mini 5.030MHz puuni.yuuni 1998,Norbert Zongo ŋun vihiri pɔhim zuɣu yɛla, o biɛli Ernest,o droba, ni do so daa nyɛla bɛ ni ku shɛba ka nyɔba buɣum ka so bɛ mi ŋun tum lala tuma maa,ŋo zaa daa yila bɛ ni daa mɔri ni bɛ che ka borikina faso press ni bɛ pɔhim zuɣu soya la zani di gama zuɣuka si bɛ niŋ.di nyaaŋa, di daa ti ʒimi ni paati apaati zuɣu ka bɛ daa ku Norbert Zongo ŋuna maa,bɛ ni daa ti lihi ka kɔlivaai yɛltɔɣa maa.yuuni 1999,François Compaorè daa nyɛla bɛ ni ŋmaai samili n ti so, ka di nyɛla David Ouadruogo kumla zuɣu.ŋun daa kpi ka di nyɛa lnahingu puuni la. yuuni 1998January,di nyaaŋa, bɛ daa yiɣisi lala samili maa. bɛ ni daa balim. yuuni 2000 Auguestnin daa bala, niriba anu sooja gulibadaa nyɛla bɛ ni lahi ŋmaai samili n ti ka di gba kuli nyɛla Ouedruogo kum ŋo zuɣuyaha. RSP niribaMarcel Kafando, Edwmondkoama, Ousseini yaro,vihigu wuhiyawuhiya ni bɛ nuu daa nela Norbert Zongo kum maa ni.ka bɛ daa kpariba saha gbaliŋ. Norbert Zongo kum maa saha hali ni zuŋo,binyɛra pam zaŋ kpa zongo vihigu polo nyɛla gomnanti ni gurivka taɣiri shɛli.yuuni 2007 April, Karim Sama ŋun yɛli daa kuli du ka di nyɛla o binshɛɣu kam puuni o zaŋdila reggae yila n kpɛhira, ka di nyɛla haŋkali ka o mali n kniŋdi bɛ gomnanti yɛltɔɣa puunizaŋkpa yɛlmaŋli kalinsi ni laɣi'shɛŋa Deeibu yirŋyiriŋ. o daa nyɛla ŋun deei kum lama pam,Hali o loori kperili daa nyɛla bɛ ni Dabi shɛli buɣum Ouaga Fmsambanni ka bɛ bɛ baŋ lala nira.CPJ daa sabiya n ti tingbani zuɣulana,n bori ni o chɛ ka o gomnanti maa vihi n bo ban doli n tumdi lala tuma ŋo. === Climate === [[Lahabali_kɔligu:Koppen-Geiger_Map_BFA_present.svg|thumb|Map of [[Köppen climate classification]]]] Burkina Faso nyɛla din mali tropical climate buyi ko. Di nin nyɛ shaɣini mini wuuni.Shaɣini, tingbani maa nyɛla din deeri sakom din gbaaigi {{convert|600|and|900|mm|abbr=on|sp=us|in|0}}; Wuuni mi, kikaa pɔhim tuli kuma nyɛla din yirina Sahara polo n ʒara. Shaɣu maa nyɛla din niŋdi chara anahi ko, kamani silimingoya , May/June zaŋhali ni September ni, amaa di nyɛla din bi paari lala tingbani maa wulinpuhili yaɣili polo. climatic zones nim dibaa'ta nyɛla din ni tooi nyɛ [[Sahel]] la, Sudan-Sahel la, n ti pahi Sudan-Guinea la. Sahel din be tingbani maa wulin puhili yaɣali la nyɛla din deeri sakom kamani din pɔrigari {{convert|600|mm|in|0|abbr=on|sp=us}}<ref name="relationship">{{cite web|title=SIM Country Profile: Burkina Faso|url=http://www.sim.org/country.asp?fun=1&CID=18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080309142111/http://www.sim.org/country.asp?CID=18&fun=1|archive-date=9 March 2008|access-date=5 August 2006}}</ref> yuuni pulini ka di lee nyɛ din mali wuntaŋ pam din ni paai, {{convert|5|–|47|°C|lk=on|°F|0}}. Di ni niŋ ka wuuni din mi shɛli [[tropical savanna]] la kana, Sahel la nyɛla din chani yaɣiri Burkina Faso tinŋtarisi, binshɛɣu din yi [[Horn of Africa]] zaŋ hali ni Atlantic Ocean, nti pahi [[Sahara]] tinŋtarisi zaŋgbai di wulinpuhili polo nti pahi tam ni be [[Sudan (region)|Sudan]] Rijin shaŋani zaŋti gbaai wulinluhili polo. Di nyɛla din be 11° 3′ mini 13° 5′ wulinpuhili [[latitude]], Sudan-Sahel region nyɛla yaɣishɛli din saamibu mini wuntaŋ yibu nyɛ dintaɣira. Di yi labi wuliluhili polo, Sudan-Guinea zone la nyɛla din deeri sakom din gari {{convert|900|mm|in|0|abbr=on|sp=us}}<ref name="relationship" /> yuuni kam pulini ka lan nyɛ din dii bi maai pam. [[Lahabali_kɔligu:Wreckage_of_a_dam_(Dourtenga,_2008).jpg|thumb|Damage caused by the Dourtenga floods in 2007]] Geography mini environment nyɛla Burkina Faso's din niŋ chɔguno zaŋ chaŋ Burikina Faso nim bindiri gbubbu polo.<ref>{{Cite journal|last=Reardon|first=Thomas|year=1996|title=Agroclimatic Shock, Income Inequality, and Poverty: Evidence from Burkina Faso|journal=World Development|volume=24|issue=5|pages=901–914|doi=10.1016/0305-750x(96)00009-5}}</ref> Di ni niŋ ka tingbani maa nyɛ din be [[Sahel]] Rijin ni la, region, di nyɛla din mali radical climatic variation pam duniya yaangizuɣu, bin shaɣu din gbaai ko kpɛɣu zaŋni sanzali.<ref>{{Cite journal|last=Ostergaard Nielsen|first=Jonas|date=February 2010|title=Cultural barriers to climate change adaptation: A case study from Northern Burkina Faso|journal=Global Environmental Change|volume=20|issue=1|pages=142–152|bibcode=2010GEC....20..142N|doi=10.1016/j.gloenvcha.2009.10.002}}</ref>Lala climatic din dij ka baŋbu chichirichi ŋɔ nyɛla din ni tooi nyɛ tɔm n zaŋti Burkina Faso bilichini nima ni bɛ niŋ yɛda ni pukparilim.<ref>{{Cite journal|author=Barbier|display-authors=etal|year=2009|title=Human Vulnerability to Climate Variability in the Sahel: Farmers' Adaptation Strategies in Northern Burkina Faso|journal=Environmental Management|volume=43|issue=5|pages=790–803|bibcode=2009EnMan..43..790B|doi=10.1007/s00267-008-9237-9|pmid=19037691|s2cid=9634833}}</ref> Burkina Faso's climate lan nyɛla din tooi che ka biniɛma ban saɣindi purini bindirala tooi nyɛri soya bee yi ko pam n saɣin bɛ bindira, din gbaai biniɛma ban saɣindi bindira kamani; [[Locust|locusts]] mini [[Cricket (insect)|crickets]], ban nyɛ ban saɣindi binbila ka lahi niŋli kamani di bɔrimi ni di niŋla.<ref>{{cite journal|last1=Groten|first1=S. M. E.|year=1993|title=NDVI—crop monitoring and early yield assessment of Burkina Faso|journal=International Journal of Remote Sensing|volume=14|issue=8|pages=1495–1515|bibcode=1993IJRS...14.1495G|doi=10.1080/01431169308953983}}</ref> Di pala din be Burkina Faso nim pam ban kɔri ka di nyɛla kɔhibu zuɣu konko la zuɣu amaa ni ban kɔri ni bɛ zaŋ dihi bɛ dundɔnani nim la gba zaa .<ref name="Coping">{{Cite journal|last1=Reardon|first1=Thomas|last2=Matlon|first2=Peter|last3=Delgado|first3=Christopher|date=September 1988|title=Coping with household-level food insecurity in drought-affected areas of Burkina Faso|url=http://oar.icrisat.org/7395/1/WorldDev_16_9_1065-1074_1988.pdf|journal=World Development|volume=16|issue=9|pages=1065–1074|doi=10.1016/0305-750X(88)90109-X}}</ref> Di ni nŋ ka pukparilim pa kpe yɔɣu maa, daŋsipam ni daŋsi pam nyɛla ban pa bɔri sopali shɛŋa bɛ ni yan dɔli n nyɛ arizichi ka di lahi pala pukparilim ni,<ref>{{Cite journal|author=Carla Roncoli|author2=Keith Ingram|author3=Paul Kirshen|year=2001|title=The costs and risks of coping with drought: livelihood impacts and farmers' responses in Burkina Faso|journal=Climate Research|volume=19|pages=119–132|bibcode=2001ClRes..19..119R|doi=10.3354/cr019119|doi-access=free}}</ref>ka ŋa zuɣu che ka bɛ tooi nyɛ ban chɛri bɛ bɛhisi shehi ka cheni yaɣishɛŋani ni bɛ ti bo tuma nima.<ref name="Coping" /> === Natural resources === [[Natural resources of Burkina Faso|Burkina Faso's natural resources]] nim nyɛla Salima, [[manganese]], [[limestone]], [[marble]], [[Phosphate|phosphates]], [[pumice]], n-ti pahi yelim . ====== <u>Binkɔb'kpema</u> ====== {{Further|Wildlife of Burkina Faso}} Burkina Faso nyɛla din mali wabiri pam n gari tinduya pam gbansabila tingbani nuzaazuɣu polo. Gbuɣima, kunduna n-ti pahi yɔniɣiri nyɛla ban zaa be ni n ti pahi Walisi nti pahi mɔɣini binkɔbiri pam nyɛla ban be tingbani ŋɔ ni. Binkɔri ban ŋubiri bɛ tabi maa shɛbi ban be Burkina Faso, n nyɛ jaŋgbuni, [[spotted hyenan]] n-ti pahi yɔbahi, tingbani ŋɔ nyɛla tingban shɛli di kuli mali mɔɣuni binkɔbigu kam.<ref>{{cite web|title=Geography & Wildlife|url=http://www.our-africa.org/burkina-faso/geography-wildlife?ref=nf|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903210757/http://www.our-africa.org/burkina-faso/geography-wildlife?ref=nf|archive-date=3 September 2015|access-date=15 October 2014|work=www.our-africa.org}}. our-africa.org</ref> Burkina Faso's [[Wildlife in Burkina Faso|fauna mini flora]] nyɛla bɛ ni guli shɛbi yaɣa anahi ni: * [[W National Park]] ni din be tingbani maa nudirigu zuɣu din cha ti gari Benin, mini Niger. * Arly Wildlife Reserve ([[Arly National Park]] din gba be tingbani maa nudirigu zuɣu la. ) * Léraba-Comoé Classified Forest ni Partial Reserve of Wildlife ka di be tingbani maa nuzaazuɣu . * [[Mare aux Hippopotames]] la din gba be tingbani maa nuzaazuɣu. N ti pahi yaɣa pam ani ni tooi nyɛ shɛŋa [[List of national parks in Africa]] mini[[Nature reserves of Burkina Faso]] yaɣa ŋɔ ni. == Daabilim == {{main|Economy of Burkina Faso}} [[Lahabali_kɔligu:Burkina_Faso_Product_Exports_(2019).svg|right|thumb|A proportional representation of Burkina Faso exports, 2019]] [[Lahabali_kɔligu:GDP_per_capita_development_of_Burkina_Faso.svg|thumb|GDP per capita in Burkina Faso, since 1950]] Burkina Faso nim ni yihi binshɛɣu bɛ tingbani puuni ka di yiri tinduya ni nyɛla din ni paai $2.77billion yuuni 2011, ni $754million yuuni 2012.<ref>{{cite web|title=OEC: Products exported by Bulgaria (2012)|url=http://atlas.media.mit.edu/explore|archive-url=https://web.archive.org/web/20121029104824/http://atlas.media.mit.edu/explore|archive-date=29 October 2012|access-date=30 October 2014|work=The Observatory of Economic Complexity}}</ref> Pukparilim nyɛla din din vaagi kɔbigi puuni vaabu pihita ni yini bɛ dundɔŋni tuma, ka nyɛ din vaaigi kɔbigi puuni vaabu pihinii ʒ maa tuun tumdibi puuni. Di nyɛla din yaa be bingula gulibu polo pam. Di bahibahindi tingbani maa wulinluhili zuɣu mini di wulinluhili nuzaa polo, niribi maa nyɛla ban kɔri bindiri kamani; chi, za, kawana, sima, shinkafa mini gumdi, ka din pam nyɛla bɛ ni yan guui shɛli n kɔhi. Tingbani maa daabilim maa pam yɛɣili nyɛla ban sɔŋsim yirina anduniya zaa totopɔŋlani, hali bɛ ni kuli mali salima pam la zaa yɔli. Bin yɛra anu dindo zuɣusaa bɛ ni mali aʒiya shɛŋa n yiri tingbani maani yuuni 2017 daa nyɛla bɛ ni pu shɛŋa n doli di tuma kamani; gems mini precious metals, US$1.9billion (78.5% n nyɛ dinyiri zaa), gumdi mi $198.7million (8.3%), ores, slag, ash, $137.6million (5.8%), binwala mi , nuts: $76.6million (3.2%) n ti pahi binwala kpama: $59.5million (2.5%).<ref>{{Cite web|date=17 January 2019|title=Burkina Faso's Top 10 Exports|url=http://www.worldstopexports.com/burkina-fasos-top-10-exports/}}</ref> Silimin gɔli December ni yuuni 2018, duniya zaa Bank nim daa yɛliya n wuhiri ni yuuni 2017 ni, tingbani maa daabilim daa nyɛla din ti tooni paai vaabu 6.4% kɔbigi puuniyuuni 2017 (zaŋ ti maɣisi vaabu 5.9% kɔbigi puuni yuuni 2016) din daa che ka di pahi lala ŋɔ daa nyɛla Salima gbibu ni daa kpaŋsi ni arizichi zaŋ soŋsi daabilima yaɣa gba ni daa kpaŋsi. Di ni daa niŋ ka ban diri bee ban kpuɣiri pahiri dabisili kam yɔrila daa nyɛla din kpaŋ tingbani maa daabilim. Inflation daa nyɛla din kpalim 0.4% lala yuuni maa, amaa. public deficit daa nyɛla din zooi paai 7.7% of GDP (zaŋmaɣisi .3.5% yuuni 2016). Gomdanti maa daa na kuli bɔrila sɔya ni bɛ nyɛ liɣiri sɔŋsima mini samdihiriba n di ni o yɔ bɛ sama maa Bɛ ni daa bɔri ni bɛ tooi sɔŋ salo maa m paai din ni tooi saɣiba, Gomdanti maa daa nyɛla ŋun laɣim nanbɔɣu niŋniŋ ban ni. tooi sɔŋ n ti pahi ban ni tooi paŋɔ liɣiri tingbani maa daa puuni. Duniya zaa laɣi duunim daa yɛliya ni daabilim maa nyɛla din kpalim ʒi dede saha biɛla sunsuuni, hali din ni tooi niŋ ka di nyɛ din yan mali barina nti b la. Di barina nim shɛŋa n nyɛ; kpama dahi daa du zuɣu saa, gumdi mini salima dahi lu tiŋa, ka tuun tumdibi nyɛbu niŋ tɔm.<ref name="auto2">{{cite web|date=26 November 2017|title=Burkina Faso|url=https://www.worldbank.org/en/country/burkinafaso/overview|access-date=6 January 2019|website=Danube Travel}}</ref> Burkina Faso nyɛla din be [[West African Monetary and Economic Union]] (UMEOA) laɣingu la ni, ka yi laɣingu shɛli bɛ mi [[West African CFA franc|CFA franc]] la ni. Lala niŋsim ŋɔ nyɛla [[Central Bank of the West African States]] (BCEAO), din be [[Dakar]] Senegal yiŋla la ni niŋ shɛli. BCEAO nim n nyɛ ban lihiri di laɣi ti tabili di yɛli kam din laɣiri yɛltɔɣa zaa tum polo. Yɛda tuma nim zaŋchaŋ lansiisin, banki tuma nima, laɣimbuliɣimbu n ti pahi liɣiri din ni di vihigu vihigu mini tibili darigibu din ni tooi paai tingbani kam nyɛla din be laɣingu ŋɔ ni, di ni niŋ ka bɛ daa malimali zali yuuni 1999 ni. [[Microfinance]] nim gba nyɛla din zalisi be di konko, din nyɛ din yuuni microfinance nim tuma kam din gbai WAEMU tingbana ni.<ref>{{cite web|title=Burkina Faso Financial Sector Profile|url=http://www.mfw4a.org/burkina-faso/burkina-faso-financial-sector-profile.html|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20141210114640/https://www.mfw4a.org/burkina-faso/burkina-faso-financial-sector-profile.html|archive-date=10 December 2014|access-date=11 June 2015}}, MFW4A</ref> [[Lahabali_kɔligu:Essakane_Mill_in_Burkina_Faso.jpg|thumb|Processing facilities at the Essakane Mine in Burkina Faso]] Yuuni 2018 ni, chaŋ gili duniya n lihi naawuni nama tiɛri daa nyɛla din daa dii kani tingbani maa puuni. U.S. Gomdanti n ti pahi shɛbi nyɛla ban kpahi bɛ tingbani bilichinnima zuɣuni ni bɛ miri ka bi kpuɣi napoŋ n chaŋ Burkina Faso tiŋpuunih; tingbani maa wulinpuhili polo Sahel din mini Mali ni Niger di tiŋtarisi la, ka di daliri nyɛla bibɛhi mini bibiɛlim tuma n zooi ni. Ni tinsi kamani ;Kmoandjari, Tapoa, Kompienga, nti pahi Gourma din be tingbani maa nudirigu zuɣu la, ka di gba nyɛla bibiɛhi mini bibiɛlim tuma n zooi ni.<ref name="auto">{{cite web|date=11 October 2016|title=Burkina Faso Travel Advisory|url=https://travel.state.gov/content/travel/en/traveladvisories/traveladvisories/burkina-faso-travel-advisory.html|access-date=6 January 2019|website=Government of USA}}</ref> Yuuni 2018 CIA Duniya Factbook nyɛla din ti lahibali ŋmaa ŋɔ. Ni "Burkina Faso tingbani nyɛla tingbani shɛli din kpemi ka bɔri sakɔm pam. Daliri shɛŋa din che ka tingbani daabilim bɛ chani tooni nyɛla; saa dii bi miri paritaba, tingbani maa ka tam,n ti pahi pɔhinzuɣu ni bi tooi niŋdi ni sham zaa n laɣim che ka tingbani maa ni daabilim kuli bi cheni tooni.Kɔbigi puuni kamani vaabu pihinii daadam biɛlim maa nyɛla ban be subsistence pukparilim ni, ka gumdi nyɛ bɛ bin Kɔra ni laɣi zuɣu.Tingbani maa nyɛla din Naawuni nama tɛri dim mali laɣirila ni dii ka shɛlipolo, ka lahi nyɛ din dii ka binyɛra pam balibu shɛhi tingbani maa puuni. Gumdi mini Salima n nyɛ Burkina Faso nim daa ʒiya kpeen shɛŋa bɛ tooi mali yiri tinduyani ti kɔhira... Tingbani maa nyɛla tingbani shɛli din mali salima pam ni din mali salima yiri tinduya ni ti kɔhira. Di ni niŋ ka paati paati zaba la nai ka pa che ka Burkina Faso nim daabilim labina ninvɛlani, tingbani maa bibiɛlim tuma ŋɔ nyɛla din ni lan bahiliyɔli. Paati paati suhidoo kalimsi din be bɛ nyintaa tingban Mali, nyɛla ban ni ku tooi lan du n ba shɛbi ni bɛ tiriba niɣilim buɣum, ka soya chendi nyɛ din gbarigi, ka lala ŋɔ yan nyɛ yɛlimuɣusirili din yan nahimba yuui." Lala lahibaliŋɔ lan nyɛla din tɔnŋ kahigi yuuni 2018 zaŋ ni yuuni 2020 [[International Monetary Fund]] program yɛltɔɣa, n ti lan pahi Gomdanti ni kpuɣi niya shɛŋa ni o "reduce the budget deficit and preserve critical spending on social services and priority public investments".<ref>{{Cite book|title="Burkina Faso"The world factbook (2024)|publisher=Central intelligence agency|year=21th December, 2018.}}</ref> Yuuni 2018 la puuni bɛ ni boli shɛba African Development Bank Group la nima gbaŋ daa wuhiya ni bɛ tooi n zamzam macroeconomic evaluation: " higher investment and continued spending on social services and security that will add to the budget deficit ." Bɛ yɛligu ŋɔ wuhiya ni 2018 yuuni maa puuni binyɛra daa ni lu n chaŋ 4.8% of GDP ka lahi n lu hali ni 2.9% 2019 yuuni. Din bɔŋɔ zuɣu bɛ ni boli shɛli National Economic mini Social Development Plan la ni daa n di sam'shɛŋa n bahi tingbani maa daa nyɛla bɛ ni ŋme shɛli n chaŋ 36.9% of GDP yuuni 2017 la puuni.<ref>{{Cite book|title=Burkina Faso Economic Outlook (27th March, 2019.)|year=}}</ref> Burkina Faso nyɛla ban gbuni kpalanzuya ni bɛ ni boli shɛli [[Organization for the Harmonization of Business Law in Africa (OHADA)]] la. Di lahi nyɛla din pahi ti ni mi shɛŋa ''United Nations'', ''International Monetary'' Fund, ''World Bank'', ni ''World Trade Organization'' la zuɣu. === ''Mining'' === Main article: [[Mining in Burkina Faso]] Bɛ gbiri ''[[copper]], [[iron]], [[manganese]]'', salima, ''[[cassiterite]] (tin ore)'', n-ti pahi [[phosphate|''phosphate'']] Burkina Faso tingbani puuni ka di sɔŋdi ba ka bɛ nyari tuma mini tiŋ'zuya sɔŋsim. Bɛ salima malibu daa nyɛla din du n chaŋ 32% ka di din bɔŋɔ zaŋ gbaagi bɛ salimanima malibu yaɣa ayɔbu 2011 la puun. South Africa, Mali, mini ''Ghana'' nyanŋa, Burkina Faso nima n daa pahi anahi n be Africa tiŋa shɛŋa ban mali salima pam la zuɣu. Gbaŋ din daa yina 2018 yuuni la wuhiya ni tiŋa maa nima mali tahima ni bɛ nya salima pihinu ni anu lala yuuni maa puuni dama ʒibuta puuni ʒibuyi daa pahiya yuuni 2013 la ni. Oumarou Idani yeligu puuni o wuhiya ni " Di tu ni ti kpɛhi valigimsim na ti binyehiri nambu shee. Ti kuri saha pam n malindi salima kɔnko amaa ti lahi mali baŋsim pam n zaŋ kpa manganese, ''zinc'', ''lead'', ''copper'', ''nickel'', n-ti pahi ''limestone'' malibu puuni " ka din bɔŋɔ nima nyɛ yel'timsa pam ti zuɣu. ====== <u>Bindira kalinsi</u> ====== Bɛ ni boli shɛba [[Global Hunger Index]] nima la wuhiya ni bɛ ni zaŋ bɛ ni boli shɛli multidimentional tool la ka bɛ zaŋdili n yulindi ka zahimdi kum shɛli din be tiŋa ni paagi shɛm la wuhiya ni tinsi pisopɔin ni ani puuni, Burkina Faso nima n-nyɛ ban dɔ pihiyɔbu ni anu puuni 2013 yuuni la puuni. Din bɔŋɔ wuhiya ni bihi ban kalinli yiɣisi 1.5 million ka be Burkina Faso la nyɛla ban bi nyari bindira ka naan n che bihi shɛba ban gba kalinli paagi 350,000 ka ban mi bori tibu ni nimmɔhi. Tɔi amaa bihi ʒibuta kɔnko n daa tooi nya tibiri suŋ ka kɔbiga puuni, 11.4 bihi ban yuma daa bi yaɣi yuma ayi gba n daa tooi n paagi biɛɣ'kulo kam bindira shɛŋa bɛ ni daa tiri la. Bindira kalinsi din be Burkina Faso ŋɔ nyɛla yel'kari shɛli din nahim di tin'bihi ŋɔ pam zaŋ chaŋ bɛ zoobu polo, di tooi n nahim tiŋa maa ni nima salo n paai bɛ ʒibuta bin din gbaagi yuuni 2008 la hali ni yuuni 2012 puuni. Yaha, di daa lahi nyɛla din labisi Burkina Faso nima wuhibu ni bɔhimbu nyanŋa ka bɛ bihi daa bi nya n di tiɣi balee bɛ ti gurigi bɛ maŋsi shukuru duri polo ni bɛ taba ban n nya n di viɛyelinga. Bɛ ni boli shɛba [[European Commission|''European Commission'']] nima la yeliya ni 2015 yuuni puuni Burkina Faso bihi ban kalinli yiɣisi 500,000 ka bɛ na bi yaɣi yuma anu la nyɛla ban yan di siliminsi ni boli shɛli acute malnutrition la wahala ka che bɛ puuni ban kalinli yiɣisi 149,000 la mi ni nyɛ ban biɛhigu yen niŋ yɛreyɛre dominchi binbora shɛŋa bindira ni bora nyɛla din bi yaɣi lala. Bɛ ni boli Shɛba ni [[Demographic and Health Survey|''Demographic and Health Survey'']] ( DHS 2010 ) nima la wuhiya ni kɔbiga puuni paɣ'ba pihinahi ni awei ni bihi ban bi yaɣi yuma anu ban kalinli yiɣisi pihini ni ani n-nyɛ bɛ ni boli anaemia la dɔro ni gbahiri shɛba. Kɔbiga puuni bilɛri kum nyɛla din vaai bin pihinahi ka di nyɛla siliminsi ni boli shɛli malnutrition la n tahili ka dinbɔŋɔ nyɛla yel'kari din labisi Burkina Faso nima salo ban tumda nyanŋa pam ka dinbɔŋɔ wuhiri bindirigu da anfaani ti biɛhigu puuni. Din niŋ ka ashibiti mini shukuru chandi dee bi niŋ bayana n-ti tinkpaŋsi la zuɣu, bindira ŋɔ kalinsi barina zooya pam n-ti ba di bahi bahindi bɛ daa alaaƒei polo n gari bɛ be tiŋ'puuni. Vihigu shɛli bɛ ni boli shɛba ''[[USAID]]'' nima la ni daa niŋ silimin gɔli ''October'', yuuni 2018 puuni la wuhiya sanzali mini ko'kpɛli na nyɛla yel'muɣisiri kpeeni ka di nyɛla " '''''violence and insecurity are disrupting markets, trade, and livelihoods activities in some parts of Burkina Faso's northern and eastern areas."''''' Di lahi wuhiya ni daadam bilima ban kalinli yiɣisi 954,300 nyɛla ban bɔri bindira sɔŋsim. Bɛ ni boli shɛba [[UNICEF]] nima la gba yeliya ni "bihi ban kalinli yiɣisi 187,200 ka bɛ yuma bi yaɣi yuma anu la dɔr'shɛli bɛ ni boli severe acute malnutrition la ni yen gbahi shɛba." Ʒingama laɣingu shɛŋa ban daa tooi n tabi n sɔŋ lala saha ŋɔ n-nyɛ bɛ ni boli shɛba ''USAID's Office of Food for Peace (FFP)'' ban daa gbini kpalanzuya ni bɛ ni boli shɛba ''UN [[World Food Programme]]'' nima la, ''NGO [[Oxfam intermón]]'' n-ti pahi ti ni mi shɛba ''[[ACDI]]'' bee ''[[VOCA]]'' nima la. ===== <u>So'chibisi shɛŋa bɛ ni bo ni bɛ tuhi n nyaŋ bindira kalinsi</u> ===== ====== ''World Food Programme'' ====== Bɛ ni boli shɛba United Nations' [[World Food Programme|''World Food Programme'']] nima la nyɛla bɛ daa n kpaŋ bɛ maŋa n kpa laɣinsi di yen sɔŋsi ka bindira niŋ bayana Burkina Faso. Lala laɣinsi ŋɔ puuni shɛli n-nyɛ ti ni mi shɛli ''Protracted Relief and Recovery Operation 200509 (PRRO)'' la, din daa kpa ka di nyabili nyɛ ni bɛ tuhi n kari malnutrition dɔro din daa niŋ Burkina Faso yuuni 2012 puuni la ka di nyɛla bindira n-ti pahi binbora shɛŋa bindirigu ni tu ni di mali kalinsi la zuɣu. Dinbɔŋɔ zuɣu bɛ daa bi che dɔro ŋɔ ni mali bi'shɛba ŋɔ laamba n bahi bindirigu maŋa dihibu polo. Yaha, laɣingu ŋɔ lahi nyɛla din sɔŋsi ka bihi mini paɣ'puhi nima tooi n nya bindir'suma n di, ka di nyɛla di yen n kpaŋsi bɛ bɛrisuŋ di yi ti niŋ ka sanzali deegi ka bindira yela niŋ tɔm ʒizaa. Lala laɣingu ŋɔ lahi nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli n kpuri so'chibisi ka din sɔŋ laamba pam di bahi bahindi bɛ azansi zaŋ chaŋ bindira kalinsi di ti niŋ ka sanzali lahi yiɣisi yuun'shɛli puuni ha. Bɛ ni kpa laɣinsi shɛŋa ka boli li the ''Country Programme (CP)'' la nyɛla din pu yaɣa ayi, di nyɛ piligu n-nyɛ ni bɛ bo bindir'suma din nyɛ sɔŋsim n-ti ban mali HIV/ AIDS dɔro la, ni din pahi ayi mi ni ka bɛ dihiri bihi ban be siliminsi ni boli shukuru shɛli primary la din be Sahel region puuni la. Tuuli laɣingu nyabili nyɛ mi ni di tabi n yoogi alaafei soya n-ti ban mali dɔr'shɛli bɛ ni boli ''HIV/AIDS'' la ka lahi n sɔŋ n gu ka taɣi bihi mini kpibisi ka che bindir'pooli mini malnutrition dɔro ŋɔ, Ka bɛ ni yen dihiru bihi la shukuruti la puuni mi sɔŋ n va bihi ŋɔ mini bɛ laamba daa hankaya n labina shukuru chandi polo Sahel region puuni dominche ban chani shukuru lala yaɣili ŋɔ bi yaɣi lala. Yaha, di niiya daa lahi nyami ni di kpaŋsi bipuɣinsi shukuru chandi dinzuɣu bɛ daa tiri la bɛ ban daa bi naɣiri shukuru chandi ŋɔ pin'gahinda kamani shinkaafa, karwana, ni din pahi ka bɛ ʒi n kuli n-ti ti bɛ laamba ka di niŋ ninyambu n niŋ laamba ŋɔ nii ka bɛ sɔŋ n kpaŋsi bipuɣinsi shukuru chandi. ''World Food Programme'' nima ŋɔ wuhiya ni lala laɣinsi mini bɛ ni na yen kpa shɛŋa silimin gɔli August yuuni 2018 puuni la nyɛla din yen che " ka di sɔŋ demokratia gɔmdanti toontibu polo, ka tingbani maa labi suhudoo mini nagbanyini tiŋa, ka lahi n neei di daabiligu soya din yen che ka ti laɣim zooi kɔhima mini bɔma polo. Di yen nyɛla yel'kpeeni shɛli WFP's nima ni kpaɣi ni bɛ zaŋ kpɛhi zalkpani pala shɛŋa bɛ ni kpuri ni di sɔŋ n kpaŋsi tiŋ'duya mini ti tinsi ka bɛ kpalanzuya gbuni taba ka di che ka gɔmdanti mini tiŋ'kpansi ŋɔ ka bɛ ni tooi mali nuu timbu bɛ ni boli shɛli ''food and nutrition security programme'' la puuni yuuni 2030 ni."<ref>{{Cite web|title=Burkina Faso Transitional ICSP (January -December 2018)|url=wfp.org/operations/burkina faso|url-status=live}}</ref> ==== ''World Bank'' ==== [edit] Ti ni mi shɛli [[World Bank|''World Bank'']] la nyɛla bɛ ni daa kpa shɛli yuuni 1944 puuni ka di mali yaɣa anu ka di zaɣ'yini kam nyabili nyɛ di tuhi n kari fakari zaŋ chaŋ yuuni 2030 puuni ka lahi tabi tingbana ka di zoogi n chaŋ kɔbigi puuni vaabu pihinahi tiŋ'kam puuni. Tuun'kpeeni shɛli World bank nima ŋɔ zaɣa ni na be n-nyɛ ni bɛ bo soya n baligi bindira kalinsi Burkina Faso tingbani dinzuɣu bɛ niŋ la nimmɔhi n bahi pukparilim yaɣili ŋɔ. World Bank nima ŋɔ yeliya ni di kpabu yel'kpeeni kuli nya mi ni di "kpaŋsi pukpariba ban bi tooi kɔri n kpaɣiri viɛyelinga ka bɛ niŋ katari din yen che ka bindira niŋ bayana ti tinkpaŋsi la dahi puuni." Bɛ ni boli Agricultural Productivity and Food Security Project la malila kpatuɣa ata. Di tuuli kpatuɣili n-nyɛ ni di niŋ nimmɔhi ka bindira kɔbu niŋ bayana di bahi bahindi sɔŋsim shɛli din yen nyɛ laɣ'pɛliga n-ti pahi bɛ ni boli shɛli 'voucher for work' program la nyɛla bɛ ni yen ti pukpariba shɛba ban ku tooi yo bɛ tɔhibu laɣ'pɛligi puuni la. Din paya n-nyɛ ni bɛ yooi bindira soya n niŋ luɣili kam di bahi bahindi ti tinkpaŋsi la din ni niŋ kamaata di ni ka bɛ tooi n sɔŋ bindira kɔhibu ka di che ka daguli kɔhinima ŋɔ tooi mali bindira balibubalibu ka tooi n kɔhi li tinkpaŋsi mini tinduya zaa. Kpatuɣili din bahindi nyanŋa n-nyɛ lɛbigimsim mini toontibu bo n-ti tiŋ'bihi ka fi niiya nya mi ni di kpahi n neei yiko shɛŋa din be ʒigama nima ban yen sɔŋ lal yeli ŋɔ ni. Bɛ wuhiya ni laɣingu shɛli bɛ ni kpa ŋɔ nyɛla din yen sɔŋ n kpaŋsi ban malindi bindira ni bɛ ni boli shɛba service providers la kɔbani ka bɛ tum ka lahi n yooi soya ka pu'tuma nɛma kpɛna ka lahi n sɔŋ ka gu ka taɣi laɣingu maa tuma. World Bank nima gbaŋ shɛli din daa yina silimin gɔli December yuuni 2018 la puuni wuhiya ni yuuni 2009 zaŋ chaŋ yuuni 2014, ni fakari nyɛla binshɛli din lu kɔbiga puuni vaabu pihinahi ni ayɔbu ka che di ni daa kuli n za 40.1% la. Gbaŋ ŋɔ lahi nyɛla din koli yel'muɣisira din be Burkina Faso toontibu puuni ka di wuhiri ni "'''''Burkina Faso remains vulnerable to climatic shocks related to changes in rainfall patterns and to fluctuations in the prices of its export commodities on world markerts. Its economic and social development will, to some extent, be contingent on political stability in the country and the sub-regions, its openness to international trade and diversification'''''." == Infrastructure and services == === Kom === [[Lahabali_kɔligu:Grand_marché_de_Koudougou.jpg|thumb|The ''Grand marché'' in [[Koudougou]], Burkina Faso]] Di ni daa niŋ ka binyɛra bi chani vɛnyɛla, tingbani maani kom tumayili nti pahi sabita bɔntimaŋ yili nim bɛ ni mi shɛbi (ONEA), la ba nyɛ tingbani maa ni dahalɛli tuma duridimŋɔ daa nyɛla ban daa zaŋ commercial lines tuma n pahi bɛ tuma ni, ka bɛ daa nyɛ bɛ ni lihiri tuma du shɛba ni banin nyɛ ban na tɔndi tuma polo gbansabila tingbana ni. .<ref name="ODI1">Peter Newborne 2011. [https://web.archive.org/web/20120526073427/http://www.odi.org.uk/work/regions-countries/details.asp?id=222&title=burkina-faso ''Pipes and People: Progress in Water Supply in Burkina Faso's Cities''], London: [[Overseas Development Institute]]</ref> kpam maŋ nti pahi nimɔhi shɛŋa kom tuma yilinim n ti pahi sabita bɔnti maŋ yilonim bɛ ni ŋmai jia m boli shɛbi ni ONEA's nyɛla din che ka salo tooi nyɛri konyuri suŋ.<ref name="ODI1" /> Tum yuuni 2000, salo ni pai miliyɔŋ dibaayi ni garibu n be principal urban centres nyɛla ban kuli nyɛri ko nyuri suŋ ŋɔ tamkam, tingbani maa puuni. ).<ref name="ODI1" /> Yɛlimuɣusira din bɛni nyɛla, salo pam nyɛla ba bi tooi yɔri kom mini yɛligoli shɛŋa din sɔŋdi ba ka bɛ tooi nyɛri konyuri suŋ maa zuɣu.<ref name="ODI1" /> Tingbani maa mamaŋ tuma duri nyɛla din tin nuu pam n tooi sɔŋsi ka bɛ nia nim pam.din nyɛ kom yɛltɔla zaa pali.<ref name="ODI1" /> Tɔyɛlimaŋli yara, bɛ ni mishɛbi ni UNICEF la yɛlili ni konyuri suŋ nyan nyu tingbani maani nyɛla din ti tooni pam yuun pish ni anii nyaangi zaŋ na ni sahaŋɔ. Ko nyuri suŋ nyan nyu tingbani maani nyɛla din pahi yi kɔbigi puuni vaabu pihita ni awai n pa chaŋ vaabu pisopoi ni ayɔbu tinŋ maa fɔndi puuni binshɛɣu din gbai yuuni 1990 zaŋ ni yuuni 2015 ni. Lala saha shɛli ti ni ʒiya ŋɔ yaha, ko nyuri suŋ nyan nyu nyɛla din pahi n yi kɔbigi puuni vaabu pisopoin ni anu n pa chaŋ kɔbigi puuni vaabu pihi wei ni ayɔpoin tiŋ maa fɔndinim ni.<ref>{{cite web|title=Burkina Faso: Programme Overview: Water, Sanitation & Hygiene (WASH)|url=https://www.unicef.org/bfa/english/bfa_wsh_programme-overview2016.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503041104/https://www.unicef.org/bfa/english/bfa_wsh_programme-overview2016.pdf|archive-date=3 May 2018|access-date=1 May 2018|website=UNICEF}}</ref> === Niɣilimbuɣim === megawatt pihita ni ata solar power plant be Zagtouli, din baɣi Ouagadougou, nyɛla din kana pɔhim zuɣu silimingoli November goliɣi ni ha yuuni 2017 ni. Sahashɛli bɛ ni daa mɛrili, dinin daa na nyɛ solar power facility din na galisi tu nn zaa zuɣu gbansabila tingbana ni. === Yaha === Burkina Faso tooni chandi nyɛla din du gaa pam, hali di ni kuli niŋ ka di nyɛ din shhri ka di nyɛla gubɛri ni kɔrimfahali yaligibu ni nin vuŋ bɛri ban laɣinsi ban yina Mali mini Niger yaɣa la na.<ref>{{cite web|title=Burkina Faso|url=http://www.worlddiplomacy.org/Countries/BurkinaFaso/InfoBur.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006140324/http://www.worlddiplomacy.org/Countries/BurkinaFaso/InfoBur.html|archive-date=6 October 2014|access-date=17 October 2014}}</ref> === Transport === [[Lahabali_kɔligu:Sudanese_Style_Railway_Station_Bobo_Dioulasso_Burkina_Faso.jpg|thumb|The railway station in [[Bobo Dioulasso]] was built during the colonial era and remains in operation.]] {{main|Transport in Burkina Faso}} Transport zaŋ ti Burkina Faso nyɛla din na bi lɛbigi. Kamani silimingoli June ni ha yuuni 2014 international airport mamaŋa, [[Ouagadougou Airport]], nyɛla din daa kuli zaŋdi salo chɛni gbansabila tingbana ninni mini tinsi kamani;ad Paris, [[Brussels]] nti pahi [[Istanbul]] ni aleepeli nima. Yaha, international airport dinbalala, [[Bobo Dioulasso Airport]] nyɛla din bɔ aleepile nima ni bɛ beOuagadougou mini [[Port Bouet Airport|Abidjan]]. [[Rail transport in Burkina Faso]] nyɛla din gbai yaɣi yini ko, n yiɣiri yiri [[Kaya, Burkina Faso|Kaya]] n chani [[Abidjan|Abidja]]<ref>European Rail Timetable, Summer&nbsp;2014 Edition</ref> Pala kamani 15,000kilometres n be Burkina Faso tingbani ni ka di puuni, 2,500kilometres leei nyɛ so'bihi.<ref>{{cite web|title=Burkina Faso Road Network|url=https://dlca.logcluster.org/display/public/DLCA/2.3+Burkina+Faso+Road+Network|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805203137/https://dlca.logcluster.org/display/public/DLCA/2.3+Burkina+Faso+Road+Network|archive-date=5 August 2018|access-date=4 August 2018|website=Logistics Capacity Assessments (LCAs)}}</ref> ==== <u>Tabiibitabiibi Yaɣili</u> ==== [[Science and Technology in Burkina Faso]] Burkina Faso nima daa nyɛla ban di GDP 0.20% n niŋ tuma shɛli bɛ ni boli ''Research and Development (R&D)'' la puuni yuuni 2009 puuni. Din bɔŋɔ daa nyɛla zaɣi bila West Africa kalinli puuni. Yuuni 2010 la puuni vihigu vihiriba ban kalinli daa yiɣisi pihinahi ni anii daa nyɛla ban vihi yiya paai miliyɔna din gari sub-Saharan Africa buyi (20 per million population in 2013) ka din bɔŋɔ nyɛ din gari [[Ghana]] mini [[Nigeria]] (pihita ni awei) bɛ ni boli shɛli ratio la. Di ratio ŋɔ gba nyɛla din pɔri pam ni [[Senegal]] (391 per million inhabitants). Lala vihigu vihiriba ŋɔ nyɛla bɛ ni daa pu shɛba n niŋ Burkina Faso yaɣayaɣa yuuni 2010 la puuni ka kɔbiga puuni vaabu pihinahi ni ayɔbu be alaafei bɔ nti maŋa yaɣili, ka pia ni ayɔbu be bɛ ni boli shɛli engineering la yaɣili, ka pia ni ata be bɛ ni boli shɛli natural science la yaɣili, ka awei be pukparim yaɣili, ka ayɔpɔin be ''humanities'' yaɣili, ka anahi la mi be ninsalinima biɛhigu yaɣili.<ref>{{Cite book|title=UNESCO Science Report towards 2030 PDF|year=UNESCO 2015|isbn=978-92-3-100129-1|pages=472-497}}</ref> Bɛ ni boli shɛli Ministry of Scientific Research and Innovation la daa nyɛla gɔmdanti ni mɛ shɛli silimin gɔli January, 2011 yuuni puuni ka di che ka management of science, technology, nti pahi innovation la kpalim n-nyɛ bɛ ni boli shɛba Department of Secondary and Higher Education and Scientific Research nima la tuma hali ni saha ŋɔ. Di puuni yaha ti ni mi shɛba Directorate General for Research and Sector Statistics nima la nyɛla ban su di shili malibu. Ʒingama laɣingu shɛŋa bɛ ni boli the Directorate General of Scientific Research, Technology and Innovation, coordinates research nyɛla din zaɣ'yini kam ni ni tooi tum tuma ŋɔ zaa West Africa tingbana puuni. Gɔmdanti ni mɛ li naai, di che ka o baŋ ni science and technology nyɛla binitimsili n ti tingbani lɛbigimsim. Yuuni 2023 puuni, Burkina Faso nima daa nyɛla ban dɔ 124th bɛ ni boli shɛli the [[Global Innovation Index]] la puuni. Burkina Faso nima daa nyɛla ban kpuɣi so'chibisi n kpɛhi bɛ ni boli shɛli National Policy for Scientific and Technical Research la nuuni yuuni 2012 la puuni ka bɛ niiya daa nyɛ ni di tabi n sɔŋ R&D ka lahi che ka the application and commercialization of research results du zuɣusaa. Yaha, di daa lahi nyɛla din yen sɔŋ ti ni mi shɛba ministry la so'chibisi ka di niiya daa lahi nyɛ ni di yooi soya ka bindira niŋ bayana ka che ka niŋ tiɣibo beni dama nii nyambu pa nyɛla din be pukparim ni. Yuuni 2014 puuni, bɛ ni daa n kpa bɛ ni boli shɛli the creation of a centre for excellence ti ni mi shɛli International Institute of Water and Environmental Engineering din be Ouagadougou ka be World Bank Project la sunsuuni nyɛla din yooi soya ka sɔŋsim balibu balibu pam kpɛ din lɛbigimsim yaɣa puuni. Di nyɛla sɔŋsim suma zaŋ kpa innovation nti pahi alaafei bɔ nti maŋa shɛhi ŋɔ tooni tibo ni. Gɔmdanti bɔri mi ni o vo applied science and technology and social and human science. O lahi nyɛla ŋun kpa National Strategy ni o zaŋ Technologies, Inventions and Innovations (din daa niŋ 2012 yuuni la) nti pahi National Innovation Strategy (din daa niŋ yuuni 2014 puuni la) n wuhi salo ka di nyɛla pahigu n ti bɛ ni boli shɛli national research policy la. Bɛ daa kpaɣi so'chibisi pam ni bɛ che ka science and technology nya naba zani di shɛŋa n-nyɛ bɛ ni boli shɛli ''Secondary and Higher Education and Scientific Research'' (2010), the ''National Policy on Food and Nutrition Security'' (2014) and the ''National Programme for the Rural Sector'' (2011). Burkina Faso nima daa nyɛla ban baŋ Science, Technology and innovation Act la hali gba ka mali soya ata din yen financing research and innovation din wuhiri ni bɛ shɛri mi li viɛyelinga yuuni 2013 la puuni. Lala baŋsim parisi shɛŋa bɛ ni daa kpuɣi ŋɔ n-nyɛ bɛ ni boli shɛli the National Fund for Research and Innovation for Development and the Forum for Scientific Research Technological Innovation. == <u>Demographics</u> == [edit] Main article: [[Demographics of Burkina Faso]] {| class="wikitable" ! colspan="4" |Population |- !Year !Million |- |1950 |4.3 |- |2000 |11.6 | |- |2021 |22.1 |} Burkina Faso nyɛla tingbani shɛli din mali salo ni bɛ hala kam ka lala salo ŋɔ pam nyɛ ban ʒi di di yaɣili shɛli bɛ ni boli south mini centre la puuni. Pirimla bɛ galisi la zuɣu bɛ nyɛla ban muɣi di maa ni n yaɣi ti ni mi shɛli 48 inhabitants per square kilometre (120/sp mi). Di tiŋa bihi ti ni mi shɛba Burkinabè la nyɛla ban galisi pam n beIvory Coast mini Ghana tingbana ni pukparim zuɣu. Tɔi amaa fitiina kara lahi nyɛla din paari ba bɛ chana ŋɔ puuni kamani coup shɛli din daa yen n niŋ Ivory Coast silimin gɔli September ni yuuni 2002 puuni la din daa bahindi ni zabili ŋɔ daa zami shee kɔbisi tuha shɛba nyɛ Burkinabè la labi Burkina Faso. Tiŋa ŋɔ daabiligu daa nyɛla din labi nyanŋa pam pirimi la bɛ ni daa bɛ tooi n tum la zuɣu. Yuuni 2015 la puuni salo ŋɔ pam daa nyɛla ban yi "West African bala la ni yaɣa yini ni ti ni mi shɛli the Voltaic mini the Mandé. Kɔbiga puuni Voltaic Mossi ban yi yabidoo yini ni ka be Ghana yuuni 1100 saha maa nyɛla ban be nama ni n paai yuma 800." Burkina Faso nima [[total fertility rate]] daa nyɛla din daa yiɣisi 5.93 bihi paɣa kam ni daa dɔɣi yuuni 2014 la puli ni ka din bɔŋɔ nyɛ din che ka bɛ dɔ ayɔbu dunia zaa. Yuuni 2009 la puuni ti ni mi shɛba [[U.S. Department of State's]] ''Trafficking in Persons Report'' nima daa wuhi bɛ gbaŋni ni Burkina Faso nima na nyɛla ban gbahiri daba din nyɛ din bi chihi bɛ tingbani maa ni bilichinsi gba. Tɔi amaa dab'tali shɛli din be [[Sahel]] tingbani la din nyɛla bɛ yaanima kali n ti ba ka di mini din be [[trans-Saharan slave trade]] la n dɔla. Bɛ ni boli shɛba the [[Global Slavery Index]] la nima wuhiya ni yuuni 2018 la puuni, tiŋa ŋɔ niriba ban kalinli daa yiɣisi 82,000 la daa nyɛla ban be ti ni mi shɛli "modern slavery" la puuni. === <u>Bɛ bala</u> === [edit] Main article: Ethnic groups in Burkina Faso Niriba ban kalinli yiɣisi 17.3 miliyɔŋ ka be Burkina Faso nyɛla ban nyɛ yi ni mi shɛli West African ethnic groups la ban n-nyɛ [[Voltaic]] mini [[Mandé]] (ban bali nyɛ bɛ ni boli shɛli [[Dioula]]) la. Voltaic [[Mossi]] nima ŋɔ nyɛla ban nyɛ Burkina Faso nima pirigili. Mɔhi ŋɔ nyɛla ban ŋmeri nyɔɣu wuhiri bɛ yab'doo ni nyɛ tɔha kɔŋ shɛm, ŋun daa yi tudu ŋɔ polo n chaŋ Burkina Faso yuuni 1100 AD la saha. Bana n lahi nyɛ ban mɛ nayiya din yuui n gari yuma kɔbisi nii ka lahi nyɛ ban zoogi pam pukparim puuni. Bɛ Naa n-nyɛ [[Mogho Naba]] ŋun nam kuɣu yuli booni Ouagadougou. [[Lahabali_kɔligu:Essakane_Mill_in_Burkina_Faso.jpg|thumb|Processing facilities at the Essakane Mine in Burkina Faso]] == Kundivihira == {{Africa maŋsulunsi tiŋgbana}} == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:Africa]] [[Pubu:West Africa]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} mc0d1ujankedzhqjtibdsbg4bkbgb9j Zabid 0 16335 132007 56514 2026-03-28T14:36:31Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132007 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Zabid''' Zabid a ni tooi lahi boli li zabeed bee zebid nyɛla tiŋ'shɛli din mali daadam biɛligu kamani tuhupihinu ni ayi ni tusaanu ni pihiwɔi m-be Yemen western coastal plain. Di nyɛla tin'shɛli din nyɛ tiŋ'kurili Yemen puuni ka lahi nyɛ UNESCO Heritage site tum 1993; amaa yuuni 2000, lala tingbani yaɣili ŋɔ daa nyɛla din pahi World Heritage in danger puuni. Jiŋ' karili shɛli din be Zabid, bɛ ni lahi booni shɛli Alsha-ir Mosque, be daa mɛli la yuuni 628 AD, Abu Musah Ashaari n-daa mɛ li. Anabi Mahammaŋ nyaandɔlibu la ni yino. Tiŋa maa n-daa nyɛ Yemen tiŋzuɣu 13th n ti gbaai 15th yuuni puuni. == Taarihi == * Tiŋ maa nyɛla shɛli dini zaŋ [[Wadi]] Zabid yuli tili, wadi din be di nudirigu zuɣu, nyɛla tiŋ kura zaɣyini Yemen tingbani ni. [[Abu Musa Ashaari]], Anabi Mohammaŋ soɔhabe nim yino, ŋun daa yi Zabid na ka daa che ka Great Mosque din be tiŋpuuni daa me yuuni 628 AD, Anabi nyɛvili saha. Di yi doli kali, dini n - nyɛ jiŋli din pahi anu dini me musulinsi taarihi puuni. Sohabe so yaha, [[Amru bin Ma'adi Yakrib]] gba nyɛla ŋun daa yi Zabid na ka daa yi House of [[Zubaid]], laribu balli shɛli dini zaŋ tiŋ maa yuli ti. Zabid daa nyɛla Yemen tiŋ zuɣu 13th century hali ni 15th century ka lahi nyɛ laribu ni musulin nima duniya di bahi bahindi di daa mali karinzoŋ karili [[University of Zabid]] din nyɛ musilinsi bohimbu shee. Di daa nyɛla [[Ziyadd dynasty]] tiŋzuɣu din gbaagi 819 - 1018 ni [[Najahid dynasty]] din gbaagi 1022- 1158.<ref>{{Cite web|title=Britannica Academic|url=https://academic.eb.com/|access-date=2022-12-16|website=academic.eb.com}}</ref> Yuuni 1067 ni, haʒi niŋbu saha, [[Banu Najah]] daŋ ban daa be Sa'id Ibn Najah sulinsi ni, ŋun daa nyɛ Zabid nabia, daa liri Ali gorim niriba ni [[Asma bint Shibab|Asma Shibab]] bia ka daa ku Ali ka gbaabi Asma dansarika.<ref>{{Cite journal|last=Afshar|first=Haleh|date=1995-10|title=<i>The Forgotten Queens of Islam</i>. Fatima Mernissi , Mary Jo Lakeland<i>A World of Difference: Islam and Gender Hierarchy in Turkey</i>. Julie Marcus|url=http://dx.doi.org/10.1086/495057|journal=Signs: Journal of Women in Culture and Society|volume=21|issue=1|pages=205–208|doi=10.1086/495057|issn=0097-9740}}</ref> Bi daa zaŋoo niŋ dansarika soɣirili Zabid ni ka o yidaan zuɣu daa nyɛla shɛli dini zaŋ sa doɣu zuɣu ka o ni too nyɛli sarika maa ni. O ni daa be sarika maa yuun gbaliŋ, o daa nyɛla ŋun sabi ti o bidibbila ni o bii paɣa Sa'na ka o bii maa daa ŋme n- nkpe Zabid ti yiho. [[Lahabali_kɔligu:Mausoleum_syedna_Mohammad_Ejuddin.JPG|right|thumb|Mausoleum Muhammad Ezzuddin, Zabeed, Yemen]] Laribu nira ŋun yulu booni ibn Mahdi [[al-Himyari]], ŋun nyɛ yemen tiŋbiya, daa nyɛla ŋun nya [[Mahdid dynasty]] [[Tihama]] ni. Ibn Mahdi mini o nyaan doliba daa dabi tiŋsi pam din be Zabid nuzaazuɣu. O daa poya ni o ni labi gbahi Abyssinians daba ka daa yɛli o niribi maa ni bi kum sokam, hali nandaambi gba.<ref>{{Citation|title=X|date=2004-01-14|url=http://dx.doi.org/10.4324/9780203221099-26|work=Index|pages=127–127|publisher=Routledge|access-date=2022-12-16}}</ref><ref>{{Cite book|last=Jean-Marie.|first=Bissen, P.|url=http://worldcat.org/oclc/458550319|title=Des Idées Exemplaires en Dieu d'après Saint Bonaventure. Thèse Théol. Fribourg (Suisse). (Extrait.) 127 p. 8.|date=(1927)|publisher=Soc. et Libr. Saint-François|oclc=458550319}}</ref> Dabiɛm zuɣu, Zabid niribi daa nyɛla ban suhi soŋsim [[Zaydi imam Ahmed ibn Sulayman|Zaydi limam Ahmed Sulayman]] bia sani ni bi guba ka che [[al-Himyari]]. Zaydi limam daa puhiya ni bi ku Fatiq III dama o daa tum taali din nyɛ doo ni doo laɣimbu. [[Fatiq III]] daa nyɛla Imam, Mahdids bee o sojanima ni daa kuso. Daba gbahibu daa nyɛla din che ka [[Mahids]] nima daa dee Zabid yuuni 1158 ni. [[Ayyubid]] nabia n ti [[Turan Shah]] niribi daa nyɛla ban deegi Yemen yaɣa pam ka daa deegi Zabid 13 May 1174. [[Hadim Suleiman Pasha]] daa waɣiligi [[Othoman's]] yaa ka Zabid daa pahi di zuɣu yuuni1539.<ref>{{Cite journal|last=Spaulding|first=Jonathan|date=2011-01-01|title=SPOTLIGHT|url=http://dx.doi.org/10.2307/23052290|journal=California History|volume=88|issue=4|pages=88–88|doi=10.2307/23052290|issn=0162-2897}}</ref><ref>{{Cite book|last=Andy.|first=Oakley,|url=http://worldcat.org/oclc/18441728|title=88|date=[©1987]|publisher=[P.O. Pub. Co.]|isbn=0-944146-00-7|oclc=18441728}}</ref> Zabid daa leegi Yemen Eyalet administrative headquaters.<ref>{{Cite journal|last=Spaulding|first=Jonathan|date=2011-01-01|title=SPOTLIGHT|url=http://dx.doi.org/10.2307/23052290|journal=California History|volume=88|issue=4|pages=88–88|doi=10.2307/23052290|issn=0162-2897}}</ref><ref>{{Cite book|last=Andy.|first=Oakley,|url=http://worldcat.org/oclc/18441728|title=88|date=[©1987]|publisher=[P.O. Pub. Co.]|isbn=0-944146-00-7|oclc=18441728}}</ref> Mausoleum Muhammad Ezzudin, Zabeed, Yemen [[Dawoodi Bohra]] dai Syedna [[Mohammad Ezzudin]] daa nyɛla ban gba daa gbe Zabeed ka bi niya nyɛ ni bi niŋ haʒi amaa Zaidi daa nyɛla ŋun saɣim bi konyurim ŋarim maa ni ka di daa d Syedna Ezzuddin. O ni daa baŋ lala o daa daŋ labi Zabid ka da koŋ o nyɛvuli dabisa bihi sunsuni.O gballi gba nyɛla din be Zabid. Zuŋo, zabid nyɛla naŋsim ni daabilim tiŋ Yemen ni.<ref>Eickelman, Dale F. "The Middle East and Central Asia." (Prentice Hall, Upper Saddle River: 2002)</ref> == Joografi == Zabid nyɛla din mali foŋ niribi kamani 52, 590 [[Yemen]] wulinluhili coastal plain.<ref><nowiki>http://www.geonames.org/maps/google_14.195_43.315.html</nowiki></ref> == Duniya nɛma tiɛri == Zabid nyɛla luɣi shɛli dini [[UNESCO]] ni boli [[World Heritage Site]] tum yuuni 1993. Zabid Jiŋ karili maa nyɛla din nyɛ asanzali dini tiŋ maa ni. Di karindukarili maa gba nyɛla luɣi shɛli niri ni too chaŋ ti nya. Yuuni 2000 ni, Zabid daa nyɛla dini zaŋ shɛli pahi [[World Heritage in Danger|Duniya Siɣili yaɣ'shɛŋa ŋannyɛ chuuta]]; lala bolibu maa nyala Yemen gomnanti ni che ka di niŋ shɛli di bahi bahindi di daa bi gbibili viɛnyɛla. [[UNESCO]] nim vihigu wuhiya ni tiŋ maa yiya kamani kobigu puuni vaabu pihinahi nyɛla dini taɣi shɛli concrete duri, ka yi shɛŋa mii nyɛ din za dabari.<ref><nowiki>https://whc.unesco.org/en/list/611/threats/</nowiki></ref>Tiŋ maa yi daa bi pili di kali ni ta- aada gbibbu yuma ayi dini daa zaŋli pahi UNESCO World Heritage Site, di daa naan nyɛ samili, dama yuli maa nyɛla UNESCO nim ni di yɛn kpihim shɛli bi kumdunima ni.<ref>http://www.sabanews.net/en/news176233.htm</ref> == Daabiligu == Yuuni 1920, Zabid daa nyɛla tiŋ yini tiŋsi ayi [[Arabia|Laribaawa nimani]] ni ban zooori indigo. Zabid lahi zoori [[cotton|gumdi]].<ref>{{Cite web|title=Arabia.|url=https://www.loc.gov/item/a22000920/|access-date=2022-12-16|website=Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Hajek|first=Peter|last2=Przulj|first2=Dunja|last3=Pesola|first3=Francesca|last4=Griffiths|first4=Chris|last5=Walton|first5=Robert|last6=McRobbie|first6=Hayden|last7=Coleman|first7=Tim|last8=Lewis|first8=Sarah|last9=Whitemore|first9=Rachel|last10=Clark|first10=Miranda|last11=Ussher|first11=Michael|date=2022-05|title=Electronic cigarettes versus nicotine patches for smoking cessation in pregnancy: a randomized controlled trial|url=http://dx.doi.org/10.1038/s41591-022-01808-0|journal=Nature Medicine|volume=28|issue=5|pages=958–964|doi=10.1038/s41591-022-01808-0|issn=1078-8956}}</ref><ref>{{Cite book|last=1947-|first=Kotter, John P.,|url=http://worldcat.org/oclc/34658795|title=Leading change|date=1996|publisher=Harvard Business School Press|isbn=978-0-87584-747-4|oclc=34658795}}</ref> [[British|Gbampiɛlla]] bala zaba daa nyɛla din che ka Zabid daabiligu siɣi 20th century piligu.<ref><nowiki>http://www.wdl.org/en/item/11767/view/1/103/</nowiki></ref><ref>{{Cite journal|date=1910-08-06|title=Correspondence|url=http://dx.doi.org/10.1038/scientificamerican08061910-103|journal=Scientific American|volume=103|issue=6|pages=103–103|doi=10.1038/scientificamerican08061910-103|issn=0036-8733}}</ref><ref>{{Cite book|last=1833-1897.|first=Brahms, Johannes,|url=http://worldcat.org/oclc/476714515|title=Zigeunerlieder : für eine Singstimme und Klavier, Opus 103 = Gypsy songs : for solo voice and piano|date=2009|publisher=C.F. Peters|oclc=476714515}}</ref> == Anfooni nima == <gallery> File:Zabid, Yemen.jpg|Zabid File:Historic Town of Zabid-111622.jpg|The wall of al-Iskanderiya Mosque File:Historic Town of Zabid-111630.jpg|Al-Ikanderiya Mosque File:Historic Town of Zabid-111624.jpg|Street view Zabid File:Historic Town of Zabid-111628.jpg|Damage to historic structure File:Historic Town of Zabid-111647.jpg|Al-Kamiliya Mosque </gallery> ==External links== *[https://whc.unesco.org/en/list/611 UNESCO World Heritage Site listing] *[http://www.britannica.com/eb/article-9078175/Zabid Encyclopædia Britannica, Zabid] ==Kundivihira== # "Najahid Dynasty.[http://www.search.eb.com/eb/article-9054701 " Encyclopædia Britannica Online], 14 April 2006 # [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Fatema_Mernissi Mernissi, Fatima;] Mary Jo Lakeland (2003). The Forgotten Queens of Islam. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-579868-5 # Henry Cassels Kay (1999). ''Yaman its early medieval history''. Adegi Graphics LLC. p. 127. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/1421264641 ISBN <bdi>1421264641</bdi>.] # Muḥammad ibn Aḥmad Nahrawālī (2002). ''Lightning Over Yemen: A History of the Ottoman Campaign in Yemen, 1569–71'' [''البرق اليماني في الفتح العثماني''] (in Arabic). OI.B.Tauris. p. 88. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/1860648363 ISBN <bdi>1860648363</bdi>.] # Muḥammad ibn Aḥmad Nahrawālī (2002). Lightning Over Yemen: A History of the Ottoman Campaign in Yemen, 1569–71 [البرق اليماني في الفتح العثماني] (in Arabic). OI.B.Tauris. p. 88. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/1860648363 ISBN 1860648363.] # Eickelman, Dale F. "The Middle East and Central Asia." (Prentice Hall, Upper Saddle River: 2002) # [http://www.geonames.org/maps/google_14.195_43.315.html Population of Zabid] # [https://whc.unesco.org/en/decisions/3362 "Decision : CONF 002 XI Inscription: Historic Town of Zabid (Yemen)"] ''unesco.org''. 1993. # [https://whc.unesco.org/en/list/611/threats/ UNESCO World Heritage Site in Danger 2000: Historic Town of Zabid] # Ahmad al-Aghbari and Mohammad al-Ulofi (February 15, 2009). "[http://www.sabanews.net/en/news176233.htm Is Yemen Able to Keep Zabid Listed in World Heritage?"] Saba News. # Prothero, G.W. (1920). ''[http://www.wdl.org/en/item/11767/view/1/103/ Arabia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622165406/https://www.wdl.org/en/item/11767/view/1/103/ |date=2018-06-22 }} London: H.M. Stationery Office. p. 85.'' # Prothero, G.W. (1920). [http://www.wdl.org/en/item/11767/view/1/103/ Arabia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622165406/https://www.wdl.org/en/item/11767/view/1/103/ |date=2018-06-22 }} London: H.M. Stationery Office. p. 103. [[Pubu:WHD]] jg0x5a1fr8cdt2apymfxbyjs2cjdj20 Albert Kan-Dapaah 0 16953 132027 122208 2026-03-28T20:23:36Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132027 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{E-Class}} '''Albert Kan-Dapaah''' ( bini doɣi so silimin goli 14 March yuuni 1953 ) nyɛla Ghana chartered accoumtant ni siyaasa nira. Ŋuni n nyɛ Minister of National security Ghana. <ref>{{Cite web|date=2020-02-12|title=National security policy document to be ready by end of 2020 – Kan Dapaah|url=https://citinewsroom.com/2020/02/national-security-policy-document-to-be-ready-by-end-of-2020-kan-dapaah/|access-date=2022-12-24|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US|archive-date=2022-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224111751/https://citinewsroom.com/2020/02/national-security-policy-document-to-be-ready-by-end-of-2020-kan-dapaah/|url-status=dead}}</ref>Tingban zuɣuulana [[Nana Addo Danquah Akufo-Addo]] n daa piigo zali lala zaashee ŋo silimin goli 10 January yuuni 2017.<ref>{{Cite web|last=Boateng|first=Kojo Akoto|date=2017-01-04|title=Nana Addo names Kan-Dapaah as National Security Minister|url=https://citifmonline.com/2017/01/nana-addo-names-kan-dapaah-as-national-security-minister/|access-date=2022-12-24|website=Citi 97.3 FM - Relevant Radio. Always|language=en-US|archive-date=2022-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220802165055/https://citifmonline.com/2017/01/nana-addo-names-kan-dapaah-as-national-security-minister/|url-status=dead}}</ref> == Biɛhigu tuuli ni Shikuru == Kan-Dapaah nyɛla bini daa doɣi so silimin goli March yuumi 1953. O nyala kamboŋa ka yina tiŋ yuli booni Maase-Boaman din be [[Ashanti Region]] Ghana tingbanni.<ref>{{Cite web|date=2007-09-26|title=Ghana Districts - A repository of all districts in the republic of Ghana|url=http://www.ghanadistricts.com/mps/?r=2&PHPSESSID=c1358924cc6c18e5b911edecccd90670&mpd=4&PHPSESSID=c1358924cc6c18e5b911edecccd90670|access-date=2022-12-24|website=web.archive.org|archive-date=2007-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926233829/http://www.ghanadistricts.com/mps/?r=2&PHPSESSID=c1358924cc6c18e5b911edecccd90670&mpd=4&PHPSESSID=c1358924cc6c18e5b911edecccd90670|url-status=dead}}</ref> Albert Kan-Dapaah nyɛla ŋun daa chɛŋ o Secondaray shikuru Acherensua Secondary School yuuni 1964 hali ni yuuni 1969. <ref name=":0">{{Cite web|date=2007-04-11|title=Welcome to the Republic of Ghana|url=http://www.ghana.gov.gh/governing/ministers/dapaah.php|access-date=2022-12-24|website=web.archive.org|archive-date=2007-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20070411054715/http://www.ghana.gov.gh/governing/ministers/dapaah.php|url-status=dead}}</ref>O daa lahi nyɛla ŋun bohim Accountancy, [[Universitiy of Professional Studies]] ( UPS), Accra [[Legon]]. O daa lahi tuɣi Accountancy baŋsim bohimbu maa North East [[London,Ontario|London]] Polytechnic, din be London ni Emile Woolf College of Accountancy.<ref name=":0" /> == Tuma == Kan-Dapaah daa nyɛla ŋun tum ti Pannel Kerr Forster, ka nyɛ [[Audit Senior]]. <ref name=":1">{{Cite web|date=2007-04-23|title=Politics: Albert Kan-Dapaah|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=183|access-date=2022-12-24|website=web.archive.org|archive-date=2007-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20070423051600/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=183|url-status=bot: unknown}}</ref>O daa nyɛla ŋun tum bi tuma duri din be [[Monrovia]], [[Liberia]] ni London, [[UK]] yuuni 1978 ni 1986 sunsuuni. A yi labi na Ghana, ŋuni n daa nyɛ Audit fukumsi kpɛma, [[Social Security and National Insurance Trust]] ( SSNIT) din gbaagi silimin goli January yuuni 1987. <ref name=":0" />Silimin goli September yuuni 1987, o daa nyɛla ŋun daa lahi tum nti Electricity Corporation of Ghana, luɣ'shɛli o ni daa yi Director of Audit n ti leegi Director of Finance, Jaashee shɛli o ni daa kuli gbibi yuma ayobu.<ref name=":1" /> Kan-Dapaah daa lahi nyɛla ŋun pahi ka bi su, Kan-Dapaah and Baah Co., din nyɛ Chartered Accountants tuma duu ka be Ankara. Ŋuni n daa lahi nyɛ Consultant zaŋti Kan-Dapaah and Associates.<ref name=":1" /> O daa lahi nyɛla ŋun wuhiri Auditiing, School of Businees Administration, [[University of Ghana]] ni University of Professional Studies.<ref>{{Cite web|title=Kan-Dapaah appointed Director, Centre for Public Accountability|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/kan-dapaah-appointed-director-centre-for-public-accountability.html|access-date=2022-12-24|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web|last=Boateng|first=Kojo Akoto|date=2017-01-11|title=Profiles of Akufo-Addo’s 1st batch of minister nominees|url=https://citifmonline.com/2017/01/profiles-of-akufo-addos-1st-batch-of-minister-nominees/|access-date=2022-12-24|website=Citi 97.3 FM - Relevant Radio. Always|language=en-US|archive-date=2022-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224112806/https://citifmonline.com/2017/01/profiles-of-akufo-addos-1st-batch-of-minister-nominees/|url-status=dead}}</ref> == Piibu Piibu == Yuuni 2000, Kan-Dapaah daa nyɛla ŋun di jintoritali piibu piibu ni o zanti [[Afigya Sekyere West]] yaɣili din be Ashanti Region of [[Ghana]].O ni daa zanti NPP. O yaɣili maa daa nyɛla din oahi kuɣisi pihitaniyini, kuɣisi pihitanaata puuni shɛli NPP ni daa di lala piibu piibu maa ni Ashanti Region. New Patriotic Party daa nyɛla ban di kuɣisi din kalinli yiɣisi pihiwoi naa awoi kuɣisi kobisiyi puuni. O daa nyɛla bini ŋun nyɛ kalinli 10,605 kalinli 14,878 puuni. Ŋo lo ŋo daa nyɛla din yiɣisi kobigi puuni vaabu 72.2%. O daa nyɛla ŋun di Beatrice Aboagye ŋun daa zanti NDC, Osei Yaw ŋun daa zanti CPP, Agyem Vincent ŋum daa zanti PNC ni Tawiah Joseph ŋun daa zanti NRP. Lala niribi ŋo daa nyɛla ban nyɛ kalinli 3,806, 129, 82 ni 62 piibu piibu maa ni. Di daa nyɛla din yiɣisi kobigi puuni vaabu 25.9%, 0.9%, 0.6% ni 0.4% n kuli pɛ n doya. Kan-Dapaah daa nyɛla bini lahi pii so ni o nyɛ jintori zaŋti Afigya-Sekyere West yaɣili din be Ashanti Region n pahi bu ta zuɣu yuuni 2004 piibu piibu ni. O daa nyɛla ŋun zan ti NPP. O yaɣili maa daa nyɛla din pahi yaɣa din kalinli daa yisi pihitanaayobu, NPP ni daa di kuɣisi pihinahi yinika shɛli din daa be Ashanti Tegion. NPP daa nyɛla ban di kuɣisi 128, kuɣisi 230 puuni. O daa nyɛla ŋun nyɛ kalinli 13,936 kalinli 17,863 puuni, din daa yiɣisi kobigi puuni vaabu pihinii ayika kalinli maa puuni. O daa nyɛla ŋun di Ampofo Stephen ŋun daa zanti PNC, Joseph Baah ŋun daa zanti NDC ni A.S. Osei Yaw ŋun daa zanti CPP. Lala niribi ŋo daa nyɛla ban nyɛ kobigi puuni vaabu 0.8%, 20.1%, ni 1% n kuli piɛ n doli taba. Yuuni 2008 ni, o daa lahi nyɛla ŋun di piibu piibu lala yaɣili maa yaha. O yaɣili maa daa nyɛla din pahi yaɣa pihitanaanahi shɛli NPP ni daa di yaɣa pihinahiyinika din be Ashanti Region. NPP daa nyɛla ban jintoribi bi galisi jina duu ka bi kalinli daa nuɛ 109, kuɣisi 230 maa puuni. == Siyaasa == Albert Kan-Dapaah n daa zanti Ashanti Region, [[New Patriotic Party]] ( NPP) National Council yuuni 1992 ni 1996 sunsuuni. O daa lahi nyɛla ŋun be NPP Finance and Economic Affairs Committee ni. <ref name=":1" />O daa nyɛla ŋun di Afigya -Sekyere kuɣu yuuni 1996 piibu piibu ni. O daa nyɛla ŋun kpiɣi kuɣu maa silimin goli January yuuni 1997<ref name=":1" /> diji daa niŋ ka o party ka nam ni ka daa nuɛ ŋun kuli gbibi kuɣu maa yuuni 2000<ref>{{Cite web|title=General News of Tuesday, 12 December 2000|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=12584|access-date=2022-12-24|website=web.archive.org|archive-date=2007-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20070416015016/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=12584|url-status=bot: unknown}}</ref> ni 2004 piibu piibu ni. O daa nyɛla ŋun leegi Minister of Energy, Kufuor gomnanti ni, dini daa niŋ ka NPP daa dee yaa yuuni 2000 piibu piibu ni. <ref>{{Cite web|date=2007-09-30|title=General News of Thursday, 8 February 2001|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=13484|access-date=2022-12-24|website=web.archive.org|archive-date=2007-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930014450/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=13484|url-status=bot: unknown}}</ref>Silimin goli April yuuni 2003, taɣibu daa niŋya ka o leegi Minister for Communications and Technology. <ref>{{Cite web|date=-001-11-30T00:00:00+00:00|title=Government names new Cabinet|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=34819|access-date=2022-12-24|website=GhanaWeb|language=en}}</ref>O daa lahi nyɛla ŋun leegi Minister for Interior Kuffour ni daa labi di piibu piibu.<ref>{{Cite web|date=-001-11-30T00:00:00+00:00|title=Kufuor restructures ministerial team|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=103354|access-date=2022-12-24|website=GhanaWeb|language=en}}</ref> == Biɛhigu == Kan-Dapaah nyɛla ŋun mali paɣa ni bihi anahi. O ŋhahingi n nyɛ [[Collins Adomako-Mensah]]. == Yɛligola == Silimin goli 15 January yuuni 2020, di naa niŋ ka o mini paɣa WhatsApp vidio call daa nyɛ din kuli gindi pohim zuɣu ka lala ŋo daa che ka niribi pam daa yina ti yɛli ni o sheemi ka che National Security Minister Nam maa.<ref>{{Cite web|title=GH Gossip {{!}} Ghana Finest News And Lifestyle Website|url=https://www.ghgossip.com/|access-date=2022-12-24|website=www.ghgossip.com|language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-01-13|title=JUST IN: The Man behind Kan-Dapaah‘s leaked video call with side chick pops up, begs for mercy (photos)|url=https://www.ghsplash.com/just-in-the-man-behind-kan-dapaahs-leaked-video-call-with-side-chick-pops-up-begs-for-mercy-photos/|access-date=2022-12-24|language=en-US|archive-date=2022-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224115808/https://www.ghsplash.com/just-in-the-man-behind-kan-dapaahs-leaked-video-call-with-side-chick-pops-up-begs-for-mercy-photos/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-01-14|title=Don’t judge me wrongly – Lady at centre of Kan Dapaah’s leaked video speaks|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Don-t-judge-me-wrongly-Lady-at-centre-of-Kan-Dapaah-s-leaked-video-speaks-837364|access-date=2022-12-24|website=GhanaWeb|language=en}}</ref> ==Kundivihira== 9rcrslhrab3nsk4hmbk6qd0x36r6336 Bukunima duri din be Ghana yuya 0 18046 132064 131680 2026-03-29T00:27:19Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132064 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} {{Expand list|date=June 2013}} Din doli ŋɔ na nyɛla bukunima duri yuya din be [[Ghana]]. == Tiɛbuli == {| class="wikitable sortable" !Library !Location !Year Established !Website !Type |- |[[Street Library Ghana]] |[[Accra]] |2011 <ref name="saur2011" /> |<!--www.streetlibraryghana.org--> |Public- Youth & Children |- |Accra Central Library <ref name="ghanaweb2007">{{cite web|date=29 May 2007|title=Library Board no longer dependant on donations|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=124811|work=[[GhanaWeb]]|accessdate=5 June 2013}}</ref> |[[Accra]] |1956 (approximate date) <ref>{{cite journal|author=E.J.A. Evans|year=1956|title=New Central Library Accra|journal=Library Association Record|volume=58}}</ref> |<!--WEBSITE--> |Public |- |Accra Technical University Library |[[Accra]] |1949 <ref name="saur2011" /> |http://atu.edu.gh/library/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126113656/https://atu.edu.gh/library/ |date=2022-11-26 }} |Academic |- |Accra Technical Training Centre Library |[[Accra]] |1966 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |[[Achimota School]] Library |[[Accra]] |1927 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Ashanti Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[[Kumasi]] |1954 <ref name="saur2011">{{Citation|title=World Guide to Libraries|publication-date=2011|edition=25th|publisher=De Gruyter Saur|isbn=9783110230710}}</ref> |<!--WEBSITE--> |Public |- |[[The Balme Library|Balme Library, University of Ghana]] |[[Legon]] |1959 <ref>{{cite web|title=About Us|url=http://library.ug.edu.gh/screens/balme/about_us.html|publisher=University of Ghana, Balme Library|accessdate=5 June 2013}}</ref> |[http://library.ug.edu.gh/screens/balme/index.html] |Academic |- |Bolgatanga regional library <ref name="asamoah2012" /> |Bolgatanga<!--LOCATION--> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Bolgatanga Technical Institute Library |Bolgatanga | | |Academic |- |Ghana Institute of Journalism Library |[[Accra]] |1958 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Ghana Institute of Management and Public Administration Library |[[Accra]] |1961 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Greater Accra Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |Accra |1949 |https://www.library.gov.gh/#/web-home/web-home |Public |- |Ho regional library <ref name="asamoah2012" /> |<Ho> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Kehillah Center and Public Library |Accra |2022 |https://goo.gl/maps/RbXrJxotK5gbDotb9 |Public |- |Koforidua regional library <ref name="asamoah2012" /> |<Koforidua> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Kpandu Technical Institute Library |[[Kpandu]] |1972 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |[[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]] Library |[[Kumasi]] |1952 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Northern Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[[Tamale, Ghana|Tamale]] |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |George Padmore Research Library <ref>{{cite web|title=George Padmore Research Library|url=http://www.ghanalibraryboard.com/glb_iSelect_detail.cfm?tblNewsCatID=11&tblNewsID=29|publisher=Ghana Library Board|accessdate=5 June 2013|access-date=4 January 2023|archive-date=1 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120301125356/http://www.ghanalibraryboard.com/glb_iSelect_detail.cfm?tblNewsCatID=11&tblNewsID=29|url-status=dead}}</ref> |[[Accra]] |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |National |- |Sunyani Technical University Library |[[Sunyani]] |1997 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Sunyani regional library <ref name="asamoah2012" /> |<!--LOCATION--> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Supreme Court Library |<!--LOCATION--> |1909 <ref name="asamoah2012">{{cite book|author=Helena Asamoah-Hassan|title=Libraries in the early 21st century|publisher=Walter de Gruyter|year=2012|isbn=9783110292855|editor=Ravindra N. Sharma|chapter=Libraries in Ghana in the Technological Age|editor2=International Federation of Library Associations and Institutions|editor2-link=International Federation of Library Associations and Institutions}}</ref> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Takoradi Polytechnic Library |[[Takoradi]] |1958 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |Todd and Ruth Warren Library, Ashesi University |Berekuso |2002 |http://www.ashesi.edu.gh/academics/library.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221005121905/https://www.ashesi.edu.gh/academics/library.html |date=2022-10-05 }} |Academic |- |Trinity College Library |[[Accra]] |1948 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |Academic |- |University for Development Studies Library |[[Tamale, Ghana|Tamale]] |1993 <ref name="saur2011" /> |https://uds.edu.gh/library/ |Academic |- |University of Cape Coast Library |[[Cape Coast]] |1962 <ref name="saur2011" /> |[https://www.ucc.edu.gh/useful-facilities/library]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<!--WEBSITE--> |Academic |- |University of Education Library |[[Winneba]] |1992 <ref name="saur2011" /> |https://www.uew.edu.gh/main/library {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104001455/https://www.uew.edu.gh/main/library |date=2023-01-04 }} |Academic |- |Upper East Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[Bolgatanga] |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Upper West Regional Library <ref name="asamoah2012" /> |<Wa> |<!--YEAR ESTABLISHED--> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |Western Regional Library <ref name="ghanaweb2007" /> |[[Sekondi]] |1955 <ref name="saur2011" /> |<!--WEBSITE--> |<!--TYPE--> |- |[[Wechiau Community Library]] |[[Wechiau, Ghana|Wechiau]] |2011 |www.wechiau.org |General |} == Lihimi pahi == * [[List of universities in Ghana]] * [[Ghana Library Authority]] == Kundivihira == {{Reflist|2}} == Karimi m-pahi == ; Published in the 20th century * {{cite journal|author=G.M. Pitcher|year=1970|title=Libraries and Librarianship in Ghana, 1944-1969|journal=Ghana Library Journal}} * {{cite journal|author=A.A. Alemna|year=1983|title=Development of School Libraries in Ghana|journal=International Library Review|volume=15}} == External links == * [http://www.carligh.org/ Consortium of Academic and Research Libraries in Ghana] * [http://www.ghanalibraryboard.com/ Ghana Library Board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230930052451/http://www.ghanalibraryboard.com/ |date=2023-09-30 }} * [http://www.indiana.edu/~libsalc/african/ALN125/125DigLibsGhana.html Digital libraries in Ghana], 2008 {{Library nav}} {{DEFAULTSORT:Libraries in Ghana}} [[Pubu:Libraries in Ghana| ]] [[Pubu:Lists of buildings and structures in Ghana|Libraries]] [[Pubu:Lists of libraries by country|Ghana]] [[Pubu:Ghana education-related lists|Libraries]] kq8wyicpn5n493ftb3bwg7z3tkfqxil James Klutse Avedzi 0 18302 132103 122140 2026-03-29T11:40:53Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132103 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{E-Class}} '''James Klutse Avedzi''' nyɛla Ghana siyaasa nira ŋun be [[MPs elected in the Ghanaian parliamentary election, 2016|Seventh Parliament of the Fourth Republic of Ghana]] ka zani n-ti [[Ketu North (Ghana parliament constituency)|Ketu North Constituency]] din be Volta Region, o zani mi n-ti National Democratic Congress.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5305|title=Ghana MPs – List of MPs|website=www.ghanamps.com|access-date=2019-03-11}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-01-15|title=PAC to subpoena, cause arrest of un-cooperating witnesses|url=https://www.myjoyonline.com/news/politics/pac-to-subpoena-cause-arrest-of-un-cooperating-witnesses/|access-date=2020-08-02|website=MyJoyOnline.com|language=en-US}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":1">{{Cite web|date=2017-01-05|title=Haruna Iddrisu named minority leader, Avedzi made deputy|url=http://citifmonline.com/2017/01/haruna-iddrisu-named-minority-leader-avedzi-made-deputy/|access-date=2020-08-02|website=Citi 97.3 FM – Relevant Radio. Always|language=en-US|archive-date=2023-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230430102157/https://citifmonline.com/2017/01/haruna-iddrisu-named-minority-leader-avedzi-made-deputy/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-01-04|title=Haruna Iddrisu apt for Minority leader position – Avoka|url=http://citifmonline.com/2017/01/haruna-iddrisu-apt-for-minority-leader-position-avoka/|access-date=2020-08-02|website=Citi 97.3 FM – Relevant Radio. Always|language=en-US|archive-date=2023-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230430175304/https://citifmonline.com/2017/01/haruna-iddrisu-apt-for-minority-leader-position-avoka/|url-status=dead}}</ref> == O piligu == James Klutse Avedzi nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so silimiin gɔli 14 July 1964.<ref name=":2">{{Cite web|last=UKGCC|date=2018-07-11|title=HON. JAMES KLUTSE AVEDZI|url=https://ukgcc.com.gh/hon-james-klutse-avedzi/|access-date=2020-08-02|website=UK-Ghana Chamber of Commerce|language=en-US|archive-date=2019-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427153023/https://ukgcc.com.gh/hon-james-klutse-avedzi/|url-status=dead}}</ref> O zooi la Xipe din be [[Volta Region]],Ghana. O naai la [[University of Liverpool]] ka daa yina "[[master's degree]] in [[Finance]] and [[Accounting]]" yuuni 2016. O daa lahi chaŋ tooni ti bɔhim "[[doctorate]] in International and Political Finance" din jɛndi daabiligu shikuru yuli booni university of [[Costa Rica]].<ref name=":0" /> O daa lahi deei o "ICA-G" Institute of Chartered Accountant din be Ghana nti pahi o daa lahi deei "MCIT" Ghana Chartered Institute of Taxation. O daa lahi deei "Fcfia" Chartered Institute of Financial and Investment Analysis din gba be [[Ghana]] nima sani.<ref name=":2" /> == O biɛhigu == James mali la paɣa ni bihi anahi. O nyɛla Asori nira ŋun doli Global Evangelical Church<ref>{{Cite web|title=Ghana MPs – MP Details – Avedzi, Klutse James (Dr)|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5305|access-date=2020-07-07|website=www.ghanamps.com}}</ref> O paɣa daa kpila silimiin goli 30 January 2020 o ni daa be baruŋ ni dabaa a shɛm m-be Ketu South District Hospital.<ref name=":3">{{Cite web|last=Starrfmonline|date=2020-01-31|title=PAC Chair Avedzi loses wife|url=https://starrfm.com.gh/2020/01/pac-chair-avedzi-loses-wife/|access-date=2020-08-02|website=Starr Fm|language=en-US|archive-date=2023-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230424181328/https://starrfm.com.gh/2020/01/pac-chair-avedzi-loses-wife/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Dzifa Gomashie Mourns With The Avedzi Family|url=https://www.modernghana.com/news/983244/dzifa-gomashie-mourns-with-the-avedzi-family.html|access-date=2020-08-02|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> == Tuma == James Klutse Avedzi daa nyɛla "principal accountant" m-be Controller and Accountant Generals Department din be [[Ankara|Accra]] bini din gbaai yuuni 1995 pɔi ka naan yi ti bɔ [[siyaasa]] tali tuma yuuni 2004.<ref name=":2" /> Ŋuni n-daa nyɛ daanbalo paa n-ti "Finance Committee din be Ghana Jintɔri duu.<ref name=":4">{{Cite web|title=Give me another chance — James Klutse Avedzi|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/give-me-another-chance-james-klutse-avedzi.html|access-date=2020-08-02|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> O daa lahi nyɛla daanbalo n-ti "Public Accounts Committee" din be jintɔri duu .<ref name=":3" /> Ŋuni n-daa lahi nyɛ Deputy [[Minority leader|Minority Leader]] nti [[National Democratic Congress|NDC]] jintɔri duu.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|date=2017-04-18|title=100 days of NPP 'unimpressive' – Minority|url=http://citifmonline.com/2017/04/100-days-of-npp-unimpressive-minority/|access-date=2020-08-02|website=Citi 97.3 FM – Relevant Radio. Always|language=en-US|archive-date=2023-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230429132318/https://citifmonline.com/2017/04/100-days-of-npp-unimpressive-minority/|url-status=dead}}</ref> == Siyaasa tuma == James be la [[National Democratic Congress|National Democratic congress]] (NDC), o daa yina ti kpaɣiri m-bɔ Ketu North constituency ka daa di nasara yuuni 2005.<ref name=":0" /> Tum din saha, o zani ti Ketu North Constituency "5th, 6th mini 7th Parliament of the 4th Republic of Ghana".<ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=139|access-date=2020-07-07|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230424181326/https://www.parliament.gh/mps?mp=139|url-status=dead}}</ref> == O ni ku bukaata sheŋa == O daai la pala ka soŋsi shikuru bihi ban be o yaɣili. O lahi mɛ shikuruti ka lahi ti tiŋsi din bɔri kom ko'nyuri suma.O lahi nyɛla ŋun zaŋ tiŋsi kɔbigu ni pihinu (150 villages) n-gɔhi national grid.<ref name=":4" /> == Kundivihira == {{reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] mfaw6waybfudocecwlh9qtlmhrye7z6 Yaw Osei Adutwum 0 18367 131999 121834 2026-03-28T13:49:56Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 131999 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{E-Class}} '''Dr. Yaw Osei Adutwum''' nyɛla [[Ghana]] [[siyaasa]] nira ka lahi be "Seventh Parliament of the Fourth Republic of Ghana" , o zani mi n-ti [[Bosomtwe Constituency]] din be [[Ashanti Region]],<ref name=":2">{{Cite web |title=Yaw Osei Adutwum, Biography |url=https://www.ghanaweb.com/person/Yaw-Osei-Adutwum-3163 |access-date=2023-09-13 |website=www.ghanaweb.com}}</ref> o daa zani mi ti wɔbigu paati ([[New Patriotic Party]]).<ref name=":1">{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=90|access-date=2023-04-24|archive-date=2023-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231214022812/https://www.parliament.gh/mps?mp=90|url-status=dead}}</ref> O nyɛla bɛ ni mi so ka o tooi chirigiri n-wuhiri shikuru bihi amaa ka wuhibu n-dii nyɛ o tuma.<ref>{{Cite web|title=Yaw Adutwum teaches Kwaso JHS students in an unannounced visit|url=https://www.myjoyonline.com/news/education/yaw-adutwum-teaches-kwaso-jhs-students-in-an-unannounced-visit/|access-date=2020-12-07|website=MyJoyOnline.com|language=en-US|archive-date=2020-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20201105112617/https://www.myjoyonline.com/news/education/yaw-adutwum-teaches-kwaso-jhs-students-in-an-unannounced-visit/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=14 May 2019|title=Leading by example: Dep Education Minister takes students through Maths class|url=https://www.myjoyonline.com/leading-by-example-dep-education-minister-takes-students-through-maths-class/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-30|website=MyJoyOnline.com|language=en-US}}</ref> Silimiin goli March dabaa anu yuuni 2021, tiŋgbani zuɣulana Nana Akufo-Addo daa piigi o la "Minister of Education".<ref>{{cite web |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Akufo-Addo-swears-in-the-first-batch-of-Ministers-1196833 |website=Akufo-Addo swears in the first batch of Ministers |access-date=19 March 2021|title=Akufo-Addo swears in the first batch of Ministers |date=5 March 2021 }}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-05-19|title=We're on course with TVET promotion – Education Minister|url=https://citinewsroom.com/2021/05/were-on-course-with-tvet-promotion-education-minister/|access-date=2021-05-21|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|title=STEM education key feature in model schools — Education Minister|url=https://www.graphic.com.gh/news/education/ghana-news-stem-education-key-feature-in-model-schools-education-minister.html|access-date=2021-05-30|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> == O piligu mini o shikuru baŋsim bɔbu == O zooi la tiŋa yuli booni Jachie din be Ashanti region, Ghana tiŋgbani ni.<ref name=":0" /> Dr. Yaw Osei Adutwum mali la shɛhira gbaŋ din nyɛ "bachelor's degree din n jɛndi Land Economy (Business Administration with a major in Real Estate)", o daa deei li la Kwame [[Nkrumah University of Science and Technology]] saha shɛli o ni daa yɛn chaŋ tingban shɛli din yuli booni USA ka lahi mali "master's degree in Education Management, o daa deei li la University of La Verne nima sani, ka daa lahi deei "PhD in Educational Policy, Planning and Administration" University of Southern California.<ref name="Hon. Dr. Yaw Osei Adutwum">{{Cite web|url=http://moe.gov.gh/index.php/profile/hon-dr-yaw-osei-adutwum/|title=Hon. Dr. Yaw Osei Adutwum|website=Ministry of Education|language=en-US|access-date=2019-05-25|archive-date=25 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525204406/http://moe.gov.gh/index.php/profile/hon-dr-yaw-osei-adutwum/|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=Ghana MPs - MP Details - Osei Adutwum, Yaw|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5317|access-date=2020-12-07|website=www.ghanamps.com}}</ref><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|title=Yaw Osei Adutwum, Biography|url=https://mobile.ghanaweb.com/person/Yaw-Osei-Adutwum-3163|access-date=2023-11-01|website=mobile.ghanaweb.com}}</ref>O lahi nyɛla [[Kumasi High School]] din be Ashanti Region-Ghana karimbi kurili,ni ka o daa deei o "Advanced level education" shɛhira gbaŋ.<ref>{{Cite web|date=2020-08-03|title=PERSONALITY PROFILE. CoEWJ Interview with Dr. Yaw Osei Adutwum, Deputy Minister for Education. MP, Bosomtwe Constituency. » Colleges of Education News Portal|url=https://coenewsportal.com/?p=972|access-date=2020-12-29|website=Colleges of Education News Portal|language=en-US|archive-date=3 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201003205939/https://coenewsportal.com/?p=972|url-status=dead}}</ref> == Tuma == Silimin gɔli September yuuni 2004, o daa kpa "New Designs Charter Schools" din be Carlifonia, USA.<ref>{{cite web|url=https://lasentinel.net/president-of-new-designs-charter-school-dr-yaw-adutwum-talks-about-educational-success.html|title=President of New Design Charter Schools Talls about my educational success|access-date=2023-09-06}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oyiboke |first=Amen |date=March 23, 2016 |title=President of New Designs Charter School Dr. Yaw Adutwum talks about educational success |url=https://lasentinel.net/president-of-new-designs-charter-school-dr-yaw-adutwum-talks-about-educational-success.html |access-date=28 July 2023 |website=Los Angeles Sentinel}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bulmuo |first=Bruce Misbahu |date=12 February 2022 |title=Dr. Yaw Osei Adutwum: A renowned educationist and minister of excellence |url=https://www.modernghana.com/news/1139212/dr-yaw-osei-adutwum-a-renowned-educationist.html |access-date=28 July 2023 |website=Modern Ghana}}</ref> Pɔi ni dina, o daa nyɛla ŋun tumdi laasabu malibu yaɣili mini kompiuta tabiibi yaɣili karimba tali n-tiri "[[Manual Arts High School]]", yuun pia ka o daa wuhi li. Lala saha ŋɔ o da kpa "[[International Studies Academy]]" din yina ni di ti wumsi bihi ni shikuru baŋsim mini biɛhigu yɛltɔɣa.<ref>{{Cite web |title=Yaw Osei Adutwum, Biography |url=https://www.ghanaweb.com/person/Yaw-Osei-Adutwum-3163 |access-date=2023-09-13 |website=www.ghanaweb.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-10-28 |title=The Minister - Ministry of Education Ghana |url=https://moe.gov.gh/index.php/the-minister/ |access-date=2023-09-13 |language=en-US |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928195143/https://moe.gov.gh/index.php/the-minister/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nartey |first=Laud |date=2021-01-12 |title=Make Adutwum the substantive Education Minister – Send Gh to Akufo-Addo |url=https://3news.com/make-adutwum-the-substantive-education-minister-send-gh-to-akufo-addo/ |access-date=2023-07-28 |website=3News.com |language=en-US |archive-date=2023-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728194253/https://3news.com/make-adutwum-the-substantive-education-minister-send-gh-to-akufo-addo/ |url-status=dead }}</ref> Ŋun daa lahi nyɛ laasabu malibu karimba kpɛma zaŋ n-ti USC/Manual Arts Neighborhood Academic Initiative (NAI).<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date=2020-10-28 |title=The Minister - Ministry of Education Ghana |url=https://moe.gov.gh/index.php/the-minister/ |access-date=2023-09-13 |language=en-US |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928195143/https://moe.gov.gh/index.php/the-minister/ |url-status=dead }}</ref> .O daa lahi be la National Research for Career and Technical ni daa pii shɛba ni bɛ be farigu deebu ni ni di soŋ lɛbigi tiŋgbani tuma mini nuuni tuunbaŋsim Zaŋ chaŋ "High" shikuruti mini Collɛji nima ni.<ref>{{Cite web |title=Yaw Osei Adutwum, Biography |url=https://www.ghanaweb.com/person/Yaw-Osei-Adutwum-3163 |access-date=2023-09-13 |website=www.ghanaweb.com}}</ref><ref name="Hon. Dr. Yaw Osei Adutwum" /><ref>{{Cite web |last=Online |first=Peace FM |title=Meet Dr Yaw Osei Adutwum: The Teacher And Chief Servant |url=https://www.peacefmonline.com/pages/local/education/202102/439850.php |access-date=2023-07-28 |website=Peacefmonline.com - Ghana news |archive-date=2023-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728194253/https://www.peacefmonline.com/pages/local/education/202102/439850.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Abisoye |first=Adeyiga |date=2022-05-03 |title=Dr. Yaw Osei Adutwum: Making Strides in Ghana’s Educational Sector |url=https://www.africanleadershipmagazine.co.uk/dr-yaw-osei-adutwum-making-strides-in-ghanas-educational-sector/ |access-date=2023-07-28 |website=African Leadership Magazine |language=en-US}}</ref> Silimin gɔli September dabaa awɔi dali yuuni 2021, Dr. Yaw Osei Adutwum nyɛla bɛn daa piigi so pahi "Advisory Board of the Capacity Building Center (CBC) din nyɛ shikuru baŋsim mini lahabali tibu bɔhimbu ka be [[University of California, Los Angeles]] (UCLA).<ref>{{Cite web|url=https://citinewsroom.com/2021/09/education-minister-appointed-member-of-university-of-califonia-advisory-board/|title=Education Minister, Yaw Adutwum joins advisory board of the University of California|access-date=2023-07-12 |website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Education Minister, Yaw Adutwum joins advisory board of the University of California|url=https://www.myjoyonline.com/education-minister-yaw-adutwum-joins-advisory-board-of-the-university-of-california|access-date=2023-07-12 |website=www.myjoyonline.com|language=en}}</ref> == Initiative == Yuuni 2022, o nyɛla ŋun daa sɔŋ shikuru bihi ban kalinli yiɣisi pihiyobu ni yini ka bɛ kpɛ bɔhimbu yaɣili din yuli booni "engineering and medical students" ka bɛ zaa daa yina o piibu- piibu yaɣili n-ti yuuni 2022 academic year.<ref>{{Cite web |last=Quist |first=Ebenezer Agbey |date=2022-01-16 |title=Ghanaian MP gives full scholarships & laptops to 61 students going to university |url=https://yen.com.gh/people/200720-mp-bosomtwe-constituency-pays-fees-61-medicine-engineering-students/ |access-date=2023-09-28 |website=Yen.com.gh - Ghana news. |language=en}}</ref> Di nyaaŋa jintɔra ŋɔ daa lahi sɔŋ shikuru bihi kpɛhi bɔhimbu yaɣa shɛli din yuli booni "engineering and medicine" ka bɛ kalinli pa paai pihiwɔyi ni yini ka di pa che bɛla ni di paai nia shɛli o ni daa kpaɣi ni o sɔŋ shikuru bihi kɔbigi (100 students) yuun pia sunsuun.<ref>{{Cite web |title=Education Minister gives scholarships to 61 Engineering and Medical students from Bosomtwe |url=https://www.myjoyonline.com/education-minister-gives-scholarships-to-61-engineering-and-medical-students-from-bosomtwe |access-date=2023-07-12 |website=www.myjoyonline.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-01-18 |title=Adutwum Gives Scholarships To 61 Bosomtwe Students|url=https://dailyguidenetwork.com/adutwum-gives-scholarships-to-61-bosomtwe-students/|access-date=2023-07-12 |website=DailyGuide Network |language=en-US}}</ref> == Siyaasa tali == Hon. Yaw Osei Adutwum nyɛla ŋun be Wɔbigu paati (New Patriotic Party) ka daa nyɛ jintɔra zaŋ n-ti Bosomtwe piibu- piibu yaɣili din be Ashanti Region Seventh mini Eighth Parliament of the Fourth Republic of Ghana.<ref name=":1" /> === Yuuni 2016 Piibu- piibu === O nyɛla ŋun daa kpaɣiri m-bo Bosomtwe piibu- piibu yaɣali jintɔri kuɣ din be Ashanti yaɣili, Ghana tiŋgbanni yuuni [[2016 Ghanian general election|2016 Ghana nim piibu- piibu]] ka daa nya nuu dihibu din kalinli yiɣisi tuhi pihinahi ni ayɔbu,ni kobishii ni pihita ni anii (46,238) vootibu din kalinli daa yiɣisi tuhipihinu ni anahi,ni kobigu ni pihinahi ni anahi (54,144) ka di zani vaabu pihinii ni anu ni tobu pihinii ni ayi kobigu puuni (85.82%) ka ŋun daa pahi o zuɣu ka daa nyɛ "District Chief Executive" (DCE) zaŋ ti Bosomtwe District, Veronica Antwi-Adjei ŋun daa nyɛ lɛm paati nira (National Democratic Congress) (NDC) mi daa nyɛ tusaa ayopɔin,ni kɔbishii ni pia ni anu 7,215 ka di za vaabu pia ni ata ni tobu pihita ni awɔi kobigu puuni 13.39%. <ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=2016 Election - Bosomtwe Constituency Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/ashanti/bosomtwe/|access-date=2020-12-30|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2021-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129115017/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/ashanti/bosomtwe/|url-status=dead}}</ref> ==== Yuuni 2020 piibu- piibu ==== Hon. Yaw Osei Adutwum nyɛla ninvuɣ so bɛn daa labi piigi jintɔra zaŋ n-ti [[Bosomtwe (Ghana parliament constituency)]] din daa niŋ ka o zani n-ti New Patriotic Party yuuni [[2020 Ghanaian general election|2020 Ghana nim piibu- piibu]] ni kalinli din yiɣisi 57, 939 kalinli din yiɣisi 68, 327 puuni ka di zani kɔbigi puuni vaabu 84.80% ka che Priscilla Mercy Nketia zaŋ n-ti National Democratic Congress ŋun daa nya kalinli din yiɣisi 10, 388 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 15.2% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ piibu-piibu ŋɔ viɛnyɛla puuni.<ref>{{Cite web |title=Parliamentary Results for Bosomtwe |url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=302 |access-date=2023-11-01 |website=mobile.ghanaweb.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=2020 Election - Bosomtwe Constituency Results |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/ashanti/bosomtwe/ |access-date=2023-11-01 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2023-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101203700/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/ashanti/bosomtwe/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Bosomtwe – Election Data Center – The Ghana Report |url=https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/ashanti-region/bosomtwe/ |access-date=2023-11-01 |language=en-US |archive-date=2023-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204133030/https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/ashanti-region/bosomtwe/ |url-status=dead }}</ref> Ghana tiŋgbani zuɣulan [[Nana Akufo- Addo]] nyɛla ŋun daa piigi o deputy Education Minister silimin gɔli March yuuni 2017.<ref>{{cite web|url=https://educationweb.com.gh/opinion/dr-adutwum-as-education-minister/|title=Dr Adutwum appointment as Education Minister a sign of hope|website=education web|access-date=2023-09-13|archive-date=2023-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928195143/https://educationweb.com.gh/opinion/dr-adutwum-as-education-minister/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/adutwum-voted-best-dep-minister-2019.html|title=Adutwum voted Best Dep Minister 2019 |website=graphic online|access-date=2023-09-13}}</ref> Yuuni 2020, o nyɛla Ghana tiŋgbani zuɣulan Nana Akufo Addo ni daa piigi so minista zaŋ n-ti shikuru baŋsim bɔhimbu (minister of education).<ref>{{cite web|url=https://educationweb.com.gh/education/profile-of-dr-yaw-adutwum/|title=Profile of Minister of Education, Dr. Osei Yaw Adutwum|website=EducationWeb|access-date=2023-09-13|archive-date=2023-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928195146/https://educationweb.com.gh/education/profile-of-dr-yaw-adutwum/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.modernghana.com/news/1139212/dr-yaw-osei-adutwum-a-renowned-educationist.html|title=Dr. Yaw Osei Adutwum: A renowned educationist and minister of excellence|website=modernghana.com|access-date=2023-09-13}}</ref> == Komitii nima == O pahi la "Works and Housing Committee" ni ka lahi be "Poverty Reduction Strategy Committee" zaŋ ti "7th Parliament of the 4th Republic of Ghana".<ref name=":1" /> Silimiin goli March yuuni 2017, tiŋgbani zuɣulana Nana Akufo-Addo daa pii la Adutwum ni o niŋ "Deputy Minister" zaŋ ti baŋsim bɔhimbu yaɣili.<ref>{{Cite web|date=2017-03-15|title=Akufo-Addo names 50 deputies, 4 ministers of state|url=https://citifmonline.com/2017/03/akufo-addo-names-50-deputies-4-ministers-of-state/|access-date=2020-12-30|website=Citi 97.3 FM - Relevant Radio. Always|language=en-US|archive-date=2021-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108143347/https://citifmonline.com/2017/03/akufo-addo-names-50-deputies-4-ministers-of-state/|url-status=dead}}</ref> Saha ŋɔ ŋuni n-nyɛ "Deputy Minister" zaŋ ti shikuru baŋsim bɔhimbu yaɣili ka o yaa jɛndi "Pre-tertiary Education".<ref>{{Cite news|last=Baidoo|first=Felix A.|date=11 September 2020|title=Govt to end double track system — Dep Education Minister|url=https://www.graphic.com.gh/news/education/govt-to-end-double-track-system-dep-education-minister.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-30|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-11-28|title=There will be 'no review' of PTA's participation in Free SHS - Dr. Adutwum|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/There-will-be-no-review-of-PTA-s-participation-in-Free-SHS-Dr-Adutwum-1120862|access-date=2020-12-30|website=www.ghanaweb.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Meet Dr. Yaw Osei Adutwum, A Renowned Educationist|url=https://www.modernghana.com/news/898129/meet-dr-yaw-osei-adutwum-a-renowned-educationist.html|access-date=2020-12-30|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cudjoe|first=Joyceline Natally|date=2020-02-24|title=Create enabling environment for children to unleash potential - Dr Adutwum|url=https://www.ghanaiantimes.com.gh/create-enabling-environment-for-children-to-unleash-potential-dr-adutwum/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-30|website=Ghanaian Times|language=en}}</ref> Yuuni 2019 bɛ daa piigi o la Deputy Minister ŋun kpaŋdi o maŋa pam lala yuuni ŋɔ,vihigu vihigu yaɣa buyi n-daa piigi o lala kpamli ŋɔ: "Alliance for Social Equity and Public Accountability (ASEPA)" ni "FAKS Investigative Services".<ref>{{Cite news|last=Kale-Dery|first=Severious|date=27 January 2020|title=Adutwum voted Best Dep Minister 2019|url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/adutwum-voted-best-dep-minister-2019.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-07|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> == Minista zaŋ n-ti shikuru baŋsim bɔhimbu (Minister for Education) == Din daa niŋ ka tiŋgbani zuɣulan [[Nana Akufo-Addo]]'s labi di naai nyaaŋa, silimin gɔli January biɛɣ'pishi ni yini dali yuuni 2021, o daa piigi Dr. Yaw Osei Adutwum minista zaŋ n-ti shikuru baŋsim bɔhimbu (Minister for Education) din daa niŋ ka o nyɛ "Deputy Minister of Education" yuma anahi nyaaŋa.<ref>{{Cite web |author=Editorial Staff |date=2021-02-16 |title=I’ll still teach in classrooms if I become Education Minister - Adutwum |url=https://educationweb.com.gh/education/ill-still-teach-in-classrooms/ |access-date=2023-07-12 |website=EducationWeb |language=en-US |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712211004/https://educationweb.com.gh/education/ill-still-teach-in-classrooms/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=As Education Minister, I’ll consider myself a ‘teacher-in-chief’ Dr Adutwum |url=https://myinfo.com.gh/2021/02/as-education-minister-ill-consider-myself-a-teacher-in-chief-dr-adutwum/ |access-date=2023-07-12 |website=www.myinfo.com.gh |language=en-GB |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712211000/https://myinfo.com.gh/2021/02/as-education-minister-ill-consider-myself-a-teacher-in-chief-dr-adutwum/ |url-status=dead }}</ref> === STEM schools === Dr. Adutwum saha, o nyɛla ŋun niŋ "35 STEM" (Science, Technology, Engineering, n-ti pahi Mathematics) Senior High Schools (SHSs) mini 5 STEM universities yuuni poli ni. Soli shɛli o ni doli ni lala nia ŋɔ niŋ tabata, STEM nim ŋɔ pia nyɛla din daa piligi SHSs yuuni 2022.<ref>{{Cite web |date=13 December 2021 |title=Govt to construct 35 STEM SHSs, 5 varsities – Educ Minister |url=https://www.ghanaiantimes.com.gh/govt-to-construct-35-stem-shss-5-varsities-educ-minister/}}</ref><ref>{{Cite web |last=FAAPA |title=Government to open six new STEM schools this year-Minister – FAAPA ENG |url=https://www.faapa.info/en/government-to-open-six-new-stem-schools-this-year-minister/ |access-date=2023-07-12 |language=en |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712211002/https://www.faapa.info/en/government-to-open-six-new-stem-schools-this-year-minister/ |url-status=dead }}</ref> Lala nia ŋɔ nyɛla din kpaŋsiri "STEM education" ka lahi sɔŋdi shikuru bihi ka bɛ bɔhindi baŋsim yaɣa pam.<ref>{{Cite web |last=GTonline |date=2022-09-07 |title=Take interest in STEM education – Dr Adutwum urges traditional leaders |url=https://www.ghanaiantimes.com.gh/take-interest-in-stem-education-dr-adutwum-urges-traditional-leaders/ |access-date=2023-07-12 |website=Ghanaian Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Apinga |first=David |date=2023-06-24 |title=More STEM Centres Nearing Completion – Adutwum |url=https://www.theghanareport.com/more-stem-centres-nearing-completion-adutwum/ |access-date=2023-07-12 |website=The Ghana Report |language=en}}</ref> == O maŋa maŋa biɛhigu == O nyɛla ŋun mali paɣa mini bia. O nyɛla Asori nira ka jɛmdi Naawuni "Pentecost church."<ref name=":0" /> == Kundivihira == [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ghana siyaasanima]] [[Pubu:Parliament of Ghana Contest]] [[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] [[Pubu:7th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] gjq1hq9r69l885m4mt7jgkrsmyb76hy Daniel Botwe 0 25779 132070 126400 2026-03-29T03:10:19Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132070 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Daniel Kwaku Botwe''' (bɛ dɔɣi o la Anashaara goli February 26, yuuni 1958)<ref name="Dan Botwe, Biography">{{Cite web|title=Dan Botwe, Biography|url=https://www.ghanaweb.com/person/Dan-Botwe-2410|access-date=2021-03-06|website=www.ghanaweb.com}}</ref> ka o nyɛ [[Ghanaian people|Ghana]] siyaasa nira.<ref name="ghanamps">{{cite web|title=Daniel Botwi|url=http://ghanamps.com/mps/details.php?id=121|publisher=Ghana MPS|accessdate=21 June 2017}}</ref><ref>{{Cite web|last=Online|first=Peace FM|title=NPP Must Ban Alan & Nana Addo - Dan Botwe|url=https://www.peacefmonline.com/pages/politics/news/201002/37783.php|access-date=2023-08-04|website=Peacefmonline.com - Ghana news|archive-date=2023-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230804114401/https://www.peacefmonline.com/pages/politics/news/201002/37783.php|url-status=dead}}</ref> O nyɛla jintɔra n zaŋ ti [[Okere (Ghana parliament constituency)|Okere]] constituensi din be [[Eastern Region (Ghana)|Eastern Region]], [[Ghana]].<ref name="okere">{{cite web|title=Okere NPP congratulates Dan Botwe|url=http://vibeghana.com/2017/02/15/okere-npp-congratulates-dan-botwe/|publisher=Vibe Ghana|accessdate=21 June 2017|access-date=10 October 2023|archive-date=22 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230422114413/http://vibeghana.com/2017/02/15/okere-npp-congratulates-dan-botwe/|url-status=dead}}</ref> O daa nyɛla "Minister for Information and National Orientation" tiŋgbani zuɣulana [[John Agyekum Kufour]] gɔmnanti saha ka lahi niŋ "Minister" n-ti "[[Ministry of Regional Reorganization and Development|Regional Reorganization and Development]] " mini "[[Minister for Local Government (Ghana)|Minister for Local Government]], Decentralisation and Rural Development" tiŋgbani zuɣulana [[Nana Akufo-Addo]] tuuli<ref name="reorgan">{{cite web|date=2017-01-11|title=2nd Ministerial list out: Akufo-Addo creates new ministries, re-aligns old|url=http://www.myjoyonline.com/politics/2017/January-11th/2nd-ministerial-list-out-akufo-addo-creates-new-ministries-re-aligns-old.php|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731040155/http://www.myjoyonline.com/politics/2017/January-11th/2nd-ministerial-list-out-akufo-addo-creates-new-ministries-re-aligns-old.php|archive-date=31 July 2017|publisher=My Joy Online|accessdate=21 June 2017}}</ref> mini o gɔmnanti din pahiri buyi ni.<ref>{{Cite web|title=Not true that all MMDCEs are to handover by May 20 - Dan Botwe|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/no-dce-has-been-sacked-yet-dan-botwe.html|access-date=2021-05-20|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> == O piligu mini shikuru baŋsim == Bɛ dɔɣi la Dan Kwaku Botwe Anashaara goli February 26, yuuni 1958, din be [[Eastern Region (Ghana)|Eastern Region]], Ghana. O zooi la [[Abiriba|Abiriw Akuapem]]<ref name="Dan Botwe, Biography" /> O daa pili la shikuru [[Presbyterianism|Presbyterian]] Primary mini Middle Schools din be [[Mabang]], [[Ahafo Ano South District|Ahafo-Ano District]], [[Ashanti Region]] yaɣili. O deei la o "[[O level|GCE Ordinary level]]" shɛhira gbɔŋ [[Kumasi Academy]], ni o "[[A level|GCE Advanced level]]" shɛhira gbɔŋ yuuni 1977 [[Achimota School]]. O daa lahi chaŋ shikuru [[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]] n-ti bɔhim deei "[[Bachelor of Science]] degree" din nyɛ [[computer science]] dini.<ref name="ghanamps.com">{{Cite web|title=Ghana MPs - MP Details - Botwe, Daniel|url=http://ghanamps.com/mps/details.php?id=121|access-date=2021-03-14|website=ghanamps.com}}</ref> == Tuma biɛhigu == Yuuni 1985, bɛ daa kpuɣi la Botwe tuma ni [[Ghana Cocobod]] ka o niŋ "computer analyst".<ref>{{Cite web|last=GNA|date=2021-02-16|title=Profile of Mr Dan Botwe|url=https://gna.org.gh/2021/02/profile-of-mr-dan-botwe/|access-date=2023-09-05|website=Ghana News Agency|language=en-US|archive-date=2023-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230905120214/https://gna.org.gh/2021/02/profile-of-mr-dan-botwe/|url-status=dead}}</ref> O daa tum la ni hali ni yuuni 1993, ka daa naan yi kpe ʒingama tuma ni. Bɛ daa piigi o la "director" n-ti Danmaud Limited, ʒingama zuɣu kompini din be [[Accra]].<ref name="ghanamps.com" /> == Siyaasa biɛhigu == O ni daa be KNUST, bɛ daa piigi o la "national secretary" n-ti "National Union of Ghana Students" (NUGS) bini din gbaai yuuni 1982 zaŋ chaŋ yuuni 1983. O piibu maa daa chani mi n doli sooja gɔmnanti tuuli "[[Provisional National Defence Council]]" ni daa gbubi. O nimmohi mini o galimi nima daa kpɛhi o yɛla ni. Bɛ daa yihi o mini Ghana nima shɛba n tahi [[Ivory Coast]].<ref name="ghanamps" /> Din nyaaŋa o daa labi na Ghana ka daa nyɛ "computer analyst" n be [[Ghana Cocoa Board|Ghana cocoa board]] bini din gbaai yuuni 1985 zaŋ chaŋ yuuni 1993 pɔi ka naan yi kpe ʒingamazuɣu tuma ni.<ref>{{Cite web|title=Ghana MPs - MP Details - Botwe, Daniel|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=121|access-date=2021-01-17|website=www.ghanamps.com}}</ref> Botwe daa yina n-ti bɔ New Patriotic Party General Secretary tali yuuni 1998 ka daa di nasara.<ref name="2nd">{{cite web|title=Profile of 2nd Batch of Ministers|url=http://www.ghananewsagency.org/politics/profile-of-second-batch-of-ministers-designate-nominated-by-president-akufo-addo-112186|publisher=Ghana News Agency|accessdate=21 June 2017}}</ref> O daa nyɛla ninvuɣi kpɛŋ John Kufour gɔmnanti ni Ghana yuuni "[[2000 Ghanaian general election|2000 general election]]" ni.<ref name="ghanamps" /> O daa lahi tum yaɣa shɛŋa paati maa ni, n-ti pahi "National Treasurer" n zaŋ ti "Youth Wing" din nyɛ New Patriotic Party dini, mini "Director of Operations and Research" n-ti "National Headquarters".<ref name="ghanamps" /><ref name="2nd" /> Tiŋgbani zuɣulana Akufo-Addo buɣisiri o mi ni "a heavy hitter, a political weight", ni o kpaŋ maŋa zaŋ ti New Patriotic Party dibu yuuni 2001.<ref name="yyuiu">{{cite web|date=2017-01-11|title=2nd Ministerial list out: Akufo-Addo creates new ministries, re-aligns old|url=http://www.myjoyonline.com/politics/2017/January-11th/2nd-ministerial-list-out-akufo-addo-creates-new-ministries-re-aligns-old.php|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731040155/http://www.myjoyonline.com/politics/2017/January-11th/2nd-ministerial-list-out-akufo-addo-creates-new-ministries-re-aligns-old.php|archive-date=31 July 2017|publisher=My Joy Online|accessdate=22 June 2017}}</ref> === Member of Parliament === Dan Botwe daa yina n-ti bɔ [[Okere (Ghana parliament constituency)|Okere]] ijintɔri kuɣu yuuni2008 di ni daa niŋ ka jintɔri ŋun daa be nam ni, [[Brandford Kwame Daniel Adu]], daa kpuɣi niya ni o shee lala yaɣili maa jintɔri tali maa ni. Botwe daa nyɛla vooti kalinli tuhi pia ni yini, ni kɔbisiwɔi ni pisopɔin ni anahi (11,974 votes) vooti kalinli tuhi pia ni awɔi, ni kɔbisiyɔbu ni pihinii ni anahi (19,684), ka di zani n-ti vaabu pihiyɔbu ni tɔbu dibaa anii (60.8%), ka niŋ jintɔri palo lala yaɣili maa.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|date=2014-12-17|title=Parliament - Okere Constituency Election 2008 Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/parliament/eastern/106/index.php|access-date=2023-09-05|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2023-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230905120208/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/parliament/eastern/106/index.php|url-status=dead}}</ref> O daa llahi chaŋ n-ti di yuma 2012, 2016 ni 2020 piibupiibu<ref name="ghanamps" /> Ŋuni n daa nyɛ "[[chief whip]]" n-ti [[Parliament of Ghana|6th Parliament]] bini din gbaai yuuni 2013 zaŋ chaŋ yuuni 2017.<ref name="2nd" /> O ni nyɛ jintɔra o tabi sɔŋ o ya tiŋgbani maa zoobu polo yaɣa pam. O daa lo alikaule ni o sɔŋsi [[Dreams F.C. (Ghana)|Dreams FC]], [[Ghana Premier League]] bol'ŋmɛri yili din ŋmɛri [[Dawu (Ghana)|Dawu]], tiŋa shɛli din be o piibu piibu yaɣili.<ref name="hedach">{{cite web|title=MP for Okere Constituency Hon. Dan Botwe pledges support for Premier League newcomers Dreams FC|url=http://ghanasoccernet.com/mp-for-okere-constituency-hon-dan-botwe-pledges-support-for-premier-league-newcomers-dreams-fc|publisher=Ghana Soccer Net|accessdate=22 June 2017}}</ref> === Flag bearer ambition === Botwe daa yina n-ti bɔ yuuni 2007 New Patriotic Party "primaries". Lala dundoŋ ni piibu piibu maa daa niŋ mi ni bɛ nya ŋun yɛn zani n-ti [[John Agyekum Kufour]], ŋun daa niŋ Ghana tiŋgbani zuɣulana ka o saha paai. Piibu piibu maa daa niŋ la [[Accra]] Anashaara goli 22 December yuuni 2007.<ref name="flag">{{cite web|date=2007-09-17|title=Presidency not retirement package – NPP Dan Botwe|url=http://ghanapoliticsonline.com/presidency-not-retirement-package-npp-dan-botwe/|publisher=Ghana Politics Online|accessdate=21 June 2017}}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Botwe daa yɛliya ni paati maa toondaan tali bɔri la bipolli ka di bɛ tu ni ninkurigu ŋun saɣi vuhi chandi deei li.<ref name="flag" /> O daa lu piibu piibu maa n-ti Nana Akufo-Addo.<ref name="2nd" /> === Minister of Information === Bini din gbaai yuuni 2006 zaŋ chaŋ yuuni 2007 Botwe daa niŋ la "Minister for Information" tiŋgbani zuɣulana [[John Kufuor|John Agyekum Kufour]] gɔmnanti saha. O daa deei la [[Kwamina Bartels]].<ref name="herl">{{cite web|title=Akufo-Addo Team Rejects Dan Botwe|url=http://theheraldghana.com/akufo-addo-team-rejects-dan-botwe/|publisher=The Herald Ghana|accessdate=22 June 2017|access-date=10 October 2023|archive-date=4 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200504190854/http://theheraldghana.com/akufo-addo-team-rejects-dan-botwe/|url-status=dead}}</ref><ref name="minlo">{{cite web|title=10 Ministers to lose jobs?|url=http://www.recogin.com/newsdetails.asp?id=1254&cat_id=1|publisher=Representative Council of Ghanaian Organizations in the Netherlands|accessdate=22 June 2017}}</ref> === Minister for Regional Reorganisation === Silimin goli January yuuni 2017, tiŋgbani zuɣulana Akufo-Addo daa piigi Botwe Minister n-ti yaɣi palli din daa nam, [[Ministry of Regional Reorganization and Development]]. Akufo-Addo daa nam la lala "ministry" ŋɔ ni di lihi "region" bɔbigu piribu zuɣu, o ni daa lo alikaule shɛŋa puuni yini. "Volta region" daa nam la Oti region, ka Western region nam Western-north region.<ref name="yyuiu" /> === Cabinet minister === Anashaara goli May yuuni 2017, tiŋgbani zuɣulana Nana Akufo-Addo daa piigi Dan Botwe o minisita nima pia ni awɔi zuɣu ban yɛn be o gɔmnanti ni.<ref name="carbi">{{cite web|author=Citi FM Online|author-link=Citi FM (Ghana)|title=Arts Minister Catherine Afeku makes it to Cabinet|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Arts-Minister-Catherine-Afeku-makes-it-to-Cabinet-542839|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731025902/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Arts-Minister-Catherine-Afeku-makes-it-to-Cabinet-542839|archive-date=31 July 2017|publisher=Ghana Web|accessdate=7 July 2017}}</ref> Bɛ daa zaŋ lala minisita nima pia ni awɔi ŋɔ yuya n-ti jintɔri duu ka "Speaker of the House", [[Aaron Mike Oquaye|Rt. Hon. Prof. Mike Ocquaye]] daa yihili polo.<ref name="carbi" /> O ni nyɛ "Cabinet minister", Dan Botwe daa kuli be la gɔmnanti luɣili ni ka bɛ gbaari tiŋgbani saawara.<ref name="carbi" /> == Maŋmaŋa biɛhigu == Dan Kwaku Botwe mali la paɣa ni bihi ata. O nyɛla Dolodolo nira ŋun doli [[Presbyterian Church of Ghana|Presbyterian denomination]].<ref name="2nd" /> == Kundivihira == {{reflist|30em}}{{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Botwe, Dan}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ghana siyaasanima]] [[Pubu:Parliament of Ghana Contest]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:7th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] abt8ori9jc2smu5st0yzok8blua1cfi Ashiqs of Azerbaijan 0 26433 132061 82375 2026-03-28T22:19:59Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132061 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{Infobox music genre | name = Azerbaijani Ashiq music | stylistic_origins = [[World music]] | cultural_origins = ca. 15th – 16th century | instruments = [[Bağlama|Azerbaijani saz]] | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = Qoshma, Muhammas, Ustadname, Gifilband, Dastan, Gerayli, Divani, Tajnis | fusiongenres = | regional_scenes = [[Ashiq|Ozan music]] | other_topics = }} {{Music of Azerbaijan}} "'''art of Azerbaijani Ashiqs"''' laɣim la yɛltɔɣatamalisi, salima salimbu,waa,ni nolini mini binkumda ŋmɛbu bɛ ka dɛma ni. Lala niŋsim ŋɔ nyɛla dalinli nima puuni yini zaŋ ti [[Culture of Azerbaijan|Azerbaijani]] kaya ni taɣada ka nyɛ din wuhiri bɛ tiŋgbani mini din guri [[Azerbaijani language|Azerbaijani]] balli, [[Azerbaijani literature|litricha]] mini [[Music of Azerbaijan|binkumda]]. Di nyɛla bɛ ni ŋmɛri shɛli ni [[kopuz]], binkumda din mali mihi, Azerbaijani Ashiqs binkumda din laɣim shɛŋa n-nyɛ yila kɔbishii, kukoli mini binkumda ni laɣim taba shɛli yila kɔbigu ni pihinu yila shɛli bɛ ni boli [[dastan]]s, yɛltɔɣatamalisi miri kamani tusaayi, ni salima din zooi. Tum yuuni 2009 "art of Azerbaijani Ashiqs" nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli m-pahi [[Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity]]. ==Bachi maa ni pili shɛli== Zuŋɔ baŋsim bayana kundunima ni bachi din nyɛ ''Ashiq'', ka di gbunni nyɛ "ninvuɣi so ŋun be yurilim ni", di yimi na [[Arabic language|Arabic]] mini [[Persian language|Persian]] bachi ni. Baŋdiba shɛba nyami ka Ashiq nyɛ yɛltɔɣatamalisi salima yila n-ti [[Caucasus]] mini di tiŋgbani kuɣa. Zaŋ pahi o yila nima puuni, In addition to songs of his own, dɛma balibu dɛmbu ni, Ashiq nyɛla yɛltɔɣatamalisi mini salima.<ref>{{cite web|title=АШУГ|url=http://www.ubrus.org/dictionary-units/?id=46247|publisher=ubrus.org|access-date=2 January 2011}}</ref> ==Taarihi== ===Early origins=== Ashiqs tuuli pilibu pili la 14-15th century, [[Book of Dede Korkut]], din mali [[Oghuz Turks]] yɛltɔɣatamalisi lahabaya pam.<ref name="Meeker">Michael E. Meeker, "The Dede Korkut Ethic", ''International Journal of Middle East Studies'', Vol. 24, No. 3 (Aug., 1992), 395–417. "According to Lewis (1974), an older substratum of these oral traditions dates to conflicts between the ancient Oghuz and their Turkish rivals in Central Asia (the Pecheneks and the Kipchaks), but this substratum has been clothed in references to the 14th-century campaigns of the Akkoyunlu Confederation of Turkic tribes against the Georgians, the Abkhaz, and the Greeks in Trebizond."</ref><ref>{{Cite book |last=Geoffrey |first=Lewis |title=The Book of Dede Korkut |year=1974 |isbn=9780140442984}}</ref> 16th century zaŋ kana, Azerbaijani ashiqs nyɛla din su ka lahi guli tiŋgbani balli, din wuhiri tiŋgbani mini wahi din wari amiliya yiya, di ka nyu mini salima salimbu churi ni.