Dagbani Wikipedia dagwiki https://dag.wikipedia.org/wiki/Sol%C9%94%C9%A3u MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Miidiya Diŋ'gahim Yɛltɔɣa Ŋun su Ŋun su yɛltɔɣa Wikipedia Wikipedia yɛltɔɣa Lahabali kɔligu Lahabali kɔligu yɛltɔɣa MiidiyaWiki MiidiyaWiki yɛltɔɣa Tɛmplet Tɛmplet yɛltɔɣa Sɔŋsim Sɔŋsim yɛltɔɣa Pubu Pubu yɛltɔɣa Salima Salima yɛltɔɣa MOS MOS yɛltɔɣa TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Mohammed Adamu Ramadan 0 12448 132940 132234 2026-04-28T16:16:22Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132940 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{E-Class}} '''Mohammed Adamu Ramadan''' nyɛla [[Ghana]] [[siyaasa]] nira.<ref>{{Cite web|title=NDC Adamu Ramadan Receives A Heroic Welcome, Donates To The Party Grassroot|url=https://www.modernghana.com/news/936522/ndc-adamu-ramadan-receives-a-heroic-welcome-donates-to-the.html|access-date=2022-10-01|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> Bɛ dɔɣi o la yuuni 1975, silimiin goli May dabaa ata. O nyɛla lɛm paati nira,[[National Democratic Congress (NDC)]].<ref>{{Cite web|title=Adenta Residents Welcome Mohammed Adamu Ramadan For Coronavirus Fight|url=https://www.modernghana.com/news/992517/adenta-residents-welcome-mohammed-adamu-ramadan.html|access-date=2022-10-01|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Emmanuel|first=Kojo|date=2019-07-19|title=Ignore the detractors; Ramadan is the most trusted candidate to lead us to victory - Adentan NDC|url=https://www.pulse.com.gh/news/politics/ignore-the-detractors-ramadan-is-the-most-trusted-candidate-to-lead-us-to-victory/gpy7eeq|access-date=2022-10-01|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref> Ŋuni n nyɛ jintori zaŋti Adenta Constituency.<ref>{{Cite web|title=Parliamentary Results For Greater Accra Region|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/parliamentary.region.results.php?ID=4|access-date=2022-10-01|website=www.ghanaweb.com}}</ref>[[Ahmed Ramadan]] ŋun Ghana siyaasa nira la dapali n nyɛ o, ka o lan nyɛ [[Samira Bawumia]] biɛli ŋun nyɛ Ghana zuɣulan paa la biɛli kpɛm sani.<ref>{{Cite web|last=Apinga|first=David|date=2021-01-13|title=The 6 children of politicians in Ghana’s parliament and those who failed|url=https://www.theghanareport.com/the-6-children-of-politicians-in-ghanas-parliament-and-those-who-failed/|access-date=2022-10-01|website=The Ghana Report|language=en-US|archive-date=2022-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001195222/https://www.theghanareport.com/the-6-children-of-politicians-in-ghanas-parliament-and-those-who-failed/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-07-21|title=Samira's brother, Adamu Ramadan is trustworthy - Adentan NDC executives|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Samira-s-brother-Adamu-Ramadan-is-trustworthy-Adentan-NDC-executives-765313|access-date=2022-10-01|website=GhanaWeb|language=en}}</ref> == O piligu mini o shikuru chandi == Bɛ dɔɣi o la silimiin goli 3rd, May, 1975.<ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=70|access-date=2022-10-01|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230320185234/https://www.parliament.gh/mps?mp=70|url-status=dead}}</ref> O zooi la Ashalley Botwe din be [[Greater Accra Region]] la.<ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=70|access-date=2022-10-01|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230320185234/https://www.parliament.gh/mps?mp=70|url-status=dead}}</ref> O mali la bachelor's degree of Business Administration, master's degree in Business Administration ka o baŋsim jandi laɣi bobo yaɣ'li.<ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=70|access-date=2022-10-01|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230320185234/https://www.parliament.gh/mps?mp=70|url-status=dead}}</ref> O lan mali Master of Arts in Economic Policy Management.<ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=70|access-date=2022-10-01|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230320185234/https://www.parliament.gh/mps?mp=70|url-status=dead}}</ref> == Tuma == * Ŋuni n daa nyɛ Special Assistant ka lan nyɛ presidential staffer zaŋti Flagstaff House tiŋgbani zuɣulan kuro [[John Mahama Gɔmnanti kpambali ba (Ministers)|John Mahama]] ni daa be nam ni.<ref>{{Cite web|date=2019-08-25|title=Re: NDC Adentan primaries: Ramadan not an aspirant to win Adentan seat|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Re-NDC-Adentan-primaries-Ramadan-not-an-aspirant-to-win-Adentan-seat-775238|access-date=2022-10-02|website=GhanaWeb|language=en}}</ref> == Siyaasa tali == Yuuni 2016 jintori tali piibu piibu ni,Ramadan daa zani mi ti National Democratic Congress (lɛm paati), Adenta Constituency,ka New Patriotic Party's (wɔbigu paati nira), Yaw Buaben Asamoa daa di lala kuɣu ŋɔ ka chɛ o. Asamoa daa nyɛla nuu dihibu kalinli tuhi pihita ni ata,ni kobisiwɔi ni pihinu ni ayi (33,952 votes) ka di zani kobigu puuni vaabu pihinu,ni tobu pihiyobu ni anahi zaani 50.64%, ka Ramadan mi nyɛ tuhi pihita ni ayi,ni kobisinu ni pihinii ni anii (32,588 votes) ka di zani vaabu pihinahi ni anii,,tobu pihiyɔbu ni yini zaani kobigu puuni 48.61%.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=2016 Election - Adenta Constituency Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/greateraccra/adenta/|access-date=2022-10-03|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2021-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211019120343/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/greateraccra/adenta/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Adamu Ramadan confident of capturing Adentan seat for NDC|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/adamu-ramadan-confident-of-capturing-adentan-seat-for-ndc.html|access-date=2022-10-03|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> Di nyaaŋa Ramadan daa lan zani primaries,ka daa di nasara zani lɛm zaani yuuni 2020 piibu piibu lani,jintori tali yaɣili.<ref>{{Cite web|date=2019-08-24|title=#NDCDecides: Delegates snub Oye Lithur for Adamu Ramadan in Adentan|url=https://citinewsroom.com/2019/08/ndcdecides-delegates-snub-oye-lithur-for-adamu-ramadan-in-adentan/|access-date=2022-10-03|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ka daa nyɛ nasara Minister for Gender, Children and Social Protection, Nana Oye Lithur kuro la zuɣu. O daa nyɛla vootibu kalinli din yiɣisi kobisiyopɔin ni pihita 730 ka o mini ŋun daa kpaɣiri maa mi nyɛ kobisinu ni pihinu ni anii 558, ka Ramadan daa lee ŋun di nasara. O ni daa yɛn di Adenta Constituency kuɣu ŋɔ,o mini Yaw Buaben Asamoah ŋun daa na gbubi lala yaɣili kuɣu ŋɔ n daa kpaɣiri taba (o mini ŋun daa pun kpaɣiri yuuni 2016 piibu piibu la), ka o daa nyɛ vooti nima tuhi pihiyobu ni ata,ni kobisinahi ni pihita ni ayɔbu (63,436 votes), ka di zani pihinu ni anu, tobu dibaa awɔi zaani kobigu puuni (55.9%) ka Asamoa mi nya tuhi pihinahi ni awɔi, ni kobishii ni pihinu ni anu (49,255 votes), ka di zani pihinahi ni ata,tobu dibaa anahi kobigu vaabu puni (43.4%).<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=2020 Election - Adenta Constituency Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/greateraccra/adenta/|access-date=2022-10-03|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414062914/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/greateraccra/adenta/|url-status=dead}}</ref> === Jintori tali === Mohammed Adamu Ramadan daa pola pɔri kpɛ jina duu ti zaa Adenta Constituency yaɣili 8th Parliament of the 4th Republic of Ghana silimiin 7 January 2021.<ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=70|access-date=2022-10-03|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230320185234/https://www.parliament.gh/mps?mp=70|url-status=dead}}</ref> O daa lan nyɛla bɛ ni pii so pahi Health committee mini Business Committee Ghana jintori duu ni.<ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=70 |title=Archive copy |access-date=2022-10-01 |archive-date=2023-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230320185234/https://www.parliament.gh/mps?mp=70 |url-status=dead }}</ref> == O biɛhigu == Ŋuni n nyɛ Ahmed Ramadan (Daanbolo kuro zaŋ ti People's National Convention (PNC) ),ka lan nyɛ Ghana Second Lady Samira Bawumia, Ghana zuɣulan paa (Bawumia) paɣa biɛli kpɛm sani.<ref>{{Cite web|last=Okyere|first=Gertrude|date=2020-03-10|title=Samira Bawumia’s NDC brother you need to know about|url=https://www.adomonline.com/samira-bawumias-ndc-brother-you-need-to-know-about/|access-date=2022-10-03|website=Adomonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Benedict|first=Qwame|date=2020-12-08|title=Samira Bawumia's brother representing the NDC floors NPP's Yaw Buaben Asamoah at Adentan|url=https://www.ghpage.com/samira-bawumias-brother-representing-the-ndc-floors-npps-yaw-buaben-asamoah-at-adentan/174142/|access-date=2022-10-03|website=GhPage|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-07-21|title=Samira's brother, Adamu Ramadan is trustworthy - Adentan NDC executives|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Samira-s-brother-Adamu-Ramadan-is-trustworthy-Adentan-NDC-executives-765313|access-date=2022-10-03|website=GhanaWeb|language=en}}</ref> O nyɛla musulimi. Pɔi ka o kpɛ siyaasa tali ni, o mini former national airlines,Ghana Airways ni Ghana International Airlines n daa tumda. == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] bbp5ozkapau9tb4ovkiqwoki4gdvmuy Tamale Alapele Paaki 0 12695 132970 132796 2026-04-29T01:08:49Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132970 wikitext text/x-wiki Tamale Alapele paaki, din be ti tudu yaɣili, [[Ghana]] tingbani puli ni nyɛla din nyɛ lebigimsim ni daabilim yaɣili n zaŋ ti Ghana mulichi. Paaki ŋɔ daa pili la Nyohini. Yuuni December 1940. Di daa pilimi ka di niya nyɛla fukumsi buɣubahi biɛhigu shee zaŋ ti Ghana. Di daa lahi nyɛla paaki shɛli din sɔŋ Gbaŋsabila tingbana, Duniya tɔbu din pahiri ayi la saha (world war ii).<ref>{{Cite journal|title=Potential Contribution of Tamale International Airport to the Development of Northern Ghana|url=https://doi.org/10.4314/jssd.v5i1.7|journal=Journal of Science and Sustainable Development|date=2013-06-12|issn=2070-1748|pages=77–88|volume=5|issue=1|doi=10.4314/jssd.v5i1.7|first=A-W|last=Moomen}}</ref> Di daa niŋ ka tɔbu ka na di bahigu, paaki ŋɔ daa nyɛla din labi Ghana fukumsi buɣubahi nuuni. Saha ni kuli taɣiri maa zuɣu, di daa zaŋ di tuma n labisi n ti Ghana ŋɔ ban su matuuka yiɣirigu fukumsi kpamba.<ref>{{Cite journal|title=Potential Contribution of Tamale International Airport to the Development of Northern Ghana|url=https://doi.org/10.4314/jssd.v5i1.7|journal=Journal of Science and Sustainable Development|date=2013-06-12|issn=2070-1748|pages=77–88|volume=5|issue=1|doi=10.4314/jssd.v5i1.7|first=A-W|last=Moomen}}</ref> Di daa niŋ ka Ghana dee maŋ sulinsi n naai, bɛ daa gbaai ya ni di tu ni tudu yaɣili ŋɔ mali alapele paaki din yɛn sɔŋ fukumsi buɣubahi mini salo ban be ti tudu yaɣili ŋɔ. Amaa yuuni 1966, taɣibu zaŋ kpa ti gomlanti daa chɛ ka tuma maa na zani. Di daa paai yuma ka di na kuli nyɛla fukumsi buɣubahi ni salo ni diri shɛli anfaani.