<ref name=unesco>{{cite web|title=The Art of Azerbaijani Ashiq|url=http://www.tourism-review.com/travel-tourism-magazine-azerbaijan-the-ashiq-art-article1360|publisher=tourism-review.com|access-date=2 January 2011}}</ref> 20th century ni, ashiq dɛma daa pili steeji nima zuɣu, ka radio mini telivisa niŋ bayana. ===Soviet period (1930–1991)=== 1930s piligu, "Art of Azerbaijani ashiqs", kamani [[USSR]] niriba kaya bikumda zaa daa nyɛla din be tiŋgbani Gɔmnanti nuu ni.<ref>{{cite web|title=Hamı əlinə saz götürüb çıxıb meydana... |url=http://www.ekspress.az/2010/11/06/get=25421 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706130913/http://www.ekspress.az/2010/11/06/get=25421 |url-status=dead |archive-date=6 July 2011 |access-date=2 January 2011 }}</ref><ref>{{cite web|title=SOVET AZƏRBAYCANININ ÇİÇƏKLƏNƏN İNCƏSƏNƏTİ|url=http://uzeyir.musigi-dunya.az/az/article27.html|access-date=2 January 2011}}</ref> [[Soviet Union]] nyɛla ban puhi ka paɣi lala "art" ŋɔ, kaya taɣibu ni, ashiq art ti tabili "[[mugham]] art of Azerbaijan" nyɛla din lɛbigi ka [[meykhana]] mi nyɛ din pa mali tarisi. Yuuni 1938, Azerbaijani ashiqs tuuli laɣingu nyɛla din ʒini ka ashiq pam din laɣim zaŋ wuhi salo. Di churi bi puhiri [[Azerbaijan SSR]] ko amaa ni di tiŋ'kuɣa kamani [[Georgian SSR]] mini [[Armenian SSR]], luɣ'shɛli bɛ ni daa dɔɣi Ashig Alasgar. ===Modern history and worldwide acceptance (1991–present)=== [[File:Azerbaijani ashiq at Eurovision 2012.jpg|thumb|right|Azerbaijani ashiq]] Ʒaamani [[Azerbaijan]], Ashiqs baŋdiba daa pu la buyi zuɣu: wa'wariba mini Ashiq-yɛltɔɣatamalisi niŋdiba. Ashiq-wa'wariba, ban nyɛ salima salimbu nmbaŋdiba, bɛ zaŋ bɛ nuu pahi yɛltɔɣatamalisi ni.<ref name=ashiqstyle>{{cite web|title=MUSİQİ|url=http://www.azmaison.fr/cgi-bin/maison/index.cgi?language=2;section=4;section2=5|access-date=2 January 2011|archive-date=19 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719010854/http://www.azmaison.fr/cgi-bin/maison/index.cgi?language=2;section=4;section2=5|url-status=dead}}</ref> Ashiq-yɛltɔɣatamalisi niŋdiba, ni ban be salima salimbu ni, nyɛla ban niŋdi yɛltɔɣatamalisi. Azerbaijan tiŋgbani ni, lala Ashiqs ŋɔ bɛ daa booni ba la ''[[Ustad]]'', din lɛbigibu [[Persian language|Persian]] ni nyɛ "baŋda". Ashiq-yɛltɔɣatamalisi niŋdiba malila bɛ maŋmaŋa shikuruti, luɣ'shɛli bɛ ni wuhiri bɛ shikuru bihi ashiq baŋsima. Ashiq-yɛltɔɣatamalisi niŋdiba ban yuli du shɛba n-nyɛ [[Gurbani]], ashiq Abbas ŋun yina Tufargan, ''Xəstə Qasım'' (Hasta Gasym), ashiq Valeh, [[Ashig Alasgar]] ni ban pahi pahi. Ka ashig yɛltɔɣatamalisi ko ka bɛ sɔŋ amaa di lahi nyɛla din sɔŋsi [[literature of Azerbaijan|Azerbaijan]] kundunima sabbu.<ref name=ashiq /> Ashigs din be Azerbaijan saha ŋɔ ka mali yuli shɛŋa n-nyɛ ashiq Zulfiyya, ashiq Nemet Qasimli, ashiq Ahliman, ashiq Adalat, ashiq Kamandar, Ali Tovuzly n-ti pahi ashiq Khanlar.<ref name=ashiqstyle /> Zalimkhan Yagub ŋun lahi ka o nyɛvuli ni, [[Parliament of Azerbaijan|Azerbaijan]] jintɔra mini Union of Ashiqs daambalo zaŋ yi yuuni 2015, gba daa nyɛla ŋun mali yuli. Azerbaijan ni deei maŋsulinsi [[USSR]] nima sani nyaaŋa, Art of Azerbaijani ashiqs daa kpaŋsila dunia kampee niŋbu din jɛndi [[Culture of Azerbaijan|Azerbaijan]] kaya ni taɣada. Zaŋ kana yuuni 2009, Azerbaijani Ashiqs kalinli dunia nyaaŋa zuɣu daa du m-paai ninvuɣi tusaata, ka bɛ zaŋli m-pahi [[UNESCO]] [[Intangible Cultural Heritage]] yuya ni.<ref name=unesco /><ref>{{cite web|title=The art of Azerbaijani Ashiq|url=http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?RL=00253|work=List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity|publisher=UNESCO|access-date=3 January 2011}}</ref> ==Delivery== Azerbaijan tiŋgbani ni, ashigs dɛma ni dɛmdi shɛm malila balibu. Kamani ŋmahinli, ashig kam zaanimi n-tiri tiŋgbana yaɣa kamani [[Ganja, Azerbaijan|Ganja]], [[Kalbajar]], [[Gazakh]], [[Tovuz (rayon)|Tovuz]] n-ti pahi [[Borchali]].<ref>{{cite web|title=AZƏRBAYCAN MUSİQİSİ |url=http://www.azerbaijan.az/portal/Culture/Music/music_02_a.html|access-date=2 January 2011}}</ref> Di tooi zooya ka ashigs dɛma chani ni [[balaban (instrument)|balaban]] deendɛmda mini pɔhim binkumda, amaa din kuli nyɛ ashigs binkumda zaɣi maŋli nyɛla bɛ ni nya ka shɛli nyɛ [[Bağlama|Azerbaijani saz]].<ref>{{cite web|title=Aşıq sənəti |url=http://azercemiyyet.com/tr/post/2010/05/08/Asc4b1q-sc999nc999ti.aspx |access-date=2 January 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604231805/http://www.azercemiyyet.com/tr/post/2010/05/08/Asc4b1q-sc999nc999ti.aspx |archive-date=4 June 2011 }}</ref> Ashigs malila baŋsim niŋsim nim wali taba din doli ŋɔ na ni: * Usta-Ashiqs. Yɛltɔɣatamalisi nira zaŋ ti "Usta ashough (Ashiq-master) niriba – sabiri la yɛltɔɣatamalisi, yɛltɔɣatamalisi, yila nambu, yiini ka dɛmdi tiri saz ka doli li ni waa. * Ashiq-instrumentalist. Din bɔŋɔ nyɛla Ashiqs din mali yuli wuligi ti salo, yilibu mini saz dɛmbu, ni saha shɛŋa waa wabu. * Ashiq-narrators tooi nyɛla din niŋdi ninyino saha shɛŋa bee ka saz pahi di zuɣu bee ŋun ŋmɛri duduk, ka wari waa, n-tirisi chani o sani. ==Genres of Azerbaijani Ashiq music== Azerbaijani Ashiq yɛltɔɣatamalisi balibu shɛŋa n-nyɛ goshma, dastan, ustadnameh, n-ti pahi di yɛltɔɣatamalisi ni be shɛm — gerayli, divani, tajnis.<ref name=ashiq>{{cite web|title=The Ashig Folk Art |url=http://www.tourism.az/?menu=5&submenu=47&lang=eng|publisher=Ministry of Culture and Tourism of Azerbaijan|access-date=2 January 2011| archive-url= https://web.archive.org/web/20101128235445/http://tourism.az/?menu=5&submenu=47&lang=eng| archive-date= 28 November 2010 | url-status= live}}</ref> ===Goshma=== Goshma n-nyɛ Ashiq salima yɛltɔɣatamalisi balishɛli din niŋ bayana. "Syllables" kalinli din be goshma ni tooi paai pia ni yini. Goshma maŋmaŋa gba nyɛla din pu balibu pam kamani Gozallama — balishɛli din wuhiri ʒilɛli viɛlim mini ninsali yɛltɔɣa, ''Tashlama'' — balishɛli din zaɣisiri ninsalinima tuun yoya, n-ti pahi ''Agyt'' — yɛla teebu kari.<ref>{{cite web|title=Формы ашугского творчества |url=http://www.kultur.gov.tr/RU/belge/5-2421/2421.html|publisher=REPUBLIC OF TURKEY MINISTRY OF CULTURE AND TOURISM|access-date=2 January 2011}}</ref> ===Dastan=== Dastan ({{Lang-fa|'''داستان'''}} "story"<ref>[[Steingass, Francis Joseph]]. A Comprehensive Persian-English dictionary, including the Arabic words and phrases to be met with in Persian literature. London: Routledge & K. Paul, 1892. [https://archive.today/20120707181633/http://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.2:1:5495.steingass]</ref><ref>Russell, R., 1993. The Pursuit of Urdu Literature: A Select History. Palgrave Macmillan, Original from the University of Michigan. P. 85. {{ISBN|1-85649-029-7}}, {{ISBN|978-1-85649-029-0}}</ref>) nyɛla balishɛli, din Eastern yɛltɔɣatamalisi ni ko, amaa ka lahi be Western yɛltɔɣatamalisi ni (n-ti tabili kali salima). Dastans ni, ashiqs kahigiri la niya suma, yurilim lahabaya mini taarihi yɛltɔɣa di kpa talahi.<ref>{{cite web|title=Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin sədri, aşıq-şair Qaracan İsa oğlu Kərimli (Borçalı)|url=http://www.aab.az/index_eng.php|access-date=2 January 2011}}</ref><ref name="Dastan">{{cite web|last=Mammadov|first=Tariyel|title=DASTAN YARADICILIĞI|url=http://e-library.musigi-dunya.az/page38.html|access-date=2 January 2011| archive-url= https://web.archive.org/web/20110206203431/http://e-library.musigi-dunya.az/page38.html| archive-date= 6 February 2011 | url-status= live}}</ref> ===Ustadnameh=== Kali yɛltɔɣa zuɣuri din be din ni shɛŋa chaŋmi ti gbaai yila mini wuhibu din jɛndi biɛhi suŋ.<ref name="Dastan" /><ref>{{cite web|last=Qaliboghlu|first=Elchin|title=Aşıq Ağaların poeziyası|url=http://www.anl.az/down/meqale/xalqcebhesi/xalqcebhesi_noyabr2009/95287.htm|access-date=2 January 2011|archive-date=22 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722045319/http://www.anl.az/down/meqale/xalqcebhesi/xalqcebhesi_noyabr2009/95287.htm|url-status=dead}}</ref> ==Ban niŋdi li ka mali yuli== ===Ninvuɣi gansi=== ====Paɣa==== * [[Ashiq Peri]] * [[w:az:Zeynəb Zərbəli qızı|Zeynab Zarbaly gyzy]] ====Doo==== [[File:Ashig Alesger.jpg|thumb|175px|[[Ashig Alasgar]] is one of the most highly regarded poet of Azeri folk songs]] * [[w:az:Aşıq Əhliman|Ashiq Ahliman]] * [[Ashig Alasgar]] * [[w:az:Algayit|Alqayıt]] * [[w:az:Aşıq Alı|Ashiq Aly]] * [[w:az:Aşıq Əsəd|Ashiq Asad]] * [[w:az:Sarı Aşıq|Sari Ashiq]] * [[w:az:Molla Cümə|Molla Juma]] * [[w:az:Aşıq Qurbani|Ashiq Qurbani]] * [[w:az:Aşıq İslam|Ashiq Islam]] * [[w:az:Aşıq Kamandar|Ashiq Kamandar]] * [[w:az:Aşıq Musa|Ashiq Musa]] * [[Ashiq Qarib]] * [[Khasta Qasim]] * [[w:az:Aşıq Əli Tapdıqoğlu|Ashiq Ali Tapdigogly]] * [[w:az:Aşıq Paşa|Ashiq Pasha]] * [[w:az:Aşıq Pənah|Ashiq Panah]] * [[w:az:Aşıq Valeh|Ashiq Valeh]] * [[Ashiq Abbas Tufarghanli]] * [[Ashiq Yusuf Ohanes]] == Kundivihira == {{Reflist|30em}} ==External links== * [http://www.mcm.asso.fr/site02/music-w-islam/articles/Oldfield-2007.pdf Article by Anna Oldfeld Senarslan, University of Wisconsin, Conference on Music in the world of Islam, 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111001194228/http://www.mcm.asso.fr/site02/music-w-islam/articles/Oldfield-2007.pdf |date=2011-10-01 }} * [http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?RL=00253 The art of Azerbaijani Ashiq] {{Middle Eastern music}} {{UNESCO Oral and Intangible music}} {{Intangible Heritage Azerbaijan}} [[Category:Azerbaijani music]] [[Category:Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity]] [[Category:Azerbaijani styles of music]] ftxg58ep31omuiezohnonnycite5rx9 Afua Asantewaa O Aduonum 0 26494 132026 123269 2026-03-28T19:35:53Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132026 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Afua Asantewaa O Aduonum''' nyɛla bini dɔɣi so silimin gɔli May biɛɣ'pinyini dali yuuni 1990. nyɛla Ghana tv mini rɛdiyo sab'sabira, lahibali tira, daabia. Niribi pam mi o la Afua Asantewaa. Saha ŋɔ, o daa bori ni o zali taarihi [[Guinness world record|''Guinness world record'']] zan kpa yila yili yuu polo,<ref>{{Cite web|last=AfricaNews|date=2023-12-27CET11:35:13+01:00|title=Afua Asantewaa : the Ghanaian lady set to break Guinness world record|url=https://www.africanews.com/2023/12/27/afua-asantewaa-the-ghanaian-lady-set-to-break-guinness-world-record/|access-date=2023-12-29|website=Africanews|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-12-27|title=Afua Asantewaa Aduonum Guinness world record for longest singing marathon attempt draw crowd and support from Ghanaians|url=https://www.bbc.com/pidgin/articles/c3gynd71e07o|access-date=2023-12-29|website=BBC News Pidgin}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-12-24|title=Afua Asantewaa kicks off attempt to break Guinness World Record Sing-a-thon|url=https://citinewsroom.com/2023/12/afua-asantewaa-kicks-off-attempt-to-break-guinness-world-record-sing-a-thon/|access-date=2023-12-29|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=says|first=Georgina Awuni|date=2023-12-24|title=Afua Asantewaa begins attempt to break Guinness World Record for longest Sing-a-thon|url=https://www.gbcghanaonline.com/entertainment/afua-asantewaa-begins/2023/|access-date=2023-12-29|language=en-US}}</ref> o daa niŋ awa kobiga ni pishe ni ayubu ni minti pihinu ni ayi.<ref>{{Cite web|date=2023-12-29|title=Sing-a-thon: Afua Asantewaa's Guinness World Record attempt ends - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/sing-a-thon-afua-asantewaas-guinness-world-record-attempt-ends/|access-date=2023-12-29|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> O bɛla lahabaya yaltɔɣi ni ka lan nyɛ kpɛm zan ti Askof Productions Ltd, ''organizers of Ghana Outstanding Women Awards'', ''Pose For [[Africa]] Models Reality Show ni Miss kidi [[Ghana]]''.<ref>{{Cite web|date=2023-12-27|title=Facts about Afua Asantewaa, the Ghanaian aiming to break Guinness World Record sing-a-thon|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Facts-about-Afua-Asantewaa-the-Ghanaian-aiming-to-break-Guinness-World-Record-sing-a-thon-1904882|access-date=2023-12-29|website=GhanaWeb|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Aning|first=Prince|date=2023-12-27|title=Details about Afua Asantewaa, the Ghanaian Pursuing a Guinness World Record in Singing Marathon|url=https://www.priningonline.com/details-about-afua-asantewaa-the-ghanaian-pursuing-a-guinness-world-record-in-singing-marathon/|access-date=2023-12-29|website=Priningonline|language=en-US|archive-date=2023-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231228070024/https://www.priningonline.com/details-about-afua-asantewaa-the-ghanaian-pursuing-a-guinness-world-record-in-singing-marathon/|url-status=dead}}</ref> == Piligu == Afua Asantewaa Aduonum nyɛla bini dɔɣi so 11 May 1990. O pilla o tuma la n-nyɛ lahabaya wuligibu polo ka tum n-ti Ghana lahabaya tuma nim pam. O nyɛla ŋun mali yidana ka o bɛ dɛima ni yiɣijam lahabaya wuligibu polo.<ref>{{Cite web|date=2023-12-27|title=Kofi Aduonum: Meet Afua Asantewaa’s husband who is a sports journalist|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Kofi-Aduonum-Meet-Afua-Asantewaa-s-husband-who-is-a-sports-journalist-1904963|access-date=2023-12-29|website=GhanaWeb|language=en}}</ref> Bi dɔɣi la bihi ata.<ref>{{Cite web|last=Crabbe|first=Nathaniel|date=2023-12-28|title=“See how I'm smiling”: Afua unofficially breaks 105-hr sing-a-thon world record|url=https://yen.com.gh/entertainment/music/248436-sing-a-thon-afua-asantewaa-aduonum-unofficially-breaks-105-hour-gwr-how-im-smiling/|access-date=2023-12-29|website=Yen.com.gh - Ghana news.|language=en}}</ref> === O Ambasada Tali === Yuuni 2023 [[December]], Afua Asantewaa daa nyɛla bin zan so lɛɛ daanbolo (ambassador ) zan Ghana din daa niŋ ka  o zali taarihi ''Guinness world record'' o daa nyɛ longest individual singing marathon.<ref>{{Cite web|last=Johnson|first=Reymond Awusei|date=2023-12-30|title=Afua Asantewaa named tourism ambassador|url=https://www.pulse.com.gh/news/local/afua-asantewaa-named-tourism-ambassador/t8zyx18|access-date=2023-12-30|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=1970-01-01|title=Afua Asantewaa named tourism ambassador|url=https://www.ghanaweb.com/region/manzekay/Afua-Asantewaa-named-tourism-ambassador-163412|access-date=2023-12-30|website=GhanaWeb|language=en|archive-date=2023-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20231230094250/https://www.ghanaweb.com/region/manzekay/Afua-Asantewaa-named-tourism-ambassador-163412|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-12-30|title=Afua Asantewaa Aduonum Appointed Tourism Ambassador For Ghana - ZionFelix.net|url=https://www.zionfelix.net/afua-asantewaa-aduonum-appointed-tourism-ambassador-for-ghana/|access-date=2023-12-30|language=en-US}}</ref> == Shikuru baŋsim bɔbbu == Afua Asantewaa nyɛla ŋun chaŋ [[Achimota School Primary]] ni JSS yaɣili. O daa lan chaŋ [[Sunyani Polytechnic]] n-ti niŋ daabiligu(''marketing'' ). Di nyɛ ŋa, o daa lan chaŋ [[Ghana Institute of Journalism]] (G.I.J.) n-ti niŋ degree in journalism.<ref name=":0">{{Cite web|last=Vikas|date=2023-12-29|title=Afua Asantewaa Biography, Wiki, Age, Hometown, Husband, Family, Height|url=https://www.rightrasta.com/afua-asantewaa-biography/|access-date=2023-12-30|website=Right Rasta|language=en-US|archive-date=2023-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20231227235654/https://www.rightrasta.com/afua-asantewaa-biography/|url-status=dead}}</ref> == Tuma == Asantewaa pilla o tuma la lahabali wuligibu karachi, ka tum ti Ghana lahabya wuligibu tuma duri pam. O daa lan kpɛ yila ni ka daa yihi o yila albam na ( Sing-thon) yuuni 2018. O yila nim maa shaŋa daa nyɛla ''gospel, highlife, afrobeat'', n-ti pahi ''reggae''. O mini yili yiini shab tum ya. Bi shab n-nyɛ Lasmid, Tim David, n-ti pahi Cameron Green.<ref name=":0" /> == Daŋ == Afua yidana yuli Kofi Aduonum ŋun nyɛ bɔll'ŋmɛriba lahabali tiri. Bihi ata ka bɛ dɔɣi. == A diini == O nyɛla dolodolo nira == Yila Yili Yuui Zali Taarihi == Yuuni December 2023, Asantewaa daa yali ya ni o borimi ni taarihi zan kpa yila yili yuui polo.<ref>{{Cite web|last=AfricaNews|date=2023-12-27CET11:35:13+01:00|title=Afua Asantewaa : the Ghanaian lady set to break Guinness world record|url=https://www.africanews.com/2023/12/27/afua-asantewaa-the-ghanaian-lady-set-to-break-guinness-world-record/|access-date=2024-01-01|website=Africanews|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-12-27|title=Afua Asantewaa Aduonum Guinness world record for longest singing marathon attempt draw crowd and support from Ghanaians|url=https://www.bbc.com/pidgin/articles/c3gynd71e07o|access-date=2024-01-01|website=BBC News Pidgin}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-12-11|title=Afua Asantewaa gets more support ahead of singing marathon world record attempt|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Afua-Asantewaa-gets-more-support-ahead-of-singing-marathon-world-record-attempt-1896524|access-date=2024-01-01|website=GhanaWeb|language=en}}</ref> O daa pilla yila maa 24 December 2023 Akwaaba village din bɛ Accra, Ghana. O daa nyɛla ŋun wurim taarihi kuri maa 28 December 2023.<ref>{{Cite web|last=GNA|date=2023-12-28|title=Afua Asantewaa Aduonum exceeds Guinness World Record for longest singing marathon|url=https://gna.org.gh/2023/12/afua-asantewaa-aduonum-exceeds-guinness-world-record-for-longest-singing-marathon/|access-date=2024-01-01|website=Ghana News Agency|language=en-US|archive-date=2023-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20231229004638/https://gna.org.gh/2023/12/afua-asantewaa-aduonum-exceeds-guinness-world-record-for-longest-singing-marathon/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=24NewsGh|date=2023-12-28|title=Benefits Afua Asantewaa Would Get If She Breaks The Record|url=https://www.24newsgh.com/benefits-afua-asantewaa-would-get-if-she-breaks-the-record/|access-date=2024-01-01|language=en-US|archive-date=2023-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20231230000829/https://www.24newsgh.com/benefits-afua-asantewaa-would-get-if-she-breaks-the-record/|url-status=dead}}</ref> yuuni 29 December 2023, Asantewaa daa nyɛla ŋun yili awa kobiga ni pishe ni ayubu ni minti pihinu ni ayi ( 126 hours and 52 minutes ).<ref>{{Cite web|last=GNA|date=2023-12-29|title=I want my sing-a-thon journey to inspire women, youth — Afua Asantewaa|url=https://gna.org.gh/2023/12/i-want-my-sing-a-thon-journey-to-inspire-women-youth-afua-asantewaa/|access-date=2024-01-01|website=Ghana News Agency|language=en-US|archive-date=2023-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20231229104849/https://gna.org.gh/2023/12/i-want-my-sing-a-thon-journey-to-inspire-women-youth-afua-asantewaa/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Abedu-Kennedy|first=Dorcas|date=2023-12-29|title=Sing-a-thon: Afua Asantewaa ends Guinness World Record attempt|url=https://www.adomonline.com/sing-a-thon-afua-asantewaa-ends-guinness-world-record-attempt/|access-date=2024-01-01|website=Adomonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Bless|first=Nessa|date=2023-12-29|title=Proudly Ghanaian: Afua Asantewaa Aduonum Officially Ends Her Sing-a-thon At 126hrs And 52mins|url=https://www.ghanacelebrities.com/2023/12/29/proudly-ghanaian-afua-asantewaa-aduonum-officially-ends-her-sing-a-thon-at-126hrs-and-52mins/|access-date=2024-01-01|website=GhanaCelebrities.Com|language=en-US}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-12-29|title=Sing-a-thon: Afua Asantewaa's Guinness World Record attempt ends - MyJoyOnline|url=https://www.myjoyonline.com/sing-a-thon-afua-asantewaas-guinness-world-record-attempt-ends/|access-date=2024-01-01|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> O taarihi maa na nyɛla bini goli ni bi saɣi ti shali. Ŋun gbɔbi lala taarihi zan ti ''longest singing marathon in the Guinness Book of Records'' n-nyɛ Sunil Waghmare, ka daa yili awa kobiga ni anu (105 hours ) yuuni 2012.<ref>{{Cite web|last=Osabutey|first=Audrey|date=2023-12-29|title=Afua Asantewaa Receives Praises From Sunil Waghmare As She Shatters GWR Singathon|url=https://occupygh.com/afua-asantewaa-receives-praises-from-sunil-waghmare-as-she-shatters-gwr-singathon|access-date=2024-01-02|website=OccupyGh.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=AfricaNews|date=2023-12-27CET11:35:13+01:00|title=Afua Asantewaa : the Ghanaian lady set to break Guinness world record|url=https://www.africanews.com/2023/12/27/afua-asantewaa-the-ghanaian-lady-set-to-break-guinness-world-record/|access-date=2024-01-02|website=Africanews|language=en}}</ref> [[Ghana]] yuya nim shabi daa chaŋ n-ti wuhu yurim. Bi shabi n nyɛ [[KiDi]], [[Kuami Eugene]], Kojo Entwi, [[Fancy Gadam]], [[Sista Afia]], [[Efya]], [[Wendy Shay|wendy shay]], [[Celestine Donkor]], [[Obaapa Christy]] ni ti pahi kpɛrikpɛritiba ka mani [[Nana Ama McBrown]], [[Salinko]], [[Akrobeto]] ni [[FellaMakafui]], n-ti pahi tingban zuɣu lan paa [[Mahamudu Bawumia]][21 O laa kpaŋ maŋ maa zuɣu, bi daa piigo ''tourism ambassador''.<ref>{{Cite web|last=Johnson|first=Reymond Awusei|date=2023-12-30|title=Afua Asantewaa named tourism ambassador|url=https://www.pulse.com.gh/news/local/afua-asantewaa-named-tourism-ambassador/t8zyx18|access-date=2024-01-02|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=1970-01-01|title=Afua Asantewaa named tourism ambassador|url=https://www.ghanaweb.com/region/manzekay/Afua-Asantewaa-named-tourism-ambassador-163412|access-date=2024-01-02|website=GhanaWeb|language=en|archive-date=2023-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20231230094324/https://www.ghanaweb.com/region/manzekay/Afua-Asantewaa-named-tourism-ambassador-163412|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-12-30|title=Afua Asantewaa Aduonum Appointed Tourism Ambassador For Ghana - ZionFelix.net|url=https://www.zionfelix.net/afua-asantewaa-aduonum-appointed-tourism-ambassador-for-ghana/|access-date=2024-01-02|language=en-US}}</ref> ==Kundivihira== {{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Paɣa]] [[Pubu:O be o nyevili ni]] [[Pubu:Lahabali sabira ba]] [[Pubu:Lahabali tira]] [[Pubu:Yilyiina]] 0pp5oemf3kh1hp16mvjsdsms3m8pzct List of Paramount Pictures films (2010–2019) 0 26518 132069 131961 2026-03-29T02:44:54Z ~2026-19400-14 8139 132069 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} Din doli ŋɔ na nyɛla sinii shɛŋa [[Paramount Pictures]] ni produsi ka yihina yuuni 2010s. {{horizontal TOC|nonum=yes}} {| class="wikitable sortable" ! style="width:9.75em;" | Release date !! style="width:22.5em;" | Title !! Notes |- | style="text-align:right;"| February 19, 2010 || ''[[Shutter Island (film)|Shutter Island]]'' || co-production with [[Phoenix Pictures]], [[Martin Scorsese|Sikeila Productions]] and [[Appian Way Productions]] |- | style="text-align:right;"| March 12, 2010 || ''[[She's Out of My League]]'' || co-production with [[DreamWorks Pictures]] and [[Allen Shapiro|Mosaic Media Group]] |- | style=text-align:right;"| March 18‚ 2010 || ''[[:es:Tensión sexual no resuelta|Unresolved Sexual Tension]]'' || Spanish film; co-production with Amiguetes Entertainment, [[Aragón Televisión]], Bowfinger International Pictures, [[Instituto de Crédito Oficial]] (ICO), and [[Televisión Española]] (TVE) |- | style="text-align:right;"| March 26, 2010 || ''[[How to Train Your Dragon (film)|How to Train Your Dragon]]'' || distribution only; produced by [[DreamWorks Animation]]<ref name="DreamWorks" group=N>Owned by [[Universal Pictures]] (via [[DreamWorks Animation]])</ref> <br /> [[Annie Award for Best Animated Feature]] <br /> Nominated - [[Academy Award for Best Animated Feature]] <br /> Nominated - [[BAFTA Award for Best Animated Film]] <br /> Nominated - [[Critics' Choice Movie Award for Best Animated Feature]] <br /> Nominated - [[Golden Globe Award for Best Animated Feature Film]] <br /> Nominated - [[Producers Guild of America Award for Best Animated Motion Picture]] |- | style=text-align:right;"| April 24‚ 2010 || ''[[Room in Rome]]'' || distribution only; co-production with Alicia Produce and Morena Films |- | style="text-align:right;"| May 7, 2010 || ''[[Iron Man 2]]'' || co-production with [[Marvel Studios]]<ref name="Disney" group=N>Owned by [[Walt Disney Studios (division)|Disney]] (via [[Marvel Studios]]) with [[Walt Disney Studios Motion Pictures]] currently handling distribution</ref> and [[Fairview Entertainment]].<ref name="businesswire.com">{{Cite web|url=http://www.businesswire.com/news/home/20130702006078/en/Disney-Acquires-Distribution-Rights-Marvel-Films-Paramount#.VUemcht0zcs|title = Disney Acquires Distribution Rights to Four Marvel Films from Paramount|date = 2 July 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=Tadena|first=Nathalie|title=Disney Acquires Distribution Rights to Four Marvel Films From Paramount|url=https://online.wsj.com/article/BT-CO-20130702-709529.html|publisher=The Wall Street Journal|accessdate=2 July 2013}}</ref> |- | style="text-align:right;"| May 21, 2010 || ''[[Shrek Forever After]]'' || distribution only; produced by [[DreamWorks Animation]]<ref name="DreamWorks" group=N /><ref>{{cite web|url=http://www.afi.com/members//catalog/DetailView.aspx?s=&Movie=66591|title=Shrek Forever After|work=[[AFI Catalog of Feature Films]]|accessdate=2017-06-12}}</ref> |- | style="text-align:right;"| July 1, 2010 || ''[[The Last Airbender (2010 film)|The Last Airbender]]'' || co-production with [[Nickelodeon Movies]], [[Blinding Edge Pictures]] and [[The Kennedy/Marshall Company]]<ref>{{cite web|url=http://www.afi.com/members//catalog/DetailView.aspx?s=&Movie=66523|title=The Last Airbender|work=[[American Film Institute]]|accessdate=2016-10-26}}</ref> |- | style="text-align:right;"| July 8, 2010 || ''[[The Loved Ones (film)|The Loved Ones]]'' || distribution only; produced by [[Insurge Pictures]], Omnilab Media, Ambience Entertainment and [[VicScreen|Film Victoria]] |- | style="text-align:right;"| July 30, 2010 || ''[[Dinner for Schmucks]]'' || co-production with [[DreamWorks Pictures]], [[Spyglass Media Group|Spyglass Entertainment]], [[Walter F. Parkes|Parkes]]/[[Laurie MacDonald|MacDonald]], [[Jay Roach|Everyman Pictures]] and [[Reliance Entertainment]] |- | style="text-align:right;"| September 2, 2010 || ''[[Tomorrow, When the War Began (film)|Tomorrow, When the War Began]]'' || Australia, New Zealand, and select US distribution only; produced by Ambience Entertainment and Omnilab Media |- | style="text-align:right;"| October 1, 2010 || ''[[Case 39]]'' || co-production with [[Paramount Vantage]] |- | style="text-align:right;"| October 15, 2010 || ''[[Jackass 3D]]'' || co-production with [[Dickhouse Productions]] and [[MTV Films]] |- | style="text-align:right;"| October 22, 2010 || ''[[Paranormal Activity 2]]'' || co-production with [[Blumhouse Productions]], Solana Films and Room 101, Inc. |- | style="text-align:right;"| November 5, 2010 || ''[[Megamind]]'' || distribution only; produced by [[DreamWorks Animation]] and [[PDI/DreamWorks]]<ref name="DreamWorks" group=N /><ref>{{cite web|url=http://www.afi.com/members//catalog/DetailView.aspx?s=&Movie=66547|title=Megamind|work=[[American Film Institute]]|accessdate=2016-10-26}}</ref> |- | style="text-align:right;"| November 10, 2010 || ''[[Morning Glory (2010 film)|Morning Glory]]'' || co-production with [[Bad Robot Productions]] |- | style="text-align:right;| November 13‚ 2010 || ''[[Ghost: Mouichido Dakishimetai]]'' || Japanese-Korean film; Distribution only; co-production with [[Shochiku]] and Oz Company |- | style="text-align:right;"| December 17, 2010 || ''[[The Fighter]]'' || US distribution only; produced by [[The Weinstein Company]], [[Relativity Media]], [[Mandeville Films]], [[Protozoa Pictures]] and Closest to the Hole Productions<br /> Nominated - [[Academy Award for Best Picture]] <br /> Nominated - [[Critics' Choice Movie Award for Best Picture]] <br /> Nominated - [[Golden Globe Award for Best Motion Picture - Drama]] <br /> Nominated - [[Producers Guild of America Award for Best Theatrical Motion Picture]] |- | style="text-align:right;" rowspan="2"| December 22, 2010 || ''[[Little Fockers]]'' || international distribution only; co-production with [[DreamWorks Pictures]], [[Universal Pictures]], [[Relativity Media]], [[Tribeca Productions]] and [[Jay Roach|Everyman Pictures]] |- | ''[[True Grit (2010 film)|True Grit]]'' || co-production with [[Skydance Media|Skydance Productions]], [[DreamWorks Pictures]], [[Scott Rudin|Scott Rudin Productions]] and [[The Coen Brothers|Mike Zoss productions]] <br /> Nominated - [[Academy Award for Best Picture]] <br /> Nominated - [[BAFTA Award for Best Film]] <br /> Nominated - [[Critics' Choice Movie Award for Best Picture]] <br /> Nominated - [[Producers Guild of America Award for Best Theatrical Motion Picture]] |- | style="text-align:right;"| January 21, 2011 || ''[[No Strings Attached (film)|No Strings Attached]]'' || co-production with [[The Montecito Picture Company]], [[DreamWorks Pictures]], [[Spyglass Media Group|Spyglass Entertainment]], Cold Spring Pictures, Handsomecharlie Films and [[Katalyst Films]] |- | style="text-align:right;"| February 11, 2011 || ''[[Justin Bieber: Never Say Never]]'' || distribution only; produced by [[Insurge Pictures]], [[MTV Films]], [[Scooter Braun|Scooter Braun Films]], [[AEG Live]], [[Island Records]] and L.A Reid Media |- | style="text-align:right;"| March 4, 2011 || ''[[Rango (2011 film)|Rango]]'' || co-production with [[Nickelodeon Movies]], [[GK Films]] and [[Gore Verbinski|Blind Wink]] <br /> [[Academy Award for Best Animated Feature]] <br /> [[Annie Award for Best Animated Feature]] <br /> [[BAFTA Award for Best Animated Film]] <br /> [[Critics' Choice Movie Award for Best Animated Feature]] <br /> Nominated - [[Golden Globe Award for Best Animated Feature Film]] |- | style="text-align:right;"| May 6, 2011 || ''[[Thor (film)|Thor]]'' || distribution only; produced by [[Marvel Studios]];<ref name="Disney" group=N /><ref name="businesswire.com"/><ref>{{cite news|last=Finke|first=Nikki|title=Disney Completes Purchase Of Marvel Home Entertainment Distribution Rights|url=https://www.deadline.com/2013/07/disney-completes-all-marvel-home-distribution-rights-from-paramount/|accessdate=2 July 2013|newspaper=Deadline Hollywood|date=2 July 2013}}</ref> |- | style="text-align:right;"| May 27, 2011 || ''[[Kung Fu Panda 2]]'' || Nominee for the Academy Award for Best Animated Feature. Distribution only; produced by [[DreamWorks Animation]]<ref name="DreamWorks" group=N /> |- | style="text-align:right;"| June 10, 2011 || ''[[Super 8 (2011 film)|Super 8]]'' || co-production with [[DreamWorks Pictures]], [[Bad Robot Productions]] and [[Amblin Entertainment]] |- | style="text-align:right;"| June 29, 2011 || ''[[Transformers: Dark of the Moon]]'' || co-production with [[DreamWorks Pictures]], [[di Bonaventura Pictures]] and [[Hasbro]] (highest-grossing film) |- | style="text-align:right;"| July 22, 2011 || ''[[Captain America: The First Avenger]]'' || distribution only; produced by [[Marvel Studios]];<ref name="Disney" group=N /><ref name="palmeri1">{{cite news|last=Palmeri|first=Christopher|title=Disney Buys Rights to Four Marvel Movies From Viacom's Paramount|url=https://www.bloomberg.com/news/2013-07-02/disney-buys-rights-to-four-marvel-movies-from-viacom-s-paramount.html|accessdate=2 July 2013|newspaper=Bloomberg L.P.|date=2 July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.afi.com/members//catalog/DetailView.aspx?s=&Movie=66785|title= Captain America: The First Avenger|work=[[American Film Institute]]|accessdate=2016-10-26}}</ref> |- | style="text-align:right;"| July 29, 2011 || ''[[Cowboys & Aliens]]'' || international distribution only; produced by [[Universal Pictures]], [[DreamWorks Pictures]], [[Relativity Media]], [[Imagine Entertainment]], [[Fairview Entertainment]], [[Platinum Studios]] and [[K/O Paper Products]] |- | style="text-align:right;"| October 14, 2011 || ''[[Footloose (2011 film)|Footloose]]'' || co-production with [[Spyglass Media Group|Spyglass Entertainment]], [[MTV Films]], Dylan Sellers Productions, [[Craig Zadan|Zadan/Meron Productions]] and Weston Pictures |- | style="text-align:right;"| October 21, 2011 || ''[[Paranormal Activity 3]]'' || co-production with [[Blumhouse Productions]], Solana Films and Room 101, Inc. |- | style="text-align:right;" rowspan="2" | October 28, 2011 || ''[[Eva (2011 film)|Eva]]'' || Spain distribution only; produced by Escándalo Films and Ran Entertainment |- | ''[[Puss in Boots (2011 film)|Puss in Boots]]'' || Nominee for the Academy Award for Best Animated Feature. Distribution only; produced by [[DreamWorks Animation]]<ref name="DreamWorks" group=N /> |- | style="text-align:right;"| November 23, 2011 || ''[[Hugo (film)|Hugo]]'' || Nominee for the Academy Award for Best Picture; co-production with [[GK Films]] and [[Infinitum Nihil]]<ref>{{cite web |url=https://www.comingsoon.net/films.php?id=44712 |title=Hugo Cabret – Trailers, Videos, and Reviews ComingSoon.net Movie Database |publisher=Comingsoon.net |date=2011-11-23 |accessdate=2014-08-21 |access-date=2024-01-02 |archive-date=2014-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140821190616/http://www.comingsoon.net/films.php?id=44712 |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:right;"| December 9, 2011 || ''[[Young Adult (film)|Young Adult]]'' || co-production with [[Mandate Pictures]], [[Jason Reitman|Right of Way Films]], [[Denver and Delilah Productions]] and [[Mr. Mudd]] |- | style="text-align:right;"| December 16, 2011 || ''[[Mission: Impossible – Ghost Protocol]]'' || co-production with [[Bad Robot Productions]], [[Cruise/Wagner Productions]] and [[Skydance Media|Skydance Productions]]<ref>{{cite web |url=https://www.comingsoon.net/films.php?id=56203 |title=Mission: Impossible Ghost Protocol – Trailers, Videos, and Reviews ComingSoon.net Movie Database |publisher=Comingsoon.net |date= |accessdate=2014-08-21 |access-date=2024-01-02 |archive-date=2014-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140822091349/http://www.comingsoon.net/films.php?id=56203 |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:right;"| December 21, 2011 || ''[[The Adventures of Tintin (film)|The Adventures of Tintin: Secret of the Unicorn]]'' || Winner of the Golden Globe Award for Best Animated Feature. North America/UK/Asia-Pacific distribution; co-production with [[Columbia Pictures]], [[DreamWorks Pictures]], [[Nickelodeon Movies]], Hemisphere Media Capital, [[The Kennedy/Marshall Company]], [[WingNut Films]] and [[Amblin Entertainment]]<ref>{{cite web |url=https://www.comingsoon.net/films.php?id=20445&offset=20 |title=The Adventures of Tintin – Trailers, Videos, and Reviews ComingSoon.net Movie Database |publisher=Comingsoon.net |date= |accessdate=2014-08-21 |access-date=2024-01-02 |archive-date=2014-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201234158/http://www.comingsoon.net/films.php?id=20445&offset=20 |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:right;"| January 6, 2012 || ''[[The Devil Inside (film)|The Devil Inside]]'' || distribution only; produced by [[Insurge Pictures]], [[di Bonaventura Pictures]] and [[William Brent Bell|Prototype Productions]] |- | style="text-align:right;"| January 6, 2012 || ''[[Players (2012 film)|Players]]'' || Indian film; distribution only; produced by [[Viacom18 Motion Pictures]], [[Wave Cinemas]] and [[Burwamala Bros.]] |- | style="text-align:right;"| March 9, 2012 || ''[[A Thousand Words (film)|A Thousand Words]]'' || distribution only; produced by [[DreamWorks Pictures]], [[Saturn Films]] and Work After Midnight Films |- | style="text-align:right;" | May 4, 2012 || ''[[The Avengers (2012 film)|The Avengers]]'' || studio credit only;<ref name="Disney" group=N /> co-production with [[Marvel Studios]]; had Paramount's logos originally in its credits. |- | style="text-align:right;"| May 16, 2012 || ''[[The Dictator (2012 film)|The Dictator]]'' || co-production with Four By Two Films, [[Jeff Schaffer|Berg/Mandel/Shaffer Productions]] and [[Scott Rudin|Scott Rudin Productions]]<ref>{{cite web |url=https://www.comingsoon.net/films.php?id=73402 |title=The Dictator – Trailers, Videos, and Reviews ComingSoon.net Movie Database |publisher=Comingsoon.net |date= |accessdate=2014-08-21 |access-date=2024-01-02 |archive-date=2014-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021001736/http://www.comingsoon.net/films.php?id=73402 |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:right;"| June 8, 2012 || ''[[Madagascar 3: Europe's Most Wanted]]'' || distribution only; produced by [[DreamWorks Animation]] and [[PDI/DreamWorks]] Last DreamWorks film to be distributed by Paramount Pictures<ref name="DreamWorks" group=N /><ref>{{cite web |url=https://www.comingsoon.net/films.php?id=55861 |title=Madagascar 3 – Trailers, Videos, and Reviews ComingSoon.net Movie Database |publisher=Comingsoon.net |date= |accessdate=2014-08-21 |access-date=2024-01-02 |archive-date=2014-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429185757/http://www.comingsoon.net/films.php?id=55861 |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:right;"| July 5, 2012 || ''[[Katy Perry: Part of Me]]'' || distribution only; produced by [[Insurge Pictures]], [[MTV Films]] and [[Imagine Entertainment]] |- | style="text-align:right;"| August 24, 2012 || ''[[Shadow Dancer (film)|Shadow Dancer]]'' || UK distribution only; co-production with [[BBC Films]] and [[Irish Film Board]] |- | style="text-align:right;"| August 31, 2012 || ''[[Tad, the Lost Explorer]]'' || Spain distribution; co-production with [[Telecinco Cinema]], Ikiru Films, ElToro Pictures, Lightbox Entertainment and Telefónica Studios |- | style="text-align:right;"| September 7, 2012 || ''[[Raiders of the Lost Ark#IMAX|Indiana Jones and the Raiders of the Lost Ark: The IMAX Experience]]'' || co-production with [[Lucasfilm]] |- | style="text-align:right;"| October 19, 2012 || ''[[Paranormal Activity 4]]'' || co-production with [[Blumhouse Productions]], Solana Films and Room 101. Inc. |- | style="text-align:right;"| October 26, 2012 || ''[[Fun Size]]'' || co-production with [[Nickelodeon Movies]], [[Anonymous Content]] and [[Fake Empire Productions]] |- | style="text-align:right;"| November 2, 2012 || ''[[Flight (2012 film)|Flight]]'' || co-production with [[Walter F. Parkes|Parkes + MacDonald Image Nation]] and [[ImageMovers]] |- | style="text-align:right;"| December 19, 2012 || ''[[The Guilt Trip (film)|The Guilt Trip]]'' || co-production with [[Skydance Media|Skydance Productions]] and Michaels/Goldwyn Films |- | style="text-align:right;" rowspan="2"| December 21, 2012 || ''[[Cirque du Soleil: Worlds Away]]'' || co-production with [[Cirque du Soleil|Cirque du Soleil Productions]], [[Reel FX]], [[Lightstorm Entertainment]] and Pace Group |- | ''[[Jack Reacher (film)|Jack Reacher]]'' || co-production with [[Skydance Media|Skydance Productions]], [[Cruise/Wagner Productions]] and [[Mutual Film Company]] |- | style="text-align:right;"| January 25, 2013 || ''[[Hansel & Gretel: Witch Hunters]]'' || co-production with [[Metro-Goldwyn-Mayer]], [[MTV Films]] and [[Gary Sanchez Productions]] |- | style="text-align:right;"| March 28, 2013 || ''[[G.I. Joe: Retaliation]]'' || co-production with [[Metro-Goldwyn-Mayer]], [[Skydance Media|Skydance Productions]], [[Hasbro]] and [[Di Bonaventura Pictures]]<ref>{{cite web |url=https://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=74947 |title=Who is Returning for the G.I. Joe Sequel? |publisher=ComingSoon.net |date=2011-03-04 |accessdate=2014-08-21 |access-date=2024-01-02 |archive-date=2014-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201234156/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=74947 |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:right;"| April 26, 2013 || ''[[Pain & Gain]]'' || co-production with [[De Line Pictures]] |- | style="text-align:right;" | May 3, 2013 || ''[[Iron Man 3]]'' || studio credit only;<ref name="Disney" group=N /> co-production with [[Marvel Studios]] and [[DMG Entertainment]]; had Paramount's logos originally in its credits. |- | style="text-align:right;"| May 16, 2013 || ''[[Star Trek Into Darkness]]'' || co-production with [[Skydance Media|Skydance Productions]], [[Bad Robot Productions]] and [[K/O Paper Products]] |- | style="text-align:right;"| June 21, 2013 || ''[[World War Z (film)|World War Z]]'' || co-production with [[Skydance Media|Skydance Productions]], [[GK Films]], [[Plan B Entertainment]] and Hemisphere Media Capital<ref>{{cite web |url=https://www.comingsoon.net/films.php?id=50522 |title=World War Z – Trailers, Videos, and Reviews ComingSoon.net Movie Database |publisher=Comingsoon.net |date= |accessdate=2014-08-21 |access-date=2024-01-02 |archive-date=2014-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140723145448/http://www.comingsoon.net/films.php?id=50522 |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:right;"| October 25, 2013 || ''[[Jackass Presents: Bad Grandpa]]'' || co-production with [[MTV Films]] and [[Dickhouse Productions]] |- | style="text-align:right;"| December 18, 2013 || ''[[Anchorman 2: The Legend Continues]]'' || co-production with [[Apatow Productions]], [[DreamWorks Pictures]] and [[Gary Sanchez Productions]] |- | style="text-align:right;"| December 25, 2013 || ''[[The Wolf of Wall Street (2013 film)|The Wolf of Wall Street]]'' || Nominee for the Academy Award for Best Picture. US, Canadian and Japan distribution only; co-production with [[Red Granite Pictures]], [[Appian Way Productions]], Sikelia Productions and Emjag Productions<ref>{{cite web|url=https://www.thewrap.com/wolf-wall-street-secures-overseas-distribution-multiple-territories-through-universal-64/|title='The Wolf of Wall Street' Secures Overseas Distribution in Multiple Territories Through Universal|author=Liza Foreman|work=[[TheWrap]]|date=November 8, 2012|accessdate=February 5, 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2012/11/universal-international-acquires-wolf-of-wall-street-european-rights-368208/|title=Universal International Acquires 'Wolf Of Wall Street' European Rights|author=Dominic Patten|work=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 8, 2012|accessdate=February 5, 2021}}</ref> |- | style="text-align:right;"| December 27, 2013 || ''[[Labor Day (film)|Labor Day]]'' || co-production with [[Indian Paintbrush (company)|Indian Paintbrush]], [[Jason Reitman|Right of Way Productions]] and [[Mr. Mudd]] |- | style="text-align:right;"| January 3, 2014 || ''[[Paranormal Activity: The Marked Ones]]'' || co-production with [[Blumhouse Productions]], Solana Films and Room 101. Inc. |- | style="text-align:right;"| January 17, 2014 || ''[[Jack Ryan: Shadow Recruit]]'' || co-production with [[Skydance Media|Skydance Productions]], [[Mace Neufeld|Mace Neufeld Productions]] and [[Di Bonaventura Pictures]] |- | style="text-align:right;"| March 28, 2014 || ''[[Noah (2014 film)|Noah]]'' || co-production with [[Regency Enterprises]] and Protozoa Pictures<ref>{{cite web |last=Patten |first=Dominic |url=https://www.deadline.com/2012/04/darren-aronofskys-%E2%80%98noah%E2%80%99-gets-march-28-2014-release-date/ |title=Darren Aronofsky's 'Noah' Movie Has Release Date |website=Deadline Hollywood |accessdate=2012-05-15 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120414175550/http://www.deadline.com/2012/04/darren-aronofskys-%E2%80%98noah%E2%80%99-gets-march-28-2014-release-date/ |archivedate=2012-04-14 |access-date=2024-01-02 |archive-date=2012-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414175550/http://www.deadline.com/2012/04/darren-aronofskys-%E2%80%98noah%E2%80%99-gets-march-28-2014-release-date/ }}</ref> |- | style="text-align:right;"| June 27, 2014 || ''[[Transformers: Age of Extinction]]'' || co-production with [[di Bonaventura Pictures]], [[DreamWorks Pictures]] and [[Hasbro Studios]] |- | style="text-align:right;"| July 25, 2014 || ''[[Hercules (2014 film)|Hercules]]'' || co-production with [[Metro-Goldwyn-Mayer]], [[Flynn Picture Company]], [[RatPac Entertainment]] and Radical Pictures |- | style="text-align:right;"| August 8, 2014 || ''[[Teenage Mutant Ninja Turtles (2014 film)|Teenage Mutant Ninja Turtles]]'' || co-production with [[Nickelodeon Movies]], [[Platinum Dunes]], Gama Entertainment, Mednick Productions and Heavy Metal Productions |- | style="text-align:right;"| October 3, 2014 || ''[[Men, Women & Children (film)|Men, Women & Children]]'' || co-production with [[Jason Reitman|Right of Way Films]] |- | style="text-align:right;"| November 5, 2014 || ''[[Interstellar (film)|Interstellar]]'' || US distribution only; co-production with [[Warner Bros. Pictures]], [[Legendary Entertainment]] and [[Syncopy Inc.]] |- | style="text-align:right;"| December 12, 2014 || ''[[Top Five]]'' || co-production with IAC Films and [[Scott Rudin|Scott Rudin Productions]] |- | style="text-align:right;" rowspan="2"| December 25, 2014 || ''[[The Gambler (2014 film)|The Gambler]]'' || co-production with Chartoff/Winkler Productions, Closest to the Hole Productions and Leverage Entertainment |- | ''[[Selma (film)|Selma]]'' || Nominee for the Academy Award for Best Picture. US distribution only;<ref>{{Cite web |url=http://www.paramount.com/news-and-social-media/news-and-press-releases/paramount-pictures-and-path-announce-start-principal |title=Archived copy |access-date=2019-10-20 |archive-date=2021-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211229160725/https://www.paramount.com/news-and-social-media/news-and-press-releases/paramount-pictures-and-path-announce-start-principal/ |url-status=dead }}</ref> co-production with [[Pathé]], [[Harpo Films]], [[Plan B Entertainment]], Cloud Eight Films and [[Ingenious Media]]<ref>{{cite web|url=http://www.afi.com/members//catalog/DetailView.aspx?s=&Movie=70237|title=Selma|work=[[American Film Institute]]|accessdate=2016-10-26}}</ref> |- | style="text-align:right;"| January 30, 2015 || ''[[Project Almanac]]'' || co-production with [[Insurge Pictures]], [[MTV Films]] and [[Platinum Dunes]] |- | style="text-align:right;"| February 6, 2015 || ''[[The SpongeBob Movie: Sponge Out of Water]]'' || co-production with [[Paramount Animation]], [[Nickelodeon Movies]] and [[United Plankton Pictures]]<ref>{{cite web|url=http://www.afi.com/members//catalog/DetailView.aspx?s=&Movie=70252|title=The SpongeBob Movie: Sponge Out of Water|work=[[American Film Institute]]|accessdate=2016-10-26}}</ref> |- | style="text-align:right;"| February 20, 2015 || ''[[Hot Tub Time Machine 2]]'' || co-production with [[Metro-Goldwyn-Mayer]], Panay Films and [[United Artists]]<ref>{{cite web|url=https://www.deadline.com/2013/12/paramount-dips-toe-into-mgms-hot-tub-time-machine-sequel/ |title=Paramount Dips Toe Into MGM's 'Hot Tub Time Machine' Sequel |website=Deadline Hollywood |date=2013-12-17 |accessdate=2014-08-21}}</ref> |- | style="text-align:right;"| May 15, 2015 || ''[[Area 51 (film)|Area 51]]'' || distribution only; produced by [[Insurge Pictures]], Aramid Entertainment Fund, [[Blumhouse Productions]], [[IM Global]], Incentive Filmed Entertainment and Room 101 |- | style="text-align:right;"| May 22, 2015 || ''[[Drunk Wedding]]'' || distribution only; produced by [[Insurge Pictures]] |- | style="text-align:right;"| June 30, 2015 || ''[[Staten Island Summer]]'' || distribution only; produced by [[Insurge Pictures]] and Michaels-Goldwyn |- | style="text-align:right;"| July 1, 2015 || ''[[Terminator Genisys]]'' || co-production with [[Skydance Media|Skydance Productions]] and [[Annapurna Pictures]] |- | style="text-align:right;"| July 31, 2015 || ''[[Mission: Impossible – Rogue Nation]]'' || co-production with [[Skydance Media|Skydance Productions]], Odin, [[China Movie Channel]], [[Alibaba Pictures]] and [[Bad Robot Productions]]<ref>{{cite web|url=http://www.screendaily.com/reviews/mission-impossible-rogue-nation-review/5090914.article|title='Mission Impossible – Rogue Nation': Review|last=Grierson|first=Tim|work=[[Screen Daily]]|date=2015-07-24|accessdate=2016-10-26}}</ref> |- | style="text-align:right;"| August 25, 2015 || ''[[Capture the Flag (film)|Capture the Flag]]'' || Spanish film; co-production with 4 Cats Pictures, Lightbox Entertainment, Los Rockets AIE La Película, Telefónica Studios, Ikiru Films and Mediaset Spain |- | style="text-align:right;"| September 18, 2015 || ''[[Captive (2015 film)|Captive]]'' || co-production with BN Films, 1019 Entertainment, Brightside Entertainment and Yoruba Saxon Productions |- | style="text-align:right;"| October 23, 2015 || ''[[Paranormal Activity: The Ghost Dimension]]'' || co-production with [[Blumhouse Productions]] |- | style="text-align:right;"| October 30, 2015 || ''[[Scouts Guide to the Zombie Apocalypse]]'' || co-production with Broken Road Productions<ref>{{cite web|url=http://www.screendaily.com/reviews/scouts-guide-to-the-zombie-apocalypse-review/5095709.article|title='Scouts Guide To The Zombie Apocalypse': Review|last=Gant|first=Charles|work=[[Screen Daily]]|date=2015-10-29|accessdate=2016-10-26}}</ref> |- | style="text-align:right;"| December 11, 2015 || ''[[The Big Short (film)|The Big Short]]'' || Nominee for the Academy Award for Best Picture. Distribution only; produced by [[Regency Enterprises]] and [[Plan B Entertainment]].<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/review/big-short-afi-fest-review-840022|title='The Big Short': AFI Fest Review|last=McCarthy|first=Todd|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-11-13|accessdate=2016-10-26}}</ref> |- | style="text-align:right;"| December 25, 2015 || ''[[Daddy's Home (film)|Daddy's Home]]'' || co-production with [[Gary Sanchez Productions]] and [[Red Granite Pictures]] |- | style="text-align:right;"| December 30, 2015 || ''[[Anomalisa]]'' || Nominee for the Academy Award for Best Animated Feature; co-production with [[Starburns Industries]] |- | style="text-align:right;"| January 15, 2016 || ''[[13 Hours: The Secret Soldiers of Benghazi]]'' || co-production with 3 Arts Entertainment and Bay Films |- | style="text-align:right;"| February 12, 2016 || ''[[Zoolander 2]]'' || co-production with [[Red Hour Productions]] and [[Scott Rudin Productions]]<ref>{{cite web|url=http://www.screendaily.com/reviews/zoolander-2-review/5099867.article|title='Zoolander 2': Review|last=Grierson|first=Tim|work=[[Screen Daily]]|date=2016-02-10|accessdate=2016-10-26}}</ref> |- | style="text-align:right;"| March 4, 2016 || ''[[Whiskey Tango Foxtrot (film)|Whiskey Tango Foxtrot]]'' || co-production with [[Broadway Video]] and [[Little Stranger (film company)|Little Stranger]] |- | style="text-align:right;"| March 11, 2016 || ''[[10 Cloverfield Lane]]'' || co-production with [[Bad Robot Productions]] |- | style="text-align:right;"| March 30, 2016 || ''[[Everybody Wants Some!! (film)|Everybody Wants Some!!]]'' || co-production with [[Annapurna Pictures]] |- | style="text-align:right;"| June 3, 2016 || ''[[Teenage Mutant Ninja Turtles: Out of the Shadows]]'' || co-production with [[Nickelodeon Movies]], [[Platinum Dunes]], [[Alibaba Pictures]] and China Movie Media Group |- | style="text-align:right;"| July 22, 2016 || ''[[Star Trek Beyond]]'' || co-production with [[Skydance Media]], [[Bad Robot Productions]], [[K/O Paper Products]], [[Alibaba Pictures]] and Huahua Media |- | style="text-align:right;"| August 5, 2016 || ''[[The Little Prince (2015 film)|The Little Prince]]'' || US/French distribution only; produced by [[Method Animation|ON Animation Studios]], Lucky Red and Orange Studio |- | style="text-align:right;"| August 12, 2016 || ''[[Florence Foster Jenkins (film)|Florence Foster Jenkins]]'' || US distribution only, produced by [[BBC Films]], [[Pathé]], [[Canal+]] and [[Qwerty Films]] |- | style="text-align:right;"| August 19, 2016 || ''[[Ben-Hur (2016 film)|Ben-Hur]]'' || co-production with [[Metro-Goldwyn-Mayer]], [[Lightworkers Media]] and [[Bazelevs Company]] |- | style="text-align:right;" | August 26, 2016 || ''[[The Intervention (film)|The Intervention]]'' || co-distribution with [[Samuel Goldwyn Films]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2016/film/markets-festivals/sundance-paramount-home-media-buys-clea-duvalls-the-intervention-1201690848/|title=Sundance: Paramount Buys Clea Duvall's 'The Intervention'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|first=Brent|last=lang|date=January 28, 2016|accessdate=June 5, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiewire.com/2016/07/the-intervention-trailer-clea-duvall-cobie-smulders-sundance-film-festival-1201702674/|title='The Intervention' Trailer: Friends Confront a 'Marital Prison' in Clea DuVall's Directorial Debut|website=[[Indiewire.com]]|first=Kyle|last=Kizu|date=July 5, 2016|accessdate=August 22, 2016}}</ref> |- | style="text-align:right;"| September 9, 2016 || ''[[Brother Nature (film)|Brother Nature]]'' || produced by [[Insurge Pictures]] and [[Broadway Video]]; distributed by [[Samuel Goldwyn Films]] |- | style="text-align:right;" | September 23, 2016 || ''[[Goat (2016 film)|Goat]]'' || co-distribution with [[The Film Arcade]]<ref>{{cite magazine|url=https://www.ew.com/article/2016/06/22/nick-jonas-frat-drama-goat-release-date|title=Nick Jonas frat drama Goat gets September release date|magazine=[[Entertainment Weekly]]|first=Devan|last=Coggan|date=June 22, 2016|accessdate=June 22, 2016}}</ref> |- | style="text-align:right;"| October 21, 2016 || ''[[Jack Reacher: Never Go Back]]'' || co-production with [[Skydance Media]] and TC Productions<ref>{{cite web|url=http://www.screendaily.com/reviews/jack-reacher-never-go-back-review/5110491.article|title='Jack Reacher: Never Go Back': Review|last=Grierson|first=Tim|work=[[Screen Daily]]|date=2016-10-19|accessdate=2016-10-26}}</ref> |- | style="text-align:right;"| November 11, 2016 || ''[[Arrival (film)|Arrival]]'' || US distribution only; produced by [[21 Laps Entertainment]], [[Lava Bear Films]] and [[FilmNation Entertainment]] |- | style="text-align:right;"| November 23, 2016 || ''[[Allied (film)|Allied]]'' || co-production with [[ImageMovers]], [[GK Films]] and Huahua Media |- | style="text-align:right;"| December 9, 2016 || ''[[Office Christmas Party]]'' ||US/Latin America/Brazil/Asia-Pacific/Italy distribution only; co-production with [[DreamWorks Pictures]], [[Reliance Entertainment]], [[Bluegrass Films]] and Entertainment 360<ref>{{cite news|last1=Kit|first1=Borys|title=Jennifer Aniston, Jason Bateman to Star in 'Office Christmas Party' (Exclusive)|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/jennifer-aniston-jason-bateman-star-867614|accessdate=March 4, 2016|work=The Hollywood Reporter|date=February 19, 2016}}</ref> |- | style="text-align:right;"| December 16, 2016 || ''[[Fences (film)|Fences]]'' || co-production with Marco, [[Bron Studios]], Creative Wealth Media Finance and [[Scott Rudin Productions]] |- | style="text-align:right;"| December 23, 2016 || ''[[Silence (2016 film)|Silence]]'' || US distribution only; co-production with [[IM Global]], Cappa/De Fina Productions, [[Vittorio Cecchi Gori|Cecchi Gori Pictures]], [[Emmett/Furla/Oasis Films]], CatchPlay and Sikelia Productions<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2016/09/martin-scorseses-silence-paramount-1201826182/|title=Martin Scorsese's 'Silence' To Open Dec. 23|website=[[Deadline Hollywood]]|first=Anthony|last=D'Alessandro|date=September 26, 2016|accessdate=September 26, 2016}}</ref> |- | style="text-align:right;"| January 13, 2017 || ''[[Monster Trucks (film)|Monster Trucks]]'' || co-production with [[Paramount Animation]], [[Nickelodeon Movies]] and Disruption Entertainment |- | style="text-align:right;"| January 20, 2017 || ''[[XXX: Return of Xander Cage]]'' || co-production with [[One Race Films]], [[Revolution Studios]] and Roth Kirschenbaum Films<ref name="insight-oct2016">{{cite web |url=http://www.varietyinsight.com/print_featurefilm_releases.php |title=Film Releases |work=[[Variety Insight]] |accessdate=March 1, 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161026183041/http://www.varietyinsight.com/print_featurefilm_releases.php |archivedate=October 26, 2016 |url-status=dead |access-date=January 2, 2024 |archive-date=October 26, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161026183041/http://www.varietyinsight.com/print_featurefilm_releases.php }}</ref> |- | style="text-align:right;"| February 3, 2017 || ''[[Rings (2017 film)|Rings]]'' || co-production with [[Walter F. Parkes|Parkes + MacDonald Imagination]] |- | style="text-align:right;"| March 31, 2017 || ''[[Ghost in the Shell (2017 film)|Ghost in the Shell]]'' || co-production with [[DreamWorks Pictures]], [[Reliance Entertainment]]<ref name="insight-oct2016" /> [[Amblin Partners]]<ref name="insight-oct2016" /> and [[Avi Arad|Arad Productions]]<ref name="insight-oct2016" /> |- | style="text-align:right;"| May 25, 2017 || ''[[Baywatch (film)|Baywatch]]'' || co-production with Contrafilm, [[The Montecito Picture Company]], Vinson Films, [[Flynn Picture Company]] and [[Seven Bucks Productions]]<ref name="insight-oct2016" /> |- | style="text-align:right;"| June 21, 2017 || ''[[Transformers: The Last Knight]]'' || co-production with [[Hasbro Studios]] and [[di Bonaventura Pictures]]<ref name="insight">{{cite web|url=http://www.varietyinsight.com/print_featurefilm_releases.php|title=Film releases|work=[[Variety Insight]]|accessdate=2016-10-26}}</ref> |- | style="text-align:right;"| July 28, 2017 || ''[[An Inconvenient Sequel: Truth to Power]]'' || co-production with [[Participant (company)|Participant Media]] and Actual Films<ref name="insight" /><ref>{{cite web|url=https://variety.com/2017/film/news/inconvenient-truth-sequel-release-date-1201963887/|title='Inconvenient Truth' Sequel Release Date Set|date=January 19, 2017|accessdate=February 5, 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.participantmedia.com/2017/01/inconvenient-sequel-truth-power-be-released-july-28|title='An Inconvenient Sequel: Truth To Power' To Be Released On July 28|date=January 19, 2017|accessdate=February 5, 2017}}</ref> |- | style="text-align:right;"| August 25, 2017 || ''[[Tad the Lost Explorer and the Secret of King Midas]]'' || distribution only; co-production with [[Telecinco Cinema]], Ikiru Films, ElToro Pictures, Lightbox Entertainment and [[Telefónica|Telefónica Studios]] |- | style="text-align:right;"| September 1, 2017 || ''[[Tulip Fever]]'' || studio credit only; co-production with [[The Weinstein Company]], [[Worldview Entertainment]] and Ruby Films<ref name="insight" /> |- | style="text-align:right;"| September 15, 2017 || ''[[Mother!]]''<ref>{{cite news|last1=Donnelly|first1=Matt|title=Paramount Pulls Brad Pitt's 'World War Z 2,' 'Friday the 13th' Reboot From Schedule|url=https://www.thewrap.com/world-war-z-2-friday-13th-pulled-from-paramount-schedule/|date=February 6, 2017|work=The Wrap}}</ref> || co-production with [[Protozoa Pictures]]<ref name="insight" /> |- | style="text-align:right;"| October 20, 2017 || ''[[Same Kind of Different as Me (film)|Same Kind of Different as Me]]'' || co-production with Disruption Entertainment; distributed by [[Pure Flix Entertainment]]<ref name="insight" /> |- | style="text-align:right;''| October 27, 2017 || ''[[Suburbicon]]'' || co-production with [[Black Bear Pictures]], [[Dark Castle Entertainment]], Bloom and [[Smokehouse Pictures]]<ref name="insight" /><ref>{{cite magazine|last1=Gettell|first1=Oliver|title=George Clooney's Suburbicon sets award season release date|url=https://ew.com/movies/2017/03/27/suburbicon-quiet-place-action-point-terminator-3-release-dates/|date=March 27, 2017|magazine=Entertainment Weekly|accessdate=March 27, 2017}}</ref> |- | style="text-align:right;"| November 10, 2017 || ''[[Daddy's Home 2]]'' || co-production with [[Gary Sanchez Productions]]<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2017/01/paramount-sets-date-for-daddys-home-2-1201898254/|title=Mark Wahlberg & Will Ferrell Are Coming Back For 'Daddy's Home 2'|date=January 31, 2017|accessdate=February 6, 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.comingsoon.net/movie/daddys-home-2-2017|title=Daddy's Home 2|work=ComingSoon.net|accessdate=February 6, 2017|access-date=January 2, 2024|archive-date=February 7, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170207114435/http://www.comingsoon.net/movie/daddys-home-2-2017|url-status=dead}}</ref><ref name="insight" /> |- | style="text-align:right;"| November 10, 2017 || ''[[:tr:Yol Ayrımı (film)|Fork in the Road]]'' || Turkish film; co-production with [[Fox International Productions]], [[United International Pictures|UIP]], 20th Century Fox and [[TMC]] |- | style="text-align:right;"| December 22, 2017 || ''[[Downsizing (2017 film)|Downsizing]]'' || co-production<ref>{{cite web|url=https://www.thewrap.com/matt-damon-reese-witherspoon-movie-downsizing-acquired-by-paramount/|title=Matt Damon, Reese Witherspoon Movie 'Downsizing' Acquired by Paramount|last=Geier|first=Thom|work=[[TheWrap]]|date=2015-10-02|accessdate=2016-10-26}}</ref> with Ad Hominem Enterprises<ref>{{cite web|url=http://www.screendaily.com/news/us-briefs-golden-gate-3d-bbc-earth-giant-screen-films-go-to-cuba/5101342.article|title=US Briefs: Golden Gate 3D, BBC Earth, Giant Screen Films go to 'Cuba'|last=Kay|first=Jeremy|work=[[Screen Daily]]|date=2016-03-10|accessdate=2016-10-26}}</ref> |- | style="text-align:right;"| January 25, 2018 ||''[[Padmaavat]]'' || Indian film and select international distribution only; produced by Paramount Classics, [[Bhansali Productions]] and [[Viacom18 Studios]]<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/padmaavat-on-jan-25-deepika-padukone-ranveer-singh-shahid-kapoor-share-release-date-with-a-new-poster/story-yqIZGd1QKYZeVteCN20mVN.html |title='Padmavati' to release as 'Padmaavat' on January 25 |date=14 January 2018}}</ref> |- | style="text-align:right;"| February 4, 2018 || ''[[The Cloverfield Paradox]]'' || co-production with [[Bad Robot Productions]]; distributed by [[Netflix]]<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2018/02/cloverfield-sequel-god-particle-super-bowl-trailer-netflix-streaming-release-1202276386/|title=Netflix's Ultimate Super Bowl Surprise: 'The Cloverfield Paradox' Streams After Big Game Tonight – Watch Trailer|date=5 February 2018}}</ref> |- | style="text-align:right;"| February 23, 2018 || ''[[Annihilation (film)|Annihilation]]'' || distribution in the US, Canada, and China only; co-production with [[Skydance Media]], [[DNA Films]] and [[Scott Rudin Productions]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2016/film/news/oscar-isaac-natalie-portman-annihilation-1201742054/|title=Oscar Isaac to Reunite With 'Ex Machina' Director in Natalie Portman's 'Annihilation'|last=Kroll|first=Justin|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2016-03-30|accessdate=2017-05-26}}</ref> |- | style="text-align:right;"| March 23, 2018 || ''[[Sherlock Gnomes]]'' || co-production with [[Paramount Animation]], [[Metro-Goldwyn-Mayer]] and [[Rocket Pictures]]<ref>{{cite news|last=Robinson|first=Will|title=Johnny Depp takes lead in Sherlock Gnomes|url=https://www.ew.com/article/2015/11/06/johnny-depp-sherlock-gnomes|accessdate=7 November 2015|newspaper=Entertainment Weekly|date=7 November 2015|access-date=2 January 2024|archive-date=7 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107115603/http://www.ew.com/article/2015/11/06/johnny-depp-sherlock-gnomes|url-status=dead}}</ref> |- | style="text-align:right;"| April 6, 2018 || ''[[A Quiet Place (film)|A Quiet Place]]'' || co-production with [[Platinum Dunes]]<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/emily-blunt-john-krasinski-team-supernatural-thriller-a-quiet-place-986523|title=Emily Blunt, John Krasinski Team for Supernatural Thriller 'A Quiet Place'|last=Kit|first=Borys|work=The Hollywood Reporter|date=15 March 2017|accessdate=15 March 2017}}</ref> |- | style="text-align:right;"| May 18, 2018 || ''[[Book Club (film)|Book Club]]'' || US/UK/France distribution only; produced by [[June Pictures]], Endeavor Content and Bloom<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2017/11/book-club-fifty-shades-of-grey-diane-keaton-jane-fonda-paramount-ten-million-dollar-afm-deal-1202201230/|title = Paramount Makes Splashy $10 Million AFM Deal for June Pictures' 'Book Club'|date = 3 November 2017}}</ref> |- | style="text-align:right;"| June 1, 2018 || ''[[Action Point]]'' || co-production with Dickhouse Productions<ref name="insight" /> |- | style="text-align:right;"| July 27, 2018 || ''[[Mission: Impossible – Fallout]]'' || co-production with [[Skydance Media]], [[Bad Robot Productions]] and TC Productions<ref name="insight" /> |- | style="text-align:right;"| August 31, 2018 || ''[[:es:Los Futbolísimos (película)|The Footbolistics]]'' || Spain distribution only; co-production with [[Atresmedia Cine]], Wandermoon, Chester Media and Los Futbolisimos AIE |- | style="text-align:right;"| November 2, 2018 || ''[[Nobody's Fool (2018 film)|Nobody's Fool]]'' || co-production with [[Paramount Players]], [[BET|BET Films]] and [[Tyler Perry#Tyler Perry Studios|Tyler Perry Studios]]<ref name="insight" /> |- | style="text-align:right;"| November 9, 2018 || ''[[Overlord (2018 film)|Overlord]]'' || co-production with [[Bad Robot Productions]]<ref name="insight" /> |- | style="text-align:right;"| November 16, 2018 || ''[[Instant Family]]'' || co-production with Leverage Entertainment, Closest to The Hole Productions and Two Grown Men Productions<ref>{{Cite news|url=https://deadline.com/2017/12/paramount-sets-2019-dates-for-pet-sematary-instant-family-1202222522/|title=Paramount Sets 2019 Release For 'Pet Sematary' & 'Instant Family'|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2017-12-08|website=Deadline Hollywood|access-date=2017-12-11|language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:right;"| December 21, 2018 || ''[[Bumblebee (film)|Bumblebee]]'' || co-production with [[Allspark (company)#Allspark Pictures|Allspark Pictures]], [[di Bonaventura Pictures]] and [[Tencent Pictures]]<ref name="insight" /> |- | style="text-align:right;"| February 8, 2019 || ''[[What Men Want (2019 film)|What Men Want]]'' || co-production with [[Paramount Players]], [[BET|BET Films]] and [[Will Packer Productions]]<ref>{{Cite news|url=https://deadline.com/2017/11/what-women-want-taraji-p-henson-mel-gibson-paramount-players-what-men-want-1202208131/|title=Paramount Players Plots 'What Men Want'; 'Empire's Taraji P. Henson To Star|last=Fleming|first=Mike Jr.|date=2017-11-14|website=Deadline Hollywood|access-date=2017-12-11|language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:right;"| March 15, 2019 || ''[[Wonder Park]]'' || co-production with [[Paramount Animation]],<ref name="insight" /> [[Nickelodeon Movies]]<ref name="deadlineh">{{cite news |last1=Pedersen |first1=Erik |title='Wonder Park' Comes Alive With Teaser Trailer & First Photo |url=https://deadline.com/2018/07/wonder-park-trailer-first-photo-john-oliver-jennifer-garner-matthew-broderick-ken-jeong-1202423135/ |accessdate=July 10, 2018 |work=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |date=July 9, 2018}}</ref> and [[Ilion Animation Studios]]<ref>{{cite news|last1=Uriondo|first1=Miguel Ángel|title='Amusement Park', la mayor película de animación de la historia de España|url=http://sabemosdigital.com/pop/4892-amusement-park-la-mayor-pelicula-de-animacion-de-la-historia-de-espana|work=sabemos digital.com|accessdate=6 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151204100135/http://sabemosdigital.com/pop/4892-amusement-park-la-mayor-pelicula-de-animacion-de-la-historia-de-espana|archive-date=4 December 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|last1=Peña|first1= Ángel|title='Ilion goes to Hollywood': la edad de oro de la animación española|url=http://www.expansion.com/actualidadeconomica/analisis/2016/07/18/57836b6d22601d144f8b45e9.html|work=expansion.com|accessdate=18 July 2016}}</ref> |- | style="text-align:right;"| April 5, 2019 || ''[[Pet Sematary (2019 film)|Pet Sematary]]'' || co-production with [[di Bonaventura Pictures]]<ref name="insight" /><ref>{{Cite news|url=https://deadline.com/2017/12/paramount-sets-2019-dates-for-pet-sematary-instant-family-1202222522/|title=Paramount Sets 2019 Release For 'Pet Sematary' & 'Instant Family'|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2017-12-08|website=Deadline Hollywood|access-date=2017-12-11|language=en-US}}</ref> |- | style=text-align:right;" | May 31, 2019 || ''[[Rocketman (film)|Rocketman]]'' || co-production with [[Marv Films]], [[Rocket Pictures]] and [[New Republic Pictures]] |- | style="text-align:right;"| July 12, 2019 || ''[[Crawl (2019 film)|Crawl]]'' || co-production with [[Ghost House Pictures]] |- | style="text-align:right;" | August 9, 2019 || ''[[Dora and the Lost City of Gold]]'' || co-production with [[Paramount Players]], [[Walden Media]], [[Nickelodeon Movies]] and [[MRC (company)|MRC]] |- | style="text-align:right;"| October 11, 2019 || ''[[Gemini Man (film)|Gemini Man]]'' || co-production with [[Skydance Media]] and [[Jerry Bruckheimer|Jerry Bruckheimer Films]]<ref name="insight" /> |- | style="text-align:right;"| October 18, 2019 || ''[[Eli (2019 film)|Eli]]'' || co-production with [[Paramount Players]], [[MTV Films]] and [[Intrepid Pictures]]; distributed by [[Netflix]] |- | style="text-align:right;"| November 1, 2019 || ''[[Terminator: Dark Fate]]'' || US distribution only; co-production with [[20th Century Fox]], [[Skydance Media]], [[TSG Entertainment]], [[Lightstorm Entertainment]] and [[Tencent Pictures]]<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/linda-hamilton-set-return-terminator-franchise-1040948|title=Linda Hamilton Set to Return to 'Terminator' Franchise (Exclusive)|last=Kit|first=Borys|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=2017-09-17|accessdate=2017-09-21}}</ref><ref name="ParamountDate">{{cite news|last1=D'Alessandro|first1=Anthony|title='Top Gun: Maverick' Flies To Summer 2020 With 'A Quiet Place' Sequel & More: Paramount Release Date Changes|url=https://deadline.com/2018/08/top-gun-2-a-quiet-place-2-new-release-date-1202446275/|accessdate=August 29, 2018|work=[[Deadline Hollywood]]|date=August 29, 2018}}</ref> |- | style="text-align:right;"| November 8, 2019 ||''[[Playing with Fire (2019 film)|Playing with Fire]]'' || co-production with [[Paramount Players]], [[Nickelodeon Movies]], [[Walden Media]], and Broken Road Productions<ref name="crawlplayingwfire">{{Cite news|url=https://deadline.com/2019/01/paramount-crawl-playing-with-fire-loud-house-release-dates-1202537734/|title=Paramount Dates 'Crawl' & 'Playing With Fire', Moves 'Loud House' Off Schedule|work=Deadline|accessdate=January 18, 2019|language=en}}</ref> |- | style="text-align:right;"| November 15, 2019 || ''[[If I Were Rich (2019 film)|If I Were Rich]]'' || Spain distribution only; co-production with [[Telecinco Cinema]], Mogambo, Cikstul, [[Movistar+]], Si Yo Fuera and Think Studio |- | style="text-align:right;"| November 22, 2019 || ''[[Blue Story]]'' || UK distribution only; produced by [[BBC Films]], Joi Productions and [[DJ Films]]<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2019/02/uk-artist-rapman-blue-story-paramount-bbc-films-1202566870/|title = UK Grime Artist Rapman to Direct 'Blue Story' for Paramount & BBC Films|date = 28 February 2019}}</ref> |} ==Lihi pahi== * [[Paramount Pictures]] * [[:Category:Lists of films by studio]] ==Notes== {{reflist|group=N}} ==Kundivihira== {{reflist}} ==External links== * [https://web.archive.org/web/20091228012257/http://www.paramount.com/studio/library/complete-library Paramount Pictures Complete Library] {{Paramount Pictures films}} {{DEFAULTSORT:Paramount Pictures films (2010-2019)}} [[Category:Lists of Paramount Pictures films| 2010-2019]] [[Category:American films by studio]] [[Category:2010s in American cinema]] [[Category:Lists of 2010s films]] gyzqk988g1bkmaxesky82lf6y24864z University of Maiduguri 0 27481 131990 128186 2026-03-28T12:07:58Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 131990 wikitext text/x-wiki {{Short description|Federal university in Maiduguri, Nigeria}} {{Databox}} {{Infobox university | name = University of Maiduguri | native_name = | image = University of Maiduguri Teaching Hospital Potiskum.jpg | image_size = | image_alt = | caption = Unimaid Teaching hospital | latin_name = | motto = ''Knowledge is Light'' | mottoeng = | established = 1975 | closed = | type = [[Public University|Public]] | affiliation = | endowment = | budget = [[naira|₦]]1,920,660,623.11 | officer_in_charge = | chairman = Mal Ballama Manu | chancellor = [[Lamidi Adeyemi III|Oba Lamidi Olayiwola Adeyemi]] | vice-president = | superintendent = | vice_chancellor = Professor [[Aliyu Shugaba]] | principal = | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other = | city = [[Maiduguri]] | state = [[Borno State|Borno]] | province = North East | country = [[Nigeria]] | coordinates = {{Coord|11.8049|13.1970|display=title}} | campus = [[urban area|Urban]] | former_names = | language = [[English language|English]] | free = | colors = | colours = | athletics = | sports = | nickname = UNIMAID, UMAID | mascot = | affiliations = [[Association of African Universities|AAU]], [[National Universities Commission|NUC]], [[Academic Staff Union of Universities|ASUU]] | website = {{URL|http://www.unimaid.edu.ng/}} | logo = | footnotes = }} '''University of Maiduguri''' ('''UNIMAID)''' nyɛla Federal university din be [[Maiduguri]], tiŋzuɣu zaŋ n-ti [[Borno State]], [[Nigeria]].<ref>{{Cite web |title=University of Maiduguri Nigeria |url=https://www.campus.africa/university/university-of-maiduguri/ |access-date=2023-02-15 |website=campus.africa |language=en-US }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Federal gomnanti zaŋ n-ti Nigeria n-daa zali shikuru ŋɔ yuuni 1975 ka daa mali nia ni di leei tiŋgbani maa ni principal [[Higher education|higher-education]] shikuruti zaɣ'yini.<ref>{{Cite web|title=UNIMAID {{!}} About Unimaid|url=http://www.unimaid.edu.ng/about.html|website=www.unimaid.edu.ng|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506104312/http://www.unimaid.edu.ng/about.html|url-status=dead}}</ref> Di daa kpaɣi shikuru bihi ban kalinli yiɣisi kamani 25,000 n-ti di yaɣa shɛŋa bɛ ni laɣim, din nyɛ collagɛ zaŋ n-ti [[medicine]] n-ti pahi "faculties" zaŋ n-ti [[agriculture]], [[liberal arts|arts]], [[environmental science]], Allied health science, Basic medical science, [[dentistry]], [[education]], [[engineering]], [[law]], [[management science]], [[pharmacy]], [[science]], [[social science]] ni [[veterinary medicine]]. Kpaŋsiri shɛli university ŋɔ ni nyari federal gomnant sani zuɣu, university maa daa pahi di vihigu niŋbu "agriculture", "medicine" n-ti pahi zaba zabu ŋmaabu.<ref>{{Cite web|url=https://qz.com/africa/857443/nigerias-maiduguri-university-managed-to-repel-boko-haram-at-its-worst/|title=The university that even Boko Haram couldn't shut|last=Atabong|first=Amindeh Blaise|date=December 8, 2016|website=Quartz Africa|language=en|access-date=2019-10-19}}</ref> == Faculties (colleges) == University of Maiduguri nyɛla din mali "faculties" pinaayi.<ref>{{Cite web|url=https://ngedunews.com/courses-offered-in-unimaid/|title=Courses Offered In UNIMAID [University Of Maiduguri] {{!}} Full List|date=2020-02-10|website=ngedunews.com|language=en-US|access-date=2020-02-13|archive-date=2020-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213115242/https://ngedunews.com/courses-offered-in-unimaid/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ !Agriculture !Arts !College of Medical Science |- | # [[Agricultural economics|Agricultural Economics]] # [[Agricultural extension|Agricultural Extension Services]] # [[Animal science|Animal Science]] # [[Agriculture|Crop Production]] # [[Crop protection|Crop Protection]] # [[Fishery|Fisheries]] # [[Forestry]] and [[Wildlife]] # [[Soil science|Soil Science]] | # [[English language|English]] # [[Fine art|Fine Arts]] # [[History]] # [[Linguistics|Language and Linguistics]] # [[Arabic]] and [[Islamic studies|Islamic Studies]] # [[Theatre|Theatre Arts]] # [[Industrial design|Industrial Design]] | # Medicine & Surgery # [[Dental surgery|Dental Surgery]] # [[Pathology|Human Pathology]] # [[Human body|Human Anatomy]] # Human Physiology # [[Nursing|Nursing Science]] # [[Physiotherapy|Physiotherapy/Medical Rehabilitation]] # [[Radiography]] # [[Medical laboratory scientist|Medical Laboratory Science]] # [[Otorhinolaryngology|Ear, Nose & Throat]] Surgery # Human Nutrition and [[Dietitian|deitetics]] <br /> |- |'''Education''' |'''Engineering''' |'''Law''' |- | # Continuing Education & Extension Services # Education # [[Library and information science|Library and Information Science]] # Physical and Health Education | # Agricultural & Environmental Resources Engineering # [[Urban planning|Urban and regional planning]] # [[Architectural technology]] # [[Chemical engineering|Chemical Engineering]] # [[Hydrology|Civil & Water Resources Engineering]] # [[Computer engineering|Computer Engineering]] # [[Electrical engineering|Electrical & Electronics Engineering]] # [[Food science|Food Science]] & Technology # [[Mechanical engineering|Mechanical Engineering]] | # [[Private law|Private Law]] # [[Public law|Public Law]] # [[Sharia|Sharia Law]] |- |'''Management Science''' |'''Pharmacy''' |'''Science''' |- | # [[Accounting|Accountancy]] # Business # [[Marketing]] # [[Economics]] # [[Public administration|Public Administration]] # Management | # [[Pharmacology]] & Toxicology # [[Pharmacognosy]] # [[Medicinal chemistry|Pharmaceutical Chemistry]] # Pharmaceutics & [[Pharmaceutical microbiology|Pharmaceutical Microbiology]] # [[Clinical pharmacy|Clinical Pharmacy]] & Pharmacy Administration | # [[Biology]] # [[Biochemistry]] # [[Biotechnology]] # Environmental Biology # [[Chemistry]] # Glass and silicate technology # [[Chemical industry|Industrial Chemistry]] # Petroleum Chemistry # [[Mathematics|Mathematics & Statistics]] # [[Microbiology]] # [[Physics]] |- |'''Social Sciences''' |'''Veterinary Medicine''' | |- | # [[Mass communication|Mass Communication]] # [[Geography]] # [[Political science|Political Science]] # [[Sociology]] & [[Anthropology]] | # [[Veterinary medicine|Veterinary Medicine]] # [[Veterinary medicine|Veterinary Anatomy]] # [[Veterinary pathology|Veterinary Pathology]] # Veterinary Physiology, Pharmacology & Biochemistry # Veterinary Microbiology & Parasitology # Veterinary Public Health & Preventive Medicine # Veterinary Surgery & [[Theriogenology|Theriogenelogy]] | |} ==Affiliate institutions== Bɛ ni saɣi shikuru shɛŋa n-ti University of Maiduguri, National Universities Commission (NUC) ni saɣi n-ti shɛŋa n-doli na ŋɔ:<ref name="nuc">{{cite web|url=http://nuc.edu.ng/approved-affiliations/|title=Approved Affiliations &#124; National Universities Commission|website=nuc.edu.ng|access-date=November 11, 2018}}</ref> * Umar Ibn Ibrahim El-Kanemi College of Education, Science and Technology, Bama * College of Education, Azare, Bauchi State * College of Education, Gashua, Yobe State * [[Federal College of Education (Technical), Gombe]] *Annahda college of science and Islamic Studies Diploma section * [[Federal College of Education Yola]] ==Notable alumni== <!---♦♦♦ Only add a person to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order by LAST NAME ♦♦♦---> *[[Hadiza Sabuwa Balarabe]] Deputy Governor of Kaduna State<ref>{{Cite web|title=Deputy Governor – Kaduna State Government|url=https://kdsg.gov.ng/deputy-governor/|access-date=15 January 2021|language=en-US|archive-date=10 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110014236/https://kdsg.gov.ng/deputy-governor/|url-status=dead}}</ref> *[[Abubakar Sani Bello]] Governor of [[Niger State]]{{citation needed|date=July 2023}} *[[Umar Buba Bindir]], [[Nigeria]]n [[Agricultural engineering|Agricultural engineer]] and incumbent Director-General of the National Office for Technology Acquisition and Promotion (NOTAP)<ref name="TG NEWS 2018">{{cite web | title=Adamawa SSG, Dr Bindir, His motivating rising Profile | website=TG NEWS | date=2018-01-04 | url=https://tgnews.com.ng/2018/01/04/the-man-dr-umar-buba-bindirthe-ssg-of-adamawa-state-and-the-political-wailers/ | access-date=2023-06-02 | archive-date=2023-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230602135437/https://tgnews.com.ng/2018/01/04/the-man-dr-umar-buba-bindirthe-ssg-of-adamawa-state-and-the-political-wailers/ | url-status=dead }}</ref> *[[Imrana Alhaji Buba]], Activist, [[Social entrepreneur]], recipient of [[Queen's Young Leader Award]]<ref>{{Cite web|url=https://orcid.org/0000-0003-1303-4472|title=ORCID|website=orcid.org|access-date=2019-08-30}}</ref> *Lt-Gen [[Tukur Yusuf Buratai]], former [[Chief of Army Staff (Nigeria)|Chief of Army Staff]], Nigeria *Sen [[Lawal Yahaya Gumau]], Nigerian Politician *Professor [[Andrew Haruna]], Nigerian academic, and [[Vice Chancellor]] of [[Federal University Gashua]] *[[Okezie Ikpeazu]] Former Governor of Abia State<ref>{{cite web |last1=Admin |title=OKEZIE IKPEAZU BIOGRAPHY / PROFILE |url=https://www.manpower.com.ng/people/15429/okezie-ikpeazu |website=Manpower |access-date=27 January 2019}}</ref> *[[Ibrahim Kpotun Idris]], former [[Inspector General of Police (Nigeria)|Inspector General of Police]], Nigeria<ref>{{Cite web|title=6 things you should know about new IGP, Ibrahim Kpotun Idris {{!}} Encomium Magazine|url=https://encomium.ng/6-things-you-should-know-about-new-igp-ibrahim-kpotun-idris/|access-date=2020-09-07|language=en-US|archive-date=2020-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219000455/http://encomium.ng/6-things-you-should-know-about-new-igp-ibrahim-kpotun-idris/|url-status=dead}}</ref> *[[Orji Uzor Kalu]], Former Governor of [[Abia State]]<ref name="THISDAYLIVE 2017">{{cite web | title=Orji Kalu at 57: The Story of An Icon | website=THISDAYLIVE | date=2017-04-22 | url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2017/04/22/orji-kalu-at-57-the-story-of-an-icon | access-date=2023-06-02}}</ref> *[[Mele Kyari]], Group Managing Director of [[Nigerian National Petroleum Corporation]]<ref name=":0">{{cite web |last1=Kasim |first1=Sumaina |title=(Profile) Mele Kyari, the New NNPC Helmsman |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/06/20/mele-kyari-the-new-nnpc-helmsman/ |publisher=ThisDay |accessdate=8 July 2019}}</ref> *Sen [[Ahmad Ibrahim Lawan]], [[Senate President]] of [[Nigeria]]<ref name="THISDAYLIVE 2023">{{cite web | title=Ahmad Lawan: Doyen of Nigerian Parliament @ 64 | website=THISDAYLIVE | date=2023-01-14 | url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2023/01/14/ahmad-lawan-doyen-of-nigerian-parliament-64 | access-date=2023-06-02}}</ref> * [[Jude Rabo]], vice-chancellor of Federal University, Wukari *[[Kashim Shettima]], [[Vice President of Nigeria]], former [[Governor of Borno State]]<ref name="Daily Trust 2022">{{cite web | title=The Kashim Shettima I know | website=Daily Trust | date=2022-10-07 | url=https://dailytrust.com/the-kashim-shettima-i-know/ | access-date=2023-06-02 | archive-date=2023-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230602213044/https://dailytrust.com/the-kashim-shettima-i-know/ | url-status=dead }}</ref> *[[Aliyu Shugaba]] incumbent [[vice chancellor]] of University of Maiduguri *[[Danladi Umar]], Nigerian [[Jurist]]<ref>{{Cite news|url=http://ynaija.com/5-things-know-sarakis-trial-judge-justice-danladi-umar/|title=#SarakiOnTrial: 5 things to know about Saraki's trial-judge, Justice Danladi Umar|date=2015-09-22|work=YNaija|access-date=2018-01-02|language=en-GB}}</ref> *Professor [[Babagana Umara Zulum]], Politician, Governor of [[Borno State]]<ref>{{cite web |title=Babagana Zulum, Governor, Borno State, Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/profiles/438472-profile-babagana-zulum-governor-borno-state-nigeria-2019.html |website=www.premiumtimesng.com |publisher=[[Premium Times]] |access-date=3 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603071449/https://www.premiumtimesng.com/profiles/438472-profile-babagana-zulum-governor-borno-state-nigeria-2019.html?tztc=1 |archive-date=3 June 2023 |language=en |date=January 25, 2021 |url-status=live}}</ref> * Professor [[Mala Mohammed Daura]] - Vice Chancellor kuro, University of Maiduguri mini saha ŋɔ Vice Chancellor Yobe State University, Damaturu.<ref>{{cite news |last1=Dalhatu |first1=Muhammad |title=Prof Daura Takes Over From Prof Mukhtar As VC, Yobe State University, Damaturu|url=https://educationmonitornews.com/prof-daura-takes-over-from-prof-mukhtar-as-vc-yobe-state-university-damaturu/ |access-date=1 January 2024 |work=Education Monitor News |publisher=educationmonitornews.com |date=24 April 2020}}</ref> *[[Fatima Mohammed Habib]], Social entrepreneur mini founder ofAdvocacy for Human Value Foundation (AHVF) <!---♦♦♦ Only add a person to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabeticaler by LAST NAME ♦♦♦---> ==Terrorist attacks== Silimiin goli January biɛɣ'pinaayobu dali yuuni 2017, [[suicide bomb]] daa niŋ la university maa jinŋli ni. Di daa ku la niriba anahi n-ti pahi Professor Aliyu Mani ni ban daa niŋ li ŋɔ ninvuɣ yino ka niriba pinaayopɔin daa nya daŋsi.<ref name="sfchronicle">{{cite news |url=http://www.sfchronicle.com/news/education/article/Bomb-blasts-at-Nigeria-s-Maiduguri-University-10859772.php |newspaper=[[San Francisco Chronicle]] |first=Haruna |last=Umar |title=Bombers at Nigeria's Maiduguri University kill professor |date=January 16, 2017 |quote=Three suicide bombers, including a child, exploded at dawn Monday at Nigeria's northeastern University of Maiduguri, killing a university professor and another child, witnesses and police said [...] He said 15 wounded people were evacuated to hospitals. The National Emergency Management Agency which carried out the evacuations put the wounded at 17. |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117034138/http://www.sfchronicle.com/news/education/article/Bomb-blasts-at-Nigeria-s-Maiduguri-University-10859772.php |archive-date=January 17, 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://saharareporters.com/2017/01/16/university-professor-killed-suicide-bombers-university-maiduguri|title=University Professor Killed By Suicide Bombers At The University Of Maiduguri|date=January 16, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170117034346/http://saharareporters.com/2017/01/16/university-professor-killed-suicide-bombers-university-maiduguri|archive-date=January 17, 2017|publisher=[[Sahara Reporters]]'|quote=Before he was killed today, Professor Mani served the university as the Director of Veterinary Services.}}</ref><ref name="AJ">{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/01/suicide-attack-hits-nigeria-university-maiduguri-170116112753904.html|title=Suicide attack hits Nigeria's University of Maiduguri|date=16 January 2017|work=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]|access-date=February 21, 2017}}</ref> Bɛ daa zaŋ ninvuɣ shɛba ban nya daŋsi ŋɔ tahi University of Maiduguri Teaching Hospital.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Japan Times]] |quote=Four persons, including a professor and the second suicide bomber, died, while 15 persons sustained various degrees of injuries and were rushed to UMTH (University of Maiduguri Teaching Hospital). |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117035037/http://www.japantimes.co.jp/news/2017/01/17/world/boko-haram-claims-suicide-bombing-killed-three-nigeria-campus/#.WH2UoFMrLIU |archive-date=January 17, 2017 |title=Boko Haram claims suicide bombing that killed three on Nigeria campus |url=http://www.japantimes.co.jp/news/2017/01/17/world/boko-haram-claims-suicide-bombing-killed-three-nigeria-campus/ |date=January 17, 2017}}</ref> Liriti shɛli din daa niŋ yaha nyɛ, pirinsi daa ŋmɛ la bipuɣinbila ŋun yuma daa yiɣisi yuun pinaayi malifa din daa niŋ ka o kpɛri university maa.<ref name="AJ"/> Lahabali daa yina wuhiri ni [[Boko Haram]] toondana [[Abubakar Shekau]] daa liri lala liribu ŋɔ.<ref>{{cite news |url=https://www.yahoo.com/news/least-two-dead-nigeria-suicide-attack-082254958.html |work=[[Yahoo News]] |quote=Islamist group Boko Haram, which has repeatedly used young women and girls as human bombs, claimed responsibility for the attack. "We are the ones that triggered the explosions in the University of Maiduguri," said Boko Haram leader Abubakar Shekau in an audio message. "A woman can fight when the need arises." |title=At least three dead in Nigeria suicide attack |date=January 16, 2017 |first1=Bukar |last1=Hussain |first2=Aminu |last2=Abubakar |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117034632/https://www.yahoo.com/news/least-two-dead-nigeria-suicide-attack-082254958.html |archive-date=January 17, 2017}}</ref><ref name="sfchronicle" /><ref name="AJ"/> "Suicide bomber" nima ata daa nyɛla liri University maa silimiin goli June biɛɣ'pishi ni anu dali mini silimiin goli June biɛɣ'pishi ni ayobu dali yuuni 2017 ka daa ku watchman yino.<ref>{{cite news |url=https://www.voanews.com/a/suicide-bombers-kill-9-in-nigerian-city-of-maiduguri/3916318.html |quote=Borno police said a male suicide bomber killed a security guard after entering the University of Maiduguri, near the city center, on Sunday evening at 10:20 p.m. (2120 GMT) [...] Two female suicide bombers were the only people to die in two blasts at the University of Maiduguri on Monday morning at around 4:20 a.m. (0320 GMT). |publisher=[[Voice of America]] |title=Suicide Bombers Kill 9 in Nigerian City of Maiduguri |agency=Reuters |date=June 27, 2017}}</ref><ref name="BBC">{{cite news|date=June 27, 2017|title=Nigerian university builds trench to stop Boko Haram attacks|work=[[BBC News]]|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-40416497}}</ref> ==Kundivihira== {{Reflist}} ==External links== *[http://www.unimaid.edu.ng/ University of Maiduguri Official website] {{Universities in Nigeria}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Maiduguri, University Of}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:University of Maiduguri| ]] [[Pubu:Universities and colleges established in 1975]] [[Category:Public universities in Nigeria]] [[Category:1975 establishments in Nigeria]] [[Category:Educational institutions established in the 1970s]] [[Category:Academic libraries in Nigeria]] 3ds99tst15to33kbfsys05x1impjp2p Gombe State University 0 27487 132084 123458 2026-03-29T08:48:33Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132084 wikitext text/x-wiki {{short description |Public university in Nigeria}} {{Databox}} {{Infobox university | image = Gombe State University.jpg | name = Gombe State University | motto = Primus Inter Pares | established = 2014 | type = [[Public university|Public]] | endowment = | chairman = | chancellor = [[Abubakar Shehu-Abubakar]] | vice_chancellor = Prof. [[Aliyu Usman El-Nafaty]] | city = [[Gombe, Nigeria]] | state = [[Gombe State]] | country = Nigeria | coor = {{coord|10.3042|11.1728|type:landmark_region:NG|display=inline,title}} | publictransit = | undergrad = | postgrad = | staff = | website = {{URL|gsu.edu.ng}} | footnotes = | logo = }} '''Gombe State University''' (GSU) nyɛla din be Tudun Wada, fonŋ din be Shamaki Ward, Gombe,[[Gombe State|Gombe State, Nigeria]]. Di nyɛla din be Northern yaɣili zaŋ n-ti Nigeria.<ref name=":1">{{Cite web |title=Gombe State University gsu{{!}} School Fees, Courses & Admission info |url=https://universitycompass.com/africa/Nigeria/universities/gombe-state-univeristy.php |access-date=2023-09-23 |website=universitycompass.com}}</ref> Di nyɛla din be [[Association of Commonwealth Universities]].<ref>{{cite web|url=https://www.4icu.org/reviews/10742.htm|title=Gombe State University|publisher=www.4icu.org|access-date=9 March 2013|archive-date=23 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130123043325/http://www.4icu.org/reviews/10742.htm|url-status=dead}}</ref> Lala state university ŋɔ nyɛla din mali [[Chancellor (education)|Chancellor]] mini governing council niriba pin'yini n-ti pahi karimba nima. [[Abdullahi Mahadi]] n-daa nyɛ tuuli vice chancellor zaŋ n-ti university ŋɔ.<ref>{{cite web | url=https://dailynigerian.com/abu-prof-abdullahi-mahadi/ | title=Ex-ABU VC, Prof. Abdullahi Mahadi, is dead | date=17 December 2022 }}</ref><ref name=":0">{{Cite book|last=Abdulkadir Adamu|first=Idris Shaaba Jimada|title=Mahadi and the making of a model tertiary institution: Gombe state University|year=2014}}</ref> == Taarihi == Governor [[Mohammed Danjuma Goje]] nyɛ ŋun daa zali Gombe State University yuuni 2003. Tiŋgbani ŋɔ ni minista zaŋ n-ti shikuru baŋsim bɔbu yaɣili daa kpa niriba pihita ni anu komitti ni be lihi nya luɣ'shɛli zali state owned university.<ref name=":1" /> Bɛ daa saɣi n-ti ni niriba pishi ni anahi leemi komitti maa lihi shikuru maa zalibu.<ref name=":0" /> University ŋɔ shikuru bihi kura nyɛla ban be siyaasa tali "economic" n-ti pahi "social activities".<ref>{{Cite book|last=Abdullahi|first=Mahadi|title=Gombe state University on the path to Greatness|year=2010}}</ref><ref>{{Cite book|last=Abdullahi|first=Mahadi|title=The University of my Dream: being a lecture delivery at Ahmadu Bello University Zaria Alumni|year=2011}}</ref> University maa nyɛla din ka adiini shɛli din jɛndi. Din nyɛ state-owned university zuɣu, di wuhibu laɣa yora mini biɛhigu shee zuɣu yobu bela alaha.<ref>{{Cite web |title=Gombe State University of Science and Technology Nigeria |url=https://www.campus.africa/university/gombe-state-university-of-science-and-technology/ |access-date=2022-12-31 |website=campus.africa |language=en-US |archive-date=2022-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221225105556/https://www.campus.africa/university/gombe-state-university-of-science-and-technology/ |url-status=dead }}</ref>{{better source needed|reason=primary source|date=December 2022}}<ref>{{Cite web |title=Gombe State University |url=http://www.unipage.net/en/22864/gombe_state_university |access-date=2023-08-30 |website=www.unipage.net |language=en |archive-date=2024-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241215172815/https://www.unipage.net/en/22864/gombe_state_university |url-status=dead }}</ref> == Vice chancellors == Professor [[Abdullahi Mahadi]] n-daa nyɛ tuuli Vice Chancellor zaŋ n-ti university maa. Pɔi ka Mahdi kpɛ Gombe State University n-ti leei vice chancellor din daa zali yuuni 2004, o daa nyɛla vice chancellor zaŋ n-ti [[Ahmadu Bello University]], Zaria yuma anahi. O nyɛla Vice Chancellor zaŋ n-ti Gombe State University tum di piligu yuuni 2005 hali ni yuuni 2014, din daa niŋ ka lala saha maa governor zaŋ n-ti [[Gombe State]], [[Ibrahim Hassan Dankwambo|Ibrahim Dankwambo]],<ref>{{Cite web |title=Dan: How ex-Gov who forgot he had left power missed his flight while seeking VIP treatment - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/dankwambo-how-ex-gov-who-forgot-he-had-left-power-missed-his-flight-seeking-vip-treatment/ |access-date=2023-08-24 |website=dailytrust.com}}</ref> daa piigi Ibrahim Umar Vice Chancellor zaŋ n-ti university ŋɔ. Before his appointment, professor Ibrahim Umar was the Dean, [[Faculty (division)|Faculty]] of Science and Postgraduate School of the university. He was born in 1958 in [[Nafada|Nafada Local Government Area]],<ref>{{Cite web |title=The Vice Chancellor – Gombe State University |url=https://gsu.edu.ng/home/the-vice-chancellor/ |access-date=2023-02-17 |language=en-US |archive-date=2022-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007180458/https://gsu.edu.ng/home/the-vice-chancellor/ |url-status=dead }}</ref> [[Gombe State]]. The current vice chancellor is professor [[Aliyu Usman El-Nafaty]] as the 3rd [[Chancellor (education)|Vice Chancellor]] of Gombe State University,succeeding professor I.M Umar after the expiration of his tenure in 2019.<ref>{{Cite web |last=Times |first=Premium |date=2014-09-19 |title=Dankwambo appoints new Gombe State University V-C |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/168363-dankwambo-appoints-new-gombe-state-university-v-c.html |access-date=2022-10-03 |website=Premium Times Nigeria |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Online |first=Tribune |date=2019-07-29 |title=TETFund, pillar of development in Gombe State University — VC |url=https://tribuneonlineng.com/tetfund-pillar-of-development-in-gombe-state-university-—-vc/ |access-date=2022-10-03 |website=Tribune Online |language=en-GB }}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Babah |first=Chinedu |date=2017-08-11 |title=UMAR, Prof Ibrahim Musa |url=https://blerf.org/index.php/biography/umar-professor-ibrahim-musa/ |access-date=2022-10-03 |website=Biographical Legacy and Research Foundation |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Webmaster |date=2018-06-08 |title=Prof Mahdi appointed VC Gombe tech varsity |url=https://dailytrust.com/prof-mahdi-appointed-vc-gombe-tech-varsity |access-date=2022-10-03 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2022-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003071910/https://dailytrust.com/prof-mahdi-appointed-vc-gombe-tech-varsity |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=The Vice Chancellor – Gombe State University |url=https://gsu.edu.ng/home/the-vice-chancellor/ |access-date=2022-10-03 |language=en-US |archive-date=2022-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003072726/https://gsu.edu.ng/home/the-vice-chancellor/ |url-status=dead }}</ref> == Faculties == [[File:Faculty of Arts. Social And Management Science.jpg|thumb|faculty of Art and social science]] [[File:Gombe State University Zoological Park.jpg|thumb|Zoological park|right]] "Faculties" mini bɛ ni bɔhindi shɛŋa university ŋɔ:<ref name=":2">{{Cite web |title=About us – Gombe State University |url=https://gsu.edu.ng/home/about-us/ |access-date=2023-01-09 |language=en-US |archive-date=2023-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109155837/https://gsu.edu.ng/home/about-us/ |url-status=dead }}</ref> === Faculty of Arts and social science === Bɔhimbu yaɣa din be "faculty of arts and social sciences" * [[Accounting]] * [[Business administration|Business Administration]] * [[Political science|Political Science]] * [[Economics]] * [[International relations|International Relation]] * [[English language|English Language]] * [[Religious studies|Religious Studies]] * [[Sociology]] [[File:Faculty of Education,( GSU).jpg|thumb|Faculty of education front view]] === Faculty of Education === Bɔhimbu yaɣa din be faculty of education * [[Physics]] and Education * [[Biology]] and Education * [[Chemistry]] and Education * [[Geography]] and Education * [[Computer science|Computer Science]] and Education * [[Mathematics]] and Education [[File:Faculty of Science Complex, Gombe State University.jpg|thumb|Main entrance of faculty of science ]] === Faculty of Science === Bɔhimbu yaɣa din be faculty of science * [[Biology|Biological Sciences]] * [[Biochemistry]] * [[Botany]] * [[Chemistry]] * [[Computer science|Computer Science]] * [[Geography]] * [[Geology]] * [[Mathematics]] * [[Microbiology]] * [[Physics]] * Sconce Laboratory Technology * [[Zoology]] [[File:Faculty of Law GSU.jpg|thumb|Main entrance of faculty of law]] === Faculty of Law === Bɔhimbu yaɣa din be faculty of law * [[Sharia|Shari'a law]] * [[Public law]] [[File:Faculty of Pharmaceutical Sciences, Gombe State University.jpg|thumb|Main entrance of faculty of pharmaceutical science ]] === Faculty of Pharmaceutical science === Bɔhimbu yaɣa din be faculty of pharmaceutical sciences * [[Pharmacognosy]] and [[Drug development|Drug Development]] * [[Pharmaceutics]] and [[Pharmaceutics|Pharmaceutical Technology]] * [[Clinical pharmacy|Clinical Pharmacy]] and Pharmacy Practice * Pharmaceutics and [[Medicinal chemistry|Medicinal Chemistry]] * [[Pharmacology]] and Therapeutics * [[Pharmaceutical microbiology|Pharmaceutical Microbiology]] === Faculty of Medical Science === == Postgraduate school == Bɛ daa yɛliya ni di to ni bɛ zali shikuru zaŋ n-ti [[Postgraduate]] bɔhimbu zaŋ n-ti Gombe State University Law yuuni 2004.Bɛ daa piligi shikuru ŋɔ zalibu soya yuuni 2008/2009, tuuli shikuru zaŋ n-ti Postgraduate Board bɛ daa yoogi shikuru ŋɔ silimiin goli July biɛɣ'pihita dali yuuni 2009. Amaa wuhibu mini bɔhimbu daa piligi la yuuni 2012/2013 bɔhimbu yuuni,: M.A History, M.Sc. Physics n-ti pahi PGDE. Bɛ daa yɛligi shikuru ŋɔ yuuni 2014/2015. .<ref>{{Cite web |title=Gombe State University – Gombe State University is located in Gombe State Nigeria. It is a member of the Association of Commonwealth Universities |url=https://gsu.edu.ng/home/ |access-date=2023-02-17 |language=en-US |archive-date=2023-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204122910/https://gsu.edu.ng/home/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=victor |date=2020-09-02 |title=List of Postgraduate Courses Offered at Gombe State University, GSU: 2022/2023 {{!}} Explore the Best of West Africa |url=https://www.eafinder.com/ng/list-of-postgraduate-courses-offered-at-gombe-state-university-gsu/,%20https://www.eafinder.com/ng/list-of-postgraduate-courses-offered-at-gombe-state-university-gsu/ |access-date=2023-08-30 |website=www.eafinder.com |language=en-gb }}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == College of Medical Sciences == [[File:College of Medical Sciences, Gombe State University.jpg|thumb|Main entrance of college of medical science Gombe state university]] Collagɛ zaŋ n-ti medical science nyɛla din mali "faculties" dibaa ata; === Faculty of basic [[Medicine|Medical Sciences]] === Bɔhimbu yaɣa din be faculty of basic medical sciences * Department of [[Human body|Human Anatomy]] * Department of Human Physiology * Department of Medical Biochemistry === Faculty of Basic Clinical Sciences === Bɔhimbu yaɣa din be faculty of basic clinical sciences * Department of Chemical Pathology * Department of Clinical Pharmacology &Therapeutics * Department of Hematology & Blood Transfusion * Department of Histopathology * Department of Medical Microbiology & Immunology === Faculty of Clinical Sciences === Bɔhimbu yaɣa din be faculty of clinical sciences * Department of [[Anesthesia|Anaesthesia]] * Department of E.N.T * Department of [[Internal medicine|Internal Medicine]] * Department of Community Medicine * Department of [[General surgery|General Surgery]] * Department of [[Pediatrics|Paediatrics]] * Department of [[Obstetrics]] and [[Gynaecology]] * Department of [[Ophthalmology]] * Department o [[Radiology|Radiolog]] == Library == Di nyɛla din mali "main [[library]]" zaɣ'yini. Lala karimbu shee ŋɔ nyɛla jiranbisa dubu dibaa ayi. Karimbu shee ŋɔ nyɛla din deeri salo kamani 52,000 volumes mini 12,000 periodical titles. Bɛ zaŋ la Professor Abdullahi Mahdi ŋun daa nyɛ tuuli vice chancellor zaŋ n-ti university ŋɔ yuli n-ti karimbu shee maa. == Notable alumni == == Lihimi m-pahi == * [[Association of Commonwealth Universities]] * [[Nigerian Universities Commission]] ==Kundivihira== {{reflist}} ==External links== *{{Official website|gsu.edu.ng}} {{Universities in Nigeria}} {{Association of African Universities}} {{authority control}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Universities and colleges in Nigeria]] [[Category:2004 establishments in Nigeria]] [[Category:Educational institutions established in 2004]] [[Category:Schools in Gombe State]] [[Category:Public universities in Nigeria]] [[Category:Academic libraries in Nigeria]] [[Category:State universities in Nigeria]] 9tusjx5llu5s1mljyh7ehuhugmjv8oa Gombe State University of Science and Technology, Kumo 0 27550 132085 112357 2026-03-29T08:49:38Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132085 wikitext text/x-wiki {{Short description|Technological University in Nigeria}} {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Databox}} {{Infobox university | name = Gombe State University of science and Technology | former_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = GSUST gate, Kumo | motto = | established = 2017 | type = Public | head = | chancellor = | vice_chancellor = Prof. Abdullahi Mahdi | administrative_staff = | students = | city = [[Kumo, Nigeria]] | state = | coordinates = {{coord missing|Nigeria}} | campus = | colours = | sports_nickname = | affiliations = [[National Universities Commission|NUC]]<br /> | website = | footnotes = }} '''Gombe State University of Science and Technology''', Kumo nyɛla [[public university]] shɛli bɛ ni daa pilli yuuni 2017.<ref>{{Cite web |date=2021-10-08 |title=Gombe converts abandoned college to university campus |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/488855-gombe-converts-abandoned-college-to-university-campus.html |access-date=2022-03-22 |language=en-GB}}</ref> Di nyɛla din be [[Kumo, Nigeria|Kumo]], [[Gombe State]] [[Nigeria]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Gombe State University of Science and Technology {{!}} Ranking & Review |url=https://www.4icu.org/reviews/17741.htm |access-date=2022-03-22 |website=www.4icu.org |archive-date=25 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240425071652/https://www.4icu.org/reviews/17741.htm |url-status=dead }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2017-10-26 |title=UPDATED: NUC approves Gombe State University of Science and Technology {{!}} Premium Times Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/247385-nuc-approves-gombe-state-university-of-science-and-technology.html |access-date=2022-03-22 |language=en-GB}}</ref> National Universities Commission (NUC) nyɛla ban daa saɣi n-ti university ŋɔ ka di daa leei State University din pahiri ayi Gombe State, ka pahiri 46th State University, 86th Public University n-ti pahi 154th University din be Nigeria.<ref>{{Cite web |title=NUC recognises New Gombe State University of Science and Technology, Kumo |publisher=National Universities Commission |url=https://www.nuc.edu.ng/nuc-recognises-new-gombe-state-university-of-science-and-technology-kumo/ |access-date=2022-09-29 |language=en-CA}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> [[Gombe State|Gombe State Government]] toondan zaŋ n-ti Governor [[Muhammad Inuwa Yahaya|Muhammadu Inuwa Yahaya]] daa dihi o nuu [[Memorandum of understanding|MoU]] ni [[Lincoln University College, Malaysia|Lincoln University College]] zaŋ n-ti [[Malaysia]] ni bɛ piligi ka pahi State's University of Science and Technology, Kumo ni di leei centre of academic excellence silimiin goli March yuuni 2022.<ref>{{Cite web |last=Blueprint |date=2022-04-11 |title=The advent of Lincoln University Kumo |url=https://www.blueprint.ng/the-advent-of-lincoln-university-kumo/ |access-date=2022-09-29 |website=Blueprint Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Release |first=Press |date=2022-03-05 |title=Much Ado about the Gombe State Government, Lincoln University MoU |url=https://www.premiumtimesng.com/promoted/515386-much-ado-about-the-gombe-state-government-lincoln-university-mou.html |access-date=2022-09-29 |website=Premium Times Nigeria |language=en-GB}}</ref> Di daa pilli la yuuni 2017, Gombe State University of Science and Technology nyɛla public higher education institution din be Kumo, Gombe. [[National Universities Commission]] (NUC) , Nigeria nyɛ ban su [[Gombe State University]] of Science and Technology (GSUST). Gombe State University of Science and Technology (GSUST) nyɛla din niŋdi higher education degrees bɔhimbu yaɣa pam.<ref>{{Cite web |title=Gombe State University of Science and Technology Nigeria |url=https://www.campus.africa/university/gombe-state-university-of-science-and-technology/ |access-date=2022-12-25 |website=campus.africa |language=en-US |archive-date=25 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221225105556/https://www.campus.africa/university/gombe-state-university-of-science-and-technology/ |url-status=dead }}</ref> Bɔhimbu yaɣa shɛŋa din be Gombe State University of Science and Technology, Kumo n-doli na ŋɔ.[https://samphina.com.ng/gsutech-gombe-state-university-science-technology-undergraduate-courses/] # Accountancy / Accounting # Business Management # Public Administration # Christian Religious Studies # English Language # History # Islamic Studies # Education and Biology # Education and Chemistry # Education and Christian Religious Studies # Education and English Language # Education and Geography # Education and Islamic Studies # Education and Mathematics # Education and Physics # Education and History # Biochemistry # Biology # Chemistry # Botany # Computer Science # [[Geology]] # Microbiology # Mathematics # [[Physics]] # Statistics # Zoology # Economics # Geography # Sociology # Political Science == Kundivihira == <references /> {{authority control}} [[Category:Technological universities in Nigeria]] [[Category:Public universities in Nigeria]] [[Category:Universities and colleges established in 2017]] [[Category:2017 establishments in Nigeria]] [[Category:Education in Gombe State]] lukcy1mt9vayepjom7g31mani9l2stg Edwin Clark University 0 27592 132071 89616 2026-03-29T04:39:35Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132071 wikitext text/x-wiki {{Short description|Private university in Kiagbodo, Nigeria}} {{Databox}} {{Infobox university | name = Edwin Clark University | native_name = | native_name_lang = | image = | image_upright = | image_alt = | caption = | latin_name = | other_name = <!--or, other_names--> | former_name = <!--or, former_names--> | motto = | motto_lang = | mottoeng = | top_free_label = | top_free = | type = | established = {{start date|2015}} | closed = <!-- {{end date|YYYY}} --> | founder = [[Edwin Clark (politician)|Edwin Clark]] | parent = | affiliation = | religious_affiliation = | academic_affiliation = | endowment = | budget = | officer_in_charge = | chairman = | chairperson = | chancellor = | president = | vice-president = | superintendent = | vice_chancellor = Timothy Olagbemiro | provost = | rector = | principal = | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other = | address = <!-- Please discuss before using --> | city = Kiagbodo, burutu | state = [[Delta State|Delta]] | province = | country = Nigeria | postcode = <!--or, postalcode or zipcode--> | coordinates = {{Coord|5.3786|N|5.8961|E|format=dms|display=inline,title}} | campus = | language = | free_label = | free = | free_label2 = | free2 = | colors = <!--or, colours= --> | athletics = | sports = | athletics_nickname = <!--or, sports_nickname= --> | sporting_affiliations = | mascot = <!--or, mascots= --> | sports_free_label = | sports_free = | sports_free_label2 = | sports_free2 = | website = {{URL|edwinclarkuniversity.edu.ng}} | logo = | logo_size = | logo_alt = | footnotes = }} '''Edwin Clark University(ECU)''' nyɛla ʒingama [[university]] din be Kiagbodo, [[Delta State]], [[Nigeria]].<ref>{{Cite web | url=https://www.nuc.edu.ng/nigerian-univerisities/private-univeristies/ | title=Private Universities &#124; National Universities Commission }}</ref><ref>{{Cite web |title=Edwin Clark University Nigeria |url=https://www.campus.africa/university/edwin-clark-university/ |access-date=2022-04-04 |website=campus.africa |language=en-US }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Federal Executive Council (Nigeria)|Federal Executive Council]] zaŋ Nigeria nyɛla ban daa saɣi n-ti university ŋɔ yuuni 2015.<ref>{{cite news |last1=Niyi |title=FG Approves Edwin Clark University, Hezekiah |url=http://www.informationng.com/2015/04/fg-approves-edwin-clark-university-hezekiah.html |access-date=3 July 2018 |publisher=Information Nigeria |date=29 April 2015}}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.legit.ng/1401218-list-nigerias-private-universities-fg-approves-20-ones.html | title=Adeleke University and 98 other private varsities in Nigeria | date=4 February 2021 }}</ref> == Taarihi == [[Edwin Clark (politician)|Chief Edwin K. Clark]] nyɛ ŋun daa pilli Edwin Clark University. Bɛ daa pilli university ŋɔ silimiin goli May yuuni 2015. Bɛ daa na booni la shikuru ŋɔ Edwin Clark University of Technology (ECUT) pɔi ka daa taɣi di yuli maa labisi Edwin Clark University.<ref>{{Cite web|url=https://www.edwinclarkuniversity.edu.ng|title=Home page |website= |publisher=Edwin Clark University, Kiagbodo|access-date=23 August 2018}}</ref> === Administration === Kpamba zaŋ n-i university ŋɔ bin din gbaai yuuni {{as of|2018|lc=y}} nyɛ din doli na: {| class="wikitable" |- ! '''Office''' !! '''Holder''' |- | Chancellor || [[Edwin Clark (politician)|Chief Edwin Clark]] |- | Vice Chancellor || Prof. Timothy Oyebode Olagbemiro |- | Registrar|| Chief (Mrs) Rosalyn Egborge |- | Bursar || Mrs E.I Opara |- | Librarian || Stephen Achavwuko Osiobe |} == Programmes == [[National Universities Commission]], NUC daa saɣi n-ti university ŋɔ yuuni 2018 ni di niŋ bɔhimbu yaɣa pishi ayi ka shikuru maa ni.<ref>{{Cite web|title=NUC gives Edwin Clark varsity approval to run 14 more courses|url=https://guardian.ng/features/nuc-gives-edwin-clark-varsity-approval-to-run-14-more-courses/|access-date=2021-09-17|website=guardian.ng|date=27 December 2018|language=en-US|archive-date=2021-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917093935/https://guardian.ng/features/nuc-gives-edwin-clark-varsity-approval-to-run-14-more-courses/|url-status=dead}}</ref> === Faculties === '''Faculty of Science''' '''''Departments:''''' * [[Biochemistry]] * [[Biology]] * [[Microbiology]] * [[Computer science|Computer Science]] * [[Mathematics]] * [[Chemical industry|Industrial Chemistry]] * [[Chemistry]] * [[Physics]] '''Faculty of Humanities, Social and Management Sciences''' * [[Accounting]] * [[Banking and Finance]] * [[Business administration|Business Administration]] * [[Economics]] * [[English studies|English & Literary Studies]] * [[Geography]]<ref>{{Cite web |date=2022-03-13 |title=Edwin Clark University, Kiagbodo |url=https://campuslead.com.ng/university/edwin-clark-university-kiagbodo/ |access-date=2022-03-25 |website=Campus Lead |language=en-US |archive-date=2022-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417185730/https://campuslead.com.ng/university/edwin-clark-university-kiagbodo/ |url-status=dead }}</ref> * [[History of international relations|History & International Studies]] * [[Mass communication|Mass Communication]] * [[Political science|Political Science]] * [[Sociology]] '''Faculty of Agricultural Sciences''' Agric with options in: * [[Animal science|Animal Science]] * [[Agricultural science|Crop Science]] * [[Soil science|Soil Science]] * [[Agricultural economics|Agricultural Economics]] and Extension * [[Aquaculture|Aquaculture & Fisheries]] * [[Forestry|Forestry & Wildlife]] * [[Hotel Management|Hotel Management &Tourism]] '''Faculty of Law''' * [[Bachelor of Laws|LL.B Law]]<ref>{{Cite web|title=Edwin Clark University, Kiagbodo – An Exceptionally Caring University.|url=https://www.edwinclarkuniversity.edu.ng/|access-date=2021-09-16|language=en-US}}</ref> === Offices and units === * Vice Chancellor's Office * Registry * [[Bursary]] * Librarian's Office == Kundivihira == {{reflist}} {{authority control}} [[Category:2015 establishments in Nigeria]] [[Category:Universities and colleges in Nigeria]] 1exj5qc21alrjpk2kmfzhwg56iznsd6 Elsie Effah Kaufmann Foundation 0 27628 132073 88026 2026-03-29T05:05:14Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 5 sources and tagging 4 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132073 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Elsie Effah Kaufmann Foundation''' ('''EEKF''') nyɛla ʒiem gama yili nima ban tuma yina ni di ti kpansi STEM bohimbu [[Ghana]].<ref name=":0">{{Cite web|title=NSMQ mistress Elsie Kaufmann launches foundation to promote STEM|url=https://www.businessghana.com/|access-date=2024-03-28|website=BusinessGhana}}</ref> [[Elsie Effah Kaufmann]] n-nye ŋun kpa ʒiem gama yili ŋɔ [[Ankara|Accra]] dasili shɛli din daa lu silimiin gɔli July biɜhi pishi ni ayopoin, yuuni tusaayi ni pishi ni ayi.<ref>{{Cite web|date=2022-08-03|title=Professor Elsie Kauffman Launches Stem Foundation|url=https://ghscientific.com/professor-elsie-kauffman-launches-stem-foundation/|access-date=2024-03-28|website=GhScientific|language=en-US}}</ref> ʒiem gama yili maa daliri kpeeni nyemi ni be kpaŋsi ka ŋari 'lɛbigimsim bɔhili' din be Ghana mini tiŋ'duya suŋsuuni la, di yi kana STEM education yaɤili la polo Ghana tiŋ'gbani ni, ka di nyɛla be niiya nyɛmi ni be bo n-ti shikurubihi bohimbu kpatuɤa ni neen' sheŋa ŋan yɛn kpaŋsi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili la ti kariŋzona puuni.<ref name=":0"/><ref name=":1">{{Cite web|last=Faith Ayorkor|first=Mensah|date=2022-07-28|title=NSMQ mistress Elsie Kaufmann launches foundation to promote STEM|url=https://www.graphic.com.gh/news/education/nsmq-mistress-elsie-kaufmann-launches-foundation-to-promote-stem.html|access-date=2024-03-28|website=Graphic Online}}</ref><ref>{{Cite web|last=Awal|first=Mohammed|date=2022-08-02|title=1000 schools to receive practical science education support|url=https://thebftonline.com/2022/08/02/1000-schools-to-receive-practical-science-education-support/|access-date=2024-03-28|website=The Business & Financial Times|language=en-GB}}</ref> ʒiem gama yili maa lihirimi ni be labsi salo zaɤa na ka baŋsi tiŋ'gbana zaŋ kpa anfaani shɛli dini be kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili sililmiinsi ni boli bin shɛɤu 'STEM education' ka lahi tuhi mabiligu ni lahim tum ti kariŋzona mini malibu tuma yili nim sunsuuni. <ref>{{Cite web|last=Awal|first=Mohammed|date=2022-08-02|title=1000 schools to receive practical science education support|url=https://thebftonline.com/2022/08/02/1000-schools-to-receive-practical-science-education-support/|access-date=2024-03-31|website=The Business & Financial Times|language=en-GB}}</ref> == Suuna == ʒiem gama yili ŋɔ suuna daa niŋ la dasili shɛli din daa lu silimiin gɔli July biɜhi pishi ni ayopoin, yuuni tusaayi ni pishi ni ayi, Ankara. Asanzanima ban be ti kariŋzona la puuni daa nyela ban daa be suuna ŋɔ niŋbu shee. karimbanima ban gba daa yina ni be ti zani ti Ghana Karimbu ni bohimbu yili nim zaani gba daa be ʒii ŋɔ puuni. Yi'sheŋa tuumba nima ŋɔ ni daa zani ti shebi n-daa n-nye Ghana National Teaching Council, GhanaThink, the West African Examination Council (WAEC), the US Embassy ni ban kam n-daa pahi.<ref name=":1"/><ref>{{Cite web|date=2022-08-03|title=Professor Elsie Kauffman Launches Stem Foundation|url=https://ghscientific.com/professor-elsie-kauffman-launches-stem-foundation/|access-date=2024-03-31|website=GhScientific|language=en-US}}</ref> '''Elsie Effah Kaufmann Foundation''' ('''EEKF''') nyɛla ʒiem gama yili nima ban tuma yina ni di ti kpansi STEM wuhibu ni bohimbu Ghana puuni.ʒiem gama yili maa daliri kpeeni nyemi ni be kpaŋsi ka ŋari 'lɛbigimsim bɔhili' din be Ghana mini tiŋ'duya suŋsuuni la, di yi kana STEM education yaɤili la polo Ghana tiŋ'gbani ni, ka di nyɛla be niiya nyɛmi ni be bo n-ti shikurubihi bohimbu kpatuɤa ni neen' sheŋa ŋan yɛn kpaŋsi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili la ti kariŋzona puuni.<ref>{{Cite web|date=2022-08-02|title=NSMQ mistress Elsie Kaufmann launches foundation to promote STEM - GhScientific|url=https://ghscientific.com/elsie-kaufmann-launches-stem-foundation/|access-date=2024-03-31|language=en-US}}</ref> ʒiem gama yili ŋɔ tuuli nyɛbili n nye ni be ku taɤi tabibi tabibi mini laasabu malibu yaɤili ti kariŋzona puuni tuum mma loolo hali ti tu kariŋzona ti taya la puuni dini pa niŋ ka bihi kariŋduu anahi zaŋ chana ni pa doli wuhibu ni karimbu zalisi kundu'palli din jɛnidi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili maa.<ref>{{Cite web|date=2023-03-11|title=Demystify teaching and learning of science – Elsie Kaufmann|url=https://citinewsroom.com/2023/03/demystify-teaching-and-learning-of-science-elsie-kaufmann/|access-date=2024-03-31|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US|archive-date=2024-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20240331013052/https://citinewsroom.com/2023/03/demystify-teaching-and-learning-of-science-elsie-kaufmann/|url-status=dead}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|last=Amoh|first=Emmanuel Kwame|date=2023-09-02|title=Celebrating a Year of Transformative Science Education: Prof. Elsie Effah Kaufmann’s vision for practical learning in Ghana {{!}} 3News|url=https://3news.com/tech/celebrating-a-year-of-transformative-science-education-prof-elsie-effah-kaufmanns-vision-for-practical-learning-in-ghana/|access-date=2024-03-31|website=3news.com|language=en-US}}</ref> Yaha, EEKF yen wuhimi la karimbanima di yi maliba shili zaŋ kpa be ni yen wuhi shikuru bihi shɛm ka di kpɛhi ba kɔrisi zaŋ kpa STEM bohimbu sɔya piibu .<ref>{{Cite web|last=Awal|first=Mohammed|date=2022-08-02|title=1000 schools to receive practical science education support|url=https://thebftonline.com/2022/08/02/1000-schools-to-receive-practical-science-education-support/|access-date=2024-03-31|website=The Business & Financial Times|language=en-GB}}</ref> Effah Kaufmann suuna maa niŋ bu dali daa wuhi tuumba ni salo ba n-daa be ʒii maa puuni be ni maandi niɤilim buɤim shem, di ni ku yen niŋ ka salo hankali labi na bohimbu yaɤili ŋɔ puuni ka lahi niŋ di gbaabu soochi n-ti sokam ŋun daa be ʒii maa puuni. O daa wuhi tuumba ni salo ba n-daa be ʒii maa puuni be ni maandi niɤilim buɤim shem ka daa lahi kahigiba ni wuhibu maaa ni kuli yen kpaŋsi, salo ni di bahi bahindi shikurubihi kɔrisi ni yi palo ka bohimbu ŋme n-tam di zuɤu hali ni sahi sheli be yi ti paagi loɤa dini to la puuni. salo maa daa baŋ be ni maani niɤilim buɤim furula shem ka di nyela gbanbihi mini kpahi ni wayanima n-ti pahi banku mini yelim ka be laɤim m mali ŋa. salo maa gba daa malila baatiri ka zaŋ copa kpahi mini zinki wayanima ni banku ni yelim n zaŋ nyo niɤilim buɤim furula.<ref>{{Cite web|date=2022-08-03|title=Professor Elsie Kauffman Launches Stem Foundation|url=https://ghscientific.com/professor-elsie-kauffman-launches-stem-foundation/|access-date=2024-03-31|website=GhScientific|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Awal|first=Mohammed|date=2022-08-02|title=1000 schools to receive practical science education support|url=https://thebftonline.com/2022/08/02/1000-schools-to-receive-practical-science-education-support/|access-date=2024-03-31|website=The Business & Financial Times|language=en-GB}}</ref> === Alpha Projecti === Projecti ŋɔ nyɛbili nyemi ni di tahi ʒilinsi salo ni mali zaŋ jenidi tabibi tabibi ni namtieri bohimbu ni wuhibu yaɤili ti Ghana kariŋzona la puuni ka lahi kahigi ka kpaŋsi salo zaŋ kpa kpatuhi sheŋa bini tari kariŋzona ti ku yen kpaŋsi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili la ti kariŋzona puuni. <ref name=":3">{{Cite web|date=2023-03-11|title=Demystify teaching and learning of science – Elsie Kaufmann|url=https://citinewsroom.com/2023/03/demystify-teaching-and-learning-of-science-elsie-kaufmann/|access-date=2024-03-31|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US|archive-date=2024-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20240331013052/https://citinewsroom.com/2023/03/demystify-teaching-and-learning-of-science-elsie-kaufmann/|url-status=dead}}</ref><ref name=":2" /><ref name=":4">{{Cite web|title=Demystify teaching and learning of science – Elsie Kaufmann|url=https://www.businessghana.com/|access-date=2024-03-31|website=BusinessGhana}}</ref> Projecti ŋɔ suuna daa niŋmi di ni daa niŋ ka ʒiem gama yili ŋɔ daa puhiri yuun pali chugu n ti 'kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili la ni mali anfaani sheli ti kariŋzoŋ' bihi la puuni di ni gba daa sahisi dede ni be zaŋ teeigi tuuli chugu ʒiem gama yili ŋɔ puhi din daa niŋ sheli polo be ni booni British Councili la din be Ankara dundɔŋ puuni. karimbihi mini karimbanima ba n-daa yi kariŋzona, din kalli daa ku yihisi kɔbga n chena, daa nyela ban gba daa pahi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili la tuma saha .<ref name=":5">{{Cite web|date=2023-08-31|title=Elsie Effah Kaufmann Foundation launches free online platform to promote STEM education|url=https://citinewsroom.com/2023/08/elsie-effah-kaufmann-foundation-launches-free-online-platform-to-promote-stem-education/|access-date=2024-03-31|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Elsie Effah Kaufmann, ŋɔ wuhi ka lahi nye ninvuhi so ŋun puɤa yoori shikurubihi ban bohindi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili yuma ka ʒi, mali dihitabli ni shikurubihi ban be ti kariŋzoŋ'bihi la puuni puɤa ni daŋ yoogi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili yen nyela tohibu pam din ni ʒi anfaani pam na sɔɤu biehini.<ref>{{Cite web|date=2023-03-11|title=Demystify teaching and learning of science – Elsie Kaufmann|url=https://citinewsroom.com/2023/03/demystify-teaching-and-learning-of-science-elsie-kaufmann/|access-date=2024-03-31|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US|archive-date=2024-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20240331013052/https://citinewsroom.com/2023/03/demystify-teaching-and-learning-of-science-elsie-kaufmann/|url-status=dead}}</ref> Kaufmann kpaŋsirila di ni tu ni ti kpuhi yeltoha ŋɔ nin'mohi shem, ka ʒiya ni saha sheli ti ni tu ni yihisi zani yelli ŋɔ zugu nyela pumpuŋɔ ka kpahiri laamba, karimbanima ni kariŋzona zuhini ni tili zaŋli diem. ti be tu ni ti niŋ fali wahili. ti borila tahibu ni lebigimsim saha ŋɔ. Sɔŋmi ya ti ka ti kpaŋsi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili. Sɔŋmi ya ti ka ti che ka bohimbu mali anfaani ti ti.”<ref>{{Cite web|date=2023-03-11|title=Demystify teaching and learning of science – Elsie Kaufmann|url=https://citinewsroom.com/2023/03/demystify-teaching-and-learning-of-science-elsie-kaufmann/|access-date=2024-03-31|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US|archive-date=2024-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20240331013052/https://citinewsroom.com/2023/03/demystify-teaching-and-learning-of-science-elsie-kaufmann/|url-status=dead}}</ref><ref name=":2"/><ref name=":4"/> Projecti ŋɔ kpabu niŋla n doli kpalan zuya gbinibu yili ŋɔ mini ʒiem gama yili din yuli booni 'Dext Technology' bani kpaŋ be maŋa ka kpatuhi sheŋa din niŋ talahi ni shikurubihi mala ni be bohimbu zaŋ jenidi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili, yi palo. <ref>{{Cite web|date=2023-03-11|title=Demystify teaching and learning of science – Elsie Kaufmann|url=https://citinewsroom.com/2023/03/demystify-teaching-and-learning-of-science-elsie-kaufmann/|access-date=2024-03-31|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US|archive-date=2024-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20240331013052/https://citinewsroom.com/2023/03/demystify-teaching-and-learning-of-science-elsie-kaufmann/|url-status=dead}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Amoh|first=Emmanuel Kwame|date=2023-09-02|title=Celebrating a Year of Transformative Science Education: Prof. Elsie Effah Kaufmann's vision for practical learning in Ghana {{!}} 3News|url=https://3news.com/tech/celebrating-a-year-of-transformative-science-education-prof-elsie-effah-kaufmanns-vision-for-practical-learning-in-ghana/|access-date=2024-03-31|website=3news.com|language=en-US}}</ref><ref name=":4"/> Projecti puuni, kpatuhi sheŋa din niŋ talahi ni shikurubihi mala ni be bohimbu zaŋ jenidi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili nyela ʒiem gama yili ŋɔ ni lahisi sheli ni di mali fitiina sheli dini beni ti kariŋzoŋ'bihi la pam puuni zaŋ kpa di kalinsi polo. Ti ni ʒi saha sheli ŋɔ, projecti ŋɔ anfaani puuni, shikurubihi pani tooi tum kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili laboritiri tuma din yen kpaŋsi be baŋsim tabibi tabibi mini laasabu malibu polo n ti pahi nuhi tuma polo.<ref name=":3"/><ref name=":2"/> Yaha, Alpha Projecti ŋɔ puuni, pɔɤim zugu bohimbu fɔlinga gba nyela din yi palo ka di nyela Elsie Effah Kaufmann ʒiem gama yili ŋɔ mini Dext Technologi Limited, n sɔŋ ka di niŋ. di daliri nyemi ni di lihi ka nye chen di zaŋ jenidi projecti STEM maa ni cheni shem.<ref name=":2"/> 'STEM Code' din nyebili daa nyemi ni di ti ti kariŋzoŋ'bihi koodi gaɤindili di yi niŋ ka bi zaŋ kariŋzona m- pa pɔɤim zugu bohimbu fɔlinga ŋɔ zuɤu, din ye n che ka be tooi naagi ka zahim luɤa balibu di yi kana kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili bee kariŋzona laboritiri tuma yaɤili . Tuumba ba n yina [[:en:Ghana_Education_Service|Ghan]] [[:en:Ghana_Education_Service|Education Service]] (GES) ni [[:en:West_African_Examinations_Council|West African Examinations Council]] (WAEC) nyela ban ye n ti kariŋzona ŋɔ ponchinima n dɔli be ni tooi naayi tuun sheŋa be ni puhiba <ref name=":52">{{Cite web|date=2023-08-31|title=Elsie Effah Kaufmann Foundation launches free online platform to promote STEM education|url=https://citinewsroom.com/2023/08/elsie-effah-kaufmann-foundation-launches-free-online-platform-to-promote-stem-education/|access-date=2024-03-31|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Pɔɤim zugu bohimbu fɔlinga ŋɔ gba daa yina mi ni di ti sɔŋ ban be kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili bee kariŋzona laboritiri tuma yaɤili be ni bɔli sheli STEM la ka be tooi lihi ka zahim ka lahi tooi n zaŋ pina n-ti ti karimbanima ni kariŋzona ban mali ninmohi zaŋ kpa shikurubihi baŋsim lɛbu kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili polo, be ni tu ni be mali sheli pam la.<ref name=":62">{{Cite web|last=Amoh|first=Emmanuel Kwame|date=2023-09-02|title=Celebrating a Year of Transformative Science Education: Prof. Elsie Effah Kaufmann's vision for practical learning in Ghana {{!}} 3News|url=https://3news.com/tech/celebrating-a-year-of-transformative-science-education-prof-elsie-effah-kaufmanns-vision-for-practical-learning-in-ghana/|access-date=2024-03-31|website=3news.com|language=en-US}}</ref> == Projecti ŋɔ Tumtuunsa == # ʒiem gama yili ŋɔ yuuli pulini, be ni kpa n naagi, baŋsila karimbanima [[Ghana]] rijinnima din kalinli yiɤisi dibaayɔbu ka lahi sɔŋ shikurubihi ban gba kalinli yiɤisi tuhi pia ni anu (15,000).<ref>{{Cite web|date=2023-08-31|title=Elsie Effah Kaufmann Foundation launches free online platform to promote STEM education|url=https://citinewsroom.com/2023/08/elsie-effah-kaufmann-foundation-launches-free-online-platform-to-promote-stem-education/|access-date=2024-03-31|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # Tum STEM koodi pɔɤim zugu bohimbu fɔlinga din gba pahi Alpha Projecti la zugu suuna di daa niŋ, ka karimbanima ni kariŋzona zaŋ pa di zugu daa pili, kariŋzona ban kalinli yiɤisi kɔbsi-ayɔbu ni pihinu (650) n registi ni be di di anfaani shɛli din be di puuni. <ref name=":53">{{Cite web|date=2023-08-31|title=Elsie Effah Kaufmann Foundation launches free online platform to promote STEM education|url=https://citinewsroom.com/2023/08/elsie-effah-kaufmann-foundation-launches-free-online-platform-to-promote-stem-education/|access-date=2024-03-31|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # Ghana puuni, kariŋzona ban kalinli gari kɔbsiyi (200) ka na chana ku saɤirimi deeri hankali pariga ŋɔ maa din jenidi ti kariŋzoŋ'bihi karimbu ni bohimbu ka di nyela Alpha Projecti ŋɔ tumtuumsani. <ref name=":42">{{Cite web|title=Demystify teaching and learning of science – Elsie Kaufmann|url=https://www.businessghana.com/|access-date=2024-03-31|website=BusinessGhana}}</ref><ref name=":63">{{Cite web|last=Amoh|first=Emmanuel Kwame|date=2023-09-02|title=Celebrating a Year of Transformative Science Education: Prof. Elsie Effah Kaufmann's vision for practical learning in Ghana {{!}} 3News|url=https://3news.com/tech/celebrating-a-year-of-transformative-science-education-prof-elsie-effah-kaufmanns-vision-for-practical-learning-in-ghana/|access-date=2024-03-31|website=3news.com|language=en-US}}</ref> == Satirili vihibu Shee == itnh91wvyzz8nh8e9w2t7q5tw6s4s1i Baby Thief 0 28539 132062 92200 2026-03-28T22:46:40Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132062 wikitext text/x-wiki {{italic title}}{{short description|Ghanaian Movie}} {{Databox}} '''''Baby thief''''' nyɛla Ghana nima sinii shɛli bɛ ni daa kpɛri yuuni 1991 ka daa leei bahi li yuuni 1992. Ninvuɣ shɛba ban be kpɛrigu ŋɔ ni shɛba nyɛ Emmanuel Yeboah Asomah mini [[John Dumelo]] ka bɛ leei booni o saka lala sinii ŋɔ ni.<ref>{{Cite web|url=https://www.myjoyonline.com/entertainment/2014/October-24th/jon-dumelo-in-1991-film-baby-thief.php|title=Jon Dumelo in 1992 film 'Baby thief - MyJoyOnline.com|website=www.myjoyonline.com|access-date=2019-10-10|archive-date=2019-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20191010231217/https://www.myjoyonline.com/entertainment/2014/October-24th/jon-dumelo-in-1991-film-baby-thief.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/FLASHBACK-John-Dumelo-was-baby-thief-634606|title=FLASHBACK: John Dumelo was 'baby thief'|website=www.ghanaweb.com|language=en|access-date=2019-10-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://233times.com/2014/10/john-dumelo-in-1992-movie-baby-thief/|title=John Dumelo in 1992 movie 'Baby thief'|website=233times.com|language=en|access-date=2019-10-10}}</ref><ref>{{Citation|title=johndumelo.com.wmv|url=https://www.youtube.com/watch?v=g2R_8KBDGZQ|language=en|access-date=2019-10-10}}</ref> ==Cast== * [[John Dumelo]] n-daa nyɛ Saka * Emmanuel Yeboah Asomah (KLB), n-daa nyɛ bɛ ni niŋdi so saawara, dɔɣiti n-ti pahi ŋun kpaŋsiri HIV Ghana * Billy Agbotse n-daa nyɛ Boye Sowa * Wanda Agogo n-daa nyɛ Efua Bansah * Kwesi Appiah n-daa nyɛ Taxi Driver * Ebo Banson n-daa nyɛ Akwei Mensah * Esi Bentil n-daa nyɛ Nurse * Esi Budu n-daa nyɛ Lebene * David Cofie n-daa nyɛ Father * Theresa Dogbe n-daa nyɛ Akosua ==Kundivihira== {{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Category:Ghanaian drama films]] [[Category:1992 films]] {{Ghana-film-stub}} 91q25s1po6ljsbpvu829rk5h9jnuyli Clemento Suarez 0 28732 132068 121895 2026-03-29T02:15:09Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132068 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Clement Ashiteye''' shɛba mi o la '''Clemento Suarez''', nyɛla Ghananima asafihili nira mini kpɛrikpɛrita.<ref>{{Cite web|url=https://ghanaweekend.com/2019/05/28/5-things-you-didnt-know-about-comic-actor-clemento-suarez/|title=5 things you didn't know about comic actor Clemento Suarez|date=2019-05-28|website=Ghana Weekend|language=en-US|access-date=2019-10-12|archive-date=2019-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191012115941/https://ghanaweekend.com/2019/05/28/5-things-you-didnt-know-about-comic-actor-clemento-suarez/|url-status=dead}}</ref> ==Maŋmaŋ biɛhigu== O nyɛla ŋun chaŋ [[University of Ghana]] din be [[Legon]] ka yina yuuni 2010.<ref>{{Cite web|date=2018-05-04|title=Clemento Suarez: Comedy makes me feel like superman|url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/clemento-suarez-comedy-makes-me-feel-like-superman.html|access-date=2019-10-12|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> ==Tuma== Din daa niŋ ka o bɔhim sinii tuma naai, Clemento Suarez nyɛla ŋun daa piligi o tuma yuuni 2011 ka daa na kuli tumdi ka bi deeri liɣiri. Di nyaaŋa o daa leei asafihili niŋdi baŋda. Clemento nyɛla ŋun tum ni darata nima kamani [[Latif Abubakar]] ka nyɛ ŋun daa pahi kpɛri Ghananima TV series [[Kejetia vs Makola]].<ref>{{Cite web|title=Clemento Suarez is a great comic actor – Jon Benjamin|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Clemento-Suarez-is-a-great-comic-actor-Jon-Benjamin-533961|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191012115938/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Clemento-Suarez-is-a-great-comic-actor-Jon-Benjamin-533961|archive-date=2019-10-12|access-date=2019-10-12|website=www.ghanaweb.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-08-05|title=I Am Not The Best Comedian In Ghana Because There Are Others Ahead Of Me - Clemento Suarez Reveals » GhBase•com™|url=https://www.ghbase.com/i-am-not-the-best-comedian-in-ghana-because-there-are-others-ahead-of-me-clemento-suarez-reveals/|access-date=2019-10-12|website=GhBase•com™|language=en-US|archive-date=2019-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191012115935/https://www.ghbase.com/i-am-not-the-best-comedian-in-ghana-because-there-are-others-ahead-of-me-clemento-suarez-reveals/|url-status=dead}}</ref> O nyɛla ŋun daa sɔŋ gbubi [[3Music Awards]] din pahiri ata ni [[O. B. Amponsah]] ka di daa leei tuuli pini tibu laɣingu din daa niŋ pohim zuɣu ka di daliri nyɛla COVID-19.<ref>{{Cite web|last=DEXTRO|first=Kwamina|date=2020-04-30|title=OB Amponsah and Clemento Suarez to co-host 3rd edition of 3Music Awards Virtual Show - Society Watch Entertainment|url=https://societywatch.net/ob-amponsah-and-clemento-suarez-to-co-host-3rd-edition-of-3music-awards-virtual-show/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116020346/https://societywatch.net/ob-amponsah-and-clemento-suarez-to-co-host-3rd-edition-of-3music-awards-virtual-show/|archive-date=2021-11-16|access-date=2020-05-03|website=Society Watch|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-05-02|title=As it happened: 2020 edition of 3Music Awards|url=https://www.myjoyonline.com/entertainment/music/live-updates-2020-edition-of-3music-awards-underway/|access-date=2020-05-03|website=MyJoyOnline.com|language=en-US}}</ref> O nyɛla bɛ ni daa piigi so ni Gladys Owiredu ni bɛ gbubi Ghana Outstanding Women Awards (GOWA) yuuni 2021 Ghana Outstanding Women Awards (GOWA) laɣingu.<ref>{{Cite web|title=Clemento Suarez, Gladys Owiredu to host GOWA 2021 - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/clemento-suarez-gladys-owiredu-to-host-gowa-2021/|access-date=2021-10-18|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Otchere|first=Gertrude Owireduwaah|date=2021-09-27|title=Clemento Suarez, Gladys Owiredu to host GOWA 2021|url=https://www.adomonline.com/clemento-suarez-gladys-owiredu-to-host-gowa-2021/|access-date=2021-10-18|website=Adomonline.com|language=en-US}}</ref> == Siniinima == * Gallery of Comedy * Thank for Idiots * Romantic Nonsense * Sweet Dreams & Nightmares * What Can Come Can Come * Flagstaff House * Mallams & Pastors * I Can't Think Far<ref>{{Cite web|url=http://citifmonline.com/2016/11/i-cant-think-far-play-premiers-from-sunday-nov-6/|title=‘I can’t think far’ play premiers from Sunday Nov. 6|date=2016-11-04|website=Citi 97.3 FM - Relevant Radio. Always|language=en-US|access-date=2020-01-25|archive-date=2020-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125150308/http://citifmonline.com/2016/11/i-cant-think-far-play-premiers-from-sunday-nov-6/|url-status=dead}}</ref> * Dinner For Promotion * Blue Back * Could This Be Love (2014) * Prison Graduates * Ama 2G * Ladder * [[Keteke]]<ref>{{Citation|title=Keteke|url=http://www.imdb.com/title/tt7613260/|access-date=2020-04-28}}</ref> (2017) as Train Man 2 * Door 2 Door (2017) * You Play Me * I Play You * Bukom * Upstairs & Downstairs * The Inspection * Master and 3 Maids * Yellow Café and Wofa Kay * Royal Diadem * [[Kejetia vs Makola]] * 3 idiots and a wiseman (2019) * Accra We Dey * Away Bus (2019) * Freedom and Justice (2021) == Pina == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! Year !Award !Body !Result |- |2017 | Best Comic Actor | GH Comedy Awards | {{won}} |- |2019 | Best Comedian | Fashion & Lifestyle Ghana | {{won}} |- |2019 | Best Comedian | GH Entertainment Awards USA | {{won}} |- |2019 | Best Male Comedian | GH Actors & Entertainers Awards | {{won}} |- |2020 |Man of the Year Entertainment |EMY Awards<ref>{{Cite web|date=2020-07-05|title=Full list of 2020 EMY Africa Awards winners|url=https://www.theghanareport.com/full-list-of-2020-emy-africa-awards-winners/|access-date=2020-07-25|website=The Ghana Report|language=en}}</ref> | {{Won}} |- |2021 |Most Popular Comedian of the Year |2nd edition of Comedy and Poetry Awards |Won<ref>{{Cite web|date=2021-09-16|title=Clemento Suarez, Aka Ebenezer, Rhyme Sonny, Amerado, others win 2021 Comedy & Poetry Awards|url=https://www.pulse.com.gh/lifestyle/events/clemento-suarez-aka-ebenezer-rhyme-sonny-amerado-others-win-2021-comedy-and-poetry/lzk48vx|access-date=2021-10-18|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Online|first=Peace FM|title=Clemento Suarez, Aka Ebenezer, Rhyme Sonny, Amerado And More Win Big At The 2nd Edition Of The Comedy & Poetry Awards|url=https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/202109/452163.php|access-date=2021-10-18|website=Peacefmonline.com - Ghana news|archive-date=2021-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20211018031623/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/202109/452163.php|url-status=dead}}</ref> |} == Maŋmaŋ biɛhigu == Clemento Suarez nyɛla ŋun daa niŋ o saha waɣala paɣasaribla Sylvia Bioh amiliya silimiin goli October biɛɣ'pishi ni anahi dali yuuni, 2020.<ref>{{Cite web|title=Comedian Clemento Suarez marries long time love|url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/comedian-clemento-suarez-marries-long-time-love.html|access-date=2021-10-18|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web|title=Fans react to Clemento Suarez wedding photos - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/fans-react-to-clemento-suarez-wedding-photos/|access-date=2021-10-18|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Bonney|first=Abigail|date=2020-10-26|title=Clemento Suarez ties knot? [Photos]|url=https://www.adomonline.com/clemento-suarez-ties-knot-photos/|access-date=2021-10-18|website=Adomonline.com|language=en-US}}</ref> == External links == * {{Instagram|clementosuarez}} * {{IMDb name|nm9406060}} ==Kundivihira== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Suarez, Clemento}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Category:Ghanaian comedians]] [[Category:Living people]] [[Category:Ghanaian male film actors]] [[Category:Year of birth missing (living people)]] a9hk1t5jvsfkfeibrdcb0i2af17x0sl Tɛmplet:Langx 10 28981 132011 94313 2026-03-28T15:17:40Z Dnshitobu 19 updated template 132011 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:lang|lang}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> l8oi3imkuyy16yt0wjha2jsic89pdo0 Catherine Meyburgh 0 30331 132067 127870 2026-03-29T01:13:14Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132067 wikitext text/x-wiki '''Catherine Meyburgh''' nyɛla ŋun nyɛ South Africa sinii dareta, yiliyiina.<ref>{{Cite web|url=https://opera.org.au/artists/catherine-meyburgh|title=Catherine Meyburgh {{!}} Opera Australia|website=opera.org.au|access-date=2019-11-13}}</ref> == O bɔm'ma sɔli == O nyɛla ŋun pili o sinii edita tuma yuuni 1983 ka o zaɣa zaa daa kuli nyɛla din be documentaries yaɣili .<ref>{{Cite web|url=https://www.berlinerfestspiele.de/en/berliner-festspiele/programm/bfs-kuenstler/bfs_kuenstler_detail_177879.html|title=Catherine Meyburgh - Biography|last=Festspiele|first=Berliner|website=www.berlinerfestspiele.de|language=en|access-date=2019-11-13|archive-date=2019-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113072559/https://www.berlinerfestspiele.de/en/berliner-festspiele/programm/bfs-kuenstler/bfs_kuenstler_detail_177879.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.encounters.co.za/film/dying-for-gold/|title=Dying for Gold|website=Encounters South African International Documentary Film Festival|language=en-US|access-date=2019-11-13|archive-date=2019-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020204558/https://www.encounters.co.za/film/dying-for-gold/|url-status=dead}}</ref> == Filmography == '''O [[Video design|Projection designer]] tali tuma''' * Yuuni 1996 - [https://www.kentridge.studio/projects/ubu/ UBU] <ref>{{Cite web|title=Ubu and the Truth Commission » MITsp|url=https://mitsp.org/2014/en/portfolio/ubu-and-the-truth-commission/|access-date=2022-01-05|language=en-US}}</ref> * Yuuni 2005 - The Magic [[The Magic Flute|Flute]]/[[The Magic Flute|Die Zauberflöte]] by [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]]<ref>{{Cite web|title=Die Zauberflöte (The Magic Flute) {{!}} Opera|url=https://www.nntt.jac.go.jp/english/productions/opera/die-zauberflote-2018.html|access-date=2022-01-05|website=NEW NATIONAL THEATRE, TOKYO|language=en}}</ref> * Yuuni 2005 - [https://www.kentridge.studio/projects/black-box-chambre-noire/ Black Box/Chamber Noire] * Yuuni 2012 - [https://www.kentridge.studio/projects/the-refusal-of-time/ The Refusal of Time and Refuse the Hour] <ref>{{Cite web|date=2016-10-11|title=William Kentridge's witty animations unravel the nature of time|url=https://www.thesouthafrican.com/culture/art-artists/kentridge-london-season/|access-date=2022-01-05|website=The South African|language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web|title=Met Museum|url=https://www.metmuseum.org/art/online-features/metcollects/the-refusal-of-time|url-status=live|access-date=2022-01-05|website=www.metmuseum.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20160404001357/http://www.metmuseum.org/art/online-features/metcollects/the-refusal-of-time |archive-date=2016-04-04 }}</ref><ref>{{Cite news|last=Cotter|first=Holland|date=2013-11-28|title=William Kentridge: 'The Refusal of Time'|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2013/11/29/arts/design/william-kentridge-the-refusal-of-time.html|access-date=2022-01-05|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|title=Brave art|url=https://www.news24.com/news24/brave-art-20150430|access-date=2022-01-05|website=News24|language=en-US}}</ref> * Yuuni 2010 - [https://www.kentridge.studio/projects/the-nose/ The Nose] by [[Dmitri Shostakovich|Shostakovitch]] * Yuuni 2015 - [https://www.kentridge.studio/projects/lulu/ Lulu] by [[Alban Berg]] * Yuuni 2016 - [https://contemporaryand.com/exhibition/bikohausen-steve-bantu-biko-and-karlheinz-stockhausen-in-johannesburg-1971/ Bikohausen] * Yuuni 2017 - [https://www.kentridge.studio/projects/wozzeck/ Wozzeck] by [[Alban Berg]]<ref>{{Cite web|title=Wozzeck: The Full Kentridge and Beyond|url=https://www.schmopera.com/wozzeck-the-full-kentridge-and-beyond/|access-date=2022-01-05|website=Schmopera|language=en-ca}}</ref> * Yuuni 2018 - [https://www.kentridge.studio/projects/wozzeck/ The Head & the Load] *Yuuni 2019 - [https://www.nelsonmandela.org/news/entry/mining-bodies-exhibition-opening-and-panel-discussion Mining Bodies] *Yuuni 2021 - [http://www.thevisualist.org/2021/05/virtual-conversation-jo-ractliffe-philip-miller-and-catherine-meyburgh/ Something this way comes] <ref>{{Citation|title=Virtual Conversation: Jo Ractliffe, Philip Miller, and Catherine Meyburgh|url=https://www.youtube.com/watch?v=qTQ9J_QrS34|language=en|access-date=2022-01-05}}</ref> === O edita tuma === * Yuuni 1988 - ''Space Mutiny'' *Yuuni 1988 - ''Tyger, Tyger burning bright'' *Yuuni 1988 - [https://kevinharris.co.za/namibia-no-easy-road-to-freedom-1988/ Namibia, no easy road to Freedom] *Yuuni 1990 - Nowhere to Play *Yuuni 1992 - The Clay Ox *Yuuni 1994 - [https://thebomb.co.za/item/soweto-a-history/ Soweto, a history] *Yuuni 1997 - [https://kevinharris.co.za/sabc-tv-20-years-the-untold-story/ SABC 20 years, the untold story] *Yuuni 1998 - [https://kevinharris.co.za/robert-sobukwe-a-tribute-to-integrity-1997/ Robert Sobukwe] *Yuuni 1998 - [[Yizo Yizo|Yizo Yizo 1]] *Yuuni 1998 - [https://www.kentridge.studio/projects/drawings-for-projection/ Weighing... and Wanting] *Yuuni 1998 - [https://www.lib.berkeley.edu/mrcvault/videographies/alan-patons-beloved-country Alan Paton's Beloved Country] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220211194512/https://www.lib.berkeley.edu/mrcvault/videographies/alan-patons-beloved-country |date=2022-02-11 }} *Yuuni 1999 - [https://www.kentridge.studio/projects/drawings-for-projection/ Stereoscope] *Yuuni 1999 - [https://mubi.com/films/portrait-of-a-young-man-drowning Portrait of a Young Man Drowning] * Yuuni 2000 - ''The Guguletu Seven'' [https://lindywilsonproductions.co.za/films-and-dvds/] *Yuuni 2000 - Soul City *Yuuni 2000 - [https://web.archive.org/web/20220105115253/https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b86fc58ba Sol Plaatje, A Man for Our Time] *Yuuni 2001 - ''Yizo Yizo 2'' *Yuuni 2003 - [https://www.kentridge.studio/projects/7-fragments-for-georges-melies/ 7 Fragments for Georges Méliès and Journey to the Moon] *Yuuni 2003 - ''Sophiatown'' *Yuuni 2003 - [https://www.kentridge.studio/projects/drawings-for-projection/ Tide Table] *Yuuni 2003 - [https://www.moma.org/collection/works/130952 Day for Night] *Yuuni 2003 - [https://africa.si.edu/collections/objects/16816/africa-rifting-lines-of-fire-namibiabrazil;ctx=eecd39914832b419fc154416e897084bc0549056&idx=14 Africa Rifting, lines of fire]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *Yuuni 2004 - ''Zero Tolerance'' *Yuuni 2005 - ''Crossing the Line'' * Yuuni 2006 - ''[https://www.heartlines.org.za/films/heartlines Heartlines]'' * Yuuni 2006 - ''[https://www.firsthandfilms.com/films/#film-1000217-Angola_-_Saudades_From_the_One_Who_Loves_You Angola: Saudades from the One who Loves You]'' *Yuuni 2006 - ''The Bushman's Secrets'' *Yuuni 2006 [https://issuu.com/kentridgestudio/docs/kentridgehorseall_final_lr/6 - I am not me, the horse is not mine] [https://www.kentridge.studio/projects/the-nose/] <ref>{{Cite web|last=Tate|title=William Kentridge: I am not me, the horse is not mine – Exhibition at Tate Modern|url=https://www.tate.org.uk/whats-on/tate-modern/exhibition/william-kentridge-i-am-not-me-horse-not-mine|access-date=2022-01-05|website=Tate|language=en-GB}}</ref> *Yuuni 2007 - ''The Glow of White Women'' *Yuuni 2007 - [https://gaudino.williams.edu/past-programming/rewind-a-cantata-for-voice-tape-and-testimony/ REwind: A Cantata for Voice,Tape & Testimony] *Yuuni 2007 - [https://www.kentridge.studio/?s=what+will+come#!jig%5B1%5D/ML/14985 What will come (has already come)] * Yuuni 2008 - ''Gugu and Andile'' *Yuuni 2008 - [https://stevemorrisonart.blogspot.com/2013/05/georgia-papageorges-rifts-and-bloodlines.html Bloodlines] *Yuuni 2009 - [https://lindywilsonproductions.co.za/films-and-dvds/ For which I am Prepared to Die] *Yuuni 2009 - ''Kentridge and Dumas in Conversation'' *Yuuni 2009 - [https://www.goodman-gallery.com/exhibitions/439 Breathe, Dissolve & Return] *Yuuni 2011 - [https://www.kentridge.studio/projects/drawings-for-projection/ Other Faces] *Yuuni 2011 - ''Bettie'' * Yuuni 2012 - ''Taste of Rain'' *Yuuni 2013 - ''Nelson Mandela: The Myth and Me'' *Yuuni 2014 - ''Body Games/Jogo de Corpo'' *Yuuni 2014 - ''When we were Black 2'' * Yuuni 2018 - ''Dying for [http://dyingforgold.com/ Gold]<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|last=Molelekwa|first=By: Thabo|last2=Features|date=2021-04-29|title='Can they just pay me before I die?'|url=https://www.newframe.com/can-they-just-pay-me-before-i-die/|access-date=2022-01-05|website=New Frame}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|last=Davis|first=Rebecca|date=2019-07-04|title=SILICOSIS: Dying for Gold: New documentary lays bare the stark debt SA owes its miners|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2019-07-04-dying-for-gold-new-documentary-lays-bare-the-stark-debt-sa-owes-its-miners/|access-date=2022-01-05|website=Daily Maverick|language=en}}</ref>'' *Yuuni 2020 - [https://iafrica.com/sa-short-film-deliver-me-in-competition-at-cairo-international-film-festival/ Deliver Me] *Yuuni 2021 - [https://movingcube.uj.ac.za/exhibitions/ghosted-matter-phantom-hurt-and-other-chimera/ Ghosted Matter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240225202503/https://movingcube.uj.ac.za/exhibitions/ghosted-matter-phantom-hurt-and-other-chimera/ |date=2024-02-25 }} *Yuuni 2021 - 1001 days === As director === * Yuuni 1992 - The Clay Ox *Yuuni 1998 - [https://www.lib.berkeley.edu/mrcvault/videographies/alan-patons-beloved-country Alan Paton's Beloved Country] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220211194512/https://www.lib.berkeley.edu/mrcvault/videographies/alan-patons-beloved-country |date=2022-02-11 }} *Yuuni 2008 - [https://archive.nelsonmandela.org/index.php/autoav-002 Viva Madiba, a hero for all seasons] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240225202502/https://archive.nelsonmandela.org/index.php/autoav-002 |date=2024-02-25 }} *Yuuni 2009 - ''Kentridge and Dumas in Conversation'' *Yuuni 2011 - ''Bettie'' * Yuuni 2018 - ''Dying for Gold''<ref name=":0" /><ref name=":1"/><ref name=":2"/> '''As Producer/co-producer''' * Yuuni 1992 - The Clay Ox * Yuuni 1998 - [https://www.lib.berkeley.edu/mrcvault/videographies/alan-patons-beloved-country Alan Paton's Beloved Country] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220211194512/https://www.lib.berkeley.edu/mrcvault/videographies/alan-patons-beloved-country |date=2022-02-11 }} * Yuuni 2007 - ''The Glow of White Women'' * Yuuni 2012 - ''Taste of Rain'' * Yuuni 2018 - ''Dying for Gold]''<ref name=":0">{{Cite web|title=The untold story of the making of South Africa|url=https://africasacountry.com/2020/03/the-untold-story-of-the-making-of-south-africa|access-date=2022-01-05|website=africasacountry.com|language=en-US}}</ref><ref name=":1"/><ref name=":2"/> '''Animation''' * Yuuni 2016 - The Takeover - David Koloane * Yuuni 2019 - Something out of nothing - David Koloane * Yuuni 2021 - [https://movingcube.uj.ac.za/exhibitions/ghosted-matter-phantom-hurt-and-other-chimera/ Phantom Hurt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240225202503/https://movingcube.uj.ac.za/exhibitions/ghosted-matter-phantom-hurt-and-other-chimera/ |date=2024-02-25 }} == Kundivihira == {{Reflist}} == External links == * {{IMDb name|id=nm0582981}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Meyburgh, Catherine}} [[Category:Living people]] [[Category:South African film directors]] [[Category:South African women film directors]] [[Category:South African documentary film directors]] [[Category:South African film editors]] [[Category:Year of birth missing (living people)]] 2x33q9oka0f11cmf9ihjnu0rtzo7t5y Yaa Yaa 0 30553 131997 128048 2026-03-28T13:33:55Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 131997 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Bertha Bridget Kankam''' (bɛ daa dɔɣi o la Silimiin goli January biɛɣ'pishi ni anu dali yuuni 1990), niriba pam nyɛla ban tooi mi o ni o akpaaku zuɣu yuli '''Yaa Yaa,''' nyɛla Ghananima yili yiina mini yili sabira.<ref>{{Cite web|date=2021-03-22|title=Yaa Yaa responds to Nana Ama Mcbrown's advice to show a bit of skin in her videos|url=https://citinewsroom.com/2021/03/yaa-yaa-responds-to-nana-ama-mcbrowns-advice-to-show-a-bit-of-skin-in-her-videos/|access-date=2021-03-22|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Pɔi ni o saha ŋɔ akpaaku zuɣu yuli o daa nyɛla ŋun diɛmdi ni Bertha.<ref>{{cite web |url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/I-m-a-proud-virgin-Ghanaian-musician-396618 |title=I'm a proud virgin - Ghanaian musician &#124; Entertainment 2015-11-26 |website=mobile.ghanaweb.com |access-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724093231/https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/I-m-a-proud-virgin-Ghanaian-musician-396618 |archive-date=24 July 2019 |url-status=dead}}</ref> == Discography == {| class="wikitable" |- !Year !Title !Production credit !Ref |- |2015 |Am I (feat [[Sarkodie (rapper)|Sarkodie]]) | rowspan="4" style="text-align: center;" | [[n/a]] |<ref>{{cite web|title=Bertha ft Sarkodie – Am i.mp3 {Ghana} – Everything Music!|url=https://www.favouritehitz.com/podcast/bertha-ft-sarkodie-am-i-mp3-ghana/|website=FavouriteHitz|publisher=Seth Kwame Glover|access-date=March 19, 2018}}</ref> |- | rowspan="3" | 2016 |Kae |<ref>{{cite web|title=Yaa Yaa (Bertha) – Kae|url=http://www.ghanandwom.net/yaa-yaa-bertha-kae/|website=Ghana Ndwom|date=May 21, 2014|publisher=Epic Metrix|access-date=March 19, 2018|archive-date=August 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170803005443/http://www.ghanandwom.net/yaa-yaa-bertha-kae/|url-status=dead}}</ref> |- |Incredible |<ref>{{cite web|title=Incredible (2016) – Yaa Yaa|url=https://www.7digital.com/artist/yaa-yaa/release/incredible|website=7Digital|publisher=7digital|access-date=March 19, 2018|archive-date=March 19, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180319214237/https://www.7digital.com/artist/yaa-yaa/release/incredible|url-status=dead}}</ref> |- |Koryor |<ref>{{cite web|title=Yaa Yaa – Koryor – TalkMediaGhana|url=https://www.talkmediaghana.com/yaa-yaa-koryor/|website=Talk Media Ghana|publisher=TalkMediaGhana|access-date=March 19, 2018|archive-date=November 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161106104310/http://www.talkmediaghana.com/yaa-yaa-koryor/|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="2" | 2017 |Dumb Drum |Yaa Yaa |<ref>{{cite web|title=Listen: Songstress Yaa Yaa out with 'Dumb Drum' |url=https://www.myjoyonline.com/entertainment/2015/September-16th/listen-songstress-yaa-yaa-out-with-dumb-drum.php|website=MyJoyOnline|publisher=Ernest Dela Aglanu|access-date=March 19, 2018}}</ref> |- |Life (feat FanteFante) |[[n/a]] |<ref>{{cite web|title=Yaa Yaa – Life (feat. FanteFante)|url=https://beatznation.com/audio/yaa-yaa-life/|website=BeatzNation|publisher=BeatzNation|access-date=March 19, 2018}}</ref> |} ==Pina mini piibu == {| class="wikitable" |- !Year !Event !Category !Recipient/Nominated Work !Result !Ref |- | rowspan="3" | 2016 | rowspan="6" | Vodafone Ghana Music Awards |Record of the Year | rowspan="3" | Yaa Yaa – Dumb Drum |{{nom}} | rowspan="3" |<ref name="myjoyonline1">{{cite web|title=Full list of Nominees for 2016 Ghana Music Awards MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/entertainment/2016/February-27th/full-list-of-nominees-for-2016-ghana-music-awards.php|website=MyJoyOnline|publisher=MyJoyOnline|access-date=March 19, 2018}}</ref> |- |Best Female Vocal Performance |{{nom}} |- |Best Music Video of the Year |{{nom}} |- | rowspan="3" | 2021 |Record of the Year | rowspan="3" | Yaa Yaa – Mmusuo |{{nom}} |<ref name="myjoyonline2">{{cite web|title=VGMA22: See the list of nominees|url=https://www.myjoyonline.com/vgma22-see-the-list-of-nominees/|website=MyJoyOnline|publisher=MyJoyOnline|access-date=April 3, 2021}}</ref> |- |Female Vocalist of the Year |{{nom}} | |- |Music for Good |{{win}} |<ref>{{Cite web|last1=Denis|first1=Pwaberi|date=2021-06-25|title=#VGMA22: Yaa Yaa emerges 'Music for Good' winner|url=https://3news.com/vgma22-yaa-yaa-emerges-music-for-good-winner/|access-date=2021-06-30|website=3news|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125065825/https://3news.com/showbiz/vgma22-yaa-yaa-emerges-music-for-good-winner/|archive-date=January 25, 2025|language=en |url-status=live}}</ref> |} == Kundivihira == {{Reflist}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Yaa, Yaa}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Category:Living people]] [[Category:1990 births]] [[Category:Musicians from Kumasi]] [[Category:Neo soul singers]] [[Category:University of Ghana alumni]] [[Category:21st-century Ghanaian women singers]] [[Category:21st-century Ghanaian singers]] er9sxu8ys9j8es5nbi6golzgttf4c15 Giovani Caleb 0 31708 132083 121644 2026-03-29T08:32:14Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132083 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Caleb Elolo Adjomah''' (bɛ daa n dɔɣi o la silimin gɔli May biɛɣu pishi ni ayopɔin dali, yuuni 1988 puuni) sokam ni mi so '''Giovani Caleb''' nyɛla [[Ghana]] [[Tarivisa|talavisa]] zuɣu mini walansi zuɣu lahabali tira.<ref>{{Cite web|url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/celebrity/giovani-gets-his-bride-and-it-was-beautiful.html|title=Giovani gets his bride and it was beautiful|date=2016-06-02|website=Graphic Online|language=en-gb|access-date=2019-11-03}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/giovanita-one-year-later.html|title=Giovanita, one year later|date=2017-08-17|website=Graphic Online|language=en-gb|access-date=2019-11-03}}</ref><ref>{{Cite web |title=Confirmed: Giovani Caleb Joins Media General |url=https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/radiotv/201902/375864.php |access-date=2019-11-03 |website=peace fm online |archive-date=2019-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103103814/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/radiotv/201902/375864.php |url-status=dead }}</ref> Di ni n-niŋ ka o zooi ka o nyɛ ''Master of Ceremonies'' la zuɣu, o nyɛla ŋun n hosti binyɛra pam di bahi n bahindi Ghana Club 100 Awards, [[MTN Hitmaker]], the [[All Africa Music Awards|AFRIMA]] Music Village show (2018), 2019 Ghana Business Awards n ti pahi the [[Vodafone Ghana Music Awards]] Red Carpet show.<ref>{{Cite web |date=15 May 2019 |title=Giovani Caleb, Sika Osei to host VGMA Red Carpet |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Giovani-Caleb-Sika-Osei-to-host-VGMA-Red-Carpet-746337 |access-date=2019-11-03 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref> == Shikuru baŋsim == Caleb daa n naaila o second cycle education la [[Bishop Herman College]] ka daa n naagi o bɔhimbu mii [[University Of Ghana|University of Ghana]] puuni ni bachelor degree in Psychology and Linguistics. O lahi nyɛla ŋun daa n deei Diploma (HRM) n yi Institute of Commercial Marketers-UK puuni na.{{Citation needed|date= January 2023}} == Pin'gahinda mini piibu piipiibu shɛŋa o ni n deehi == {| class="wikitable" !Year !Ceremony !Award !Recipient !Result !Ref |- | rowspan="6" |2019 |Ghana Music & Arts Awards Europe |Radio presenter of the Year |Himself |{{Nom}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.modernghana.com/entertainment/60398/ghana-music-arts-awards-europe-2019-nominees.html|title=Ghana Music & Arts Awards Europe 2019 Nominees List Unveiled|website=Modern Ghana|language=en|access-date=2019-11-04}}</ref> |- | rowspan="2" |National Communication Honors |Radio Host of the Year |Himself |{{Nom}} | rowspan="2" |<ref>{{Cite web|url=https://tmghlive.com/national-communication-awards-2019-nominees-announced/|title=National Communication Awards 2019 Nominees Announced|date=2019-08-26|website=TMGHLive|language=en-US|access-date=2019-11-06}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |Radio Program of the Year | rowspan="2" |3FM Drive |{{Nom}} |- |[[RTP Awards]] |Best Radio Program of the Year |{{Won}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/RTP-Awards-2019-Full-list-of-winners-announced-788511|title=RTP Awards 2019: Full list of winners announced|website=www.ghanaweb.com|date=13 October 2019|language=en|access-date=2019-11-06}}</ref> |- |EMY Africa Awards |The Pav Ansah Communicator Award |Himself |{{Won}} |<ref>{{Cite web|url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/June-23rd/2019-emy-africa-awards-full-list-of-winners.php|title=2019 EMY Africa Awards: Full list of Winners|website=www.myjoyonline.com|access-date=2019-11-03|archive-date=2019-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20191103103818/https://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/June-23rd/2019-emy-africa-awards-full-list-of-winners.php|url-status=dead}}</ref> |- |Ghana Entertainment Awards |Male TV Personality of the Year |Himself |{{Nom}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nominations-for-2019-Ghana-Entertainment-Awards-USA-revealed-740085|title=Nominations for 2019 Ghana Entertainment Awards USA revealed|website=www.ghanaweb.com|date=20 April 2019|language=en|access-date=2019-11-03}}</ref> |- | rowspan="3" |2018 |EMY Africa Awards |Man of the Year (Communication) |Himself |{{Nom}} |<ref>{{Cite web |title=Graphic Ghana |url=https://www.graphic.com.gh/showbiz/news/exclusive-men-of-the-year-2018-unveils-nominees.html |access-date=2019-11-03 |website=www.graphic.com.gh}}</ref> |- |Ghana Event Awards |Best Male MC |Himself |{{Won}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.nydjlive.com/ghana-event-awards-2018-complete-list-of-winners/|title=Ghana Event Awards 2018: Complete List of Winners|date=2018-09-08|website=NYDJ Live|language=en-GB|access-date=2019-11-03}}</ref> |- | rowspan="3" |[[RTP Awards]] |Best Entertainment Host of the Year |Himself |{{Nom}} |<ref>{{Cite web |title=Graphic Ghana |url=https://www.graphic.com.gh/showbiz/ghana-radio-tv-news/nominees-of-rtp-awards-2018-unveiled.html |access-date=2019-11-06 |website=Graphic Ghana}}</ref> |- |2017 | rowspan="2" |Late Afternoon Show Host of the Year |Himself |{{Won}} |<ref>{{Cite web|url=https://yfmghana.com/37618-2/|title=2017 RTP Awards: Full List of Nominations|last=Abdullai|first=Isshak|website=YFM Ghana|language=en|access-date=2019-11-06}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 October 2017 |title=2017 RTP Awards: Full list of winners |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/2017-RTP-Awards-Full-list-of-winners-595135 |access-date=2019-11-06 |website=GhanaWeb. |language=en}}</ref> |- |2016 |Himself |{{Won}} |<ref>{{Cite web |title=2016 RTP Awards + Full List Of Winners |url=https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201610/295980.php |access-date=2019-11-06 |website=peace fm online |archive-date=2019-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106094947/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201610/295980.php |url-status=dead }}</ref> |- |2015 |[[RTP Awards]] |The Late Night Celebrity Show |Himself |{{Nom}} |<ref>{{Cite web |title=Full list: RTP Awards Nominees 2015 |url=http://233times.com/2015/08/full-list-rtp-awards-2015/ |access-date=2019-11-03 |website=233times. |language=en}}</ref> |} == Kundivihira == <references /> [[Pubu:University of Ghana alumni]] [[Pubu:1988 births]] [[Pubu:Living people]] [[Pubu:Ghanaian television presenters]] [[Pubu:Ghanaian radio presenters]] 68lv9rd0d7dgv5arou1fij8963s92zc 2024 in film 0 31849 132023 128195 2026-03-28T17:26:52Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132023 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{Short description|none}} <!--"none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]]--> {{use dmy dates|date=July 2024}} <!-- or mdy dates, just be consistent --> {{Year nav topic5|2024|film}} '''2024 in film''' nyɛla laɣinsi labi-teei, nifilimnima din da pam, pina tibu laɣinsi, "critics' lists of the best films of 2022", churi, filiminma din bahi, ni kpibu din yi polo ==Filimnima din da pam== {{see also|Lists of box office number-one films#2024}} {| class="wikitable sortable" style="margin:auto; text-align:left" |+Filimnima din da pam yuuni 2024<ref>{{Cite web|title=2024 Worldwide Box Office|url=https://www.boxofficemojo.com/year/world/2024/|access-date=April 1, 2025|website=[[Box Office Mojo]]|publisher=[[IMDb]]}}{{cbignore}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top 2024 Movies at the Worldwide Box Office |url=https://www.the-numbers.com/box-office-records/worldwide/all-movies/cumulative/released-in-2024 |access-date=January 19, 2024 |website=The Numbers |archive-date=1 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240701184222/https://the-numbers.com/box-office-records/worldwide/all-movies/cumulative/released-in-2024 |url-status=dead }}</ref> |- ! Rank !! Title !! Distributor !! Worldwide gross |- !1 | ''[[Inside Out 2]]'' |rowspan="3" |[[Walt Disney Studios Motion Pictures|Disney]] |$1,698,863,816 |- !2 | ''[[Deadpool & Wolverine]]'' |$1,338,073,645 |- !3 | ''[[Moana 2]]'' |$1,059,269,477 |- !4 | ''[[Despicable Me 4]]'' |rowspan="2" |[[Universal Pictures|Universal]] |$971,105,208 |- !5 | ''[[Wicked (2024 film)|Wicked]]'' |$753,700,072 |- !6 | ''[[Mufasa: The Lion King]]'' |Disney |$722,339,600 |- !7 | ''[[Dune: Part Two]]'' | rowspan="2" |[[Warner Bros. Pictures|Warner Bros.]] |$714,644,358 |- !8 | ''[[Godzilla x Kong: The New Empire]]'' |$571,850,016 |- !9 | ''[[Kung Fu Panda 4]]'' |Universal |$547,689,492 |- !10 | ''[[Sonic the Hedgehog 3 (film)|Sonic the Hedgehog 3]]'' |[[Paramount Pictures|Paramount]] |$491,946,657 |} * ==Events== ===Scheduled award ceremonies=== {| class="wikitable sortable" ! Date !! Event !! Host !! Location(s) !! class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|References}} |- | January 6 | [[7th Astra Film Awards]] | [[Hollywood Creative Alliance]] | [[Los Angeles]], California, U.S | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |title=HCA Unveils Initial Plans to Expand the Organization |url=https://hollywoodcreative.org/press-releases/h-c-a-unveils-initial-plans-to-expand-the-organization/ |access-date=2023-12-31 |language=en |archive-date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023134148/https://hollywoodcreative.org/press-releases/h-c-a-unveils-initial-plans-to-expand-the-organization/ |url-status=dead }}</ref> |- | January 7 | [[81st Golden Globe Awards]] | [[Golden Globe Awards|Golden Globes, LLC]] | [[Beverly Hills]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Jones|first=Marcus|title=The Golden Globes Announce 2024 Ceremony Will Be Back on First Sunday of the Year|url=https://www.indiewire.com/awards/industry/2024-golden-globes-first-sunday-in-january-1234811906/|website=[[IndieWire]]|date=21 February 2023}}</ref> |- | January 14 | [[29th Critics' Choice Awards]] | [[Critics Choice Association]] | [[Santa Monica, California]], U.S. | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/critics-choice-awards-2024-date-1235495338/|title=Critics Choice Association Sets 2024 Awards Date|last=Verhoeven|first=Beatrice|date=May 18, 2023|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=November 23, 2023}}</ref> |- | January 26 | [[11th Feroz Awards]] | [[Asociación de Informadores Cinematográficos de España]] | [[Madrid]], Spain | style="text-align:center";" | <ref>{{Cite web|url=https://www.vogue.es/articulos/premios-feroz-2024-cine-series-nominados-alfombra-fechas|website=[[Vogue (magazine)|Vogue]]|date=23 January 2024|first=Alberto|last=Sisí Sánchez|title=Premios Feroz 2024: fecha, nominados, presentadores, dónde ver y todo sobre los premios al cine y las series más gamberros de España|language=es|access-date=25 January 2024}}</ref> |- | February 3 | [[3rd Carmen Awards]] | [[Academia del Cine de Andalucía]] | [[Huelva]], Andalusia, Spain | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20231221/rtve-cine-andaluz-premios-carmen-nominaciones/2468907.shtml|website=[[rtve.es]]|date=21 December 2023|title=Mamacuz' y 'Te estoy amando locamente', participadas por RTVE, favoritas en los premios Carmen}}</ref> |- | rowspan="2"|February 4 | [[16th Gaudí Awards]] | [[Catalan Film Academy]] | [[Barcelona]], Catalonia, Spain | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.lavanguardia.com/vida/20231205/9429056/actores-pol-lopez-vicky-luengo-anunciaran-nominaciones-xvi-premios-gaudi-agenciaslv20231205.html|access-date=6 December 2023|website=[[La Vanguardia]]|language=es|date=5 December 2023|title=Los actores Pol López y Vicky Luengo anunciarán las nominaciones a los XVI Premios Gaudí|archive-date=7 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231207180329/https://www.lavanguardia.com/vida/20231205/9429056/actores-pol-lopez-vicky-luengo-anunciaran-nominaciones-xvi-premios-gaudi-agenciaslv20231205.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[51st Saturn Awards]] | [[Academy of Science Fiction, Fantasy and Horror Films]] | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref name="Variety Nov 2023">{{cite web|last=Davis|first=Clayton|title=Awards Season Calendar (2023-2024): Key Dates and Timeline for Oscars, DGA, WGA and More|url=https://variety.com/feature/awards-season-calendar-2024-oscars-1235744019/|website=Variety|date=1 November 2023}}</ref> |- | February 9 | [[2024 Movieguide Awards]] | [[Movieguide Awards|Movieguide]] | [[Los Angeles]], California, U.S | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonexaminer.com/news/2910210/sound-of-freedom-jesus-revolution-and-journey-to-bethlehem-celebrate-big-wins-at-2024-movieguide-awards/|title=Sound of Freedom, Jesus Revolution, and Journey to Bethlehem celebrate big wins at 2024 Movieguide Awards|date=8 March 2024 }}</ref> |- | rowspan="4"|February 10 | [[13th AACTA Awards]] | rowspan=2|[[Australian Academy of Cinema and Television Arts]] | rowspan=2|[[Gold Coast, Queensland|Gold Coast]], Queensland, Australia | style="text-align:center;" rowspan=2| <ref>{{cite web |url=https://variety.com/2024/awards/news/rebel-wilson-harry-connick-jr-aacta-awards-1235881485/ |title=Rebel Wilson and Harry Connick Jr. to Host AACTA Awards |last=Frater |first=Patrick |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=22 January 2024 |access-date=22 January 2024}}</ref> |- | [[13th AACTA International Awards]] |- | [[38th Goya Awards]] | [[Academy of Cinematographic Arts and Sciences of Spain]] | [[Valladolid]], Castile and León, Spain | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|website=[[rtve.es]]|url=https://www.rtve.es/noticias/20230629/goya-2024-se-celebraran-valladolid-10-febrero/2450819.shtml|title=Los Goya 2024 se celebrarán en Valladolid el 10 de febrero|date=29 June 2023|language=es|access-date=27 September 2023}}</ref> |- | [[76th Directors Guild of America Awards]] | [[Directors Guild of America]] | rowspan="2" | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref name="Variety Nov 2023"/> |- | February 17 | [[51st Annie Awards]] | [[ASIFA-Hollywood]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Diamond Sarto|first=Debbie|title=Call for Entries: 51st Annie Awards|url=https://www.awn.com/news/call-entries-51st-annie-awards|website=[[Animation World Network]]|date=11 September 2023}}</ref> |- | rowspan="2"|February 18 | [[77th British Academy Film Awards]] | [[British Academy of Film and Television Arts]] | [[London]], England, UK | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Szalai|first=Georg|title=BAFTA Sets 2024 Film Awards Date, Keeping Ceremony in Traditional February Slot|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bafta-awards-2024-film-february-oscars-1235504148/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=31 May 2023}}</ref> |- | [[49th People's Choice Awards]] | [[People's Choice Awards]] | [[Santa Monica, California]], U.S. | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web |last=Strout |first=Paige |date=January 11, 2024 |title=Everything to Know About the 2024 People's Choice Awards |url=https://www.usmagazine.com/entertainment/news/everything-to-know-about-the-2024-peoples-choice-awards/ |access-date=January 14, 2024 |website=[[US Weekly]]}}</ref> |- | rowspan="2"|February 24 | [[49th César Awards]] | [[Académie des Arts et Techniques du Cinéma]] | [[Paris]], France | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.bfmtv.com/people/cinema/cesar-2024-valerie-lemercier-presidente-de-la-49e-edition_AD-202311200524.html|website=[[BFMTV]]|title=César 2024 : Valérie Lemercier sera la présidente de la 49 édition|date=20 November 2023}}</ref> |- | [[30th Screen Actors Guild Awards]] | [[SAG-AFTRA]] | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Coates|first=Tyler|title=Screen Actors Guild Awards Set 2024 Date|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/sag-awards-2024-date-1235492232/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=16 May 2023}}</ref> |- | rowspan="2" | February 25 | [[39th Independent Spirit Awards]] | [[Independent Spirit Awards]] | [[Santa Monica, California|Santa Monica, California, U.S.]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Frank|first=Jason P.|title=The 2024 Film Independent Spirit Award Nominations|url=https://www.vulture.com/article/film-independent-spirit-awards-2024-nominations.html|website=Vulture|date=5 December 2023}}</ref> |- | [[35th Producers Guild of America Awards]] | [[Producers Guild of America]] | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=2023-05-17 |title=Producers Guild Reveals Date, Submission Calendar for 2024 PGA Awards |url=https://variety.com/2023/film/awards/producers-guild-date-submission-calendar-2024-pga-awards-1235616512/ |access-date=2024-01-04 |website=Variety |language=en-US}}</ref> |- | February 26 | [[2nd Astra Film Creative Arts Awards|2nd Astra Film Creative Arts Award]] | [[Hollywood Creative Alliance]] | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |title=HCA Unveils Initial Plans to Expand the Organization |url=https://hollywoodcreative.org/press-releases/h-c-a-unveils-initial-plans-to-expand-the-organization/ |access-date=2024-01-04 |language=en |archive-date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023134148/https://hollywoodcreative.org/press-releases/h-c-a-unveils-initial-plans-to-expand-the-organization/ |url-status=dead }}</ref> |- | March 8 | [[47th Japan Academy Film Prize]] | Japan Academy Film Prize Association | [[Tokyo]], Japan | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Japan Academy Film Prize|url=https://www.japan-academy-prize.jp/|website=Japan Academy Film Prize |date=30 March 2024}}</ref> |- | March 9 | [[44th Golden Raspberry Awards]] | Golden Raspberry Awards Foundation | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=44th Razzie Schedule|url=https://razzies.com/razz-blogz/2024-razzie-schedule|website=[[Golden Raspberry Awards]]|date=14 January 2024}}</ref> |- | March 10 | [[96th Academy Awards]] | [[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]] | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Schwartz|first=Missy|title=96th Academy Awards to Air on March 10, 2024|url=https://www.thewrap.com/oscars-2024-date-academy-awards/|website=[[TheWrap]]|date=24 April 2023}}</ref> |- | March 11 | [[32nd Actors and Actresses Union Awards]] | [[Spanish Actors Union|Actors and Actresses Union]] | [[Madrid]], Spain | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.europapress.es/cultura/exposiciones-00131/noticia-amor-mesias-cuerpo-llamas-favoritos-premios-union-actores-actrices-20240205130418.html|website=[[Europa Press (news agency)|Europa Press]]|title='Un amor', 'La Mesías' y 'El cuerpo en llamas', favoritos a los Premios Unión de Actores y Actrices|date=February 5, 2024|access-date=February 5, 2024|language=es}}</ref> |- | April 14 | [[76th Writers Guild of America Awards]] | [[Writers Guild of America, East]]<br>[[Writers Guild of America West]] | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last1=Thompson|first1=Anne|last2=Bergeson|first2=Samantha|title=What the WGA Pushing Back Its Awards Means for the Oscars: It's Complicated |url=https://www.indiewire.com/awards/awards/2024-wga-awards-delayed-after-oscars-1234922154/|website=[[IndieWire]]|date=1 November 2023}}</ref> |- | April 20 | [[11th Platino Awards]] | EGEDA, FIPCA | [[Riviera Maya]], Quintana Roo, Mexico | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.infobae.com/america/agencias/2024/02/22/huesera-y-el-conde-la-pugna-latinoamericana-a-mejor-filme-en-los-xi-premios-platino/|website=[[Infobae]]|date=22 February 2024|title='Huesera' y 'El Conde', la pugna latinoamericana a mejor filme en los XI Premios Platino}}</ref> |- | May 3 | [[69th David di Donatello]] | [[Accademia del Cinema Italiano]] | [[Rome]], Italy | style="text-align:center;"|<ref>{{cite magazine|last=Roxborough|first=Scott|date=3 April 2024|title=Paola Cortellesi's 'There's Still Tomorrow' Leads Italy's Donatello Awards Nominations|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/theres-still-tomorrow-italy-donatello-awards-nominations-1235865474/|magazine=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=5 April 2024}}</ref> |- | May 26–31 | [[12th Canadian Screen Awards]] | [[Academy of Canadian Cinema & Television]] | [[Toronto]], Ontario, Canada | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web | url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2024-canadian-screen-awards-venue-change-1235818277/ | title=Canadian Screen Awards Gets New Date, Venue Change | website=[[The Hollywood Reporter]] | date=8 February 2024}}</ref> |- | August 26 | [[18th Sur Awards]] | [[Argentine Academy of Cinematography Arts and Sciences]] | [[Buenos Aires]], Argentina | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|website=[[Ámbito Financiero]]|url=https://www.ambito.com/espectaculos/premios-sur-2024-donde-ver-la-ceremonia-lo-mejor-del-cine-nacional-n6052192|title=Premios Sur 2024: dónde ver la ceremonia a lo mejor del cine nacional|date=23 August 2024}}</ref> |- | September 7 | [[66th Ariel Awards]] | [[Academia Mexicana de Artes y Ciencias Cinematográficas]] | [[Guadalajara]], Jalisco, Mexico | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.infobae.com/mexico/2024/09/08/estos-fueron-los-ganadores-de-los-premios-ariel-2024/|website=[[Infobae]]|title=Estos fueron los ganadores de los Premios Ariel 2024|first=Ale|last=Huitron|date=September 8, 2024}}</ref> |- | November 3 | [[12th Macondo Awards]] | [[Colombian Academy of Cinematography Arts and Sciences]] | [[Bucaramanga]], Santander, Colombia | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.eltiempo.com/cultura/cine-y-tv/ganadores-de-los-premios-macondo-2024-estas-son-las-producciones-mas-reconocidas-3396742|website=[[El Tiempo (Colombia)|El Tiempo]]|access-date=8 November 2024|language=es|date=5 November 2024|title=Ganadores de los Premios Macondo 2024: estas fueron las producciones más reconocidas}}</ref> |- | December 7 | [[37th European Film Awards]] | [[European Film Academy]] | [[Lucerne]], Switzerland | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |title=Excellence Awards Winners 2024 |url=https://www.europeanfilmacademy.org/press/excellence-awards-winners-2024/ |access-date=2024-12-08 |website=European Film Academy |language=en-US}}</ref> |- | December 8 | [[8th Astra Film Awards]] | [[Hollywood Creative Alliance]] | [[Los Angeles]], California, U.S | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|access-date=28 November 2024|url=https://theastras.com/2024-astra-film-creative-arts-awards-nominations-have-arrived/|title=2024 Astra Film & Creative Arts Awards Nominations Have Arrived|date=25 November 2024}}</ref> |- | December 8 | [[British Independent Film Awards 2024]] | BIFA | [[London]], England, UK | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|website=[[Deadline Hollywood]]|url=https://deadline.com/2024/12/british-independent-film-awards-2024-winners-full-list-1236197609/|title=British Independent Film Award Winners: 'Kneecap' Takes Best Film — Full List|first=Zac|last=Ntim|date=December 8, 2024}}</ref> |- | December 14 | [[30th Forqué Awards]] | EGEDA | [[Madrid]], Spain | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|language=es|access-date=8 November 2024|url=https://www.20minutos.es/cinemania/noticias/premios-forque-2024-nominaciones-5651747/|website=[[Cinemanía]]|via=[[20minutos.es]]|title=Premios Forqué 2024: 'La infiltrada', 'La estrella azul' y 'Querer' lideran las nominaciones de la 30 edición|date=7 November 2024}}</ref> |} ===Film festivals=== {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;" |- ! Date !! Event !! Host !! Location(s) !! class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|References}} |- | January 18 – 28 | [[2024 Sundance Film Festival]] | [[Sundance Film Festival]] | [[Park City, Utah]], United States | style="text-align:center;"| <ref name="winner:hr">{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/sundance-announces-dates-for-2024-festival-1235484733/ |title= Sundance Sets Dates for 2024 Festival |author= Mia Galuppo |website= Hollywood Reporter |date= 11 May 2023 |access-date= 23 November 2023|language=en}}</ref> |- | January 25 – February 4 | [[53rd International Film Festival Rotterdam]] | [[International Film Festival Rotterdam]] | [[Rotterdam]], Netherlands | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://www.screendaily.com/news/rotterdam-2024-unveils-opening-film-first-titles/5188129.article |title=Rotterdam film festival unveils Jonathan Ogilvie's 'Head South' as 2024 opening film, first programme details |work=[[Screendaily]] |first= Tim |last= Dams|date=23 November 2023|access-date=23 November 2023}}</ref> |- | February 7 – 17 | [[39th Santa Barbara International Film Festival]] | [[Santa Barbara International Film Festival]] | [[Santa Barbara, California]], United States | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Pedersen|first=Erik|title=Santa Barbara Film Festival 2024 Dates Set|url=https://deadline.com/2023/04/santa-barbara-international-film-festival-2024-dates-set-1235337586/|website=Deadline Hollywood|date=26 April 2023}}</ref> |- | February 15 – 25 | [[74th Berlin International Film Festival]] | [[Berlin International Film Festival]] | [[Berlin]], Germany | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|last1=Calnan|first1=Ellie|title=Berlinale sets 2024 dates; reveals 2023 ticket sales|url=https://www.screendaily.com/news/berlinale-sets-2024-dates-reveals-2023-ticket-sales/5179728.article|website=[[Screendaily]]|date=28 February 2023|access-date=24 November 2023}}</ref> |- | February 20 – 24 | [[13th Oceanside International Film Festival]] | [[Oceanside International Film Festival]] | [[Oceanside, California]], United States | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web |last=Mcintosh |first=Linda |date=2024-02-19 |title=Oceanside Film Festival kicks off Tuesday and concludes Saturday with Women's Film Fest, 'Reel Women' |url=https://www.sandiegouniontribune.com/local/story/2024-02-19/oceanside-film-festival-kicks-off-feb-20-includes-womens-film-fest-reel-women |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240219213615/https://www.sandiegouniontribune.com/local/story/2024-02-19/oceanside-film-festival-kicks-off-feb-20-includes-womens-film-fest-reel-women |archive-date=2024-02-19 |access-date=2024-03-11 |website=[[San Diego Union-Tribune]] |language=en-US}}</ref> |- | March 1 – 10 | [[27th Málaga Film Festival]] | [[Málaga Film Festival]] | [[Málaga]], Spain | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://www.screendaily.com/news/2024-film-festivals-and-markets-calendar-latest-dates/5188083.article|website=[[ScreenDaily]]|date=4 February 2024|first=Ben|last=Dalton|title=2024 film festivals and markets calendar: latest dates}}</ref> |- | May 9 – 19 | 50th Seattle International Film Festival | [[Seattle International Film Festival]] | [[Seattle]], [[Washington (state)|Washington]], United States | style="text-align:center;" | <ref name="SIFFTY">{{Cite web|url=https://www.seattletimes.com/entertainment/movies/siff-2024-celebrates-50-years-of-seattles-homegrown-film-festival/|title=SIFF 2024 celebrates 50 years of Seattle's homegrown film festival|date=2024-04-30|access-date=2024-05-21|last=Wilson|first=Gemma|website=[[The Seattle Times]]}}</ref> |- | May 14 – 25 | [[2024 Cannes Film Festival]] | [[Cannes Film Festival]] | [[Cannes]], France | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|last=Keslassy|first=Elsa|title=Cannes Film Festival Sets Dates for 2024 Edition|url=https://variety.com/2023/film/global/cannes-film-festival-dates-2024-edition-1235634266/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=6 June 2023|access-date=24 November 2023}}</ref> |- | June 7 – 15 | [[39th Guadalajara International Film Festival]] | [[Guadalajara International Film Festival]] | [[Guadalajara]], Mexico | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|website=[[El Informador (Mexico)|El Informador]]|url=https://www.informador.mx/cultura/FICG-39-Cuando-se-realizara-el-Festival-Internacional-de-Cine-en-Guadalajara-este-2024-20240321-0116.html|first=Sergio Alejandro|last=Velázquez|date=21 March 2024|title=¿Cuándo se realizará el Festival Internacional de Cine en Guadalajara este 2024?}}</ref> |- | June 9 – 15 | [[2024 Annecy International Animation Film Festival]] | [[Annecy International Animation Film Festival]] | [[Annecy]], France | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/04/annecy-international-animation-film-festival-2024-line-up-1235895163/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=25 April 2024|title=Sarah Snook Picture 'Memoir Of A Snail', Terry Gilliam Set For Annecy With 'Transformers One', 'Despicable Me 4', 'Inside Out 2' & 'Moana 2' – Full Lineup|first=Melanie|last=Goodfellow}}</ref> |- | June 14 – 23 | 26th Shanghai International Film Festival | [[Shanghai International Film Festival]] | [[Shanghai]], China | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/shanghai-film-festival-2024-competition-lineup-1235911591/|website=[[Hollywood Reporter]]|date=29 May 2024|title=Shanghai Film Festival Unveils 2024 Competition Lineup|first=Patrick|last=Brzeski}}</ref> |- | June 28 – July 6 | [[58th Karlovy Vary International Film Festival]] | [[Karlovy Vary International Film Festival]] | [[Karlovy Vary]], Czech Republic | style="text-align:center;"|<ref name="festivalscalendar">{{Cite web|title=2024 film festivals and markets calendar: latest dates|first=Ben|last=Dalton|date=28 March 2024|url=https://www.screendaily.com/news/2024-film-festivals-and-markets-calendar-latest-dates/5188083.article|website=[[ScreenDaily]]|access-date=29 March 2024}}</ref> |- | August 7 – 17 | [[77th Locarno Film Festival]] | [[Locarno Film Festival]] | [[Locarno]], Switzerland | style="text-align:center;"|<ref name="festivalscalendar" /> |- | August 16 – 23 | 30th Sarajevo Film Festival | [[Sarajevo Film Festival]] | [[Sarajevo]], Bosnia & Herzegovina | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Ntim |first1=Zac |title=Sarajevo Film Festival Sets Competition Titles Including 19 World Premieres |url=https://deadline.com/2024/07/sarajevo-film-festival-2024-competition-lineup-19-world-premieres-1236021645/ |website=Deadline Hollywood |date=25 July 2024}}</ref> |- | August 28 – September 7 | [[81st Venice International Film Festival]] | [[Venice Film Festival]] | [[Venice]], Italy | style="text-align:center;"| <ref name="festivalscalendar" /> |- | September 5 – 15 | [[2024 Toronto International Film Festival]] | [[Toronto International Film Festival]] | [[Toronto]], Ontario, Canada | style="text-align:center;"| <ref name="festivalscalendar" /> |- | September 11 – 18 | [[2024 Atlantic International Film Festival]] | [[Atlantic International Film Festival]] | [[Halifax, Nova Scotia|Halifax]], Nova Scotia, Canada | style="text-align:center;"| <ref>Sean Mott, [https://atlantic.ctvnews.ca/more/atlantic-international-film-festival-reveals-lineup-for-september-1.7000430 "Atlantic International Film Festival reveals lineup for September"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240918151322/https://atlantic.ctvnews.ca/more/atlantic-international-film-festival-reveals-lineup-for-september-1.7000430 |date=18 September 2024 }}. ''[[CTV Atlantic]]'', August 14, 2024.</ref> |- | September 14 – 22 | [[2024 Cinéfest Sudbury International Film Festival]] | [[Cinéfest Sudbury International Film Festival]] | [[Greater Sudbury|Sudbury]], Ontario, Canada | style="text-align:center;"| <ref>[https://www.nugget.ca/entertainment/local-arts/sudburys-cinefest-offers-early-look-at-its-2024-film-lineup "Sudbury's Cinefest offers early look at its 2024 film lineup"]. ''[[North Bay Nugget]]'', August 13, 2024.</ref> |- | September 20 – 28 | [[72nd San Sebastián International Film Festival]] | [[San Sebastián International Film Festival]] | [[San Sebastián]], Spain | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/461974|website=[[Cineuropa]]|date=7 May 2024|title=Emmanuelle set to open San Sebastián|first=David|last=González}}</ref> |- | September 26 – October 6 | [[2024 Vancouver International Film Festival|43rd Vancouver International Film Festival]] | [[Vancouver International Film Festival]] | [[Vancouver]], [[British Columbia]], Canada | style="text-align:center;" | <ref name="festivalscalendar" /> |- | September 27 – October 14 | [[2024 New York Film Festival]] | [[New York Film Festival]] | [[New York City]], United States | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Lewis|first=Hilary|title=NY Film Festival Main Slate Includes Cannes Winners 'Anora' and 'Seed of the Sacred Fig'|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2024-ny-film-festival-main-slate-lineup-1235966970/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=6 August 2024|access-date=16 August 2024}}</ref> |- | October 2 – 11 | [[29th Busan International Film Festival]] | [[Busan International Film Festival]] | [[Busan]], South Korea | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/busan-international-film-festival-documentary-audience-award-1235966069/ |title= Busan International Film Festival Adds Documentary Audience Award |author= Patrick Brzeski |website= [[The Hollywood Reporter]] |date=August 4, 2024 |access-date= August 30, 2024|language=en}}</ref> |- | October 3 – 13 | [[57th Sitges Film Festival]] | [[Sitges Film Festival]] | [[Sitges]], Spain | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|website=[[La Vanguardia]]|url=https://www.lavanguardia.com/mediterranean/20240927/9977857/movie-edition-sitges-film-festival-cinema-october-geoffrey-rush-soderbergh-fantastic.html|title=The prestigious Sitges Film Festival kicks off|date=27 September 2024|first=Leonor|last=Mayor Ortega}}</ref> |- | October 9 – 20 | [[2024 BFI London Film Festival]] | [[BFI London Film Festival]] | [[London]], United Kingdom | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web |title=68th BFI London Film Festival submissions are open |url=https://www.bfi.org.uk/explore-our-festivals/68th-bfi-london-film-festival-submissions-are-open |access-date=2024-01-04 |website=[[British Film Institute]] |language=en}}</ref> |- | October 16 – 27 | [[19th Rome Film Festival]] | [[Rome Film Festival]] | [[Rome]], Italy | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/467574 |title= One hundred titles from 48 countries and a flurry of world premieres will form of the focus of this year's Rome Film Fest |first= Vittoria|last= Scarpa |date=23 September 2024|access-date=24 September 2024 |website= [[Cineuropa]] |language=en}}</ref> |- | October 16 – 27 | [[60th Chicago International Film Festival]] | [[Chicago International Film Festival]] | [[Chicago]], United States | align="center"| <ref>{{cite web|url=https://chicago.suntimes.com/movies-and-tv/2024/09/12/robert-zemeckis-here-chicago-film-festival|title=Robert Zemeckis is heading home to Chicago for film festival honor, 'Here' screening|website=[[Chicago Sun-Times]]|first=Richard|last=Roeper|date=September 12, 2024|accessdate=October 9, 2024}}</ref> |- | October 18 – 26 | [[69th Valladolid International Film Festival]] | [[Valladolid International Film Festival]] | [[Valladolid]], Spain | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|website=[[Infobae]]|url=https://www.infobae.com/espana/agencias/2024/08/26/dieciocho-producciones-espanolas-participaran-en-la-69-edicion-de-la-seminci/|title=Dieciocho producciones españolas participarán en la 69 edición de la Seminci|date=August 26, 2024|access-date=August 26, 2024|language=es}}</ref> |- | October 24 – November 1 | [[2024 El Gouna Film Festival]] | [[El Gouna Film Festival]] | [[El Gouna]], Egypt | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|first=Rafa Sales|last=Ross|date=1 November 2024|title=French Thriller About Syrian Exiles 'Ghost Trail' Wins Top Prize at El Gouna Film Festival |url=https://variety.com/2024/film/global/ghost-trail-el-gouna-film-festival-1236198020/}}</ref> |- | October 28 – November 6 | [[37th Tokyo International Film Festival]] | [[Tokyo International Film Festival]] | [[Tokyo]], Japan | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web |last1=Ntim |first1=Zac |title=Tony Leung Set As Tokyo Film Festival Jury President |url=https://deadline.com/2024/05/tony-leung-tokyo-film-festival-jury-president-1235920164/ |website=[[Deadline Hollywood]] |date=May 16, 2024}}</ref> |- | November 20 – 28 | [[55th International Film Festival of India]] | [[Directorate of Film Festivals]] | [[Goa]], India |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2052589|title=NFDC Kicks Off Roadshow for 55th International Film Festival of India (IFFI)|date=6 September 2024|access-date=7 September 2024|publisher=PIB|via=press release}}</ref> |} ==Awards== {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |- ! rowspan="2" style="width:20px;"| Category !! colspan="2" style="width:250px;" | [[82nd Golden Globe Awards]]<br />{{small|January 5, 2025}} !! rowspan="2" style="width:250px;"| [[30th Critics' Choice Awards]]<br />{{small|February 7, 2025}} !! rowspan="2" style="width:250px;" |[[78th British Academy Film Awards|78th BAFTA Awards]]<br />{{small|February 16, 2025}} !! rowspan="2" style="width:250px;" |[[36th Producers Guild of America Awards|Producers]], [[77th Directors Guild of America Awards|Directors]], [[31st Screen Actors Guild Awards|Screen Actors]], and [[77th Writers Guild of America Awards|Writers Guild]] Awards<br />{{small|February 8 - 23, 2025}} !! rowspan="2" style="width:250px;" |[[97th Academy Awards]]<br />{{small|March 2, 2025}} |- ! width=200| {{small|Drama}} !! style="width:200px;"| {{small|Musical or Comedy}} |- | Best Picture || ''[[The Brutalist]]'' || ''[[Emilia Pérez]]'' || ''[[Anora]]'' || ''[[Conclave (film)|Conclave]]'' || colspan="2" | ''[[Anora]]'' |- | Best Director || colspan="2"| [[Brady Corbet]]<br />''[[The Brutalist]]'' || [[Jon M. Chu]]<br />''[[Wicked (2024 film)|Wicked]]'' || [[Brady Corbet]]<br />''[[The Brutalist]]'' || colspan="2"| [[Sean Baker (filmmaker)|Sean Baker]]<br />''[[Anora]]'' |- | Best Actor || [[Adrien Brody]]<br />''[[The Brutalist]]'' || [[Sebastian Stan]]<br />''[[A Different Man]]'' || colspan="2"|[[Adrien Brody]]<br />''[[The Brutalist]]'' || [[Timothée Chalamet]]<br />''[[A Complete Unknown]]'' || [[Adrien Brody]]<br />''[[The Brutalist]]'' |- | Best Actress || [[Fernanda Torres]]<br />''[[I'm Still Here (2024 film)|I'm Still Here]]'' || colspan="2"| [[Demi Moore]]<br />''[[The Substance]]'' || [[Mikey Madison]]<br />''[[Anora]]'' || [[Demi Moore]] <br /> ''[[The Substance]]'' || [[Mikey Madison]]<br />''[[Anora]]'' |- | Best Supporting Actor || colspan="6" | [[Kieran Culkin]]<br />''[[A Real Pain]]'' |- | Best Supporting Actress || colspan="6"| [[Zoe Saldaña]]<br />''[[Emilia Pérez]]'' |- | Best Screenplay, Adapted || colspan=2 rowspan=2| [[Peter Straughan]]<br />''[[Conclave (film)|Conclave]]'' || colspan=2 | [[Peter Straughan]]<br />''[[Conclave (film)|Conclave]]'' || [[RaMell Ross]] & [[Joslyn Barnes]]<br />''[[Nickel Boys]]'' || [[Peter Straughan]]<br />''[[Conclave (film)|Conclave]]'' |- | Best Screenplay, Original || [[Coralie Fargeat]]<br />''[[The Substance]]'' || [[Jesse Eisenberg]]<br />''[[A Real Pain]]'' || colspan="2"| [[Sean Baker (filmmaker)|Sean Baker]]<br />''[[Anora]]'' |- | Best Animated Film || colspan="2"| ''[[Flow (2024 film)|Flow]]'' || ''[[The Wild Robot]]'' || ''[[Wallace & Gromit: Vengeance Most Fowl]]'' || ''[[The Wild Robot]]'' || ''[[Flow (2024 film)|Flow]]'' |- | Best Original Score || colspan="3"| [[Trent Reznor]] and [[Atticus Ross]]<br />''[[Challengers (film)|Challengers]]'' || [[Daniel Blumberg]]<br />''[[The Brutalist]]'' || rowspan="3" {{n/a}} || [[Daniel Blumberg]]<br />''[[The Brutalist]]'' |- | Best Original Song || colspan="3"| "[[El Mal]]"<br />''[[Emilia Pérez]]'' || {{n/a}} || "[[El Mal]]"<br />''[[Emilia Pérez]]'' |- | Best Foreign Language Film || colspan="4" | ''[[Emilia Pérez]]'' || ''[[I'm Still Here (2024 film)|I'm Still Here]]'' |- | Best Documentary{{efn|From 2016 onward, the category was shifted from the Critics' Choice Awards to the ancillary [[9th Critics' Choice Documentary Awards|Critics' Choice Documentary Awards]].}} || colspan=2 {{n/a}} || ''[[Super/Man: The Christopher Reeve Story]]''<br />''[[Will & Harper]]'' (tie) ||colspan="2"|''[[Super/Man: The Christopher Reeve Story]]'' || ''[[No Other Land]]'' |} '''[[Palme d'Or]] ([[77th Cannes Film Festival]]):''' :'''''[[Anora (film)|Anora]]''''', directed by [[Sean Baker (filmmaker)|Sean Baker]], USA '''[[Golden Lion]] ([[81st Venice International Film Festival]]):''' :'''''[[The Room Next Door]]''''', directed by [[Pedro Almodóvar]], Spain '''[[Berlin Film Festival|Golden Bear]] ([[74th Berlin International Film Festival]]):''' :'''''[[Dahomey (film)|Dahomey]]''''', directed by [[Mati Diop]], France '''[[Toronto International Film Festival People's Choice Award|People's Choice Award]] ([[2024 Toronto International Film Festival|49th Toronto International Film Festival]]):''' :'''''[[The Life of Chuck]]''''', directed by [[Mike Flanagan (filmmaker)|Mike Flanagan]], USA ==2024 films== ===By country/region=== * [[List of American films of 2024]] * [[List of Argentine films of 2024]] * [[List of Australian films of 2024]] * [[List of Bangladeshi films of 2024]] * [[List of Brazilian films of 2024]] * [[List of British films of 2024]] * [[List of Canadian films of 2024]] * [[List of Chinese films of 2024]] * [[List of French films of 2024]] * [[List of German films of 2024]] * [[List of Hong Kong films of 2024]] * [[List of Indian films of 2024]] * [[List of Japanese films of 2024]] * [[List of Malaysian films of 2024]] * [[List of Pakistani films of 2024]] * [[List of Philippine films of 2024]] * [[List of Russian films of 2024]] * [[List of South Korean films of 2024]] * [[List of Spanish films of 2024]] * [[List of Turkish films of 2024]] ===By genre/medium=== * [[List of animated feature films of 2024]] * [[List of comedy films of the 2020s#2024|List of comedy films of 2024]] * [[List of drama films of the 2020s#2024|List of drama films of 2024]] * [[List of horror films of 2024]] * [[List of LGBT-related films of 2024]] * [[List of science fiction films of the 2020s#2024fc|List of science fiction films of 2024]] * [[List of thriller films of the 2020s#2024|List of thriller films of 2024]] ==Kpibu== <!-- This section is in the article 2024 in "film"; people that are television actors, television directors, or something like that but did not have any part of a film don't belong here. Those belong to the "Deaths" section in "2024 in television". Do not add people who have done only 1 film: always add 2 films. Don't add any cameo roles. Don't add any direct-to-video films or TV movies, and no red links or redirecting links. --> {| class="wikitable sortable defaultcenter" style="font-size:90%;" |+ |- style="background:#dae3e7; text-align:center;" ! Month !! Date !! Name !! Age !! Country !! Profession !! Notable films !! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- align="top" |- ! rowspan="47" style="text-align:center; vertical-align:top;"| [[Deaths in January 2024|January]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Mickey Cottrell]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer, Publicist, Actor || {{hlist|''[[My Own Private Idaho]]''|''[[Volcano (1997 film)|Volcano]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Barnes|first1=Mike |title=Mickey Cottrell, Publicist, Actor and Producer, Dies at 79|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mickey-cottrell-dead-publicist-1235777975/|work=The Hollywood Reporter |date=January 2, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[René Verzier]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[The Little Girl Who Lives Down the Lane]]''|''[[Rabid (1977 film)|Rabid]]''}} || style="text-align:center;"| <ref>Charles-Henri Ramond, [https://www.filmsquebec.com/rene-verzier-nous-a-quittes/ "René Verzier nous a quittés"]. ''Films du Québec'', January 12, 2024.</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Peter Berkos]] || style="text-align:center;"| 101 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Sound Editor|| {{hlist|''[[The Hindenburg (film)|The Hindenburg]]''|''[[Slap Shot]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Bartlett |first1=Rhett |title=Peter Berkos, Oscar-Winning Sound Effects Editor on 'The Hindenburg', Dies at 101 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/peter-berkos-dead-hindenburg-1235778429/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=3 January 2024 |access-date=January 3, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Lillian Crombie]] || style="text-align:center;"| 66 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Australia (2008 film)|Australia]]''|''[[Mystery Road (film)|Mystery Road]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Tributes to groundbreaking SA actor & performer Lillian Crombie|url=https://www.abc.net.au/listen/programs/adelaide-breakfast/lillian-crombie/103287846|website=ABC Radio Adelaide|date=January 4, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Germana Dominici]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Black Sunday (1960 film)|Black Sunday]]''|''[[Intervista]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.antoniogenna.net/doppiaggio/voci/vocigdom.htm|title=La pagina di GERMANA DOMINICI|work=Il mondo dei doppiatori|language=Italian}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Georgina Hale]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Devils (film)|The Devils]]''|''[[Mahler (film)|Mahler]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |title=British actress and Mahler star Georgina Hale dies, aged 80 |url=https://www.radiotimes.com/movies/georgina-hale-mahler-dies-newsupdate/ |access-date=2024-06-15 |website=Radio Times |language=en-GB}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Glynis Johns]] || style="text-align:center;"| 100 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[The Sundowners (1960 film)|The Sundowners]]''|''[[Mary Poppins (film)|Mary Poppins]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite news |last=Yang |first=Maya |date=2024-01-04 |title=Glynis Johns, who played Mrs Banks in Mary Poppins, dies aged 100 |url=https://www.theguardian.com/film/2024/jan/05/glynis-johns-dead-mrs-banks-mary-poppins |access-date=2024-01-04 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Christian Oliver]] || style="text-align:center;"| 51 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Good German]]''|''[[Speed Racer (film)|Speed Racer]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Petski|first1=Denise|title='Speed Racer' Actor Christian Oliver & 2 Daughters Killed In Caribbean Plane Crash|url=https://deadline.com/2024/01/christian-oliver-daughters-killed-caribbean-plane-crash-speed-racer-1235695821/|work=Deadline|date=January 5, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[David Soul]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Magnum Force]]''|''[[Appointment with Death (film)|Appointment with Death]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=David Soul: Starsky & Hutch actor dies aged 8000|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-67895679 |work=BBC News |date=January 5, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Tracy Tormé]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Fire in the Sky]]''|''[[I Am Legend (film)|I Am Legend]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Tracy Tormé, 'Sliders' Co-Creator and 'Star Trek: The Next Generation' Writer, Dies at 64 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/tracy-torme-dead-sliders-star-trek-next-generation-1235783832/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=January 9, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Brian McConnachie]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Caddyshack]]''|''[[Sleepless in Seattle]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Brian McConnachie, Writer for 'National Lampoon', 'SCTV' and 'Saturday Night Live', Dies at 81 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/brian-mcconnachie-dead-sctv-saturday-night-live-1235783464/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=January 9, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Menachem Daum]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[A Life Apart: Hasidism in America|A Life Apart]]''|''[[Hiding and Seeking]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Joseph |date=2024-01-19 |title=Menachem Daum, 77, Filmmaker Who Explored the World of Hasidim, Dies |url=https://www.nytimes.com/2024/01/19/movies/menachem-daum-dead.html |access-date=2024-06-15 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Adan Canto]] || style="text-align:center;"| 42 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[X-Men: Days of Future Past]]''|''[[Bruised (film)|Bruised]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Adan Canto: X-Men and Designated Survivor star dies of cancer at 42|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-67932741 |website=[[BBC News]]|date=10 January 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Ventura Pons]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[Actrius]]''|''[[Caresses]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.huffingtonpost.es/life/cultura/muere-78nos-cineasta-productor-guionista-catalan-ventura-ponsbr.html|website=[[HuffPost]]|date=January 8, 2024|title=Muere a los 78 años el cineasta, productor y guionista catalán Ventura Pons|language=es|access-date=January 8, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Gian Franco Reverberi]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Django, Prepare a Coffin]]''|''[[Black Turin]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=2024-01-08 |title=Passing of Renowned Italian Composer and Musician, Gian Franco Reverberi |url=https://www.ilmessaggero.it/en/passing_of_renowned_italian_composer_and_musician_gian_franco_reverberi-7859125.html |access-date=2024-06-15 |website=[[Il Messaggero]] |language=en}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Roy Battersby]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[The Body (1970 film)|The Body]]''|''[[Mr. Love]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |title=Kate Beckinsale says her stepfather, Roy Battersby, has died 'after a brief illness' |url=https://news.sky.com/story/kate-beckinsale-says-her-stepfather-roy-battersby-has-died-after-a-brief-illness-13049621 |access-date=2024-06-15 |website=[[Sky News]] |language=en}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Peter Crombie]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Seven (1995 film)|Seven]]''|''[[My Dog Skip (film)|My Dog Skip]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news |last=Ortiz |first=Aimee |date=2024-01-14 |title=Peter Crombie, a Menacing Presence on 'Seinfeld', Dies at 71 |url=https://www.nytimes.com/2024/01/13/arts/television/peter-crombie-dead.html |access-date=2024-06-15 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Tisa Farrow]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Zombi 2]]''|''[[Manhattan (1979 film)|Manhattan]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=2024-01-16 |title=Tisa Farrow, Mia Farrow's sister who became a nurse, died of 'cardiopulmonary demise' |url=https://sg.news.yahoo.com/tisa-farrow-1970s-actress-became-222752246.html |access-date=2024-06-15 |website=Yahoo News |language=en-SG}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Conrad Palmisano]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Stuntman, Second Unit Director, Actor || {{hlist|''[[First Blood]]''|''[[Rush Hour (franchise)|Rush Hour]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news |date=2024-01-14 |title=Kabir Khan mourns demise of American stuntman Conrad Palmisano |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/kabir-khan-mourns-demise-of-american-stuntman-conrad-palmisano/articleshow/106829885.cms |access-date=2024-06-15 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Laurence Badie]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Forbidden Games]]''|''[[The Soft Skin]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=2024-01-11 |title=" Le Miel et les Abeilles " : mort de tante Marthe (Laurence Badie)... La comédienne est décédée à 95 ans |url=https://fr.style.yahoo.com/miel-abeilles-mort-tante-marthe-162034386.html |access-date=2024-06-15 |website=fr.style.yahoo.com |language=fr-FR}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[April Ferry]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Costume Designer || {{hlist|''[[Maverick (film)|Maverick]]''|''[[Donnie Darko]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Bechara |first=Diego Ramos |date=2024-01-12 |title=April Ferry, Costume Designer on 'Maverick', 'Game of Thrones' and 'Rome', Dies at 91 |url=https://variety.com/2024/artisans/obituaries-people-news/april-ferry-dead-game-of-thrones-maverick-1235870403/ |access-date=2024-06-15 |website=Variety |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Lynne Marta]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Joe Kidd]]''|''[[Footloose (1984 film)|Footloose]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2024-01-16 |title=Lynne Marta, Actress in 'Joe Kidd', 'Footloose' and 'Love, American Style', Dies at 78 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/lynne-marta-dead-joe-kidd-footloose-love-american-style-1235790117/ |access-date=2024-06-15 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Yury Solomin]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dersu Uzala (1975 film)|Dersu Uzala]]''|''[[The Red Tent (film)|The Red Tent]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Times |first=The Moscow |date=2024-01-11 |title=Actor Yury Solomin, Famous for His Role in 'Dersu Uzala', Dies at Age 88 |url=https://www.themoscowtimes.com/2024/01/11/actor-yury-solomin-famous-for-his-role-in-dersu-uzala-dies-at-age-88-a83696 |access-date=2024-06-15 |website=The Moscow Times |language=en}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Bill Hayes (actor)|Bill Hayes]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Stop, You're Killing Me]]''|''[[The Cardinal]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news |last=Williams |first=Alex |date=2024-01-25 |title=Bill Hayes, Enduring Soap Star With a 'Davy Crockett' Hit, Is Dead at 98 |url=https://www.nytimes.com/2024/01/25/arts/television/bill-hayes-dead.html |access-date=2024-06-15 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Marek Litewka]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| Poland || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Camera Buff]]''|''[[The Constant Factor]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Teatralny |first=Instytut |title=Kraków. Aktor Marek Litewka nie żyje, miał 75 lat {{!}} e-teatr.pl |url=https://e-teatr.pl/krakow-aktor-marek-litewka-nie-zyje-mial-75-lat-44874 |access-date=2024-06-15 |website=Teatr w Polsce - polski wortal teatralny |language=pl-PL}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Alec Musser]] || style="text-align:center;"| 50 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[Grown Ups (film)|Grown Ups]]''|''[[Best Summer Ever]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Times |first=Carlos De Loera Los Angeles |date=2024-01-18 |title=Alec Musser of 'All My Children' dies by suicide at 50 |url=https://www.unionleader.com/news/back_page/alec-musser-of-all-my-children-dies-by-suicide-at-50/article_a8ddf176-b647-11ee-bb63-376ad8ac786b.html |access-date=2024-06-15 |website=UnionLeader.com |language=en}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Juli Mira]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Sea (2000 film)|The Sea]]''|''[[Voices in the Night (film)|Voices in the Night]]''}} | {{center|<ref>{{Cite web|url=https://www.informacion.es/alcoy/2024/01/13/fallece-75-anos-actor-alcoyano-96849803.html|website=Información|title=Fallece a los 75 años el actor alcoyano Juli Mira|date=January 13, 2024|publisher=[[Prensa Ibérica]]|first=Antonio|last=Teruel}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Mo Henry]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Film Negative Cutter || {{hlist|''[[Apocalypse Now Redux]]''|''[[Interstellar (film)|Interstellar]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.msn.com/en-us/entertainment/news/mo-henry-negative-cutter-on-jaws-the-matrix-and-hundreds-of-other-films-dies-at-67/ar-AA1nchMP?ocid=mailsignout|title=Mo Henry, Negative Cutter on 'Jaws', 'The Matrix' and Hundreds of Other Films, Dies at 67|last=Giardina|first=Carolyn|date=January 2024|access-date=2024-06-15|publisher=[[MSN]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Elisabeth Trissenaar]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| Austria || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[In a Year of 13 Moons]]''|''[[The Marriage of Maria Braun]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.ndr.de/kultur/film/Schauspielerin-Elisabeth-Trissenaar-im-Alter-von-79-Jahren-gestorben,trissenaar102.html|title=Schauspielerin Elisabeth Trissenaar im Alter von 79 Jahren gestorben|language=de|date=2024-01-15|access-date=2024-06-14|publisher=NDR Kultur}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[William O'Connell (actor)|William O'Connell]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[High Plains Drifter]]''|''[[The Outlaw Josey Wales]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/02/william-oconnell-dead-1235810929/|title=William O'Connell Dies: Memorable 'Star Trek' Villain, Foils In Clint Eastwood Films Was 94|website=Deadline|date=2024-02-01|access-date=2024-06-14|last=Evans|first=Greg}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[David Gail]] || style="text-align:center;"| 58 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Some Girl]]''|''[[Bending All the Rules]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/02/david-gail-cause-of-death-2-1235836114/|title='Port Charles' Actor David Gail Cause Of Death Determined, Mother Speaks Out Against Fentanyl Epidemic|website=Deadline|date=2024-02-23|access-date=2024-06-14|last=Evans|first=Greg}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Laurie Johnson]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Dr. Strangelove]]''|''[[First Men in the Moon (1964 film)|First Men in the Moon]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Nanji|first1=Noor |title=Laurie Johnson: The Avengers theme composer dies |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-68054498|work=BBC News|publisher=BBC|date=January 22, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[José Lifante]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Let Sleeping Corpses Lie (film)|Let Sleeping Corpses Lie]]''|''[[National Heritage (film)|National Heritage]]''}} || {{center|<ref>{{Cite web|website=[[El Periódico de Catalunya]]|publisher=[[Prensa Ibérica]]|date=16 January 2024|title=Muere José Lifante, actor de 'La que se avecina' y 'Cuéntame', a los 80 años|language=es|access-date=16 January 2024|url=https://www.elperiodico.com/es/yotele/20240116/muere-jose-lifante-actor-la-que-se-avecina-cuentame-96982823}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Lahcen Zinoun]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| Morocco || style="text-align:center;" | Choreographer, Director || {{hlist|''[[The Last Temptation of Christ (film)|The Last Temptation of Christ]]''|''[[The Sheltering Sky (film)|The Sheltering Sky]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.moroccoworldnews.com/2024/01/360173/moroccan-choreographer-filmmaker-lahcen-zinoun-passes-away-at-79|title=Moroccan Choreographer, Filmmaker Lahcen Zinoun Passes Away at 79|date=2024-01-16|access-date=2024-06-15|last=Zouiten|first=Sara|website=Morocco World News}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Benedict Fitzgerald]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Wise Blood (film)|Wise Blood]]''|''[[The Passion of the Christ]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/benedict-fitzgerald-writer-passion-of-the-christ-dead-at-74-1235802953/|title=Benedict Fitzgerald, Co-writer of 'The Passion of the Christ', Dies at 74|last=Rahman|first=Abid|date=2024-01-21|access-date=2024-06-15|website=The Hollywood Reporter}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Héctor Bidonde]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| Argentina || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Funny Dirty Little War]]''|''[[Night of the Pencils (film)|Night of the Pencils]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|title=Murió Héctor Bidonde, actor y exlegislador porteño, a los 86 años|url=https://es-us.vida-estilo.yahoo.com/muri%C3%B3-h%C3%A9ctor-bidonde-actor-exlegislador-143255313.html|publisher=La Nación|access-date=2024-06-15|date=2024-01-19|last=Cruz|first=Alejandro|language=es}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Lee Doo-yong]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| South Korea || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Bruce Lee Fights Back from the Grave]]''|''[[Police Story (1979 film)|Police Story]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.donga.com/en/article/all/20240120/4695571/1|title=Director Lee Doo-yong passes away at 82|date=2024-01-20|access-date=2024-06-15|website=The Dong-A Ilbo}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[David Emge]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dawn of the Dead (1978 film)|Dawn of the Dead]]''|''[[Basket Case 2]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite magazine|url=https://ew.com/david-emge-died-dawn-of-the-dead-8547146|title=David Emge, star of horror classic Dawn of the Dead, dies at 77|access-date=2024-06-16|date=2024-01-22|last=Collis|first=Clark|magazine=Entertainment Weekly}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Norman Jewison]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[In the Heat of the Night (film)|In the Heat of the Night]]''|''[[Moonstruck]]''}}|| align = "center" | <ref>{{cite news|last=Lim|first=Dennis|title=Norman Jewison, 97, Dies; Directed 'In the Heat of the Night' and 'Moonstruck'|url=https://www.nytimes.com/2024/01/22/movies/norman-jewison-dead.html |access-date=January 23, 2024|newspaper=[[The New York Times]]|date=January 22, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Gary Graham]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Hollywood Knights]]''|''[[All the Right Moves (film)|All the Right Moves]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|title=Gary Graham, 'Alien Nation' and 'Star Trek: Enterprise' Actor, Dies at 73|url=https://www.nytimes.com/2024/01/23/arts/television/gary-graham-dead-alien-nation-star-trek.html|date=2024-01-23|access-date=2024-06-15|work=The New York Times|last=Deb|first=Sopan}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Margaret Riley]] || style="text-align:center;"| 58 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Love & Other Drugs]]''|''[[Bombshell (2019 film)|Bombshell]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/01/margaret-riley-dead-1235803924/|title=Margaret Riley Dies: 'Bombshell' Producer & Lighthouse Management Partner Was 58|date=2024-01-24|first=Greg|last=Evans|access-date=2024-06-15|website=Deadline}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Enrique Liporace]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Argentina || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Bolivia (film)|Bolivia]]''|''[[Un oso rojo]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://es-us.vida-estilo.yahoo.com/muri%C3%B3-actor-enrique-liporace-82-001509250.html|title=Murió el actor Enrique Liporace a los 82 años|language=es|date=2024-01-27|access-date=2024-06-15|publisher=La Nación}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Sreela Majumdar]] || style="text-align:center;"| 65 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Mandi (1983 film)|Mandi]]''|''[[Shankar Mudi]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/health-fitness/health-news/bengali-actress-sreela-majumdar-succumbs-to-cancer-at-65/articleshow/107203375.cms|title=Bengali actress Sreela Majumdar succumbs to cancer at 65|date=2024-01-28|access-date=2024-06-15|publisher=Times of India}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Sandra Milo]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[8½]]''|''[[Juliet of the Spirits]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/02/02/movies/sandra-milo-dead.html|title=Sandra Milo, 90, Who Had Star Turns in Fellini Films, Dies|date=2024-02-02|access-date=2024-06-15|work=The New York Times|first=Elisabetta|last=Povoledo}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Hinton Battle]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Foreign Student]]''|''[[Dreamgirls (film)|Dreamgirls]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/arts/hinton-battle-dead-tony-winner-the-wiz-actor-1235811408/|title=Hinton Battle, Three-Time Tony Winner and Original 'The Wiz' Actor, Dies at 67|date=2024-01-31|access-date=2024-06-15|website=The Hollywood Reporter|first=Abbey|last=White}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Chita Rivera]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Sweet Charity (film)|Sweet Charity]]''|''[[Kalamazoo?]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/legit/obituaries-people-news/chita-rivera-dead-broadway-1235891948/|title=Chita Rivera, Broadway Legend From 'Chicago' and 'West Side Story', Dies at 91|date=2024-01-30|last=Haefner|first=Laura|access-date=2024-06-15|website=Variety}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Michael Trcic]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Special Effects Artist, Puppeteer || {{hlist|''[[Terminator 2: Judgment Day]]''|''[[Jurassic Park (film)|Jurassic Park]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.redrocknews.com/2024/02/07/michael-a-trcic/|title=Michael A. Trcic|date=2024-02-07|access-date=2024-06-15|website=Red Rock News}}</ref> |- ! rowspan="47" style="text-align:center; vertical-align:top;"| [[Deaths in February 2024|February]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Mark Gustafson]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Animator, Director || {{hlist|''[[Fantastic Mr. Fox (film)|Fantastic Mr. Fox]]''|''[[Guillermo del Toro's Pinocchio]]''}}|| align = "center" | <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mark-gustafson-dead-guillermo-del-toro-pinocchio-oscar-winner-1235813498/|title=Mark Gustafson, Stop-Motion Veteran and Oscar Winner for 'Guillermo del Toro's Pinocchio', Dies at 63|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=February 2, 2024|access-date=February 14, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Carl Weathers]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Rocky (franchise)|Rocky]]''|''[[Predator (film)|Predator]]''}} || align = "center" | <ref>{{Cite news|last=Pedersen|first=Erik|date=February 2, 2024|title=Carl Weathers Dies: 'Rocky' & 'Predator' Star Who Appeared In 'Happy Gilmore', 'The Mandalorian' & More Was 76 |url=https://deadline.com/2024/02/carl-weathers-dead-1235812684/|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Ian Lavender]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dad's Army (1971 film)|Dad's Army]]''|''[[Carry On Behind]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://sg.news.yahoo.com/goodbye-pike-dads-army-legend-123000280.html|title=Goodbye Pike! Dad's Army legend Ian Lavender laid to rest after his death aged 77|date=2024-03-01|access-date=2024-06-15|website=Yahoo! News|publisher=BANG Showbiz}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Sadhu Meher]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ankur (film)|Ankur]]''|''[[Mrigayaa]]''}}|| align = "center" | <ref>{{cite news|title=Actor and director Padma Shri Sadhu Meher passes away|url=https://kalingatv.com/movies/actor-and-director-sadhu-meher-passes-away/ |access-date=February 2, 2024|website=Kalinga TV|date=February 2, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Don Murray (actor)|Don Murray]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Bus Stop (1956 film)|Bus Stop]]''|''[[Peggy Sue Got Married]]''}}|| align = "center" | <ref>{{cite news|last=McFadden|first=Robert D. |title=Don Murray, a Star in Films That Took on Social Issues, Dies at 94|url=https://www.nytimes.com/2024/02/02/movies/don-murray-dead.html |access-date=February 3, 2024|newspaper=[[The New York Times]]|date=February 2, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Gregory Charles Rivers]] || style="text-align:center;"| 58 || style="text-align:center;"| Hong Kong || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Little Big Master]]''|''[[My People, My Country]]''}}|| align = "center" | <ref>{{cite news|last=Lam|first=Jeffie |title=Gregory Charles Rivers, 58-year-old Australian actor who starred in Hong Kong TV dramas, found dead at his home|url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/society/article/3250814/gregory-charles-rivers-cantonese-speaking-australian-actor-who-starred-hong-kong-tvb-dramas-dies |access-date=February 3, 2024|newspaper=[[South China Morning Post]]|date=February 3, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Helena Rojo]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Aguirre, the Wrath of God]]''|''[[Blacker Than the Night]]''|}}|| {{center|<ref>{{Cite web|website=[[El Financiero]]|title=Muere Helena Rojo, actriz de la película 'Más negro que la noche' y de 'El privilegio de amar'|date=2024-02-03|access-date=2024-02-04|language=es|url=https://www.elfinanciero.com.mx/espectaculos/2024/02/04/muere-helena-rojo-actriz-de-la-pelicula-mas-negro-que-la-noche-y-de-el-privilegio-de-amar/}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Mickey Gilbert]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Stuntman, Second Unit Director, Actor || {{hlist|''[[The Blues Brothers (film)|The Blues Brothers]]''|''[[The Last of the Mohicans (1992 film)|The Last of the Mohicans]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mickey-gilbert-dead-stuntman-robert-redford-1235817432/|title=Mickey Gilbert, Stunt Double for Robert Redford and Gene Wilder, Dies at 87|date=2024-02-06|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]|first=Mike|last=Barnes}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Michael Jayston]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Cromwell (film)|Cromwell]]''|''[[Nicholas and Alexandra]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/michael-jayston-dead-doctor-who-newsupdate/|title=Doctor Who legend Michael Jayston dies aged 88 after 'short illness'|date=2024-02-05|access-date=2024-06-15|website=[[Radio Times]]|first=Molly|last=Moss}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Toby Keith]] || style="text-align:center;"| 62 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Screenwriter, Singer || {{hlist|''[[Broken Bridges]]''|''[[Beer for My Horses (film)|Beer for My Horses]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2024/02/06/1229407614/toby-keith-dies-cancer|title=Toby Keith, one of country music's biggest stars, dies at 62|date=2024-02-06|access-date=2024-06-15|website=[[NPR]]|last1=Archie|first1=Ayana|last2=Mohtasham|first2=Diba}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Namkoong Won]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| South Korea || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Woman of Fire]]''|''[[Inchon (film)|Inchon]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20240205000770|title=Veteran actor Namkoong Won dies at 90|date=2024-02-05|access-date=2024-06-15|publisher=[[The Korea Herald]]|first=Da-sol|last=Kim}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Robert M. Young (director)|Robert M. Young]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Cinematographer, Producer || {{hlist|''[[Alambrista!]]''|''[[The Ballad of Gregorio Cortez]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last=Brueggemann|first=Tom|title=Robert M. Young, Trailblazing Independent Director, Dies at 99|url=https://www.indiewire.com/news/obituary/robert-m-young-dead-1234952839/|website=[[IndieWire]]|date=9 February 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Mojo Nixon]] || style="text-align:center;"| 66 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Great Balls of Fire! (film)|Great Balls of Fire!]]''|''[[Super Mario Bros. (film)|Super Mario Bros.]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/mojo-nixon-dead-obituary-1234964257/|title=Mojo Nixon, Unabashed Outlaw Cult Hero, Dead at 66|date=2024-02-07|first=Jon|last=Blistein|access-date=2024-06-15|publisher=[[Rolling Stone]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Frank Howson]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Director, Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Boulevard of Broken Dreams (film)|Boulevard of Broken Dreams]]''|''[[Flynn (film)|Flynn]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.noise11.com/news/melbourne-songwriter-producer-director-frank-howson-has-died-aged-72-20240212|title=Melbourne Songwriter, Producer, Director Frank Howson Has Died Aged 72|date=2024-02-12|access-date=2024-06-15|first=Paul|last=Cashmere|website=Noise11.com}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Johanna von Koczian]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Wir Wunderkinder]]''|''[[For the First Time (1959 film)|For the First Time]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/schauspielerin-johanna-von-koczian-im-alter-von-90-jahren-gestorben-19521281.html|title=Schauspielerin Johanna von Koczian im Alter von 90 Jahren gestorben|date=2024-02-15|access-date=2024-06-15|publisher=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Sam Mercer]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer, Location Manager || {{hlist|''[[The Sixth Sense]]''|''[[Unbreakable (film)|Unbreakable]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/sam-mercer-dead-m-night-shyamalan-1235942525/|title=Sam Mercer, Producer on M. Night Shyamalan Movies and ILM Executive, Dies at 69|first=Pat|last=Saperstein|date=2024-03-14|access-date=2024-06-15|website=Variety}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Alec Mills (cinematographer)|Alec Mills]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Cinematographer, Camera Operator || {{hlist|''[[The Living Daylights]]''|''[[Licence to Kill]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/alec-mills-dead-living-daylights-licence-to-kill-1235825532/|title=Alec Mills, Cinematographer on 'The Living Daylights' and 'Licence to Kill', Dies at 91|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=15 February 2024|access-date=16 February 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Aletta Bezuidenhout]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| South Africa || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Paljas]]''|''[[In My Country (2004 film)|In My Country]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.capetownetc.com/news/renowned-south-african-actress-aletta-bezuidenhout-passes-away-at-76/|title=Renowned South African actress Aletta Bezuidenhout passes away at 76|date=2024-02-13|access-date=2024-06-15|website=Cape Town ETC|first=Ilze-Mari|last=Van Zyl}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Alain Dorval]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Mutafukaz]]''|''[[The Jungle Bunch (film)|The Jungle Bunch]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2024/02/13/alain-dorval-voix-francaise-de-sylvester-stallone-et-de-nick-nolte-est-mort-a-77-ans_6216327_3382.html|title=Alain Dorval, voix française de Sylvester Stallone et de Nick Nolte, est mort à 77 ans|date=2024-02-13|access-date=2024-06-15|website=[[Le Monde]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Gérard Barray]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Captain Fracasse (1961 film)|Captain Fracasse]]''|''[[Open Your Eyes (1997 film)|Open Your Eyes]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Gérard Barray |url=http://www.cineartistes.com/fiche-G%E9rard+Barray.html |website=Cine Artistes |access-date=16 February 2024 |archive-date=16 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216161038/http://www.cineartistes.com/fiche-G%25E9rard+Barray.html |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Anne Whitfield]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[White Christmas (film)|White Christmas]]''|''[[Juvenile Jungle (film)|Juvenile Jungle]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/anne-whitfield-dead-white-christmas-1235839748/|title=Anne Whitfield, Young Actress in 'White Christmas', Dies at 85|date=2024-02-29|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Ileen Maisel]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Ripley's Game (film)|Ripley's Game]]''|''[[The Golden Compass (film)|The Golden Compass]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.nme.com/news/film/bafta-nominated-producer-ileen-maisel-dies-aged-68-3610789|title=BAFTA-nominated producer Ileen Maisel dies aged 68|date=2024-03-28|access-date=2024-06-15|website=[[NME]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Anjana Bhowmick]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Thana Theke Aschi (1965 film)|Thana Theke Aschi]]''|''[[Nayika Sangbad]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/actor-anjana-bhowmik-dies-at-79-she-will-be-remembered-forever-says-cm-9167301/|title=Actor Anjana Bhowmick dies at 79; she will be remembered forever, says CM|date=2024-02-18|access-date=2024-06-15|website=[[The Indian Express]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Roger Dicken]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Special Effects Artist || {{hlist|''[[When Dinosaurs Ruled the Earth]]''|''[[Alien (film)|Alien]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/04/roger-dicken-obituary-alien-when-dinosaurs-ruled-the-earth-vfx-artist-84-1235889287/|title=Roger Dicken Dies: Oscar-Nominated 'Alien' & 'When Dinosaurs Ruled The Earth' VFX Artist Was 84|date=2024-04-18|access-date=2024-06-15|website=[[Deadline (website)|Deadline]]|first=Zac|last=Ntim}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Lanny Flaherty]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Miller's Crossing]] ''|''[[Signs (film)|Signs]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|url=https://andrettfuneralhome.com/obituary/?ob-id=2930&obit=Lanny+Flaherty|title=Obituary of Lanny Flaherty|website=Andrett Funeral Home|access-date=February 24, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Ira von Fürstenberg]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Hello-Goodbye (1970 film)|Hello-Goodbye]]''|''[[Five Dolls for an August Moon]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://wwd.com/fashion-news/designer-luxury/princess-ira-von-furstenberg-dead-1236202486/|title=Iran von Fürstenberg, Death of a Princess|first=Luisa|last=Zargani|date=2024-02-20|access-date=2024-06-15|website=[[Women's Wear Daily]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Tony Ganios]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Wanderers (1979 film)|The Wanderers]]''|''[[Porky's]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/tony-ganios-dead-porkys-the-wanderers-1235917670/|title=Tony Ganios, Star of 'Porky's', Dies at 64|date=2024-02-20|first=Diego|last=Ramos Bechara|access-date=2024-06-15|website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Roland Bertin]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Diva (1981 film)|Diva]]''|''[[Cyrano de Bergerac (1990 film)|Cyrano de Bergerac]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.la-croix.com/culture/mort-du-comedien-roland-bertin-diseur-et-mangeur-de-mots-exceptionnel-20240221|title=Mort du comédien Roland Bertin, " diseur et mangeur de mots exceptionnel "|date=2024-02-21|access-date=2024-06-15|first=Clémence|last=Blanche|publisher=[[La Croix (newspaper)|La Croix]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Paul D'Amato (actor)|Paul D'Amato]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Slap Shot]]''|''[[The Deer Hunter]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.ctinsider.com/journalinquirer/article/ct-enfield-paul-d-amato-slap-shot-18679391.php|title='Slap Shot' actor Paul D'Amato, who had ties to CT sports, dies at 75|first=Eric|last=Bedner|date=2024-02-22|access-date=2024-06-15|website=CT Insider}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Ewen MacIntosh]] || style="text-align:center;"| 50 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[The Lobster]]''|''[[The Bromley Boys]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2024/tv/global/ewen-macintosh-dead-keith-the-office-uk-1235917903/|title=Ewen MacIntosh, Keith in 'The Office' U.K., Dies at 50|date=2024-02-21|first=Alex|last=Ritman|access-date=2024-06-15|website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Matt Sweeney (special effects artist)|Matt Sweeney]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Special Effects Artist || {{hlist|''[[The Goonies]]''|''[[Apollo 13 (film)|Apollo 13]]''}} || {{center|<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=22 February 2024 |title=Matt Sweeney, Oscar-Nominated Visual Effects Artist on 'Apollo 13', Dies at 75 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/matt-sweeney-dead-apollo-13-vfx-1235832686/ |access-date=22 February 2024 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Yoko Yamamoto]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Red Handkerchief]]''|''[[Gappa: The Triphibian Monster]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://japannews.yomiuri.co.jp/society/obituaries/20240222-170320/|title=Yoko Yamamoto, Star of 'The Hangman', Dies at 81|date=2024-02-22|access-date=2024-06-15|publisher=[[Yomiuri Shimbun]]|website=[[The Japan News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[Micheline Presle]] || style="text-align:center;"| 101 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Under My Skin (1950 film)|Under My Skin]]''|''[[Adventures of Captain Fabian]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2024/02/22/micheline-presle-french-star-dead-obituary/|title=Micheline Presle, French movie star of 'Devil in the Flash', dies at 101|date=2024-02-22|first=Adam|last=Bernstein|access-date=2024-06-15|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[Pamela Salem]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Never Say Never Again]]''|''[[Gods and Monsters (film)|Gods and Monsters]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-68379239|title=Pamela Salem: James Bond and Doctor Who star dies aged 80|date=2024-02-23|first=Annabel|last=Rackham|access-date=2024-06-15|publisher=[[BBC News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[John Savident]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[A Clockwork Orange (film)|A Clockwork Orange]]''|''[[Mountains of the Moon (film)|Mountains of the Moon]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|title=Coronation Street actor John Savident dies aged 86|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2024/feb/23/coronation-street-actor-john-savident-dies-aged-86|website=[[The Guardian]]|date=23 February 2024|access-date=23 February 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Kent Melton]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Animation Sculptor || {{hlist|''[[Aladdin (1992 Disney film)|Aladdin]]''|''[[The Lion King]]''}} || {{center|<ref>{{cite news |last1=Barnes |first1=Mike |title=Kent Melton, Character Sculptor for 'Aladdin', 'The Lion King' and 'Coraline', Dies at 68 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/kent-melton-dead-aladdin-coraline-character-sculptor-1235833267/ |access-date=23 February 2024 |publisher=[[The Hollywood Reporter]] |date=22 February 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Chris Gauthier]] || style="text-align:center;"| 48 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Freddy vs. Jason]]''|''[[Watchmen (2009 film)|Watchmen]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2024-02-26/chris-gauthier-dead-eureka-smallville-once-upon-a-time|title=Chris Gauthier, 'Once Upon a Time' and 'Eureka' character actor, dies at 48|date=2024-02-26|first=Nardine|last=Saad|access-date=2024-06-15|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Lynda Gravátt]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Delivery Man (film)|Delivery Man]]''|''[[Roman J. Israel, Esq.]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://people.com/broadway-actress-lynda-gravatt-dead-at-77-viola-davis-mourns-8601527|title=Broadway Actress Lynda Gravátt Dead at 77: 'I Loved You in Every Way', Mourns Viola Davis|date=2024-02-28|first=Tommy|last=McArdle|access-date=2024-06-15|website=[[People Magazine]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Jackie Loughery]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Pardners]]''|''[[The D.I.]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Jackie Loughery, 'The D.I.' Actress and Wife of Jack Webb, Dies at 93 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jackie-loughery-dead-jack-webb-1235836134/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=26 February 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Kenneth Mitchell (actor)|Kenneth Mitchell]] || style="text-align:center;"| 49 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Miracle (2004 film)|Miracle]]''|''[[Captain Marvel (film)|Captain Marvel]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|title=Kenneth Mitchell Dies: ''Star Trek: Discovery'', ''Captain Marvel'' & ''Jericho'' Actor Was 49|url=https://deadline.com/2024/02/kenneth-mitchell-dead-star-trek-discovery-1235837448/|last=Petski|first=Denise|website=[[Deadline Hollywood]]|date=25 February 2024|access-date=25 February 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Kumar Shahani]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Maya Darpan]]''|''[[Tarang (film)|Tarang]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Ramachandran|first=Naman|title=Kumar Shahani, Pioneer of India's Parallel Cinema Movement, Dies at 83|url=https://variety.com/2024/film/news/kumar-shahani-dead-of-india-parallel-cinema-movement-1235921948/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=25 February 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Charles Dierkop]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Butch Cassidy and the Sundance Kid]]''|''[[The Sting]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://tylerpaper.com/lifestyle/arts_and_entertainment/charles-dierkop-butch-cassidy-the-sundance-kid-and-police-woman-actor-dies-at-87/|title=Charles Dierkop, 'Butch Cassidy & the Sundance Kid' and 'Police Woman' Actor, Dies at 87|date=2024-02-27|access-date=2024-06-15|publisher=[[Tyler Morning Telegraph]]}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Michael Culver]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The Empire Strikes Back]]''|''[[A Passage to India (film)|A Passage to India]]''}} || style="text-align:center;"| <ref>{{cite news|last1=Coveney|first1=Michael|author1-link=Michael Coveney|title=Michael Culver obituary|url=https://www.theguardian.com/stage/2024/mar/12/michael-culver-obituary |work=[[The Guardian]]|date=12 March 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Richard Lewis (comedian)|Richard Lewis]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Robin Hood: Men in Tights]]''|''[[Leaving Las Vegas]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/02/28/arts/television/richard-lewis-dead.html|title=Richard Lewis, Acerbic Comedian and Character Actor, Dies at 76|date=2024-02-28|first=Clay|last=Risen|access-date=2024-06-15|work=[[The New York Times]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Jean Allison]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress|| {{hlist|''[[Bad Company (1972 film)|Bad Company]]''|''[[Hardcore (1979 film)|Hardcore]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.wftv.com/news/trending/jean-allison-character-actress-television-film-dead-94|title=Jean Allison, character actress on television, film, dead at 94|date=2024-03-09|access-date=2024-06-15|publisher=[[WFTV]]|first=Bob|last=D'Angelo}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Werner Nold]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Film Editor || {{hlist|''[[The Merry World of Leopold Z]]''|''[[IXE-13]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.filmsquebec.com/werner-nold-sest-eteint/|title=Werner Nold s'est éteint|language=fr|date=2024-03-02|access-date=2024-06-15|website=Films du Québec|first=Charles-Henri|last=Ramond}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Paolo and Vittorio Taviani|Paolo Taviani]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Caesar Must Die]]''|''[[Padre Padrone]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/03/10/movies/paolo-taviani-dead.html|title=Paolo Taviani, Half of a Famed Italian Filmmaking Duo, Dies at 92|date=2024-03-10|first=Clay|last=Risen|access-date=2024-06-15|work=The New York Times}}</ref> |- ! rowspan="44" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in March 2024|March]] | style="text-align:center;" | ''1'' || [[Akira Toriyama]] || style="text-align:center;" | 68 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Character Designer, Screenwriter || {{hlist|''[[Dragon Ball Z: Battle of Gods]]''|''[[Dragon Ball Z: Resurrection 'F']]''}} || style="text-align:center;"| <ref>{{cite news|last=Sun |first=Michael |date=2024-03-08 |title=Akira Toriyama, creator of Dragon Ball manga series, dies aged 68 |url=https://www.theguardian.com/books/2024/mar/08/akira-toriyama-dragon-ball-creator-manga-series-dies-aged-68 |access-date=2024-03-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Mark Dodson (actor)|Mark Dodson]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Voice Actor || {{hlist|''[[Return of the Jedi]]''|''[[Gremlins]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/03/mark-dodson-dead-star-wars-gremlins-voiceover-artist-was-64-obituary-1235844122/|title=Mark Dodson Dies: 'Star Wars' and 'Gremlins' Voiceover Artist Was 64|date=2024-03-03|first=Bruce|last=Haring|access-date=2024-06-15|website=[[Deadline (website)|Deadline]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Paul Houde]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Les Boys]]''|''[[Winter Stories]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://montrealgazette.com/news/local-news/quebec-actor-radio-personality-paul-houde-dies-at-69-family-says|title=Quebec actor, radio personality Paul Houde dies at 69|date=2024-03-02|access-date=2024-06-15|website=[[Montreal Gazette]]|publisher=[[Canadian Press]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Jaclyn Jose]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;"| Philippines || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Ma' Rosa]]''|''[[Fantastica (2018 film)|Fantastica]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|title=Tragic Loss: Renowned actress Jaclyn Jose passes away at 59 |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/19853/tragic-loss-renowned-actress-jaclyn-jose-passes-away-at-59/photo |website=[[GMA News TV|GMA News]] |date=March 3, 2024 |access-date=March 3, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Edward Bond]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Blowup]]''|''[[Walkabout (film)|Walkabout]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/stage/2024/mar/05/edward-bond-playwright-dies|title=Edward Bond, blazingly original British playwright, dies aged 89|date=2024-03-05|access-date=2024-06-15|work=[[The Guardian]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Betty Brodel]] || style="text-align:center;"| 104 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Swing Hostess]]''|''[[Too Young to Know]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/betty-brodel-dead-joan-leslie-sister-1235843689/|title=Betty Brode, Actress and Sister of 'Sergeant York' Star Joan Leslie, Dies at 104|date=2024-03-07|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Tarako]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Nausicaä of the Valley of the Wind (film)|Nausicaä of the Valley of the Wind]]''|''[[Castle in the Sky]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://english.kyodonews.net/news/2024/03/2824de18269d-tarako-voice-of-popular-anime-girl-maruko-dies-at-63.html|title=Tarako, voice of popular anime girl Maruko, dies at 63|date=2024-03-09|access-date=2024-06-15|publisher=[[Kyodo News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Jean-Pierre Bourtayre]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[The Game Is Over]]''|''[[Les Maîtres du temps]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.lefigaro.fr/musique/mort-de-jean-pierre-bourtayre-compositeur-de-claude-francois-michel-sardou-jacques-dutronc-20240305|title=Mort de Jean-Pierre Bourtayre, compositeur de Claude François, Michel Sardou, Jacques Dutronc..|language=fr|date=2024-03-05|access-date=2024-06-15|publisher=[[Le Figaro]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Michael Jenkins (director)|Michael Jenkins]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Sweet Talker (film)|Sweet Talker]]''|''[[The Heartbreak Kid (1993 film)|The Heartbreak Kid]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/03/michael-jenkins-dead-aged-77-heartbreak-high-blue-murder-1235849882/|title=Michael Jenkins Dies: Australian Writer-Director Behind 'Heartbreak High' & 'Blue Murder' Was 77|date=2024-03-08|first=Jesse|last=Whittock|access-date=2024-06-21|website=[[Deadline (website)|Deadline]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Juan Verduzco]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[¡Qué familia tan cotorra!]]''|''[[Toña, nacida virgen (Del oficio)]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://remezcla.com/film/iconic-mexican-actor-juan-verduzco-dies-at-78/|title=Iconic Mexican Actor Juan Verduzco Dies at 78|date=2024-03-05|first=Jeannette|last=Hernandez|access-date=2024-06-15|website=[[Remezcla]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Roberto Leoni]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Screenwriter, Director || {{hlist|''[[My Dear Killer]]''|''[[Santa Sangre]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.reggiosera.it/2024/04/e-morto-roberto-leoni-fu-lanima-del-teatro-san-prospero/312927/|title=E' morto Roberto Leoni, fu l'anima del teatro San Prospero|date=2024-04-26|access-date=2024-06-15|website=Reggio Sera|location=[[Reggio Emilia]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Misha Suslov]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[Black Moon Rising]]''|''[[Prancer (film)|Prancer]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://smotrim.ru/article/3838975|language=ru|title=Умер кинооператор Михаил Суслов|date=2024-03-06|access-date=2024-06-15|website={{ill|Смотрим|ru}}}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Steve Lawrence]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Comedian, Singer || {{hlist|''[[The Blues Brothers (film)|The Blues Brothers]]''|''[[The Yards]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://apnews.com/article/steve-lawrence-dead-eydie-steve-0d5716adcf8a4fd0a96f3f12854212d5|title=Steve Lawrence, singer, entertainer and half of popular stage duo Steve & Eydie, dies at 88|date=2024-03-07|first=Mark|last=Kennedy|access-date=2024-06-15|website=[[Associated Press]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Percy Adlon]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Bagdad Cafe]]''|''[[Rosalie Goes Shopping]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.br.de/nachrichten/meldung/filmemacher-percy-adlon-stirbt-mit-88-jahren,30064b149|title=Filmemacher Percy Adlon stirbt mit 88 Jahren|date=2024-03-11|access-date=2024-06-15|website=[[Bayerischer Rundfunk]]|language=de|publisher=[[Bayern 2]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Gigio Morra]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Gomorrah (film)|Gomorrah]]''|''[[Pinocchio (2019 film)|Pinocchio]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.ilmessaggero.it/en/renowned_italian_actor_gigio_morra_passes_away-7986179.html#|title=Renowned Italian Actor Gigio Morra Passes Away|date=2024-03-10|access-date=2024-06-15|publisher=[[Il Messaggero]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Malachy McCourt]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Devil's Own]]''|''[[After.Life]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://gaycitynews.com/malachy-mccourt-staunch-passionate-and-colorful-lgbtq-ally-dies-92/|title=Malachy McCourt, staunch, passionate, and colorful LGBTQ ally, dies at 92|date=2024-03-19|access-date=2024-06-15|publisher=[[Gay City News]]|first=Andy|last=Humm}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Surya Kiran (director)|Surya Kiran]] || style="text-align:center;"| 49 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor, Director || {{hlist|''[[Satyam (2003 film)|Satyam]]''|''[[Brahmastram]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/director-surya-kiran-dies-at-48-renowned-director-actor-and-child-artist-passes-away-in-chennai/articleshow/108415625.cms|title=Director, actor and child artist Surya Kiran dies at 48|date=2024-03-12|access-date=2024-06-15|work=[[The Times of India]]|location=[[Chennai]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12''{{efn|The day she was found dead. It is unknown if she died on that day.}} || [[Robyn Bernard]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Betty Blue]]''|''[[Roselyne et les lions]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2024-03-15/robyn-bernard-dead-general-hospital-terry-brock|title=Robyn Bernard, 'General Hospital' alum, found dead at 64|date=2024-03-15|first=Nardine|last=Saad|access-date=2024-06-15|work=[[Los Angeles Times]]|location=[[Los Angeles]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Maria Richwine]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Buddy Holly Story]]''|''[[Hamburger: The Motion Picture]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://patch.com/california/palmdesert/former-playboy-bunny-buddy-holly-movie-wife-found-dead-ps-hot-tub|title=Former Playboy Bunny, Buddy Holly Movie Wife, Found Dead In PS Hot Tub|date=2024-03-13|first=Toni|last=McAllister|access-date=2024-06-15|website=[[Patch Media]]|location=[[Palm Springs, California|Palm Springs]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Julius Kohanyi]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Summer's Children]]''|''[[The War Boy]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.legacy.com/ca/obituaries/theglobeandmail/name/julius-kohanyi-obituary?id=54697629|title=Julius KOHANYI Obituary|date=2024-03-13|access-date=2024-06-15|website=[[The Globe and Mail]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[David Breashears]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Producer, Camera Operator || {{hlist|''[[Seven Years in Tibet (1997 film)|Seven Years in Tibet]]''|''[[Everest (1998 film)|Everest]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://apnews.com/article/everest-breashears-obituary-filmmaker-mountaineer-f0fce6335b03c214af034af278cdcfa3|title=David Breshears, mountaineer and filmmaker who co-produced Mount Everest documentary, dies at 68|date=2024-03-16|access-date=2024-06-15|publisher=[[Associated Press]]|location=[[Marblehead, Massachusetts]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Grant Page]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Stuntman, Actor || {{hlist|''[[Mad Max]]''|''[[Roadgames]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/grant-page-dies-at-85-iconic-mad-max-stuntman-passes-away-after-suffering-a-fatal-car-crash|title=Grant Page Dies At 85: Iconic 'Mad Max' Stuntman Passes Away After Suffering A Fatal Car Crash|date=2024-03-20|access-date=2024-06-15|publisher=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook India]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Minori Terada]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Castle in the Sky]]''|''[[The Human Bullet]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://japannews.yomiuri.co.jp/society/obituaries/20240323-176238/|title=Actor Minori Terada Dead at 81; Known as Voice Actor for Muska in 'Castle in the Sky'|date=2024-03-23|access-date=2024-06-15|website=[[The Japan News]]|publisher=[[Yomiuri Shimbun]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Joe Camp]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Benji (1974 film)|Benji]]''|''[[Hawmps!]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.dallasnews.com/arts-entertainment/2024/03/15/north-texas-adman-turned-benji-filmmaker-joe-camp-dies-at-84/|title=North Texas adman turned 'Benji' filmmaker Joe Camp dies at 84|date=2024-03-15|first=Dan|last=Singer|access-date=2024-06-15|publisher=[[The Dallas Morning News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Aleksandr Shirvindt]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Grandads-Robbers]]''|''[[Station for Two]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://unn.ua/news/u-rf-pomer-aktor-i-rezhyser-oleksandr-shyrvindt|language=ukrainian|title=У рф помер актор і режисер Олександр Ширвіндт|date=2024-03-15|access-date=2024-06-15|website={{ill|УНН|uk}}|location=[[Kyiv]]|last=Tumanova|first=Antonina}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[David Seidler]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Tucker: The Man and His Dream]]''|''[[The King's Speech]]''}} || style="text-align:center;"| <ref>{{cite news|author1-link=PA Media|title=Oscar winner David Seidler, writer of The King's Speech, has died, say reports|url=https://www.theguardian.com/film/2024/mar/17/oscar-winner-david-seidler-writer-of-the-kings-speech-has-died-say-reports |work=[[The Guardian]]|date=17 March 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Jennifer Leak]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Yours, Mine and Ours (1968 film)|Yours, Mine and Ours]]''|''[[The Incubus (film)|The Incubus]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.kiro7.com/news/trending/jennifer-leak-young-restless-actress-dies-76//|title=Jennifer Leak, 'Yours, Mine and Ours' actress, dies at 76|date=2024-03-29|first=Jessica|last=Goodman|access-date=2024-06-15|publisher=[[KIRO-TV]]}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Dianne Crittenden]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Casting Director || {{hlist|''[[Star Wars (film)|Star Wars]]''|''[[Spider-Man 2]]''}}|| {{center|<ref>{{Cite web |date=March 22, 2024 |title=Dianne Crittenden Dies: 'Star Wars' Casting Director Who Worked On 'Pretty Woman', 'Spider-Man 2' & Many Others Was 82 |url=https://uk.news.yahoo.com/dianne-crittenden-dies-star-wars-013646645.html |access-date=March 22, 2024 |website=Yahoo News |language=}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[M. Emmet Walsh]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Blade Runner]]''|''[[Blood Simple]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Saperstein|first=Pat|title=M. Emmet Walsh, 'Blade Runner' and 'Blood Simple' Actor, Dies at 88|url=https://variety.com/2024/tv/news/m-emmet-walsh-dead-blade-runner-1235947723/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=March 20, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Winai Kraibutr]] || style="text-align:center;"| 54 || style="text-align:center;"| Thailand || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Nang Nak]]''|''[[Bang Rajan (film)|Bang Rajan]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.khaosodenglish.com/news/2024/03/21/thai-actor-winai-kraibutr-dies-at-54-after-fighting-rare-illness/|title=THAI ACTOR WINAI KRAIBUTR DIES AT 54 AFTER FIGHTING RARE ILLNESS|date=2024-03-21|location=[[Bangkok]]|access-date=2024-06-15|publisher=[[Khaosod]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[Ron Harper (actor)|Ron Harper]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Pearl Harbor (film)|Pearl Harbor]]''|''[[The Poughkeepsie Tapes]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.foxnews.com/entertainment/ron-harper-planet-apes-star-dead-91|title=Ron Harper, 'Planet of the Apes' star, dead at 91|date=2024-03-25|first1=Janelle|last1=Ash|access-date=2024-06-15|publisher=[[Fox News]]|last2=Fink|first2=Larry}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Partha Sarathi Deb]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Lathi (1996 film)|Lathi]]''|''[[Prem Aamar]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |title=Bengali Actor Partha Sarathi Deb Dies At 68 |url=https://www.ndtv.com/entertainment/veteran-bengali-actor-partha-sarathi-deb-dies-at-68-5294951 |website=NDTV.com |access-date=24 March 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Daniel Beretta]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Revolver (1973 film)|Revolver]]''|''[[Faceless (1988 film)|Faceless]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://euroweeklynews.com/2024/03/23/french-voice-of-schwarzenegger-dies/|title=French voice of Schwarzenegger dies|first=Annette|last=Christmas|date=2024-03-26|access-date=2024-06-15|publisher=[[EuroWeekly News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Eli Noyes]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Animator || {{hlist|''[[Under Our Skin]]''|''[[The Most Dangerous Man in America]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.sfchronicle.com/bayarea/article/eli-noyes-film-tv-19373929.php|title=Eli Noyes, untrained animator who turned a college film into critically acclaimed career, dies at 81|date=2024-04-04|first=Sam|last=Whiting|access-date=2024-06-15|publisher=[[San Francisco Chronicle]]|location=[[Bay Area]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Abdulah Sidran]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| Bosnia || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Do You Remember Dolly Bell?]]''|''[[When Father Was Away on Business]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://balkaninsight.com/2024/03/25/bosnia-mourns-renowned-poet-and-screenwriter-abdulah-sidran/|title=Bosnia Mourns Renowned Poet and Screenwriter Abdulah Sidran|date=2024-03-25|first=Azem|last=Kurtic|access-date=2024-06-15|publisher=[[Balkan Insight]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Silvia Tortosa]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Horror Express]]''|''[[Unfinished Business (1977 film)|Unfinished Business]]''}}|| {{center|<ref>{{cite news|url=https://elpais.com/cultura/2024-03-23/muere-la-actriz-silvia-tortosa-a-los-77-anos.html|date=March 23, 2024|website=[[El País]]|title=Muere la actriz Silvia Tortosa a los 77 años}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Paula Weinstein]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[The Fabulous Baker Boys]]''|''[[The Perfect Storm (film)|The Perfect Storm]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Saperstein|first=Pat|title=Paula Weinstein, Emmy-Winning Producer of ''The Perfect Storm'' and Former Tribeca Enterprises Executive, Dies at 78|url=https://variety.com/2024/film/news/paula-weinstein-dead-the-perfect-storm-1235951396/|website=Variety|date=25 March 2024|access-date=25 March 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Fritz Wepper]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Die Brücke (film)|Die Brücke]]''|''[[Cabaret (1972 film)|Cabaret]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.thedailybeast.com/cabaret-star-fritz-wepper-dead-at-82-after-long-illness|title='Cabaret' Star Dead at 82 After Long Illness|first=Mathew|last=Murphy|date=2024-03-27|access-date=2024-06-15|publisher=[[The Daily Beast]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Louis Gossett Jr.]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[An Officer and a Gentleman]]''|''[[Enemy Mine (film)|Enemy Mine]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|title=Louis Gossett Jr., ''An Officer and a Gentleman'' Oscar Winner, Dies at 87|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/louis-gossett-jr-dead-an-officer-and-a-gentleman-roots-1235955575/|last=Dagan|first=Carmel|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=29 March 2024|access-date=29 March 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Chance Perdomo]] || style="text-align:center;"| 27 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[After We Fell]]''|''[[After Ever Happy]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last1=Cain|first1=Sian|title=Chance Perdomo, star of Gen V and Chilling Adventures of Sabrina, dead at 27|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2024/mar/30/chance-perdomo-dead-27 |website=[[The Guardian]]|date=30 March 2024|access-date=31 March 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Tim McGovern]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Visual Effects Artist || {{hlist|''[[Total Recall (1990 film)|Total Recall]]''|''[[Last Action Hero]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web |last1=Nordyke |first1=Kimberly |title=Tim McGovern, Visual Effects Veteran and Oscar Winner for 'Total Recall', Dies at 68 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/tim-mcgovern-dead-visual-effects-veteran-oscar-winner-total-recall-dies-1235863585/ |website=The Hollywood Reporter |date=31 March 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Barbara Baldavin]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Casting Director || {{hlist|''[[Skeeter (film)|Skeeter]]''|''[[Fallen Arches (film)|Fallen Arches]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/barbara-baldavin-dead-star-trek-medical-center-1235864334/|title=Barbara Baldavin, Actress on 'Star Trek' and 'Medical Center', Dies at 85|first=Mike|last=Barnes|date=2024-04-01|access-date=2024-06-17|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Rob Kaman]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| Netherlands || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Bloodfist]]''|''[[Legionnaire (film)|Legionnaire]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://mymmanews.com/rob-kaman-dutch-kickboxing-legend-dead-at-63/|title=Rob Kaman, Dutch Kickboxing legend, dead at 63|date=2024-03-31|access-date=2024-06-15|website=MyMMANews}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Barbara Rush]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[It Came from Outer Space]]''|''[[Hombre (film)|Hombre]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2024-04-01/barbara-rush-dead-peyton-place-actor|title=Barbara Rush, 'It Came From Outer Space' and 'Peyton Place' actor, dies at 97|date=2024-04-01|first=Alexandra|last=Del Rosario|access-date=2024-06-15|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref> |- ! rowspan="42" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in April 2024|April]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Joe Flaherty]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[Back to the Future Part II]]''|''[[Happy Gilmore]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/pop-culture/pop-culture-news/joe-flaherty-sctv-freaks-geeks-actor-dies-82-rcna146053|title=Joe Flaherty, 'SCTV' and 'Freaks and Geeks' actor, dies at 82|date=2024-04-02|access-date=2024-06-15|website=[[NBC News]]|publisher=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Christopher Durang]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Secret of My Success (1987 film)|The Secret of My Success]]''|''[[Housesitter]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/2024/04/03/1242522471/christopher-durang-broadway-playwright-obituary|title=Tony-winning playwright Christopher Durang dies at 75|date=2024-04-03|access-date=2024-06-15|website=[[NPR]]|publisher=[[Associated Press]]|location=[[New York City|New York]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Tatyana Konyukhova]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Boys from Leningrad]]''|''[[The Red and the White]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://unikino.ru/%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B8%D1%8F-%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%BE%D1%8E%D0%B7%D0%B0-%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8-3/|title=Гильдия актеров кино Союза кинематографистов России сообщила о том, что скончалась народная артистка России Татьяна Конюхова (1931 — 2024)|date=2024-04-02|access-date=2024-06-15|website=[[Central House of Cinema]]|language=ru}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Adrian Schiller]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Danish Girl (film)|The Danish Girl]]''|''[[Suffragette (film)|Suffragette]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/04/adrian-schiller-dead-the-last-kingdom-was-60-obituary-1235877272/|title=Adrian Schiller Dies: Star of Netflix Drama 'The Last Kingdom' Was 60|date=2024-04-05|first=Bruce|last=Haring|access-date=2024-06-15|website=[[Deadline (website)|Deadline]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Vera Tschechowa]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actress, Producer || {{hlist|''[[The Curse of the Hidden Vault]]''|''[[Euridice BA 2037]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.tagesschau.de/inland/tschechowa-gestorben-100.html|title=Schauspielerin Vera Tschechowa gestorben|date=2024-04-04|access-date=2024-06-15|language=de|website=[[Tagesschau (German TV programme)|Tagesschau]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Bruce Kessler]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[The Gay Deceivers]]''|''[[Simon, King of the Witches]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://faroutmagazine.co.uk/bruce-kessler-knight-rider-director-dead-at-88/|title=Bruce Kessler, 'Knight Rider' director, dead at 88|date=2024-04-08|first=Aimee|last=Ferrier|access-date=2024-06-15|website=[[Far Out (website)|Far Out Magazine]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[R. F. Lucchetti]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| Brazil || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[The Strange World of Coffin Joe]]''|''[[Hallucinations of a Deranged Mind]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://g1.globo.com/sp/ribeirao-preto-franca/em-cena/noticia/2024/04/05/morre-o-escritor-rubens-lucchetti-mestre-do-horror-aos-94-anos.ghtml|title=Morre o escritor Rubens Lucchetti, o 'mestre do horror', aos 94 anos|date=2024-04-05|access-date=2024-06-15|website=[[Emissoras Pioneiras de Televisão]]|language=pt-br}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Peter Sodann]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Die Männer der Emden]]''|''[[Gundermann (film)|Gundermann]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.yahoo.com/entertainment/german-actor-peter-sodann-venerated-091552417.html|title=German actor Peter Sodann, venerated TV inspector, dies aged 87|date=2024-04-07|access-date=2024-06-15|website=[[Yahoo! News]]|publisher=[[Deutsche Presse-Agentur]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Ernesto Gómez Cruz]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Mexican]]''|''[[The Crime of Padre Amaro (2002 film)|The Crime of Padre Amaro]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|language=es-mx|url=https://www.azcentral.com/story/mexico/2024/04/08/fallece-primer-actor-mexicano-ernesto-gomez-cruz/73246631007/|title=Fallece primer actor mexicano Ernesto Gómez Cruz a los 90 años|date=2024-04-08|first=Diana|last=García|access-date=2024-06-15|website=AZCentral|publisher=[[The Arizona Republic]]|location=[[Mexico]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Edgar Burcksen]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| Netherlands || style="text-align:center;" | Film Editor || {{hlist|''[[Left Luggage (film)|Left Luggage]]''|''[[Darfur Now]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/edgar-burcksen-dead-young-indiana-jones-1235964633/|title=Edgar Burcksen, Emmy-Winning Editor of 'Young Indiana Jones Chronicles', Dies at 76|date=2024-04-08|access-date=2024-06-16|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|first=Selena|last=Kuznikov}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Jaime de Armiñán]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | Spain || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[My Dearest Senorita]]''|''[[The Nest (1980 film)|The Nest]]''}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=https://www.sgae.es/noticia/fallece-el-guionista-y-director-jaime-de-arminan/|website=[[Sociedad General de Autores y Editores|SGAE]]|date=10 April 2024|title=Fallece el cineasta Jaime de Armiñán|access-date=10 April 2024|language=es}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Patti Astor]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Underground U.S.A.]]''|''[[Wild Style]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.dailybreeze.com/2024/05/08/late-actor-hermosa-beach-resident-patti-astor-to-be-remembered-on-saturday/|title=Late actor, Hermosa Beach resident Patti Astor to be remembered on Saturday|date=2024-05-08|first=Michael|last=Hixon|access-date=2024-06-15|publisher=[[Daily Breeze]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Carla Balenda]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Hunt the Man Down]]''|''[[Sealed Cargo]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/carla-balenda-dead-sealed-cargo-hey-mulligan-1235954852/|title=Carla Balenda, Actress in 'Sealed Cargo' and Mickey Rooney's 'Hey Mulligan', Dies at 98|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=22 July 2024|access-date=22 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Eckart Dux]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The House in Montevideo (1951 film)|The House in Montevideo]]''|''[[The Singing Ringing Tree]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/medien/eckart-dux-synchronsprecher-vom-a-team-und-gandalf-mit-97-jahren-gestorben-19646537.html|title=Hannibal vom "A-Team" und Gandalf: Synchron-Star Eckart Dux gestorben|date=2024-04-11|access-date=2024-06-15|publisher=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|location=[[Frankfurt]]|language=de}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[O. J. Simpson]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Naked Gun]]''|''[[The Towering Inferno]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Saperstein|first=Pat|title=O.J. Simpson, Football Player and Actor Accused of Murdering Ex-Wife, Dies at 76|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/oj-simpson-dead-cancer-1235967744/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=April 11, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Dan Wallin]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Sound Engineer || {{hlist|''[[Woodstock (film)|Woodstock]]''|''[[A Star Is Born (1976 film)|A Star Is Born]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Burlingame|first=Jon|title=Dan Wallin, Oscar-Nominated and Emmy-Winning Music Mixer, Dies at 97|url=https://variety.com/2024/film/news/dan-wallin-dead-music-mixer-1235966619/|website=Variety|date=April 10, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Eleanor Coppola]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Hearts of Darkness: A Filmmaker's Apocalypse]]''|''[[Paris Can Wait]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Murphy|first=J. Kim|title=Eleanor Coppola, 'Hearts of Darkness' Director and Francis Ford Coppola's Wife, Dies at 87|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/eleanor-coppola-dead-francis-ford-coppola-wife-sofia-coppola-1235969640/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=April 12, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Richard Horowitz]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Any Given Sunday]]''|''[[Three Seasons]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.nme.com/news/film/hollywood-composer-richard-horowitz-dies-aged-75-3618899|title=Hollywood composer Richard Horowitz dies aged 75|date=2024-04-17|first=Alex|last=Rigotti|access-date=2024-06-15|website=[[NME]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Rochelle Oliver]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Next Stop, Greenwich Village]]''|''[[Scent of a Woman (1992 film)|Scent of a Woman]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/arts/rochelle-oliver-dead-broadway-acting-teacher-1235892776/|title=Rochelle Oliver, 'Who's Afraid of Virginia Woolf?' Star and Admired Acting Teacher, Dies at 86|date=2024-05-07|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Ron Thompson (actor)|Ron Thompson]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[American Pop]]''|''[[Deep Cover]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/ron-thompson-dead-american-pop-1235874804/|title=Ron Thompson, Actor in 'No Place to be Somebody' and 'American Pop', Dies at 83|date=2024-04-15|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Vincent Friell]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Trainspotting (film)|Trainspotting]]''|''[[The Angels' Share]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2024/04/27/vincent-friell-restless-natives-trainspotting-ken-loach/|title=Vincent Friell, Scots actor who made his mark in the cult 1980s comedy Restless Natives – obituary|date=2024-04-27|access-date=2024-06-15|publisher=[[The Daily Telegraph]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Jacques Lussier]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Louis 19, King of the Airwaves]]''|''[[Grey Owl (film)|Grey Owl]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.lenouvelliste.ca/arts/richard-therrien/2024/04/30/le-comedien-jacques-lussier-meurt-a-64-ans-D2KLKKNKSNAFFCOK3EK33BN3M4/|title=Le comédien Jacques Lussier meurt à 64 ans|date=2024-04-30|access-date=2024-06-15|publisher=[[Le Soleil (Quebec)|Le Soleil]]|website=[[Le Nouvelliste (Haiti)|Le Nouvelliste]]|first=Richard|last=Therrien}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Barbara O. Jones]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Demon Seed]]''|''[[Daughters of the Dust]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.daytondailynews.com/lifestyles/actress-barbara-o-jones-a-dayton-native-seen-in-esteemed-daughters-of-the-dust-dies-at-82/KZGZKXAY5NEQ5KZ2QUK7PXMVOQ/|title=Actress Barbara O. Jones, a Dayton native seen in esteemed 'Daughters of the Dust', dies at 82|date=2024-04-19|first=Russell|last=Florence Jr.|access-date=2024-06-15|publisher=[[Dayton Daily News]]|location=[[Dayton, Ohio]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[James Laurenson]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | New Zealand || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Pink Floyd – The Wall]]''|''[[The Cat's Meow]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/05/james-laurenson-dead-1235911691/|title=James Laurenson Dies: 'The Crown' and 'Coronation Street' Actor Was 84|date=2024-05-10|first=Greg|last=Evans|access-date=2024-06-15|website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Spencer Milligan]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Sleeper (1973 film)|Sleeper]]''|''[[The Photographer (1974 film)|The Photographer]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Pedersen |first1=Erik |title=Spencer Milligan Dies: 'Land Of The Lost' Star Was 86 |url=https://deadline.com/2024/06/spencer-milligan-dead-land-of-the-lost-1235983289/ |website=Deadline Hollywood |date=26 June 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Antonio Cantafora]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Demons 2]]''|''[[Intervista]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://esperia.tv/morto-lattore-antonio-cantafora-recito-con-fellini-lattuada-e-bolognini/|title=Morto l'attore Antonio Cantafora. Recitò con Fellini, Lattuada e Bolognini|date=2024-04-20|access-date=2024-06-15|language=it|website={{ill|Esperia TV|it|Esperia TV}}}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Roman Gabriel]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Skidoo (film)|Skidoo]]''|''[[The Undefeated (1969 film)|The Undefeated]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.philadelphiaeagles.com/news/eagles-mourn-the-passing-of-pro-bowl-quarterback-philanthropist-roman-gabriel|title=Eagles mourn the passing of Pro Bowl quarterback, philanthropist Roman Gabriel|date=2024-04-21|first=Owen|last=Boyle|access-date=2024-06-15|website=[[Philadelphia Eagles]]|location=[[Philadelphia]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Lourdes Portillo]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Mexico || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[The Mothers of Plaza de Mayo]]''|''[[The Devil Never Sleeps (film)|The Devil Never Sleeps]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://eltecolote.org/content/en/lourdes-portillo-chicana-filmmaker/|title=Lourdes Portillo, iconic Chicana documentary filmmaker, dies at 80|date=2024-04-29|first=Juan|last=Gonzales|access-date=2024-06-15|publisher=[[El Tecolote (newspaper)|El Tecolote]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Hana Brejchová]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | Czech Republic || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Loves of a Blonde]]''|''[[Angel in a Devil's Body]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.idnes.cz/kultura/film-televize/hana-brejchova-umrti-lasky-jedne-plavovlasky.A240422_073329_filmvideo_bur|language=cs|title=Zemřela herečka Hana Brejchová. Proslavil ji film Lásky jedné plavovlásky|date=2024-04-22|access-date=2024-06-15|website={{ill|iDNES.cz|cz}}}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Philippe Laudenbach]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Betty Blue]]''|''[[Of Gods and Men (film)|Of Gods and Men]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.ouest-france.fr/cinema/un-de-ces-seconds-roles-dont-on-se-souvient-lacteur-philippe-laudenbach-est-mort-a-88-ans-ca529adc-0197-11ef-b4e8-6352e833645c|title=" Un de ces seconds rôles dont on se souvient " : l'acteur Philippe Laudenbach est mort à 88 ans|date=2024-04-23|language=fr|access-date=2024-06-15|publisher=[[Ouest-France]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Michael Verhoeven]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[The Nasty Girl]]''|''[[Die Weiße Rose (film)|Die Weiße Rose]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.yahoo.com/entertainment/german-filmmaker-verhoeven-known-white-122937616.html|title=German filmmaker Verhoeven, known for 'The White Rose', dies aged 85|date=2024-04-26|access-date=2024-06-15|website=[[Yahoo! News]]|publisher=[[Deutsche Presse-Agentur]]|first=Jens|last=Kalaene}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Terry Carter]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Benji (1974 film)|Benji]]''|''[[Foxy Brown (film)|Foxy Brown]]''}} || align = "center" | <ref>{{cite news|last=McFadden|first=Robert D. |title=Terry Carter, Barrier-Breaking Actor and Documentarian, Dies at 95 |url=https://www.nytimes.com/2024/04/23/arts/television/terry-carter-dead.html|access-date=April 24, 2024|newspaper=[[The New York Times]]|date=April 23, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Ray Chan (art director)|Ray Chan]] || style="text-align:center;"| 56 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Art Director, Production Designer || {{hlist|''[[Children of Men]]''|''[[Deadpool & Wolverine]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Carson|first=Lexi|title=Ray Chan, 'Deadpool & Wolverine' and 'Avengers: Endgame' Art Director, Dies at 56|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/ray-chan-dead-marvel-deadpool-wolverine-avengers-1235983768/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=April 26, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Margaret Lee (English actress)|Margaret Lee]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Venus in Furs (1969 Franco film)|Venus in Furs]]''|''[[The Bloody Judge (film)|The Bloody Judge]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2024/05/03/margaret-lee-wolverhampton-actress-eurospy-italia-conti/|title=Margaret Lee, Wolverhampton-born actress who became a huge star in Italian Eurospy movies – obituary|date=2024-05-03|access-date=2024-06-15|publisher=[[The Daily Telegraph]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Marla Adams]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Splendor in the Grass]]''|''[[Gotcha! (film)|Gotcha!]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nydailynews.com/2024/04/27/marla-adams-dead-the-young-and-the-restless/|title=Longtime 'Y&R', 'Days of Our Lives' star Marla Adams dead at 85|date=2024-04-27|first=Evan|last=Rosen|access-date=2024-06-15|website=[[New York Daily News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Ferenc András]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;" | Hungary || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[The Vulture (1982 film)|The Vulture]]''|''[[Rain and Shine]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hplusz.hu/elhunyt-andras-ferenc-kossuth-dijas-es-balazs-bela-dijas-magyar-filmrendezo/|title=Elhunyt András Ferenc Kossuth-díjas és Balázs Béla-díjas magyar filmrendező|date=2024-04-25|access-date=2024-06-15|website=HPLUSZ.HU|language=hu}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Laurent Cantet]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Time Out (2001 film)|Time Out]]''|''[[The Class (2008 film)|The Class]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Laurent Cantet Dies: French Cannes Palme D'Or Winning Director Was 63|url=https://deadline.com/2024/04/laurent-cantet-dies-french-cannes-winning-director-63-1235894758/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=25 April 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Roy Boyd]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Wicker Man]]''|''[[The Omen]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Garrett|first=Michael|title=Roy Boyd dies aged 85|url=https://www.atvtoday.co.uk/238951-crossroads/|website=ATV Today|date=1 June 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Brian McCardie]] || style="text-align:center;"| 59 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Ghost and the Darkness]]''|''[[Filth (film)|Filth]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/brian-mccardie-dead-rob-roy-1235887278/|title=Brian McCardie, 'Rob Roy' Actor, Dies at 59|date=2024-04-30|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Zack Norman]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Comedian, Producer || {{hlist|''[[Romancing the Stone]]''|''[[Cadillac Man]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/04/zack-norman-dead-romancing-the-stone-the-nanny-1235898804/|title=Zack Norman Dies: 'Romancing The Stone', 'Cadillac Man' & 'The Nanny' Actor Was 83|date=2024-04-29|first=Erik|last=Pedersen|access-date=2024-06-15|website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Alan Scarfe]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Double Impact]]''|''[[Lethal Weapon 3]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite magazine|url=https://ew.com/alan-scarfe-dead-lethal-weapon-3-double-impact-actor-77-8660414|title=Alan Scarfe, Lethal Weapon 3 and Double Impact actor, dies at 77|date=2024-06-07|first=Sara|last=Netzley|access-date=2024-06-15|magazine=[[Entertainment Weekly]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Paul Auster]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Smoke (film)|Smoke]]''|''[[Lulu on the Bridge]]''}} || {{center|<ref>{{cite web |last1=Tapp |first1=Tom |title=Paul Auster Dies: Author Of 'The New York Trilogy', Screenwriter & Director Was 77 |url=https://deadline.com/2024/04/paul-auster-dead-author-the-new-york-trilogy-screenwriter-director-1235900778/ |website=Deadline Hollywood |date=1 May 2024}}</ref>}} |- ! rowspan="49" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in May 2024|May]] | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Roxanne (model)|Roxanne]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Seven Year Itch]]''|''[[The Young Don't Cry]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.wsbradio.com/news/trending/roxanne-rosedale-beat-clock-assistant-seven-year-itch-actress-dead-95/|title=Roxanne Rosedale, 'Beat the Clock' assistant, 'Seven Year Itch' actress, dead at 95|date=2024-05-19|first=Bob|last=D'Angelo|access-date=2024-06-16|website=[[WSB (AM)|WSB]]|publisher=[[Cox Media Group]]}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Susan Buckner]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Grease (film)|Grease]]''|''[[Deadly Blessing]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Evans|first=Greg|title=Susan Buckner Dies: 'Grease' Actor Who Played Olivia Newton-John's Cheerleading Pal Was 72|url=https://deadline.com/2024/05/susan-buckner-dead-grease-1235907401/|website=Deadline Hollywood|date=7 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Edgar Lansbury (producer)|Edgar Lansbury]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Godspell (film)|Godspell]]''|''[[Blue Sunshine (film)|Blue Sunshine]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.kiro7.com/news/trending/edgar-lansbury-award-winning-producer-brother-murder-she-wrote-star-dead-94/|title=Edgar Lansbury, award-winning producer, brother of 'Murder, She Wrote' star, dead at 94|date=2024-05-04|access-date=2024-06-16|website=[[KIRO-TV]]|publisher=[[Cox Media Group]]|first=Bob|last=D'Angelo}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Anna Panagiotopoulou]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | Greece || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Safe Sex (film)|Safe Sex]]''|''[[Crying... Silicon Tears]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.thenationalherald.com/actress-anna-panagiotopoulou-laid-to-rest-in-athens/|title=Actress Anna Panagiotopoulou Laid to Rest in Athens|date=2024-05-09|location=[[Athens, Greece]]|access-date=2024-06-16|publisher=[[The National Herald]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Jeannie Epper]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress, Stuntwoman || {{hlist|''[[Romancing the Stone]]''|''[[Catch Me If You Can]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Kuznikov|first=Selena|title=Jeannie Epper, 'Wonder Woman' Stunt Double, Dies at 83|url=https://variety.com/2024/tv/people-news/jeannie-epper-dead-wonder-woman-stunt-double-1235992864/|website=Variety|date=6 May 2024|access-date=6 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Bernard Hill]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Titanic (1997 film)|Titanic]]''|''[[The Lord of the Rings (film series)|The Lord of the Rings]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-68962192|title=Bernard Hill: Titanic and Lord of the Rings actor dies|date=5 May 2024|website=[[BBC]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Gloria Stroock]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Day of the Locust (film)|The Day of the Locust]]''|''[[Fun with Dick and Jane (1977 film)|Fun with Dick and Jane]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gloria-stroock-dead-mcmillan-wife-fun-with-dick-jane-1235898917/|title=Gloria Stroock, 'McMillan & Wife' and 'Fun With Dick and Jane' Actress, Dies at 99|first=Mike|last=Barnes|date=2024-05-14|access-date=2024-06-16|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Ian Gelder]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[King Ralph]]''|''[[Pope Joan (2009 film)|Pope Joan]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/article/2024/may/08/game-of-thrones-actor-ian-gelder-dies-aged-74|title=Game of Thrones actor Ian Gelder dies at 74|first=Caroline|last=Davies|date=2024-05-08|access-date=2024-06-16|work=[[The Guardian]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Harikumar (director)|Harikumar]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Puli Varunne Puli]]''|''[[Jaalakam]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/malayalam-director-screenwriter-harikumar-passes-away-9311900/|title=Malayalam director-screenwriter Harikumar passes away|date=2024-05-06|location=[[Chennai, India]]|access-date=2024-06-16|publisher=[[The Indian Express]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Kanakalatha]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Pookkaalam]]''|''[[Aakasha Ganga 2]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/malayalam-actress-kanakalatha-dies-after-prolonged-illness-3010754|title=Malayalam actress Kanakalatha dies after prolonged illness|date=2024-05-06|access-date=2024-06-16|author=PTI|publisher=[[Deccan Herald]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Robert Logan Jr.]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Bridge at Remagen]]''|''[[The Adventures of the Wilderness Family]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Robert Logan, '77 Sunset Strip' and 'Wilderness Family' Actor, Dies at 82|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-logan-dead-77-sunset-strip-wilderness-family-1235968834/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=7 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Brian Wenzel]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | Australia || style="text-align:center;" | Actor, Comedian, Singer || {{hlist|''[[The Odd Angry Shot]]''|''[[John Doe: Vigilante]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/hollywood/brian-wenzel-dies-at-94-country-practice-star-passes-away-leaving-billions-in-a-state-of-sadness|title=Brian Wenzel Dies At 94: 'Country Practice' Star Passes Away Leaving Billions In A State Of Sadness|date=2024-05-06|access-date=2024-06-16|publisher=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook India]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Evald Aavik]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | Estonia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Nest of Winds]]''|''[[Georgica (film)|Georgica]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://kultuur.err.ee/1609335441/suri-naitleja-evald-aavik|title=Suri näitleja Evald Aavik|date=2024-05-07|access-date=2024-06-16|publisher=[[Eesti Rahvusringhääling]]|editor-first=Karmen|editor-last=Rebane|language=et}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[John Charles (composer)|John Charles]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | New Zealand || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Goodbye Pork Pie]]''|''[[The Quiet Earth (film)|The Quiet Earth]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.rnz.co.nz/concert/programmes/three-to-seven/audio/2018941408/remembering-john-charles-and-his-music|title=Remembering John Charles and his music|date=2024-06-05|access-date=2024-09-25|publisher=[[Radio New Zealand]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Sangeeth Sivan]] || style="text-align:center;"| 65 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Gandharvam]]''|''[[Apna Sapna Money Money]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/sangeeth-sivan-death/articleshow/109956360.cms?from=mdr|title='Yodha' director Sangeeth Sivan passes away at 61, Riteish Deshmukh, Tusshar Kapoor pay tribute to veteran|date=2024-05-08|access-date=2024-06-16|publisher=[[The Economic Times]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Roger Corman]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Producer, Actor || {{hlist|''[[The Little Shop of Horrors]]''|''[[The Pit and the Pendulum (1961 film)|The Pit and the Pendulum]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Roger Corman: The Little Shop of Horrors cult B-movie director dies aged 98|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-17127556 |website=[[BBC News]]|date=12 May 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Sam Rubin]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Fantastic Four (2005 film)|Fantastic Four]]''|''[[America's Sweethearts]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2024/05/10/entertainment/sam-rubin-death/index.html|title=Sam Rubin, Los Angeles TV mainstay, dead at 64|date=2024-05-11|first=Cheri|last=Mossburg|access-date=2024-06-16|publisher=[[CNN]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Hans Wahlgren]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | Sweden || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Raggare!]]''|''[[To Be a Millionaire]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.aftonbladet.se/nojesbladet/a/Knx7O4/hans-wahlgren-ar-dod-blev-86-ar|title=Hans Wahlgren är död – blev 86 år gammal|language=sv|date=2024-05-10|first1=Linn|last1=Elmervik|first2=Emanuel|last2=Silva|access-date=2024-06-16|publisher=[[Aftonbladet]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Susan Backlinie]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Jaws (film)|Jaws]]''|''[[Day of the Animals]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Susan Backlinie, the First Victim of the Shark in 'Jaws', Dies at 77 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/susan-backlinie-dead-jaws-first-victim-1235896892/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=May 12, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Kevin Brophy]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Long Riders]]''|''[[Hell Night]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/kevin-brophy-dead-lucan-hell-night-1235923909/|title=Kevin Brophy, Star of 'Lucan' and 'Hell Night', Dies at 70|date=2024-06-16|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-16|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Paulo César Pereio]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | Brazil || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Entranced Earth]]''|''[[Drained]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://oglobo.globo.com/cultura/noticia/2024/05/12/morre-o-ator-paulo-cesar-pereio-icone-da-rebeldia-aos-83-anos.ghtml|title=Morre o ator Paulo César Pereio, ícone da rebeldia, aos 83 anos|date=2024-05-12|access-date=2024-06-16|publisher=[[O Globo]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Mark Damon]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[House of Usher (film)|House of Usher]]''|''[[Monster (2003 film)|Monster]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/05/mark-damon-dead-film-producer-sales-executive-spaghetti-western-actor-1235913360/|title=Mark Damon Dies: 'Monster' Film Producer, Sales Executive & Spaghetti Western Actor Was 91|first=Armando|last=Tinoco|date=2024-05-12|access-date=2024-06-16|website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Samm-Art Williams]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Screenwriter || {{hlist|''[[The Wanderers (1979 film)|The Wanderers]]''|''[[Dressed to Kill (1980 film)|Dressed to Kill]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Evans|first=Greg|title=Samm-Art Williams Dies: Tony-Nominated 'Home' Playwright, Actor & 'Fresh Prince Of Bel-Air' Producer Was 78|url=https://deadline.com/2024/05/samm-art-williams-dead-1235914813/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=13 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Baiba Indriksone]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | Latvia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[A Limousine the Colour of Midsummer's Eve]]''|''[[The Devil's Servants]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://eng.lsm.lv/article/culture/theater/14.05.2024-latvian-actress-baiba-indriksone-passes-away.a553985/|title=Latvian actress Baiba Indriksone passes away|date=2024-05-14|access-date=2024-06-16|publisher=[[Public Broadcasting of Latvia]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Gudrun Ure]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" |Actress || {{hlist|''[[36 Hours (1953 film)|36 Hours]]''|''[[Doctor in the House (film)|Doctor in the House]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Super Gran star Gudrun Ure dies aged 98|url=https://www.bbc.com/news/articles/cq5nnn53wldo|website=BBC News|date=15 May 2024|access-date=15 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Barbra Fuller]] || style="text-align:center;"| 102 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" |Actress || {{hlist|''[[Rock Island Trail (film)|Rock Island Trail]]''|''[[The Roommates]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://people.com/barbra-fuller-one-mans-family-star-dead-at-102-8651296|title=Barbra Fuller, Star of Radio Soap Opera One Man's Family, Dead at 102 |first=Esther|last=Kang|date=2024-05-20|access-date=2024-06-17|publisher=[[People (magazine)|People]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Elda Peralta]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | Mexico || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Hypocrite (film)|Hypocrite]]''|''[[A Woman Without Love]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.infobae.com/mexico/2024/05/15/muere-la-actriz-y-escritora-elda-peralta-a-los-91-anos/|title=Muere la actriz y escritora Elda Peralta a los 91 años|date=2024-05-15|access-date=2024-06-16|publisher=[[Infobae]]|language=es|first=Mariana L.|last=Martínez}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Dabney Coleman]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[9 to 5 (film)|9 to 5]]''|''[[WarGames]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Dabney Coleman, actor who starred in 9 to 5 and Tootsie, dies aged 92|url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/may/17/dabney-coleman-actor-dies-92 |website=[[The Guardian]]|date=17 May 2024|access-date=18 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Zari Khoshkam]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | Iran || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Topoli (film)|Topoli]]''|''[[What's the Time in Your World?]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://nournews.ir/en/news/173642/Renowned-Iranian-actress-Zari-Khoshkam-passes-away-at-76|title=Renowned Iranian actress Zari Khoshkam passes away at 76|date=2024-05-18|access-date=2024-06-16|publisher=Nour News}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Stephen J. Rivele]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Nixon (film)|Nixon]]''|''[[Ali (film)|Ali]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Stephen J. Rivele, Screenwriter on Biopics 'Nixon', 'Ali' and 'Copying Beethoven', Dies at 75 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/stephen-rivele-dead-nixon-ali-copying-beethoven-1235912412/ |website=The Hollywood Reporter |date=30 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Hideyuki Umezu]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Fullmetal Alchemist: The Sacred Star of Milos]]''|''[[Patema Inverted]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.tokyoweekender.com/japan-life/news-and-opinion/hideyuki-umezu-dies-aged-68/|title=Voice Actor Hideyuki Umezu Dies Aged 68|date=2024-05-21|first=Matthew|last=Hernon|access-date=2024-06-16|publisher=[[Tokyo Weekender]]|location=[[Japan]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Fred Roos]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" |Producer, Casting Director || {{hlist|''[[The Godfather Part II]]''|''[[Apocalypse Now]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |last1=D'Alessandro |first1=Anthony |title=Fred Roos Dies: Oscar-Winning 'Godfather Part II' Producer And Longtime Coppola Collaborator Was 89 |url=https://deadline.com/2024/05/fred-roos-dead-francis-ford-coppola-godfather-producer-1235925291/ |website=Deadline Hollywood |date=21 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Richard Foronjy]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Midnight Run]]''|''[[Carlito's Way]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.wgauradio.com/news/trending/richard-foronjy-felon-turned-actor-featured-midnight-run-serpico-dead-86/|title=Richard Foronjy, felon-turned-actor featured in "Midnight Run," "Serpico," dead at 86|date=2024-05-22|first=Bob|last=D'Angelo|publisher=[[Cox Media Group]]|access-date=2024-06-16|website=[[WGAU]]|location=[[Athens, Georgia]]}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[Jan A. P. Kaczmarek]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;" | Poland || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Finding Neverland (film)|Finding Neverland]]''|''[[The Visitor (2007 feature film)|The Visitor]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Burlingame|first=Jon |title=Polish Composer Jan A.P. Kaczmarek, Oscar Winner for 'Finding Neverland', Dies at 71|url=https://variety.com/2024/artisans/news/jan-kaczmarek-oscar-winner-finding-neverland-dead-1236011642/ |website=Variety|date=May 21, 2024|access-date=May 21, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Darryl Hickman]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Grapes of Wrath (film)|The Grapes of Wrath]]''|''[[Network (1976 film)|Network]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite magazine|url=https://ew.com/darryl-hickman-leave-her-to-heaven-child-actor-dead-92-8653909|title=Darryl Hickman, child star of Leave Her to Heaven and The Grapes of Wrath, dies at 92|date=2024-04-24|first=Maureen Lee|last=Lenker|access-date=2024-06-16|magazine=[[Entertainment Weekly]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Morgan Spurlock]] || style="text-align:center;"| 53 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Documentarian || {{hlist|''[[Super Size Me]]''|''[[POM Wonderful Presents: The Greatest Movie Ever Sold|The Greatest Movie Ever Sold]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/morgan-spurlock-documentary-filmmaker-super-size-dies-53-rcna153915|title=Morgan Spurlock, documentary filmmaker behind 'Super Size Me', diest at 53|date=2024-05-24|first1=Daniel|last1=Arkin|first2=Diana|last2=Dasrath|access-date=2024-06-16|publisher=[[NBC News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Jan Kačer]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | Czech Republic || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Valley of the Bees]]''|''[[Wolf's Hole]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://ct24.ceskatelevize.cz/clanek/kultura/zemrel-herec-a-reziser-jan-kacer-349560|title=Zemřel Jan Kačer, osobnost filmové nové vlny i divadelní režie|language=cs|date=2024-05-24|access-date=2024-06-16|publisher=[[ČT24]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Johnny Ngan]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;" | Hong Kong || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Mad, Mad 83]]''|''[[Project A Part II]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.thestar.com.my/lifestyle/entertainment/2024/05/27/hk-actor-johnny-ngan-kwok-leung-who-suffered-from-skin-cancer-dies-at-71|title=HK actor Johnny Ngan Kwok Leung, who suffered from skin cancer, dies at 71|date=2024-05-27|first=Andrea A.|last=Webber|access-date=2024-06-16|publisher=[[Toronto Star]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Albert S. Ruddy]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[The Godfather]]''|''[[Million Dollar Baby]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last=Pedersen|first=Erik|title=Al Ruddy Dies: Oscar-Winning 'The Godfather' & 'Million Dollar Baby' Producer Was 94|url=https://deadline.com/2024/05/al-ruddy-dead-godfather-million-dollar-baby-1235942541/|website=Deadline Hollywood|date=28 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Richard M. Sherman]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Composer, Songwriter || {{hlist|''[[Mary Poppins (film)|Mary Poppins]]''|''[[The Jungle Book (1967 film)|The Jungle Book]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last=Gray|first=Tim|title=Richard M. Sherman, 'Mary Poppins' and 'It's a Small World' Songwriter, Dies at 95|url=https://variety.com/2024/film/news/richard-sherman-dead-mary-poppins-1236016622/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=May 25, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Johnny Wactor]] || style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[USS Indianapolis: Men of Courage]]''|''[[Supercell (film)|Supercell]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/general-hospital-actor-johnny-wactor-shielded-co-worker-harm-was-fatal-rcna154646|title='General Hospital' actor Johnny Wactor died in arms of co-worker he shielded from harm before he was fatally shot|date=2024-05-30|first=Marlene|last=Lenthang|access-date=2024-06-16|publisher=[[NBC News]]|location=[[Los Angeles]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Elizabeth MacRae]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Incredible Mr. Limpet]]''|''[[The Conversation]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last=Tinoco|first=Armando|title=Elizabeth MacRae Dies: 'General Hospital' & 'Gomer Pyle: USMC' Actor Was 88|url=https://deadline.com/2024/05/elizabeth-macrae-dead-general-hospital-gomer-pyle-usmc-actor-1235943121/|website=Deadline Hollywood|date=29 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Margot Benacerraf]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | Venezuela || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Reverón (film)|Reverón]]''|''[[Araya (film)|Araya]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |title=Muere la cineasta venezolana Margot Benacerraf a los 97 años |url=https://www.diariolasamericas.com/cultura/muere-la-cineasta-venezolana-margot-benacerraf-los-97-anos-n5357417 |website=diariolasamericas.com |language=es-US |date=29 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Anastasia Zavorotnyuk]] || style="text-align:center;"| 53 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Apocalypse Code]]''|''[[Office Romance. Our Time]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://unn.ua/en/news/the-star-of-the-tv-series-my-beautiful-nanny-anastasia-zavorotnyuk-died-after-a-long-illness|title=The star of the TV series "My Beautiful nanny" Anastasia Zavorotnyuk died after a long illness|date=2024-05-30|access-date=2024-06-16|publisher={{ill|Ukrainian National News|uk|Українські Національні Новини}}|location=[[Kyiv]]|first=Ihor|last=Telezhnikov}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Mitchell Block]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[No Lies]]''|''[[Big Mama (film)|Big Mama]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mitchell-block-dead-poster-girl-big-mama-1235913399/|title=Mitchell Block, Oscar-Nominated Documentarian, Dies at 73|date=2024-06-01|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-16|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Tom Bower (actor)|Tom Bower]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Die Hard 2]]''|''[[El Camino: A Breaking Bad Movie|El Camino]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/marcberman1/2024/06/06/tom-bower-dead-the-waltons-and-die-hard-2-actor-was-86/|title=Tom Bower Dead: 'The Waltons' and 'Die-Hard 2' Actor Was 86|first=Marc|last=Berman|date=2024-06-06|access-date=2024-06-16|website=[[Forbes]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Dorothy Bromiley]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Girls of Pleasure Island]]''|''[[The Criminal (1960 film)|The Criminal]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.thetimes.com/culture/film/article/dorothy-bromiley-obituary-british-actress-who-enjoyed-hollywood-fame-323d7l2tt|title=Dorothy Bromiley obituary: British actress who enjoyed Hollywood fame|date=2024-06-15|access-date=2024-06-16|work=[[The Times]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Martin Starger]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Nashville (film)|Nashville]]''|''[[Sophie's Choice (film)|Sophie's Choice]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.wftv.com/news/trending/martin-starger-producer-sophies-choice-mask-nashville-dead-92/|title=Martin Starger, producer of 'Sophie's Choice', 'Mask', 'Nashville', dead at 92|publisher=[[Cox Media Group]]|first=Bob|last=D'Angelo|date=2024-06-01|access-date=2024-06-16|website=[[WFTV]]|location=[[Orlando, Florida]]}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Kátya Tompos]] || style="text-align:center;"| 41 || style="text-align:center;" | Hungary || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Coming Out (2013 film)|Coming Out]]''|''[[Question in Details]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://ogaegreece.com/hungary-katya-tompos-lost-the-battle-with-cancer/|title=HUNGARY: Kátya Tompos lost the battle with cancer at the age of 41|date=2024-05-31|access-date=2024-06-16|website=[[OGAE|OGAE Greece]]}}</ref> |- ! rowspan="33" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in June 2024|June]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Erich Anderson]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Friday the 13th: The Final Chapter]]''|''[[Unfaithful (2002 film)|Unfaithful]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Evans |first1=Greg |title=Erich Anderson Dies: 'Felicity', 'Thirtysomething' Actor Was 67 |url=https://deadline.com/2024/06/erich-anderson-dead-1235958485/ |website=Deadline Hollywood |date=4 June 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Ruth Maria Kubitschek]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Silent Star]]''|''[[He Can't Stop Doing It]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.tagesschau.de/inland/gesellschaft/kubitschek-gestorben-102.html|title=Ruth Maria Kubitschek ist tot|date=2024-06-02|access-date=2024-06-21|publisher=[[Tagesschau (German TV programme)|Tagesschau]]|language=de}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Philippe Leroy (actor)|Philippe Leroy]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[A Married Woman]]''|''[[The Hole (1960 film)|The Hole]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.rainews.it/articoli/2024/06/e-morto-lattore-francese-philippe-leroy-3a6ffce5-fdd6-4ef7-9f13-092387fa588d.html|title=Addio all'attore francese Philippe Leroy, i funerali mercoledì a Roma|date=2024-06-02|access-date=2024-06-21|publisher=[[Rai News 24]]|language=it}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Jeannette Charles]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[National Lampoon's European Vacation]]''|''[[The Naked Gun: From the Files of Police Squad!|The Naked Gun]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.seattletimes.com/nation-world/jeannette-charles-who-doubled-for-the-queen-is-dead-at-96/|title=Jeannett Charles, who doubled for the Queen, is dead at 96|date=2024-06-09|first=Sam|last=Roberts|access-date=2024-06-21|publisher=[[The New York Times]]|website=[[The Seattle Times]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Janis Paige]] || style="text-align:center;"| 101 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Cheyenne (1947 film)|Cheyenne]]''|''[[Please Don't Eat the Daisies (film)|Please Don't Eat the Daisies]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Janis Paige, Star of 'Silk Stockings' and Broadway's 'Pajama Game', Dies at 101 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/janis-paige-dead-silk-stockings-pajama-game-1235914085/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=June 3, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Armando Silvestre]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Scalphunters]]''|''[[Two Mules for Sister Sara]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/armando-silvestre-dead-mexican-actor-two-mules-sister-sara-1235921151/|title=Armando Silvestre, Actor in Mexican Movies and 'Two Mules for Sister Sara', Dies at 98|first=Mike|last=Barnes|date=2024-06-12|access-date=2024-06-21|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[William Russell (English actor)|William Russell]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Man Who Never Was]]''|''[[The Great Escape (film)|The Great Escape]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/c988nnnjy5go|title=Original Doctor Who cast member William Russell dies|date=2024-05-06|first=Yasmin|last=Rufo|access-date=2024-06-21|publisher=[[BBC News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Nicholas Ball (actor)|Nicholas Ball]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Lifeforce (film)|Lifeforce]]''|''[[Croupier (film)|Croupier]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/news/eastenders-nicholas-ball-death-terry-bates-b2557974.html|title=EastEnders actor Nicholas Ball, who played Terry Bates, dies aged 78 after 'short illness'|date=2024-06-06|first=Maira|last=Butt|access-date=2024-06-21|work=[[The Independent]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Hubert Taczanowski]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[The Opposite of Sex]]''|''[[Spooks: The Greater Good]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>[https://nekrologi.wyborcza.pl/0,11,,577152,Hubert-Taczanowski-nekrolog.html Hubert Taczanowski] {{in lang|pl}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Rosalina Neri]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Three Men and a Leg]]''|''[[All the Moron's Men]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.msn.com/en-us/news/world/italian-marilyn-dies-at-96/ar-BB1nKI2Y|title='Italian Marilyn' dies at 96|date=2024-06-06|location=[[Rome]]|access-date=2024-06-21|website=[[MSN]]|publisher=[[Agenzia Nazionale Stampa Associata]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Ramoji Rao]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Chitram]]''|''[[Nuvve Kavali]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/06/ramoji-rao-dead-indian-film-mogul-87-1235963350/|title=Ramoji Rao Dies: Indian Film Mogul Was 87|date=2024-06-08|first=Caroline|last=Frost|access-date=2024-06-21|website=[[Deadline (website)|Deadline]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Marzena Kipiel-Sztuka]] || style="text-align:center;"| 58 || style="text-align:center;" | Poland || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Character (film)|Character]]''|''[[Tricks (2007 film)|Tricks]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://viva.pl/ludzie/newsy/umarl-na-moich-oczach-marzena-kipiel-sztuka-przezyla-dramat-na-planie-swiata-wedlug-kiepskich-135999-r1/|title=Złamane życie Marzeny Kipiel-Sztuki. Przeżyła dramat na planie "Świata według Kiepskich", zmagała się z depresją...|date=2024-06-09|first=Damian|last=Brillowski|access-date=2024-06-21|website=Viva!|language=pl}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Yoshiko Kuga]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Drunken Angel]]''|''[[Good Morning (1959 film)|Good Morning]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>[https://www.nikkansports.com/entertainment/news/202406140000558.html 女優久我美子さん死去 93歳 誤嚥性肺炎 第1期東宝ニューフェイス 「3時のあなた」司会も] {{in lang|ja}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Françoise Hardy]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Singer, Actress || {{hlist|''[[Grand Prix (1966 film)|Grand Prix]]''|''[[Nutty, Naughty Chateau]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/news/francoise-hardy-french-pop-icon-dies-at-80/|title=Françoise Hardy, French Pop Icon, Dies at 80|date=2024-06-12|first=Jazz|last=Monroe|access-date=2024-06-21|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Tony Lo Bianco]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Honeymoon Killers]]''|''[[The French Connection (film)|The French Connection]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2024/06/12/tony-lo-bianco-dead/|title=Tony Lo Bianco, actor who played tough guys and a famed mayor, dies at 87|date=2024-06-13|first=Harrison|last=Smith|access-date=2024-06-21|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Tony Mordente]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Choreographer, Dancer || {{hlist|''[[West Side Story (1961 film)|West Side Story]]''|''[[The Daydreamer (film)|The Daydreamer]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Tony Mordente, Original 'West Side Story' Actor on Stage and Screen, Dies at 88 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/tony-mordente-west-side-story-1235922968/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=14 June 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Ron Simons]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[27 Dresses]]''|''[[Blue Caprice]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/story/2024-06-14/ron-simons-dead-broadway-producer-actor|title=Ron Simons, actor turned Tony-winning producer for stage and film, dies at 63|date=2024-06-14|first=Alexandra|last=Del Rosario|access-date=2024-06-21|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Benji Gregory]] || style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Jumpin' Jack Flash (film)|Jumpin' Jack Flash]] ''|''[[Once Upon a Forest]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Haring|first=Bruce|title=Benji Gregory Dies: ''Alf'' Child Star Was 46|url=https://deadline.com/2024/07/benji-gregory-dead-alf-child-star-obituary-1236006757/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=10 July 2024|access-date=10 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Érik Canuel]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[The Last Tunnel (2004 film)|The Last Tunnel]]''|''[[Bon Cop, Bad Cop]]''}} || style="text-align:center;"|{{center|<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/news/canada/montreal/erik-canual-film-director-has-died-1.7237260|title=Érik Canuel, director of Bon Cop, Bad Cop and other Quebec hit films, has died at 63|website=[[CBC.ca]]|date=17 June 2024|access-date=17 June 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Evans Evans]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Bonnie and Clyde (film)|Bonnie and Clyde]]''|''[[The Iceman Cometh (1973 film)|The Iceman Cometh]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |last1=Evans |first1=Greg |title=Evans Evans Dies: 'Bonnie And Clyde' Actor, Widow Of Director John Frankenheimer Was 91 |url=https://deadline.com/2024/06/evans-evans-dead-1235978744/ |website=Deadline Hollywood |date=20 June 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Anouk Aimée]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[A Man and a Woman]]''|''[[La dolce vita]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/clllev363y3o|title=French film star Anouk Aimée dies aged 92|date=2024-06-18|access-date=2024-06-21|publisher=[[BBC News]]|first=Jemma|last=Crew}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Anthea Sylbert]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Costume Designer, Producer || {{hlist|''[[Chinatown (1974 film)|Chinatown]]''|''[[Julia (1977 film)|Julia]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/06/anthea-sylbert-dead-costume-designer-chinatown-1235977737/|title=Anthea Sylbert Dies: Oscar-Nominated 'Chinatown' Costume Designer Who Worked On 'Rosemary's Baby', 'King Kong' & Many More Was 84|date=2024-06-18|access-date=2024-06-21|website=[[Deadline (website)|Deadline]]|first=Erik|last=Pedersen}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Donald Sutherland]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[M*A*S*H (film)|M*A*S*H]]''|''[[The Hunger Games (franchise)|The Hunger Games]]''}}||{{center|<ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/donald-sutherland-dead-movies-kiefer-b2566123.html |title=Donald Sutherland's son Kiefer announces actor's death at 88 with poignant tribute|last1=Perry|first1=Kevin E G |last2=Murray|first2=Tom|date=2024-05-14|access-date=2024-06-20|newspaper=[[The Independent]]}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Tamayo Perry]] || style="text-align:center;"| 49 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Blue Crush]]''|''[[Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Whittock|first=Jesse|title=Tamayo Perry Dies In Shark Attack: ''Pirates Of The Caribbean'' Actor Was 49 |url=https://deadline.com/2024/06/tamayo-perry-dead-pirates-of-the-caribbean-actor-shark-attack-1235981410/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=2024-06-24}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Bud S. Smith]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Film Editor, Producer || {{hlist|''[[The Exorcist]]''|''[[Flashdance]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Murphy|first=J. Kim|title=Bud S. Smith, Editor of 'Sorcerer', 'The Exorcist' and 'Flashdance', Dies at 88|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/bud-smith-dead-karate-kid-sorcerer-flashdance-1236049758/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2024-06-29}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Shifty Shellshock]] || style="text-align:center;"| 49 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Singer, Actor || {{hlist|''[[Clifford (film)|Clifford]]''|''[[Willowbee]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2024/music/global/shifty-shellshock-dead-crazy-town-frontman-butterfly-singer-1236047633/|title=Shifty Shellshock, Crazy Town Frontman and 'Butterfly' Singer, Dies at 49|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=June 25, 2024|access-date=June 25, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Joan Benedict Steiger]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Happy Hooker Goes to Washington]]''|''[[The Prize Fighter]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Evans|first=Greg|title=Joan Benedict Dies: 'Candid Camera', 'General Hospital' Actor, Widow Of Rod Steiger Was 96|url=https://deadline.com/2024/07/joan-benedict-dead-1236003769/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=8 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Bill Cobbs]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Color of Money]]''|''[[Night at the Museum (franchise)|Night at the Museum]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://people.com/bill-cobbs-dead-90-8669891|title=Bill Cobbs, Night at the Museum and The Bodyguard Actor, Dead at 90|website=People|date=June 26, 2024|access-date=June 26, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Pat Heywood]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Romeo and Juliet (1968 film)|Romeo and Juliet]]''|''[[10 Rillington Place]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/pat-heywood-dead-franco-zeffirelli-romeo-juliet-1235959069/|title=Pat Heywood, the Nurse in Franco Zeffirelli's 'Romeo and Juliet', Dies at 92|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 26, 2024|access-date=July 26, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Taiki Matsuno]] || style="text-align:center;"| 56 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Hidden Blade]]''|''[[Tokyo Family]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-06-27/the-file-of-young-kindaichi-inuyasha-voice-actor-taiki-matsuno-dies-at-56/.212507|title=The File of Young Kindaichi, Inuyasha Voice Actor Taiki Matsuno Dies at 56|website=Anime News Network|date=June 27, 2024|access-date=June 27, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Martin Mull]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Clue (film)|Clue]]''|''[[Mrs. Doubtfire]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/martin-mull-dead-funnyman-fernwood-2-night-star-1235935445/|title=Martin Mull, Funnyman and 'Fernwood 2 Night' Star, Dies at 80|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=June 28, 2024|access-date=June 28, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Txema Blasco]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Red Squirrel]]''|''[[Earth (1996 film)|Earth]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |access-date=4 July 2024 |date=28 June 2024 |language=Spanish |title=Muere el actor vitoriano Txema Blasco a los 82 años |url=https://www.telecinco.es/noticias/cultura/20240628/muere-actor-vitoriano-txema-blasco_18_012898280.html |website=Telecinco}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Maria Rosaria Omaggio]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Cop in Blue Jeans]]''|''[[The Tough Ones (1976 film)|The Tough Ones]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/en/farewell_to_maria_rosaria_omaggio_actress_and_writer_passes_away_at_67-8214389.html |title=Farewell to Maria Rosaria Omaggio: Actress and Writer Passes Away at 67|website=[[Il Messaggero]]|date=July 1, 2024|access-date=July 3, 2024}}</ref> |- ! rowspan="28" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in July 2024|July]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Robert Towne]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Director || {{hlist|''[[The Last Detail]]''|''[[Chinatown (1974 film)|Chinatown]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/07/robert-towne-dead-chinatown-screenwriter-1236000262/|title=Robert Towne Dies: Oscar-Winning 'Chinatown' Screenwriter Was 89|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=July 2, 2024|access-date=July 2, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Yvonne Furneaux]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[La dolce vita|La Dolce Vita]]''|''[[Repulsion (film)|Repulsion]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite news |last1=Barnes |first1=Mike |title=Yvonne Furneaux, Actress in Fellini's 'La Dolce Vita' and Polanski's 'Repulsion', Dies at 98 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yvonne-furneaux-dead-la-dolce-vita-repulsion-1235952312/ |access-date=19 July 2024 |publisher=The Hollywood Reporter |date=18 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Jon Landau (film producer)|Jon Landau]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Titanic (1997 film)|Titanic]]''|''[[Avatar (franchise)|Avatar]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Kaloi |first=Stephanie |date=July 6, 2024 |title=Jon Landau, 'Titanic' and 'Avatar' Producer, Dies at 63 |url=https://www.thewrap.com/jon-landau-dies-titanic-avatar-james-cameron/ |access-date=July 6, 2024 |website=[[TheWrap]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Angela Pagano]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Red Moon (2001 film)|Red Moon]]''|''[[The Hideout (2007 film)|The Hideout]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/en/angela_pagano_beloved_neapolitan_actress_dies_at_87-8225358.html |title=Angela Pagano, Beloved Neapolitan Actress, Dies at 87|date=2024-07-06|access-date=2024-07-07|publisher=[[Il Messaggero]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Bruno Zanin]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Amarcord]]''|''[[The Moro Affair]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/en/farewell_to_bruno_zanin_from_amarcord_actor_to_humanitarian_activist-8230685.html |title=Farewell to Bruno Zanin: From 'Amarcord' Actor to Humanitarian Activist|website=[[Il Messaggero]]|date=July 9, 2024|access-date=July 10, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[David Loughery]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Passenger 57]]''|''[[Lakeview Terrace]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-loughery-dead-star-trek-passenger-57-1235949236/|title=David Loughery, Screenwriter on 'Star Trek V' and 'Passenger 57', Dies at 71|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 15, 2024|access-date=July 15, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Jerzy Stuhr]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | Poland || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[O-Bi, O-Ba: The End of Civilization]]''|''[[We Have a Pope (film)|We Have a Pope]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.polskieradio.pl/395/7784/Artykul/3401153,jerzy-stuhr-iconic-polish-actor-and-director-passes-away-at-77 |title=Jerzy Stuhr - iconic Polish actor and director - passes away at 77|website=[[Polskie Radio]]|date=July 9, 2024|access-date=July 10, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Aparna (television presenter)|Aparna]] || style="text-align:center;"| 57 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Masanada Hoovu]]''|''[[Inspector Vikram (1989 film)|Inspector Vikram]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Kannada actor, presenter Aparna Vastarey dies after battling lung cancer|url=https://www.indiatoday.in/india/karnataka/story/kannada-actor-presenter-aparna-vastarey-dies-after-battling-lung-cancer-2565611-2024-07-12|website=India Today|date=12 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Shelley Duvall]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Annie Hall]]''|''[[The Shining (film)|The Shining]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Shelley Duvall, Robert Altman Protege and Tormented Wife in ''The Shining'', Dies at 75|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/shelley-duvall-dead-shining-actress-1235946118/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=11 July 2024|access-date=11 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Shannen Doherty]] || style="text-align:center;"| 53 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Girls Just Want to Have Fun (film)|Girls Just Want to Have Fun]]''|''[[Heathers]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last1=Saperstein|first1=Pat|last2=McClendon|first2=Lamarco|title=Shannen Doherty, ''Beverly Hills 90210'' and ''Charmed'' Star, Dies at 53|url=https://variety.com/2024/tv/news/shannen-doherty-beverly-hills-90210-star-dies-53-1236071496/|website=Variety|date=14 July 2024|access-date=14 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[James B. Sikking]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ordinary People]]''|''[[Star Trek III: The Search for Spock]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=James B. Sikking Dies: ''Hill Street Blues'', ''Doogie Howser, M.D.'' Actor Was 90|url=https://deadline.com/2024/07/james-b-sikking-dies-90-hill-street-blues-doogie-howser-md-actor-1236010148/|last=Garner|first=Glen|website=[[Deadline Hollywood]]|date=14 July 2024|access-date=15 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[M. Mani]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Dheerasameere Yamuna Theere]]''|''[[Rowdy Ramu]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Renowned Malayalam producer-director 'Aroma' Mani passes away at 65|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Jul/14/renowned-malayalam-producer-director-aroma-mani-passes-away-at-65 |website=[[The New Indian Express]]|date=14 July 2024|access-date=15 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Jacques Boudet]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[La Femme Nikita (film)|La Femme Nikita]]''|''[[Those Happy Days (2006 film)|Those Happy Days]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title="Plus belle la vie", "Nos jours heureux"... L'acteur culte Jacques Boudet est mort|url=https://www.lefigaro.fr/culture/plus-belle-la-vie-nos-jours-heureux-l-acteur-jacques-boudet-visage-culte-de-la-television-est-mort-20240716|website=Le Figaro|language=fr|date=16 July 2024|access-date=16 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Whitney Rydbeck]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[1941 (film)|1941]]''|''[[Friday the 13th Part VI: Jason Lives]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/whitney-rydbeck-dead-friday-13th-crash-test-dummy-1235953792/|title=Whitney Rydbeck, 'Friday the 13th' Actor and Crash Test Dummy in Seat Belt Ads, Dies at 79|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=20 July 2024|access-date=20 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Cheng Pei-pei]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | China || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Come Drink with Me]]''|''[[Crouching Tiger, Hidden Dragon]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Frater|first=Patrick|title=Cheng Pei-pei, 'Crouching Tiger, Hidden Dragon' and 'Come Drink With Me' Star, Dies at 78|url=https://variety.com/2024/film/people-news/cheng-pe-pei-dead-crouching-tiger-hidden-dragon-1236077809/|website=Variety|date=18 July 2024|access-date=18 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Bob Newhart]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Catch-22 (film)|Catch-22]]''|''[[Elf (film)|Elf]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-newhart-dead-sitcom-legend-1235952438/|title=Bob Newhart, Dean of the Deadpan Delivery, Dies at 94|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=18 July 2024|access-date=18 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Aldo Puglisi]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Seduced and Abandoned (1964 film)|Seduced and Abandoned]]''|''[[Marriage Italian Style]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Morto l'attore catanese Aldo Puglisi: una vita tra palcoscenico e grande schermo |url=https://gazzettadelsud.it/articoli/cinema/2024/07/22/morto-lattore-catanese-aldo-puglisi-una-vita-tra-palcoscenico-e-grande-schermo-fbd9cd15-ae1b-48af-85fa-352311e053fa/ |access-date=22 July 2024 |work=[[Gazzetta del Sud]] |date=22 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[Salvatore Piscicelli]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[At the End of the Night]]''|''[[The Opportunities of Rosa]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|last=Tricomi|first=Antonio|title=Morto il regista Salvatore Piscicelli, addio al maestro del cinema che ha ispirato Martone e Sorrentino|url=https://napoli.repubblica.it/cronaca/2024/07/21/news/morto_salvatore_piscicelli_regista_pomigliano_martone_e_sorrentino-423406958/|website=napoli.repubblica.it|language=it|date=21 July 2024|accessdate=21 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Teresa Gimpera]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Spirit of the Beehive]]''|''[[Tuset Street]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.larazon.es/cataluna/muere-actriz-modelo-teresa-gimpera_20240723669ffb09a5486100012962d4.html|title=Muere la actriz y modelo Teresa Gimpera |language=es|website=[[La Razón (Madrid)|La Razón]]|date=23 July 2024|access-date=23 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Janet Andrewartha]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Ground Zero (1987 film)|Ground Zero]]''|''[[Amy (1997 film)|Amy]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://tvtonight.com.au/2024/07/vale-janet-andrewartha.html|title=Vale: Janet Andrewartha|website=TV Tonight|date=July 28, 2024|access-date=July 28, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Edna O'Brien]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| Ireland || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Girl with Green Eyes]]''|''[[I Was Happy Here]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/07/edna-obrien-dead-author-gave-voice-to-irish-women-obituary-1236025254/|title=Edna O'Brien Dies: Author Who Gave Voice To Irish Women Was 93|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=July 28, 2024|access-date=July 29, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Erica Ash]] || style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Comedian, Singer || {{hlist|''[[Uncle Drew]]''|''[[We Have a Ghost]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/erica-ash-dead-real-husbands-hollywood-survivors-remorse-1235961264/|title=Erica Ash, 'Real Husbands of Hollywood' and 'Survivor's Remorse' Actress, Dies at 46|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 29, 2024|access-date=July 29, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Chino XL]] || style="text-align:center;"| 50 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Alex & Emma]]''|''[[The Beat (2003 film)|The Beat]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last1=Horowitz|first1=Steven J.|last2=Aswad|first2=Jem|title=Rapper-Actor Chino XL Dies at 50|url=https://variety.com/2024/music/news/chino-xl-dead-1236089881/|website=Variety|date=30 July 2024|access-date=30 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Robert Banas]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Choreographer || {{hlist|''[[West Side Story (1961 film)|West Side Story]]''|''[[Always (1989 film)|Always]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bobby-banas-dead-west-side-story-mary-poppins-1235961835/|title=Bobby Banas, Dancer in 'West Side Story' and 'Mary Poppins', Dies at 90|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 30, 2024|access-date=July 30, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Onyeka Onwenu]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| Nigeria || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Half of a Yellow Sun (film)|Half of a Yellow Sun]]''|''[[Lionheart (2018 film)|Lionheart]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Onyeka Onwenu dies at 72|url=https://businessday.ng/news/article/onyeka-onwenu-dies-at-72/|website=Businessday NG|date=31 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Lisa Westcott]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Makeup Artist || {{hlist|''[[Shakespeare in Love]]''|''[[Les Misérables (2012 film)|Les Misérables]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Ford|first=Lily|title=Lisa Westcott, British Make-Up Artist Who Won Oscar for 'Les Misérables', Dies at 76 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lisa-westcott-dead-oscar-makeup-artist-les-miserables-1235968096/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=7 August 2024|access-date=7 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Roberto Herlitzka]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Good Morning, Night]]''|''[[The Great Beauty]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |title=The Passing of Renowned Actor Roberto Herlitzka |url=https://www.ilmessaggero.it/en/the_passing_of_renowned_actor_roberto_herlitzka-8273604.html |date=2024-08-01 |access-date=2024-08-01 |work=[[Il Messaggero]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Genco Erkal]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | Turkey || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[A Season in Hakkari]]''|''[[The Market: A Tale of Trade]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |title=Turkish theater icon Genco Erkal dies at 86 after leukemia battle |url=https://www.dailysabah.com/arts/turkish-theater-icon-genco-erkal-dies-at-86-after-leukemia-battle/news |date=2024-07-31 |access-date=2024-08-01 |work=[[Daily Sabah]] |editor-last=Keskin |editor-first=Buse |location=[[Istanbul]]}}</ref> |- ! rowspan="34" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in August 2024|August]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Pina Bottin]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[A Hero of Our Times]]''|''[[Hannibal (1959 film)|Hannibal]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=1 August 2024 |title=Addio all'attrice Pina Bottin, visse gli anni d'oro del cinema |url=https://mattinopadova.gelocal.it/padova/cronaca/2024/08/01/news/pina_bottin_morta_attrice_cinema_padova-14522734/ |access-date=8 August 2024 |website=Il Mattino di Padova |language=it}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Rainer Brandt]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Funeral in Berlin (film)|Funeral in Berlin]]''|''[[The Hound of Blackwood Castle]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.tagesschau.de/kultur/synchronsprecher-brandt-100.html|title=Er war die Stimme von Belmondo und Presley|website=[[Tagesschau (German TV programme)|Tagesschau]]|date=August 7, 2024|access-date=August 13, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Leonard Engelman]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Makeup Artist || {{hlist|''[[Ghostbusters]]''|''[[Beverly Hills Cop]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/leonard-engelman-dead-rocky-iv-moonstruck-cher-makeup-artist-1235965692/|title=Leonard Engelman, Makeup Artist on 'Rocky IV', 'Moonstruck' and Much More, Dies at 83|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=August 3, 2024|access-date=August 3, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[George Schenck]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Barquero]]''|''[[Futureworld]]''}} ||style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Evans |first1=Greg |title=George Schenck Dies: Former 'NCIS' Showrunner Was 82 |url=https://deadline.com/2024/08/george-schenck-dead-1236031377/ |access-date=5 August 2024 |publisher=Deadline |date=5 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Charles Cyphers]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Halloween (franchise)|Halloween]]''|''[[Escape from New York]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Walcott|first=Esther|title=Charles Cyphers, Star of 3 'Halloween' Movies, Dies at 85 After 'Brief Illness'|url=https://people.com/charles-cyphers-star-of-3-halloween-movies-dies-at-85-8690759|website=People|date=6 August 2024|access-date=6 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' |[[Lily Monteverde]] |style="text-align:center;"| 84 |style="text-align:center;"| Philippines |style="text-align:center;"| Producer | {{hlist|''[[Mano Po]]''|''[[Mano Po 2: My Home]]''}} |style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Cruz |first=Marinel |date=2024-08-05 |title=Lily Monteverde, pillar of PH film industry; 84 |url=https://entertainment.inquirer.net/569713/lily-monteverde-pillar-of-ph-film-industry-84 |access-date=2024-08-05 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[John Aprea]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Godfather Part II]]''|''[[The Stepford Wives (1975 film)|The Stepford Wives]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Garner|first=Glenn|title=John Aprea Dies: 'The Godfather Part II' & 'Full House' Actor Was 83|url=https://deadline.com/2024/08/john-aprea-dies-the-godfather-part-ii-full-house-actor-83-1236043134/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=18 August 2024|access-date=18 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Patti Yasutake]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Gung Ho (film)|Gung Ho]]''|''[[Star Trek Generations]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Andreeva|first=Nellie|title=Patti Yasutake Dies: 'Beef' & 'Star Trek' Actress Was 70|url=https://deadline.com/2024/08/patti-yasutake-dead-beef-star-trek-actress-1236032961/|website=Deadline Hollywood|date=6 August 2024|access-date=6 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Connie Chiume]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;" | South Africa || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Black Panther (film)|Black Panther]]''|''[[Black Is King]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Gomora, Black Panther actor Connie Chiume dies, aged 72|url=https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/celebrities/news/gomora-black-panther-actor-connie-chiume-dies-aged-72-20240806|website=News24|date=6 August 2024|access-date=6 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Jay Kanter]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Villain (1971 film)|Villain]]''|''[[Fear Is the Key (film)|Fear Is the Key]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Jay Kanter, Agent for Marlon Brando, Grace Kelly and Marilyn Monroe, Dies at 97|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jay-kanter-dead-marlon-brando-grace-kelly-marilyn-monroe-agent-1235967698/|website=The Hollywood Reporter|date=7 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Margaret Ménégoz]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | Hungary || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Caché (film)|Caché]]''|''[[Amour (2012 film)|Amour]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.screendaily.com/news/french-industry-titan-and-pioneering-producer-margaret-menegoz-dies-at-83/5196127.article?referrer=RSS|title=French industry titan and pioneering producer Margaret Menegoz dies at 83|website=ScreenDaily|date=9 August 2024|access-date=9 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Mitzi McCall]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress, Comedian || {{hlist|''[[You're Never Too Young]]''|''[[World's Greatest Dad]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Mitzi McCall, Comic Game Show Cut-Up Who Followed the Beatles on TV, Dies at 91 |url=https://extratv.com/2024/08/09/mitzi-mccall-comic-game-show-cut-up-who-followed-the-beatles-on-tv-dies-at-91/ |website=extratv.com |date=August 9, 2024|access-date=August 9, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Rachael Lillis]] || style="text-align:center;"| 55 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Voice Actress || {{hlist|''[[Pokémon: The First Movie]]''|''[[Welcome to the Space Show]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Moreau|first=Jordan|title=Rachael Lillis, 'Pokémon' Star Who Voiced Misty and Jessie, Dies at 46|url=https://variety.com/2024/tv/obituaries-people-news/rachael-lillis-dead-pokemon-misty-jessie-1236104010/|website=Variety|date=12 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Peggy Moffitt]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Battle Flame]]''|''[[Girls Town (1959 film)|Girls Town]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/style/peggy-moffitt-sixties-model-dead-at-87-1235973225/|title=Sixties Model Peggy Moffitt Dead at 87|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=August 13, 2024|access-date=August 13, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Ángel Salazar]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;" | Cuba || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[Scarface (1983 film)|Scarface]]''|''[[Punchline (film)|Punchline]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Lau-Adams|first=Kristie|title=Scarface Star Angel Salazar Dead at 68|url=https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/scarface-star-angel-salazar-dead-at-68/|website=Us Weekly|date=12 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Kim Kahana]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Stuntman, Actor || {{hlist|''[[Cool Hand Luke]]''|''[[Planet of the Apes (1968 film)|Planet of the Apes]]''}} ||style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Kim Kahana, Stuntman Who Starred in 'Danger Island' and Doubled for Charles Bronson, Dies at 94 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/kim-kahana-dead-stuntman-danger-island-charles-bronson-1235973467/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=August 13, 2024| access-date=August 13, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Sergio Donati]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Once Upon a Time in the West]]''|''[[Duck, You Sucker!]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web | url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gena-rowlands-dead-woman-under-influence-1235975153/ | title=Gena Rowlands, Actress of Unparalleled Excellence, Dies at 94 | website=[[The Hollywood Reporter]] | date=15 August 2024 }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Denise Gagnon]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Octobre]]''|''[[The Novena]]''}} ||style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://www.lapresse.ca/arts/theatre/2024-08-14/1936-2024/la-comedienne-denise-gagnon-s-est-eteinte.php|title=La comédienne Denise Gagnon s'est éteinte|website=La Presse|date=14 August 2024|access-date=15 August 2024 |last1=Boulanger |first1=Luc }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Gena Rowlands]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[A Woman Under the Influence]]''|''[[The Notebook]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gena-rowlands-dead-woman-under-influence-1235975153/|title=Gena Rowlands, Actress of Unparalleled Excellence, Dies at 94|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=August 14, 2024|access-date=August 16, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Peter Marshall (entertainer)|Peter Marshall]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ensign Pulver]]''|''[[Annie (1982 film)|Annie]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Peter Marshall, Host of 'The Hollywood Squares', Dies at 98|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/peter-marshall-dead-hollywood-squares-1235975744/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=15 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Ľubomír Paulovič]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;" | Slovakia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Salt Prince]]''|''[[The Peacemaker (1997 film)|The Peacemaker]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>[https://www.rtvs.sk/novinky/osobnosti/373484/zomrel-herec-reziser-starosta-a-dobry-clovek-lubomir-paulovic-mal-71-rokov Zomrel herec, režisér, starosta a dobrý človek Ľubomír Paulovič. Mal 71 rokov] {{in lang|sk}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Robert Sidaway (actor)|Robert Sidaway]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[Battle of the Brave]]''|''[[Modigliani (film)|Modigliani]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Doctor Who and Crossroads actor Robert Sidaway dies |url=https://www.atvtoday.co.uk/242537-rip/#google_vignette |access-date=22 August 2024 |publisher=ATV Today |date=20 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Norman Spencer (producer)|Norman Spencer]] || style="text-align:center;"| 110 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Producer, Production Manager || {{hlist|''[[Summertime (1955 film)|Summertime]]''|''[[Vanishing Point (1971 film)|Vanishing Point]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://europeansupercentenarians.org/deaths.php|title=Recent deaths}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Boris Bystrov]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actor, Voice Actor || {{hlist|''[[Aladdin and His Magic Lamp (1967 film)|Aladdin and His Magic Lamp]]''|''[[Adventures of the Yellow Suitcase]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Умер легендарный актер дубляжа Борис Быстров |url=https://smotrim.ru/article/4099339 |access-date=18 August 2024 |publisher=Smotrim |date=18 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Alain Delon]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[The Leopard (1963 film)|The Leopard]]''|''[[Le Samouraï]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.france24.com/en/europe/20240818-alain-delon-french-cinema-s-enigmatic-angel-faced-icon|title=Alain Delon, French cinema's enigmatic, 'angel-faced' icon|website=[[France 24]]|date=August 18, 2024|access-date=August 18, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Vladislav Gostishchev]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[At the Beginning of Glorious Days]]''|''[[A Cruel Romance]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Умер актер из "Исаева" и "Кодекса чести", народный артист РФ Владислав Гостищев|url=https://rg.ru/2024/08/18/umer-akter-iz-isaeva-i-kodeksa-chesti-narodnyj-artist-rf-vladislav-gostishchev.html|website=[[Rossiyskaya Gazeta]]|language=ru|date=18 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Atsuko Tanaka (voice actress)|Atsuko Tanaka]]|| style="text-align:center;" | 61 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Voice Actress || {{hlist|''[[Ghost in the Shell (1995 film)|Ghost in the Shell]]''|''[[Ghost in the Shell 2: Innocence]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Jovanovic |first=Marko |date=2024-08-20 |title=Voice Actress Atsuko Tanaka Passed Away |url=https://animecorner.me/voice-actress-atsuko-tanaka-passed-away/ |access-date=2024-08-20 |website=Anime Corner |language=en-us}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[John Amos]] || style="text-align:center;" | 84 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Beastmaster]]''|''[[Coming to America]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |url=https://deadline.com/2024/10/john-amos-dead-1236104658/|title=John Amos Dies: 'Good Times', 'Roots' Actor Was 84|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=October 1, 2024|access-date=October 1, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Catherine Ribeiro]]|| style="text-align:center;" | 82 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Carabineers]]''|''[[Buffalo Bill, Hero of the Far West]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Bell |first=Kaelen |date=2024-08-23 |title=Iconic French Singer Catherine Ribeiro Has Died |url=https://exclaim.ca/music/article/iconic-french-songwriter-catherine-ribeiro-has-died |access-date=2024-08-23 |website=[[Exclaim!]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Karel Heřmánek]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | Czech Republic || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Forbidden Dreams]]''|''[[Thanks for Every New Morning]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Actor Karel Heřmánek dies at 76|url=https://english.radio.cz/actor-karel-hermanek-dies-76-8826612|website=Radio Prague International|language=en|date=25 August 2024|access-date=25 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Ron Hale]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[All the President's Men (film)|All the President's Men]]''|''[[Trial by Jury (film)|Trial by Jury]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Ron Hale, Actor on 'Ryan's Hope' and 'General Hospital', Dies at 78|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/ron-hale-dead-ryans-hope-general-hospital-1236023247/|website=The Hollywood Reporter|date=2 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Jim Houghton]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[More American Graffiti]]''|''[[Superstition (1982 film)|Superstition]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=James Houghton, 'Knots Landing' Star and 'Young and the Restless' Writer, Dies at 75|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/james-houghton-knots-landing-young-and-restless-1236150927/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=28 February 2025|access-date=1 March 2025}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[K. C. Fox]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Set Decorator || {{hlist|''[[Speed (1994 film)|Speed]]''|''[[The Girl with the Dragon Tattoo (2011 film)|The Girl with the Dragon Tattoo]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Oganesyan |first=Natalie |date=September 1, 2024 |title=K.C. Fox Dies: Emmy-Nominated Set Decorator Was 70 |url=https://deadline.com/2024/09/kc-fox-dead-dies-set-decorator-speed-1236075424/ |access-date=September 4, 2024 |website=Deadline}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Jean-Charles Tacchella]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Cousin Cousine]]''|''[[Seven Sundays (1994 film)|Seven Sundays]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Jean-Charles Tacchella, réalisateur et ancien président de la Cinémathèque française, est mort à l'âge de 98 ans|url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2024/08/30/le-realisateur-jean-charles-tacchella-est-mort_6299526_3382.html |newspaper=[[Le Monde]]|language=fr|access-date=30 August 2024}}</ref> |- ! rowspan="32" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in September 2024|September]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Norman Chui]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | Hong Kong || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Vengeful Beauty]]''|''[[King of Beggars]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Renowned martial arts star Norman Chui passes away at 73|url=https://www.dimsumdaily.hk/renowned-martial-arts-star-norman-chui-passes-away-at-73/|website=Dimsum Daily|date=15 September 2024|access-date=15 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Eric Gilliland]] || style="text-align:center;"| 62 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Hair High]]''|''[[The Ultimate Gift]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |last1=Zee |first1=Michaela |title='Roseanne' Producer Eric Gilliland Dies |url=https://variety.com/2024/tv/news/eric-gilliland-dead-roseanne-1236127735/ |access-date=3 September 2024 |publisher=Variety |date=3 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Ahu Tuğba]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;" | Turkey || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Banker Bilo]]''|''[[When We Leave|Ayrılık]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |author1=Ömer Faruk Yıldız |title=Ünlü oyuncu Ahu Tuğba hayatını kaybetti |url=https://www.aa.com.tr/tr/kultur/unlu-oyuncu-ahu-tugba-hayatini-kaybetti/3318692 |access-date=1 September 2024 |publisher=[[Anadolu Agency]] |language=tr}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[James Darren]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Gidget (film)|Gidget]]''|''[[The Guns of Navarone (film)|The Guns of Navarone]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=James Darren, 'Gidget' Surfer and Cop on 'T.J. Hooker', Dies at 88|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/james-darren-dead-gidget-time-tunnel-tj-hooker-1235989762/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2 September 2024|access-date=2 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Laurent Tirard]] || style="text-align:center;"| 57 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Little Nicholas]]''|''[[Asterix and Obelix: God Save Britannia]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Le réalisateur Laurent Tirard est mort, à l'âge de 57 ans|url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2024/09/05/le-realisateur-laurent-tirard-est-mort-a-l-age-de-57-ans_6304803_3246.html|website=Le Monde|language=fr|date=5 September 2024|access-date=5 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Will Jennings]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Lyricist || {{hlist|''[[Titanic (1997 film)|Titanic]]''|''[[An Officer and a Gentleman]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last=Piña |first=Christy |date=7 September 2024 |title=Will Jennings, Oscar Winner for "My Heart Will Go On" and "Up Where We Belong," Dies at 80 |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/will-jennings-dead-oscar-winner-my-heart-will-go-on-tears-of-heaven-1235994415/ |access-date=7 September 2024 |website=Hollywood Reporter |language=English}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Henny Moan]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | Norway || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Nine Lives (1957 film)|Nine Lives]]''|''[[Lake of the Dead]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Thrane|first=Kristin|title=Skuespiller Henny Moan er død|url=https://www.nrk.no/norge/skuespiller-henny-moan-er-dod-1.17035149|website=NRK|language=nb-NO|date=8 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Peter Renaday]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Voice Actor || {{hlist|''[[The Computer Wore Tennis Shoes]]''|''[[The Black Cauldron (film)|The Black Cauldron]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last=Evans|first=Greg|url=https://deadline.com/2024/09/peter-renaday-dead-1236083811/|title=Peter Renaday Dies: Profific Voice Actor Behind 'Teenage Mutant Ninja Turtles' Master Splinter was 89|date=September 10, 2024|website=Deadline|access-date=12 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Emi Shinohara]] || style="text-align:center;"| 61 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Voice Actress || {{hlist|''[[Ninja Scroll]]''|''[[Perfect Blue]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>[https://www.oricon.co.jp/news/2344236/full/ 声優・篠原恵美さん、病気療養中に死去 61歳 『セーラームーン』木野まこと/セーラージュピターなど] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240911082651/https://www.oricon.co.jp/news/2344236/full/ |date=September 11, 2024}} {{in lang|ja}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[James Earl Jones]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Star Wars]]''|''[[Field of Dreams]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Vary |first1=Adam B. |last2=Dagan |first2=Carmel |title=James Earl Jones, Distinguished Actor and Voice of Darth Vader, Dies at 93 |url=https://variety.com/2024/film/news/james-earl-jones-dead-darth-vader-lion-king-1236138656/|date=9 September 2024 |access-date=9 September 2024 |website=[[Variety (magazine)|Variety]] }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Maria Politseymako]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[100 Days Before the Command]]''|''[[House of Fools (film)|House of Fools]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>[https://rg.ru/2024/09/10/umerla-starejshaia-aktrisa-teatra-na-taganke-marina-policejmako.html Умерла старейшая актриса Театра на Таганке Марина Полицеймако] (in Russian)</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Kenneth Cope]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dunkirk (1958 film)|Dunkirk]]''|''[[The Damned (1963 film)|The Damned]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |title=Kenneth Cope: Randall and Hopkirk and Coronation Street star dies |url=https://www.bbc.com/news/articles/c1d7drw4yw2o |date=12 September 2024|access-date=12 September 2024 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Chad McQueen]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Karate Kid]]''|''[[Martial Law (1991 film)|Martial Law]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Bechara|first=Diego Ramos|title=Chad McQueen, 'The Karate Kid' Star and Steve McQueen's Son, Dies at 63|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/chad-mcqueen-dead-steve-mcqueen-the-karate-kid-dutch-1236142675/|website=Variety|date=12 September 2024|access-date=12 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Franca Bettoia]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Last Man on Earth (1964 film)|The Last Man on Earth]]''|''[[A Man of Straw]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Franca Bettoia, Italian Actress in 'The Last Man on Earth', Dies at 88|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/franca-bettoia-dead-last-man-on-earth-1236001752/|website=The Hollywood Reporter|date=14 September 2024|access-date=15 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Lex Marinos]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Goodbye Paradise]]''|''[[Bedevil]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Actor, director and radio presenter Lex Marinos dies aged 75|url=https://www.abc.net.au/news/2024-09-14/actor-and-radio-presenter-lex-marinos-dies-aged-75/104352424|website=ABC News|language=en-AU|date=14 September 2024|access-date=15 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Jean-Michel Dupuis]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Little Marcel]]''|''[[Dossier 51]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>[https://www.rappler.com/life-and-style/arts-culture/artist-educator-brenda-fajardo-dies/ Artist, educator Brenda Fajardo dies]</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Barbara Leigh-Hunt]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Frenzy]]''|''[[Billy Elliot]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/barbara-leigh-hunt-dead-frenzy-alfred-hitchcock-1236014547/|title=Barbara Leigh-Hunt, Actress in Alfred Hitchcock's 'Frenzy', Dies at 88|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=September 27, 2024|access-date=September 27, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[C. I. D. Sakunthala]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Thavapudhalavan]]''|''[[Punnagai Mannan]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|last=Narayan|first=Pushpa |title=Veteran Tamil actress C.I.D. Sakunthala passes away at 84|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/veteran-tamil-actress-c-i-d-sakunthala-passes-away-at-84/articleshow/113448435.cms |newspaper=[[The Times of India]]|date=September 18, 2024|access-date=20 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Kathryn Crosby]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[The 7th Voyage of Sinbad]]''|''[[Anatomy of a Murder]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2024-09-21 |title=Kathryn Crosby, Actor and Widow of Bing Crosby, Dies at 90 |url=https://variety.com/2024/film/news/kathryn-crosby-dead-actor-widow-bing-crosby-1236152413/ |access-date=2024-09-21 |website=Variety |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[David Graham (actor)|David Graham]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Pleasure Girls]]''|''[[Thunderbirds Are Go]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Bushby|first=Helen|title=Peppa Pig and Thunderbirds actor David Graham dies |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cgj463gx8gyo |date=20 September 2024|access-date=22 September 2024 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Cleo Sylvestre]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Sammy and Rosie Get Laid]]''|''[[Paddington (film)|Paddington]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=McIntosh|first=Steven|title=Trailblazing actress Cleo Sylvestre dies aged 79 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cn8jg8dgy12o |date=20 September 2024|access-date=22 September 2024 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Tomris Giritlioğlu]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;" | Turkey || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Mrs. Salkım's Diamonds]]''|''[[Pains of Autumn]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Yönetmen ve Yapımcı Tomris Giritlioğlu Hayatını Kaybetti |url=https://www.beyazperde.com/haberler/filmler/haberler-1000104806/ |access-date=23 September 2024 |publisher=Beyazperde |date=23 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Pierre-William Glenn]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Cinematographer, Director || {{hlist|''[[Day for Night (film)|Day for Night]]''|''[[Street of No Return]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Mort de Pierre-William Glenn, figure de l'ombre de la Nouvelle Vague |url=https://www.liberation.fr/culture/cinema/mort-de-pierre-william-glenn-figure-de-lombre-de-la-nouvelle-vague-20240924_VPLUAQRFUJFC3HD5KYFPGJT3QA/ |website=Libération |language=fr |date=2024-09-24}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Roman Madyanov]] || style="text-align:center;"| 62 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[12 (2007 film)|12]]''|''[[Leviathan (2014 film)|Leviathan]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |date=25 September 2024 |title=Умер актер Роман Мадянов |url=https://meduza.io/news/2024/09/25/umer-akter-roman-madyanov |access-date=25 September 2024 |work=Meduza |language=ru}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[John Ashton (actor)|John Ashton]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Beverly Hills Cop (franchise)|Beverly Hills Cop]]''|''[[Midnight Run]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/john-ashton-dead-beverly-hills-cop-actor-1236017328/|title=John Ashton, 'Beverly Hills Cop' Actor, Dies at 76|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=September 29, 2024|access-date=September 29, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Maggie Smith]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Prime of Miss Jean Brodie (film)|The Prime of Miss Jean Brodie]]''|''[[Harry Potter (film series)|Harry Potter]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Dame Maggie Smith: Harry Potter and Downton Abbey actress dies at 89 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cgk7375ngkxo |website=BBC News |date=2024-09-27}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Kris Kristofferson]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[A Star Is Born (1976 film)|A Star Is Born]]''|''[[Blade (franchise)|Blade]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Oganesyan |first1=Natalie |title=Kris Kristofferson Dies: Legendary Country Singer-Songwriter And 'A Star Is Born' Golden Globe Winner Was 88 |url=https://deadline.com/2024/09/kris-kristofferson-dead-country-singer-a-star-is-born-1236103082/ |website=Deadline Hollywood |date=29 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Glauco Mauri]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Deep Red]]''|''[[China Is Near]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=È morto Glauco Mauri, decano del teatro. L'attore aveva 94 anni |url=https://www.rainews.it/articoli/2024/09/e-morto-glauco-mauri-decano-del-teatro-lattore-aveva-94-anni-441a43f4-ee5d-4e99-85ed-950e1d691c02.html |website=RaiNews |language=it |date=29 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Ron Ely]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[South Pacific (1958 film)|South Pacific]]''|''[[The Night of the Grizzly]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Ron Ely, Star of the First Tarzan Series for Television, Dies at 86 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/ron-ely-dead-star-first-tarzan-series-television-1236042834/ |website=The Hollywood Reporter |date=23 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''30'' || [[Park Ji-ah (actress, born 1972)|Park Ji-ah]] || style="text-align:center;"| 52 || style="text-align:center;" | South Korea || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Coast Guard (film)|The Coast Guard]]''|''[[3-Iron]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title='The Glory' actor Park Ji-a dies at 52 after battling stroke |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/09/688_383340.html |website=The Korea Times |language=en |date=30 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''30'' || [[Ken Page]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Nightmare Before Christmas]]''|''[[All Dogs Go to Heaven]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Broadway star Ken Page dies as friends pay tribute to 'sweetest' Cats star |url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-broadway-ken-page-dies-33789824 |website=Mirror |language=en |date=30 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''30'' || [[Robert Watts]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Indiana Jones]]''|''[[Who Framed Roger Rabbit]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Burns |first1=James |title=Robert Watts Has Passed Away, Aged 86 |url=https://www.jedinews.com/film-music-tv/articles/robert-watts-has-passed-away-aged-86/ |website=Jedi News |access-date=1 October 2024 |date=1 October 2024}}</ref> |- ! rowspan="33" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in October 2024|October]] | style="text-align:center;" | ''1'' || [[Bob Yerkes]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Stuntman || {{hlist|''[[Return of the Jedi]]''|''[[Back to the Future]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Bob Yerkes, Circus Trainer and 'Back to the Future', 'Remo Williams' Stuntman, Dies at 92|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bob-yerkes-dead-stuntman-back-to-the-future-remo-williams-1236023595/|website=The Hollywood Reporter|date=3 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''2'' || [[Emily Richard]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Hansel and Gretel (1987 film)|Hansel and Gretel]]''|''[[Empire of the Sun (film)|Empire of the Sun]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Emily Richard Obituary |url=https://www.theguardian.com/stage/2024/nov/19/emily-richard-obituary |website=[[The Guardian]] |date=19 November 2024|access-date=28 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''3'' || [[Keerikkadan Jose]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Kireedam (1989 film)|Kireedam]]''|''[[Mimics Parade]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Noted Malayalam Actor Mohan Raj Aka Keerikkadan Jose Dies At 70|url=https://zeenews.india.com/people/noted-malayalam-actor-mohan-raj-aka-keerikkadan-jose-dies-at-70-2802284.html|website=Zee News|language=en|date=3 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''4'' || [[Michel Blanc]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor, Screenwriter, Director || {{hlist|''[[Evening Dress (film)|Evening Dress]]''|''[[Monsieur Hire]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Michel Blanc, acteur populaire et réalisateur, est mort à l'âge de 72 ans |url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2024/10/04/michel-blanc-acteur-populaire-et-realisateur-est-mort-a-l-age-de-72-ans_6343365_3382.html |website=Le Monde |date=4 October 2024 |language=fr}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''4'' || [[John Lasell]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Suppose They Gave a War and Nobody Came]]''|''[[The Organization (film)|The Organization]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/john-lasell-dead-dark-shadows-twilight-zone-1236030980/|title=John Lasell, 'Dark Shadows' and 'Twilight Zone' Actor, Dies at 95|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 13, 2024|access-date=November 28, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''7'' || [[Cissy Houston]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Singer, Actress || {{hlist|''[[The Preacher's Wife]]''|''[[God's Not Dead: A Light in Darkness]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2024/10/07/entertainment/cissy-houston-death/index.html |title=Cissy Houston, Grammy-winning singer and mother of Whitney Houston, dead at 91|date=2024-10-07|first=France|last=Lisa Respers|access-date=2024-10-08|publisher=[[CNN]]}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''7'' || [[Nicholas Pryor]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Airplane!]]''|''[[Risky Business]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Nicholas Pryor, Actor in 'Risky Business' and 'Beverly Hills, 90210', Dies at 89|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/nicholas-pryor-dead-risky-business-beverly-hills-90210-1236027800/|website=The Hollywood Reporter|date=8 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''8'' || [[Jorge Arriagada]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Our Lady of the Assassins (film)|Our Lady of the Assassins]]''|''[[The Women on the 6th Floor]]''}} ||style="text-align:center;" | <ref>[https://www.latercera.com/culto/2024/10/09/fallece-jorge-arriagada-destacado-compositor-chileno-de-musica-para-cine/ Fallece Jorge Arriagada, destacado compositor chileno de música para cine]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{in lang|es}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''9'' || [[Elisa Montés]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | Spain || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Seven Dollars on the Red]]''|''[[Texas, Adios]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=|first=|title=Muere la actriz Elisa Montés, una de las protagonistas de 'Verano azul'|url=https://www.eldiario.es/cultura/muere-actriz-elisa-montes-protagonistas-verano-azul_1_11720155.html|website=[[el diario.es]]|date=9 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''9'' || [[Pierre Vernier (actor)|Pierre Vernier]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Under the Sand]]''|''[[The Chef (film)|The Chef]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |last1=Simon |first1=Nathalie |title=L'acteur Pierre Vernier est mort |url=https://www.lefigaro.fr/cinema/l-acteur-pierre-vernier-est-mort-20241012 |access-date=12 October 2024 |publisher=Le Figaro |date=12 October 2024}} {{in lang|fr}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''11'' || [[Roger Browne]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Ten Gladiators]]''|''[[Three Swords for Rome]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |title=Roger Browne |url=https://www.forevermissed.com/roger-browne/about |website=Forever Missed |access-date=16 October 2024 |date=16 October 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;" | ''11'' || [[Mario Morra]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Film Editor || {{hlist|''[[The Battle of Algiers]]''|''[[Cinema Paradiso]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Morto Mario Morra, il montatore di 'Nuovo cinema Paradiso' di Giuseppe Tornatore |url=https://www.repubblica.it/spettacoli/cinema/2024/10/11/news/morto_mario_morra_il_montatore_di__nuovo_cinema_paradiso__di_giuseppe_tornatore-423550131/|access-date=12 October 2024|newspaper=[[La Repubblica]]|date=11 October 2024|language=it}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''12'' || [[Alvin Rakoff]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Hoffman (film)|Hoffman]]''|''[[Death Ship (1980 film)|Death Ship]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Yossman |first=K. J. |date=October 17, 2024 |title=Alvin Rakoff, Canadian Director of Laurence Olivier Starrer 'A Voyage Round My Father', Dies at 97 |url=https://variety.com/2024/film/global/alvin-rakoff-dead-dies-a-voyage-round-my-father-1236180995/ |access-date=October 17, 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''16'' || [[Liam Payne]] || style="text-align:center;"| 31 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Singer, Actor || {{hlist|''[[Fifty Shades Freed (film)|Fifty Shades Freed]]''|''[[Ron's Gone Wrong]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Liam Payne, former One Direction singer, dies aged 31 |url=https://www.theguardian.com/music/2024/oct/16/liam-payne-former-one-direction-singer-dies-aged-31 |work=[[The Guardian]] |access-date=October 21, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;" | ''16'' || [[Joe Viola]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Angels Hard as They Come]]''|''[[The Hot Box]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |title=In Memoriam |url=https://www.wga.org/news-events/news/in-memoriam |website=Writers Guild of America West |access-date=November 6, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;" | ''17'' || [[Mitzi Gaynor]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[South Pacific (1958 film)|South Pacific]]''|''[[There's No Business Like Show Business (film)|There's No Business Like Show Business]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Mitzi Gaynor, dancer and actor from South Pacific, dies aged 93 |url=https://www.theguardian.com/film/2024/oct/17/mitzi-gaynor-south-pacific-dies |website=[[The Guardian]]|date=17 October 2024|access-date=17 October 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;" | ''17'' || [[Aaron Kaufman (producer)|Aaron Kaufman]] || style="text-align:center;"| 51 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer, Director || {{hlist|''[[Machete Kills]]''|''[[Sin City: A Dame to Kill For]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Siegel|first=Tatiana|title=Aaron Kaufman, 'Superpower' Director, Dies at 51|url=https://variety.com/2024/film/news/aaron-kaufman-dead-superpower-1236183354/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=October 19, 2024|access-date=October 19, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;" | ''17'' || [[Toshiyuki Nishida]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Tsuribaka Nisshi (film)|Tsuribaka Nisshi]]''|''[[The Ramen Girl]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|title=Japan actor Nishida, known for folksy charm, dies at 76|url=https://english.kyodonews.net/news/2024/10/8a102c08b361-japan-actor-nishida-known-for-folksy-charm-dies-at-76.html |website=[[Kyodo News]]|date=October 18, 2024|access-date=December 4, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;" | ''20'' || [[Adamo Dionisi]] || style="text-align:center;"| 59 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Suburra (film)|Suburra]]''|''[[Dogman (2018 film)|Dogman]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/en/adamo_dionisi_actor_known_for_suburra_dies_at_59-8427274.html|title=Adamo Dionisi, Actor Known for 'Suburra', Dies at 59|website=[[Il Messaggero]]|date=October 20, 2024|access-date=November 28, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''21'' || [[Christine Boisson]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Emmanuelle (1974 film)|Emmanuelle]]''|''[[Identification of a Woman]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=L'actrice Christine Boisson connue pour ses rôles dans « Emmanuelle » et « Le Bal des actrices » est morte |url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2024/10/21/l-actrice-christine-boisson-connue-pour-ses-roles-dans-emmanuelle-et-le-bal-des-actrices-est-morte_6357687_3246.html |website=Le Monde |language=fr |date=21 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''22'' || [[Lynda Obst]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Contact (1997 American film)|Contact]]''|''[[Interstellar (film)|Interstellar]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lynda-obst-dead-sleepless-in-seattle-1235950420/|title=Lynda Obst, Veteran Film Producer, Champion of Women in Hollywood and Writer, Dies at 74|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 22, 2024|access-date=October 22, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''22'' || [[Dick Pope (cinematographer)|Dick Pope]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[The Illusionist (2006 film)|The Illusionist]]''|''[[Mr. Turner]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url = https://bscine.com/news?id=543|title = Dick Pope BSC (1947–2024)|website = [[British Society of Cinematographers]]|date = 22 October 2024|accessdate = 22 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''24'' || [[John F. Burnett]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Film Editor || {{hlist|''[[Murder by Death]]''|''[[Grease (franchise)|Grease]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=John F. Burnett, Film Editor on 'Grease', 'The Goodbye Girl' and 'The Way We Were', Dies at 90 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/john-burnett-dead-grease-goodbye-girl-film-editor-1236107787/ |access-date=13 January 2025 |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=13 January 2025}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''25'' || [[David Harris (American actor)|David Harris]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Warriors (film)|The Warriors]]''|''[[A Soldier's Story]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-harris-dead-the-warriors-1236046265/|title=David Harris, 'The Warriors' Actor, Dies at 75|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 27, 2024|access-date=October 27, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''25'' || [[Kim Soo-mi]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | South Korea || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Barefoot Ki-bong]]''|''[[Late Blossom]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Korean veteran actress Kim Soo-mi dies at 75|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/10/398_384962.html|website=[[The Korea Times]]|language=en|date=25 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''26'' || [[Stephanie Collie]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Costume Designer || {{hlist|''[[Lock, Stock and Two Smoking Barrels]]''|''[[Layer Cake (film)|Layer Cake]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/stephanie-collie-dead-costume-designer-peaky-blinders-1236196654/|title=Stephanie Collie, 'Peaky Blinders' Costume Designer, Dies at 60|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=31 October 2024|access-date=2 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''27'' || [[Lily Li]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;" | Hong Kong || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Wandering Swordsman]]''|''[[Executioners from Shaolin]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=HK actress Lily Li dies at 74 after battle with lung cancer|url=https://www.thestar.com.my/lifestyle/entertainment/2024/10/29/hk-actress-lily-li-dies-at-74-after-battle-with-lung-cancer|website=The Star|language=en|date=29 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''28'' || [[Paul Morrissey]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Blood for Dracula]]''|''[[Flesh for Frankenstein]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url = https://www.nytimes.com/2024/10/28/movies/paul-morrissey-dead.html|title = Paul Morrissey, Andy Warhol's Cinematic Collaborator, Dies at 86|last = Grimes|first = William|date = October 28, 2024|accessdate = October 28, 2024|newspaper = [[The New York Times]]|url-access = limited}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''29'' || [[Teri Garr]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Young Frankenstein]]''|''[[Tootsie]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last1=Barnes|first1=Mike|last2=Byrge|first2=Duane|title=Teri Garr, Sweet Star of 'Tootsie' and 'Young Frankenstein', Dies at 79|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/teri-garr-dead-tootsie-young-frankenstein-1236047759/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 29, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''29'' || [[Suzanne Osten]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Sweden || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[The Mozart Brothers]]''|''[[Speak Up! It's So Dark]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Dramatikern Suzanne Osten död|url=https://www.svt.se/kultur/regissoren-suzanne-osten-dod|website=SVT Nyheter|language=sv|date=29 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''29'' || [[Ragne Veensalu]] || style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:center;" | Estonia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Idiot (2011 film)|Idioot]]''|''[[Kättemaksukontor]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |url=https://kroonika.delfi.ee/artikkel/120332641/naitleja-ragne-veensalu-suri-37-aastaselt|title=Näitleja Ragne Veensalu suri 37-aastaselt|first1=Maiken|last1=Tiits|first2=Merilin|last2=Mölder|website=[[Kroonika]]|date=29 October 2024|access-date=2 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''30'' || [[Giovanni Cianfriglia]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor, Stuntman || {{hlist|''[[Superargo Versus Diabolicus]]''|''[[Kill Them All and Come Back Alone]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Addio a Giovanni Cianfriglia, attore anziate che aveva recitato con Terence Hill e Bud Spencer |url=https://ilgranchio.it/2024/10/30/addio-a-giovanni-cianfriglia-attore-anziate-che-aveva-recitato-con-terence-hill-e-bud-spencer/ |access-date=30 October 2024 |website=ilgranchio.it |date=30 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''30'' || [[Erik Clausen]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | Denmark || style="text-align:center;" | Actor, Director || {{hlist|''[[Temporary Release]]''|''[[Freedom on Parole]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Filmmanden Erik Clausen er død |url=https://www.dr.dk/nyheder/indland/filmmanden-erik-clausen-er-doed |access-date=30 October 2024 |publisher=DR |date=30 October 2024}}</ref> |- ! rowspan="37" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in November 2024|November]] | style="text-align:center;" | ''2'' || [[Jonathan Haze]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Stakeout on Dope Street]]''|''[[The Little Shop of Horrors]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Jonathan Haze, Star of the Original 'Little Shop of Horrors', Dies at 95|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jonathan-haze-little-shop-of-horrors-1236053569/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=4 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''2'' || [[Alan Rachins]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Heart Condition (film)|Heart Condition]]''|''[[Showgirls]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |last1=Barnes |first1=Mike |title=Alan Rachins, Actor on 'L.A. Law' and 'Dharma & Greg', Dies at 82 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/alan-rachins-dead-la-law-dharma-greg-1236052218/ |access-date=November 2, 2024 |publisher=The Hollywood Reporter |date=November 2, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''3'' || [[Paul Engelen]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Makeup Artist || {{hlist|''[[Star Wars: Episode I – The Phantom Menace]]''|''[[Gladiator (2000 film)|Gladiator]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|last=Barnes|first=Mike|title=Paul Engelen, 'Phantom Menace', 'Gladiator' and 'Game of Thrones' Makeup Designer, Dies at 75 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/paul-engelen-dead-game-of-thrones-phantom-menace-gladiator-1236059088/|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=12 November 2024|access-date=13 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''3'' || [[Huckleberry Fox]] || style="text-align:center;"| 50 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Terms of Endearment]]''|''[[American Dreamer (1984 film)|American Dreamer]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/huckleberry-fox-dies-terms-of-endearment-child-actor-1236176981/|title=Huckleberry Fox Dies: Former Child Actor Best Known For Playing Debra Winger's Son In 'Terms Of Endearment' Was 50|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 14, 2024|access-date=November 16, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''3'' || [[Quincy Jones]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Composer, Producer || {{hlist|''[[The Color Purple (1985 film)|The Color Purple]]''|''[[In the Heat of the Night (film)|In the Heat of the Night]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Frederick|first=Jennifer|title=Quincy Jones, Master of All Things Musical, Dies at 91|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/quincy-jones-music-legend-dead-at-91-1236052792/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=4 November 2024}}</ref><br> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Fabio Sartor]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Luzhin Defence]]''|''[[The Passion of the Christ]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |last= |first= |date=6 November 2024|title=Mourning in the Cinema World: Fabio Sartor Passes Away at 70|trans-title= |url=https://www.ilmessaggero.it/en/mourning_in_the_cinema_world_fabio_sartor_passes_away_at_70-8461949.html|language= |work=[[Il Messaggero]]|location= |access-date=21 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Tony Todd]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Candyman (film series)|Candyman]]''|''[[Final Destination]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Murphy|first=J. Kim|title=Tony Todd, 'Candyman' and 'Final Destination' Star, Dies at 69|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/tony-todd-dead-candyman-final-destination-kurn-star-trek-1236205445/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=November 8, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;" | ''8'' || [[Geneviève Grad]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Troops of St. Tropez|Gendarme of Saint-Tropez]]''|''[[Captain Fracasse (1961 film)| Capitaine Fracasse]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=https://www.leparisien.fr/culture-loisirs/musique/mort-de-genevieve-grad-interprete-du-fameux-douliou-douliou-saint-tropez-08-11-2024-BGNDASEPVZD6TJK6P7BW2MY5DQ.php|title=Mort de Geneviève Grad, interprète du fameux « Douliou douliou Saint-Tropez »|trans-title=Death of Geneviève Grad, performer of the famous "Douliou douliou Saint-Tropez"|publisher=[[Le Parisien]]|date=8 November 2024|accessdate=8 November 2024|language=French}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''9'' || [[Delhi Ganesh]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Pattina Pravesam]]''|''[[Pasi (film)|Pasi]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Delhi Ganesh Dies At 80: All You Need To Know About The Tamil Actor|url=https://www.ndtv.com/entertainment/delhi-ganesh-dies-at-80-all-you-need-to-know-about-the-tamil-actor-6984777|website=[[NDTV]]|language=en|date=10 November 2024|access-date=10 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''11'' || [[Richard D. James (production designer)|Richard D. James]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Art Director || {{hlist|''[[Local Hero (film)|Local Hero]]''|''[[Silkwood]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/richard-james-dead-star-trek-next-generation-voyager-1236066802/|title=Richard D. James, 'Star Trek' Production Designer on 'Next Generation' and 'Voyager', Dies at 88|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=November 20, 2024|access-date=November 27, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''12'' || [[Manoj Mitra]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Banchharamer Bagaan]]''|''[[Ghare Baire (film)|Ghare Baire]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Veteran Bengali Actor Manoj Mitra Dies At 86 Due To Age-Related Ailments|url=https://www.ndtv.com/entertainment/veteran-bengali-actor-manoj-mitra-dies-at-86-due-to-age-related-ailments-6999238|website=[[NDTV]]|date=12 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''12'' || [[Song Jae-rim]] || style="text-align:center;"| 39 || style="text-align:center;" | South Korea || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Grand Prix (2010 film)|Grand Prix]]''|''[[Yaksha: Ruthless Operations]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Korean actor Song Jae-rim passes away: reports |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/2024/11/12/korean-actor-song-jae-rim-passes-away-reports-1913 |newspaper=[[News.ABS-CBN.com]] |date=November 12, 2024 |access-date=November 13, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''12'' || [[Timothy West]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Day of the Jackal (film)|The Day of the Jackal]]''|''[[Cry Freedom]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Actor Timothy West dies aged 90 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cwy9vw893xvo|work=[[BBC News]]|date=13 November 2024|access-date=13 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''13'' || [[Dan Hennessey]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Actor, Voice Actor || {{hlist|''[[Rock & Rule]]''|''[[The Care Bears Movie]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/dan-hennessey-dead-voice-actor-care-bears-inspector-gadget-x-men-tv-series-director-1236182060/|title=Dan Hennessey Dies: Voice Actor For 'Care Bears' Braveheart Lion, 'Inspector Gadget's Chief Quimby & 'X-Men' TV Series Director Was 82|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 19, 2024|access-date=November 28, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''14'' || [[Shōhei Hino]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Vengeance Is Mine (1979 film)|Vengeance Is Mine]]''|''[[The Boy and the Heron]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.cbr.com/shohei-hino-dead/|title=Shohei Hino, Studio Ghibli's The Boy and the Heron Voice Actor, Dies at 75|website=CBR|date=November 20, 2024|access-date=November 21, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''15'' || [[Jon Kenny]] || style="text-align:center;"| 66 || style="text-align:center;" | Ireland || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[Les Misérables (1998 film)|Les Misérables]]''|''[[The Banshees of Inisherin]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://news.sky.com/story/jon-kenny-irish-comedian-who-starred-in-father-ted-and-banshees-of-inisherin-dies-aged-66-13255125|title=Jon Kenny: Irish comedian who starred in Father Ted and Banshees of Inisherin dies aged 66|website=Sky News|date=16 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''15'' || [[Paul Teal]] || style="text-align:center;"| 35 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Fear Street Part Two: 1978]]''|''[[Deep Water (2022 film)|Deep Water]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/paul-teal-dead-one-tree-hill-actor-1236180587/|title=Paul Teal Dies: 'One Tree Hill' Actor Was 35; Co-Stars Bethany Joy Lenz & Sophia Bush Pay Tribute|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 18, 2024|access-date=November 20, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''16'' || [[Svetlana Svetlichnaya]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Diamond Arm]]''|''[[I Am Twenty]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |author=Редакция |title=Умерла Светлана Светличная |url=https://www.starhit.ru/novosti/umerla-svetlana-svetlichnaya-5949981/ |access-date=2024-11-16 |website= starhit.ru |language=RU}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''17'' || [[Allan Svensson]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | Sweden || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Strul]]''|''[[Detector (film)|Detector]]''}}|| style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Skådespelaren Allan Svensson är död |url=https://www.expressen.se/noje/skadespelaren-allan-svensson-ar-dod/ |access-date=18 November 2024 |publisher=Expressen |date=17 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''18'' || [[Junko Hori]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Night on the Galactic Railroad (film)|Night on the Galactic Railroad]]''|''[[Black Rain (1989 Japanese film)|Black Rain]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-11-25/voice-actress-junko-hori-dies-at-89/.218265|title=Voice Actress Junko Hori Dies at 89 |website=[[Anime News Network]]|date=November 25, 2024|access-date=November 26, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''18'' || [[Colin Petersen]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Smiley (1956 film)|Smiley]]''|''[[A Cry from the Streets]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/colin-petersen-dead-bee-gees-drummer-1236180748/|title=Colin Petersen Dies: Bee Gees' Original Drummer On Many Classic Hits Was 78|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 18, 2024|access-date=November 21, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''19'' || [[Colin Chilvers]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Special Effects Artist || {{hlist|''[[The Rocky Horror Picture Show]]''|''[[X-Men (film)|X-Men]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2024 |title=Fort Erie loses a legend, Colin Chilvers dies at 79 |url=https://forterieradio.ca/fort-erie-loses-a-legend-colin-chilvers-dies-at-79/ |access-date=21 November 2024 |website=Fort Erie Radio |language=en-CA}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''20'' || [[Andy Paley]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Shelf Life (film)|Shelf Life]]''|''[[Traveller (1997 film)|Traveller]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/andy-paley-dead-1236183760/|title=Andy Paley Dies: 'SpongeBob SquarePants' Composer, Prolific Producer Of Records, Film & TV Music Was 72|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 21, 2024|access-date=November 21, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''21'' || [[Meghanathan]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Action Hero Biju]]''|''[[Kooman (film)|Kooman]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Nov/21/veteran-malayalam-actor-meghanathan-passes-away-at-60-after-battle-with-lung-illness |title=Veteran Malayalam actor Meghanathan passes away at 60 after lung illness|publisher=The New Indian Express}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''22'' || [[Mark Withers (actor)|Mark Withers]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Ultimate Life]]''|''[[The Phoenix Incident]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/legit/news/mark-withers-dead-dynasty-1236241755/|title=Mark Withers, Television Actor on ''Dynasty'', Dies at 77|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=December 6, 2024|access-date=December 7, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''23'' || [[Michael Villella]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Slumber Party Massacre]]''|''[[Wild Orchid (film)|Wild Orchid]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://www.avclub.com/michael-villella-slumber-party-massacre-obituary|title=R.I.P. Michael Villella, Slumber Party Massacre's original driller killer|work=[[The A.V. Club]]|date=November 24, 2024|access-date=November 25, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''23'' || [[Chuck Woolery]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Treasure of Jamaica Reef]]''|''[[Six Pack (film)|Six Pack]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/chuck-woolery-dead-wheel-fortune-love-connection-1236070165/|title=Chuck Woolery, Host of 'Wheel of Fortune' and 'Love Connection', Dies at 83|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=November 23, 2024|access-date=November 24, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''24'' || [[Helen Gallagher]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Strangers When We Meet (film)|Strangers When We Meet ]] ''|''[[Roseland (film)|Roseland]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Helen Gallagher, 'Ryan's Hope' Stalwart and Broadway Triple Threat, Dies at 98|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/helen-gallagher-dead-ryans-hope-broadway-1236072289/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=27 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''25'' || [[Earl Holliman]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Forbidden Planet]]''|''[[Giant (1956 film)|Giant]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/earl-holliman-dead-police-woman-1236072160/|title=Earl Holliman, Actor on 'Police Woman', Dies at 96|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=November 26, 2024|access-date=November 26, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''26'' || [[Jim Abrahams]] || style="text-align:center;" | 80 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Airplane!]]''|''[[Hot Shots!]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Moreau |first=Jordan |date=2024-11-26 |title=Jim Abrahams, Slapstick Icon Behind 'Airplane!', 'Naked Gun' and More, Dies at 80 |url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/jim-abrahams-dead-airplane-naked-gun-hot-shots-1236223683/ |access-date=2024-11-26 |website=Variety |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''26'' || [[Katinka Faragó]] || style="text-align:center;" | 87 || style="text-align:center;" | Sweden || style="text-align:center;" | Producer, Production Manager || {{hlist|''[[Fanny and Alexander]]''|''[[The Match Factory Girl]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Meghalt Katinka Faragó filmproducer |url=https://filmtett.ro/hirek/meghalt-katinka-farago-filmproducer |access-date=27 November 2024 |publisher=Filmtett |date=27 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''26'' || [[Scott L. Schwartz]] || style="text-align:center;" | 65 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ocean's]]''|''[[Starsky & Hutch (film)|Starsky & Hutch]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Oliver |first=Greg |author-link=Greg Oliver |date=November 27, 2024 |title=Wrestler turned actor Scott L. Schwartz dead at 65 |url=https://slamwrestling.net/index.php/2024/11/27/wrestler-turned-actor-scott-l-schwartz-dead-at-65/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127154320/https://slamwrestling.net/index.php/2024/11/27/wrestler-turned-actor-scott-l-schwartz-dead-at-65/ |archive-date=November 27, 2024 |access-date=November 27, 2024 |website=Slam Wrestling |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''27'' || [[Morgan Lofting]] || style="text-align:center;" | 84 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Joysticks (film)|Joysticks]]''|''[[The Night Before (1988 film)|The Night Before]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/morgan-lofting-dead-baroness-gi-joe-1236074053/|title=Morgan Lofting, the Baroness in 'G.I. Joe' Animated Series, Dies at 84|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=November 30, 2024|access-date=December 3, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''27'' || [[Adam Somner]] || style="text-align:center;" | 57 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Assistant Director, Producer || {{hlist|''[[The Wolf of Wall Street (2013 film)|The Wolf of Wall Street]]''|''[[Licorice Pizza]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/adam-somner-dead-assistant-director-steven-spielberg-martin-scorsese-1236231166/|title=Adam Somner, Assistant Director and Producer for Steven Spielberg, Martin Scorsese and Paul Thomas Anderson, Dies at 57|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=November 29, 2024|access-date=November 29, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''28'' || [[Silvia Pinal]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | Mexico || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Viridiana]]''|''[[The Exterminating Angel]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Hecht|first=John|title=Silvia Pinal, Iconic Mexican Actress and Luis Buñuel Muse, Dies at 93|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/silvia-pinal-dead-iconic-mexican-actress-luis-bu-uel-muse-1236073521/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=28 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''29'' || [[Marshall Brickman]] || style="text-align:center;" | 85 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Director || {{hlist|''[[Annie Hall]]''|''[[Manhattan (1979 film)|Manhattan]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/12/01/movies/marshall-brickman-dead.html|title=Marshall Brickman, Woody Allen's Co-Writer on Hit Films, Dies at 85|last=Gates|first=Anita|date=December 1, 2024|accessdate=December 1, 2024|newspaper=[[The New York Times]]}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''29'' || [[Christian Juttner]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Return from Witch Mountain]]''|''[[I Wanna Hold Your Hand (film)|I Wanna Hold Your Hand]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Christian Juttner, Young Actor in 'Return From Witch Mountain' and 'I Wanna Hold Your Hand', Dies at 60|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christian-juttner-dead-return-witch-mountain-wanna-hold-your-hand-1236110220/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=16 January 2025|access-date=16 January 2025}}</ref> |- ! rowspan="44" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in December 2024|December]] | style="text-align:center;" | ''1'' || [[Niels Arestrup]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{Hlist|''[[The Beat That My Heart Skipped]]''|''[[A Prophet]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|website=[[France24]]|url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20241201-l-acteur-niels-arestrup-est-mort-dimanche-%C3%A0-l-%C3%A2ge-de-75-ans|title=L'acteur français Niels Arestrup est mort à l'âge de 75 ans|date=1 December 2024|access-date=1 December 2024|language=fr}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''2'' || [[Paul Maslansky]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Police Academy (franchise)|Police Academy]]''|''[[Return to Oz]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Paul Maslansky, 'Police Academy' and 'Return to Oz' Producer, Dies at 91|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/paul-maslansky-dead-producer-police-academy-1236080353/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=6 December 2024|access-date=7 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''4'' || [[Chiung Yao]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | Taiwan || style="text-align:center;" | Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Four Loves]]''|''[[Outside the Window]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Renowned novelist Chiung Yao found dead at 86 in Taipei|url=https://news.tvbs.com.tw/english/2707721|website=[[TVBS]]|date=4 December 2024|access-date=9 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''5'' || [[Thom Christopher]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{Hlist|''[[Space Raiders (film)|Space Raiders]]''|''[[Wizards of the Lost Kingdom]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Thom Christopher Dies at 84 |url=https://soapoperanews.net/2024/12/06/thom-christopher-dies-at-84/ |access-date=6 December 2024 |publisher=Soap Opera News |date=6 December 2024 |archive-date=6 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206073518/https://soapoperanews.net/2024/12/06/thom-christopher-dies-at-84/ |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''6'' || [[Miho Nakayama]] || style="text-align:center;"| 54 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Love Letter (1995 film)|Love Letter]]''|''[[108: Kaiba Gorō no Fukushū to Bōken]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Shafer|first=Ellise|title=Miho Nakayama, J-Pop Icon and 'Love Letter' Star, Dies at 54|url=https://variety.com/2024/music/asia/miho-nakayama-dead-jpop-love-letter-1236238610/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=6 December 2024|access-date=6 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''6'' || [[Stanisław Tym]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | Poland || style="text-align:center;" | Actor, Comedian, Screenwriter || {{hlist|''[[The Cruise (1970 film)|The Cruise]]''|''[[Teddy Bear (1981 film)|Teddy Bear]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Zmarł Stanisław Tym. Miał 87 lat|url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2024-12-06/nie-zyje-stanislaw-tym-wybitny-aktor-i-satyryk-mial-87-lat/|website=[[Polsat News]]|language=pl|date=6 December 2024|access-date=6 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''8'' || [[Şerif Gören]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Turkey || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Umut (film)|Umut]]''|''[[Yol (film)|Yol]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>[https://www.ekonomim.com/gundem/usta-yonetmen-serif-goren-hayatini-kaybetti-haberi-785036 Usta yönetmen Şerif Gören hayatını kaybetti] {{in lang|tr}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''8'' || [[Jill Jacobson]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Nurse Sherri]]''|''[[Splash (film)|Splash]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Phillips|first=Zoe G.|title=Jill Jacobson, 'The New Gidget' and 'Falcon Crest' Actress, Dies at 70|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/jill-jacobson-dead-falcon-crest-television-actress-1236087205/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=15 December 2024|access-date=15 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''9'' || [[Arnold Yarrow]] || style="text-align:center;"| 104 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor, Screenwriter || {{hlist| ''[[Mahler (film) |Mahler]]''|''[[Son of the Pink Panther]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|first=David|last=Craig|title=Arnold Yarrow, Doctor Who's oldest surviving cast member, dies aged 104|url=https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/arnold-yarrow-dead-doctor-who-oldest-newsupdate/|website=[[Radio Times]]|date=10 December 2024|access-date=11 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''10'' || [[Michael Cole (actor)|Michael Cole]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Nickel Mountain]]''|''[[Mr. Brooks]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Saperstein|first=Pat|title=Michael Cole, 'Mod Squad' Star, Dies at 84|url=https://variety.com/2024/tv/obituaries-people-news/michael-cole-dead-mod-squad-1236245131/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=10 December 2024|access-date=11 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''10'' || [[María Socas]] || style="text-align:center;"| 65 || style="text-align:center;" | Argentina || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Warrior and the Sorceress]]''|''[[Wizards of the Lost Kingdom]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Murió la actriz María Socas, a los 65 años|url=https://www.lanacion.com.ar/espectaculos/personajes/murio-la-actriz-maria-socas-a-los-65-anos-nid11122024/|website=[[La Nación]]|language=es|date=11 December 2024|access-date=13 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''11'' || [[Michio Mamiya]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Gauche the Cellist (film)|Gauche the Cellist]]''|''[[Grave of the Fireflies]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Grave of the Fireflies Composer Michio Mamiya Dies at 95|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2025-02-10/grave-of-the-fireflies-composer-michio-mamiya-dies-at-95/.221040|website=[[Anime News Network]]|date=10 February 2025|access-date=10 February 2025}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''12'' || [[Wolfgang Becker (director, born 1954)|Wolfgang Becker]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Life Is All You Get]]''|''[[Good Bye, Lenin!]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/wolfgang-becker-dead-goodbye-lenin-director-1236086288/|title=Wolfgang Becker, 'Good Bye, Lenin!' Director, Dies at 70|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=December 13, 2024|access-date=December 13, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''12'' || [[David Weatherley (actor)|David Weatherley]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | New Zealand || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring]]''|''[[Under the Mountain (film)|Under the Mountain]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |title=David WEATHERLEY Obituary (2024) |url=https://notices.nzherald.co.nz/nz/obituaries/nzherald-nz/name/david-weatherley-obituary?id=57017513 |access-date=18 December 2024 |website=[[Legacy.com]] |publisher=[[The New Zealand Herald]]}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''13'' || [[Diane Delano]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Ladykillers (2004 film)|The Ladykillers]]''|''[[The Wicker Man (2006 film)|The Wicker Man]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Pedersen|first=Erik|title=Diane Delano Dies: 'Northern Exposure', 'Popular' & 'Wicker Man' Actor Was 67|url=https://deadline.com/2024/12/diane-delano-dead-northern-exposure-popular-actress-1236205264/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=16 December 2024|access-date=16 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''14'' || [[John R. Countryman]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Jesse James (1939 film)|Jesse James]]''|''[[The Blue Bird (1940 film)|The Blue Bird]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Johnny Russell, Shirley Temple's Co-Star in 'The Blue Bird', Dies at 91 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/johnny-russell-dead-blue-bird-john-countryman-1236095706/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=December 30, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''14'' || [[Mircea Diaconu]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;" | Romania || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Carnival Scenes]]''|''[[Philanthropy (film)|Philanthropy]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=A murit Mircea Diaconu. Actorul ar fi împlinit 75 de ani în ajunul Crăciunului|url=https://www.digi24.ro/stiri/actualitate/a-murit-mircea-diaconu-actorul-avea-74-de-ani-3046407|website=[[Digi24]]|language=ro|date=14 December 2024|access-date=14 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''15'' || [[Zakir Hussain (musician)|Zakir Hussain]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor, Musician || {{hlist|''[[Heat and Dust (film)|Heat and Dust]]''|''[[Saaz (film)|Saaz]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Ramachandran|first=Naman|title=Zakir Hussain, Grammy-Winning Indian Musician, Dies at 73|url=https://variety.com/2024/music/asia/zakir-hussain-dead-tabla-1236249604/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=15 December 2024|access-date=21 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''15'' || [[Fada Santoro]] || style="text-align:center;"| 100 || style="text-align:center;" | Brazil || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Needle in the Haystack]]''|''[[La Delatora]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Fada Santoro, atriz da era de ouro do cinema nacional, morre aos 100 anos|url=https://revistaquem.globo.com/noticias/noticia/2024/12/fada-santoro-atriz-da-era-de-ouro-do-cinema-nacional-morre-aos-cem-anos.ghtml|website=[[Quem (magazine)|Quem]]|language=pt-br|date=17 December 2024|access-date=24 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''16'' || [[Thomas Berly]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor, Director, Producer || {{hlist|''[[Thiramala]]''|''[[Ithu Manushyano]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Sinha|first=Ashana|title=Actor Thomas Berly passes away At The Age Of 92|url=https://news24online.com/entertainment/actor-thomas-berly-passes-away-at-the-age-of-92/410568/|website=[[News 24 (Indian TV channel)|News24]]|date=17 December 2024|access-date=23 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''17'' || [[Marisa Paredes]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | Spain || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Flower of My Secret]]''|''[[Life Is Beautiful]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Muere la actriz Marisa Paredes a los 78 años|url=https://elpais.com/cultura/2024-12-17/muere-la-actriz-marisa-paredes-a-los-78-anos.html|website=[[El País]]|language=es|date=17 December 2024|access-date=17 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''19'' || [[Gwen Van Dam]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Coming Home (1978 film)|Coming Home]]''|''[[Stir Crazy (film)|Stir Crazy]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2025/01/gwen-van-dam-dead-veteran-character-actress-1236246914/|title=Gwen Van Dam Dies: Veteran Character Actress Was 96|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=January 5, 2025|access-date=January 5, 2025}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''19'' || [[Meena Ganesh]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Golanthara Vartha]]''|''[[Evidam Swargamanu]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/malayalam-actor-meena-ganesh-dies-at-81-in-kerala-stmp-2652100-2024-12-19 |title=Malayalam actor Meena Ganesh dies at 81 in Kerala|publisher=India Today}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''19'' || [[Xie Fang]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | China || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Chinese Widow]]''|''[[Two Stage Sisters]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>[https://www.cztv.com/newsDetail/752216 著名电影表演艺术家谢芳今天凌晨去世 享年89岁] {{in lang|zh}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''20'' || [[John Erwin]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Voice Actor || {{hlist|''[[Everybody's All-American (film)|Everybody's All-American]]''|''[[Back to the Future Part II]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=John Erwin, Voice Actor in 'He-Man' and 'Archie' Cartoons, Dies at 88|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/john-erwin-he-man-archie-voice-actor-1236123692/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=31 January 2025|access-date=1 February 2025}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''21'' || [[Jack Bond (director)|Jack Bond]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Anti-Clock]]''|''[[It Couldn't Happen Here]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Jack Bond 1937-2024|url=https://www.petshopboys.co.uk/pet-texts/2024-12-22/jack-bond-1937-2024|website=Pet Shop Boys|access-date=26 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''21'' || [[Michelle Botes]] || style="text-align:center;"| 62 || style="text-align:center;" | South Africa || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[American Ninja 2: The Confrontation]]''|''[[Arende (film)|Arende]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Engelbrecht|first=Leandra|title=Celebrated actor and Isidingo villain Michelle Botes has died|url=https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/celebrities/celebrated-actor-and-isidingo-villain-michelle-botes-63-has-died-20241221|website=[[News24 (website)|News24]]|date=21 December 2024|access-date=21 December 2024}}</ref> |- |style="text-align:center;" | ''21'' || [[Art Evans (actor)|Art Evans]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Fright Night]]''|''[[Die Hard 2]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/art-evans-dead-a-soldiers-story-die-hard-2-1236257536/|title=Art Evans, 'Die Hard 2' and 'A Soldier's Story' Actor, Dies at 82|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=22 December 2024|access-date=22 December 2024}}</ref> |- |style="text-align:center;" | ''21'' || [[Hannelore Hoger]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Lost Honour of Katharina Blum (film)|The Lost Honour of Katharina Blum]]''|''[[Heidi (2015 film)|Heidi]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web | title=Schauspielerin Hannelore Hoger gestorben | website=[[Tagesschau (German TV programme)|tagesschau.de]] | date=27 December 2024 | url=https://www.tagesschau.de/inland/gesellschaft/hannelore-hoger-gestorben-100.html | language=de | access-date=27 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''21'' || [[Hudson Meek]] || style="text-align:center;"| 16 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[90 Minutes in Heaven (film)|90 Minutes in Heaven]]''|''[[Baby Driver]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/12/hudson-meek-dies-baby-driver-found-actor-16-1236242356/|title=Hudson Meek Dies: 'Baby Driver' & 'Found' Actor Was 16|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=December 25, 2024|access-date=December 26, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''22'' || [[Geoffrey Deuel]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Chisum]]''|''[[Terminal Island (film)|Terminal Island]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Geoffrey Deuel, Who Played Billy the Kid in 'Chisum', Dies at 81 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/geoffrey-deuel-dead-chisum-billy-the-kid-1236094156/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=December 26, 2024|access-date=December 26, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''23'' || [[Shyam Benegal]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Ankur (film)|Ankur]]''|''[[Nishant (film)|Nishant]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Ramachandran|first=Naman|title=Shyam Benegal, Acclaimed Indian Filmmaker, Dies at 90|url=https://variety.com/2024/film/global/shyam-benegal-dead-indian-filmmaker-1236257851/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=23 December 2024|access-date=23 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''23'' || [[Angus MacInnes]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Star Wars (film)|Star Wars]]''|''[[Witness (1985 film)|Witness]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/angus-macinnes-dead-star-wars-rogue-one-1236262521/|title=Angus MacInnes, Who Appeared in 'Star Wars', Dies at 77|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=December 30, 2024|access-date=December 30, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''25'' || [[M. T. Vasudevan Nair]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Oru Vadakkan Veeragatha]]''|''[[Kadavu (film)|Kadavu]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Ramachandran|first=Naman|title=M.T. Vasudevan Nair, Revered Indian Screenwriter and Literary Icon, Dies at 91|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/mt-vasudevan-nair-dead-indian-screenwriter-literary-icon-1236259882/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=26 December 2024|access-date=26 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''26'' || [[Dick Capri]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[They Still Call Me Bruce]]''|''[[One Angry Man (film)|One Angry Man]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Garner|first=Glenn|title=Dick Capri Dies: Comedian & Broadway Actor Was 93|url=https://deadline.com/2024/12/dick-capri-dies-93-comedian-broadway-actor-1236242689/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=27 December 2024|access-date=30 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''26'' || [[Ney Latorraca]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Brazil || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Heart and Guts]]''|''[[Carlota Joaquina, Princess of Brazil]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Morre Ney Latorraca: quais os sintomas do cancer de prostata, doença que matou o ator|url=https://www.bbc.com/portuguese/articles/c708nnnxje2o|website=BBC News Brasil|language=pt-br|date=26 December 2024|access-date=26 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''27'' || [[Dayle Haddon]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The World's Greatest Athlete]]''|''[[North Dallas Forty]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Thomas|first=Carly|title=Dayle Haddon, Model and Actress, Dies at 76 in Suspected Carbon Monoxide Leak|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dayle-haddon-dead-model-actress-1236094849/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=27 December 2024|access-date=27 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''27'' || [[Olivia Hussey]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Romeo and Juliet (1968 film)|Romeo and Juliet]]''|''[[Black Christmas (1974 film)|Black Christmas]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Tapp|first=Tom|title=Olivia Hussey Eisley Dies: 'Romeo And Juliet' Actress Was 73|url=https://deadline.com/2024/12/olivia-hussey-dead-romeo-and-juliet-actress-1236243102/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=27 December 2024|access-date=27 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''27'' || [[Charles Shyer]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Private Benjamin (1980 film)|Private Benjamin]]''|''[[Father of the Bride (franchise)|Father of the Bride]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Hammond|first=Pete|title=Oscar Nominated Writer/Director Charles Shyer Dies; ''Private Benjamin'', ''Father Of The Bride'' Filmmaker Was 83|url=https://deadline.com/2024/12/oscar-nominated-writer-director-charles-shyer-dies-private-benjamin-father-of-the-bride-filmmaker-was-83-1236243121/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=27 December 2024|access-date=28 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''28'' || [[Jana Synková]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Czech Republic || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Calamity (film)|Calamity]]''|''[[Prachy dělaj člověka]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Ve věku 80 let zemřela herečka Jana Synková|url=https://eurozpravy.cz/kultura/ve-veku-80-let-zemrela-herecka-jana-synkova.02j6aeix|website=EuroZprávy|language=cs|date=28 December 2024|access-date=30 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''29'' || [[George Folsey Jr.]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer, Film Editor || {{hlist|''[[The Blues Brothers (film)|The Blues Brothers]]''|''[[Coming to America]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/george-folsey-jr-dead-trading-places-twilight-zone-john-landis-1236097263/|title = George Folsey Jr., Film Editor and Producer on John Landis Films, Dies at 85|date = December 31, 2024|access-date = December 31, 2024|website = [[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''29'' || [[Linda Lavin]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[See You in the Morning (film)|See You in the Morning]]''|''[[The Back-up Plan]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Andreeva|first=Nellie|title=Linda Lavin Dies: 'Alice' Star & Tony-Winning Broadway Actor Was 87|url=https://deadline.com/2024/12/linda-lavin-dead-alice-no-good-deed-tony-winner-1236243483/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=December 29, 2024|access-date=December 30, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''30'' || [[John Capodice]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Wall Street (1987 film)|Wall Street]]''|''[[Speed (1994 film)|Speed]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=John Capodice Dies: General Hospital Alum Was 83 |url=https://soapoperanews.net/2025/01/01/deaths-john-capodice-dies-general-hospital-alum-was-83/ |access-date=1 January 2025 |publisher=Soap Opera News |date=1 January 2025 |archive-date=1 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250101085225/https://soapoperanews.net/2025/01/01/deaths-john-capodice-dies-general-hospital-alum-was-83/ |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''31'' || [[Roger Pratt (cinematographer)|Roger Pratt]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[Brazil (1985 film)|Brazil]]''|''[[Batman (1989 film)|Batman]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2025/jan/10/roger-pratt-obituary|title=Roger Pratt obituary|website=[[The Guardian]]|date=10 January 2025|access-date=11 January 2025}}</ref> |- |} == Film debuts == * [[Aitana (singer)|Aitana]] – ''[[Love, Divided]]'' * [[Robert Bobroczkyi]] – ''[[Alien: Romulus]]'' * [[Marissa Bode]] – ''[[Wicked (2024 film)|Wicked]]'' * [[Blue Ivy Carter]] – ''[[Mufasa: The Lion King]]'' * [[Ian Chan]] – ''We 12'' * [[Peter Claffey]] – ''[[Small Things Like These (film)|Small Things Like These]]'' * [[Tobias Forge]] – ''[[Rite Here Rite Now]]'' * [[Sica Ho]] – ''[[The Lyricist Wannabe]]'' * [[Kayan9896]] – ''The Lyricist Wannabe'' * [[Lakshya (actor)|Lakshya]] – ''[[Kill (film)|Kill]]'' * [[Jeremy Lee (singer)|Jeremy Lee]] – ''We 12'' * [[Mutya Orquia]] – ''[[When Magic Hurts]]'' * [[Normani]] – ''[[Freaky Tales (film)|Freaky Tales]]'' * [[Saleka]] – ''[[Trap (2024 film)|Trap]]'' * [[Stanley Yau]] – ''We 12'' * [[Rern Sinat]] – ''[[Z-Mom]]'' * [[Hanumankind]] – ''[[Rifle Club (film)|Rifle Club]]'' ==Notes== {{notelist}} ==Kundivihira== {{reflist}} ==External links== * [https://www.imdb.com/search/title/?title_type=feature,short&release_date=2024-01-01,2024-12-31&adult=include&sort=num_votes,desc List of 2024 films] at [[IMDb]] * [https://www.imdb.com/search/name/?death_date=2024-01-01,2024-12-31&adult=include List of 2024 deaths] at [[IMDb]] * [https://www.imdb.com/search/name/?birth_date=2024-01-01,2024-12-31&adult=include List of 2024 births] at [[IMDb]] {{2024 films}} {{DEFAULTSORT:2024 in film}} [[Category:2024 in film|2024]] [[Category:Film by year]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] gdtdnfqjsmvzi6wr5e9nbbq00ij8pgx 2025 in film 0 31850 132024 130056 2026-03-28T17:27:26Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132024 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{Short description|none}} '''2025 in film''' nyɛla laɣinsi labi-teei, nifilimnima din da pam, pina tibu laɣinsi, "critics' lists of the best films of 2022", churi, filiminma din bahi, ni kpibu din yi polo.<ref>{{cite web | url=https://www.broadwayworld.com/article/THE-SOUND-OF-MUSIC-Restored-in-4K-for-60th-Anniversary-Returning-to-Theaters-Later-This-Year-20250220 | title=THE SOUND OF MUSIC Restored in 4K for 60th Anniversary; Returning to Theaters Later This Year }}</ref><ref>{{cite web | url=https://thedigitalbits.com/columns/my-two-cents/022025-0900 | title=BREAKING: Disney and 20th Century confirm Robert Wise's restored THE SOUND OF MUSIC for 60th Anniversary 4K Ultra HD release this year! }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.comingsoon.net/movies/news/1932400-jaws-50th-anniversary-rerelease-date-peacock-streaming-blu-ray | title=Jaws 50th Anniversary Rerelease Date & Peacock Streaming Debut Set | date=5 March 2025 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Good luck, Babe! 30th anniversary re-release announced |url=https://parkcircus.com/latest/P2828-Good-luck,-Babe!-30th-anniversary-re-release-announced |access-date=2025-04-23 |website=Park Circus |language=en}}</ref> ==Filimnima din da pam== {{see also|Lists of box office number-one films#2025}} : {{legend|#b6fcb6;"|Indicates films currently in theatrical release in the week commencing {{days before now|{{#switch: {{CURRENTDAYNAME}} |Saturday=1 |Sunday=2 |Monday=3 |Tuesday=4 |Wednesday=5 |Thursday=6 |Friday=7}}}}.|text={{†|alt=film currently playing}}}} {| class="wikitable sortable" style="margin:auto; text-align:left" |+Highest-grossing films of 2025<ref>{{cite web |title=2025 Worldwide Box Office |url=https://www.boxofficemojo.com/year/world/2025/ |website=Box Office Mojo}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top 2025 Movies at the Worldwide Box Office |url=https://www.the-numbers.com/box-office-records/worldwide/all-movies/cumulative/released-in-2025 |website=The Numbers |access-date=2025-04-24 |archive-date=2025-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622182546/https://www.the-numbers.com/box-office-records/worldwide/all-movies/cumulative/released-in-2025 |url-status=dead }}</ref> |- ! Rank !! Title !! Distributor !! Worldwide gross |- !1 | style="background:#b6fcb6;" | ''[[Ne Zha 2]]'' {{†|alt=film currently playing}} |[[Beijing Enlight Pictures]] |$2,129,784,926<ref name="china">{{Cite web|title=Daily Box Office > China|url=http://english.entgroup.cn/boxoffice/cn/daily|website=entgroup.cn}}</ref><ref name="NUM">{{Cite web |title= Daily Box Office |url=http://english.entgroup.cn/boxoffice/cn/daily/?date=02%20/24%20/2025|website=Entgroup|access-date=February 24, 2025}}</ref> |- !2 | style="background:#b6fcb6;" | ''[[A Minecraft Movie]]'' {{†|alt=film currently playing}} |[[Warner Bros.]] |$725,665,057 |- !3 | style="background:#b6fcb6;" | ''[[Detective Chinatown 1900]]'' {{†|alt=film currently playing}} |[[Wanda Media|Wanda Pictures]] |$496,024,871<ref name="china"/> |- !4 | style="background:#b6fcb6;" | ''[[Captain America: Brave New World]]'' {{†|alt=film currently playing}} |rowspan="2" | [[Walt Disney Studios Motion Pictures|Disney]] |$414,757,293 |- !5 | style="background:#b6fcb6;" | ''[[Snow White (2025 film)|Snow White]]'' {{†|alt=film currently playing}} |$194,099,875 |- !6 | style="background:#b6fcb6;" | ''[[Creation of the Gods II: Demon Force]]'' {{†|alt=film currently playing}} |[[CMC Pictures]] |$173,224,315<ref name="china"/> |- !7 | style="background:#b6fcb6;" | ''[[Dog Man (film)|Dog Man]]'' {{†|alt=film currently playing}} |rowspan="2" |[[Universal Pictures|Universal]] |$140,579,355 |- !8 | style="background:#b6fcb6;" | ''[[Bridget Jones: Mad About the Boy]]'' {{†|alt=film currently playing}} |$133,024,213 |- !9 | style="background:#b6fcb6;" | ''[[Mickey 17]]'' {{†|alt=film currently playing}} |Warner Bros. |$131,802,053 |- !10 | ''[[Boonie Bears: Future Reborn]]'' |[[Fantawild]] |$101,990,000<ref name="china" /> |} * ==Laɣinsi== ===Pina tibu saha zalibu=== {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;" ! Date !! Event !! Host !! Location(s) !! {{Abbr|Ref.|References}} |- | January 5 | [[82nd Golden Globe Awards]] | [[Golden Globe Awards|Golden Globes, LLC]] | [[Beverly Hills]], California, U.S. | align="center"|<ref>{{cite web|last=Nordyke|first=Kimberly|title=CBS, Golden Globes Set Nominations, Ceremony Dates for 2025 (Exclusive)|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/golden-globes-2025-date-ceremony-nominations-announcement-1235863772/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2 April 2024|access-date=28 August 2024}}</ref> |- | January 18 | [[17th Gaudí Awards]] | [[Catalan Film Academy]] | [[Barcelona]], Catalonia, Spain | align = "center" | <ref>{{Cite web|url=https://elpais.com/espana/catalunya/2024-12-05/el-47-bate-el-record-de-nominaciones-en-los-premios-gaudi.html|website=[[El País]]|access-date=5 December 2024|date=5 December 2024|title='El 47' bate el récord de nominaciones en los premios Gaudí|language=es}}</ref> |- | January 20 | [[30th Lumière Awards]] | [[Académie des Lumières]] | [[Paris]], France | align = "center" | <ref>{{Cite web|website=[[Deadline Hollywood]]|url=https://deadline.com/2024/12/france-lumiere-awards-nominations-2024-1236201629/|title='Emilia Pérez' Leads Nominations For French Lumière Awards|first=Melanie|last=Goodfellow|date=December 12, 2024|access-date=December 21, 2024}}</ref> |- | January 25 | [[12th Feroz Awards]] | [[Asociación de Informadores Cinematográficos de España]] | [[Pontevedra]], Galicia, Spain | align = "center" | <ref>{{Cite web|url=https://woman.elperiodico.com/lifestyle/premios-feroz-2025-nominaciones-pelicula-casa-en-llamas-serie-querer-112166755|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203043238/https://woman.elperiodico.com/lifestyle/premios-feroz-2025-nominaciones-pelicula-casa-en-llamas-serie-querer-112166755|url-status=usurped|archive-date=December 3, 2024|website=Woman|via=[[El Periódico de Catalunya]]|publisher=[[Prensa Ibérica]]|language=es|date=November 29, 2024|access-date=November 29, 2024|title=La lista completa de nominaciones de los Premios Feroz 2025, liderada por la película 'Casa en llamas' y la serie 'Querer'|first=Silvia|last=Vázquez}}</ref> |- | February 1 | [[4th Carmen Awards]] | [[Academia del Cine de Andalucía]] | [[Córdoba, Spain|Córdoba]], Andalusia, Spain | align="center"| <ref>{{Cite web|language=es|access-date=December 21, 2024|website=[[ABC (Spain)|ABC]]|url=https://www.abc.es/espana/andalucia/cordoba/solos-noche-rita-encabezan-candidaturas-premios-carmen-20241217134045-nts.html|title='Solos en la noche' y 'Rita' encabezan las candidaturas a los premios Carmen del Cine Andaluz, que se entregan en Córdoba|date=December 17, 2024}}</ref> |- | February 2 | [[52nd Saturn Awards]] | [[Academy of Science Fiction, Fantasy and Horror Films]] | [[Universal City, California]], U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/12/saturn-awards-nominations-2025-list-1236195149/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=December 5, 2024|access-date=December 21, 2024|title='Dune: Part Two', 'Fallout' Lead Saturn Awards Nominations|first=Patrick|last=Hipes}}</ref> |- | rowspan="4"|February 7 | [[14th AACTA Awards]] | rowspan=2|[[Australian Academy of Cinema and Television Arts]] | rowspan=2|[[Gold Coast, Queensland|Gold Coast]], Queensland, Australia | style="text-align:center;" rowspan=2| <ref>{{Cite web|title=Boy Swallows Universe and Robbie Williams biopic lead 2025 AACTAs|url=https://www.abc.net.au/news/2024-12-07/aacta-awards-robbie-williams-better-man-boy-swallows-universe/104693016|date=6 December 2024|website=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]|access-date=7 December 2024|language=en-AU}}</ref> |- | [[14th AACTA International Awards]] |- | [[30th Critics' Choice Awards]] | [[Critics' Choice Movie Awards|Critics Choice Association]] | [[Santa Monica, California]], U.S. | align="center"|<ref>{{Cite web|last=Porter|first=Rick|title=Critics Choice Awards Telecast Moving to E! From The CW|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/2025-critics-choice-awards-move-to-e-from-cw-1236029296/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 10, 2024|access-date=October 10, 2024}}</ref> |- | [[2025 Movieguide Awards]] | [[Movieguide]] | [[Los Angeles]], California, U.S. | align="center"|<ref>{{Cite web|url=https://www.crosswalk.com/headlines/contributors/michael-foust/candace-cameron-bure-celebrates-gods-grace-and-love-after-movieguide-award-win.html|title=Candace Cameron Bure Celebrates 'God's Grace and Love' after MovieGuide Award Win|date=March 7, 2025}}</ref> |- | rowspan="4"| February 8 | [[36th Producers Guild of America Awards]] | [[Producers Guild of America]] | [[Los Angeles]], California, U.S. | align="center"|<ref>{{cite web |last1=Hipes |first1=Patrick |last2=Pedersen |first2=Erik |title=Producers Guild Awards Sets 2025 Date & Timeline |url=https://deadline.com/2024/04/producers-guild-awards-2025-date-nominations-1235891750/ |website=[[Deadline Hollywood]] |access-date=November 28, 2024 |date=April 22, 2024}}</ref> |- | [[39th Goya Awards]] | [[Academy of Cinematographic Arts and Sciences of Spain]] | [[Granada]], Andalusia, Spain | align="center"|<ref>{{Cite web|language=es|access-date=September 1, 2024|website=[[rtve.es]]|url=https://www.rtve.es/noticias/20240403/premios-goya-2025-se-celebraran-granada-8-febrero/16042953.shtml|date=April 3, 2024|title=Los Premios Goya 2025 se celebrarán en Granada el 8 de febrero}}</ref> |- | [[52nd Annie Awards]] | [[ASIFA-Hollywood]] | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Alexa|first=Lauren|title=Call for Entries: Annie Awards 2025|url=https://www.awn.com/news/call-entries-annie-awards-2025|website=[[Animation World Network]]|date=23 October 2024}}</ref> |- | [[77th Directors Guild of America Awards]] | [[Directors Guild of America]] | [[Beverly Hills, California]], U.S. | align="center"|<ref>{{cite web |last1=Hipes |first1=Patrick |title=DGA Awards Sets Date For 2025 Ceremony |url=https://deadline.com/2024/04/directors-guild-awards-2025-date-timeline-1235889485/ |website=[[Deadline Hollywood]] |access-date=January 7, 2025 |date=April 18, 2024}}</ref> |- | February 15 | [[77th Writers Guild of America Awards]] | [[Writers Guild of America, East]]<br>[[Writers Guild of America West]] | [[New York City]], New York, U.S.<br>[[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Hipes |first1=Patrick |title=WGA Awards Postpones Nominations Announcement Due To L.A. Wildfires |url=https://deadline.com/2025/01/wga-awards-nominations-postponed-los-angeles-fires-1236252192/ |website=[[Deadline Hollywood]] |access-date=January 9, 2025 |date=January 8, 2025}}</ref> |- | February 16 | [[78th British Academy Film Awards]] | [[British Academy of Film and Television Arts]] | [[London]], England, UK | align="center"|<ref>{{cite web|last=Roxborough|first=Scott|title=BAFTA Confirms Date for 2025 Awards|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bafta-2025-dates-1235877491/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=19 April 2024|access-date=28 August 2024}}</ref> |- | rowspan=2|February 22 | [[14th Magritte Awards]] | [[Académie André Delvaux]] | [[Ixelles]], Brussels, Belgium | align="center"|<ref>{{cite web |title=Les Magritte du Cinéma, 22 février 2025|url=https://lesmagritteducinema.com/reglement.php?lang=fr |publisher=Académie André Delvaux |access-date=27 November 2024|language=fr}}</ref> |- | [[40th Independent Spirit Awards]] | [[Independent Spirit Awards]] | [[Santa Monica, California|Santa Monica, California, U.S.]] | align="center"|<ref>{{cite press release |url=https://www.filmindependent.org/press-releases/40th-annual-film-independent-spirit-awards-to-take-place-on-saturday-february22-2025/ |title=40th Annual Film Independent Spirit Awards to Take Place on Saturday, February 22, 2025 |last1=Hore |first1=Seanna |last2=Santos |first2=Gladys |publisher=[[Independent Spirit Awards|Film Independent]] |date=April 18, 2024 |access-date=December 5, 2024}}</ref> |- | February 23 | [[31st Screen Actors Guild Awards]] | [[SAG-AFTRA]] | rowspan = "1" | [[Los Angeles]], California, U.S. | align="center"|<ref>{{cite web|last=Verhoeven|first=Beatrice|title=Screen Actors Guild Awards Set 2025 Date|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/sag-awards-2025-date-1235875016/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=16 April 2024|access-date=21 August 2024}}</ref> |- | rowspan="2"|February 28 | [[50th César Awards]] | [[Académie des Arts et Techniques du Cinéma]] | [[Paris]], France | align = "center" | <ref>{{Cite web|url=https://www.gqmagazine.fr/article/cesar-2025-ceremonie-date-nominations-cinema-francais|website=[[GQ (magazine)|GQ]]|date=19 November 2024|title=César 2025 : tout ce qu'on sait déjà sur la 50e cérémonie qui célèbre le cinéma français|first=Inès|last=Lefebvre}}</ref> |- | [[45th Golden Raspberry Awards]] | Golden Raspberry Awards Foundation | Los Angeles, California, U.S. | style="text-align:center;"| |- | March 2 | [[97th Academy Awards]] | [[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]] | Los Angeles, California, U.S. | align="center"|<ref>{{cite web|title=Oscars 2025 Date & Timeline Set; Academy Sticks With Earlier Start Time|url=https://deadline.com/2024/04/oscars-2025-date-timeline-1235880475/|last=Pedersen|first=Erik|website=[[Deadline Hollywood]]|date=10 April 2024|access-date=21 August 2024}}</ref> |- | March 10 | [[33rd Actors and Actresses Union Awards]] | [[Spanish Actors Union|Actors and Actresses Union]] | [[Madrid]], Spain | align="center"|<ref>{{Cite web|language=es|access-date=2025-02-04|url=https://www.europapress.es/cultura/exposiciones-00131/noticia-karla-sofia-gascon-javier-bardem-alvaro-morte-nominados-33-edicion-premios-union-actores-actrices-20250204181118.html|website=[[Europa Press]]|title=Karla Sofía Gascón, Javier Bardem o Álvaro Morte, nominados a la 33ª edición de los Premios Unión de Actores y Actrices|date=4 February 2025}}</ref> |- | May 7 | [[70th David di Donatello]] | [[Accademia del Cinema Italiano]] | [[Rome]], Italy | align = "center"| <ref>{{Cite web|website=[[Deadline Hollywood]]|url=https://deadline.com/2025/04/parthenope-great-ambition-david-di-donatello-nominations-1236361944/|title='Parthenope' & 'The Great Ambition' Lead Italian David Di Donatello Nominations – Full List|first=Melanie|last=Goodfellow|date=7 April 2025}}</ref> |} ===Film festivals=== {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;" |- ! Date !! Event !! Host !! Location(s) !! {{Abbr|Ref.|References}} |- | January 23 – February 2 | [[2025 Sundance Film Festival]] | [[Sundance Film Festival]] | [[Park City, Utah]], United States | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.screendaily.com/news/sundance-film-festival-unveils-2025-line-up/5200003.article|website=[[ScreenDaily]]|date=December 11, 2024|first=Jeremy|last=Kay|title=Sundance 2025 line-up includes new Olivia Colman, Benedict Cumberbatch, Jennifer Lopez films}}</ref> |- | January 30 – February 9 | [[54th International Film Festival Rotterdam]] | [[International Film Festival Rotterdam]] | [[Rotterdam]], Netherlands | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://www.screendaily.com/news/rotterdam-unveils-2025-tiger-and-big-screen-competition-line-ups/5200199.article |title=Rotterdam unveils 2025 Tiger and Big Screen competition line-ups |work=[[Screendaily]] |first= Tim |last= Dams|date=17 December 2024|access-date=6 January 2025}}</ref> |- | February 7 – 17 | [[40th Santa Barbara International Film Festival]] | [[Santa Barbara International Film Festival]] | [[Santa Barbara, California]], United States | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2025-santa-barbara-film-festival-dates-1235872204/|last= Feinberg |first=Scott |title=Santa Barbara Film Fest: Dates Set for 40th Edition in February 2025, With Two More Days Added On |website=[[The Hollywood Reporter]]|date= April 11, 2024|access-date=January 1, 2025}}</ref> |- | February 13 – 23 | [[75th Berlin International Film Festival]] | [[Berlin International Film Festival]] | [[Berlin]], Germany | style="text-align:center;"| <ref name="biff:sd">{{cite web |url=https://www.screendaily.com/news/tom-tykwers-the-light-to-open-berlinale/5199798.article |title=Tom Tykwer's 'The Light' to open Berlinale |first= Tim |last= Dams |date=December 5, 2024 |access-date=December 12, 2024 |website=[[ScreenDaily]]|language=en}}</ref> |- |February 18 – 22 |[[14th Oceanside International Film Festival]] |[[Oceanside International Film Festival]] |[[Oceanside, California]], United States | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web |last=Nelson |first=Samantha |date=2025-02-12 |title=Oceanside International Film Festival rolls out red carpet Feb. 18 |url=https://thecoastnews.com/oceanside-international-film-festival-rolls-out-red-carpet-feb-18/ |access-date=2025-02-25 |website=[[The Coast News]] |language=en-us}}</ref> |- |February 26 – March 9 | 21st Glasgow Film Festival |[[Glasgow Film Festival]] |[[Glasgow]], United Kingdom | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web |title=Glasgow Film Festival reveals its 2025 programme – The Skinny |url=https://www.theskinny.co.uk/film/news/glasgow-film-festival-reveals-its-2025-programme |access-date=2025-03-04 |website=www.theskinny.co.uk |language=en}}</ref> |- | March 14 – 23 | [[28th Málaga Film Festival]] | [[Málaga Film Festival]] | [[Málaga]], Spain | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|website=[[Fotogramas]]|url=https://www.fotogramas.es/festival-de-malaga/a63616700/festival-de-malaga-2025-seccion-oficial-programacion/|title=El Festival de Málaga 2025 presenta su primer avance con Gemma Blasco, Belén Funes, Eva Libertad, Gracia Querejeta y Celia Rico|date=30 January 2025|first=Fran|last=Chico|language=es|access-date=30 January 2025}}</ref> |- | March 19 – 30 | 39th BFI Flare | [[BFI Flare: London LGBTIQ+ Film Festival]] | [[London]], United Kingdom | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web |date=2025-03-03 |title=BFI Flare reveals the full lineup for its 39th edition |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/474505 |access-date=2025-03-04 |website=Cineuropa - the best of european cinema |language=en}}</ref> |- | March 19 – 30 | [[CPH:DOX 2025]] | [[CPH:DOX|Copenhagen International Documentary Film Festival]] (CPH:DOX) | [[Copenhagen]], Denmark | align="center"| <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2025/film/global/deming-chen-always-cphdox-1236351538/|title=Deming Chen's 'Always' Wins Main Prize at CPH:DOX as Mstyslav Chernov Nabs F:ACT Award for '2000 Meters to Andriivka'|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|first=Lise|last=Pedersen|date=28 March 2025|accessdate=29 March 2025}}</ref> |- | May 13 – 24 | [[2025 Cannes Film Festival]] | [[Cannes Film Festival]] | [[Cannes]], France | style="text-align:center;"| |- | May 15 – 25 | [[51st Seattle International Film Festival]] | [[Seattle International Film Festival]] | [[Seattle]], [[Washington (state)|Washington]], United States | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |title='Keep making movies for the big screen' — work underway for SIFF Egyptian opening — UPDATE |url=https://www.capitolhillseattle.com/2025/03/keep-making-movies-for-the-big-screen-work-underway-for-siff-egyptian-reopening/ |last=Matthews |first=Todd |date=2025-03-03 |access-date=2025-03-04 |website=Capitol Hill Seattle}}</ref> |- | June 13 - 22 | 27th Shanghai International Film Festival | [[Shanghai International Film Festival]] | [[Shanghai]], China | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web |url=https://www.siff.com/english/ |website=SIFF official website |access-date=8 April 2025 |language=English |title=Shanghai International Film Festival}}</ref> |- | August 14 – 20 | 78th Edinburgh International Film Festival |[[Edinburgh International Film Festival]] |[[Edinburgh]], United Kingdom | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web |title=Edinburgh International Film Festival Announces 2025 Festival and Submission Dates for 78th Edition|url=https://www.edfilmfest.org/edinburgh-international-film-festival-announces-2025-festival-and-submission-dates-for-78th-edition|access-date= 9 March 2025 |website=Edinburgh International Film Festival| date=11 December 2024}}</ref> |- | August 27 – September 6 | [[82nd Venice International Film Festival]] | [[Venice Film Festival]] | [[Venice]], Italy | |- | August 28 – September 1 | [[52nd Telluride Film Festival]] | [[Telluride Film Festival]] | [[Telluride, Colorado|Telluride]], [[Colorado]], United States | |- | September 4 – 15 | [[2025 Toronto International Film Festival]] | [[Toronto International Film Festival]] | [[Toronto]], [[Ontario]], Canada | |- | October 8 – 19 | [[2025 London Film Festival]] | [[London Film Festival]] | [[London]], United Kingdom | |} == 2025 films == ===By country/region=== * [[List of American films of 2025]] * [[List of Argentine films of 2025]] * [[List of Bangladeshi films of 2025]] * [[List of British films of 2025]] * [[List of Canadian films of 2025]] * [[List of Chinese films of 2025]] * [[List of French films of 2025]] * [[List of German films of 2025]] * [[List of Hong Kong films of 2025]] * [[List of Indian films of 2025]] * [[List of Italian films of 2025]] * [[List of Japanese films of 2025]] * [[List of Mexican films of 2025]] * [[List of Pakistani films of 2025]] * [[List of Philippine films of 2025]] * [[List of South Korean films of 2025]] * [[List of Spanish films of 2025]] ===By genre/medium=== * [[List of animated feature films of 2025]] * [[List of comedy films of the 2020s#2025|List of comedy films of 2025]] * [[List of drama films of the 2020s#2025|List of drama films of 2025]] * [[List of horror films of 2025]] * [[List of LGBTQ-related films of 2025]] * [[List of science fiction films of the 2020s#2025fc|List of science fiction films of 2025]] * [[List of thriller films of the 2020s#2025|List of thriller films of 2025]] ==Kpibu== <!-- This section is in the article 2025 in "film"; people that are television actors, television directors, or something like that but did not have any part of a film don't belong here. Those belong to the "Deaths" section in "2025 in television". Do not add people who have done only 1 film: always add 2 films. Don't add any cameo roles. Don't add any direct-to-video films or TV movies, and no red links or redirecting links. --> {| class="wikitable sortable defaultcenter" style="font-size:90%;" |+ |- style="background:#dae3e7; text-align:center;" ! Month !! Date !! Name !! Age !! Country !! Profession !! Notable films !! class = "unsortable" | {{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} |- align="top" |- ! rowspan="46" style="text-align:center; vertical-align:top;"| [[Deaths in January 2025|January]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Nora Orlandi]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[The Strange Vice of Mrs. Wardh]]''|''[[Johnny Yuma (film)|Johnny Yuma]]''}}|| {{center|<ref>{{cite news |title=Addio a Nora Orlandi, aveva 91 anni |url=https://www.spettakolo.it/2025/01/01/addio-a-nora-orlandi-aveva-91-anni/ |access-date=1 January 2025 |publisher=Spettakolo! |date=1 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Jytte Abildstrøm]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Denmark || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Adventures of Picasso]]''|''[[Sytten]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web |title=Daimi reagerer på Jytte Abildstrøms død: Besøgte hende torsdag eftermiddag |url=https://www.billedbladet.dk/kendte/daimi-reagerer-paa-jytte-abildstroems-doed-besoegte-hende-torsdag-eftermiddag |website=BILLED-BLADET |access-date=3 January 2025 |language=da |date=2 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Jeff Baena]] || style="text-align:center;"| 47 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Horse Girl]]''|''[[Life After Beth]]''}}|| {{center|<ref>{{Cite web |last=Rico |first=Nicholas |date=January 4, 2025 |title=Writer and Director Jeff Baena, and Aubrey Plaza's Husband, Dies by Suicide at 47: Report |url=https://people.com/jeff-baena-writer-director-aubrey-plaza-husband-dead-at-47-8769239 |access-date=January 4, 2025 |website=[[People (magazine)|People]]|language=en-US}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Emilio Echevarría]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actor|| {{hlist|''[[Amores perros]]''|''[[Die Another Day]]''}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=https://www.elfinanciero.com.mx/espectaculos/2025/01/04/muere-emilio-echevarria-a-los-80-anos-quien-era-que-le-paso-al-actor-de-amores-perros/|website=[[El Financiero]]|date=4 January 2025|title=Adiós, 'Chivo': Muere Emilio Echevarría, actor de 'Amores Perros', a los 80 años|access-date=5 January 2025|language=es}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Julien Poulin]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor, Director, Screenwriter || {{hlist|''[[February 15, 1839]]''|''[[Séraphin: Heart of Stone]]''}}|| {{center|<ref>Philippe Granger, [https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2130667/deces-julien-poulin-elvis-gratton-cinema-tele-falardeau Julien Poulin, interprète d'Elvis Gratton, est décédé]. [[Ici Radio-Canada]], January 5, 2025. {{in lang|fr}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Ronnie Yeskel]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Casting Director || {{hlist|''[[Reservoir Dogs]]''|''[[Pulp Fiction]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2025/01/ronnie-yeskel-dies-casting-director-pulp-fiction-curb-your-enthusiasm-1236258567/|title=Ronnie Yeskel Dies; Casting Director For 'Pulp Fiction' & 'Curb Your Enthusiasm' Was 76|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=January 16, 2025|access-date=January 16, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Charles Kay]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Amadeus (film)|Amadeus]]''|''[[Henry V (1989 film)|Henry V]]''}} || {{center|<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/stage/2025/jan/14/charles-kay-obituary|title=Charles Kay obituary|date=14 January 2025|access-date=14 January 2025|newspaper=[[The Guardian]]}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Pritish Nandy]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Kuch Khatti Kuch Meethi]]''|''[[Mastizaade]]''}}|| {{center|<ref>{{cite news |last1= |first1= |title=Pritish Nandy (1951-2025), the everywhere man |url=https://www.thehindu.com/entertainment/pritish-nandy-1951-2025-the-everywhere-man/article69080063.ece |access-date=9 January 2025 |work=The Hindu |date=9 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250109130417/https://www.thehindu.com/entertainment/pritish-nandy-1951-2025-the-everywhere-man/article69080063.ece |archive-date=9 January 2025 |language=en-IN}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Bill Byrge]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ernest Saves Christmas]]''|''[[Ernest Scared Stupid]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|title=Bill Byrge, Who Played Bobby in 'Ernest' Movies, Dies at 92|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=January 10, 2025|access-date=January 10, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Phyllis Dalton]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Costume Designer ||{{hlist|''[[Lawrence of Arabia (film)|Lawrence of Arabia]]''|''[[The Princess Bride (film)|The Princess Bride]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/phyllis-dalton-dead-lawrence-of-arabia-doctor-zhivago-costume-designer-1236107231/|title=Phyllis Dalton, 'Lawrence of Arabia' and 'Doctor Zhivago' Costume Designer, Dies at 99|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=January 12, 2025|access-date=January 12, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Jorge Luis Sánchez]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;"| Cuba || style="text-align:center;" | Director ||{{hlist|''[[El Benny]]''|''[[Buscando a Casal]]''}} || {{center|<ref>[https://www.granma.cu/cultura/2025-01-09/fallecio-el-cineasta-cubano-jorge-luis-sanchez-director-de-el-benny-09-01-2025-09-01-12 Falleció el cineasta cubano Jorge Luis Sánchez, director de El Benny] {{in lang|es}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Otto Schenk]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| Austria || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dunja (film)|Dunja]]''|''[[Always Trouble with the Reverend]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|title=Otto Schenk, director known for traditional opera productions, dies at 94|url=https://apnews.com/article/otto-schenk-obituary-e9263cce3c62c766f9aaf3ca90e78156|website=AP News|language=en|date=9 January 2025|access-date=10 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Christopher Benjamin (actor)|Christopher Benjamin]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Plague Dogs (film)|The Plague Dogs]]''|''[[The Legend of Tarzan (film)|The Legend of Tarzan]]''}}|| {{center|<ref>{{cite news |title=Christopher Benjamin 1934–2025 |url=https://www.doctorwhonews.net/2025/01/christopher_benjamin_1934_2025.html |access-date=15 January 2025 |publisher=Doctor Who News |date=15 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Yevgenia Dobrovolskaya]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Actress (2007 film)|Actress]]''|''[[The Irony of Fate 2]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |title=Умерла Евгения Добровольская |url=https://www.rbc.ru/society/10/01/2025/678147e59a79472b64f7a234 |website=РБК |access-date=11 January 2025 |language=ru |date=10 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Leslie Charleson]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Day of the Dolphin]]''|''[[Cheering Section]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2025/tv/news/leslie-charleson-general-hospital-dies-79-1236272564/|title=Leslie Charleson, 'General Hospital' Icon Who Played Monica Quartermaine, Dies at 79|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=January 12, 2025|access-date=January 12, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Claude Jarman Jr.]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Yearling (1946 film)|The Yearling]]''|''[[Rio Grande (1950 film)|Rio Grande]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |title=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling', Dies at 90 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=January 12, 2025|access-date=January 12, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Robert Machray (actor)|Robert Machray]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Cutting Class]]''|''[[The Master of Disguise]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Evans|first=Greg|title=Robert Machray Dies: Character Actor Who Played Fire Marshal Dobbins On 'Cheers' Was 79|url=https://deadline.com/2025/01/robert-machray-dead-1236256765/|website=Deadline Hollywood|date=14 January 2025|access-date=15 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Lynne Taylor-Corbett]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Choreographer || {{hlist|''[[Footloose]]''|''[[My Blue Heaven (1990 American film)|My Blue Heaven]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Evans|first=Greg|title=Lynne Taylor-Corbett Dies: Choreographer For Hollywood's 'Footloose', Broadway's 'Titanic' Was 78|url=https://deadline.com/2025/01/lynne-taylor-corbett-dead-1236261394/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=20 January 2025|access-date=20 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Kim Yaroshevskaya]] || style="text-align:center;"| 101 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Anne Trister]]''|''[[Straight for the Heart]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |date=12 January 2025 |title=Kim Yaroshevskaya n'est plus |url=https://www.ledevoir.com/culture/831967/kim-yaroshevskaya-est-plus |access-date=12 January 2025 |publisher=Le Devoir}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Tony Slattery]] || style="text-align:center;"| 65 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[The Crying Game]]''|''[[Peter's Friends]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|title=Tony Slattery: Comedian and actor dies aged 65|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c93lqxgznnwo|website=BBC News|publisher=BBC|date=14 January 2025|access-date=14 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Anna Maria Ackermann]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[['O Re]]''|''[[Si accettano miracoli]]''}}|| {{center|<ref>{{Cite web |title=Anna Maria Ackermann |url=https://www.villadidonato.it/tag/anna-maria-ackermann/}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Tommy Dix]] || style="text-align:center;"| 101 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Best Foot Forward (1943 film)|Best Foot Forward]]''|''[[Andy Hardy's Blonde Trouble]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Tommy Dix, 'Best Foot Forward' Actor and Singer, Dies at 101 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/tommy-dix-dead-best-foot-forward-1236144641/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=2 April 2025 |date=23 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Diane Langton]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Eskimo Nell (film)|Eskimo Nell]]''|''[[The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/tv/diane-langton-dies-aged-77-30790283|title=Diane Langton dies aged 77: Only Fools and Horses fame to Hollyoaks' Nana McQueen|website=[[Manchester Evening News]]|date=15 January 2025|access-date=15 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[David Lynch]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Blue Velvet (film)|Blue Velvet]]''|''[[Mulholland Drive (film)|Mulholland Drive]]''}}||{{center|<ref>{{cite news |last1=Morris |first1=Chris |title=David Lynch, Visionary Director of 'Twin Peaks' and 'Blue Velvet', Dies at 78 |url=https://variety.com/2025/film/news/david-lynch-dead-director-blue-velvet-twin-peaks-1236276106/ |work=Variety |date=16 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Jeannot Szwarc]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Jaws 2]]''|''[[Somewhere in Time (film)|Somewhere in Time]]''}}||{{center|<ref>{{cite news |title=JAWS 2 director Jeannot Szwarc passes away aged 85 |url=https://thedailyjaws.com/news/jaws-2-director-jeannot-szwarc-passes-away-aged-85 |access-date=15 January 2025 |publisher=The Daily Jaws |date=15 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Jack De Mave]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Blindfold (1966 film)|Blindfold]]''|''[[The Man Without a Face]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/jack-de-mave-dead-lassie-mary-tyler-moore-show-1236116310/|title=Jack De Mave, Actor on 'Lassie' and 'The Mary Tyler Moore Show,' Dies at 91|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=January 23, 2025|access-date=January 23, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Joan Plowright]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Enchanted April (1991 film)|Enchanted April]]''|''[[101 Dalmatians (1996 film)|101 Dalmatians]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Galloway|first=Stephen|title=Joan Plowright, Venerable Legend of the British Stage, Dies at 95|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/joan-plowright-dead-laurence-olivier-theater-actress-1236111656/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=17 January 2025|access-date=17 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Bob Uecker]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Major League (film)|Major League]]''|''[[Homeward Bound II: Lost in San Francisco]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Koseluk|first=Chris|title=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|website=The Hollywood Reporter|date=16 January 2025|access-date=16 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Shoji Ueda (cinematographer)|Shoji Ueda]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[Ran (film)|Ran]]''|''[[Kagemusha]]''}}||{{center|<ref>{{Cite news |date=16 January 2025 |title=上田正治さん死去 映画撮影監督 |url=https://www.hokkaido-np.co.jp/article/1111788/ |access-date=16 January 2025 |work=Hokkaido Shimbun |language=ja |archive-date=16 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250116171946/https://www.hokkaido-np.co.jp/article/1111788/ |url-status=dead }}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Jules Feiffer]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Carnal Knowledge (film)|Carnal Knowledge]]''|''[[Little Murders]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Petski|first=Denise|title=Jules Feiffer Dies: Cartoonist, Playwright & 'Carnal Knowledge' Screenwriter Was 95|url=https://deadline.com/2025/01/jules-feiffer-dead-cartoonist-stage-screen-writer-1236262359/ |website=[[Deadline Hollywood]]|date=21 January 2025|access-date=21 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Jan Shepard]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[King Creole]]''|''[[Paradise, Hawaiian Style]]''}} ||{{center|<ref>{{cite news |title=Jan Shepard, Actress in 'King Creole' and a Wagonful of TV Westerns, Dies at 96 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/jan-shepard-king-creole-tv-westerns-1236118906/ |access-date=27 January 2025 |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=27 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Robert Verrall]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Animator, Producer, Director || {{hlist|''[[What on Earth! (film)|What on Earth!]]''|''[[The Family That Dwelt Apart]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/robert-verrall-dead-canadian-animation-film-pioneer-1236112403/|title=Robert Verrall, Oscar-Nominated Animation Pioneer, Dies at 97|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=January 17, 2025|access-date=January 17, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Ze'ev Revach]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| Israel || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[Charlie Ve'hetzi]]''|''[[Hagiga B'Snuker]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|title=Ze'ev Revach, famed Israeli actor and comedian, dies at 84|url=https://www.timesofisrael.com/zeev-revach-famed-israeli-actor-and-comedian-dies-at-84/|website=Times of Israel|date=18 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Bertrand Blier]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;"| Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Get Out Your Handkerchiefs]]''|''[[1, 2, 3, Sun]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |last1=Pulver |first1=Andrew |title=Controversial French director Bertrand Blier dies at age 85 |url=https://www.theguardian.com/film/2025/jan/21/bertrand-blier-dies |website=[[The Guardian]] |date=21 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Harald Paalgard]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| Norway || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[Orion's Belt (film)|Orion's Belt]]''|''[[Dreamplay]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Filmfotograf Harald Paalgard er død|url=https://www.nrk.no/nyheter/filmfotograf-harald-paalgard-er-dod-1.17214142|website=NRK|language=nb-NO|date=20 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Barry Michael Cooper]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[New Jack City]]''|''[[Above the Rim]]''}}||{{center|<ref>{{Cite web|title='New Jack City' Writer Barry Michael Cooper Dead at 66|date=22 January 2025 |url=https://www.tmz.com/2025/01/22/barry-michael-cooper-new-jack-city-writer-dead/}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Nicholas Eadie]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Man from Snowy River II]]''|''[[Celia (1989 film)|Celia]]''}}||{{center|<ref>{{cite web | last=Coy | first=Bronte | title=Aussie TV and theatre legend Nicholas Eadie dead at 67 | website=news | date=22 January 2025 | url=https://www.news.com.au/entertainment/celebrity-life/celebrity-deaths/aussie-tv-and-theatre-legend-nicholas-eadie-dead-at-67/news-story/aa838665ab8db849dae3e0939c932789 | access-date=22 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Jim Tauber]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[The Place Beyond the Pines]]''|''[[The Age of Adaline]]''}}||{{center|<ref>{{Cite web |date=January 24, 2025 |title=Jim Tauber, Longtime Film Executive, Dies at 74 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jim-tauber-dead-film-executive-1236117327/ |access-date=January 29, 2025 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Gloria Romero]]|| style="text-align:center;" | 91 || style="text-align:center;"| Philippines || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Tanging Yaman]]''|''[[Rainbow's Sunset]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Escuadro |first=Kiko |title=Iconic Actress Gloria Romero passes away at 91 |url=https://tribune.net.ph/2025/01/25/iconic-actress-gloria-romero-passes-away-at-91 |publisher=[[Daily Tribune (Philippines)|Daily Tribune]] |date=January 25, 2025 |access-date=January 25, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Shafi (director)|Shafi]] || style="text-align:center;"| 56 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[One Man Show (film)|One Man Show]]''|''[[Kalyanaraman (2002 film)|Kalyanaraman]]''}} || {{center|<ref>{{Cite web|title=Malayalam Filmmaker Shafi Dies At 56, Actor Vishnu Unnikrishnan Pays Tribute|url=https://www.ndtv.com/entertainment/malayalam-filmmaker-shafi-dies-at-56-actor-vishnu-unnikrishnan-pays-tribute-7561056 |website=[[NDTV]]|access-date=26 January 2025|language=en|date=26 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Alma Rosa Aguirre]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Stronger Sex (1946 film)|The Stronger Sex]]''|''[[The Border Man]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Muere Alma Rosa Aguirre, actriz del Cine de Oro Mexicano y hermana de Elsa Aguirre, a los 95 años|url=https://www.elfinanciero.com.mx/espectaculos/2025/01/28/muere-actriz-alma-rosa-aguirre-a-los-95-anos-quien-era-que-le-paso/|website=[[El Financiero]]|date=28 January 2025|language=es|access-date=30 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Horst Janson (actor)|Horst Janson]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Murphy's War]]''|''[[Captain Kronos – Vampire Hunter]]''}}|| {{center|<ref>{{cite news |title=Die "Sesamstraße" weint! TV-Star Horst Janson (89) ist tot |url=https://www.bild.de/unterhaltung/stars-und-leute/horst-janson-der-sesamstrasse-star-ist-tot-6798bb453205537d00c7365f |access-date=28 January 2025 |publisher=Bild |date=28 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Joe Hale (producer)|Joe Hale]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Animator, Layout Artist, Producer || {{hlist|''[[The Fox and the Hound]]''|''[[The Black Cauldron (film)|The Black Cauldron]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web |title=Joe Hale, Disney Animation Veteran and 'Black Cauldron' Producer, Dies at 99 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/joe-hale-dead-disney-animation-black-cauldron-1236128254/ |website=[[The Hollywood Reporter]]|date=February 5, 2025|access-date=February 6, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Marianne Faithfull]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Marie Antoinette (2006 film)|Marie Antoinette]]''|''[[Intimacy (2001 film)|Intimacy]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web |title=Singer Marianne Faithfull dies at 78 |url=https://www.bbc.com/news/articles/cp8k931j423o |website=[[BBC News]] |access-date=30 January 2025 |date=30 January 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Táňa Radeva]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;"| Slovakia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Lóve]]''|''[[Dubček (film)|Dubček]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|title=Smutná správa: Vo veku 67 rokov zomrela slovenská herečka Táňa Radeva|url=https://www.cas.sk/clanok/3004011/smutna-sprava-vo-veku-67-rokov-zomrela-slovenska-herecka-tana-radeva/|website=[[Nový čas|Nový Čas]]|language=sk|date=31 January 2025|access-date=1 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Kärt Tomingas]] || style="text-align:center;"| 57 || style="text-align:center;"| Estonia || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Those Old Love Letters]]''|''[[Zero Point (film)|Zero Point]]''}}|| {{center|<ref>{{cite news |url=https://kultuur.err.ee/1609593032/suri-naitleja-ja-laulja-kart-tomingas|title=Suri näitleja ja laulja Kärt Tomingas|date=1 February 2025|website=[[Eesti Rahvusringhääling]] (ERR)|accessdate=1 February 2025|language=et}}</ref>}} |- ! rowspan="37" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in February 2025|February]] | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Barbie Hsu]] || style="text-align:center;"| 48 || style="text-align:center;"| Taiwan || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Connected (2008 film)|Connected]]''|''[[Hot Summer Days]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Taiwan star Barbie Hsu dies at 48|url=https://www.bbc.com/news/articles/ckgy81rv22do|website=[[BBC]]|date=3 February 2025|access-date=3 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Lee Joo-sil]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| South Korea || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Train to Busan]]''|''[[The Sword with No Name]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|title=Squid Game and Train To Busan actress Lee Joo-shil dies at age 81 |url=https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/entertainment/squid-game-actress-lee-joo-sil-dies-459391 |website=CNA Lifestyle |access-date=February 3, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[P. H. Moriarty]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Long Good Friday]]''|''[[Lock, Stock and Two Smoking Barrels]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Lock, Stock and Two Smoking Barrels and Jaws actor P.H. Moriarty dies aged 86|url=https://metro.co.uk/2025/02/05/lock-stock-two-smoking-barrels-jaws-actor-p-h-moriarty-dies-aged-86-22504178/|website=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|date=5 February 2025|access-date=5 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Brian Murphy (actor)|Brian Murphy]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Devils (film)|The Devils]]''|''[[The Boy Friend (1971 film)|The Boy Friend]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Brian Murphy: Man About the House actor dies aged 92|url=https://www.bbc.com/news/articles/cdxeg4q0rddo|website=[[BBC]]|date=4 February 2025|access-date=4 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Pushpalatha]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Sengottai Singam]]''|''[[Naanum Oru Penn]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=South Indian actress Pushpalatha passes away at 87 after prolonged illnes|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/south-indian-actress-pushpalatha-passes-away-87-prolonged-illness/|website=Bollywood Hungama|date=5 February 2025|access-date=5 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Bruce French (actor)|Bruce French]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Christine (1983 film)|Christine]]''|''[[Mission: Impossible III]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bruce-french-dead-passions-1236131400/|title=Bruce French, 'Passions' Actor and a Veteran of the Stage, Dies at 79|date=9 February 2025|access-date=9 February 2025|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Tony Roberts (actor)|Tony Roberts]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Serpico]]''|''[[Annie Hall]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/tony-roberts-dead-woody-allen-annie-hall-1236130177/|title=Tony Roberts, Woody Allen Sidekick and Broadway Stalwart, Dies at 85|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=February 7, 2025|access-date=February 7, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Oleg Strizhenov]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Gadfly (1955 film)|The Gadfly]]''|''[[The Mexican (1955 film)|The Mexican]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|url=https://meduza.io/news/2025/02/09/umer-narodnyy-artist-sssr-oleg-strizhenov|title=Умер народный артист СССР Олег Стриженов|website=[[Meduza]]|date=February 9, 2025|access-date=February 9, 2025|language=ru}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Peter Tuiasosopo]] || style="text-align:center;"| 61 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Necessary Roughness (film)|Necessary Roughness]]''|''[[Street Fighter (1994 film)|Street Fighter]]''}}||{{center|<ref>{{cite news |title=TV & Film Actor Peter Navy Tuiasosopo Dead at 61 |url=https://www.tmz.com/2025/02/10/actor-peter-navy-tuiasosopo-dead/ |access-date=11 February 2025 |publisher=TMZ |date=10 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Moses Lim]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| Singapore || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[One Leg Kicking]]''|''[[Just Follow Law]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Moses Lim dies aged 75, 'old friend' Jack Neo expresses regret|url=https://www.asiaone.com/entertainment/moses-lim-dies-aged-75|website=[[AsiaOne]]|date=12 February 2025|access-date=12 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Norma Mora]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Qué perra vida]]''|''[[Los astronautas]]''}} ||{{center|<ref>[https://www.univision.com/famosos/muere-norma-mora-actriz-epoca-oro-cine-mexicano Muere legendaria actriz de la Época de Oro del cine mexicano] {{in lang|es}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Niké Arrighi]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Devil Rides Out (film)|The Devil Rides Out]]''|''[[Women in Love (film)|Women in Love]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web |title=The Unmutual Website - The Prisoner Patrick McGoohan Portmeirion Home Page |url=https://theunmutual.co.uk/ |access-date=2025-02-13 |website=theunmutual.co.uk}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Jerry Eisenberg]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Layout Artist || {{hlist|''[[The Man Called Flintstone]]''|''[[Charlotte's Web (1973 film)|Charlotte's Web]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|url=https://www.newsfromme.com/2025/02/12/jerry-eisenberg-r-i-p/|title=Jerry Eisenberg, R.I.P.|website=News from Me|date=February 12, 2025|access-date=February 13, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[John Lawlor (actor)|John Lawlor]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[S.O.B. (film)|S.O.B.]]''|''[[Wyatt Earp (film)|Wyatt Earp]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=John Lawlor, Actor on 'Phyllis' and 'The Facts of Life,' Dies at 83|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/john-lawlor-dead-phyllis-facts-of-life-1236145443/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=24 February 2025|access-date=24 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Carlos Diegues]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| Brazil || style="text-align:center;" | Director, Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[The Greatest Love of All (2006 film)|The Greatest Love of All]]''|''[[The Great Mystical Circus (film)|The Great Mystical Circus]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite news |url=https://apnews.com/article/brazil-obit-film-diegues-cinema-novo-e0d8973de4bba1d1e9ceb833596de5fe |date=14 February 2025 |title=Cacá Diegues, renowned Brazilian filmmaker and leading figure in Cinema Novo, dies at 84 |work=[[AP News]]}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Alice Hirson]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Being There]]''|''[[Revenge of the Nerds]]''}} ||{{center|<ref>[https://soaphub.com/general-hospital/news-gh/general-hospital-oltl-alum-alice-hirson-dead-at-95/ General Hospital OLTL Alum Alice Hirson Dead At 95]</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Kevyn Major Howard]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Sudden Impact]]''|''[[Full Metal Jacket]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2025/02/kevyn-major-howard-dead-full-metal-jacket-actor-1236291137/|title=Kevyn Major Howard Dies: 'Full Metal Jacket' Actor Was 69|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=February 15, 2025|access-date=February 15, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Geneviève Page]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Private Life of Sherlock Holmes]]''|''[[Belle de Jour (film)|Belle de Jour]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web | url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/genevieve-page-dead-belle-de-jour-el-cid-private-life-sherlock-holmes-1236137297/ | title=Geneviève Page, Actress in 'Belle de Jour,' 'El Cid' and 'The Private Life of Sherlock Holmes,' Dies at 97 | website=[[The Hollywood Reporter]] | date=14 February 2025 }}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[George Armitage]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Miami Blues]]''|''[[Grosse Pointe Blank]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Garner|first=Glenn|title=George Armitage Dies: 'Grosse Pointe Blank' & 'Miami Blues' Director Was 82|url=https://deadline.com/2025/02/george-armitage-dies-82-1236298056/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=21 February 2025|access-date=22 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Julian Holloway]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Catch Us If You Can (film)|Catch Us If You Can]]''|''[[Carry On (franchise)|Carry On]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Martin|first=Callum|title=Carry On star Julian Holloway dies aged 80|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2025/02/18/carry-on-star-julian-holloway-dies-aged-80/|website=The Telegraph|date=18 February 2025|access-date=18 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' ||[[Kim Sae-ron]] || style="text-align:center;"| 24 || style="text-align:center;"| South Korea || style="text-align:center;" | Actress ||{{hlist|''[[A Brand New Life (2009 film)|A Brand New Life]]''|''[[The Villagers]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|title=Actress Kim Sae-ron found dead at home |url=https://m.koreatimes.co.kr/pages/article.asp?newsIdx=392355 |website=The Korea Times| date=16 February 2025 }}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' ||[[Krishnaveni (actress)|Krishnaveni]] || style="text-align:center;"| 100 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actress ||{{hlist|''[[Malli Pelli (1939 film)|Malli Pelli]]''|''[[Gollabhama]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web |last=Sista |first=Pratyusha |date=2025-02-16 |title=Veteran actress and producer C Krishnaveni passes away at 100 |url=https://telanganatoday.com/veteran-actress-and-producer-c-krishnaveni-passes-away-at-100 |access-date=2025-03-13 |website=Telangana Today |language=en}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Yolanda Montes]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Nocturne of Love (1948 film)|Nocturne of Love]]''|''[[Isle of the Snake People]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Muere Yolanda Montes 'Tongolele' a los 93 años: formó parte de la época del cine de oro mexicano|url=https://www.telemundo.com/entretenimiento/telemundo-entretenimiento/famosos/muere-yolanda-montes-tongolele-a-los-93-anos-formo-parte-de-la-epoca-d-rcna19250 |website=[[Telemundo]]|access-date=17 February 2025|language=es|date=17 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Souleymane Cissé (film director)|Souleymane Cissé]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| Mali || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[The Young Girl]]''|''[[Yeelen]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|title=Souleymane Cissé, l'un des pères du cinéma africain, est mort|url=https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2142176/souleymane-cisse-realisateur-mali-mort-yeelen-afrique-cannes|website=Radio-Canada|language=fr-ca|date=19 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Olive Sturgess]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Kettles in the Ozarks]]''|''[[The Raven (1963 film)|The Raven]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Evans|first=Greg|title=Olive Sturgess Dies: TV Western Stalwart, 'The Raven' Horror Spoof Actor Was 91|url=https://deadline.com/2025/02/olive-sturgess-dead-1236303996/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=27 February 2025|access-date=27 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Peter Jason]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[48 Hrs.]]''|''[[They Live]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=DiVincenzo|first=Alex|title=Peter Jason, Character Actor and John Carpenter Regular, Has Passed Away|url=https://bloody-disgusting.com/news/3855565/peter-jason-character-actor-and-john-carpenter-regular-has-passed-away/|website=[[Bloody Disgusting]]|date=20 February 2025|access-date=21 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[Lynne Marie Stewart]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[American Graffiti]]''|''[[Pee-wee's Big Adventure]]''}} || {{center|<ref>{{Cite web|last=Kuperinsky|first=Amy|title=Lynne Marie Stewart, Miss Yvonne from 'Pee-wee's Playhouse,' Charlie's mom from 'Always Sunny,' dies at 78|url=https://www.nj.com/entertainment/2025/02/lynne-marie-stewart-miss-yvonne-from-pee-wees-playhouse-charlies-mom-from-always-sunny-dies-at-78.html|website=NJ.com|date=21 February 2025|access-date=22 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Pilar Del Rey]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Kid from Texas]]''|''[[Giant (1956 film)|Giant]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Pilar Del Rey, Actress in 'Giant,' Dies at 95|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/pilar-del-rey-giant-actress-1236150368/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=28 February 2025|access-date=3 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Roberto Orci]] || style="text-align:center;"| 51 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Transformers (film series)|Transformers]]''|''[[Star Trek (2009 film)|Star Trek]]''}} || {{center|<ref>{{cite news|url = https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|title = Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|date = February 25, 2025|accessdate = February 25, 2025|work = [[Deadline Hollywood|Deadline]]}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''26''{{efn|The day he was found dead.}} || [[Gene Hackman]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The French Connection (film)|The French Connection]]''|''[[Unforgiven]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite magazine|title=Gene Hackman and Wife Betsy Arakawa Found Dead in Santa Fe Home; Oscar-Winning Star of 'French Connection' and 'Unforgiven' Was 95|url=https://variety.com/2025/film/news/gene-hackman-dead-wife-discovered-french-connection-unforgiven-1236322100/|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|first1=Carmel|last1=Dagan|first2=J. Kim|last2=Murphy|date=27 February 2025|access-date=27 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Lis Nilheim]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| Sweden || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Äktenskapsbrottaren]]''|''[[Raskenstam]]''}} || {{center|<ref>{{cite web |title=Kjendisstudio - Svensk skuespiller er død |url=https://www.dagbladet.no/studio/kjendisstudio/668?post=178594 |website=Dagbladet |access-date=26 February 2025 |language=no |archive-date=26 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226113648/https://www.dagbladet.no/studio/kjendisstudio/668?post=178594 |url-status=dead }}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Renen Schorr]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| Israel || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Late Summer Blues]]''|''[[The Loners (2009 film)|The Loners]]''}} || {{center|<ref>[https://www.maariv.co.il/culture/movies/article-1175961 סם שפיגל מתאבל: רנן שור, יוצר "בלוז לחופש הגדול", הלך לעולמו בגיל 72] {{in lang|he}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Michelle Trachtenberg]] || style="text-align:center;"| 39 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Harriet the Spy (film)|Harriet the Spy]]''|''[[Ice Princess]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Grobar|first=Matt|title=Michelle Trachtenberg Dies: 'Buffy The Vampire Slayer,' 'EuroTrip' & 'Gossip Girl' Actress Was 39|url=https://deadline.com/2025/02/michelle-trachtenberg-dead-gossip-girl-buffy-1236302469/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=26 February 2025|access-date=26 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Monika Lundi]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Captain (1971 film)|The Captain]]''|''[[No Gold for a Dead Diver]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |title=Monika Stetter-Lundi |url=https://trauer.sueddeutsche.de/traueranzeige/monika-stetter-lundi |website=SZ Gedenken |access-date=1 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Michael Preece]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Script Supervisor, Director || {{hlist|''[[How the West Was Won (film)|How the West Was Won]]''|''[[The Getaway (1972 film)|The Getaway]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/michael-preece-dead-dallas-walker-texas-ranger-director-1236149938/|title=Michael Preece, Prolific 'Dallas' and 'Walker, Texas Ranger' Director, Dies at 88|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=27 February 2025|access-date=27 February 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[David Johansen]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Scrooged]]''|''[[Let It Ride (film)|Let It Ride]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=David Johansen, Flamboyant New York Dolls Vocalist and Co-Founder, Dies at 75|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/david-johansen-new-york-dolls-1236151366/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=1 March 2025|access-date=1 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Joseph Wambaugh]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[The Onion Field (film)|The Onion Field]]''|''[[The Black Marble]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/joseph-wambaugh-dead-onion-field-new-centurions-author-1236150512/|title=Joseph Wambaugh, L.A. Cop Turned Novelist and Screenwriter, Dies at 88|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=February 28, 2025|access-date=February 28, 2025}}</ref>}} |- ! rowspan="43" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in March 2025|March]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Angie Stone]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[The Hot Chick]]''|''[[The Fighting Temptations]]''}} ||{{center|<ref>{{cite news|url = https://variety.com/2025/music/news/angie-stone-dead-wish-i-didnt-miss-you-singer-the-sequence-1236324437/|title = Angie Stone, 'Wish I Didn't Miss You' Singer and Co-Founder of the Sequence, Dies at 63|date = March 1, 2025|accessdate = March 1, 2025|work = [[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Juan Margallo]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;"| Actor || {{Hlist|''[[Champions (2018 film)|Champions]]''|''[[Close Your Eyes (2023 film)|Close Your Eyes]]''}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=https://cadenaser.com/nacional/2025/03/02/muere-el-actor-y-director-juan-margallo-a-los-84-anos-cadena-ser/|website=[[Cadena SER]]|date=2 March 2025|title=Muere el actor y director Juan Margallo, a los 84 años|access-date=2 March 2025|language=es}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Eleonora Giorgi]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress, Director || {{hlist|''[[Talcum Powder (film)|Talcum Powder]]''|''[[To Forget Venice]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|title=Eleonora Giorgi è morta a 71 anni: dalla commedia a Verdone, addio a una stella del cinema italiano|url=https://www.repubblica.it/spettacoli/people/2025/03/03/news/eleonora_giorgi_morta_71_anni_attrice_stella_cinema_italiano-424038941/|website=[[La Repubblica]]|language=it|date=3 March 2025|access-date=3 March 2025 }}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Gene Winfield]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Automotive Designer || {{hlist|''[[Blade Runner]]''|''[[RoboCop]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Tangcay|first=Jazz|title=Gene Winfield, 'Blade Runner' Custom Car Designer, Dies at 97|url=https://variety.com/2025/artisans/obituaries-people-news/gene-winfield-blade-runner-spinners-car-designer-dead-1236334961/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=11 March 2025|access-date=12 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Edesio Alejandro]] || style="text-align:center;"| 66 || style="text-align:center;"| Cuba || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Clandestinos (1987 film)|Clandestinos]]''|''[[Hello Hemingway]]''}} ||{{center|<ref>{{cite news|title=Fallece en Madrid el músico cubano Edesio Alejandro|url=https://www.cibercuba.com/noticias/2025-03-05-u1-e43231-s27061-nid298266-fallece-madrid-musico-cubano-edesio-alejandro|work=CiberCuba|date=5 March 2025|language=es|access-date=7 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Pamela Bach]] || style="text-align:center;"| 61 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Appointment with Fear (film)|Appointment with Fear]]''|''[[Route 66 (film)|Route 66]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Evans|first=Greg |title=Pamela Bach Dies: 'Baywatch' Actor & Ex-Wife Of David Hasselhoff Was 61|url=https://deadline.com/2025/03/pamela-bach-dead-1236312897/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=6 March 2025|access-date=7 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Crystal-Donna Roberts]] || style="text-align:center;"| 40 || style="text-align:center;"| South Africa || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Chronicle (film)|Chronicle]]''|''[[The Endless River (film)|The Endless River]]''}} || {{center|<ref>{{cite web | url=https://www.womanandhomemagazine.co.za/entertainment/celebrity/sa-actress-crystal-donna-roberts-has-passed-away-following-breast-cancer-battle/ | title=SA actress Crystal-Donna Roberts has passed away following breast cancer battle | date=6 March 2025 }}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Árpád Sopsits]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| Hungary || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Abandoned (2001 film)|Abandoned]]''|''[[Strangled (film)|Strangled]]''}} || {{center|<ref>{{cite news|title=Meghalt Sopsits Árpád színház- és filmrendező|url=https://www.prae.hu/news/46032-meghalt-sopsits-arpad-szinhaz-es-filmrendezo/|work=Prae.hu|date=6 March 2025|access-date=7 March 2025|language=hu}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Athol Fugard]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| South Africa || style="text-align:center;" | Actor, Screenwriter || {{hlist|''[[Gandhi (film)|Gandhi]]''|''[[The Killing Fields (film)|The Killing Fields]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite news|last=Maako|first=Keitumetse|title=Internationally acclaimed playwright Athol Fugard dies at 92|url=https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/celebrities/internationally-acclaimed-playwright-athol-fugard-dies-at-92-20250309|access-date=9 March 2025|work=[[News24 (website)|News24]]|date=9 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Eileen Bennett]] || style="text-align:center;"| 105 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Much Too Shy]]''|''[[Thursday's Child (1943 film)|Thursday's Child]]''}}||{{center|<ref>{{cite news |title=Eileen Bennett, actress who starred with George Formby on screen and lit up the West End in the war |url=https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2025/03/14/eileen-bennett-george-formby-west-end-stage-cinema/ |access-date=15 March 2025 |publisher=The Telegraph |date=14 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Simon Fisher-Becker]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Harry Potter and the Philosopher's Stone (film)|Harry Potter and the Philosopher's Stone]]''|''[[Les Misérables (2012 film)|Les Misérables]]''}} ||{{center|<ref>{{cite news |last=Rosenbloom |first1=Alli |title=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |url=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |access-date=22 April 2025 |publisher=CNN |date=10 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Hans Peter Korff]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Circle of Deceit (1981 film)|Circle of Deceit]]''|''[[Beresina, or the Last Days of Switzerland]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|title=Schauspieler Hans Peter Korff im Alter von 82 Jahren gestorben|url=https://www.tagesschau.de/kultur/hans-peter-korff-tod-100.html|website=[[Tagesschau (German TV programme)|Tagesschau]]|language=de|date=10 March 2025|access-date=11 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Stanley R. Jaffe]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Kramer vs. Kramer]]''|''[[Fatal Attraction]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2025/03/stanley-r-jaffe-dead-kramer-vs-kramer-oscar-1236322642/|title=Stanley R. Jaffe Dies: 'Kramer Vs. Kramer' Oscar Winner Who Also Produced 'Fatal Attraction' & More Was 84|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=March 10, 2025|access-date=March 10, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Ayumi Ishida (actress)|Ayumi Ishida]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Submersion of Japan]]''|''[[Hearts and Flowers for Tora-san]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Japanese singer and actor Ayumi Ishida dies at 76|url=https://www.japantimes.co.jp/culture/2025/03/18/entertainment-news/ayumi-ishida-obituary/|website=[[The Japan Times]]|date=18 March 2025|access-date=21 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Dave Mallow]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Voice Actor || {{hlist|''[[Digimon: The Movie]]''|''[[The Hungover Games]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|title=Digimon & Power Rangers Actor Dave Mallow Dies at 76|url=https://comicbook.com/anime/news/digimon-power-rangers-dave-mallow-death-76/|website=[[ComicBook.com]]|last=Valentine|first=Evan|date=March 12, 2025|access-date=March 12, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Clive Revill]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| New Zealand || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Private Life of Sherlock Holmes]]''|''[[Avanti!]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |title=Clive Revill, Voice of the Emperor in 'The Empire Strikes Back,' Dies at 94 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/clive-revill-dead-empire-strikes-back-emperor-1236173505/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=26 March 2025|access-date=27 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Robert Trebor]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[52 Pick-Up]]''|''[[My Demon Lover]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last=Pedersen|first=Erik|title=Robert Trebor Dies: 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor Who Also Played Son Of Sam Was 71|url=https://deadline.com/2025/04/robert-trebor-dead-hercules-legendary-journeys-son-of-sam-1236359937/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=4 April 2025|access-date=5 April 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Bruce Glover]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Diamonds Are Forever (film)|Diamonds Are Forever]]''|''[[Chinatown (1974 film)|Chinatown]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Oganesyan|first=Natalie|title=Bruce Glover Dies: 'Diamonds Are Forever' And 'Chinatown' Actor Was 92|url=https://deadline.com/2025/03/bruce-glover-dead-diamonds-are-forever-chinatown-actor-1236354058/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=29 March 2025|access-date=30 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Sofia Gubaidulina]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Vertical (film)|Vertical]]''|''[[Scarecrow (1984 film)|Scarecrow]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web |title=Умерла композитор София Губайдулина. Она написала музыку для фильма «Вертикаль» и мультфильма «Маугли» |url=https://meduza.io/news/2025/03/13/umerla-kompozitor-sofiya-gubaydulina-ona-napisala-muzyku-dlya-filma-vertikal-i-multfilma-maugli |access-date=2025-03-13 |website=Meduza |language=ru}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Maria Grazia Spina]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Rugantino (film)|Rugantino]]''|''[[The Bible: In the Beginning...]]''}}||{{center|<ref>{{cite news |title=Addio all'attrice veneziana Grazia Maria Spina: una vita di arti, segnata dalla bellezza |url=https://www.messaggeroveneto.it/nordest/morta-attrice-grazia-maria-spina-nrkgxdwt |access-date=14 March 2025 |publisher=Messaggero Veneto |date=13 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Deb Mukherjee]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Aansoo Ban Gaye Phool]]''|''[[Karate (film)|Karate]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Veteran actor Deb Mukherjee, father of Ayan Mukerji, dies at 83|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/veteran-actor-deb-mukherjee-father-of-ayan-mukerji-dies-at-83-101741936132946.html|website=[[Hindustan Times]]|date=14 March 2025|access-date=16 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Wings Hauser]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Vice Squad (1982 film)|Vice Squad]]''|''[[The Insider (film)|The Insider]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Minton|first=Matt|title=Wings Hauser, Character Actor From 'Vice Squad,' 'The Young and the Restless,' Dies at 78|url=https://variety.com/2025/film/news/wings-hauser-dead-vice-squad-young-and-the-restless-1236343867/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=20 March 2025|access-date=20 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Delia Razon]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| Philippines || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Gaano Kadalas ang Minsan?]]''|''[[Ipagpatawad Mo]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Delia Razon, veteran Filipina actress, dies at 94|url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/939439/delia-razon-dies-at-94/story/|website=GMA News Online|access-date=16 March 2025|language=en|date=16 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Émilie Dequenne]] || style="text-align:center;"| 43 || style="text-align:center;"| Belgium || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Rosetta (film)|Rosetta]]''|''[[Brotherhood of the Wolf]]''}}||{{center|<ref>{{cite news |title=Belgian Actress Émilie Dequenne Dies at 43 |agency=[[Agence France-Presse]] |work=[[France 24]] |date=16 March 2025 |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250316-belgian-actress-emilie-dequenne-dead-at-43-family-agent |access-date=16 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Bindu Ghosh]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Kozhi Koovuthu (1982 film)|Kozhi Koovuthu]]''|''[[Osai]]''}}|| {{center|<ref>{{Cite web |url=https://www.indiaglitz.com/actress-bindu-ghosh-passes-away--news-362980 |title=Renowned Comedy Actress Bindu Ghosh Passes Away; Fans and Film Industry Mourn Her Demise |access-date=2025-04-24 |archive-date=2025-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324090749/https://www.indiaglitz.com/actress-bindu-ghosh-passes-away--news-362980 |url-status=dead }}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Nadia Cassini]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Pulp (1972 film)|Pulp]]''|''[[Starcrash]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Nadia Cassini Dies: American-Born Italian Sexy Comedies Star Was 76|url=https://deadline.com/2025/03/nadia-cassini-dies-american-italy-sexy-comedies-star-76-1236330608/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=19 March 2025|access-date=19 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Antonio Gasalla]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| Argentina || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Truce (1974 film)|The Truce]]''|''[[Clams and Mussels]]''}}|| {{center|<ref>[https://www.pagina12.com.ar/811556-murio-antonio-gasalla Murió el actor y humorista Antonio Gasalla] {{in lang|es}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[Filiz Akın]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Turkey || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Tatlı Dillim]]''|''[[Karateci Kız]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Filiz Akın: Yeşilçam yıldızı hayatını kaybetti|url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cy8xy9mzgg8o|website=BBC News Türkçe|access-date=23 March 2025|language=tr|date=22 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Larisa Golubkina]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Hussar Ballad]]''|''[[Give Me a Book of Complaints]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Умерла Лариса Голубкина|url=https://www.starhit.ru/novosti/umerla-larisa-golubkina-6273694/|website=Starhit|language=ru|date=22 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Gianfranco Barra]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Bread and Chocolate]]''|''[[The Talented Mr. Ripley (film)|The Talented Mr. Ripley]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|title=Addio a Gianfranco Barra, il caratterista amato dai grandi registi italiani|url=https://www.rainews.it/articoli/2025/03/addio-a-gianfranco-barra-il-caratterista-amato-dai-grandi-registi-italiani-018c51b4-de19-494e-b625-50962af5988c.html|website=RaiNews|access-date=24 March 2025|language=it|date=24 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Denis Arndt]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Basic Instinct]]''|''[[S.W.A.T. (2003 film)|S.W.A.T.]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Denis Arndt, Tony-Nominated Star of 'Heisenberg' and Actor in David E. Kelley Shows, Dies at 86|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/denis-arndt-dead-heisenberg-david-e-kelley-shows-1236175515/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=29 March 2025|access-date=29 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Maria Gustafsson (writer)|Maria Gustafsson]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| Sweden || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Cemetery Without Crosses]]''|''[[No desearás al vecino del quinto]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Muere la actriz y guionista sueca Maria Gustafsson, azafata conocida como 'Britt' en el 'Un, dos, tres'|url=https://elpais.com/television/2025-03-26/muere-la-actriz-y-guionista-sueca-maria-gustafsson-azafata-conocida-como-britt-en-el-un-dos-tres.html|website=El País|access-date=27 March 2025|language=es|date=26 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Shihan Hussaini]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Punnagai Mannan]]''|''[[Velaikkaran (1987 film)|Velaikkaran]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Shihan Hussaini, Actor Who Once 'Crucified' Self For Jayalalithaa, Dies|url=https://www.ndtv.com/india-news/shihan-hussaini-actor-who-once-crucified-self-for-jayalalithaa-dies-8005274|website=[[NDTV]]|access-date=25 March 2025|date=25 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Masahiro Shinoda]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Pale Flower]]''|''[[MacArthur's Children]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|title=Japanese Film Director Masahiro Shinoda Dies at 94|url=https://www.nippon.com/en/news/yjj2025032700960/|website=Nippon.com|date=27 March 2025|access-date=27 March 2025|archive-date=27 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250327123934/https://www.nippon.com/en/news/yjj2025032700960/|url-status=dead}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Aleksei Veselkin]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Egorka]]''|''[[Armavir (film)|Armavir]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Из-за чего умер актер Алексей Веселкин: «Тело обнаружила его жена»|url=https://www.starhit.ru/novosti/iz-za-chego-umer-akter-aleksei-veselkin-telo-obnaruzhila-ego-zhena-6279786/|website=Starhit|language=RU|date=27 March 2025|access-date=27 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Ku Feng]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| Hong Kong || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Love Eterne]]''|''[[Hail the Judge]]''}}||{{center|<ref>{{Cite web |date=10 April 2025 |title=Beloved Hong Kong Actor Ku Feng Dies At 95 |url=https://evrimagaci.org/tpg/beloved-hong-kong-actor-ku-feng-dies-at-95-318652 |access-date=11 April 2025 |website=The Pinnacle Gazette |archive-date=11 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411224314/https://evrimagaci.org/tpg/beloved-hong-kong-actor-ku-feng-dies-at-95-318652 |url-status=dead }}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Richard Norton (actor)|Richard Norton]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actor, Stuntman || {{hlist|''[[The Octagon (film)|The Octagon]]''|''[[Twinkle, Twinkle, Lucky Stars]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Richard Norton, Actor, Martial Arts Expert, Trainer and Stuntman, Dies at 75|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/richard-norton-dead-martial-arts-expert-actor-stuntman-1236175807/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=30 March 2025|access-date=31 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Ángel del Pozo]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Big Gundown]]''|''[[Treasure Island (1972 film)|Treasure Island]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Muere a los 90 años el actor Ángel del Pozo, una de las caras del conocido como 'Spaghetti Western'|url=https://www.elmundo.es/cultura/cine/2025/03/29/67e85af1e4d4d8672e8b4571.html|website=El Mundo|language=es|date=29 March 2025|access-date=30 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Richard Chamberlain]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[The Three Musketeers (1973 live-action film)|The Three Musketeers]]''|''[[The Towering Inferno]]''}}||{{center|<ref>{{Cite web|last=Natale|first=Richard|title=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, 'Shogun,' 'Thorn Birds' Star, Dies at 90|url=https://variety.com/2025/tv/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=30 March 2025|access-date=30 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Lee Montague]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Brother Sun, Sister Moon]]''|''[[Brass Target]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Lee Montague, consistently impressive character actor and the first storyteller on Jackanory|url=https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2025/04/03/lee-montague-jackanory-bbc-shakespeare-old-vic/|website=[[Daily Telegraph]]|date=3 April 2025|access-date=3 April 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Sian Barbara Allen]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[You'll Like My Mother]]''|''[[Billy Two Hats]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Sian Barbara Allen, Actress in 'You'll Like My Mother' and 'The Waltons,' Dies at 78 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/sian-barbara-allen-dead-youll-like-my-mother-waltons-1236177342/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=31 March 2025|access-date=31 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Yves Boisset]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[The Common Man (film)|The Common Man]]''|''[[The Purple Taxi]]''}}||{{center|<ref>{{Cite web|title=Décès du cinéaste Yves Boisset à 86 ans|url=https://www.lefigaro.fr/cinema/deces-du-cineaste-yves-boisset-a-86-ans-20250331|website=[[Le Figaro]]|language=fr|date=31 March 2025|access-date=31 March 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Patty Maloney]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Ice Pirates]]''|''[[The Addams Family (1991 film)|The Addams Family]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Patty Maloney, 'Far Out Space Nuts' and 'Star Wars Holiday Special' Actress, Dies at 89|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/patty-maloney-dead-star-wars-holiday-special-far-out-space-nuts-1236177939/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=1 April 2025|access-date=1 April 2025}}</ref>}} |- ! rowspan="28" style="text-align:center; vertical-align:top;"| [[Deaths in April 2025|April]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Alfi Kabiljo]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Croatia || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[The Girl (1987 film)|The Girl]]''|''[[Scissors (film)|Scissors]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Preminuo je skladatelj Alfi Kabiljo|url=https://www.muzika.hr/preminuo-je-skladatelj-alfi-kabiljo/|website=Muzika.hr|language=hr|date=2 April 2025|access-date=4 April 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Val Kilmer]] || style="text-align:center;"| 65 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor|| {{hlist|''[[Top Gun (franchise)|Top Gun]]''|''[[Batman Forever]]''}}||{{center|<ref>{{Cite web|title=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65|url=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html|website=[[The New York Times]]|date=1 April 2025|access-date=1 April 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Alois Švehlík]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| Czech Republic || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Alois Nebel]]''|''[[On the Roof (2019 film)|On the Roof]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web|title=Zemřel herec Alois Švehlík|url=https://ct24.ceskatelevize.cz/clanek/kultura/zemrel-herec-alois-svehlik-359639|website=[[ČT24]]|language=cs|date=2 April 2025|access-date=2 April 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[John Saint Ryan]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[American Cyborg: Steel Warrior]]''|''[[Squanto: A Warrior's Tale]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Anderton|first=Joe|title=Coronation Street star John Saint Ryan dies, aged 72|url=https://www.digitalspy.com/soaps/coronation-street/a64403865/coronation-street-star-john-saint-ryan-dies/|website=[[Digital Spy]]|access-date=7 April 2025|date=7 April 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Paul Karo]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Death of a Soldier]]''|''[[Evil Angels (film)|Evil Angels]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Actor Paul Karo, who played a trailblazing gay role on Aussie TV, has died|url=https://www.outinperth.com/actor-paul-karo-who-played-a-trailblazing-gay-role-on-aussie-tv-has-died/|website=OUTinPerth|access-date=5 April 2025|language=en-AU|date=5 April 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Manoj Kumar]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor, Director || {{hlist|''[[Roti Kapada Aur Makaan]]''|''[[Kranti]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |title=Actor-Director Manoj Kumar Passes Away At 87 |url=https://www.news18.com/movies/actor-director-manoj-kumar-passes-away-at-87-ws-l-9286142.html |website=News18 |access-date=4 April 2025 |date=4 April 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Ravikumar (actor)|Ravikumar]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ullasa Yaathra]]''|''[[Aanandham Paramaanandham]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Ravikumar, noted Malayalam and Tamil actor passes away at 71|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/noted-malayalam-and-tamil-actor-ravikumar-passes-away/article69411980.ece|website=[[The Hindu]]|date=4 April 2025|access-date=4 April 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Antonello Fassari]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Who Killed Pasolini?]]''|''[[Suburra (film)|Suburra]]''}} ||{{center|<ref>{{cite news|title=Antonello Fassari è morto a 72 anni: addio all'attore di "Avanzi" e "I Cesaroni"|url=https://www.gazzetta.it/attualita/05-04-2025/antonello-fassari-morto-a-72-anni-la-malattia-e-la-carriera.shtml|access-date=6 April 2025|work=[[La Gazzetta dello Sport]]|date=5 April 2025|language=it-IT}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Colin Fox (actor)|Colin Fox]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Tommy Boy]]''|''[[Daylight (1996 film)|Daylight]]''}} ||{{center|<ref>{{Cite web |title=Colin Fox Obituary |url=https://www.grahamgiddyfh.com/obituaries/Colin-Fox?obId=41772814 |access-date=9 April 2025 |website=Graham A. Giddy Funeral Homes}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Jay North]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Zebra in the Kitchen]]''|''[[Maya (1966 film)|Maya]]''}} ||{{center|<ref name="HR_death">{{cite news |last1=Barnes |first1=Mike |title=Jay North, 'Dennis the Menace' Star, Dies at 73 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/jay-north-dead-dennis-the-menace-1236182969/ |access-date=April 6, 2025 |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=April 6, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250406225255/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/jay-north-dead-dennis-the-menace-1236182969/ |archive-date=April 6, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Marvin Levy (publicist)|Marvin Levy]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Publicist || {{hlist|''[[Taxi Driver]]''|''[[Saving Private Ryan]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/marvin-levy-dead-publicist-steven-spielberg-1236185614/|title=Marvin Levy, Steven Spielberg's Publicist and an Oscar Recipient, Dies at 96|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=April 8, 2025|access-date=April 9, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Joey D. Vieira]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ferris Bueller's Day Off]]''|''[[Red Heat (1988 film)|Red Heat]]''}}||{{center|<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Joey D. Vieira, Young Actor on 'Lassie,' Dies at 80|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/joey-d-vieira-dead-lassie-porky-1236186680/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=9 April 2025|access-date=10 April 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Nicky Katt]] || style="text-align:center;"| 54 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Insomnia (2002 film)|Insomnia]]''|''[[Sin City (film)|Sin City]]''}}||{{center|<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/nicky-katt-dead-boston-public-1236368189/|title=Nicky Katt, Actor in 'Boston Public,' 'Dazed and Confused,' Dies at 54|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=12 April 2025|access-date=12 April 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Mel Novak]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Game of Death]]''|''[[An Eye for an Eye (1981 film)|An Eye for an Eye]]''}}||{{center|<ref>{{Cite web |date=April 9, 2025 |title=Mel Novak Dead at 90 |url=https://www.tmz.com/2025/04/09/mel-novak-dead/ |access-date=April 10, 2025 |website=TMZ |language=en}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Ted Kotcheff]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[First Blood]]''|''[[Uncommon Valor]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |last1=Hertz |first1=Barry |title=Canadian filmmaker Ted Kotcheff, director of First Blood and Weekend at Bernie's, dies at 94 |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/film/article-canadian-filmmaker-ted-kotcheff-director-of-first-blood-and-weekend-at/ |website=[[The Globe and Mail]] |access-date=April 11, 2025|url-access = subscription}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Mario Ernesto Sánchez]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| Cuba || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Invasion U.S.A. (1985 film)|Invasion U.S.A.]]''|''[[The Specialist]]''}}||{{center|<ref>[https://www.diariolasamericas.com/cultura/fallece-director-teatro-avante-mario-ernesto-sanchez-n5374198 Fallece director de Teatro Avante, Mario Ernesto Sánchez] {{in lang|es}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Pilita Corrales]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| Philippines || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Mars Ravelo's Darna! Ang Pagbabalik]]''|''[[Bride for Rent]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=OPM icon Pilita Corrales dies at 85|url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/4/12/opm-icon-pilita-corrales-dies-at-85-1221|website=[[ABS-CBN]]|date=12 April 2025|access-date=12 April 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Andrea Blaugrund Nevins]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[Still Kicking: The Fabulous Palm Springs Follies]]''|''[[The Other F Word]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2025/04/andrea-blaugrund-nevins-dead-oscar-nominated-documentarian-1236367596/|title=Andrea Blaugrund Nevins Dies: Oscar-Nominated Documentarian Was 63|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=April 14, 2025|access-date=April 14, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Paddy Higson]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Comfort and Joy (1984 film)|Comfort and Joy]]''|''[[The Magdalene Sisters]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |url=https://www.screendaily.com/news/scottish-producer-paddy-higson-dies-aged-83/5203992.article |title=Scottish producer Paddy Higson, collaborator of Bill Forsyth and Peter Mullan, dies aged 83 |website=[[Screen Daily]]|date=15 April 2025 |access-date=18 April 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Jean Marsh]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Frenzy]]''|''[[Willow (1988 film)|Willow]]''}}||{{center|<ref>{{Cite web|title=Jean Marsh: Upstairs Downstairs and Doctor Who actress dies at 90|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c045dk29xqqo|website=[[BBC News]]|date=13 April 2025|access-date=14 April 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Sophie Nyweide]] || style="text-align:center;"| 24 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Bella (2006 film)|Bella]]''|''[[Mammoth (2009 film)|Mammoth]]''}}||{{center|<ref>{{Cite web|title=Sophie Nyweide, child actor in ‘Mammoth’ and ‘Noah,’ dead at 24|url=https://edition.cnn.com/2025/04/22/entertainment/sophie-nyweide-death/index.html|website=[[CNN]]|date=22 April 2025|access-date=22 April 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Jadwiga Jankowska-Cieślak]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| Poland || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Another Way (1982 film)|Another Way]]''|''[[Sweet Rush (film)|Sweet Rush]]''}} |{{center|<ref>[https://www.trojmiasto.pl/wiadomosci/Nie-zyje-pochodzaca-z-Gdanska-Jadwiga-Jankowska-Cieslak-n201732.html Nie żyje pochodząca z Gdańska Jadwiga Jankowska-Cieślak]</ref>}} |- | style="text-align:center;"|''16'' || [[Nora Aunor]] || style="text-align:center;"| 71 ||style="text-align:center;"| Philippines ||style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Bona (film)|Bona]]''|''[[Himala]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Nora Aunor, superstar of Philippine cinema, passes away |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/4/16/nora-aunor-superstar-of-philippine-cinema-passes-away-2329 |website=[[ABS-CBN]] |date=April 16, 2025 |access-date=April 16, 2025}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Patrick Adiarte]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| Philippines || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The King and I (1956 film)|The King and I]]''|''[[Flower Drum Song (film)|Flower Drum Song]]''}}||{{center|<ref>[https://extratv.com/2025/04/16/patrick-adiarte-dancer-king-flower-drum-song-obituary/ Patrick Adiarte, Legendary 'The King and I' Dancer & 'Brady Bunch' Guest, Dies at 81]</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Mizuki Itagaki]] || style="text-align:center;"| 24 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Shuriken Sentai Ninninger]]''|''[[Hibiki: Shōsetsuka ni Naru Hōhō|Hibiki]]''}}||{{center|<ref name=":0">{{cite news|title=快訊/24歲板垣瑞生「失聯3個月」 日警發現遺體…生前曾患精神疾病|url=https://star.ettoday.net/news/2944953|date=17 April 2025|access-date=17 April 2025|last=張筱涵|work=ETtoday|language=zh}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[Will Hutchins]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[No Time for Sergeants (film)|No Time for Sergeants]]''|''[[The Shooting]]''}}||{{center|<ref>{{Cite web |date=22 April 2025 |title=Will Hutchins, Star of ABC’s ‘Sugarfoot,’ Dies at 94 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/will-hutchins-dead-sugarfoot-1236197846/ |access-date=22 April 2025 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-US}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[Gerard Kennedy (actor)|Gerard Kennedy]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Raw Deal (1977 film)|Raw Deal]]''|''[[Wolf Creek 2]]''}}||{{center|<ref>[https://tvblackbox.com.au/page/2025/04/24/australian-actor-gerard-kennedy-passes-away-at-93/ Australian actor Gerard Kennedy passes away at 93]</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Erik Ruus]] || style="text-align:center;"| 62 || style="text-align:center;"| Estonia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Birdwatcher|Vaatleja]]''|''[[Ohtlik lend]]''}}||{{center|<ref>[https://virumaateataja.postimees.ee/8234889/lahkunud-on-rakvere-teatri-kauaaegne-naitleja-erik-ruus Lahkunud on Rakvere teatri kauaaegne näitleja Erik Ruus] {{in lang|et}}</ref>}} |- |} == Film debuts == <!-- for convenience, limit items in the list to subjects with a Wikipedia article --> * [[Ice Spice]] – ''[[Highest 2 Lowest]]'' * [[Gabby Barrett]] – ''[[Hurry Up Tomorrow (film)|Hurry Up Tomorrow]]'' * [[Louisa Jacobson]] – ''[[Materialists (film)|Materialists]]'' * [[Jaafar Jackson]] – ''[[Michael (2025 film)|Michael]]'' * [[SZA]] – ''[[One of Them Days]]'' * [[Charity Kase (drag queen)|Charity Kase]] – ''[[Peter Pan's Neverland Nightmare]]'' * [[Miles Caton]] – ''[[Sinners (2025 film)|Sinners]]'' * [[Dujonna Gift]] – ''[[Snow White (2025 film)|Snow White]]'' * [[George Salazar]] – ''Snow White'' ==Notes== {{notelist}} == Kundivihira == {{Reflist}} ==External links== * [https://www.imdb.com/search/title/?title_type=feature,short&release_date=2025-01-01,2025-12-31&adult=include&sort=num_votes,desc List of 2025 films] at [[IMDb]] * [https://www.imdb.com/search/name/?death_date=2025-01-01,2025-12-31&adult=include List of 2025 deaths] at [[IMDb]] {{2025 films}} {{Portal bar|Film}} [[Category:2025 in film|2025]] [[Category:Film by year]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] shbzyw7pti9n5bwnncr9y1xkxp567jy 2000 in film 0 31858 132022 120496 2026-03-28T16:05:14Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132022 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} <!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] --> {{Use mdy dates|date=May 2019}} {{Year nav topic5|2000|film|radio|television|music}} {{Yearsinfilm}} Yuumi '''2000 in film''' chanimi ni laɣin shɛŋa. Filim din daa da pam n-nyɛ ''[[Mission: Impossible 2]]''.<ref name=BOM>{{cite web |url=https://boxofficemojo.com/yearly/chart/?view2=worldwide&yr=2000&p=.htm |title=2000 Worldwide Grosses |work=[[Box Office Mojo]] |access-date=April 10, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605025050/https://boxofficemojo.com/yearly/chart/?view2=worldwide&yr=2000&p=.htm |archive-date=June 5, 2011 |url-status=live}}</ref> North America, ''[[Gladiator (2000 film)|Gladiator]]'' n daa di "Academy Awards for Best Picture" mini "Best Actor ([[Russell Crowe]])".<ref>{{cite news|last1=Rickey|first1=Carrie|title=Oscar triumphs for Roberts, 'Gladiator' The Roman epic and its star, Russell Crowe, both won awards. Julia Roberts took best-actress honors, for "Erin Brockovich."|url=http://articles.philly.com/2001-03-26/news/25328541_1_visual-effects-picture-and-actor-statuettes|access-date=June 17, 2014|work=The Philadelphia Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303222453/http://articles.philly.com/2001-03-26/news/25328541_1_visual-effects-picture-and-actor-statuettes|archive-date=March 3, 2016|url-status=dead}}</ref> ''[[Dinosaur (2000 film)|Dinosaur]]'' n daa nyɛ filim din liɣiri du zuɣusaa 2000.<ref name=BOM/> __TOC__ <!-- formerly (4May07): {{yearbox | in?=in film | in2?=in home video | in3?=in television | cp=19th century | c=20th century | cf=21st century | yp1=1997 | yp2=1998 | yp3=1999 | year=2000 | ya1=2001 | ya2=2002 | ya3=2003 | dp3=1970s | dp2=1980s | dp1=1990s | d=2000s | da=0 | dn1=2010s | dn2=2020s | dn3=2030s }} --> ==Filimnima din da pam== {{see also|Lists of box office number-one films#2000}} Filimnima din daa da pam yuuni 2000:<ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/year/world/2000/?ref_=bo_cso_table_1|title=2000 Worldwide Box Office |website=[[Box Office Mojo]]|publisher=[[IMDb]]|access-date=March 7, 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top 2000 Movies at the Worldwide Box Office |url=https://www.the-numbers.com/box-office-records/worldwide/all-movies/cumulative/released-in-2000 |access-date=2023-06-15 |website=The Numbers |archive-date=February 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250212163446/https://www.the-numbers.com/box-office-records/worldwide/all-movies/cumulative/released-in-2000 |url-status=dead }}</ref> <!-- Note: We only link the distributor ONCE--> {| class="wikitable sortable" style="margin:auto; margin:auto;" |- ! Rank!! Title !! Distributor !! Worldwide gross |- ! style="text-align:center;"| 1 | ''[[Mission: Impossible 2]]'' | [[Paramount Pictures|Paramount]] | $546,388,108 |- ! style="text-align:center;"| 2 | ''[[Gladiator (2000 film)|Gladiator]]'' | [[DreamWorks Pictures|DreamWorks]] / [[Universal Pictures|Universal]] | $465,516,248 |- ! style="text-align:center;"| 3 | ''[[Cast Away]]'' | [[20th Century Fox]] / [[DreamWorks Pictures|DreamWorks]] | $429,632,142 |- ! style="text-align:center;"| 4 | ''[[What Women Want]]'' | [[Paramount Pictures|Paramount]] | $374,111,707 |- ! style="text-align:center;"| 5 | ''[[Dinosaur (2000 film)|Dinosaur]]'' | [[Walt Disney Studios Motion Pictures|Buena Vista]] | $349,822,765 |- ! style="text-align:center;"| 6 | ''[[How the Grinch Stole Christmas (2000 film)|How the Grinch Stole Christmas]]'' | [[Universal Pictures|Universal]] | $346,524,444 |- ! style="text-align:center;"| 7 | ''[[Meet the Parents]]'' | [[Universal Pictures|Universal]] / [[DreamWorks Pictures|DreamWorks]] | $330,444,045 |- ! style="text-align:center;"| 8 | ''[[The Perfect Storm (film)|The Perfect Storm]]'' | [[Warner Bros. Pictures|Warner Bros.]] | $328,711,434 |- ! style="text-align:center;"| 9 | ''[[X-Men (film)|X-Men]]'' | [[20th Century Fox]] | $296,339,528 |- ! style="text-align:center;"| 10 | ''[[What Lies Beneath]]'' | [[DreamWorks Pictures|DreamWorks]] / [[20th Century Fox]] | $291,420,351 |} === 2000 box office records === * ''[[Chicken Run]]'' became the [[List of highest-grossing animated films#Stop motion animation|highest-grossing stop motion animated film ever]]. * ''[[How the Grinch Stole Christmas (2000 film)|Dr. Seuss' How the Grinch Stole Christmas]]''{{'}}<ref>{{cite news|title=Box Office: Grinch Steals Holiday Hearts |work=[[American Broadcasting Company|ABC]]|url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=113107&page=1|access-date=November 13, 2010}}</ref> ==Events== ===Award ceremonies=== {| class="wikitable" style="margin:auto; margin:auto;" |- ! Date ! Event ! Host ! Location ! Source |- | January 23 | [[57th Golden Globe Awards]] | [[Hollywood Foreign Press Association]] | [[Beverly Hills, California]], U.S. | |- | January 29 | [[5th Lumières Awards]] | [[Lumières Award|Académie des Lumières]] | Paris, France | |- | January 29 | [[14th Goya Awards]] | [[Academia de las Artes y las Ciencias Cinematográficas de España]] | [[Madrid]], Spain | |- | February 13 | [[45th Filmfare Awards]] | [[The Times Group]] | [[Mumbai]], India | |- | February 19 |[[25th César Awards]] | [[Académie des Arts et Techniques du Cinéma|French Academy of Cinema Arts and Techniques]] | Paris, France | |- | March 2 | [[Producers Guild of America Awards 1999]] | [[Producers Guild of America]] | Beverly Hills, California, U.S. | |- | March 2 | [[London Film Critics Circle Awards 1999|19th London Film Critics Circle Awards]] | [[The Critics' Circle]] | London, UK | |- | March 12 | [[6th Screen Actors Guild Awards]] | [[SAG-AFTRA]] | Los Angeles, California, U.S. | |- | March 11 | [[52nd Directors Guild of America Awards]] | [[Directors Guild of America]] | Los Angeles, California, U.S. | |- | March 5 | [[Writers Guild of America Awards 1999]] | [[Writers Guild of America, East]] & [[Writers Guild of America, West]] | [[Manhattan]], New York, U.S. & Los Angeles, California, U.S. | |- | March 25 | [[15th Independent Spirit Awards]] | [[Film Independent Spirit Awards|Independent Spirit Awards]] | Santa Monica, California, U.S. | |- | March 25 | [[20th Golden Raspberry Awards]] | [[Golden Raspberry Awards]] | Hollywood, California, U.S. | |- | March 26 | [[72nd Academy Awards]] | [[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]] | Hollywood, California, U.S. | |- | April 9 | [[53rd British Academy Film Awards]] | [[British Academy of Film and Television Arts]] | London, England, U.K. | |- | April 15 | [[2000 Kids' Choice Awards|13th Kids' Choice Awards]] | [[Hollywood Bowl]] | [[Los Angeles]], U.S. | |- | April 19 | 45th [[David di Donatello]] | [[Accademia del Cinema Italiano]] | Rome, Italy | |- | June 3 | [[2000 MTV Movie Awards]] | [[Sony Pictures Studios]] | Culver City, California, U.S. | |- | June 6 | [[26th Saturn Awards]] | Academy of Science Fiction, Fantasy and Horror Films | Burbank, California, U.S. | |- | November 11 | [[28th Annie Awards]] | [[ASIFA-Hollywood]] | Los Angeles, California, U.S. | |} ==Awards== {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |- ! rowspan="2" style="width:20px;"| Category/Organization !! colspan="2" style="width:250px;"| [[58th Golden Globe Awards]]<br />January 16, 2001 !! rowspan="2" style="width:250px;"|[[6th Critics' Choice Awards]]<br />January 22, 2001 !! rowspan="2" style="width:250px;"| [[54th British Academy Film Awards|54th BAFTA Awards]]<br />February 19, 2001 !! rowspan="2"|[[Producers Guild of America Awards 2000|Producers]], [[53rd Directors Guild of America Awards|Directors]], [[7th Screen Actors Guild Awards|Screen Actors]], and [[Writers Guild of America Awards 2000|Writers Guild Awards]] !! rowspan="2" style="width:250px;"| [[73rd Academy Awards]]<br />March 25, 2001 |- ! width=200| Drama !! style="width:200px;"| Musical or Comedy |- | Best Film || ''[[Gladiator (2000 film)|Gladiator]]'' || ''[[Almost Famous]]'' || colspan="4"| ''[[Gladiator (2000 film)|Gladiator]]'' |- | Best Director || colspan=2| [[Ang Lee]]<br />''[[Crouching Tiger, Hidden Dragon]]'' || [[Steven Soderbergh]]<br />''[[Erin Brockovich (film)|Erin Brockovich]]'' and ''[[Traffic (2000 film)|Traffic]]''||colspan=2|[[Ang Lee]]<br />''[[Crouching Tiger, Hidden Dragon]]'' || [[Steven Soderbergh]]<br />''[[Traffic (2000 film)|Traffic]]'' |- | Best Actor || [[Tom Hanks]]<br />''[[Cast Away]]'' || [[George Clooney]]<br />''[[O Brother, Where Art Thou?]]'' || [[Russell Crowe]]<br />''[[Gladiator (2000 film)|Gladiator]]'' || [[Jamie Bell]]<br />''[[Billy Elliot]]'' || [[Benicio del Toro]]<br />''[[Traffic (2000 film)|Traffic]]'' || [[Russell Crowe]]<br />''[[Gladiator (2000 film)|Gladiator]]'' |- | Best Actress || [[Julia Roberts]]<br />''[[Erin Brockovich (film)|Erin Brockovich]]'' || [[Renée Zellweger]]<br />''[[Nurse Betty]]'' || colspan="4"|[[Julia Roberts]]<br />''[[Erin Brockovich (film)|Erin Brockovich]]'' |- | Best Supporting Actor || colspan="2"|[[Benicio del Toro]]<br />''[[Traffic (2000 film)|Traffic]]'' || [[Joaquin Phoenix]]<br />''[[Gladiator (2000 film)|Gladiator]]'' and ''[[Quills (film)|Quills]]'' || [[Benicio del Toro]]<br />''[[Traffic (2000 film)|Traffic]]'' || [[Albert Finney]]<br />''[[Erin Brockovich (film)|Erin Brockovich]]'' || [[Benicio del Toro]]<br />''[[Traffic (2000 film)|Traffic]]'' |- | Best Supporting Actress || colspan="2"|[[Kate Hudson]]<br />''[[Almost Famous]]'' || [[Frances McDormand]]<br />''[[Almost Famous]]'' and ''[[Wonder Boys (film)|Wonder Boys]]'' || [[Julie Walters]]<br />''[[Billy Elliot]]'' || [[Judi Dench]]<br />''[[Chocolat (2000 film)|Chocolat]]'' || [[Marcia Gay Harden]]<br />''[[Pollock (film)|Pollock]]'' |- | Best Screenplay, Adapted || rowspan="2" colspan="2"| [[Stephen Gaghan]]<br />''[[Traffic (2000 film)|Traffic]]'' || colspan="4"| [[Stephen Gaghan]]<br />''[[Traffic (2000 film)|Traffic]]'' |- | Best Screenplay, Original || colspan="2"|[[Cameron Crowe]]<br />''[[Almost Famous]]'' ||[[Kenneth Lonergan]]<br />''[[You Can Count on Me]]''|| [[Cameron Crowe]]<br />''[[Almost Famous]]'' |- | Best Animated Film || {{n/a}} ||{{n/a}}||''[[Chicken Run]]''||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |- | Best Original Score || colspan="2"| ''[[Gladiator (2000 film)|Gladiator]]''<br />[[Hans Zimmer]] and [[Lisa Gerrard]] || ''[[Gladiator (2000 film)|Gladiator]]''<br />''[[The Road to El Dorado]]''<br />[[Hans Zimmer]] || ''[[Crouching Tiger, Hidden Dragon]]''<br />[[Tan Dun]] ||'''N/A'''|| ''[[Crouching Tiger, Hidden Dragon]]''<br />[[Tan Dun]] |- | Best Original Song || colspan="2"|"[[Things Have Changed]]"<br />''[[Wonder Boys (film)|Wonder Boys]]'' || "[[My Funny Friend and Me]]"<br />''[[The Emperor's New Groove]]'' ||'''N/A'''||'''N/A'''|| "[[Things Have Changed]]"<br />''[[Wonder Boys (film)|Wonder Boys]]'' |- | Best Foreign Language Film || colspan="4"| ''[[Crouching Tiger, Hidden Dragon]]'' ||'''N/A'''|| ''[[Crouching Tiger, Hidden Dragon]]'' |} == 2000 films == === By country/region === * [[List of American films of 2000]] * [[List of Argentine films of 2000]] * [[List of Australian films of 2000]] * [[List of Bangladeshi films of 2000]] * [[List of British films of 2000]] * [[List of Canadian films of 2000]] * [[List of Chinese films of 2000]] * [[List of French films of 2000]] * [[List of Hong Kong films of 2000]] * List of Indian films of 2000 ** [[List of Indian Bengali films of 2000|List of Bengali films of 2000]] ** [[List of Hindi films of 2000]] ** [[List of Kannada films of 2000]] ** [[List of Malayalam films of 2000]] ** [[List of Marathi films of 2000]] ** [[List of Punjabi films of 2000]] ** [[List of Tamil films of 2000]] ** [[List of Telugu films of 2000]] * [[List of Japanese films of 2000]] * [[List of Mexican films of 2000]] * [[List of Pakistani films of 2000]] * [[List of Russian films of 2000]] * [[List of South Korean films of 2000]] * [[List of Spanish films of 2000]] ===By genre/medium=== * [[List of action films of the 2000s#2000|List of action films of 2000]] * [[List of animated feature films of 2000]] * [[List of avant-garde films of the 2000s|List of avant-garde films of 2000]] * [[List of crime films of 2000]] * [[List of comedy films of the 2000s#2000|List of comedy films of 2000]] * [[List of drama films of the 2000s#2000|List of drama films of 2000]] * [[List of horror films of 2000]] * [[List of science fiction films of the 2000s#2000fc|List of science fiction films of 2000]] * [[List of thriller films of the 2000s#2000|List of thriller films of 2000]] * [[List of Western films of the 2000s|List of western films of 2000]] ==Births== *January 1 - [[Ice Spice]], American rapper and actress *January 7 – [[Marcus Scribner]], American actor * January 8 – [[Noah Cyrus]], American actress and singer * January 9 – [[Gordon Maeda]], Japanese actor * January 10 – [[Reneé Rapp]], American actress and singer * January 11 – [[Jamie Bick]], German actress * January 17 – [[Kang Chan-hee|Chani]], South Korean actor * January 19 – [[Asahi Ito]], Japanese actor * January 26 – [[Ester Expósito]], Spanish actress * January 28 – [[Julia Lester]], American actress * January 30 - [[Markella Kavenagh]], Australian actress * February 5 **[[Esmé Creed-Miles]], English actress **[[Jordan Nagai]], American former child voice actor * February 9 – [[Evan Roe]], American actor * February 10 – [[Yara Shahidi]], American actress * February 12 – [[Asuka Kawazu]], Japanese actress * February 22 – [[Celia Rose Gooding]], American actress and singer * February 23 – [[Christian Martyn]], Canadian actor * February 25 - [[Tucker Albrizzi]], American actor * February 27 – [[Tsuyoshi Furukawa]], Japanese singer and actor * February 28 – [[Jonathan Daviss]], American actor * March 5 – [[Reiky de Valk]], Dutch actor (d. 2023) * March 6 – [[Jacob Bertrand]], American actor * March 16 - [[:es:Fernarndo_Lindez|Fernando Lindez]], Spanish actor * March 21 **[[Lorenzo Zurzolo]], Italian actor **[[Jace Norman]], American actor * March 22 **[[Pawat Chittsawangdee]], Thai actor **[[Zoe Terakes]], Australian actor * March 27 **[[Halle Bailey]], American actress **[[Sophie Nélisse]], Canadian actress * March 31 – [[Ruby Cruz]], American actress * April 9 – [[Brenock O'Connor]], English actor * April 11 **[[Milly Alcock]], Australian actress **[[Morgan Lily]], American actress and model * April 13 – [[Suzanne Lindon]], French actress and filmmaker * April 16 – [[Bruna Carvalho]], Brazilian actress * April 20 – [[Abigail Duhon]], American Christian musician and actress * April 22 – [[Billy Price (actor)|Billy Price]], English actor * May 4 – [[Nicholas Hamilton]], Australian actor * May 7 – [[Maxwell Perry Cotton]], American actor * May 13 – [[Antonio Cipriano]], American actor * May 18 – [[Addison Holley]], Canadian actress * May 23 – [[Ella Rappich]], Swedish actress born in South Africa * May 30 – [[Jared S. Gilmore]], American actor * June 1 – [[Willow Shields]], American actress * June 2 - [[Lilimar Hernandez]], American actress * June 13 – [[Daniella Perkins]], American actress * June 14 – [[Thomaz Costa]], Brazilian actor * June 15 – [[Ouyang Nana]], Taiwanese actress, singer and musician * June 17 – [[Odessa A'zion]], American actress * June 21 - [[Natalie Alyn Lind]], American actress * June 22 - [[Sean Kaufman]], American actor * June 23 **[[Kim Hyun-soo (actress)|Kim Hyunsoo]], South Korean actress **[[Earl Cave]], English actor **[[Caitlin Blackwood]], Scottish actress * June 25 – [[Iman Benson]], American actress * July 7 – [[Jamie Flatters]], English actor and filmmaker * July 8 **[[Sophie Nyweide]], American actress (d. [[2025 in film|2025]]) **[[Benjamin Stockham]], American actor * July 9 – [[Courtney Grosbeck]], American actress and model * July 13 **[[Lucas Lynggaard Tønnesen]], Danish actor **[[Malia Pyles]], American actress * July 14 – [[Maia Reficco]], American actress and singer * July 15 – [[Julio Peña Fernández]], Spanish actor * July 16 – [[Jonathan Morgan Heit]], American actor * July 17 – [[Nico Liersch]], German actor * July 19 – [[Owen Joyner]], American actor * July 22 – [[Kaori Oinuma]], Filipino-Japanese actress and model * July 23 – [[Malte Gårdinger]], Swedish actor * July 25 **[[Meg Donnelly]], American actress **[[Preston Bailey]], American actor * July 26 – [[Thomasin McKenzie]], New Zealand actress * July 29 – [[Lino Facioli]], Brazilian actor * July 31 – [[Kim Sae-ron]], South Korean actress (d. [[2025 in film|2025]]) * August 3 – [[Landry Bender]], American actress * August 9 – [[Kim Hyang-gi]], South Korean actress * August 13 – [[Anthony Keyvan]], American actor * August 20 – [[Fátima Ptacek]], American actress and activist * August 22 - [[Thomas Weatherall]], Australian actor * August 24 – [[Griffin Gluck]], American actor * August 29 – [[Minami Hamabe]], Japanese actress * August 31 – [[Mia Jenkins]], English actress * September 1 - [[Cassady McClincy]], American actress * September 3 – [[Ashley Boettcher]], American actress * September 4 – [[Ruby Stokes]], English actress * September 9 – Charles Vandervaart, Canadian actor * September 13 – [[Siddharth Nigam]], Indian actor * September 14 – [[Ritvik Sahore]], Indian actor * September 15 – [[Mallika Singh]], Indian actress * September 22 – [[Michael Rainey Jr.]], American actor * September 23 – [[Kalani Hilliker]], American dancer and actress * September 25 – [[Anna Lambe]], Canadian [[Inuk]] actress from Iqaluit, Nunavut * September 28 – [[Frankie Jonas]], American actor * October 6 **[[Klara Castanho]], Brazilian actress **[[Addison Rae]], American social media personality and actress **[[Isobelle Molloy]], English actress * October 10 – [[Aedin Mincks]], American actor * October 18 **[[Sophie Thatcher]], American actress **Conor Sherry, American actor * October 26 – [[Ellery Sprayberry]], American actress and voice * October 27 – [[Lucie Zhang]], French actress * October 31 – [[Willow Smith]], American singer and actress * November 7 – [[Dara Reneé]], American actress * November 8 – [[Jade Pettyjohn]], American actress * November 10 – [[Mackenzie Foy]], American model and actress * November 18 – [[Arabella Morton]], Australian actress * November 22 – [[Auliʻi Cravalho]], American actress and singer * November 28 **[[Jackson Yee]], Chinese actor and singer **[[Kaitlyn Bernard]], Canadian actress * December 9 – [[Jaren Lewison]], American actor * December 12 **[[Devyn Nekoda]], Canadian actress **[[Lucas Jade Zumann]], American actor * December 16 **[[Rachelle Henry]], American actress and filmmaker **[[Lance Lim]], American actor * December 18 – [[Korapat Kirdpan]], Thai actor * December 19 – [[Yuumi Kawai]], Japanese actress * December 28 – [[Larissa Manoela]], Brazilian actress * [[Khobe Clarke]], Canadian actor ==Deaths== <!-- This section is in the article 2000 in "film", people that are television actors, television directors or something like that but did not have any part of a film don't belong here. Those belong to the "Notable deaths" section in "2000 in television". --> {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;" |- style="background:#dae3e7; text-align:center;" ! Month !! Date !! Name !! Age !! Country !! Profession !! Notable films |- valign="top" | rowspan="19" style="text-align:center; vertical-align:top;"| '''[[Deaths in January 2000|January]]''' | style="text-align:center;"| ''1'' || [[George Carl]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor, Comedian || ''[[Funny Bones]]'' |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Vic Schoen]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Composer, Arranger || {{hlist|''[[The Court Jester]]''| ''[[Buck Privates]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Klaus Wennemann]] || style="text-align:center;"| 59 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Das Boot]]''| ''[[Der Fahnder]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Marguerite Churchill]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[The Big Trail]]''| ''[[Dracula's Daughter]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Arthur Batanides]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Police Academy 2: Their First Assignment]]''| ''[[Brannigan (film)|Brannigan]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Helena Carter]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Invaders from Mars (1953 film)|Invaders from Mars]]''| ''[[Kiss Tomorrow Goodbye (film)|Kiss Tomorrow Goodbye]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Marc Davis (animator)|Marc Davis]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Animator || {{hlist|''[[Peter Pan (1953 film)|Peter Pan]]''| ''[[One Hundred and One Dalmatians]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Fran Ryan]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Pale Rider]]''| ''[[Stripes (film)|Stripes]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Nancy Coleman]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Kings Row]]''| ''[[Violence (1947 film)|Violence]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Frances Drake]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Les Misérables (1935 film)|Les Misérables]]''| ''[[It's a Wonderful World (1939 film)|It's a Wonderful World]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Jester Hairston]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[In the Heat of the Night (film)|In the Heat of the Night]]''| ''[[The Alamo (1960 film)|The Alamo]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Hedy Lamarr]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| Austria || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Samson and Delilah (1949 film)|Samson and Delilah]]''| ''[[White Cargo]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Alan North]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Glory (1989 film)|Glory]]''| ''[[Highlander (film)|Highlander]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Jeffrey Boam]] || style="text-align:center;"| 53 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Screenwriter || {{hlist|''[[Indiana Jones and the Last Crusade]]''| ''[[Lethal Weapon 2]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Tom Pedigo]] || style="text-align:center;"| 53 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Set Decorator || {{hlist|''[[Terms of Endearment]]''| ''[[Star Trek III: The Search for Spock]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Tony Doyle (actor)|Tony Doyle]] || style="text-align:center;"| 58 || style="text-align:center;"| Ireland || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The Boxer (1997 film)|The Boxer]]''| ''[[Damage (1992 film)|Damage]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Joy Shelton]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actress|| {{hlist|''[[Waterloo Road (film)|Waterloo Road]]''| ''[[Millions Like Us]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Kenneth Waller]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Chitty Chitty Bang Bang]]''| ''[[Carry On Behind]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Ralph Manza]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Godzilla (1998 film)|Godzilla]]''| ''[[Dave (film)|Dave]]''}} |- | rowspan="17" style="text-align:center; vertical-align:top;"| '''[[Deaths in February 2000|February]]''' | style="text-align:center;"| ''1'' || [[James N. Harrell]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Paper Moon (film)|Paper Moon]]''| ''[[JFK (film)|JFK]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Bonnie Cashin]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Costume Designer || {{hlist|''[[Laura (1944 film)|Laura]]''| ''[[Nightmare Alley (1947 film)|Nightmare Alley]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Todd Karns]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[It's a Wonderful Life]]''| ''[[My Foolish Heart (1949 film)|My Foolish Heart]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Sidney Hayers]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Director || {{hlist|''[[Circus of Horrors]]''| ''[[The Southern Star (film)|The Southern Star]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[George Jackson (filmmaker)|George Jackson]] || style="text-align:center;"| 42 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Producer, Director || {{hlist|''[[New Jack City]]''| ''[[Krush Groove]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Jim Varney]] || style="text-align:center;"| 50 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Ernest Saves Christmas]]''| ''[[Toy Story]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Roger Vadim]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;"| Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Barbarella (film)|Barbarella]]''| ''[[And God Created Woman (1956 film)|And God Created Woman]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[John London]] || style="text-align:center;"| 58 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Key Grip || {{hlist|''[[The Karate Kid]]''| ''[[48 Hrs.]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Marceline Day]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[The Cameraman]]''| ''[[London After Midnight (film)|London After Midnight]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Lila Kedrova]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Zorba the Greek (film)|Zorba the Greek]]''| ''[[Torn Curtain]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Miles White]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Costume Designer || {{hlist|''[[Around the World in 80 Days (1956 film)|Around the World in 80 Days]]''| ''[[The Wiz (film)|The Wiz]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Otello Martelli]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;"| Cinematographer || {{hlist|''[[La Dolce Vita]]''| ''[[Bitter Rice]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[John Kellogg (actor)|John Kellogg]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Twelve O'Clock High]]''| ''[[The Greatest Show on Earth (film)|The Greatest Show on Earth]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Ofra Haza]] || style="text-align:center;"| 42 || style="text-align:center;"| Israel || style="text-align:center;"| Singer, Actress || {{hlist|''[[The Prince of Egypt]]''| ''[[The Governess]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Joseph V. Perry]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Hot Shots! Part Deux]]''| ''[[Vibes (film)|Vibes]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Rosalind Keith]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Motor Madness (film)|Motor Madness]]''| ''[[Criminals of the Air]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[George Duning]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Composer || {{hlist|''[[From Here to Eternity]]''| ''[[3:10 to Yuma (1957 film)|3:10 to Yuma]]''}} |- | rowspan="8" style="text-align:center; vertical-align:top;"| '''[[Deaths in March 2000|March]]''' | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Charles Gray (actor)|Charles Gray]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Diamonds Are Forever (film)|Diamonds are Forever]]''| ''[[The Rocky Horror Picture Show]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Judith Barrett]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Road to Singapore]]''| ''[[Cimarron (1931 film)|Cimarron]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Richard Collier]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Blazing Saddles]]''| ''[[Christine (1983 film)|Christine]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Rex Everhart]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Beauty and the Beast (1991 film)|Beauty and the Beast]]''| ''[[Superman (1978 film)|Superman]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Wally Rose]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor, Stuntman || {{hlist|''[[The Blues Brothers (film)|The Blues Brothers]]''| ''[[Sidekicks (1992 film)|Sidekicks]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Jim Cash]] || style="text-align:center;"| 59 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Screenwriter || {{hlist|''[[Top Gun]]''| ''[[Dick Tracy (1990 film)|Dick Tracy]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Helen Martin]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Don't Be a Menace to South Central While Drinking Your Juice in the Hood]]''| ''[[Bulworth]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[John Baskcomb]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Chitty Chitty Bang Bang]]''| ''[[Oliver! (film)|Oliver]]''}} |- | rowspan="11" style="text-align:center; vertical-align:top;"| '''[[Deaths in April 2000|April]]''' | style="text-align:center;"| ''??'' || [[Maurice Carter (film designer)|Maurice Carter]] || style="text-align:center;"| 85–86 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Art Director || {{hlist|''[[The Lady Vanishes (1938 film)|The Lady Vanishes]]''| ''[[Battle of Britain (film)|Battle of Britain]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Greta Gynt]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| Norway || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Dear Murderer]]''| ''[[Take My Life]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Claire Trevor]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Stagecoach (1939 film)|Stagecoach]]''| ''[[Key Largo (film)|Key Largo]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Arnold Johnson (actor)|Arnold Johnson]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Rocky]]''| ''[[Shaft (1971 film)|Shaft]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Peter Jones (actor)|Peter Jones]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Chariots of Fire]]''| ''[[The Return of the Pink Panther]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || Douglas Green || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Second Unit Director || {{hlist|''[[Cabaret (1972 film)|Cabaret]]''| ''[[Lenny (film)|Lenny]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Carmen Dillon]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Art Director || {{hlist|''[[The Omen]]''| ''[[Hamlet (1948 film)|Hamlet]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Christopher Pettiet]] || style="text-align:center;"| 24 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Point Break]]''| ''[[Don't Tell Mom the Babysitter's Dead]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Peter Archer (actor)|Peter Archer]] || style="text-align:center;"| 56 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;"| Actor || ''[[Enter the Dragon]]'' |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[Susan Stephen]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Pacific Destiny]]''| ''[[For Better, for Worse (1954 film)|For Better, for Worse]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[David Merrick]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Producer || {{hlist|''[[The Great Gatsby (1974 film)|The Great Gatsby]]''| ''[[Semi-Tough]]''}} |- | rowspan="19" style="text-align:center; vertical-align:top;"| '''[[Deaths in May 2000|May]]''' | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Steve Reeves]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Hercules (1958 film)|Hercules]]''| ''[[Duel of the Titans]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Lewis Allen (director)|Lewis Allen]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Director || {{hlist|''[[Suddenly (1954 film)|Suddenly]]''| ''[[The Uninvited (1944 film)|The Uninvited]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Douglas Fairbanks Jr.]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Little Caesar (film)|Little Caesar]]''| ''[[Gunga Din (film)|Gunga Din]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Bart the Bear]] || style="text-align:center;"| 23 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The Bear (1988 film)|The Bear]]''| ''[[Legends of the Fall]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Craig Stevens (actor)|Craig Stevens]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Buchanan Rides Alone]]''| ''[[Gunn (film)|Gunn]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[David Bretherton]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Film Editor || {{hlist|''[[Cabaret (1972 film)|Cabaret]]''| ''[[Clue (film)|Clue]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[René Muñoz]] || style="text-align:center;"| 62 || style="text-align:center;"|Cuba || style="text-align:center;"| Actor, Screenwriter || {{hlist|''Fray Escoba''|''[[Cristo negro]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Paul Bartel]] || style="text-align:center;"| 61 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor, Director || {{hlist|''[[Eating Raoul]]''| ''[[Death Race 2000]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Edward Bernds]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Director || {{hlist|''[[The Three Stooges Meet Hercules]]''| ''[[Return of the Fly]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[John Gielgud]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Becket (1964 film)|Becket]]''| ''[[Arthur (1981 film)|Arthur]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Nicholas Clay]] || style="text-align:center;"| 53 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Excalibur (film)|Excalibur]]''| ''[[Evil Under the Sun (1982 film)|Evil Under the Sun]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Francis Lederer]] || style="text-align:center;"| 100 || style="text-align:center;"| Austria-Hungary || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The Man I Married]]''| ''[[The Return of Dracula]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[William McCaughey]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Sound Engineer || {{hlist|''[[Rocky]]''| ''[[The Deer Hunter]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Samuel A. Taylor]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Screenwriter || {{hlist|''[[Sabrina (1954 film)|Sabrina]]''| ''[[Vertigo (film)|Vertigo]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Robert Fryer]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Producer || {{hlist|''[[The Shining (film)|The Shining]]''| ''[[The Boys from Brazil (film)|The Boys from Brazil]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Aubrey Richards]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The Ipcress File (film)|The Ipcress File]]''| ''[[The Man Who Haunted Himself]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Doris Hare]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[On the Buses (film)|On the Buses]]''| ''[[Mutiny on the Buses]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Bill Thomas (costume designer)|Bill Thomas]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Costume Designer || {{hlist|''[[Spartacus (film)|Spartacus]]''| ''[[Babes in Toyland (1961 film)|Babes in Toyland]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Walter Sparrow]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Robin Hood: Prince of Thieves]]''| ''[[Ever After]]''}} |- | rowspan="12" style="text-align:center; vertical-align:top;"| '''[[Deaths in June 2000|June]]''' | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Terry Forrestal]] || style="text-align:center;"| 52 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Stuntman || {{hlist|''[[Titanic (1997 film)|Titanic]]''| ''[[Braveheart]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[J. Watson Webb Jr.]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Film Editor || {{hlist|''[[Kiss of Death (1947 film)|Kiss of Death]]''| ''[[Cheaper by the Dozen (1950 film)|Cheaper by the Dozen]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Elizabeth Lawrence (actress)|Elizabeth Lawrence]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[The Crucible (1996 film)|The Crucible]]''| ''[[Sleeping with the Enemy]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[John Bramall]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Sound Engineer || {{hlist|''[[Straw Dogs (1971 film)|Straw Dogs]]''| ''[[Where Eagles Dare]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Nancy Marchand]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Sabrina (1995 film)|Sabrina]]''| ''[[The Naked Gun: From the Files of Police Squad!]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Anton Gorchev]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;"| Bulgaria || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The Goat Horn]]''| ''Thorn Apple''}} |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[David Tomlinson]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Mary Poppins (film)|Mary Poppins]]''| ''[[Tom Jones (1963 film)|Tom Jones]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[David Neal (actor)|David Neal]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Flash Gordon (film)|Flash Gordon]]''| ''[[Superman (1978 film)|Superman]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Nils Poppe]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| Sweden || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The Seventh Seal]]''| ''[[The Devil's Eye]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Michael Ripper]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Oliver Twist (1948 film)|Oliver Twist]]''| ''[[The Spy Who Came in from the Cold (film)|The Spy Who Came in from the Cold]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[John Abineri]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The Godfather Part III]]''| ''[[The McKenzie Break]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Vittorio Gassman]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[War and Peace (1956 film)|War and Peace]]''| ''[[Sleepers (film)|Sleepers]]''}} |- | rowspan="11" style="text-align:center; vertical-align:top;"| '''[[Deaths in July 2000|July]]''' | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Walter Matthau]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The Fortune Cookie]]''| ''[[The Odd Couple (film)|The Odd Couple]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Harold Nicholas]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Dancer, Actor || {{hlist|''[[Sun Valley Serenade]]''| ''[[Funny Bones]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Kemal Sunal]] || style="text-align:center;"| 55 || style="text-align:center;"| Turkey || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[King of the Doormen]]''| ''[[Hababam Sınıfı]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Justin Pierce]] || style="text-align:center;"| 25 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Kids (film)|Kids]]''| ''[[Next Friday]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Meredith MacRae]] || style="text-align:center;"| 56 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Bikini Beach]]''| ''[[Norwood (film)|Norwood]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Roberto Contreras]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Scarface (1983 film)|Scarface]]''| ''[[Topaz (1969 film)|Topaz]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[James B. Clark (director)|James B. Clark]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Director, Film Editor || {{hlist|''[[Flipper (1963 film)|Flipper]]''| ''[[How Green Was My Valley (film)|How Green Was My Valley]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Eric Christmas]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Harold and Maude]]''| ''[[Air Bud]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Don Weis]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Director || {{hlist|''[[The Affairs of Dobie Gillis]]''| ''[[Critic's Choice (film)|Critic's Choice]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Nan Leslie]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Under the Tonto Rim (1947 film)|Under the Tonto Rim]]''| ''[[The Woman on the Beach]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Max Showalter]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Sixteen Candles]]''| ''[[10 (1979 film)|10]]''}} |- | rowspan="13" style="text-align:center; vertical-align:top;"| '''[[Deaths in August 2000|August]]''' | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Alec Guinness]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The Bridge on the River Kwai]]''| ''[[Star Wars Episode IV: A New Hope|Star Wars]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Jess Barker]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Reign of Terror (film)|Reign of Terror]]''| ''[[Scarlet Street]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[John F. Warren]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Cinematographer || {{hlist|''[[Torn Curtain]]''| ''[[The Country Girl (1954 film)|The Country Girl]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Lewis Wilson]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Batman (serial)|Batman]]''| ''[[Once Upon a Time (1944 film)|Once Upon a Time]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Joan Marsh]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Anna Karenina (1935 film)|Anna Karenina]]''| ''[[Road to Zanzibar]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Eddie Powell]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Stuntman || {{hlist|''[[Alien (film)|Alien]]''| ''[[Indiana Jones and the Last Crusade]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Loretta Young]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[The Farmer's Daughter (1947 film)|The Farmer's Daughter]]''| ''[[The Bishop's Wife]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Robert Swink]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Film Editor || {{hlist|''[[Roman Holiday]]''| ''[[The Diary of Anne Frank (1959 film)|The Diary of Anne Frank]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Toru Tanaka]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Last Action Hero]]''| ''[[Darkman]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Patricia Owens]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Sayonara (film)|Sayonara]]''| ''[[The Fly (1958 film)|The Fly]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Jack Nitzsche]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Composer || {{hlist|''[[One Flew Over the Cuckoo's Nest (film)|One Flew Over the Cuckoo's Nest]]''| ''[[The Exorcist (film)|The Exorcist]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Rose Hobart]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1931 film)|Dr. Jekyll and Mr. Hyde]]''| ''[[Conflict (1945 film)|Conflict]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Joseph H. Lewis]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Director || {{hlist|''[[Gun Crazy]]''| ''[[My Name Is Julia Ross]]''}} |- | rowspan="12" style="text-align:center; vertical-align:top;"| '''[[Deaths in September 2000|September]]''' | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Ishaq Bux]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Raiders of the Lost Ark]]''| ''[[The Rocky Horror Picture Show]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Jean Speegle Howard]] || style="text-align:center;"| 73|| style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Apollo 13 (film)|Apollo 13]]''| ''[[Scrooged]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Edward Anhalt]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Screenwriter || {{hlist|''[[Jeremiah Johnson (film)|Jeremiah Johnson]]''| ''[[Becket (1964 film)|Becket]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Walt Stanchfield]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Animator || {{hlist|''[[Who Framed Roger Rabbit]]''| ''[[The Jungle Book (1967 film)|The Jungle Book]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Gian Luigi Polidoro]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;"| Director || {{hlist|''[[Il diavolo]]''| ''[[Run for Your Wife (1965 film)|Run for Your Wife]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || Mary Colquhoun || style="text-align:center;"| 59 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Casting Director || {{hlist|''[[Glory (1989 film)|Glory]]''| ''[[After Hours (film)|After Hours]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Juan Ibáñez]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;"| Director || {{hlist|''[[Isle of the Snake People]]''| ''[[Fear Chamber]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Gary Olsen]] || style="text-align:center;"| 55 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;"| Actor, Key Grip || {{hlist|''[[Pink Floyd – The Wall]]''| ''[[The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Beah Richards]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[In the Heat of the Night (film)|In the Heat of the Night]]''| ''[[Guess Who's Coming to Dinner]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Ann Doran]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Rebel Without a Cause]]''| ''[[Wildcats (film)|Wildcats]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Gloria Talbott]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[I Married a Monster from Outer Space]]''| ''[[The Daughter of Dr. Jekyll]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Richard Mulligan]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Little Big Man (film)|Little Big Man]]''| ''[[S.O.B. (film)|S.O.B.]]''}} |- | rowspan="20" style="text-align:center; vertical-align:top;"| '''[[Deaths in October 2000|October]]''' | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Richard Liberty]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| US ||style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Day of the Dead (1985 film)|Day of the Dead]]''| ''[[The Crazies (1973 film)|The Crazies]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Richard Farnsworth]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Misery (film)|Misery]]''| ''[[The Straight Story]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[David Dukes]] || style="text-align:center;"| 55 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The First Deadly Sin]]''| ''[[Only When I Laugh (film)|Only When I Laugh]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Emile Kuri]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;"| Set Decorator || {{hlist|''[[It's a Wonderful Life]]''| ''[[Mary Poppins (film)|Mary Poppins]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Sam O'Steen]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Film Editor || {{hlist|''[[The Graduate]]''| ''[[Chinatown (1974 film)|Chinatown]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Gordon Stulberg]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;"| Studio Executive |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Jean Peters]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Pickup on South Street]]''| ''[[It Happens Every Spring]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Vincent Canby]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Film Critic || None; critiqued films for ''[[The New York Times]]'' |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Walter Shenson]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Producer, Director || {{hlist|''[[From Here to Eternity]]''| ''[[A Hard Day's Night (film)|A Hard's Day Night]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Julie London]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress, Singer || {{hlist|''[[Man of the West]]''| ''[[The Great Man]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Sidney Salkow]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Director || {{hlist|''[[Sitting Bull (film)|Sitting Bull]]''| ''[[Twice-Told Tales (film)|Twice-Told Tales]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Gwen Verdon]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress, Dancer || {{hlist|''[[Damn Yankees (film)|Damn Yankees]]''| ''[[Cocoon (film)|Cocoon]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''21'' || Mort Briskin || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Walking Tall (1973 film)|Walking Tall]]''| ''[[Framed (1975 film)|Framed]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Anthony Chinn]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;"| Guyana || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Raiders of the Lost Ark]]''| ''[[The Fifth Element]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''24'' || Pasquale Cajano || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Casino (1995 film)|Casino]]''| ''[[Analyze This]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Muriel Evans]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Manhattan Melodrama]]''| ''[[House of Secrets (1936 film)|House of Secrets]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Anthony Lee (actor)|Anthony Lee]] || style="text-align:center;"| 39 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Liar Liar]]''| ''[[American Strays]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Steve Allen]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The Benny Goodman Story]]''| ''[[College Confidential (film)|College Confidential]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Elizabeth Bradley]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[An American Werewolf in London]]''| ''[[Davy Jones' Locker]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Ring Lardner Jr.]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Screenwriter || {{hlist|''[[MASH (film)|MASH]]''| ''[[The Cincinnati Kid]]''}} |- | rowspan="8" style="text-align:center; vertical-align:top;"| '''[[Deaths in November 2000|November]]''' | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Allan Surtees]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Frankenstein Must Be Destroyed]]''| ''[[Eye of the Needle (film)|Eye of the Needle]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Leonardo Benvenuti]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;"| Screenwriter || {{hlist|''[[Once Upon a Time in America]]''| ''[[Alfredo, Alfredo]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Rayford Barnes]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The Wild Bunch]]''| ''[[The Hunting Party (1971 film)|The Hunting Party]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Christian Marquand]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;"| Actor, Director || {{hlist|''[[The Flight of the Phoenix (1965 film)|The Flight of the Phoenix]]''| ''[[The Longest Day (film)|The Longest Day]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Carlo Simi]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;"| Costume Designer, Production Designer || {{hlist|''[[The Good, the Bad and the Ugly]]''| ''[[For a Few Dollars More]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Anne Barton (actress)|Anne Barton]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[What Ever Happened to Baby Jane? (1962 film)|What Ever Happened to Baby Jane?]]''| ''[[The Comancheros (film)|The Comancheros]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[George Wells (screenwriter)|George Wells]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Screenwriter || {{hlist|''[[Angels in the Outfield (1994 film)|Angels in the Outfield]]''| ''[[Take Me Out to the Ball Game (film)|Take Me Out to the Ball Game]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Margaret Early]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Strike Up the Band (film)|Strike Up the Band]]''| ''[[Jezebel (1938 film)|Jezebel]]''}} |- | rowspan="16" style="text-align:center; vertical-align:top;"| '''[[Deaths in December 2000|December]]''' | style="text-align:center;"| ''4'' || Chet Douglas || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Two Rode Together]]''| ''[[Papa's Delicate Condition]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Werner Klemperer]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Judgment at Nuremberg]]''| ''[[Houseboat (film)|Houseboat]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Marie Windsor]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[The Narrow Margin]]''| ''[[The Killing (film)|The Killing]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || Don Devlin || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Thunder Island (1963 film)|Thunder Island]]''| ''[[Loving (1970 film)|Loving]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[David Lewis (American actor)|David Lewis]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The Apartment]]''| ''[[The Absent-Minded Professor]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[N. Richard Nash]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Screenwriter || {{hlist|''[[Porgy and Bess (film)|Porgy and Bess]]''| ''[[The Rainmaker (1956 film)|The Rainmaker]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[George Montgomery (actor)|George Montgomery]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Coney Island (1943 film)|Coney Island]]''| ''[[Battle of the Bulge (1965 film)|Battle of the Bulge]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Uldis Pūcītis]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| Latvia || style="text-align:center;"| Actor, Director || {{hlist|''Purva bridējs'' | ''Elpojiet dziļi'' ''Gaisma tuneļa galā''}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Margo Moore]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actress || {{hlist|''[[Wake Me When It's Over (film)|Wake Me When It's Over]]''| ''[[Hound-Dog Man]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Richard Hazard]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Composer, Orchestrator || {{hlist|''[[Terms of Endearment]]''| ''[[Nickelodeon (film)|Nickelodeon]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Stuart Lancaster (actor)|Stuart Lancaster]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Edward Scissorhands]]''| ''[[Batman Returns]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Billy Barty]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Mickey McGuire (film series)|Mickey McGuire]]''| ''[[Willow (1988 film)|Willow]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Noor Jehan]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| Pakistan || style="text-align:center;"| Singer, Actress || {{hlist|''[[Sheela (film)|Sheela]]''| ''[[Jugnu (1947 film)|Jugnu]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Leo Gordon]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor, Screenwriter || {{hlist|''[[My Name Is Nobody]]''| ''[[The Man Who Knew Too Much (1956 film)|The Man Who Knew Too Much]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Jason Robards]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[All the President's Men (film)|All the President's Men]]''| ''[[Once Upon a Time in the West]]''}} |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Julius J. Epstein]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;"| Screenwriter || {{hlist|''[[Casablanca (film)|Casablanca]]''| ''[[Arsenic and Old Lace (film)|Arsenic and Old Lace]]''}} |} ==Film debuts== {{Column list| *[[Malin Åkerman]] − ''[[The Skulls (film)|The Skulls]]'' *[[Jamie Bell]] − ''[[Billy Elliot]]'' *[[John Cena]] − ''[[Ready to Rumble]]'' *[[Michael Cera]] − ''[[Frequency (2000 film)|Frequency]]'' *[[Abbie Cornish]] – ''[[The Monkey's Mask]]'' *[[Terry Crews]] − ''[[The 6th Day]]'' *[[Paul Dano]] − ''The Newcomers'' *[[David Denman]] – ''[[The Replacements (film)|The Replacements]]'' *[[Chris Evans (actor)|Chris Evans]] − ''The Newcomers'' *[[Fares Fares]] – ''[[Jalla! Jalla!]]'' *[[Darcy Fehr]] – ''[[Desire (2000 film)|Desire]]'' *[[Isla Fisher]] − ''Out of Depth'' *[[Dolores Fonzi]] − ''[[Burnt Money]]'' *[[Martin Freeman]] – ''The Low Down'' *[[Gael García Bernal]] – ''[[Amores perros]]'' *[[Rick Gonzalez]] – ''Mambo Café'' *[[Topher Grace]] − ''[[Traffic (2000 film)|Traffic]]'' *[[Jon Hamm]] − ''[[Space Cowboys]]'' *[[Jay Hernandez]] – ''Living the Life'' *[[Óscar Jaenada]] − ''[[What You Never Knew]]'' *[[Michelle Jenner]] – ''[[Faust: Love of the Damned (film)|Faust: Love of the Damned]]'' *[[John Krasinski]] – ''[[State and Main]]'' *[[Clara Lago]] − ''[[Miserable Life]]'' *[[Christine Lakin]] – ''Finding Kelly'' *[[Rachelle Lefevre]] – ''[[Stardom]]'' *[[Anson Mount]] – ''[[Boiler Room (film)|Boiler Room]]'' *[[Rachel Nichols (actress)|Rachel Nichols]] − ''[[Autumn in New York (film)|Autumn in New York]]'' *[[Aaron Paul]] – ''[[Whatever It Takes (2000 film)|Whatever It Takes]]'' *[[Josh Peck]] − ''[[Snow Day (2000 film)|Snow Day]]'' *[[Lucy Punch]] – ''[[Greenfingers]]'' *[[Dominic Purcell]] – ''[[Mission: Impossible 2]]'' *[[Maggie Q]] – ''Model from Hell'' *[[Kelly Reilly]] – ''[[Maybe Baby (film)|Maybe Baby]]'' *[[Michelle Rodriguez]] − ''[[Girlfight]]'' *[[Zoe Saldana]] − ''[[Center Stage (2000 film)|Center Stage]]'' *[[Bill Skarsgård]] – ''[[White Water Fury]]'' *[[Hugo Silva (actor)|Hugo Silva]] − ''Miserable Life'' *[[Jimmi Simpson]] – ''[[Loser (film)|Loser]]'' *[[Kasia Smutniak]] – ''[[At the Right Moment]]'' *[[Kristen Stewart]] − ''[[The Flintstones in Viva Rock Vegas]]'' *[[Juno Temple]] – ''[[Pandaemonium (film)|Pandaemonium]]'' *[[Kerry Washington]] − ''[[Our Song (film)|Our Song]]'' *[[Sam Worthington]] − ''[[Bootmen]]'' *[[Anton Yelchin]] – ''[[A Man Is Mostly Water]]'' *[[Aaliyah]] – ''[[Romeo Must Die]]'' }} ==Lihi pahi== * [[List of 2000 box office number-one films in the United States]] == Kundivihira == {{Reflist}} == External links == * [https://boxofficemojo.com/yearly/chart/?yr=2000&p=.htm 2000 Domestic Grosses] at [[Box Office Mojo]] * [https://boxofficemojo.com/yearly/chart/?view2=worldwide&yr=2000&p=.htm 2000 Worldwide Grosses] at [[Box Office Mojo]] * [https://the-numbers.com/box-office-records/domestic/all-movies/cumulative/released-in-2000 Top 2000 Movies at the Domestic Box Office] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250617001903/https://www.the-numbers.com/box-office-records/domestic/all-movies/cumulative/released-in-2000 |date=June 17, 2025 }} at [[The Numbers (website)|The Numbers]] * [https://the-numbers.com/box-office-records/international/all-movies/cumulative/released-in-2000 Top 2000 Movies at the International Box Office] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120205158/https://the-numbers.com/box-office-records/international/all-movies/cumulative/released-in-2000 |date=January 20, 2025 }} at [[The Numbers (website)|The Numbers]] * [https://the-numbers.com/box-office-records/worldwide/all-movies/cumulative/released-in-2000 Top 2000 Movies at the Worldwide Box Office] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250212163446/https://www.the-numbers.com/box-office-records/worldwide/all-movies/cumulative/released-in-2000 |date=February 12, 2025 }} at [[The Numbers (website)|The Numbers]] * [https://www.imdb.com/search/title?year=2000&title_type=feature&sort=boxoffice_gross_us,desc&ref_=tt_ov_inf Top-US-Grossing Titles Released 2000-01-01 to 2000-12-31] at [[IMDb]] * [https://www.imdb.com/search/title?year=2000&title_type=feature&sort=moviemeter,asc&ref_=tt_ov_inf Most Popular Feature Films Released 2000-01-01 to 2000-12-31] at [[IMDb]] *[https://www.imdb.com/search/title/?title_type=feature,short&release_date=2000-01-01,2000-12-31&adult=include&sort=num_votes,desc List of 2000 films] at [[IMDb]] *[https://www.imdb.com/search/name/?death_date=2000-01-01,2000-12-31&adult=include List of 2000 deaths] at [[IMDb]] * [https://www.imdb.com/search/name/?birth_date=2000-01-01,2000-12-31&adult=include List of 2000 births] at [[IMDb]] {{2000 films}} {{Portal bar|Film}} {{DEFAULTSORT:2000 In Film}} [[Category:2000 in film| ]] [[Category:Film by year]] nzq66h4eravq6c67n5njqqdx1vt2zzr C. K. Tedam 0 32328 132066 116999 2026-03-29T00:41:58Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132066 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Clement Kubindiwor Tedam''' ( nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so la silimin goli ''[[November]]'' biɛɣu pishi ni anu dali yuuni 1925 ka o daa ti kani silimin goli ''[[April]]'' biɛɣu pishi ni anu dali yuuni 2019) daa nyɛla ''[[Ghana]]'' bilchin ŋun nyɛ siyaasa nira ka yina Paga din be ''[[Upper East Region]]'' ''[[Ghana]]'' puuni nam dundolini na.<ref>{{Cite web|date=2019-06-24|title=C.K. Tedam laid to rest|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/ghana-news-c-k-tedam-laid-to-rest.html|access-date=2025-06-30|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite news|date=2019-06-22|title=Tedam dedicated entire life to serving Ghana – Bawumia|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Tedam-dedicated-entire-life-to-serving-Ghana-Bawumia-757295|access-date=2025-06-30}}</ref> == Siyaasa tuma == C.K. Tedam daa nyɛla ŋun kpela siyaasa tali ni saha shɛli o ni daa nyɛ ''[[Gold Coast (British Colony)|Gold Coast]]'' jin'tɔra yuuni 1954 la ni. Din nyaanga, bɛ daa piigi o ka o leegi ʒiɛ ni gama zuɣu jin'tɔra lala yuuni maa yaha(1954).O daa buɣisiya ni o ''Northern People Party'', o mini ''Mumuni Bawumia'', Alhassan Braimah (J. A. Braimah), ''Tolon Naa Alhaj Yakubu Tali'', Adam Amandi,Lawra Naa Abiefa Karbo II, Imoro Salifu, ni Simon Diedong Dombo(Mohammed Abdul -saaka).<ref>{{Citation|title=Nesbitt, Michael Charles, (born 11 May 1957), Member (UU) Strangford, Northern Ireland Assembly, since 2011; Leader, Ulster Unionist Party, since 2012|date=2012-12-01|url=https://doi.org/10.1093/ww/9780199540884.013.u255742|work=Who's Who|publisher=Oxford University Press|access-date=2025-06-30}}</ref> O daa zanimi ka di piibu piibu shɛli yaha, n zaŋti ''Northern People Party'' jin'tɔratali hali ni yuuni 1957. Yuuni 1957 nyaanga, dini daa niŋ ka Kwame Nkrumah zaɣisi party bihi kpabu n zaŋti bala, adiini nima ni din pahipahi, ka daa kuli dahila tiŋzuɣu paatinima maa zuɣu, ''Northern People Party'' nim ŋɔ daa zaŋ bɛ maŋa n ti pahi paati bihi sheŋa din pahi pahi maa, ka bɛ daa yina ni ''United Party'' (''[[Ghana]]'' ), naɣila yuuni 1964, ''[[Gbaŋa|Ghana]]'' ni daa lebi paati gaŋa tiŋa ''referendum'' la nyaanga. C. K. Tedam daa lula o jintɔr'tali maa ni o ni daa zani n ti ''Convention People's Party'' (CPP) la. O CPP jin'tɔra lebbu ŋɔ ni daa ku o buchi sheli daa nyami, CPP gomnanti daa yan labisi la o ma bia ŋun daa na labi yiŋa n ti ʒiya la ka o lebi Paga Naa, Naa maa ma bia ni daa zani n ti sheli la.<ref>{{Citation|title=Title Page / Contents / Conference Data / Participants / Introduction / Official Addresses|url=https://doi.org/10.1159/000393822|work=Man and Computer|pages=I–XXX|publisher=S. Karger AG|isbn=978-3-8055-1418-7|access-date=2025-07-01}}</ref>  O daa lahi lebi la ''[[Minister of Energy|minister]]'' n zaŋ ti ''Local Government'', saha shɛli ''Supreme Military Council'' (''[[Ghana]]'') nima ni daa bɛ namni.<ref>{{Citation|title=Supreme Military Council (Ghana)|date=2025-05-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Supreme_Military_Council_(Ghana)&oldid=1291351034|work=Wikipedia|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> C. K. Tadam daa lahi dila piibu piibu shɛli yaha yuuni 1969 ni o tum n ti tiŋbani zuɣu lana ŋun pahiri  ayi, amaa o daa bi nya nasara dama kootu daa bi saɣi n ti o, o mini ba sariya nima zuɣu. Sariya maa daa nyɛmi ni gɔmnanti zaɣisila CPP niriba siyaasa tali ni, ka di wuhiri ni o ku tooi leei gi jin'tɔra. Kootu nima ŋɔ ni daa yihi lala sariya ŋɔ n naa gi , ka o daa yi jina duu maa ni. ''By election'' daa niŋ ya ka o daa sɔŋ o ŋahinga Catherine Tedam ni o nya zaashe shɛli o ni daa pun di bu'sham.<ref>{{Cite journal|last=Delaney|first=Bernard|date=1996|title=Sermon at the Funeral of Father Vincent McNabb, June 12, 1943|url=https://doi.org/10.5840/chesterton1996221/222|journal=The Chesterton Review|volume=22|issue=1|pages=171–175|doi=10.5840/chesterton1996221/222|issn=0317-0500}}</ref> C.K. Tedam daa nyɛla ŋun bɛ council of state puuni John Kufuor gomlanti zɛama.<ref>{{Citation|title=C. K. Tedam|date=2025-07-01|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=C._K._Tedam&oldid=1298280979|work=Wikipedia|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> O daa nyɛla ŋun daa pahi ninviɣu shɛba bani n daa kpa party din yuli booni ''[[New Patriotic Party]]'' ( NPP). O daa lɛigi Chairman n zanŋ ti Party's Council  kpamba saha shɛli NPP gomlanti ni daa lu namni yuuni 2008, lala zashɛi maa ka o'O daa zaya hali n ti kɔŋ O nyɛvili. == Maŋmaŋ biɛhigu == O daa nyɛla Paga nanima ayi bia n ti pahi bi tizodoo bana n nyɛ Tedam mini Awampaga ni achiika.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=2zG8AAAAIAAJ&pg=PA74|title=Ghana Observed: Essays on the Politics of a West African Republic|first=Dennis|last=Austin|date=26 April 1976|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-8419-0278-7|page=74}}</ref> Pɔi ka o daa yen kpe jina duu ŋɔ, C. K. Tedam daa pun nyɛla karim ba. Din saha, ni maa ni ka o daa yina siyaasa tali ni. O ŋahinga, Catherine Tedam daa dila piibupiibu ŋɔ ka lebi chiana paga constituency jintɔra di ni daa niŋ ka [[Kofi Abrefa Busia]] na ʒi kuɣu zuɣu la. Di n bo ŋɔ maa daa niŋ mi dini daa niŋ ka o daa bɛ tooi nya nasara o jintɔr'tali maa ka di nyala o ni daa pun zaŋ o maŋa n pahi CPP nima zuɣu maa nyaanga.<ref>{{cite web |title=Google |url=https://www.google.com.gh/webhp?sourceid=chrome-instant&rlz=1C1VFKB_enGH607GH607&ion=1&espv=2&ie=UTF-8#q=catherine+tedam |website=Google Ghana}}</ref> O daa niŋ Winifred Tedam amiliya, ŋun daa nyɛla Lawra Nas (ŋun daa diri Lawra la); J. K. Karbo mini Abiefa Karbo bi'puɣ'nga mini tizopaɣa la. C. K. Tedam daa malila bihi ayɔbu. O daa nyɛla dolodolo yaɣashɛli bɛ ni boli ni ''[[Catholic University College of Ghana|Catholic]]'' la; o daa nyɛla aadalichi ninvuɣu sɔ ŋun yina din nyɛ ''Knight of st-John international'' adiini mini sara tibu nangban yini laɣ'ngu ka di be ''Catholic Church'' duu kam din be duniya yaɣa zaa n ti pahi bali shɛli din nyɛ Kasena la puuni. == Kpibu == C. K. Tedam daa kpila zuɣusuŋ dabisi shɛli din daa lu silimin gɔli ''[[April]]'' biɛhigu pishi ni anu dali 2019 yuuni yuŋ , ''Korle-Bu teaching hospital'' din be ''[[Accra]]'' ŋɔ ni ka bɛ daa bori tibbu tiri o.,<ref>(C.K. Tedam, An outstanding Statesmnan, official funeral program, page 14, 22 June 2019)</ref><ref>{{cite web |date=26 April 2019 |title=BREAKING NEWS: Chairman of Council of Elders of NPP C.K Tedam DEAD |url=https://mynewsgh.com/breaking-news-chairman-of-council-of-elders-of-npp-c-k-tedam-dead/ |website=My news Ghana |publisher=}}</ref> Bɛ daa soɣi o la asibiri dali ka di daa lu silimin gɔli ''[[June]]'' biɛɣu pishi ni ayi dali 2019 yuuni, Paga puuni, o tiŋ doɣ'rili daa nyɛla din be Kassena Nankana West district din be [[Upper East Region]] yaɣali ŋɔ.<ref>{{Cite web |title=C.K. Tedam laid to rest |url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/ghana-news-c-k-tedam-laid-to-rest.html |access-date=2019-06-24 |website=Graphic Ghana}}</ref> == Pina == C. K. Tedam daa dɛigi pina nima o tuma ŋɔ ni ka di yina ''Pope John Paul'' sani, Paga laɣ'gu din daa nyɛ ''Development Association'' n ti pahi ''[[New Patriotic Party]]'' la.<ref>{{Cite web |title=Paga association honours citizens |url=http://www.graphic.com.gh/news/general-news/14446-paga-association-honours-citizens.html |website=Graphic Ghana}}</ref><ref>{{cite web |title=NPP holds thanksgiving service, honour C.K. Tedam - MyJoyOnline.com |url=http://www.myjoyonline.com/politics/2014/April-13th/npp-holds-thanksgiving-service-honour-ck-tedam.php |website=MyJoyOnline. |access-date=2025-07-01 |archive-date=2015-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150706082035/http://www.myjoyonline.com/politics/2014/april-13th/npp-holds-thanksgiving-service-honour-ck-tedam.php |url-status=dead }}</ref> == Kundivihira == {{Reflist}} hwtjczoju6lt244ze6e8geyq70d1f9t Elizabeth Wyns-Dogbe 0 32858 132072 130553 2026-03-29T04:59:48Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132072 wikitext text/x-wiki '''Elizabeth Wyns-Degbo''' nyɛla Ghanian Chartered Insurer ni association menmber n ti Chartered Insurance Institute UK. O daa nyɛla bini boli so 'Female Traiblazer of African Insurance Industry, ka di nyɛla African Insurance Bulletin nim n daa boli o lala yuuni 2019 African Insurance Organization Conference [[South Africa]] puuni.<ref>{{Cite web|last=webmanager|title=Six Ghanaian women named African insurance industry trailblazers - Business World Ghana|url=https://businessworldghana.com/six-ghanaian-women-named-african-insurance-industry-trailblazers/|access-date=2026-02-24|website=www.businessworldghana.com|language=en-US|archive-date=2025-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20250119073041/https://businessworldghana.com/six-ghanaian-women-named-african-insurance-industry-trailblazers/|url-status=dead}}</ref> Yuuni 2018 O daa nyɛla bini piigi so Paɣaba zaa dabi kpeni ( Marketing woman ) lala yuuni maa zaa ka di nyɛla Chartered Institute of Marketing Ghana nim n piigi o.<ref>{{Cite web|title=MyJoyOnline - Ghana News {{!}} Ghana's most comprehensive website. Independent, Fearless and Credible journalism|url=https://www.myjoyonline.com/|access-date=2026-02-24|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|date=2019-09-29|title=Prof Amartey and Dr Wyns-Dogbe adjudged Marketing Personalities of the year|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/business/Prof-Amartey-and-Dr-Wyns-Dogbe-adjudged-Marketing-Personalities-of-the-year-784559|access-date=2026-02-24}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-09-29|title=Prof Amartey and Dr Wyns-Dogbe adjudged Marketing Personalities of the year {{!}} News Ghana|url=https://www.newsghana.com.gh/prof-amartey-and-dr-wyns-dogbe-adjudged-marketing-personalities-of-the-year/|access-date=2026-02-24|website=https://www.newsghana.com.gh/|language=en-US}}</ref> == Shikuru == Wyns-Dogbe nyɛla ŋun daa naagi [[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]] n daa ti dɛigi o bachelor of degree in Materials Science and Engineering Shahara gbaŋ. O daa lahi nyɛla ŋun mali Master degree in Business Administration ( Finance)  shahara gbaŋ ka di nyɛla o daa dɛi li la Graduated School of Business Central University College ni.<ref name=":0">{{Cite web|date=2017-09-01|title=Elizabeth Wyns-Dogbe appointed SIC Life MD|url=https://www.graphic.com.gh/business/business-news/elizabeth-wyns-dogbe-appointed-sic-life-md.html|access-date=2026-02-24|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> O lahi nyɛla ŋun mali PHD in Theology ka di yi Immanuel Bible Institute and Seminary, Brooklyn din bɛ [[United States|United State]] la.<ref name=":1">{{Cite web|title=MyJoyOnline - Ghana News {{!}} Ghana's most comprehensive website. Independent, Fearless and Credible journalism|url=https://www.myjoyonline.com/|access-date=2026-02-24|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> == Tuma == Wyns-Dogbe nyɛla Managing Director SIC Life Insurance Company saha ŋɔ, di nyɛla life insurance shɛli Ghana ni su shɛli. O daa nyɛla bini piigi kpe lala tuma du ŋɔ maa ni yuuni 2017. Lala ŋɔ zuɣu o lahi nyɛla general manager n ti UT Life Insurance ka lahi nyɛ Life operation manager n ti KEK Insurance Brokers  Limited.<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|date=2017-09-02|title=Elizabeth Wyns-Dogbe appointed SIC Life MD|language=en-US|work=Today Newspaper|url=https://www.todaygh.com/elizabeth-wyns-dogbe-appointed-sic-life-md/|access-date=2026-02-24|archive-date=2019-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20191021112746/https://www.todaygh.com/elizabeth-wyns-dogbe-appointed-sic-life-md/|url-status=dead}}</ref> == Bihigu == O nyɛla kristiɛn,  ka lahi nyɛ Reverend Minister with Jesus Generation Ministries.<ref name=":1" /> == References == nhyy3spfo7zc6z1dmwcogndx6o8ycfv Emmanuel Agbeko Gamor 0 32862 132074 130555 2026-03-29T05:11:18Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132074 wikitext text/x-wiki '''Emmanuel Agbeko Gamor''' ( bi dɔɣi o la Silimi gɔli [[December]] 31 yuu 1985) nyɛla director kuro n ti tuma du shɛli ti ni bolo office of digital and design innovation n ti Impact Hub Accra.<ref>{{Cite web|date=2015-12-04|title=Why the young and talented are returning to Ghana|url=https://www.bbc.com/worklife/article/20151203-why-the-young-seek-their-fortune-in-a-land-their-parents-left|access-date=2026-02-24|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> Ŋun n daa lahi nyɛ ŋun kpa Urithi Labs, din daa gbeni nu ni team 1000words ka lahi pahi  advisory Council n ti World Economic Forum la.<ref name=":0">{{Cite web|title=Emmanuel Gamor {{!}} Global Shapers Community|url=https://www.globalshapers.org/shapers/emmanuel-gamor|access-date=2026-02-24|website=www.globalshapers.org|language=en}}</ref> O nyɛla Entrepreneur ka lahi nyɛ gbaŋ gbara ( multimedia journalist)  n ti global media alliance ni lahabali tira n ti MPwr saha din daa niŋdi Yfm, ni ka o karindi lahabali zaŋ jɛndi bipola laɣiŋsi yɛli mɔɣisira, kaya nbti pahi Technology.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=This Month's Guest Blogger: Emmanuel Gamor|url=http://blog.startsmartgh.com/2013/12/this-months-guest-blogger-emmanuel-gamor.html|access-date=2026-02-24|website=blog.startsmartgh.com|language=en|archive-date=2015-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208092312/http://blog.startsmartgh.com/2013/12/this-months-guest-blogger-emmanuel-gamor.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Photography & Videography Team in Ghana|url=https://team1000words.com/team/|access-date=2026-02-24|website=Team1000words {{!}} Ghana - Africa Photography and Videography company|language=en-US}}</ref> == Piligu == Emmanuel Agbeko Gamor nyɛla bini dɔɣi so [[Ankara]]. O daa chaŋ o basic shikuru Faith Montessori shikuru ni o secondary shikuru mi Presbyterian Boy's Senior High School.<ref>{{Cite web|last=Unknown|date=2015-07-14|title=THE PLATFORM: Emmanuel Gamor on the Platform|url=https://theroyalplatform.blogspot.com/2015/07/emmanuel-gamor-on-platform.html|access-date=2026-02-24|website=THE PLATFORM}}</ref> O daa nyɛla ŋun tuhi n chaŋ West Potomac High School din bɛ Virginia ka bahindi nyaaŋa n chaŋ College University of Florida ni ka di nyɛla yuli (scholarship).<ref>{{Cite web|title=Ceremonies Honor Students {{!}} Ellington|url=https://m.connectionnewspapers.com/news/2005/jun/29/ceremonies-honor-students/|access-date=2026-02-24|website=m.connectionnewspapers.com}}</ref> O ni daa zorina o daa nyɛla ŋun bori salima ka wumdi nyɛɣasim o ni ti wumdi salima  o daŋ maa ni ninkura maa sani. O ni daa tuu bohim Political Science maa zaa yoli o baa nyɛla ŋun mali kurisi ni arts mini Journalism, ka o daa niŋdi suhu pɛili o ba ni daa lo o alikawuli ni o ni da dsir Camara n ti o o ni journalism. O daa nyɛla ŋun daa kpe photojournalism karim zuŋ. == Shikuru == O ni daa bɛ PRESEC o daa nyɛla ŋun bohim General Arts. O daa bɛ editorial board ka daa sabi  article zaŋ jɛndi pseudonym : Inferno.  O daa lahi nyɛla kperikpeta ka daa nyɛ ŋun bɛ kperikperitiba laɣimgu  yuma ata shɛli o ni daa bɛ lala shikuru maa ni ka daa nyɛ ŋun di kperi kperiti binŋa kpaŋmaŋ pini yuuni 2002. PRESEC maa nyaaŋa o daa nyɛla ŋun tuhi n chaŋ West Potomac High school ni ka o daa nyɛ zuɣulana n ti international club, ka lahi bɛ basketball ŋberiba ni, National honor society n ti pahi debates mini forensic laɣimgu ni. O daa nyɛla ŋun nyɛ scholarship ni o bo baŋsim University of Florida ni ka o daa nyɛ Bachelor of Arts in Political Science ni Minor in Leadership.<ref name=":1">{{Cite web|title=Notable Alumni|url=https://afam.clas.ufl.edu/notable-alumni/|access-date=2026-02-24|website=African American Studies|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|title=Ceremonies Honor Students|language=en|url=http://connection.www.clients.ellingtoncms.com/news/2005/jun/29/ceremonies-honor-students/|access-date=2026-02-24}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Joyce and Thomas Moorehead Foundation - Scholarship Recipients|url=http://www.themooreheadfoundation.org/scholarship-recipients|access-date=2026-02-24|website=www.themooreheadfoundation.org}}</ref> O ni daa nyɛ Ronald E. McNair scholar maa, Emmanuel Gamor daa nyɛla ŋun nyɛ pina pam o ni daa nyɛ undergraduate University of Florida. Din daa pahi Flori Blue Key zuɣu, o daa nyɛla ŋun pahi Committee maa zuɣu saha shɛli University of Florida ni ni daa yan niŋ Homecoming  maa, ka di nyɛla o nyɛla ŋun pahi yuuni 2017 preview staff maa zuɣu, din kana J. Wayne Reitz o nyɛla Union Board Manager,   o daa lahi nyɛla zuɣulana  n ri Esquire mini Polaris of the Gamma Omicron Chapter of the lota Phi Theta.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|title=Schools Oct. 24-31|url=http://www.connectionnewspapers.com/news/2007/oct/22/schools-oct-24-31/|access-date=2026-02-24|website=www.connectionnewspapers.com|language=en}}</ref> O ni daa nyɛ Ronald E. McNair scholar nyaaŋa, Emmanuel Gamor lahi nyɛla alumnus n ti Harvard Business School Executive Education. == Tuma == O ni daa yu art ka o suhu bɛ salima ni maa daa nyɛla din kpaŋsi o ka influence o ka o niŋ niya n yi o ni daa bohim Political Science baŋsim maa n labi n ti bohim lahabalitibu baŋsim.<ref name=":2">{{Cite web|title=Story-Telling From Home - Homecoming Revolution - Ghana|url=http://homecomingrevolution.com/ghana/2013/07/03/story-telling-from-home/|access-date=2026-02-24|website=homecomingrevolution.com}}</ref> Saha kam o ni daa kperi tiŋduya ni niriba ni kaya balibu maa daa nyɛla din chɛ ka o baŋ duniya daa nyɛla din suŋsi o ka o tooi lɛbi tiŋduya lahabalitira (multimedia journalist) .<ref>{{Cite news|last=Debrah|first=Ameyaw|date=2015-08-23|title=Ghanaian Named In 2015 MJ Bear Fellows Digital Journalism Stand-Outs|language=en-US|work=Yen.com.gh - Ghana news.|url=https://yen.com.gh/18431-ghanaian-named-2015-mj-bear-fellows-30-digital-journalism-stand-outs.html|access-date=2026-02-24}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|last=Torkornoo|first=Richard|title=YFM Presenter Selected As a Panelist for World Economic Forum in South Africa|language=en-gb|url=http://etvghana.com/index.php/bonus-pages/item/2444-yfm-presenter-selected-as-a-panelist-for-world-economic-forum-in-south-africa|access-date=2026-02-24|archive-date=2015-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208224537/http://etvghana.com/index.php/bonus-pages/item/2444-yfm-presenter-selected-as-a-panelist-for-world-economic-forum-in-south-africa|url-status=dead}}</ref> O ni naagi, o daa nyɛla ŋun kpaŋ o maŋ n nyɛ managing editor tali n ti community newspaper din bɛ Washington Metro area maa. Emmanuel daa nyɛla ŋun labi na Ghana yuuni 2012 ni o ti niŋ dabaa ayi ni o ba ŋun daa gbaagi doro ka daa nyɛ ŋun kani yuuni 2013.<ref name=":2" /> Emmanuel daa nyɛla ŋun suŋsi ka daabiligu shɛŋa zoogi ka lahi nyɛ multimedia lahabalitura n ti Global Media Alliance. O daa nyɛla ŋun pahi ka bi niŋ di walansi lahabali shɛŋa bini boli MPwr show la, ka di niya daa nyɛla bi daa ʒilidi la Afrika bipola ban bɛ zaashɛhi bakoi kam puuni, ka bi yɛri bini doli so shɛŋa n ti nyɛ nasara maa, bi nyɛ wahala shɛŋa ka kpaŋsi bipola.<ref>{{Cite web|title=Notable Alumni|url=https://afam.clas.ufl.edu/notable-alumni/|access-date=2026-02-25|website=African American Studies|language=en-US}}</ref> Emmanuel nyɛla Director n ti Digital and Design Innovation din bɛ Impact Hub Accra/ Broadcasting Board of Governors Innovation Lab din bɛ Ankara maa. O daa lahi nyɛla Founding Executive Director n ti Urithi Labs, research intuitive outfit din daa zaŋ innovation media ni di wuhi, ka kpaŋsi ka lahi ti Afrika tiŋgbana tuma. == Pina mini achievement == * 2015 MJ Bear Fellows Honorable Mention (ONA '15 Under-30 Digital Journalism Stand-Outs) * 2014 "Success Story powered by the Web" Google Africa Connected (Education Category) Feature * 2014 Awarded "Best Male Blogger 2014", Ghana Social Media Awards * 2014 Nominated "Best Blog" & "Best Male Blogger" Categories, Ghana Social Media Awards * 2013 Notable Alumnus, African American Studies, College of Liberal Arts & Sciences == References == 2uhock48fxl451xdz0vzxe806o0qgah Adowa dance 0 32894 132025 130723 2026-03-28T18:53:47Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132025 wikitext text/x-wiki '''Adowa dance''' nyɛla Akan nim kali wa shɛli din niŋ bayana ''[[Ghana]]'' tiŋgbani ni, ka bɛ wari li bɛ kali laɣinsi ni kamani churi ni, kuyiya, amiliya nim ni, ni laɣinsi din pahi pahi ni. Adowa waa ŋɔ nyɛla di wariba ni wari shɛli ka bɛ waa maa diri fiila, bɛ kpatuɣa kamani bɛ nuhi mini bɛ gbaya wuhirila suhiri mini bɛ ni tiɛhiri sham. Bɛ mali la bɛ ni wuɣiri bɛ bɔɣiri sham bɛ biɛhigu kam ni. Niriba tooi diri fiila nyaɣisa luɣa kamani amiliya ni, namdibu ni ka niŋdi suhisaɣingu niŋsim luɣa kamani kuyiya.<ref name=":0">{{Cite web|title=Adowa dance|url=https://music.africamuseum.be/instruments/english/ghana/ashanti/adowa.html|access-date=2026-02-28|website=music.africamuseum.be}}</ref><ref>{{Cite web|title=Let’s Dance Adowa – 5 Ashanti Dance Gestures|url=http://www.nkyea.com/2011/08/lets-dance-adowa-5-ashanti-dance-gestures|access-date=2026-02-28|website=Nkyea Learning Systems|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006122520/http://www.nkyea.com/2011/08/lets-dance-adowa-5-ashanti-dance-gestures/|url-status=dead}}</ref> Adowa wariba maa puuni ŋun yiini yila maa biɛnimi ka ban saɣiri saɣiri mini binkumda gba biɛni. Bɛ toondan maa mini ban saɣiri maa nyɛla paɣ'ninsarinsi, ka bɛ kpahiri bɛ nuhi ka ŋmɛri dawule bee atoke n dɔli yila maa.<ref name=":0" /> == Di wabu == Adowa wa' wariba maa warimi ka zaŋdi bɛ kpatɔɣa maa diri fiila, ka kpuɣiri bɛ nuhi ka di tiri ba bɛ maŋmaŋ lahibali. Bɛ ningbuna maa dambu niŋdi la nyaɣisim dama bɛ gbubiri la anchiti piɛla bɛ nuhi ni.<ref name=":0" /> Adowa waa wabu ni, wawariba maa kuli zaŋdi la bɛ nuhi mini bɛ naba wara. Bɛ mali la sɔ' shɛli bɛ ni wari waa maa dɔli. Wa wari maa yan piligi mi ni yaa, ka kpuɣi o nuzaa gbali n zali tooni na. O ni wari saha shɛli maa, o yan kpaŋ la o maŋa ka o waa maa mini dala maa kumsi diri fiila shɛli din bɛ yi polo.<ref>{{Cite web|date=2023-02-01|title=Ghana. Adowa, the Unique Dance Style of the Ashanti.|url=https://www.southworld.net/ghana-adowa-the-unique-dance-style-of-the-ashanti/|access-date=2026-03-02|language=en-US}}</ref> == Kundivihira == f59tf0mjsn98ae9zn7rk2oibsoo8g5l Emmanuel Welbeck Nortey 0 32902 132075 130902 2026-03-29T05:13:43Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132075 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Emmanuel Welbeck Nortey''' ( bɛ daa n-dɔɣi o la silimin gɔli August dabaa anii dali, yuuni 1926 puuni ka o daa ti n kani silimin gɔli September yuuni 2023 puuni) daa nyɛla gbana siyaasa nira ni ''Industrial Consultant''. O daa nyɛla ŋun nyɛ paliment jintɔra Klottey-Korley constituency din m-be [[Greater Accra Region]] yaɣali [[Ghana]] puuni.<ref>{{Cite web|title=MPs|url=https://ghanamps.com/mps-2021-2025-8th-parliament/|access-date=2026-03-05|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=n2:1460-2482 - Search Results|url=https://search.worldcat.org/search?q=n2:1460-2482|access-date=2026-03-05|website=search.worldcat.org}}</ref> == Piligu biɛhigu mini Shikuru baŋsim == Nortey nyɛla bɛ ni daa  n-dɔɣi so la silimin gɔli [[August]] dabaa anii dali, yuuni 1926. O daa chaŋ la Manchester College of Commerce mini Manchester College of Science and Technology ni ka o daa dɛigi o O Bachelor of Arts in Economic ni O Diploma in Industrial Management.<ref>{{Cite web|title=Members of Parliament of Greater Accra Region|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/members_parliament.php|access-date=2026-03-05|website=www.ghanaweb.com|language=en}}</ref> == Siyaasa == Emmanuel Welbeck Nortey nyɛla bɛ ni daa piigi so n kpe tuuli  paliment  ti 4th republic ŋun ni Ghana puuni silimin gɔli [[January]] da baa ayopoin yuuni 1993 ka di nyɛla yuuni 1992 pibupibu shɛli din daa n niŋ silimin gɔli December yuuni 1992 maa puuni. Nortey daa n-nya kuɣu maa ka di nyɛla [[National Democratic Congress]] zuɣu. David Lamptey daa nyɛlavŋun dɛigi kuɣu maa yuuni 1996 pibupibu lani ni 20,485 vooti ka di daa yiŋsi vaabu 26.20% kɔbiga puuni vooti maa zaa puuni lala yuuni 1996 pibupibu maa ni n gari o nyɛntahi maa, Tei Okunor ŋun daa nyɛ zani gama zuɣu paati nira maa daa nyɛ 17,205 vooti nima ka di yiŋsi 22.00%, vooti maa zaa ni,Gilbert K. Quartey ŋun daa nyɛ [[New Patriotic Party]] nira maa mi daa nyɛ 19,090 vooti ka di yiŋsi 21.90% vooti maa zaa puuni, Adolf  Lutterodt ŋun daa zani n ti [[Convention People's Party]] maa mi gba daa nyɛ 4,897 vooti ka di yiŋsi 6.30% vooti maa zaa puuni, Kwame Nyarko Akuffo-Mensah ŋun gba daa nyɛ zani gama zuɣu paati nira mi gba nyɛla 2,173 vooti ka di yiŋsi 2.80% vootimaa zaa puuni, Buniyamin Mohammad Buniyamin People's National Ceonvention paati nira maa bi nyɛ vooti n ti pahi Ahmed Nii Kpakpo Oti Vanderpu ŋun gba daa nyɛ zani gama zuɣu paati nira.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 1992 Results - Klottey Korle Constituency|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1992/greateraccra/124/index.php|access-date=2026-03-05|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2023-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20231113120409/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1992/greateraccra/124/index.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 1996 Results - Klottey Korle Constituency|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/greateraccra/124/index.php|access-date=2026-03-05|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2023-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20231113151415/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/greateraccra/124/index.php|url-status=dead}}</ref> == Tuma == Nortey daa nyɛla paliment  jintɔra tuuli paliment 4th republic n ti Ghana ka di nyɛla Klottey-Korley constituency silimi gɔli January da baa ayopoin dali yuuni 1993 hali ni silimi gɔli dabaa ayopion dali yuuni 1997. O daa lahi nyɛla Consultant. == Maŋmaŋa biɛhigu mini kum == O daa nyɛla kristiɛn. O daa kpi la silimi gɔli [[September]] yuuni 2023 o ni daa nyɛ yuun 97.<ref>{{Cite web|last=Ghana|first=R. I. P.|date=2023-09-18|title=Hon. Emmanuel Welbeck|url=https://ripghana.com/emmanuel-welbeck/|access-date=2026-03-05|language=en-US}}</ref> == Kundivihira == htu7dw7a6sidohiu91v696o0qbw1amd Albert Kwaku Obbin 0 32904 132028 130923 2026-03-28T20:24:07Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 4 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132028 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Albert Kwaku Obbin''' (bɛ daa n-dɔɣi o la silimin gɔli May dabaa ata dali, yuuni 1956 puuni) daa nyɛla [[Ghana]] [[siyaasa]] nira mini Prestea-Huni Valley yaɣili nima jintɔr' kuri m-be [[Ghana]] [[Western Region]] puuni. == Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim == Bɛ daa n-dɔɣila Obbin yuuni 1956 puuni. O daa nyɛla ŋun n chaŋ [[University of Education, Winneba]] nti n-deei o diploma in Social studies puuni, ka n-deei o bachelor degree in Education in Social science puuni n yina [[University of Cape Coast]] puuni, ka daa lahi n-deei o Executive Masters in Governance and Leadership mi puuni n yina [[Ghana Institute of Management and Public Administration]].<ref>{{Cite web|title=CODA {{!}} Coastal Development Authority – Ghana|url=https://www.coda.gov.gh/profile/1.13446860|access-date=3 August 2020|website=Coastal Development Authority Ghana|language=en|archive-date=18 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240318181559/https://www.coda.gov.gh/profile/1.13446860|url-status=dead}}</ref> == Siyaasatali== Yuuni 2000 la puuni, saha shɛli Obbin ni daa n di Prestea-Huni Valley jintɔritali kuɣu yuuni 2000 piibu piibu la puuni ka daa n lɛbi jintɔra third mini fourth parliament of the fourth Republic of [[Ghana]] saha la ni n naai ka o daa m pili o siyaasatali tuma. O daa nyɛla [[New Patriotic Party]] puuni nira ka n di Prestea-Huni Valley yaɣili jintɔritali [[kuɣu]] yuuni 2000 puuni mini yuuni 2004 puuni zaa. Yuuni 2000 la puuni, vootinima din kalinli yiɣisi siliminsili puuni 39,487, 19,131 vootinima ka o daa n-nya ka ŋan n-zani kɔbiga puuni vaabu pihinahi ni anii ponchi anahi (48.40%).<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Parliament – Western Region Election 2000 Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/parliament/western/index.php|access-date=3 August 2020|website=Ghana Elections – Peace FM}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> O yaɣili maa daa nyɛla din m pahi jintɔritali kuɣisi awei shɛŋa [[New Patriotic Party]] nima ni daa n di jintɔritali kuɣisi pia ni awei la puuni la Western Region of Ghana nima piibu piibu la ni.<ref name=":4">{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2000|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/index.php|access-date=2020-09-02|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=16 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116133229/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/index.php|url-status=dead}}</ref> Lala [[New Patriotic Party]] nima ŋɔ daa nyɛla ban n di majority kuɣisi din kalinli daa n yiɣisi kɔbiga yini ka kuɣisi kɔbishii puuni.<ref name=":4" /> Kweku Acheampong Bonful ŋun daa n-nyɛ [[National Democratic Congress]] Paati puuni nira la, Mubashir Tamiru Dari ŋun mi daa n-nyɛ [[Convention People's Party]] puuni nira la, nti m pahi Akosua Wirekowah ŋun mi daa n yina Peoples National Convention puuni la nima ka o daa n kpuɣi zaashee maa ka n chɛ.<ref name=":0">{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2000 Results - Prestea Huni Valley Constituency|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/western/223/index.php|access-date=2020-09-03|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2024-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20240318173105/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/western/223/index.php|url-status=dead}}</ref> Lala niriba ŋɔ ninvuɣ' yino kam daa nyɛla ŋun m mali 12,240, 7,154 nti m pahi 962 vootinima vootinima maa zaa puuni. Bɛ vootinima maa daa nyɛla din n-zani n-ti kɔbiga puuni vaabu pihita ni yini (31.00%), vaabu pia ni anii (18.10) nti m pahi vaabu ayi ni ponchi anahi (2.40%).<ref name=":0" /> Yuuni 2004 la puuni, o daa lahi nyɛla ŋun n-zaŋ vootinima [[kalinli]] din n yiɣisi siliminsili puuni 23,852, vootinima 54,536 shɛŋa bɛ ni daa n-vooti la puuni ka di n-zani kɔbiga puuni vaabu pihinahi ni ata ni ponchi ayopɔin (43.70%) n di jintɔritali kuɣu.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Parliament – Western Region Election 2004 Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/parliament/western/index.php|access-date=3 August 2020|website=Ghana Elections – Peace FM|archive-date=11 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220911145239/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/parliament/western/index.php|url-status=dead}}</ref> Yuuni 2008 puuni piibu piibu la din dini, Francis Adu-Blay Koffie n daa n kpuɣi kuɣu maa ka n chɛ o. Vootinima din kalinli daa n yiɣisi 52,815 la puuni, Obbin daa m malila vootinima 18,077 ka Koffie mi daa m mali vootinima 21,887 ka di daa n chɛ ka o n di o.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Parliament – Western Region Election 2008 Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/parliament/western/index.php|access-date=3 August 2020|website=Ghana Elections – Peace FM}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Obbin daa bi lahi n yina nti m bo yaha yuuni 2012 la puuni piibu piibu la ni.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Parliament – Western Region Election 2012 Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/parliament/western/index.php|access-date=3 August 2020|website=Ghana Elections – Peace FM|archive-date=27 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627175549/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/parliament/western/index.php|url-status=dead}}</ref> == Maŋmaŋa biɛhigu == Obbin nyɛla kiristiɛn. == Kundivihira == <references /> [[Pubu:1956 births]] [[Pubu:Living people]] [[Pubu:Ghanaian Christians]] [[Pubu:New Patriotic Party politicians]] [[Pubu:Politicians from Western Region (Ghana)]] [[Pubu:University of Cape Coast shikuru bila kuro]] [[Pubu:University of Education, Winneba shikuru bila kuro]] [[Pubu:Ghana Institute of Management and Public Administration alumni]] [[Pubu:Ghanaian MPs 2001–2005]] [[Pubu:Ghanaian MPs 2005–2009]] [[Pubu:WLF 2026]] 83q2ol5lmk7m731u453llcrm4szkd4y Batakari Day 0 32907 132063 130959 2026-03-28T23:09:53Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132063 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''National Batakari Day''' (bɛ ni n ŋmaai shɛli jia m boli '''Batakari Day''') nyɛla ''national day'' [[chuɣu]] dabisili shɛli bɛ ni m puhiri [[Ghana]], chirili kam puuni [[Alizimba|Alizuma]] dali.<ref name="spy">{{cite news|url=http://spynewsagency.com/sept-4-is-national-batakari-day/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802172452/http://spynewsagency.com/sept-4-is-national-batakari-day/ |url-status=dead |archive-date=August 2, 2017 |title=Sept. 4 is National 'Batakari Day' |date=1 September 2015 |agency=SpyNewsAgency |accessdate=September 5, 2015 |author=Andrew Nettey }}</ref> Di mini di kuli bi n kpa talahi maa zaa yoli, di tu ka ŋun kam m-be [[Ghana]] tingbani puuni ye lala [[Batakari]] maa n chaŋ bɛ tuma shee bee gba shikuruti puuni. Silimin gɔli September dabaa anahi dali, yuuni 2015 puuni ka ''Ministry of Tourism'' daa yina nti n zali lala dabisili ŋɔ ni di mali northernima kaya ni taada n-wuhi niriba ka di nyɛ din m pahi ''SADA's comprehensive development agenda'' n-ti [[Ghana]] regions shɛŋa din suɣi dibaa ata la.<ref name="City">{{cite news | url=http://citifmonline.com/2015/09/01/first-friday-of-every-month-to-be-declared-batakari-day/ | title=First Friday of every month to be declared 'Batakari Day' | date=1 September 2015 | agency=Citifmonline | accessdate=September 5, 2015 | author=Amihere Eduku, Pius | access-date=6 March 2026 | archive-date=5 September 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150905054641/http://citifmonline.com/2015/09/01/first-friday-of-every-month-to-be-declared-batakari-day/ | url-status=dead }}</ref><ref name="fasion">{{cite web | url=http://www.fashionghana.com/site/ghana-declares-first-day-of-every-month-batakari-day-can-this-go-international/ | title=Ghana Declares First Day Of Every Month Batakari Day: Can This Go International? | publisher=Fashionghana | date=September 1, 2015 | accessdate=September 5, 2015}}</ref> ==A ni tooi lahi n-nya lahibaya== *[[Batakari Festival]] *[[World Damba Festival]] *National Sanitation Day == Kundivihira == <references /> [[Pubu:National days]] [[Pubu:Public holidays in Ghana]] [[Pubu:Ghana stubs]] [[Pubu:WLF 2026]] f2vbx5i0exqeocfh1r8f85c42m3kscz Ernest Addison 0 32918 132076 131043 2026-03-29T05:27:13Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132076 wikitext text/x-wiki '''Ernest  Kwamina Yedu Addison''' ( bi dɔɣi o la yuuni 1963) nyɛla Ghanaian economist ŋun daa pahi governor pia ni anu n ti Bank of Ghana.<ref>{{Cite news|date=2017-04-03|title=New BoG Governor sworn in by Akufo-Addo|language=en-US|url=http://www.myjoyonline.com/business/2017/April-3rd/new-bog-governor-sworn-in-by-akufo-addo.php|access-date=2026-03-10}}</ref> O nyɛla ŋun na mi pun tum lala banki ŋun maa ka nyɛ director of research yuuni 2003 hali bi yuuni 2011, ka daa lahi nyɛ economist  African Development Bank puuni.<ref>{{Cite web|last=Dogbevi|first=Emmanuel|date=2017-03-31|title=Dr. Ernest Addison is new Bank of Ghana Governor|url=https://www.ghanabusinessnews.com/2017/03/31/dr-ernest-addison-is-new-bank-of-ghana-governor/|access-date=2026-03-10|website=Ghana Business News|language=en-US}}</ref> == Piligu mini Shikuru == Addison daa chaŋla Mfantsipim shikuru, Methodist college in [[Cape Coast]] ni shikuru bihi kuri taba kamani UN Secretary General Kofi Annan. Mfantsipim ŋɔ nyaaŋa o daa nyɛla ŋun chaŋ University of Ghana n ti niŋ Bachelor of Arts degree in economics yuuni 1982 hali ni yuuni 1986, O daa nyɛla ŋun chaŋ Cambridge University n ti niŋ Master of economics yuuni 1987 hali ni yuuni 1989. Yuuni 1993, O daa nyɛla ŋun nyɛ Doctor of  Philosophy (Ph. D) degree in economics McGill University. == Tuma == O ni daa naagi o doctorate McGill maa, Addison daa labina Ghana n ti kpe Bank of Ghana yuuni 1994 ka di nyɛla o nyɛla economist. O daa nyɛla bini tom so tooni ka o lɛbi Deputy Chief ni Head Economic  Analysis and Policy Division of the Research Department.<ref name=":0" /> O zaamani banki maa ni o daa nyɛla ŋun lahi bɛ committees pam ni  di shɛŋa n nyɛ Open Market Operations Committee, Money Market Auction Committee  ni Editorial Committee, o daa lahi nyɛla Secretary n ti Financial Programme Implementation Committee ni Financial Policies Committee.<ref name=":0" /> O daa niŋ ʒii daanbolo n ti Economic Community of West African State Task Force shɛli ECOWAS kpamba ni daa zali shɛli la ni bi vihi n bo baŋsim din yɛn suŋsi ka bi kpa West African Monetary Institute. Addison daa lahi nyɛla ŋun nyɛ chief economist n ti West African Monetary Institute yuuni 2000 hali ni yuuni 2003. O ni daa yi Bank of Ghana,  O daa nyɛla ŋun tum n ti Kwasi  Amissah- Arthur ŋun daa nyɛ govrnor ka daa ti lɛbi Ghana gomlati zuɣulana paa. Yuuni 2012 Addison daa nyɛla economist so ŋun bɛ tooni di yi kana African Development Bank Southern African Resource Centre in Pretoria, South Africa. === Governor of the Bank if Ghana === Silimi gɔli March yuuni 2017 puuni, Nana Addo Danquah Akkufo-Addo, [[Ghana]] gomlanti daa zaŋ o yuli n ti Council of State nima ni bi sahi n ti ka o lɛbi Bank of Ghana governor.<ref name=":0">{{Cite web|date=2019-02-15|title=Home - Kasapa102.5FM|url=https://kasapafmonline.com/|access-date=2026-03-10|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2017-03-31|title=Ghana’s new chief banker: Ernest Addison|url=https://www.primenewsghana.com/business/ghana-s-new-chief-banker-ernest-addison.html|access-date=2026-03-10|website=Prime News Ghana|language=en-us}}</ref> Ka di daa nyɛla bini bori ni bi zaŋ so n zali lala zaashɛi maa din daa niŋ ka  Dr. Nashiru Issahaku ŋun daa nyɛ governor n ti Bank of Ghana maa daa wuhi o nua maa. O daa nyɛla bini sahi ti so ka piigi o  governor n ti Bank of Ghana silimi gɔli April dahin yini dali yuuni 2014 ka di nyɛla yuma anahi ka bi daa ti o, di daa nyɛla din naagi silimi gɔli March yuuni 2021. Silimi gɔli February yuuni 2021 ni,  zuɣulana Nana Addo Danquah Akkufo- Addo daa lahi piigi o ka o lɛbi governor n ti Bank of Ghana  ka daa labi n nɛigi o yuma maa yuma anahi n pahi din daa na guhiri ni Council of State nim sahi n ti shɛli.<ref>{{Cite web|last=Larnyoh|first=Magdalene Teiko|date=2021-02-02|title=President Akufo-Addo renews tenure of Bank of Ghana Governor, Dr Ernest Addison|url=https://africa.businessinsider.com/local/leaders/president-akufo-addo-renews-tenure-of-bank-of-ghana-governor-dr-ernest-addison/2nk02vm|access-date=2026-03-10|website=Business Insider Africa|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=2021-02-01|title=Akufo-Addo reappoints Dr. Ernest Addison as BoG Governor|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/business/Akufo-Addo-reappoints-Dr-Ernest-Addison-as-BoG-Governor-1169278|access-date=2026-03-10}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Akufo-Addo renews tenure of BoG Governor, Dr. Ernest Addison|url=https://citinewsroom.com/2021/02/akufo-addo-renews-tenure-of-bog-governor-dr-ernest-addison/|access-date=2026-03-10|language=en-US}}</ref> == Other position == O ni daa nyɛ central bank governor maa zuɣu, o daa nyɛla ŋun tumdi nti Ghana gomlanti ni tiŋduya tuma duri shɛŋa din tuma daa nyɛ laɣari yɛtɔɣa, di shɛŋa n nyɛ * International Monetary Fund (IMF), ex officio member of the board of governors<ref>{{Cite web|title=IMF Members' Quotas and Voting Power, and IMF Board of Governors|url=https://www.imf.org/en/about/executive-board/members-quotas|access-date=2026-03-10|website=IMF|language=en}}</ref> * Ghana Interbank Payment and Settlement Systems Limited (GhIPSS), ex-officio chairman of the board<ref>{{Cite web|last=User|first=Super|title=Board Members|url=https://ghipss.net/ghipss/board-members|access-date=2026-03-10|website=ghipss.net|language=en-gb|archive-date=2018-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20181127151930/https://ghipss.net/ghipss/board-members|url-status=dead}}</ref> * Ghana Cocoa Board, member<ref>{{Cite web|title=Two sworn in as board members of COCOBOD - The Ghanaian Times|url=http://www.ghanaiantimes.com.gh/two-sworn-in-as-board-members-of-cocobod/|access-date=2026-03-10|website=www.ghanaiantimes.com.gh|language=en}}</ref> * Financial Stability Board (FSB), member of the Regional Consultative Group for Sub-Saharan Africa<ref>{{Cite web|title=Members of the FSB Regional Consultative Group for Sub-Saharan Africa|url=https://www.fsb.org/about/rcgs/list-of-members-of-the-fsb-regional-consultative-group-for-sub-saharan-africa/|access-date=2026-03-10|website=Financial Stability Board|language=en-US}}</ref> == References == cy5a7bdked8ir0m7l451hqwawxrmrgy Ernest Attuquaye Armah 0 32919 132077 131072 2026-03-29T05:27:27Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132077 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Ernest Attuquaye Armah''' (bɛ ni daa n-dɔɣi so silimin gɔli August biɛɣu pishi ni ayopɔin dali, yuuni 1957 puuni) nyɛla siliminsi ni m boli so ni Development Planner, Architect nti m pahi Quantity Surveyor la. O daa lahi n nyɛla siyaasa nira ka lahi n-nyɛ jintɔr' kuro n-ti Trobu-Amasaman yaɣili din m-be [[Greater Accra Region|Greater Accra region]] of [[Ghana]] puuni la. == Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim == Bɛ daa n-dɔɣila Armah yuuni 1957 puuni. O nyɛla ŋun n-yi Afuaman (Manhean Electoral Area) din m-be [[Greater Accra Region]], [[Ghana]] puuni na.<ref>{{Cite web |title=Ghana MPs - MP Details - Armah, Ernest Attuquaye |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=81 |access-date=2021-02-17 |website=GhanaMps.}}</ref> O daa n-deela o ''Master of Science degree in Architecture'' n-yina Kiev Civil Engineering Institute din m-be [[Ukraine]] la yuuni 1988 puuni.<ref name=":1">{{Cite web |title=Odekro {{!}} What has your MP done for you? |url=http://staging.odekro.org/person/ernest-attuquaye-armah/ |access-date=2020-07-07 |website=staging odekro}}</ref> == Maŋmaŋa biɛhigu mini tuma == Armah nyɛla kiristiɛn so ŋun n-doli Church of Pentecost nima n-jamdi [[Naawuni]].<ref name=":1" /> O nyɛla ŋun n-niŋ amiliya ka mali bihi anahi. O nyɛla Chief Engineer m-be Ga District Assembly puuni.<ref name=":0">{{Cite web |title=Ghana MPs - MP Details - Armah, Ernest Attuquaye |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=81 |access-date=2020-07-07 |website=GhanaMps.}}</ref> == Siyaasatali == Bɛ daa n-vooti la Armah ka o lɛbi jintɔra n-ti Ga South yaɣilinima ''3rd parliament of the 4th republic'' la yuuni 2000 [[Ghana]]<nowiki/>nima piibu piibu puuni.<ref name=":0a">{{Cite book|title=Electoral Commission of Ghana Parliamentary Result-Election 2000|publisher=Friedrich Ebert Stiftung|year=2007|location=Ghana|pages=16}}</ref> O daa nyɛla [[National Democratic Congress]] paati puuni nira ka yina nti m-bo li ka bɛ piigi o.<ref name=":0a" /> O yaɣili maa daa nyɛla din m pahi jintɔriba kuɣisi ayobu shɛli [[National Democratic Congress]] paatinima ni daa n di kuɣisi pishi ni ayi puuni lala [[Greater Accra Region]] piibu piibu la puuni.<ref name=":1a">{{Cite web|date=2016-08-10|title=Statistics of Presidential and Parliamentary Election Results|url=https://www.fact-checkghana.com/statistics-presidential-parliamentary-election-results/|access-date=2020-09-01|website=Fact Check Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ghana Parliamentary Chamber: Parliament Elections held in 1992|url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2123|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219090455/http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2123_92.htm|archive-date=19 February 2020|access-date=3 September 2020}}</ref><ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2000 Results - Brong Ahafo Region|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/brongahafo/index.php|access-date=2020-09-01|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=22 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922143635/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/brongahafo/index.php|url-status=dead}}</ref> Lala [[National Democratic Congress]] nima ŋɔ daa nyɛla ban n di a ''minority'' jintɔritali kuɣisi din kalinli daa n yiɣisi pihiwei ni [[ayi]] kuɣisi kɔbishii puuni lala ''3rd parliament of the 4th republic of Ghana'' la puuni.<ref name=":1a" /> O daa nyɛla ŋun n-nya vootinima din kalinli yiɣisi siliminsili puuni 41,745 vootinima 78,849 shɛli bɛ ni daa n-vooti maa puuni ka ŋa zani n-ti [[kɔbiga]] puuni vaabu pihinu ni ata ponchi anii (53.8%).{{citation needed|date=October 2020}} Bɛ daa yinami nti n-vooti o ka n chɛ Samuel Nii-Aryeetey Attoh ŋun daa n-nyɛ [[New Patriotic Party]] puuni nira la, Thelma Lantwei Lamptey, ŋun daa n-yina [[Convention People's Party]] puuni la, Abraham Lartey Joe ŋun daa n-nyɛ National Reform Party puuni nira la, Daniel Addoquaye Pappoe ŋun daa n-yi People's National Convention paati puuni la, nti m pahi Edward Osei Bonsu ŋun mi daa n-yi United Ghana Movement puuni la na.<ref name=":3">{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2000 Results - Ga South Constituency|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/greateraccra/232/index.php|access-date=2020-09-03|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=29 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240329125415/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/greateraccra/232/index.php|url-status=dead}}</ref><ref name=":4">{{Cite book|title=Electoral Commission of Ghana - Parliamentary Result-Election 2000|publisher=Friedrich Ebert Stiftung|year=2007|location=Ghana|pages=33}}</ref> Bɛ zaɣ' yino kam daa nyɛla ŋun m mali 30,425, 2,510, 1,556, 1,035 nti m pahi 335 vootinima ka ŋa zaa nyɛ din n-zani kɔbiga puuni 39.2%, 3.2%, 2.0%, 1.3 nti m pahi 0.4% vootinima.<ref name=":4" /><ref name=":3" /> Tɔ, amaa di ni daa n niŋ ka bɛ n-yihi Ga South yaɣilinima yuuni 2004 la puuni piibu piibu la n naai, Armah daa lahi n-zaŋla National Democratic Congress yuli n chaŋ nti m-bo Amasaman yaɣili amaa ka Samuel Nii-Aryeetey Attoh daa n kpuɣi li ka n chɛ o.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Parliament - Greater Accra Region Election 2004 Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/parliament/greateraccra/index.php|access-date=2020-09-03|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=11 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240611075138/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/parliament/greateraccra/index.php|url-status=dead}}</ref> Yuuni 2008 la puuni ka o daa n-lɛbi Fifth Parliament of the Four Republic of Ghana la nima puuni yino. O daa nyɛla ŋun n-zaŋ National Democratic Congress yuli n di Trobu-Amasaman yaɣili la yuuni 2008 la puuni.<ref>{{Cite web|author=Peace FM|title=Parliament - Greater Accra Region Election 2008 Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/parliament/greateraccra/index.php|access-date=2020-07-07|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=6 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206171405/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/parliament/greateraccra/index.php|url-status=dead}}</ref> O daa nyɛla ŋun n-nya vootinima din kalinli yiɣisi siliminsili puuni 34,797 vootinima 71,093 shɛŋa bɛ ni daa n-vooti maa puuni ka di zani kɔbiga puuni 48.9% ka o daa n-zaŋ li n di.<ref name=":0a" /> Yuuni 2012 piibu piibu la puuni, o yaɣili maa daa nyɛla din yina nti m pirigi buyi zuɣu, din pa n-nyɛ Trobu yaɣili ŋɔ mini Amasaman yaɣili.<ref name=":2">{{Cite web|author=Peace FM|title=Parliament - Greater Accra Region Election 2012 Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/parliament/greateraccra/index.php|access-date=2020-07-07|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2024-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240329125953/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/parliament/greateraccra/index.php|url-status=dead}}</ref> Tɔ, amaa o daa bi tooi n-nya nasara lala yaɣa ayi maa puuni shɛli.<ref name=":2" /> == Kundivihira == <references /> [[Pubu:1957 births]] [[Pubu:Living people]] [[Pubu:Ghanaian Christians]] [[Pubu:Ghanaian Architects]] [[Pubu:National Democratic Congress (Ghana) siyaasa nira]] [[Pubu:Ghanaian MPs 2001–2005]] [[Pubu:Ghanaian MPs 2009–2013]] [[Pubu:WLF 2026]] e9mj8qw95ys3o04jjuon1bn1taxrnt5 Eugene Atta Agyepong 0 32928 132078 131193 2026-03-29T05:34:50Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132078 wikitext text/x-wiki '''Eugene Atta Agyepong''' ( bi dɔɣi o la silimi December yuuni 1939) nyɛla Ghanian siyaasa nira ka daa nyɛ jintɔra n ti 2nd, 3rd mini 4th paliment ti fourth republic ŋun n daa nyɛ ŋun zani n ti Abetifi constituency  din bɛ [[Eastern Region]] [[Ghana]] puuni. O daa lahi nyɛla Chairman n ti Finance Committee paliment puuni. == Piligu mini Shikuru == Atta nyɛla bini duɣi so Silimi gɔli [[December]] yuuni 1939 puuni Abetifi din bɛ Eastern Region Ghana ni maa. Agyepong Atta nyɛla management Consultant o tuma polo. == Siyaasa == Atta Agyepong nyɛla [[New Patriotic Party]] nira. O daa nyɛla ŋun zani Abetifi constituency zaani n nyɛ paliment jintɔra 2nd, 3rd mini 4th paliment 4th republic n ti Ghana saha shɛli o ni daa di yuuni 1997, 2000 mini 2004 la pibupibu maa. Bi daa piigi o paliment jintɔra n ti Abetifi constituency yuuni 2000 la pibupibu la ni ka di nyɛ New Patriotic Party zuɣu. O daa nyɛla ŋun lahi zani nti Abetifi constituency 3rd paliment 4th republic ni Ghana puuni. O daa nyɛla Peter Wiafe Pepera ni daagi so luhi amaa ka gba lɛi nyɛ New Patriotic Party nira . Peter Wiafe Pepera daa nyɛla ŋun kpaŋ o maŋ n di kuɣu maa n ti paati maa yuuni 2008 pibupibu la ni. === 1996 pibupibu === O daa nyɛla tuuli yuuni 1997 bini daa yɛli ni ŋun n di maa nyaaŋa lala yuuni 1996 pibupibu maa ni ni vooti din kalinli yiŋsi 14,089.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Parliament - Eastern Region Election 1996 Results|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/parliament/eastern/index.php|access-date=2026-03-14|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2022-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20221121041745/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/parliament/eastern/index.php|url-status=dead}}</ref> === Yuuni 2000 pibupibu === Agyepong daa nyɛla bini piigi so yuuni 2000 pibupibu lani ni vooti din kalinli yiŋsi 11,226 ka di yiŋsi vaabu 45.9% kɔbiga puuni vooti maa zaa puuni. Bi daa piigi o ka chɛ Peter Wiafe Peoeraŋun daa nyɛ [[National Democratic Congress]] nira, BoatengDaniel Ntim zan gama zuɣu paati niraSam Kwabena Agyeman n ti [[Convention People's Party]] nira, Nana Akua Konadu n ti National Reforms Party Amanua Joyce people's National Convention Ben Adu Agyekumn ti United Ghana Movement. Bi zaɣa yino kam  daa nyɛla vaabu ŋun doya ŋɔ kɔbiga puuni 14.7%, 2.6%, 2.4%, 0.7% ni 0.3% vooti maa zaa puuni. === Yuuni 2004 pibupibu === Agyepong daa nyɛla binibpiigi so n kpehi paliment yuuni 2004 pibupibu lani. O daa di mi ni vooti 16,019 ka di yiŋsi vaabu 60.20% vooti maa zaa puuni.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Parliament - Abetifi Constituency Election 2004 Results|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/parliament/eastern/83/index.php|access-date=2026-03-14|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2024-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330081359/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/parliament/eastern/83/index.php|url-status=dead}}</ref> Bi daa piigi o ka chɛ Rexford Kwasi Dankyi ŋun daa nyɛ National Democratic Congress nira ni Boateng Daniel Ntim ŋun daa nyɛ zani gama zuɣu nira. Bi daa nyɛ vooti 6,573 ni 4,034 vooti nima maa zaa puuni. Ka di yiŋsi vaabu 24.7% mini 15.2%vooti maa zaa puuni.<ref>{{Cite book|url=http://collections.fes.de/publikationen/445743|title=Elections 2004 : Ghana's parliamentary and presidential elections|date=2005|language=de}}</ref> Agyepong daa nyɛla bini piigi ka di nyɛla New Patriotic Party zuɣu . O constituency daa nyɛla fi pahi constituencies pishi ni ayi din daa di ka di nyɛ New Patriotic Party zuɣu Eastern Region puuni lala pibupibu maa ni.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2004 Results - Eastern Region|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/eastern/index.php|access-date=2026-03-14|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2022-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206182956/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/eastern/index.php|url-status=dead}}</ref> New Patriotic Party daa nyɛla din di paliment kuɣusi 128 lala 4th paliment 4th republic n ti Ghana maa puuni.<ref>{{Cite web|last=Asante|first=Kwaku Krobea|date=2016-08-10|title=Statistics of Presidential and Parliamentary Election Results|url=https://www.fact-checkghana.com/statistics-presidential-parliamentary-election-results/|access-date=2026-03-14|website=Fact Check Ghana|language=en}}</ref> == Bihigu == Agyepong nyɛla kristiɛn. nk9lhoozdemfpk2otjtzrrsabpudnd8 Felix Twumasi-Appiah 0 32933 132079 131241 2026-03-29T06:47:09Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 8 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132079 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{E-Class}} '''Felix Twumasi  Appiah''' ( bi dɔɣi o silimi gɔli [[August]] 30 yuuni 1968) nyɛla [[Ghana Bindira|Ghanaian]] siyaasa nira ka lahi nyɛ Manager ni Administrator. == Piligu mini Shikuru == Twumasi Appiah nyɛla bini dɔɣi so Waise din bɛ Sane District  Brong Ahafo Region [[Ghana]]. O chaŋ la institute of Maritime Studies in Havana, Cuba ni ka O daa nyɛ Bsc. ( Hons) in Exploitation of Maritime Transportation.<ref name=":1">{{Cite web|title=Ghana MPs - MP Details - Twumasi-Appiah, Felix|url=http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=236|access-date=2026-03-14|website=ghanamps.gov.gh|archive-date=2016-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506170841/http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=236|url-status=dead}}</ref> == Tuma biɛhigu == Twamasi nyɛla Manager mini Administrator. O na min nyɛ Cooperation Consultant n ri Ta&a, ka lahi nyɛ management consultant Medivac (GH) Ltd., o na min lahi nyɛ senior partner n ti investment consultancy Westgate investment Ltd. ni  manager ŋun su  shopping mini Peocurement n ti Reha-Medical Supply.<ref name=":1" /> Poi ni ŋɔ o daa nyɛla ŋun na min tum Executive Chairman tali nti tumadu shɛli din su gorim ka bi boli travel and tour establishment -Transtour ( GH) Ltd., o daa lahi nyɛla Cargo/warehouse Superintendent nti AFGO ( K.I.A.), ka lahi nyɛ operation coordinator n ti Ghana Port and Harbour Authority.<ref name=":1" /> O nyɛla ŋun yɛri silimisili mini Spanish.<ref name=":1" /> == Siyaasa == O daa nyɛla paliment jintɔra n ti Sene constituency, bini labi boli shɛli Sene West constituency yuuni 2000 hali ni yuuni 2012<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2000 Results - Sene West Constituency|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/brongahafo/55/|access-date=2026-03-14|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2023-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20231029141751/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/brongahafo/55/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2008 Results - Sene West Constituency|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/brongahafo/55/|access-date=2026-03-14|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2024-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20241201182539/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/brongahafo/55/|url-status=dead}}</ref> ka o nyɛla [[National Democratic Congress]] (NDC) <ref>{{Cite web|title=MPs|url=https://ghanamps.com/mps-2021-2025-8th-parliament/|access-date=2026-03-14|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref>nira. Din wuhiya ni o daa nyɛla paliment jintɔra 4th mini 5th Ghana 4th Republic puuni.<ref>{{Cite web|title=Results Parliamentary Elections|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2012/elections.results.parliamentary.php|access-date=2026-03-14|website=www.ghanaweb.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://collections.fes.de/publikationen/456623|title=Ghana election 2008|date=2010|language=de}}</ref> == Pibupibu == === yuuni 2000 pibupibu === Yuuni 2000, Twumasi-Appiah daa nyɛla ŋun di [[Ghana]] pibupibu ka lɛbi paliment jintɔra n ti Sene constituency din bɛ Brong Ahafo Region  Ghana. O daa diya ka di nyɛla National Democratic Congress zuɣu. O constituency maa daa nyɛla din pahi constituencies ayopoin shɛli di.daa di kuɣu paliment puuni n ti National Democratic Congress paati kuɣusi pishi ni yini (21) din daa nyɛ New Patriotic party nim ni di shɛli.<ref>{{Cite web|last=Asante|first=Kwaku Krobea|date=2016-08-10|title=Statistics of Presidential and Parliamentary Election Results|url=https://www.fact-checkghana.com/statistics-presidential-parliamentary-election-results/|access-date=2026-03-14|website=Fact Check Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2000 Results - Brong Ahafo Region|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/brongahafo/index.php|access-date=2026-03-14|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2022-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922143635/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/brongahafo/index.php|url-status=dead}}</ref> National Democratic Congress paati nim maa daa nyɛ ban pora ( minority)  bi daa di la paliment kuɣusi 91 kuɣusi 200 puuni 3rd paliment Ghana 4th republic maa puuni. O daa nyɛla bini piigi so ni vooti din kalinli yiŋsi 14,567 vooti 21,465 puuni.<ref name=":2">{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2000 Results - Sene West Constituency|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/brongahafo/55/index.php|access-date=2026-03-14|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2022-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220915130041/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/brongahafo/55/index.php|url-status=dead}}</ref> Di daa yiŋsila  vaabu 68.1% kɔbiga puuni. O daa nyɛla bini piigi so ka chɛ Isaac Sunkwa-Hyeamanŋun daa nyɛ [[New Patriotic  Party]], Geofery Agbo ŋun zani ti National Reforms Party maa, Abu Kasim Tahiru ŋun gba daa zani n ti [[Convention People's Party|Convention Peoples Party]] maa. Kalinli ŋun doya ŋɔ n daa nyɛ bini bi ni vooti shɛŋa, 5,152, 1,248 ni 428. Ka di nyɛ din yiŋsi vaabu 24.1%, 5.8% ni 2.0% kɔbiga puuni.<ref name=":2" /> === Yuuni 2004 pibupibu === Twumasi-Appiah daa nyɛla bini lahi piigi so m pahi buyi ni O niŋ paliment jintɔra n ti Sane constituency bini daa ti boli shɛli Sane west constituency la, ka di bɛ Brong Ahafo Region Ghana yuuni 2004 pibupibu la ni.<ref name=":3">{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2004 Results - Sene West Constituency|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/brongahafo/55/index.php|access-date=2026-03-14|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2024-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203230920/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/brongahafo/55/index.php|url-status=dead}}</ref> O daa lahi nyɛla ŋun zani constituency maa zani paliment puuni 4th paliment Ghana 4th republic la ni. O daa nyɛla bini piigi so ni vooti din kalinli yiŋsi 20,775 vooti 29,894 puuni.<ref name=":3" /> Ŋɔ daa nyɛla din yiŋsi 69.50% kɔbiga puuni.<ref name=":3" /> O daa nyɛla bini piigi so ka chɛ Sunkwa-Hyeaman Issac ŋun daa nyɛ New Patriotic Party nira mini Yushahu Hallaru Alhaji Yussif ŋun gba daa nyɛ Convention People's Party nira.<ref name=":3" /> Bi daa nyɛla vooti ka di kalinli nyɛ 8,640 mini 47.<ref name=":3" /> Ka di daa yiŋsi vaabu 28.90% mini 1.70% kɔbiga puuni. Twumasi Appiah daa nyɛla bini piigi so ka di nyɛla National Democratic Congress zuɣu.<ref name=":3" /> National Democratic Congress daa nyɛla din di kuɣusi pia (10) kuɣusi pishi ni anahi ni (24) n ti Brong Ahafo Region lala yuuni maa pibupibu maa ni.<ref name=":4">{{Cite web|last=Asante|first=Kwaku Krobea|date=2016-08-10|title=Statistics of Presidential and Parliamentary Election Results|url=https://www.fact-checkghana.com/statistics-presidential-parliamentary-election-results/|access-date=2026-03-14|website=Fact Check Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2004 Results - Brong Ahafo Region|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/brongahafo/index.php|access-date=2026-03-14|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2024-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240925092157/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/brongahafo/index.php|url-status=dead}}</ref> 3,4 zaa puuni National Democratic Congress daa nyɛla din di minority, bi daa nyɛla kuɣusi 94 paliment puuni kuɣusi 230 ni 4th paliment Ghana 4th republic puuni.<ref name=":4" /> === Yuuni 2008 pibupibu === Twumasi  Appiah daa nyɛla bini piigi so n pahi buta ka o lahi lɛbi paliment jintɔra n ti Sane constituency Brong Ahafo Region puuni yuuni 2008 pibupibu la ni. O daa lahi nyɛla ŋun zani ti o constituency maa 5th paliment Ghana 4th republic ni. O daa nyɛla bini piigi so ni vooti 12,232 vooti 25,925 puuni. Ŋun daa daa nyɛla din yiŋsi vaabu 54.64% kɔbiga puuni. O daa nyɛla bini piigi so ka chɛ Mohammed Belinyi Abdulai ŋun daa nyɛ New Patriotic Party nira, Emmanuel Osei Ramson ŋun da nyɛ Convention People's Party nira maa, Opoku Senkyire Gabriel n ti Democratic People's Party n ti pahi Sumani Bapio Issahaku n ti People's National Convention . Bi daa nyɛla ban nyɛ vooti nim n ŋɔ 9440, 470, 315 ni 305. Ka di yiŋsi vaabu ŋun doya ŋɔ 41.47%, 2.96%, 1.38% ni 1.34%. Twumasi Appiah daa lahi nyɛla bini piigi so ka di nyɛ National Democratic Congress zuɣu. National Democratic Congress daa nyɛla din di kuɣusi 8 kuɣusi 24  paliment  puuni  nti Brong Ahafo Region.<ref name=":4" /> 3,7 di zaa puuni National Democratic Congress nim daa di la majority , bi daa di kuɣusi 114 kuɣusi 230 puuni 5th paliment Ghana 4th republic puuni.<ref name=":4" /> == Biɛhigu == Twumasi Appiah daa nyɛla ŋun mali paɣa ni bihi ayi.<ref name=":0">{{Cite web|title=Ghana MPs - MP Details - Twumasi-Appiah, Felix|url=http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=236|access-date=2026-03-14|website=ghanamps.gov.gh|archive-date=2016-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506170841/http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=236|url-status=dead}}</ref> O daa nyɛla Christian ka daa bi Resurrection Power ni Living Bread Christian Center.<ref name=":0" /> == Kundivihira == j79ev6k3j753pwo6iabde69u6uwhqqh Francis Amenu 0 32938 132080 131329 2026-03-29T07:10:57Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132080 wikitext text/x-wiki '''Francis Amenu''' nyɛla Ghanaian metallurgical engineer ŋun daa lahi nyɛ ŋun bohim ka lɛbigi minister. O nyɛla ŋun tum Evangelical Presbyterian (E.P) Church, [[Ghana]].  Yuuni 1999, o daa nyɛla bini piigi so ka o zani Ghanaian zaani laɣigu shɛli din daa niŋ London,  United Kingdom. Ka o bɛni hali ni yuuni 2003 ka nai labina Afrika. Ŋun n zali E.P. Church, UK. Yuuni 2009 Amenu daa nyɛla bini piigi so tuuli moderator n ti General Assembly  n ti Evangelical Presbyterian Church,  Ghana, saha shɛli lala laɣigu maa ni daa nyɛ.bini taɣi shɛli General Synod. O daa nyɛla bini mi so Right Reverend. O daa nyɛla ŋun bɛ lala zaashɛi maa hali ni yuuni 2015. O daa lahi nyɛla ŋun nyɛ Chairman n ti Christian Council of Ghana ka di nyɛla o piligi li la yuuni 2013.<ref>{{Cite web|title=themeforest.com|url=http://www.christiancouncilofghana.org/chairman.html|access-date=2026-03-19|website=www.christiancouncilofghana.org|language=en|archive-date=2012-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120424140949/http://www.christiancouncilofghana.org/chairman.html|url-status=dead}}</ref> == Shikuru == Francis Amenu daa nyɛla bini dɔɣi so niŋ daŋ shɛli ban chaŋ shikuru ni na. O ni daa chaŋ o local shikuru maa naagi. O daa nyɛla ŋun niŋ mining engineer ka o daa nyɛla ŋun niŋli Kwame Nkrumah University of Science and Technology,  School of Mines din bɛ Tarkwa Western Region Ghana yuuni 1973 hali ni yuuni 1976.<ref name=":0">{{Cite web|title=themeforest.com|url=http://www.christiancouncilofghana.org/vice_chairman.html|access-date=2026-03-19|website=www.christiancouncilofghana.org|language=en|archive-date=2011-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110918055426/http://www.christiancouncilofghana.org/vice_chairman.html|url-status=dead}}</ref> O daa nyɛla ŋun niŋ Christian ministry. O daa nyɛla ŋun chaŋ Trinity  Theological Seminary, Legon din bɛ Ghana la yuuni 1982 hali ni yuuni 1990.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|title=�Ƿ����152|url=http://www.ttsem.net/index.php?option=com_content&task=category&sectionid=4&id=16&Itemid=44|access-date=2026-03-19|website=ttsem.net|language=en}}</ref> O daa nyɛla ŋun doli nyaaga n chaŋ Christian  Theological  Seminary , Indianapolis, Indiana, din bɛ United State yuuni 1995 hali ni yuuni 1997.<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Citation|last=MALTZ|first=Myron C.|title=The Developmental Background And Analysis Of The Termination Of Fellowship With The Lutheran Church--Missouri Synod By The Wisconsin Synod|url=https://doi.org/10.2986/tren.020-0326|publisher=Theological Research Exchange Network (TREN)|access-date=2026-03-19}}</ref> == Christianity ministry == Amenu nyɛla ŋun tum yaɣa pam n ti E.P. church yuuni 1985 hali ni yuuni 1999, di shɛŋa n nyɛ Pastor kpema n ti [[Accra]] New Town church yaɣali. Yuuni 1999, o daa nyɛla bini zaŋ so chaŋ London din bɛ [[United Kindom|United Kingdom]]  (UK) ni ka o daa nyɛ Ghanaian ministry [[London]], ka lahi nyɛ Chaplain n ti Ghanaian Community di bɛ  United Reformed Church  UK tiŋgbani yuuni 1999 hali ni yuuni 2003.<ref>{{Cite web|title=Yahoo {{!}} Mail, Weather, Search, Politics, News, Finance, Sports & Videos|url=https://www.yahoo.com/|access-date=2026-03-19|website=www.yahoo.com|language=en-US}}</ref> Ŋun n daa nyɛ ŋun piligi UK yaɣali E.P church la o ni daa na bɛ ni mani maa. O ni labina Ghana yuuni 2003 , Amenu daa nyɛla District Pastor Madina. O daa lahi nyɛla Karimba kpema Trinity Theological Seminary<ref name=":1" /><ref name=":0" /> n ti pahi Evangelical Presbyterian University College pali din bɛ Ho Ghana tiŋgbani.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> Silimi gɔli August yuuni 2008, Rev. Amenu daa nyɛla bini piigi so Moderator of the  General Synod of the E.P Cheechi bi 67th Synod Ho puuni.<ref>{{Cite web|last=Multimedia Broadcasting Corporation, info@myjoyonline.com|title=Ghana News :: Exercised authority to please God –Rt Rev Komla Buama ::: Breaking News {{!}} News in Ghana {{!}} news|url=http://news.myjoyonline.com/news/200808/19799.asp|access-date=2026-03-19|website=news.myjoyonline.com}}</ref> O daa nyɛla ŋun bi tooi zani Synod Clerk  pibupibu n ti cheechi maa yuuni 2004.<ref>{{Cite web|title=EP Church, Ghana, elects Moderator {{!}} Regional News 2004-09-12|url=http://ghanaweb.net/GhanaHomePage//NewsArchive/artikel.php?ID=65915|access-date=2026-03-19|website=ghanaweb.net|archive-date=2011-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723134615/http://ghanaweb.net/GhanaHomePage//NewsArchive/artikel.php?ID=65915|url-status=dead}}</ref> Cheechi maa daa taɣa bi zali zaandiba maa yuli din daa nyɛ General Synod n lɛbi General Assembly yuuni 2009, lala yuuni maa Amenu daa nyɛla bini piigi so ni O zani Livingstone Buamani o lɛbi tuuli Moderator General Assembly n ri Evangelical Presbyterian Church, Ghana ( E.P. Church). O daa nyɛla ŋun niŋ yuma ayobu ka di daa naagi yuuni 2015, Seth Agidi m daa nyɛ ŋun zani o zani. Francis Amenu daa lɛbi Chairman nti Christian Council din bɛ Ghana  yuuni 2013. Emmanuel Martey daa nyɛla ŋun zani o zani yuinib2014 silimi gɔli [[April]] ni, ŋun gba daa nyɛ Moderator n ti Presbyterian Church Ghana puuni lala saha maa. == Amiliya mini Daŋ bihigu == O daa niŋ amiliya ka mali bihi anahi. == Reference == 1tbeulsdh15otshxcmj485hvcbqs65c Franklin Winfred K. Aheto 0 32946 132081 131604 2026-03-29T07:13:14Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132081 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Franklin Winfred K. Aheto''' nyɛla Ghanaian siyaasa nira ka lahi nyɛ paliment jintɔra 1st mini 2nd paliment Ghana 4th Republic n ti [[Ashiaman]] constituency din bɛ [[Greater Accra Region]] ni maa.<ref>{{Cite web|date=1997-11-03|title=Member of Parliament sues journalists for libel|url=https://ifex.org/member-of-parliament-sues-journalists-for-libel/|access-date=2026-03-20|website=IFEX|language=en-US}}</ref> == Piligu mini Shikuru == Aheto nyɛla Ghanian, Siyaasa nira ni paliment jintɔra 2nd paliment ti 4th republic la ni. O daa nyɛla bini piigi so paliment jintɔra n ti Ashiaman Constituency din bɛ Greater Accra Region maa yuuni 1996 pibupibu lani.<ref>{{Cite web|date=2019-07-16|title=Parliamentary Primaries: Ashaiman MP in hot soup {{!}} NewsGhana|url=https://www.newsghana.com.gh/parliamentary-primaries-ashaiman-mp-in-hot-soup/|access-date=2026-03-20|website=https://www.newsghana.com.gh/|language=en-US}}</ref> == Siyaasa == Aheto daa nyɛla ŋun kpe paliment tuuli yuuni 1992 palimentery pibupibu lani ka di nyɛla [[National Democratic Congress]] party  zuɣu. O daa nyɛla bini piigi so n pahi buyi zuɣu ka o nyɛ Paliment jintɔra n ti Ashiaman constituency ka nyɛla yuuni 1996 pibupibu la ni,<ref>{{Cite web|title=https://infoboxdaily.com/deputy-majority-leader-faces-stiff-competition-in-ndc-primaries/|url=http://infoboxdaily.com/deputy-majority-leader-faces-stiff-competition-in-ndc-primaries/|access-date=2026-03-20|website=infoboxdaily.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Fear Grips Deputy Majority Leader Over The Emergence Of Martin Luther King|url=https://www.modernghana.com/news/635561/fear-grips-deputy-majority-leader-over-the-emergence-of-mart.html|access-date=2026-03-20|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> Din ni ka o daa di vooti din kalinli yiŋsi 35,212 n gari o nyiintahi maa Doku Joseph-Wills K.K. ŋun daa zani nti People's Convention Party ŋun daa nyɛ 1,653 vooti, HerbertKofi Aggor people's National Convention ŋun gba daa nyɛ 1,822 vooti, Samuel Korle Amegah zani gamazuŋu nira ŋun daa nyɛ 6,663 vootin ti pahi Iddrisu Abdel-Kareemŋun gba zani nti New Patriotic Party ka gba daa nyɛ 18,081 vooti.<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=https://ec.gov.gh/wp-content/uploads/2020/02/1996-Parliamentary-Election-Results.pdf|access-date=2026-03-20|website=ec.gov.gh|archive-date=2020-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201012135816/https://ec.gov.gh/wp-content/uploads/2020/02/1996-Parliamentary-Election-Results.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2016-10-16|title=Ashaiman: A constituency to watch on December 7|url=https://www.pulse.com.gh/story/constituency-watch-ashaiman-a-constituency-to-watch-on-december-7-2024080210035599789|access-date=2026-03-20|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref> O daa nyɛla ŋun gbibi lala kuɣu maa la hali ka Hon Emmanuel Kinsford Kwasi Teye [[New Patriotic Party]] nira maa daa ti dɛigi kuɣu maa yuuni 2000 ka nyɛla yɛtɔlɣa bihi n daa bi National Democratic Congress party niriba maa ni amaa yuuni 2004 Hon Alfred Kwame  Agbesi daa lahi dɛigi kuɣu maa yaha n ti National Democratic Congress nim yaha.<ref>{{Cite web|title=Ashaiman MP Hot Over Parliamentary Primaries|url=https://www.modernghana.com/news/944927/ashaiman-mp-hot-over-parliamentary-primaries.html|access-date=2026-03-20|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> == Bihigu == Aheto nyɛla kristiɛn == References == opat99wchv594f7b82l7sx9eq1brqrq George Charles Quaynor-Mettle 0 32973 132082 131776 2026-03-29T07:55:14Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132082 wikitext text/x-wiki '''George Charles Quaynor-Mettle''' nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira ka lahi nyɛ Karimba. O daa nyɛla jintɔra tuuli paliment [[Ghana]] 4th republic maa puuni n ti Ablekuma South constituency din bɛ [[Greater Accra Region]] Ghana tiŋgbani.<ref>{{Cite web|title=MPs|url=https://ghanamps.com/mps-2021-2025-8th-parliament/|access-date=2026-03-25|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref> == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Quaynor-Mattle nyɛla bini dɔɣi so silimi gɔli [[October]] 7 yuuni 1955, o nyɛlabŋun dɛigi o Bachelor of Arts shahara gbaŋ University of Ghana. == Siyaasa == Quaynor-Mattle nyɛla bini daa piigi so yuuni 1992 pibupibu lani ka di nyɛla [[National Democratic Congress]] zuɣuka lɛbi paliment jintɔra tuuli paliment Ghana 4th republic puuni. O daa nyɛla ŋun lu yuuni 1996 la pibupibu lani n ti Theresa Amerley Tagoe ka o nyɛla [[New Patriotic Party]] nira. O daa nyɛla vaabu 39.90% kɔbiga puuni din daa yiŋsi 47,644 n gari Ebo Hawkson ŋun daa nyɛ National Democratic Congress nira maa ka daa nyɛ 35.70% ka di gba yiŋsi 42,568, Isaac  Ashong Okai nti [[Convention People's Party]] mi nyɛ 2,275 vooti ka di yiŋsi 1.90%,Samuel Addo Benlee Brown n ti People's National Convention mi nyɛ 1,278 ka di yiŋsi 1.10% n ti pahi Seth Markwei Commodore n ti National Convention Partymi gba nyɛ 1,220 ka di gba yiŋsi 1.00%.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 1992 Results - Ablekuma South Constituency|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1992/greateraccra/113/index.php|access-date=2026-03-25|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2024-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20241201213314/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1992/greateraccra/113/index.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 1996 Results - Ablekuma South Constituency|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/greateraccra/113/index.php|access-date=2026-03-25|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2023-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129214501/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/greateraccra/113/index.php|url-status=dead}}</ref> O daa nyɛla ŋun bɛ Commission shɛli din daa yihi National Commission for Civic Education (NCCE)  la ni.<ref>{{Cite web|title=NCCE launches revitalise civic website|url=https://www.modernghana.com/news/374778/ncce-launches-revitalise-civic-website.html|access-date=2026-03-25|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> == Bihigu == O nyɛla kristiɛn. == Kundivihira == 6isgejp3d62l37n852oud4sfz5ugu3k Arthur Sibieko Bullu 0 32976 132060 131948 2026-03-28T22:17:15Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132060 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Arthur Sibieko Bullu''' (bɛ dɔɣi o la silimin gɔli June biɛɣu pishi dali, yuuni 1937 puuni) nyɛla [[Ghana]] [[siyaasa]] nira ka lahi n-nyɛ jintɔra m-be first Parliament of the fourth Republic puuni n-ti Aowin-Suaman yaɣili din m-be [[Ghana]] [[Western Region]] puuni la. O nyɛla ŋun daa n-zaya n-ti [[National Democratic Congress]].<ref>{{Cite web|title=Google Translate|url=https://translate.google.com/translate?hl=ha&sl=en&u=http://maryjonah.me/2018/08/episode-2-the-1992-parliamentary-results/&prev=search&pto=aue|access-date=6 February 2021|website=translate.google.com| date=18 August 2018 }}</ref><ref name=":0">Ghana Parliamentary Register 1992–1996</ref> == Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim == Bɛ daa n-dɔɣila Arthur Sibieko Bullu Aowin-Suaman, [[Ghana]], silimin June biɛɣu pishi dali, yuuni 1937 puuni. O daa n chaŋla Minsk University (USSR) nti yina ni o Masters of Science in engineering. Din nyaaŋa, o daa lahi nyɛla ŋun n chaŋ Power Engineering Institute, [[Russia]], nti n tuɣi o bɔhimbu ka daa ti n yina ni Diploma in Education. O daa bi zani nimaani ka lahi n tuɣi n chaŋ University of Pedagogy puuni nti yina ni Doctor of Philosophy in Engineering pin' gahindili ka naan n chɛ o ni daa lahi n chaŋ Marxist University puuni ka bɛ gba daa ti n-ti o Doctor of philosophy in Political Science pin' gahindili la.<ref name=":0" /> == Siyaasatali == Bullu daa n-zaŋla [[National Democratic Congress]] paati yuli n tuui n yina yuuni 1992 [[Ghana]] piibu piibu la puuni ka bɛ daa n-vooti o n niŋ jina duu n-ti Aowin-Suaman yaɣili din m-be [[Western Region]] of [[Ghana]] puuni la. Tɔ! amaa, bɛ daa bi labi n-vooti n-ti o yuuni 1996 la puuni ka daa n-lee n-vooti n-ti la John Kwakucher Ackah. Lala yuuni 1996 piibu piibu maa puuni, Ackah daa m malila vootinima din kalinli yiɣisi siliminsili puuni 29,092 ka di zani kɔbiga puuni 45.20% ka o mini ban daa n kpaɣitiri m bɔri li la, Kingsley Ofori Asante ŋun daa n-nyɛ [[New Patriotic Party]] puuni nira la mi daa m mali 9,580 vootinima ka di zani n-ti kɔbiga puuni 4.70%, S.B.Ing Arthur ŋun daa n yina National Convention Party puuni la gba mali 3002 vootinima ka di zani kɔbiga puuni 14.90% ka naan n chɛ Frank Ernest Prah ka o mi daa m mali 1,532 vootinima ka di zani n-ti kɔbiga puuni 2.40%.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 1996 Results – Aowin – Suaman Constituency|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/western/244/index.php|access-date=6 February 2021|website=Ghana Elections – Peace FM|date=17 December 2014|archive-date=17 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917213611/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/western/244/index.php|url-status=dead}}</ref> == Tuma == Bullu nyɛla university karimba ka lahi n-nyɛ jintɔr' kuro n-ti Aowin-Suaman yaɣili. O daa n gbubi ba mi bin din daa n gbaai yuuni 1993 hali ni yuuni 1997 puuni.<ref name=":0" /> == Maŋmaŋa biɛhigu == O nyɛla Kiristiɛn.<ref name=":0" /> == Kundivihira == <references /> [[Pubu:1937 births]] [[Pubu:Living people]] [[Pubu:Ghanaian Christians]] [[Pubu:National Democratic Congress nima]] [[Pubu:WLF 2026]] 9si8l4ag2xttqzng9e9wv4lbznlv7yr Gilman Appiah Kwaku 0 32979 132029 2026-03-28T20:36:21Z Maltima Rabia 5146 Create an article 132029 wikitext text/x-wiki Gilman tlyx33aqxv2knbrkx28z8n0gv3c0vsi 132030 132029 2026-03-28T20:37:33Z Maltima Rabia 5146 Added content 132030 wikitext text/x-wiki Gilmah Appiah Kwaku ( bi dɔɣi o la silimi gɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939) nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimba. O daa nyɛla paliment jintɔra tuuli paliment Ghana 4th republic n ti Mpraeso constituency din bɛ Eastern Region Ghana tiŋgbani. Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim Gilmah Appiah Kwaku nyɛla bini i dɔɣi so silimiɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939. O daa chaŋ la Wesley college ni ka o daa dɛigi Geography Specialist Certificate  din nyɛ Geography baŋsim. dkntxhpu1w6kskbwlwjs444fwcxw1vv 132031 132030 2026-03-28T20:38:38Z Maltima Rabia 5146 Added content 132031 wikitext text/x-wiki Gilmah Appiah Kwaku ( bi dɔɣi o la silimi gɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939) nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimba. O daa nyɛla paliment jintɔra tuuli paliment Ghana 4th republic n ti Mpraeso constituency din bɛ Eastern Region Ghana tiŋgbani. Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim Gilmah Appiah Kwaku nyɛla bini i dɔɣi so silimiɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939. O daa chaŋ la Wesley college ni ka o daa dɛigi Geography Specialist Certificate  din nyɛ Geography baŋsim. Siyaasa Kwaku daa nyɛla bini piigi so yuuni 1992 la pibupibu la ni ka o nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment 4th republic Ghana puuni ka di nyɛla National Democratic Congress paati zuɣu. O daa nyɛla ŋun lu  yuuni 1996 la pibupibu maa ni ka Francis Asafo Mensah ŋun daa nyɛ New Patriotic Party nira maa di ni vooti 14,906 ka di daa yiŋsi vaabu 41% kɔbiga puuni vooti maa zaa ni. O daa nyɛla ŋun di Mike Kwabena Sakyi-Akyeampo ŋun daa zani ti National Democratic Congress paati maa ka daa nyɛ 11,574 vooti ka di daa yiŋsi 32.60% kɔbiga puuni, Joseph Mensa ŋun daa nyɛ National Convention Party nira la mi daa nyɛla 702 vooti ka di yiŋsi 2.00% kɔbiga puuni Samuel Asafo Asante ŋun gba daa nyɛ Convention people's Party la mi gba nyɛ vooti 542ka di yiŋsi 1.50% vooti maa zaa puuni. tq5czrs1dz0osm3jv92by3d8u2bwlxq 132032 132031 2026-03-28T20:39:36Z Maltima Rabia 5146 Added content 132032 wikitext text/x-wiki Gilmah Appiah Kwaku ( bi dɔɣi o la silimi gɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939) nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimba. O daa nyɛla paliment jintɔra tuuli paliment Ghana 4th republic n ti Mpraeso constituency din bɛ Eastern Region Ghana tiŋgbani. Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim Gilmah Appiah Kwaku nyɛla bini i dɔɣi so silimiɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939. O daa chaŋ la Wesley college ni ka o daa dɛigi Geography Specialist Certificate  din nyɛ Geography baŋsim. Siyaasa Kwaku daa nyɛla bini piigi so yuuni 1992 la pibupibu la ni ka o nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment 4th republic Ghana puuni ka di nyɛla National Democratic Congress paati zuɣu. O daa nyɛla ŋun lu  yuuni 1996 la pibupibu maa ni ka Francis Asafo Mensah ŋun daa nyɛ New Patriotic Party nira maa di ni vooti 14,906 ka di daa yiŋsi vaabu 41% kɔbiga puuni vooti maa zaa ni. O daa nyɛla ŋun di Mike Kwabena Sakyi-Akyeampo ŋun daa zani ti National Democratic Congress paati maa ka daa nyɛ 11,574 vooti ka di daa yiŋsi 32.60% kɔbiga puuni, Joseph Mensa ŋun daa nyɛ National Convention Party nira la mi daa nyɛla 702 vooti ka di yiŋsi 2.00% kɔbiga puuni Samuel Asafo Asante ŋun gba daa nyɛ Convention people's Party la mi gba nyɛ vooti 542ka di yiŋsi 1.50% vooti maa zaa puuni. Tuma Kwaku nyɛla paliment jintɔra kuro n ti Mpraeso constituency  silimi gɔli January 7 yuuni 1993 hali ni  silimi gɔli January 7 yuuni 1997. Maŋ Bihigu O nyɛla kristiɛn. 6ceydxe81fk8mxdsigttujngia1hejs 132033 132032 2026-03-28T20:40:09Z Maltima Rabia 5146 Added heading 132033 wikitext text/x-wiki Gilmah Appiah Kwaku ( bi dɔɣi o la silimi gɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939) nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimba. O daa nyɛla paliment jintɔra tuuli paliment Ghana 4th republic n ti Mpraeso constituency din bɛ Eastern Region Ghana tiŋgbani. == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Gilmah Appiah Kwaku nyɛla bini i dɔɣi so silimiɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939. O daa chaŋ la Wesley college ni ka o daa dɛigi Geography Specialist Certificate  din nyɛ Geography baŋsim. == Siyaasa == Kwaku daa nyɛla bini piigi so yuuni 1992 la pibupibu la ni ka o nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment 4th republic Ghana puuni ka di nyɛla National Democratic Congress paati zuɣu. O daa nyɛla ŋun lu  yuuni 1996 la pibupibu maa ni ka Francis Asafo Mensah ŋun daa nyɛ New Patriotic Party nira maa di ni vooti 14,906 ka di daa yiŋsi vaabu 41% kɔbiga puuni vooti maa zaa ni. O daa nyɛla ŋun di Mike Kwabena Sakyi-Akyeampo ŋun daa zani ti National Democratic Congress paati maa ka daa nyɛ 11,574 vooti ka di daa yiŋsi 32.60% kɔbiga puuni, Joseph Mensa ŋun daa nyɛ National Convention Party nira la mi daa nyɛla 702 vooti ka di yiŋsi 2.00% kɔbiga puuni Samuel Asafo Asante ŋun gba daa nyɛ Convention people's Party la mi gba nyɛ vooti 542ka di yiŋsi 1.50% vooti maa zaa puuni. == Tuma == Kwaku nyɛla paliment jintɔra kuro n ti Mpraeso constituency  silimi gɔli January 7 yuuni 1993 hali ni  silimi gɔli January 7 yuuni 1997. == Maŋ Bihigu == O nyɛla kristiɛn. tcdcge0epycigg6pwy7ewx0ikz807a6 132034 132033 2026-03-28T20:40:41Z Maltima Rabia 5146 Bold a text 132034 wikitext text/x-wiki '''Gilmah Appiah Kwaku''' ( bi dɔɣi o la silimi gɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939) nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimba. O daa nyɛla paliment jintɔra tuuli paliment Ghana 4th republic n ti Mpraeso constituency din bɛ Eastern Region Ghana tiŋgbani. == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Gilmah Appiah Kwaku nyɛla bini i dɔɣi so silimiɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939. O daa chaŋ la Wesley college ni ka o daa dɛigi Geography Specialist Certificate  din nyɛ Geography baŋsim. == Siyaasa == Kwaku daa nyɛla bini piigi so yuuni 1992 la pibupibu la ni ka o nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment 4th republic Ghana puuni ka di nyɛla National Democratic Congress paati zuɣu. O daa nyɛla ŋun lu  yuuni 1996 la pibupibu maa ni ka Francis Asafo Mensah ŋun daa nyɛ New Patriotic Party nira maa di ni vooti 14,906 ka di daa yiŋsi vaabu 41% kɔbiga puuni vooti maa zaa ni. O daa nyɛla ŋun di Mike Kwabena Sakyi-Akyeampo ŋun daa zani ti National Democratic Congress paati maa ka daa nyɛ 11,574 vooti ka di daa yiŋsi 32.60% kɔbiga puuni, Joseph Mensa ŋun daa nyɛ National Convention Party nira la mi daa nyɛla 702 vooti ka di yiŋsi 2.00% kɔbiga puuni Samuel Asafo Asante ŋun gba daa nyɛ Convention people's Party la mi gba nyɛ vooti 542ka di yiŋsi 1.50% vooti maa zaa puuni. == Tuma == Kwaku nyɛla paliment jintɔra kuro n ti Mpraeso constituency  silimi gɔli January 7 yuuni 1993 hali ni  silimi gɔli January 7 yuuni 1997. == Maŋ Bihigu == O nyɛla kristiɛn. hwx7nf299xveq97hz2gx6il69prxgdt 132035 132034 2026-03-28T20:44:14Z Maltima Rabia 5146 Edited and linked 132035 wikitext text/x-wiki '''Gilmah Appiah Kwaku''' ( bi dɔɣi o la silimi gɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939) nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimba. O daa nyɛla paliment jintɔra tuuli paliment [[Ghana]] 4th republic n ti Mpraeso constituency din bɛ [[Eastern Region]] Ghana tiŋgbani. == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Gilmah Appiah Kwaku nyɛla bini i dɔɣi so silimiɔli [[July]] dabaa ayopoin yuuni 1939. O daa chaŋ la Wesley college ni ka o daa dɛigi Geography Specialist Certificate  din nyɛ Geography baŋsim. Kwaku nyɛla paliment jintɔra kuro n ti Mpraeso constituency  silimi gɔli January 7 yuuni 1993 hali ni  silimi gɔli January 7 yuuni 1997. Maŋ Bihigu O nyɛla kristiɛn. Specialist Certificate  din nyɛ Geography baŋsim. == Siyaasa == Kwaku daa nyɛla bini piigi so yuuni 1992 la pibupibu la ni ka o nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment 4th republic Ghana puuni ka di nyɛla National Democratic Congress paati zuɣu. O daa nyɛla ŋun lu  yuuni 1996 la pibupibu maa ni ka Francis Asafo Mensah ŋun daa nyɛ New Patriotic Party nira maa di ni vooti 14,906 ka di daa yiŋsi vaabu 41% kɔbiga puuni vooti maa zaa ni. O daa nyɛla ŋun di Mike Kwabena Sakyi-Akyeampo ŋun daa zani ti National Democratic Congress paati maa ka daa nyɛ 11,574 vooti ka di daa yiŋsi 32.60% kɔbiga puuni, Joseph Mensa ŋun daa nyɛ National Convention Party nira la mi daa nyɛla 702 vooti ka di yiŋsi 2.00% kɔbiga puuni Samuel Asafo Asante ŋun gba daa nyɛ Convention people's Party la mi gba nyɛ vooti 542ka di yiŋsi 1.50% vooti maa zaa puuni. == Tuma == Kwaku nyɛla paliment jintɔra kuro n ti Mpraeso constituency  silimi gɔli January 7 yuuni 1993 hali ni  silimi gɔli January 7 yuuni 1997. == Maŋ Bihigu == O nyɛla kristiɛn. grqiips6tssdo0befwfi79hvmppt7ea 132036 132035 2026-03-28T20:45:05Z Maltima Rabia 5146 Edited 132036 wikitext text/x-wiki '''Gilmah Appiah Kwaku''' ( bi dɔɣi o la silimi gɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939) nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimba. O daa nyɛla paliment jintɔra tuuli paliment [[Ghana]] 4th republic n ti Mpraeso constituency din bɛ [[Eastern Region]] Ghana tiŋgbani. == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Gilmah Appiah Kwaku nyɛla bini i dɔɣi so silimiɔli [[July]] dabaa ayopoin yuuni 1939. O daa chaŋ la Wesley college ni ka o daa dɛigi Geography Specialist Certificate  din nyɛ Geography baŋsim. == Siyaasa == Kwaku daa nyɛla bini piigi so yuuni 1992 la pibupibu la ni ka o nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment 4th republic Ghana puuni ka di nyɛla National Democratic Congress paati zuɣu. O daa nyɛla ŋun lu  yuuni 1996 la pibupibu maa ni ka Francis Asafo Mensah ŋun daa nyɛ New Patriotic Party nira maa di ni vooti 14,906 ka di daa yiŋsi vaabu 41% kɔbiga puuni vooti maa zaa ni. O daa nyɛla ŋun di Mike Kwabena Sakyi-Akyeampo ŋun daa zani ti National Democratic Congress paati maa ka daa nyɛ 11,574 vooti ka di daa yiŋsi 32.60% kɔbiga puuni, Joseph Mensa ŋun daa nyɛ National Convention Party nira la mi daa nyɛla 702 vooti ka di yiŋsi 2.00% kɔbiga puuni Samuel Asafo Asante ŋun gba daa nyɛ Convention people's Party la mi gba nyɛ vooti 542ka di yiŋsi 1.50% vooti maa zaa puuni. == Tuma == Kwaku nyɛla paliment jintɔra kuro n ti Mpraeso constituency  silimi gɔli January 7 yuuni 1993 hali ni  silimi gɔli January 7 yuuni 1997. == Maŋ Bihigu == O nyɛla kristiɛn. 2i4p1jkg93h99gv07en2t0waoydeki9 132037 132036 2026-03-28T20:48:47Z Maltima Rabia 5146 Linked 132037 wikitext text/x-wiki '''Gilmah Appiah Kwaku''' ( bi dɔɣi o la silimi gɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939) nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimba. O daa nyɛla paliment jintɔra tuuli paliment [[Ghana]] 4th republic n ti Mpraeso constituency din bɛ [[Eastern Region]] Ghana tiŋgbani. == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Gilmah Appiah Kwaku nyɛla bini i dɔɣi so silimiɔli [[July]] dabaa ayopoin yuuni 1939. O daa chaŋ la Wesley college ni ka o daa dɛigi Geography Specialist Certificate  din nyɛ Geography baŋsim. == Siyaasa == Kwaku daa nyɛla bini piigi so yuuni 1992 la pibupibu la ni ka o nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment 4th republic Ghana puuni ka di nyɛla [[National Democratic Congress]] paati zuɣu. O daa nyɛla ŋun lu  yuuni 1996 la pibupibu maa ni ka Francis Asafo Mensah ŋun daa nyɛ [[New Patriotic Party]] nira maa di ni vooti 14,906 ka di daa yiŋsi vaabu 41% kɔbiga puuni vooti maa zaa ni. O daa nyɛla ŋun di Mike Kwabena Sakyi-Akyeampo ŋun daa zani ti National Democratic Congress paati maa ka daa nyɛ 11,574 vooti ka di daa yiŋsi 32.60% kɔbiga puuni, Joseph Mensa ŋun daa nyɛ National Convention Party nira la mi daa nyɛla 702 vooti ka di yiŋsi 2.00% kɔbiga puuni Samuel Asafo Asante ŋun gba daa nyɛ [[Convention People's Party|Convention people's Party]] la mi gba nyɛ vooti 542ka di yiŋsi 1.50% vooti maa zaa puuni. == Tuma == Kwaku nyɛla paliment jintɔra kuro n ti Mpraeso constituency  silimi gɔli [[January]] 7 yuuni 1993 hali ni  silimi gɔli January 7 yuuni 1997. == Maŋ Bihigu == O nyɛla kristiɛn. lho07pupa2zq88nwf2j3zrmgok3d33s 132038 132037 2026-03-28T20:54:16Z Maltima Rabia 5146 Added heading 132038 wikitext text/x-wiki '''Gilmah Appiah Kwaku''' ( bi dɔɣi o la silimi gɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939) nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimba. O daa nyɛla paliment jintɔra tuuli paliment [[Ghana]] 4th republic n ti Mpraeso constituency din bɛ [[Eastern Region]] Ghana tiŋgbani. == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Gilmah Appiah Kwaku nyɛla bini i dɔɣi so silimiɔli [[July]] dabaa ayopoin yuuni 1939. O daa chaŋ la Wesley college ni ka o daa dɛigi Geography Specialist Certificate  din nyɛ Geography baŋsim. == Siyaasa == Kwaku daa nyɛla bini piigi so yuuni 1992 la pibupibu la ni ka o nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment 4th republic Ghana puuni ka di nyɛla [[National Democratic Congress]] paati zuɣu. O daa nyɛla ŋun lu  yuuni 1996 la pibupibu maa ni ka Francis Asafo Mensah ŋun daa nyɛ [[New Patriotic Party]] nira maa di ni vooti 14,906 ka di daa yiŋsi vaabu 41% kɔbiga puuni vooti maa zaa ni. O daa nyɛla ŋun di Mike Kwabena Sakyi-Akyeampo ŋun daa zani ti National Democratic Congress paati maa ka daa nyɛ 11,574 vooti ka di daa yiŋsi 32.60% kɔbiga puuni, Joseph Mensa ŋun daa nyɛ National Convention Party nira la mi daa nyɛla 702 vooti ka di yiŋsi 2.00% kɔbiga puuni Samuel Asafo Asante ŋun gba daa nyɛ [[Convention People's Party|Convention people's Party]] la mi gba nyɛ vooti 542ka di yiŋsi 1.50% vooti maa zaa puuni. == Tuma == Kwaku nyɛla paliment jintɔra kuro n ti Mpraeso constituency  silimi gɔli [[January]] 7 yuuni 1993 hali ni  silimi gɔli January 7 yuuni 1997. == Maŋ Bihigu == O nyɛla kristiɛn. == Kundivihira == j3u4e9fmstped73uyhi9pjkehdn3ide 132086 132038 2026-03-29T08:59:25Z Maltima Rabia 5146 Added reference 132086 wikitext text/x-wiki '''Gilmah Appiah Kwaku''' ( bi dɔɣi o la silimi gɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939) nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimba. O daa nyɛla paliment jintɔra tuuli paliment [[Ghana]] 4th republic n ti Mpraeso constituency din bɛ [[Eastern Region]] Ghana tiŋgbani.<ref>{{Cite web|title=MPs|url=https://ghanamps.com/mps-2021-2025-8th-parliament/|access-date=2026-03-29|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref> == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Gilmah Appiah Kwaku nyɛla bini i dɔɣi so silimiɔli [[July]] dabaa ayopoin yuuni 1939. O daa chaŋ la Wesley college ni ka o daa dɛigi Geography Specialist Certificate  din nyɛ Geography baŋsim. == Siyaasa == Kwaku daa nyɛla bini piigi so yuuni 1992 la pibupibu la ni ka o nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment 4th republic Ghana puuni ka di nyɛla [[National Democratic Congress]] paati zuɣu. O daa nyɛla ŋun lu  yuuni 1996 la pibupibu maa ni ka Francis Asafo Mensah ŋun daa nyɛ [[New Patriotic Party]] nira maa di ni vooti 14,906 ka di daa yiŋsi vaabu 41% kɔbiga puuni vooti maa zaa ni. O daa nyɛla ŋun di Mike Kwabena Sakyi-Akyeampo ŋun daa zani ti National Democratic Congress paati maa ka daa nyɛ 11,574 vooti ka di daa yiŋsi 32.60% kɔbiga puuni, Joseph Mensa ŋun daa nyɛ National Convention Party nira la mi daa nyɛla 702 vooti ka di yiŋsi 2.00% kɔbiga puuni Samuel Asafo Asante ŋun gba daa nyɛ [[Convention People's Party|Convention people's Party]] la mi gba nyɛ vooti 542ka di yiŋsi 1.50% vooti maa zaa puuni. == Tuma == Kwaku nyɛla paliment jintɔra kuro n ti Mpraeso constituency  silimi gɔli [[January]] 7 yuuni 1993 hali ni  silimi gɔli January 7 yuuni 1997. == Maŋ Bihigu == O nyɛla kristiɛn. == Kundivihira == f09aesbjmdddnrzczutveeodnupraqx 132087 132086 2026-03-29T09:02:24Z Maltima Rabia 5146 Added references 132087 wikitext text/x-wiki '''Gilmah Appiah Kwaku''' ( bi dɔɣi o la silimi gɔli July dabaa ayopoin yuuni 1939) nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimba. O daa nyɛla paliment jintɔra tuuli paliment [[Ghana]] 4th republic n ti Mpraeso constituency din bɛ [[Eastern Region]] Ghana tiŋgbani.<ref>{{Cite web|title=MPs|url=https://ghanamps.com/mps-2021-2025-8th-parliament/|access-date=2026-03-29|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref> == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Gilmah Appiah Kwaku nyɛla bini i dɔɣi so silimiɔli [[July]] dabaa ayopoin yuuni 1939. O daa chaŋ la Wesley college ni ka o daa dɛigi Geography Specialist Certificate  din nyɛ Geography baŋsim. == Siyaasa == Kwaku daa nyɛla bini piigi so yuuni 1992 la pibupibu la ni ka o nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment 4th republic Ghana puuni ka di nyɛla [[National Democratic Congress]] paati zuɣu. O daa nyɛla ŋun lu  yuuni 1996 la pibupibu maa ni ka Francis Asafo Mensah ŋun daa nyɛ [[New Patriotic Party]] nira maa di ni vooti 14,906 ka di daa yiŋsi vaabu 41% kɔbiga puuni vooti maa zaa ni. O daa nyɛla ŋun di Mike Kwabena Sakyi-Akyeampo ŋun daa zani ti National Democratic Congress paati maa ka daa nyɛ 11,574 vooti ka di daa yiŋsi 32.60% kɔbiga puuni, Joseph Mensa ŋun daa nyɛ National Convention Party nira la mi daa nyɛla 702 vooti ka di yiŋsi 2.00% kɔbiga puuni Samuel Asafo Asante ŋun gba daa nyɛ [[Convention People's Party|Convention people's Party]] la mi gba nyɛ vooti 542ka di yiŋsi 1.50% vooti maa zaa puuni.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 1996 Results - Mpraeso Constituency|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/eastern/101/index.php|access-date=2026-03-29|website=Ghana Elections - Peace FM}}</ref><ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 1992 Results - Mpraeso Constituency|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1992/eastern/101/index.php|access-date=2026-03-29|website=Ghana Elections - Peace FM}}</ref> == Tuma == Kwaku nyɛla paliment jintɔra kuro n ti Mpraeso constituency  silimi gɔli [[January]] 7 yuuni 1993 hali ni  silimi gɔli January 7 yuuni 1997. == Maŋ Bihigu == O nyɛla kristiɛn. == Kundivihira == 2jxw3omf3ro61uruws638xs997m0h4h Gladys Abena Nsoah 0 32980 132039 2026-03-28T20:57:36Z Maltima Rabia 5146 Create an article 132039 wikitext text/x-wiki Gladys 7444ewfgh5zdu0ki4bjz9jssl3q8d1p 132040 132039 2026-03-28T20:58:50Z Maltima Rabia 5146 Added content 132040 wikitext text/x-wiki Gladys Abena Nsoah nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira. O daa nyɛla ŋun pahi 2nd paliment 4th republic Ghana puuni ka di nyɛla Kintampo constituency ka o zani n ti. O nyɛla ŋun bɛ National Democratic Congress paati ni. Piligu bihigu Gladys nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli November biɣu pishi ni anu (25) dali yuuni 1956 Brong Ahafo Region Ghana  puuni. O daa chaŋ la Kintampo middle shikuru la, ni ka o daa.nyɛ o Middle school shahara gbanŋ. O daa nyɛla ŋun nyɛ karimma poi ka naa kpe siyaasa ni. poigtbuyqupee6smi5wu38dwllsqahl 132041 132040 2026-03-28T20:59:23Z Maltima Rabia 5146 Added content 132041 wikitext text/x-wiki Gladys Abena Nsoah nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira. O daa nyɛla ŋun pahi 2nd paliment 4th republic Ghana puuni ka di nyɛla Kintampo constituency ka o zani n ti. O nyɛla ŋun bɛ National Democratic Congress paati ni. Piligu bihigu Gladys nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli November biɣu pishi ni anu (25) dali yuuni 1956 Brong Ahafo Region Ghana  puuni. O daa chaŋ la Kintampo middle shikuru la, ni ka o daa.nyɛ o Middle school shahara gbanŋ. O daa nyɛla ŋun nyɛ karimma poi ka naa kpe siyaasa ni. Siyaasa tuma Gladys daa nyɛla bini piigi so n kpehi tuuli paliment yuuni 1993 lani ka di nyɛla o ni daa nyɛ ŋun di yuuni 1992 la pibupibu sin daa niŋ silimi gɔli December biɣu pishi ni awɔi dali yuuni 1992 la. O daa lahi nyɛla bini piigi so n kpehi paliment silimi gɔli January dabaa ayopoin yuuni 1997 puuni ka di nyɛla o ni daa di yuuni 1996 la pibupibuaa. O daa nyɛla ŋun luhi  Owusu Debrah ŋun daa zani n ti Convention People's Party maa, James Kwabena Bomfeh ŋun daa zani n ti People's National Convention mini Emmanuel Kofi Nsiah Dwomoh ŋun gba daa zani n ti National Independence Party la. Gladys daa nyɛ vooti din kalinli yiŋsi vaabu 37.10% kɔbiga puuni ka din nyɛ 27,520 vooti, ka ban pahi maa daa nyɛ 15.20% ka di yiŋsi 11,318 mini 5.50% ka di gba yiŋsi 4,067 vooti. ggsn2lh9dyvobgelj51m2irut0tg2x8 132042 132041 2026-03-28T21:00:13Z Maltima Rabia 5146 Added heading 132042 wikitext text/x-wiki Gladys Abena Nsoah nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira. O daa nyɛla ŋun pahi 2nd paliment 4th republic Ghana puuni ka di nyɛla Kintampo constituency ka o zani n ti. O nyɛla ŋun bɛ National Democratic Congress paati ni. == Piligu bihigu == Gladys nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli November biɣu pishi ni anu (25) dali yuuni 1956 Brong Ahafo Region Ghana  puuni. O daa chaŋ la Kintampo middle shikuru la, ni ka o daa.nyɛ o Middle school shahara gbanŋ. O daa nyɛla ŋun nyɛ karimma poi ka naa kpe siyaasa ni. == Siyaasa tuma == Gladys daa nyɛla bini piigi so n kpehi tuuli paliment yuuni 1993 lani ka di nyɛla o ni daa nyɛ ŋun di yuuni 1992 la pibupibu sin daa niŋ silimi gɔli December biɣu pishi ni awɔi dali yuuni 1992 la. O daa lahi nyɛla bini piigi so n kpehi paliment silimi gɔli January dabaa ayopoin yuuni 1997 puuni ka di nyɛla o ni daa di yuuni 1996 la pibupibuaa. O daa nyɛla ŋun luhi  Owusu Debrah ŋun daa zani n ti Convention People's Party maa, James Kwabena Bomfeh ŋun daa zani n ti People's National Convention mini Emmanuel Kofi Nsiah Dwomoh ŋun gba daa zani n ti National Independence Party la. Gladys daa nyɛ vooti din kalinli yiŋsi vaabu 37.10% kɔbiga puuni ka din nyɛ 27,520 vooti, ka ban pahi maa daa nyɛ 15.20% ka di yiŋsi 11,318 mini 5.50% ka di gba yiŋsi 4,067 vooti. aprz5h1aua67en8bjbch1ba97o0rgav 132043 132042 2026-03-28T21:06:08Z Maltima Rabia 5146 Linked 132043 wikitext text/x-wiki '''Gladys Abena Nsoah''' nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira. O daa nyɛla ŋun pahi 2nd paliment 4th republic [[Ghana]] puuni ka di nyɛla [[Kintampo]] constituency ka o zani n ti. O nyɛla ŋun bɛ paati ni. == Piligu bihigu == Gladys nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli [[November]] biɣu pishi ni anu (25) dali yuuni 1956 Brong Ahafo Region Ghana  puuni. O daa chaŋ la Kintampo middle shikuru la, ni ka o daa.nyɛ o Middle school shahara gbanŋ. O daa nyɛla ŋun nyɛ karimma poi ka naa kpe siyaasa ni. == Siyaasa tuma == Gladys daa nyɛla bini piigi so n kpehi tuuli paliment yuuni 1993 lani ka di nyɛla o ni daa nyɛ ŋun di yuuni 1992 la pibupibu sin daa niŋ silimi gɔli [[December]] biɣu pishi ni awɔi dali yuuni 1992 la. O daa lahi nyɛla bini piigi so n kpehi paliment silimi gɔli January dabaa ayopoin yuuni 1997 puuni ka di nyɛla o ni daa di yuuni 1996 la pibupibuaa. O daa nyɛla ŋun luhi  Owusu Debrah ŋun daa zani n ti Convention People's Party maa, James Kwabena Bomfeh ŋun daa zani n ti People's National Convention mini Emmanuel Kofi Nsiah Dwomoh ŋun gba daa zani n ti National Independence Party la. Gladys daa nyɛ vooti din kalinli yiŋsi vaabu 37.10% kɔbiga puuni ka din nyɛ 27,520 vooti, ka ban pahi maa daa nyɛ 15.20% ka di yiŋsi 11,318 mini 5.50% ka di gba yiŋsi 4,067 vooti. 8stjbvgt3ahw7of1vr865uwig48ryti 132044 132043 2026-03-28T21:22:01Z Maltima Rabia 5146 Added heading 132044 wikitext text/x-wiki '''Gladys Abena Nsoah''' nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira. O daa nyɛla ŋun pahi 2nd paliment 4th republic [[Ghana]] puuni ka di nyɛla [[Kintampo]] constituency ka o zani n ti. O nyɛla ŋun bɛ paati ni. == Piligu bihigu == Gladys nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli [[November]] biɣu pishi ni anu (25) dali yuuni 1956 Brong Ahafo Region Ghana  puuni. O daa chaŋ la Kintampo middle shikuru la, ni ka o daa.nyɛ o Middle school shahara gbanŋ. O daa nyɛla ŋun nyɛ karimma poi ka naa kpe siyaasa ni. == Siyaasa tuma == Gladys daa nyɛla bini piigi so n kpehi tuuli paliment yuuni 1993 lani ka di nyɛla o ni daa nyɛ ŋun di yuuni 1992 la pibupibu sin daa niŋ silimi gɔli [[December]] biɣu pishi ni awɔi dali yuuni 1992 la. O daa lahi nyɛla bini piigi so n kpehi paliment silimi gɔli January dabaa ayopoin yuuni 1997 puuni ka di nyɛla o ni daa di yuuni 1996 la pibupibuaa. O daa nyɛla ŋun luhi  Owusu Debrah ŋun daa zani n ti [[Convention People's Party]] maa, James Kwabena Bomfeh ŋun daa zani n ti People's National Convention mini Emmanuel Kofi Nsiah Dwomoh ŋun gba daa zani n ti National Independence Party la. Gladys daa nyɛ vooti din kalinli yiŋsi vaabu 37.10% kɔbiga puuni ka din nyɛ 27,520 vooti, ka ban pahi maa daa nyɛ 15.20% ka di yiŋsi 11,318 mini 5.50% ka di gba yiŋsi 4,067 vooti. == Kundivihira == 9r3vd7d4in7jfs4puboenxl6kc9gmad 132088 132044 2026-03-29T09:08:25Z Maltima Rabia 5146 Added references 132088 wikitext text/x-wiki '''Gladys Abena Nsoah''' nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira. O daa nyɛla ŋun pahi 2nd paliment 4th republic [[Ghana]] puuni ka di nyɛla [[Kintampo]]<ref>{{Cite web|date=2016-12-20|title=BA fails to increase number of women MPs|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/ba-fails-to-increase-number-of-women-mps.html|access-date=2026-03-29|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> constituency ka o zani n ti. O nyɛla ŋun bɛ paati ni.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 1996 Results - Kintampo Constituency|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/brongahafo/252/index.php|access-date=2026-03-29|website=Ghana Elections - Peace FM}}</ref> == Piligu bihigu == Gladys nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli [[November]] biɣu pishi ni anu (25) dali yuuni 1956 Brong Ahafo Region Ghana  puuni. O daa chaŋ la Kintampo middle shikuru la, ni ka o daa.nyɛ o Middle school shahara gbanŋ. O daa nyɛla ŋun nyɛ karimma poi ka naa kpe siyaasa ni. == Siyaasa tuma == Gladys daa nyɛla bini piigi so n kpehi tuuli paliment yuuni 1993 lani ka di nyɛla o ni daa nyɛ ŋun di yuuni 1992 la pibupibu sin daa niŋ silimi gɔli [[December]] biɣu pishi ni awɔi dali yuuni 1992 la. O daa lahi nyɛla bini piigi so n kpehi paliment silimi gɔli January dabaa ayopoin yuuni 1997 puuni ka di nyɛla o ni daa di yuuni 1996 la pibupibuaa. O daa nyɛla ŋun luhi  Owusu Debrah ŋun daa zani n ti [[Convention People's Party]] maa, James Kwabena Bomfeh ŋun daa zani n ti People's National Convention mini Emmanuel Kofi Nsiah Dwomoh ŋun gba daa zani n ti National Independence Party la. Gladys daa nyɛ vooti din kalinli yiŋsi vaabu 37.10% kɔbiga puuni ka din nyɛ 27,520 vooti, ka ban pahi maa daa nyɛ 15.20% ka di yiŋsi 11,318 mini 5.50% ka di gba yiŋsi 4,067 vooti.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 1996 Results - Kintampo Constituency|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/brongahafo/252/|access-date=2026-03-29|website=Ghana Elections - Peace FM}}</ref> == Kundivihira == 68j4mij6trfynwlh2lutb5wqhjozp1q 132089 132088 2026-03-29T09:09:18Z Maltima Rabia 5146 Edited 132089 wikitext text/x-wiki '''Gladys Abena Nsoah''' nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira. O daa nyɛla ŋun pahi 2nd paliment 4th republic [[Ghana]] puuni ka di nyɛla [[Kintampo]]<ref>{{Cite web|date=2016-12-20|title=BA fails to increase number of women MPs|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/ba-fails-to-increase-number-of-women-mps.html|access-date=2026-03-29|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> constituency ka o zani n ti. O nyɛla ŋun bɛ National Democratic paati ni.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 1996 Results - Kintampo Constituency|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/brongahafo/252/index.php|access-date=2026-03-29|website=Ghana Elections - Peace FM}}</ref> == Piligu bihigu == Gladys nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli [[November]] biɣu pishi ni anu (25) dali yuuni 1956 Brong Ahafo Region Ghana  puuni. O daa chaŋ la Kintampo middle shikuru la, ni ka o daa.nyɛ o Middle school shahara gbanŋ. O daa nyɛla ŋun nyɛ karimma poi ka naa kpe siyaasa ni. == Siyaasa tuma == Gladys daa nyɛla bini piigi so n kpehi tuuli paliment yuuni 1993 lani ka di nyɛla o ni daa nyɛ ŋun di yuuni 1992 la pibupibu sin daa niŋ silimi gɔli [[December]] biɣu pishi ni awɔi dali yuuni 1992 la. O daa lahi nyɛla bini piigi so n kpehi paliment silimi gɔli January dabaa ayopoin yuuni 1997 puuni ka di nyɛla o ni daa di yuuni 1996 la pibupibuaa. O daa nyɛla ŋun luhi  Owusu Debrah ŋun daa zani n ti [[Convention People's Party]] maa, James Kwabena Bomfeh ŋun daa zani n ti People's National Convention mini Emmanuel Kofi Nsiah Dwomoh ŋun gba daa zani n ti National Independence Party la. Gladys daa nyɛ vooti din kalinli yiŋsi vaabu 37.10% kɔbiga puuni ka din nyɛ 27,520 vooti, ka ban pahi maa daa nyɛ 15.20% ka di yiŋsi 11,318 mini 5.50% ka di gba yiŋsi 4,067 vooti.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 1996 Results - Kintampo Constituency|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/brongahafo/252/|access-date=2026-03-29|website=Ghana Elections - Peace FM}}</ref> == Kundivihira == 9qrgwstzy7rx1sz1d6pmau0blfwr9yf Gladys Boateng 0 32981 132045 2026-03-28T21:25:20Z Maltima Rabia 5146 Create an article 132045 wikitext text/x-wiki Gladys 7444ewfgh5zdu0ki4bjz9jssl3q8d1p 132046 132045 2026-03-28T21:26:09Z Maltima Rabia 5146 Added content 132046 wikitext text/x-wiki Gladys  Boateng ( bi dɔɣi o yuuni 1949) nyɛla yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimma. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti Tema West constituency din bɛ Greater Accra Region Ghana din tuuli paliment 4 th republic Ghana tiŋgbani. Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim Gladys Boateng nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli June da baa ayi dali yuuni 1949. O mali Diploma in Art Education ka di nyɛla Cert A Specialist Training College ka o dɛigi li. s2hamh4qnhttgtkvd9k50ats4osge2m 132047 132046 2026-03-28T21:26:57Z Maltima Rabia 5146 Added content 132047 wikitext text/x-wiki Gladys  Boateng ( bi dɔɣi o yuuni 1949) nyɛla yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimma. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti Tema West constituency din bɛ Greater Accra Region Ghana din tuuli paliment 4 th republic Ghana tiŋgbani. Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim Gladys Boateng nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli June da baa ayi dali yuuni 1949. O mali Diploma in Art Education ka di nyɛla Cert A Specialist Training College ka o dɛigi li. Tuma Gladys Boateng daa nyɛla paliment jintɔra kuro tuuli paliment n ti Ghana 4th republic. O daa nyɛla ŋun piligi tuma silimi gɔli January da baa ayopoin yuuni 1993 hali ni silimi gɔli January dabaa ayobu yuuni 1997. Siyaasa Gladys Boateng daa nyɛla bini piigi so n kpe paliment yuuni 1992 la pibupibu maa ni ka di nyɛla National Democratic Congress paati zuɣu  ka o pahi tuuli paliment Ghana 4th republic. k8w1jcz1qlmniblq5ts6i9zwrdh3bcf 132048 132047 2026-03-28T21:27:33Z Maltima Rabia 5146 Added content 132048 wikitext text/x-wiki Gladys  Boateng ( bi dɔɣi o yuuni 1949) nyɛla yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimma. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti Tema West constituency din bɛ Greater Accra Region Ghana din tuuli paliment 4 th republic Ghana tiŋgbani. Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim Gladys Boateng nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli June da baa ayi dali yuuni 1949. O mali Diploma in Art Education ka di nyɛla Cert A Specialist Training College ka o dɛigi li. Tuma Gladys Boateng daa nyɛla paliment jintɔra kuro tuuli paliment n ti Ghana 4th republic. O daa nyɛla ŋun piligi tuma silimi gɔli January da baa ayopoin yuuni 1993 hali ni silimi gɔli January dabaa ayobu yuuni 1997. Siyaasa Gladys Boateng daa nyɛla bini piigi so n kpe paliment yuuni 1992 la pibupibu maa ni ka di nyɛla National Democratic Congress paati zuɣu  ka o pahi tuuli paliment Ghana 4th republic. O daa nyɛla Seth Laryea Tetteh ni zani so zani ka daa lɛbi paliment jintɔra 3rd republic maa ni Ghana ka gba daa nyɛ Abraham Ossei-Aidooh ŋun daa nyɛ New Patriotic Party nira maa ni zani so zaaniyuuni 1996 pibupibu lani, ŋun daa di pibupibu maa ni vooti 22,521 ka di yiŋsi vaabu 56.50% ka nyɛ ŋun luhi Esther Ilah-Agbodo Ogbogu ŋun daa zani ti National Democratic Congress ka daa nyɛ vooti 15,511din daa yiŋsi 32.00% n ti pahi George Alfred Ackahŋun daa nyɛ Convention People's Party nira ŋun daa bi nyɛ vooti. Bihigu Gladys Boateng  nyɛla kristiɛn 009h69nb68c5hop95yq589f8n8xfdoq 132049 132048 2026-03-28T21:28:11Z Maltima Rabia 5146 Added heading 132049 wikitext text/x-wiki Gladys  Boateng ( bi dɔɣi o yuuni 1949) nyɛla yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimma. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti Tema West constituency din bɛ Greater Accra Region Ghana din tuuli paliment 4 th republic Ghana tiŋgbani. == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Gladys Boateng nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli June da baa ayi dali yuuni 1949. O mali Diploma in Art Education ka di nyɛla Cert A Specialist Training College ka o dɛigi li. == Tuma == Gladys Boateng daa nyɛla paliment jintɔra kuro tuuli paliment n ti Ghana 4th republic. O daa nyɛla ŋun piligi tuma silimi gɔli January da baa ayopoin yuuni 1993 hali ni silimi gɔli January dabaa ayobu yuuni 1997. == Siyaasa == Gladys Boateng daa nyɛla bini piigi so n kpe paliment yuuni 1992 la pibupibu maa ni ka di nyɛla National Democratic Congress paati zuɣu  ka o pahi tuuli paliment Ghana 4th republic. O daa nyɛla Seth Laryea Tetteh ni zani so zani ka daa lɛbi paliment jintɔra 3rd republic maa ni Ghana ka gba daa nyɛ Abraham Ossei-Aidooh ŋun daa nyɛ New Patriotic Party nira maa ni zani so zaaniyuuni 1996 pibupibu lani, ŋun daa di pibupibu maa ni vooti 22,521 ka di yiŋsi vaabu 56.50% ka nyɛ ŋun luhi Esther Ilah-Agbodo Ogbogu ŋun daa zani ti National Democratic Congress ka daa nyɛ vooti 15,511din daa yiŋsi 32.00% n ti pahi George Alfred Ackahŋun daa nyɛ Convention People's Party nira ŋun daa bi nyɛ vooti. == Bihigu == Gladys Boateng  nyɛla kristiɛn nvmpfofg8jmcq3gpu5mqor1mt12k9ke 132050 132049 2026-03-28T21:28:43Z Maltima Rabia 5146 Bold a text 132050 wikitext text/x-wiki '''Gladys  Boateng''' ( bi dɔɣi o yuuni 1949) nyɛla yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimma. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti Tema West constituency din bɛ Greater Accra Region Ghana din tuuli paliment 4 th republic Ghana tiŋgbani. == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Gladys Boateng nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli June da baa ayi dali yuuni 1949. O mali Diploma in Art Education ka di nyɛla Cert A Specialist Training College ka o dɛigi li. == Tuma == Gladys Boateng daa nyɛla paliment jintɔra kuro tuuli paliment n ti Ghana 4th republic. O daa nyɛla ŋun piligi tuma silimi gɔli January da baa ayopoin yuuni 1993 hali ni silimi gɔli January dabaa ayobu yuuni 1997. == Siyaasa == Gladys Boateng daa nyɛla bini piigi so n kpe paliment yuuni 1992 la pibupibu maa ni ka di nyɛla National Democratic Congress paati zuɣu  ka o pahi tuuli paliment Ghana 4th republic. O daa nyɛla Seth Laryea Tetteh ni zani so zani ka daa lɛbi paliment jintɔra 3rd republic maa ni Ghana ka gba daa nyɛ Abraham Ossei-Aidooh ŋun daa nyɛ New Patriotic Party nira maa ni zani so zaaniyuuni 1996 pibupibu lani, ŋun daa di pibupibu maa ni vooti 22,521 ka di yiŋsi vaabu 56.50% ka nyɛ ŋun luhi Esther Ilah-Agbodo Ogbogu ŋun daa zani ti National Democratic Congress ka daa nyɛ vooti 15,511din daa yiŋsi 32.00% n ti pahi George Alfred Ackahŋun daa nyɛ Convention People's Party nira ŋun daa bi nyɛ vooti. == Bihigu == Gladys Boateng  nyɛla kristiɛn 9byvfeufiy0hxiw7v9073nv93tra97d 132051 132050 2026-03-28T21:33:36Z Maltima Rabia 5146 Added links 132051 wikitext text/x-wiki '''Gladys  Boateng''' ( bi dɔɣi o yuuni 1949) nyɛla yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimma. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti [[Tema]] West constituency din bɛ [[Greater Accra Region]] [[Ghana]] din tuuli paliment 4 th republic Ghana tiŋgbani. == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Gladys Boateng nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli [[June]] da baa ayi dali yuuni 1949. O mali Diploma in Art Education ka di nyɛla Cert A Specialist Training College ka o dɛigi li. == Tuma == Gladys Boateng daa nyɛla paliment jintɔra kuro tuuli paliment n ti Ghana 4th republic. O daa nyɛla ŋun piligi tuma silimi gɔli [[January]] da baa ayopoin yuuni 1993 hali ni silimi gɔli January dabaa ayobu yuuni 1997. == Siyaasa == Gladys Boateng daa nyɛla bini piigi so n kpe paliment yuuni 1992 la pibupibu maa ni ka di nyɛla [[National Democratic Congress]] paati zuɣu  ka o pahi tuuli paliment Ghana 4th republic. O daa nyɛla Seth Laryea Tetteh ni zani so zani ka daa lɛbi paliment jintɔra 3rd republic maa ni Ghana ka gba daa nyɛ Abraham Ossei-Aidooh ŋun daa nyɛ [[New Patriotic Party]] nira maa ni zani so zaaniyuuni 1996 pibupibu lani, ŋun daa di pibupibu maa ni vooti 22,521 ka di yiŋsi vaabu 56.50% ka nyɛ ŋun luhi Esther Ilah-Agbodo Ogbogu ŋun daa zani ti National Democratic Congress ka daa nyɛ vooti 15,511din daa yiŋsi 32.00% n ti pahi George Alfred Ackahŋun daa nyɛ [[Convention People's Party]] nira ŋun daa bi nyɛ vooti. == Bihigu == Gladys Boateng  nyɛla kristiɛn twix1xq5e8q93o8dfjoqp8f01zmm03u 132052 132051 2026-03-28T21:34:04Z Maltima Rabia 5146 Added heading 132052 wikitext text/x-wiki '''Gladys  Boateng''' ( bi dɔɣi o yuuni 1949) nyɛla yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimma. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti [[Tema]] West constituency din bɛ [[Greater Accra Region]] [[Ghana]] din tuuli paliment 4 th republic Ghana tiŋgbani. == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Gladys Boateng nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli [[June]] da baa ayi dali yuuni 1949. O mali Diploma in Art Education ka di nyɛla Cert A Specialist Training College ka o dɛigi li. == Tuma == Gladys Boateng daa nyɛla paliment jintɔra kuro tuuli paliment n ti Ghana 4th republic. O daa nyɛla ŋun piligi tuma silimi gɔli [[January]] da baa ayopoin yuuni 1993 hali ni silimi gɔli January dabaa ayobu yuuni 1997. == Siyaasa == Gladys Boateng daa nyɛla bini piigi so n kpe paliment yuuni 1992 la pibupibu maa ni ka di nyɛla [[National Democratic Congress]] paati zuɣu  ka o pahi tuuli paliment Ghana 4th republic. O daa nyɛla Seth Laryea Tetteh ni zani so zani ka daa lɛbi paliment jintɔra 3rd republic maa ni Ghana ka gba daa nyɛ Abraham Ossei-Aidooh ŋun daa nyɛ [[New Patriotic Party]] nira maa ni zani so zaaniyuuni 1996 pibupibu lani, ŋun daa di pibupibu maa ni vooti 22,521 ka di yiŋsi vaabu 56.50% ka nyɛ ŋun luhi Esther Ilah-Agbodo Ogbogu ŋun daa zani ti National Democratic Congress ka daa nyɛ vooti 15,511din daa yiŋsi 32.00% n ti pahi George Alfred Ackahŋun daa nyɛ [[Convention People's Party]] nira ŋun daa bi nyɛ vooti. == Bihigu == Gladys Boateng  nyɛla kristiɛn == Kundivihira == eg3d6d4lwvici51rswmlkwwhc2cl4ow 132090 132052 2026-03-29T09:14:31Z Maltima Rabia 5146 Added references 132090 wikitext text/x-wiki '''Gladys  Boateng''' ( bi dɔɣi o yuuni 1949) nyɛla yaɣali ŋɔ na siyaasa nira mini Karimma. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti [[Tema]] West constituency din bɛ [[Greater Accra Region]] [[Ghana]] din tuuli paliment 4 th republic Ghana tiŋgbani.<ref>{{Cite web|title=MPs|url=https://ghanamps.com/mps-2021-2025-8th-parliament/|access-date=2026-03-29|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref> == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Gladys Boateng nyɛla bini daa dɔɣi so silimi gɔli [[June]] da baa ayi dali yuuni 1949. O mali Diploma in Art Education ka di nyɛla Cert A Specialist Training College ka o dɛigi li. == Tuma == Gladys Boateng daa nyɛla paliment jintɔra kuro tuuli paliment n ti Ghana 4th republic. O daa nyɛla ŋun piligi tuma silimi gɔli [[January]] da baa ayopoin yuuni 1993 hali ni silimi gɔli January dabaa ayobu yuuni 1997. == Siyaasa == Gladys Boateng daa nyɛla bini piigi so n kpe paliment yuuni 1992 la pibupibu maa ni ka di nyɛla [[National Democratic Congress]] paati zuɣu  ka o pahi tuuli paliment Ghana 4th republic. O daa nyɛla Seth Laryea Tetteh ni zani so zani ka daa lɛbi paliment jintɔra 3rd republic maa ni Ghana ka gba daa nyɛ Abraham Ossei-Aidooh ŋun daa nyɛ [[New Patriotic Party]] nira maa ni zani so zaaniyuuni 1996 pibupibu lani, ŋun daa di pibupibu maa ni vooti 22,521 ka di yiŋsi vaabu 56.50% ka nyɛ ŋun luhi Esther Ilah-Agbodo Ogbogu ŋun daa zani ti National Democratic Congress ka daa nyɛ vooti 15,511din daa yiŋsi 32.00% n ti pahi George Alfred Ackahŋun daa nyɛ [[Convention People's Party]] nira ŋun daa bi nyɛ vooti.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 1996 Results - Tema West Constituency|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/greateraccra/135/index.php|access-date=2026-03-29|website=Ghana Elections - Peace FM}}</ref><ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 1992 Results - Tema West Constituency|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1992/greateraccra/135/index.php|access-date=2026-03-29|website=Ghana Elections - Peace FM}}</ref> == Bihigu == Gladys Boateng  nyɛla kristiɛn == Kundivihira == a674g8otr7lhcadf3uf2nwh6gkkzbxb Godfrey Abulu 0 32982 132053 2026-03-28T21:35:29Z Maltima Rabia 5146 Create an article 132053 wikitext text/x-wiki Godfrey jquaogkd83b8mjh17yzzlc8df9z0w40 132054 132053 2026-03-28T21:35:59Z Maltima Rabia 5146 Added content 132054 wikitext text/x-wiki Godfrey Abulu (20 November 1950 - June 1995) daa nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira ŋun daa nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment  4th Republic Ghana puuni ka di nyɛla Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region Ghana tiŋgbani maa. Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim Godfrey Abulu nyɛla bini dɔɣi so Navrongo Central din bɛ Upper East Region Ghana tiŋgbani silimi gɔli November biɣu pishi daa (20) yuuni 1950. 5038hnm9d0bvumzse5p9aruv4gg0wim 132055 132054 2026-03-28T21:37:00Z Maltima Rabia 5146 Added content 132055 wikitext text/x-wiki Godfrey Abulu (20 November 1950 - June 1995) daa nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira ŋun daa nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment  4th Republic Ghana puuni ka di nyɛla Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region Ghana tiŋgbani maa. Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim Godfrey Abulu nyɛla bini dɔɣi so Navrongo Central din bɛ Upper East Region Ghana tiŋgbani silimi gɔli November biɣu pishi daa (20) yuuni 1950. Siyaasa Abulu nyɛla bini daa piigi so n kpehi paliment ka di nyɛla National Democratic Congress paati zuɣu yuuni 1992 pibupibu lani ka di nyɛla o zani mi n ri Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region  Ghana puuni. John Setinu Achuliwor ( ŋun daa nyɛ zaani gamazuɣu nira ) daa nyɛla ŋun dɛigi o kuɣu maa bini daa niŋ by-election silimi gɔli July dabaa anahi yuuni 1995 o ni daa kpi n naagi. Clement Tumfuga Bugase daa nyɛla ŋun zani Aculiwor o ni daa di 1996 pibupibu nyaaŋa o daa diya ni vooti din kalinli yiŋsi 16,811 vooti maa zaa puuni ka di daa yiŋsi vaabu 41.1%. Ka John Setinu Achuliwor mi nyɛ 15,599 ka di mi yiŋsi 38.1%. k4am0kb8f9r2xnml3ln6rbjljz2gmxs 132056 132055 2026-03-28T21:37:35Z Maltima Rabia 5146 Added content 132056 wikitext text/x-wiki Godfrey Abulu (20 November 1950 - June 1995) daa nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira ŋun daa nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment  4th Republic Ghana puuni ka di nyɛla Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region Ghana tiŋgbani maa. Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim Godfrey Abulu nyɛla bini dɔɣi so Navrongo Central din bɛ Upper East Region Ghana tiŋgbani silimi gɔli November biɣu pishi daa (20) yuuni 1950. Siyaasa Abulu nyɛla bini daa piigi so n kpehi paliment ka di nyɛla National Democratic Congress paati zuɣu yuuni 1992 pibupibu lani ka di nyɛla o zani mi n ri Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region  Ghana puuni. John Setinu Achuliwor ( ŋun daa nyɛ zaani gamazuɣu nira ) daa nyɛla ŋun dɛigi o kuɣu maa bini daa niŋ by-election silimi gɔli July dabaa anahi yuuni 1995 o ni daa kpi n naagi. Clement Tumfuga Bugase daa nyɛla ŋun zani Aculiwor o ni daa di 1996 pibupibu nyaaŋa o daa diya ni vooti din kalinli yiŋsi 16,811 vooti maa zaa puuni ka di daa yiŋsi vaabu 41.1%. Ka John Setinu Achuliwor mi nyɛ 15,599 ka di mi yiŋsi 38.1%. Tuma Abulu daa nyɛla paliment jintɔra n ti Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region Ghana puuni. O na mi nyɛ deputy secretary ( deputy Ministern ri Agriculture ni acting Regional Ministern ti Upper East Region . Bihigu Abulu daa nyɛla kristiɛn . O daa nyɛla ŋun kpi London, England silimi gɔli June yuuni 1995, saha shɛli o ni daa nyɛ yun pihinahi ni anahi (44). scn71ww6k37t983bmb2rdxqj904m0gw 132057 132056 2026-03-28T21:38:18Z Maltima Rabia 5146 Added heading 132057 wikitext text/x-wiki Godfrey Abulu (20 November 1950 - June 1995) daa nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira ŋun daa nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment  4th Republic Ghana puuni ka di nyɛla Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region Ghana tiŋgbani maa. == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Godfrey Abulu nyɛla bini dɔɣi so Navrongo Central din bɛ Upper East Region Ghana tiŋgbani silimi gɔli November biɣu pishi daa (20) yuuni 1950. == Siyaasa == Abulu nyɛla bini daa piigi so n kpehi paliment ka di nyɛla National Democratic Congress paati zuɣu yuuni 1992 pibupibu lani ka di nyɛla o zani mi n ri Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region  Ghana puuni. John Setinu Achuliwor ( ŋun daa nyɛ zaani gamazuɣu nira ) daa nyɛla ŋun dɛigi o kuɣu maa bini daa niŋ by-election silimi gɔli July dabaa anahi yuuni 1995 o ni daa kpi n naagi. Clement Tumfuga Bugase daa nyɛla ŋun zani Aculiwor o ni daa di 1996 pibupibu nyaaŋa o daa diya ni vooti din kalinli yiŋsi 16,811 vooti maa zaa puuni ka di daa yiŋsi vaabu 41.1%. Ka John Setinu Achuliwor mi nyɛ 15,599 ka di mi yiŋsi 38.1%. == Tuma == Abulu daa nyɛla paliment jintɔra n ti Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region Ghana puuni. O na mi nyɛ deputy secretary ( deputy Ministern ri Agriculture ni acting Regional Ministern ti Upper East Region . == Bihigu == Abulu daa nyɛla kristiɛn . O daa nyɛla ŋun kpi London, England silimi gɔli June yuuni 1995, saha shɛli o ni daa nyɛ yun pihinahi ni anahi (44). 7knjo47p01m7rpxllwrb2quiuolldeo 132058 132057 2026-03-28T21:39:12Z Maltima Rabia 5146 Bold a text 132058 wikitext text/x-wiki '''Godfrey Abulu''' (20 November 1950 - June 1995) daa nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira ŋun daa nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment  4th Republic Ghana puuni ka di nyɛla Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region Ghana tiŋgbani maa. == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Godfrey Abulu nyɛla bini dɔɣi so Navrongo Central din bɛ Upper East Region Ghana tiŋgbani silimi gɔli November biɣu pishi daa (20) yuuni 1950. == Siyaasa == Abulu nyɛla bini daa piigi so n kpehi paliment ka di nyɛla National Democratic Congress paati zuɣu yuuni 1992 pibupibu lani ka di nyɛla o zani mi n ri Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region  Ghana puuni. John Setinu Achuliwor ( ŋun daa nyɛ zaani gamazuɣu nira ) daa nyɛla ŋun dɛigi o kuɣu maa bini daa niŋ by-election silimi gɔli July dabaa anahi yuuni 1995 o ni daa kpi n naagi. Clement Tumfuga Bugase daa nyɛla ŋun zani Aculiwor o ni daa di 1996 pibupibu nyaaŋa o daa diya ni vooti din kalinli yiŋsi 16,811 vooti maa zaa puuni ka di daa yiŋsi vaabu 41.1%. Ka John Setinu Achuliwor mi nyɛ 15,599 ka di mi yiŋsi 38.1%. == Tuma == Abulu daa nyɛla paliment jintɔra n ti Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region Ghana puuni. O na mi nyɛ deputy secretary ( deputy Ministern ri Agriculture ni acting Regional Ministern ti Upper East Region . == Bihigu == Abulu daa nyɛla kristiɛn . O daa nyɛla ŋun kpi London, England silimi gɔli June yuuni 1995, saha shɛli o ni daa nyɛ yun pihinahi ni anahi (44). 52h1khnphcb3tqq00tt9jizbjdac6zo 132059 132058 2026-03-28T21:43:19Z Maltima Rabia 5146 Added links 132059 wikitext text/x-wiki '''Godfrey Abulu''' (20 November 1950 - June 1995) daa nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira ŋun daa nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment  4th Republic Ghana puuni ka di nyɛla [[Navrongo]] Central constituency din bɛ [[Upper East Region]] [[Ghana]] tiŋgbani maa. == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Godfrey Abulu nyɛla bini dɔɣi so Navrongo Central din bɛ Upper East Region Ghana tiŋgbani silimi gɔli [[November]] biɣu pishi daa (20) yuuni 1950. == Siyaasa == Abulu nyɛla bini daa piigi so n kpehi paliment ka di nyɛla [[National Democratic Congress]] paati zuɣu yuuni 1992 pibupibu lani ka di nyɛla o zani mi n ri Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region  Ghana puuni. John Setinu Achuliwor ( ŋun daa nyɛ zaani gamazuɣu nira ) daa nyɛla ŋun dɛigi o kuɣu maa bini daa niŋ by-election silimi gɔli [[July]] dabaa anahi yuuni 1995 o ni daa kpi n naagi. Clement Tumfuga Bugase daa nyɛla ŋun zani Aculiwor o ni daa di 1996 pibupibu nyaaŋa o daa diya ni vooti din kalinli yiŋsi 16,811 vooti maa zaa puuni ka di daa yiŋsi vaabu 41.1%. Ka John Setinu Achuliwor mi nyɛ 15,599 ka di mi yiŋsi 38.1%. == Tuma == Abulu daa nyɛla paliment jintɔra n ti Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region Ghana puuni. O na mi nyɛ deputy secretary ( deputy Minister) ti Agriculture ni acting Regional Ministern ti Upper East Region . == Bihigu == Abulu daa nyɛla kristiɛn . O daa nyɛla ŋun kpi London, England silimi gɔli June yuuni 1995, saha shɛli o ni daa nyɛ yun pihinahi ni anahi (44). d2qfvefx2bf0z9xxf8ls9xjfrmshj2y 132091 132059 2026-03-29T09:20:56Z Maltima Rabia 5146 Added references 132091 wikitext text/x-wiki '''Godfrey Abulu''' (20 November 1950 - June 1995) daa nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira ŋun daa nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment  4th Republic Ghana puuni ka di nyɛla [[Navrongo]] Central constituency din bɛ [[Upper East Region]] [[Ghana]] tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|title=Dep Communications Minister Is Dead|url=https://www.modernghana.com/news/30577/dep-communications-minister-is-dead.html|access-date=2026-03-29|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Godfrey Abulu nyɛla bini dɔɣi so Navrongo Central din bɛ Upper East Region Ghana tiŋgbani silimi gɔli [[November]] biɣu pishi daa (20) yuuni 1950. == Siyaasa == Abulu nyɛla bini daa piigi so n kpehi paliment ka di nyɛla [[National Democratic Congress]] paati zuɣu yuuni 1992 pibupibu lani ka di nyɛla o zani mi n ri Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region  Ghana puuni. John Setinu Achuliwor ( ŋun daa nyɛ zaani gamazuɣu nira ) daa nyɛla ŋun dɛigi o kuɣu maa bini daa niŋ by-election silimi gɔli [[July]] dabaa anahi yuuni 1995 o ni daa kpi n naagi. Clement Tumfuga Bugase daa nyɛla ŋun zani Aculiwor o ni daa di 1996 pibupibu nyaaŋa o daa diya ni vooti din kalinli yiŋsi 16,811 vooti maa zaa puuni ka di daa yiŋsi vaabu 41.1%. Ka John Setinu Achuliwor mi nyɛ 15,599 ka di mi yiŋsi 38.1%. == Tuma == Abulu daa nyɛla paliment jintɔra n ti Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region Ghana puuni. O na mi nyɛ deputy secretary ( deputy Minister) ti Agriculture ni acting Regional Ministern ti Upper East Region . == Bihigu == Abulu daa nyɛla kristiɛn . O daa nyɛla ŋun kpi London, England silimi gɔli June yuuni 1995, saha shɛli o ni daa nyɛ yun pihinahi ni anahi (44).<ref>{{Cite web|last=Abm|first=Cadre Shmuel Ja’Mba|title=Navrongo Central Constituency and Kasena-Nankana Municipal fallen for Mahama and NDC?|url=https://www.modernghana.com/news/1151596/navrongo-central-constituency-and-kasena-nankana.html|access-date=2026-03-29|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> axe4vaj47h4joz11pupnuddbist5yhp 132092 132091 2026-03-29T09:21:28Z Maltima Rabia 5146 Added heading 132092 wikitext text/x-wiki '''Godfrey Abulu''' (20 November 1950 - June 1995) daa nyɛla ti yaɣali ŋɔ na siyaasa nira ŋun daa nyɛ paliment jintɔra tuuli paliment  4th Republic Ghana puuni ka di nyɛla [[Navrongo]] Central constituency din bɛ [[Upper East Region]] [[Ghana]] tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|title=Dep Communications Minister Is Dead|url=https://www.modernghana.com/news/30577/dep-communications-minister-is-dead.html|access-date=2026-03-29|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> == Piligu bihigu mini Shikuru baŋsim == Godfrey Abulu nyɛla bini dɔɣi so Navrongo Central din bɛ Upper East Region Ghana tiŋgbani silimi gɔli [[November]] biɣu pishi daa (20) yuuni 1950. == Siyaasa == Abulu nyɛla bini daa piigi so n kpehi paliment ka di nyɛla [[National Democratic Congress]] paati zuɣu yuuni 1992 pibupibu lani ka di nyɛla o zani mi n ri Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region  Ghana puuni. John Setinu Achuliwor ( ŋun daa nyɛ zaani gamazuɣu nira ) daa nyɛla ŋun dɛigi o kuɣu maa bini daa niŋ by-election silimi gɔli [[July]] dabaa anahi yuuni 1995 o ni daa kpi n naagi. Clement Tumfuga Bugase daa nyɛla ŋun zani Aculiwor o ni daa di 1996 pibupibu nyaaŋa o daa diya ni vooti din kalinli yiŋsi 16,811 vooti maa zaa puuni ka di daa yiŋsi vaabu 41.1%. Ka John Setinu Achuliwor mi nyɛ 15,599 ka di mi yiŋsi 38.1%. == Tuma == Abulu daa nyɛla paliment jintɔra n ti Navrongo Central constituency din bɛ Upper East Region Ghana puuni. O na mi nyɛ deputy secretary ( deputy Minister) ti Agriculture ni acting Regional Ministern ti Upper East Region . == Bihigu == Abulu daa nyɛla kristiɛn . O daa nyɛla ŋun kpi London, England silimi gɔli June yuuni 1995, saha shɛli o ni daa nyɛ yun pihinahi ni anahi (44).<ref>{{Cite web|last=Abm|first=Cadre Shmuel Ja’Mba|title=Navrongo Central Constituency and Kasena-Nankana Municipal fallen for Mahama and NDC?|url=https://www.modernghana.com/news/1151596/navrongo-central-constituency-and-kasena-nankana.html|access-date=2026-03-29|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> == Kundivihira == 0ot8p0i9encx1tuvmsao7eva9gkoo2q Grace Ayensu-Danquah 0 32983 132093 2026-03-29T09:24:26Z Maltima Rabia 5146 Create an article 132093 wikitext text/x-wiki grace tke3o44laj453k1rnr6ht5mrn29e4bp 132094 132093 2026-03-29T09:26:03Z Maltima Rabia 5146 Added content 132094 wikitext text/x-wiki Grace Ayensu- Danquah ( bi dɔɣi o silimi gɔli May biɣu pia dali yuuni 1967) nyɛla ti yaɣali ʋlŋɔ na gender advocate, humanitarian Surgeon mini siyaasa nira ŋun nyɛ National Democratic Congress paati nira. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti Essikado-Ketan constituency. Piligu bihigu Ayensu-Danquah nyɛla bi daa dɔɣi so Alaraba dali silimi gɔli May biɣu pia dali yuuni1967 ka o zoogi Essikado din bɛ Western Region Ghana tiŋgbani la. b825e29e3chu8pqg6semlfmvbcboovt 132095 132094 2026-03-29T09:28:51Z Maltima Rabia 5146 Added content 132095 wikitext text/x-wiki Grace Ayensu- Danquah ( bi dɔɣi o silimi gɔli May biɣu pia dali yuuni 1967) nyɛla ti yaɣali ʋlŋɔ na gender advocate, humanitarian Surgeon mini siyaasa nira ŋun nyɛ National Democratic Congress paati nira. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti Essikado-Ketan constituency. Piligu bihigu Ayensu-Danquah nyɛla bi daa dɔɣi so Alaraba dali silimi gɔli May biɣu pia dali yuuni1967 ka o zoogi Essikado din bɛ Western Region Ghana tiŋgbani la. Shikuru baŋsim Ayensu-Danquah daa niŋ o O-level   Holy Child High School silimi gɔli May yuuni 1984 ka niŋ o A-label Archbishop Porter Girls' Secondary School mi gba silimi gɔli May yuuni 1986. O daa nyɛla ŋun chaŋ o Tertiary shikuru University of Southern California silimi gɔli May yuuni 1995 ni ka o daa dɛigi o Bachelor degree. O daa lahi niŋ o Master zaŋ jɛndi Public Health Johns Hopkins University  silimi gɔli May 2001. O daa lahi niŋ Doctorate of Medicine University of Wisconsin silimi gɔli May ni yuuni 2000. Ayensu-Danquah nyɛla ŋun nyɛ o Humanitarian Assistance shahara gbaŋ maa Johns Hopkins University School of Public Health silimi gɔli April 2001 ni. O daa lahi nyɛla ŋun nyɛ o Surgical Sib-Specialty shahara gbanŋ University of California,  San Diego silimi gɔli May 2008. 3ypsx4ryksqxrecv2g422l8z4stmirs 132096 132095 2026-03-29T09:29:39Z Maltima Rabia 5146 Added content 132096 wikitext text/x-wiki Grace Ayensu- Danquah ( bi dɔɣi o silimi gɔli May biɣu pia dali yuuni 1967) nyɛla ti yaɣali ʋlŋɔ na gender advocate, humanitarian Surgeon mini siyaasa nira ŋun nyɛ National Democratic Congress paati nira. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti Essikado-Ketan constituency. Piligu bihigu Ayensu-Danquah nyɛla bi daa dɔɣi so Alaraba dali silimi gɔli May biɣu pia dali yuuni1967 ka o zoogi Essikado din bɛ Western Region Ghana tiŋgbani la. Shikuru baŋsim Ayensu-Danquah daa niŋ o O-level   Holy Child High School silimi gɔli May yuuni 1984 ka niŋ o A-label Archbishop Porter Girls' Secondary School mi gba silimi gɔli May yuuni 1986. O daa nyɛla ŋun chaŋ o Tertiary shikuru University of Southern California silimi gɔli May yuuni 1995 ni ka o daa dɛigi o Bachelor degree. O daa lahi niŋ o Master zaŋ jɛndi Public Health Johns Hopkins University  silimi gɔli May 2001. O daa lahi niŋ Doctorate of Medicine University of Wisconsin silimi gɔli May ni yuuni 2000. Ayensu-Danquah nyɛla ŋun nyɛ o Humanitarian Assistance shahara gbaŋ maa Johns Hopkins University School of Public Health silimi gɔli April 2001 ni. O daa lahi nyɛla ŋun nyɛ o Surgical Sib-Specialty shahara gbanŋ University of California,  San Diego silimi gɔli May 2008. Siyaasa Silimi gɔli May yuuni 2023, o daa nyɛla ŋun zani National Democratic Congress paati primaries n ti Essikado-Ketan. O daa nyɛla ŋun di primaries maa ni vooti fi yiŋsi 1,043 n gari Sebastian Spio-Garbrah mini Henry Abbey-Hart, bi daa nyɛla 85 mini 18 vooti. Yuuni 2024, Ayensu-Danquah  daa nyɛla ŋun zani n ti Essikado-Ketan constituency o daa kpala Charles Bissue ŋun daa zani n ti New Patriotic Party  (NPP). O daa nyɛla ŋun nyɛ 26,166 vooti (59.58%) ka di daa chɛ ka o nyɛ ŋun di Charles Bissue ŋun daa nyɛ 17,754 vooti (40.42%). Lala dibu ŋun daa nyɛla din nyɛ tuuli ka National Democratic Congress  na di lala constituency maa. Bihigu Ayensu-Danquah nyɛla kristiɛn. kx4lj6p0z57fwcc64vu72e8ykbol7bh 132097 132096 2026-03-29T09:30:14Z Maltima Rabia 5146 Edited 132097 wikitext text/x-wiki Grace Ayensu- Danquah ( bi dɔɣi o silimi gɔli May biɣu pia dali yuuni 1967) nyɛla ti yaɣali ʋlŋɔ na gender advocate, humanitarian Surgeon mini siyaasa nira ŋun nyɛ National Democratic Congress paati nira. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti Essikado-Ketan constituency. Piligu bihigu Ayensu-Danquah nyɛla bi daa dɔɣi so Alaraba dali silimi gɔli May biɣu pia dali yuuni1967 ka o zoogi Essikado din bɛ Western Region Ghana tiŋgbani la. Shikuru baŋsim Ayensu-Danquah daa niŋ o O-level   Holy Child High School silimi gɔli May yuuni 1984 ka niŋ o A-label Archbishop Porter Girls' Secondary School mi gba silimi gɔli May yuuni 1986. O daa nyɛla ŋun chaŋ o Tertiary shikuru University of Southern California silimi gɔli May yuuni 1995 ni ka o daa dɛigi o Bachelor degree. O daa lahi niŋ o Master zaŋ jɛndi Public Health Johns Hopkins University  silimi gɔli May 2001. O daa lahi niŋ Doctorate of Medicine University of Wisconsin silimi gɔli May ni yuuni 2000. Ayensu-Danquah nyɛla ŋun nyɛ o Humanitarian Assistance shahara gbaŋ maa Johns Hopkins University School of Public Health silimi gɔli April 2001 ni. O daa lahi nyɛla ŋun nyɛ o Surgical Sib-Specialty shahara gbanŋ University of California,  San Diego silimi gɔli May 2008. Siyaasa Silimi gɔli May yuuni 2023, o daa nyɛla ŋun zani National Democratic Congress paati primaries n ti Essikado-Ketan. O daa nyɛla ŋun di primaries maa ni vooti fi yiŋsi 1,043 n gari Sebastian Spio-Garbrah mini Henry Abbey-Hart, bi daa nyɛla 85 mini 18 vooti. Yuuni 2024, Ayensu-Danquah  daa nyɛla ŋun zani n ti Essikado-Ketan constituency o daa kpala Charles Bissue ŋun daa zani n ti New Patriotic Party  (NPP). O daa nyɛla ŋun nyɛ 26,166 vooti (59.58%) ka di daa chɛ ka o nyɛ ŋun di Charles Bissue ŋun daa nyɛ 17,754 vooti (40.42%). Lala dibu ŋun daa nyɛla din nyɛ tuuli ka National Democratic Congress  na di lala constituency maa. Bihigu Ayensu-Danquah nyɛla kristiɛn. jtu0e9a495icycewveecrorqb28xf5f 132098 132097 2026-03-29T09:32:09Z Maltima Rabia 5146 Added heading 132098 wikitext text/x-wiki Grace Ayensu- Danquah ( bi dɔɣi o silimi gɔli May biɣu pia dali yuuni 1967) nyɛla ti yaɣali ʋlŋɔ na gender advocate, humanitarian Surgeon mini siyaasa nira ŋun nyɛ National Democratic Congress paati nira. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti Essikado-Ketan constituency. == Piligu bihigu == Ayensu-Danquah nyɛla bi daa dɔɣi so Alaraba dali silimi gɔli May biɣu pia dali yuuni1967 ka o zoogi Essikado din bɛ Western Region Ghana tiŋgbani la. == Shikuru baŋsim == Ayensu-Danquah daa niŋ o O-level   Holy Child High School silimi gɔli May yuuni 1984 ka niŋ o A-label Archbishop Porter Girls' Secondary School mi gba silimi gɔli May yuuni 1986. O daa nyɛla ŋun chaŋ o Tertiary shikuru University of Southern California silimi gɔli May yuuni 1995 ni ka o daa dɛigi o Bachelor degree. O daa lahi niŋ o Master zaŋ jɛndi Public Health Johns Hopkins University  silimi gɔli May 2001. O daa lahi niŋ Doctorate of Medicine University of Wisconsin silimi gɔli May ni yuuni 2000. Ayensu-Danquah nyɛla ŋun nyɛ o Humanitarian Assistance shahara gbaŋ maa Johns Hopkins University School of Public Health silimi gɔli April 2001 ni. O daa lahi nyɛla ŋun nyɛ o Surgical Sib-Specialty shahara gbanŋ University of California,  San Diego silimi gɔli May 2008. == Siyaasa == Silimi gɔli May yuuni 2023, o daa nyɛla ŋun zani National Democratic Congress paati primaries n ti Essikado-Ketan. O daa nyɛla ŋun di primaries maa ni vooti fi yiŋsi 1,043 n gari Sebastian Spio-Garbrah mini Henry Abbey-Hart, bi daa nyɛla 85 mini 18 vooti. Yuuni 2024, Ayensu-Danquah  daa nyɛla ŋun zani n ti Essikado-Ketan constituency o daa kpala Charles Bissue ŋun daa zani n ti New Patriotic Party  (NPP). O daa nyɛla ŋun nyɛ 26,166 vooti (59.58%) ka di daa chɛ ka o nyɛ ŋun di Charles Bissue ŋun daa nyɛ 17,754 vooti (40.42%). Lala dibu ŋun daa nyɛla din nyɛ tuuli ka National Democratic Congress  na di lala constituency maa. == Bihigu == Ayensu-Danquah nyɛla kristiɛn. df3a4qf5kw7gb3ga56y12tzm6psffz9 132099 132098 2026-03-29T09:32:46Z Maltima Rabia 5146 Bold a text 132099 wikitext text/x-wiki '''Grace Ayensu- Danquah''' ( bi dɔɣi o silimi gɔli May biɣu pia dali yuuni 1967) nyɛla ti yaɣali ʋlŋɔ na gender advocate, humanitarian Surgeon mini siyaasa nira ŋun nyɛ National Democratic Congress paati nira. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti Essikado-Ketan constituency. == Piligu bihigu == Ayensu-Danquah nyɛla bi daa dɔɣi so Alaraba dali silimi gɔli May biɣu pia dali yuuni1967 ka o zoogi Essikado din bɛ Western Region Ghana tiŋgbani la. == Shikuru baŋsim == Ayensu-Danquah daa niŋ o O-level   Holy Child High School silimi gɔli May yuuni 1984 ka niŋ o A-label Archbishop Porter Girls' Secondary School mi gba silimi gɔli May yuuni 1986. O daa nyɛla ŋun chaŋ o Tertiary shikuru University of Southern California silimi gɔli May yuuni 1995 ni ka o daa dɛigi o Bachelor degree. O daa lahi niŋ o Master zaŋ jɛndi Public Health Johns Hopkins University  silimi gɔli May 2001. O daa lahi niŋ Doctorate of Medicine University of Wisconsin silimi gɔli May ni yuuni 2000. Ayensu-Danquah nyɛla ŋun nyɛ o Humanitarian Assistance shahara gbaŋ maa Johns Hopkins University School of Public Health silimi gɔli April 2001 ni. O daa lahi nyɛla ŋun nyɛ o Surgical Sib-Specialty shahara gbanŋ University of California,  San Diego silimi gɔli May 2008. == Siyaasa == Silimi gɔli May yuuni 2023, o daa nyɛla ŋun zani National Democratic Congress paati primaries n ti Essikado-Ketan. O daa nyɛla ŋun di primaries maa ni vooti fi yiŋsi 1,043 n gari Sebastian Spio-Garbrah mini Henry Abbey-Hart, bi daa nyɛla 85 mini 18 vooti. Yuuni 2024, Ayensu-Danquah  daa nyɛla ŋun zani n ti Essikado-Ketan constituency o daa kpala Charles Bissue ŋun daa zani n ti New Patriotic Party  (NPP). O daa nyɛla ŋun nyɛ 26,166 vooti (59.58%) ka di daa chɛ ka o nyɛ ŋun di Charles Bissue ŋun daa nyɛ 17,754 vooti (40.42%). Lala dibu ŋun daa nyɛla din nyɛ tuuli ka National Democratic Congress  na di lala constituency maa. == Bihigu == Ayensu-Danquah nyɛla kristiɛn. fjrujsfmy1v0flabh363ksnwkvjtxbi 132100 132099 2026-03-29T09:37:19Z Maltima Rabia 5146 Added links 132100 wikitext text/x-wiki '''Grace Ayensu- Danquah''' ( bi dɔɣi o silimi gɔli May biɣu pia dali yuuni 1967) nyɛla ti yaɣali ʋlŋɔ na gender advocate, humanitarian Surgeon mini siyaasa nira ŋun nyɛ [[National Democratic Congress]] paati nira. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti Essikado-Ketan constituency. == Piligu bihigu == Ayensu-Danquah nyɛla bi daa dɔɣi so [[Alaaba]] dali silimi gɔli [[May]] biɣu pia dali yuuni1967 ka o zoogi Essikado din bɛ [[Western Region]] [[Ghana]] tiŋgbani la. == Shikuru baŋsim == Ayensu-Danquah daa niŋ o O-level   Holy Child High School silimi gɔli May yuuni 1984 ka niŋ o A-label Archbishop Porter Girls' Secondary School mi gba silimi gɔli May yuuni 1986. O daa nyɛla ŋun chaŋ o Tertiary shikuru University of Southern [[California]] silimi gɔli May yuuni 1995 ni ka o daa dɛigi o Bachelor degree. O daa lahi niŋ o Master zaŋ jɛndi Public Health Johns Hopkins University  silimi gɔli May 2001. O daa lahi niŋ Doctorate of Medicine University of Wisconsin silimi gɔli May ni yuuni 2000. Ayensu-Danquah nyɛla ŋun nyɛ o Humanitarian Assistance shahara gbaŋ maa Johns Hopkins University School of Public Health silimi gɔli April 2001 ni. O daa lahi nyɛla ŋun nyɛ o Surgical Sib-Specialty shahara gbanŋ University of California[[San Diego|,  San Diego]] silimi gɔli May 2008. == Siyaasa == Silimi gɔli May yuuni 2023, o daa nyɛla ŋun zani National Democratic Congress paati primaries n ti Essikado-Ketan. O daa nyɛla ŋun di primaries maa ni vooti fi yiŋsi 1,043 n gari Sebastian Spio-Garbrah mini Henry Abbey-Hart, bi daa nyɛla 85 mini 18 vooti. Yuuni 2024, Ayensu-Danquah  daa nyɛla ŋun zani n ti Essikado-Ketan constituency o daa kpala Charles Bissue ŋun daa zani n ti [[New Patriotic Party]]  (NPP). O daa nyɛla ŋun nyɛ 26,166 vooti (59.58%) ka di daa chɛ ka o nyɛ ŋun di Charles Bissue ŋun daa nyɛ 17,754 vooti (40.42%). Lala dibu ŋun daa nyɛla din nyɛ tuuli ka National Democratic Congress  na di lala constituency maa. == Bihigu == Ayensu-Danquah nyɛla kristiɛn. 9e5zhblyklemzpsncgmn9f4x4g61mym 132101 132100 2026-03-29T09:49:39Z Maltima Rabia 5146 Added references 132101 wikitext text/x-wiki '''Grace Ayensu- Danquah''' ( bi dɔɣi o silimi gɔli May biɣu pia dali yuuni 1967) nyɛla ti yaɣali ʋlŋɔ na gender advocate, humanitarian Surgeon mini siyaasa nira ŋun nyɛ [[National Democratic Congress]] paati nira. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti Essikado-Ketan constituency.<ref name=":0">{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/members?mp=94243|access-date=2026-03-29|website=www.parliament.gh}}</ref> == Piligu bihgu == Ayensu-Danquah nyɛla bi daa dɔɣi so [[Alaaba]] dali silimi gɔli [[May]] biɣu pia dali yuuni1967 ka o zoogi Essikado din bɛ [[Western Region]] [[Ghana]] tiŋgbani la. == Shikuru baŋsim == Ayensu-Danquah daa niŋ o O-level   Holy Child High School silimi gɔli May yuuni 1984 ka niŋ o A-label Archbishop Porter Girls' Secondary School mi gba silimi gɔli May yuuni 1986.<ref name=":0" /> O daa nyɛla ŋun chaŋ o Tertiary shikuru University of Southern [[California]] silimi gɔli May yuuni 1995 ni ka o daa dɛigi o Bachelor degree. O daa lahi niŋ o Master zaŋ jɛndi Public Health Johns Hopkins University  silimi gɔli May 2001.<ref name=":0" /> O daa lahi niŋ Doctorate of Medicine University of Wisconsin silimi gɔli May ni yuuni 2000.<ref name=":0" /> Ayensu-Danquah nyɛla ŋun nyɛ o Humanitarian Assistance shahara gbaŋ maa Johns Hopkins University School of Public Health silimi gɔli April 2001 ni. O daa lahi nyɛla ŋun nyɛ o Surgical Sib-Specialty shahara gbanŋ University of California[[San Diego|,  San Diego]] silimi gɔli May 2008.<ref name=":0" /> == Siyaasa == Silimi gɔli May yuuni 2023, o daa nyɛla ŋun zani National Democratic Congress paati primaries n ti Essikado-Ketan. O daa nyɛla ŋun di primaries maa ni vooti fi yiŋsi 1,043 n gari Sebastian Spio-Garbrah mini Henry Abbey-Hart, bi daa nyɛla 85 mini 18 vooti.<ref>{{Cite web|last=Bartels|first=Wilhelmina Antonniette|date=2023-05-13|title=Grace Ayensu-Danquah wins Essikado/Ketan NDC parliamentary primaries|url=https://www.kyfilla.com/grace-ayensu-danquah-wins-essikado-ketan-ndc-parliamentary-primaries/|access-date=2026-03-29|language=en-US}}</ref> Yuuni 2024, Ayensu-Danquah  daa nyɛla ŋun zani n ti Essikado-Ketan constituency o daa kpala Charles Bissue ŋun daa zani n ti [[New Patriotic Party]]  (NPP). O daa nyɛla ŋun nyɛ 26,166 vooti (59.58%) ka di daa chɛ ka o nyɛ ŋun di Charles Bissue ŋun daa nyɛ 17,754 vooti (40.42%). <ref>{{Cite web|last=Online|first=Peace FM|title=Essikado - Ketan Constituency Parliament Results - Ghana 2024 Election Results|url=https://www.peacefmonline.com/elections/2024/parliament/western/essikado-ketan|access-date=2026-03-29|website=Peacefmonline.com - Ghana news|language=en}}</ref>Lala dibu ŋun daa nyɛla din nyɛ tuuli ka National Democratic Congress  na di lala constituency ma<ref>{{Cite web|date=2024-12-13|title=See some of the female MPs-elect who will serve in Ghana's 9th parliament|url=https://citinewsroom.com/2024/12/see-the-41-female-mps-elect-who-will-serve-in-ghanas-9th-parliament/|access-date=2026-03-29|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-12-20|title=Dr Ayensu-Danquah makes history at Essikado-Ketan|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/ghana-news-dr-ayensu-danquah-makes-history-at-essikado-ketan.html|access-date=2026-03-29|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> == Bihigu == Ayensu-Danquah nyɛla kristiɛn.<ref name=":0" /> dh9wbn8cc1yxrb4r0mo1yg0brawcqum 132102 132101 2026-03-29T09:50:13Z Maltima Rabia 5146 Added heading 132102 wikitext text/x-wiki '''Grace Ayensu- Danquah''' ( bi dɔɣi o silimi gɔli May biɣu pia dali yuuni 1967) nyɛla ti yaɣali ʋlŋɔ na gender advocate, humanitarian Surgeon mini siyaasa nira ŋun nyɛ [[National Democratic Congress]] paati nira. O daa nyɛla paliment jintɔra n ti Essikado-Ketan constituency.<ref name=":0">{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/members?mp=94243|access-date=2026-03-29|website=www.parliament.gh}}</ref> == Piligu bihgu == Ayensu-Danquah nyɛla bi daa dɔɣi so [[Alaaba]] dali silimi gɔli [[May]] biɣu pia dali yuuni1967 ka o zoogi Essikado din bɛ [[Western Region]] [[Ghana]] tiŋgbani la. == Shikuru baŋsim == Ayensu-Danquah daa niŋ o O-level   Holy Child High School silimi gɔli May yuuni 1984 ka niŋ o A-label Archbishop Porter Girls' Secondary School mi gba silimi gɔli May yuuni 1986.<ref name=":0" /> O daa nyɛla ŋun chaŋ o Tertiary shikuru University of Southern [[California]] silimi gɔli May yuuni 1995 ni ka o daa dɛigi o Bachelor degree. O daa lahi niŋ o Master zaŋ jɛndi Public Health Johns Hopkins University  silimi gɔli May 2001.<ref name=":0" /> O daa lahi niŋ Doctorate of Medicine University of Wisconsin silimi gɔli May ni yuuni 2000.<ref name=":0" /> Ayensu-Danquah nyɛla ŋun nyɛ o Humanitarian Assistance shahara gbaŋ maa Johns Hopkins University School of Public Health silimi gɔli April 2001 ni. O daa lahi nyɛla ŋun nyɛ o Surgical Sib-Specialty shahara gbanŋ University of California[[San Diego|,  San Diego]] silimi gɔli May 2008.<ref name=":0" /> == Siyaasa == Silimi gɔli May yuuni 2023, o daa nyɛla ŋun zani National Democratic Congress paati primaries n ti Essikado-Ketan. O daa nyɛla ŋun di primaries maa ni vooti fi yiŋsi 1,043 n gari Sebastian Spio-Garbrah mini Henry Abbey-Hart, bi daa nyɛla 85 mini 18 vooti.<ref>{{Cite web|last=Bartels|first=Wilhelmina Antonniette|date=2023-05-13|title=Grace Ayensu-Danquah wins Essikado/Ketan NDC parliamentary primaries|url=https://www.kyfilla.com/grace-ayensu-danquah-wins-essikado-ketan-ndc-parliamentary-primaries/|access-date=2026-03-29|language=en-US}}</ref> Yuuni 2024, Ayensu-Danquah  daa nyɛla ŋun zani n ti Essikado-Ketan constituency o daa kpala Charles Bissue ŋun daa zani n ti [[New Patriotic Party]]  (NPP). O daa nyɛla ŋun nyɛ 26,166 vooti (59.58%) ka di daa chɛ ka o nyɛ ŋun di Charles Bissue ŋun daa nyɛ 17,754 vooti (40.42%). <ref>{{Cite web|last=Online|first=Peace FM|title=Essikado - Ketan Constituency Parliament Results - Ghana 2024 Election Results|url=https://www.peacefmonline.com/elections/2024/parliament/western/essikado-ketan|access-date=2026-03-29|website=Peacefmonline.com - Ghana news|language=en}}</ref>Lala dibu ŋun daa nyɛla din nyɛ tuuli ka National Democratic Congress  na di lala constituency ma<ref>{{Cite web|date=2024-12-13|title=See some of the female MPs-elect who will serve in Ghana's 9th parliament|url=https://citinewsroom.com/2024/12/see-the-41-female-mps-elect-who-will-serve-in-ghanas-9th-parliament/|access-date=2026-03-29|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-12-20|title=Dr Ayensu-Danquah makes history at Essikado-Ketan|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/ghana-news-dr-ayensu-danquah-makes-history-at-essikado-ketan.html|access-date=2026-03-29|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> == Bihigu == Ayensu-Danquah nyɛla kristiɛn.<ref name=":0" /> == Kundivihira == 447gq4n479wbs5igud1ww7k3fmmnr35