<ref>{{Cite journal|title=Potential Contribution of Tamale International Airport to the Development of Northern Ghana|url=https://doi.org/10.4314/jssd.v5i1.7|journal=Journal of Science and Sustainable Development|date=2013-06-12|issn=2070-1748|pages=77–88|volume=5|issue=1|doi=10.4314/jssd.v5i1.7|first=A-W|last=Moomen}}</ref> Alapele paaki ŋɔ tuma kpaŋsibu pili la yuu 2014. Di ni niŋ ka Gomnanti piligi ti ni bɔli shɛli "yaɣili din nyɛ piligu" (phase 1) la. Di daa nyɛla bɛ ni kpuɣi di yaliŋ din daa nyɛ napɔŋ yaabu tusaa ayi kɔbshi nahi ni pihinahi ayi ka (2,438) la n zaŋ li chɛŋ kamani napɔŋ yaabu tusaa ata ni kɔbshinahi. Lala ŋɔ daa chɛ ka matuuka yiɣira ban galisi tooi pa zooi paaki maa ni. Yuuni August 2016, n daa nyɛ tuuli yuuni Alapele ni zaŋ haji tiriba n yiɣi paaki maani n chaŋ Laribaawa tiŋgbaŋ ni.<ref>{{Cite journal|title=Potential Contribution of Tamale International Airport to the Development of Northern Ghana|url=https://doi.org/10.4314/jssd.v5i1.7|journal=Journal of Science and Sustainable Development|date=2013-06-12|issn=2070-1748|pages=77–88|volume=5|issue=1|doi=10.4314/jssd.v5i1.7|first=A-W|last=Moomen}}</ref> Din pahi, yuuni August 15, 2019, ka paaki ŋɔ lahi nyɛ lebigiri suŋ. Dini n nyɛ yaɣili din pahiri ayi (phase 2) la. Di daa pahi di laliŋ maa ka mani napɔŋ yaabu kɔbshinu zuɣu. Lala zuɣu, pala, loori paakibu shee, salo ʒi shee ka chɛ din pahi pahi zaa ŋa nyɛla bɛ ni daa pahi shaŋa paaki maani. America doola laɣfu yiɣisi kamani $70 million n daa nyɛ bɛ ni zaŋ n yaligi paaki ŋɔ. Lala yaɣili din pahi ayi ŋɔ nyɛla din daa pili tuma yuuni 29 July 2023. Amaa ka bɛ daa yooi li yuuni 22 August, 2023. Ka di pahi buta zuɣu Ghana puli ni.<ref>{{Cite journal|title=Potential Contribution of Tamale International Airport to the Development of Northern Ghana|url=https://doi.org/10.4314/jssd.v5i1.7|journal=Journal of Science and Sustainable Development|date=2013-06-12|issn=2070-1748|pages=77–88|volume=5|issue=1|doi=10.4314/jssd.v5i1.7|first=A-W|last=Moomen}}</ref> Zuŋɔ, [[Tamali|Tamale]] alapele paaki ŋɔ nyɛ la paaki shɛli din pahi paaki shɛŋa din daabilim du gaa. Ka lahi nyɛ din tahiri Ghana lɛbigimsim tooni.<ref>{{Cite journal|title=Potential Contribution of Tamale International Airport to the Development of Northern Ghana|url=https://doi.org/10.4314/jssd.v5i1.7|journal=Journal of Science and Sustainable Development|date=2013-06-12|issn=2070-1748|pages=77–88|volume=5|issue=1|doi=10.4314/jssd.v5i1.7|first=A-W|last=Moomen}}</ref>{{Databox}} {{E-Class}} '''Tamale Alapilee Paaki''' {{airport codes|TML|DGLE}} nyɛla alapilee paaki din be Tamale, tiŋa shɛli din be Tudu yaɣili, [[Ghana]]. Di daa pilila tuma Anashaara goli December yuuni 1940 ka daa nyɛ linjimanima ni daa sheeri luɣ' shɛli, dunia tɔbu din daa pahiri buyi la ŋmɛbu ni. Dina n-nyɛ tinduya paaki din pahiri buta ka pahi [[Kotoka International Airport]] mini Kumasi International Airport tinduya maa, zaŋ kana yuuni 2024, tiŋduya alapileenima bi sheena di ni. Tamale alapilee paaki ŋɔ n-nyɛ din doni buta zuɣu, zaŋ yi paaki shɛŋa puuni niriba ni galisiri sheerina pam [[Ghana]], ka daa ʒi alapilee kpɛriba tuhikɔbiga ni pihinahi ni anii, ni kɔbisiyɔbu ayi ka yuuni 2020<ref name="1R">{{cite web|url=http://www.gcaa.com.gh/web/wp-content/uploads/2021/2020_STATISTICS_FOR_PUBLICATION/STATISTICS-AVERAGES%20etc.%20for%20Passenger%20Distribution%20(Tamale)%20-%202020.pdf|title=Tamale Airport Passenger Data For 2020|work=[[Ghana Civil Aviation Authority]] (GCAA)|date=July 2021|author=GCAA|access-date=25 August 2023|location=Accra, Ghana}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ka daa ʒi tuhikɔbishii ni pishinaayipɔin, ni tuhili ayika yuuni 2021.<ref name="2R2">{{cite web|url=https://www.gcaa.com.gh/web/wp-content/uploads/2022/Statistics/Domestic%20Passenger%20Distribution%20(per%20Month%20and%20per%20Airport)%20%202021.pdf|title=Traffic Statistics For Domestic Airports In 2021|work=[[Ghana Civil Aviation Authority]] (GCAA)|date=July 2022|author=GCAA|access-date=25 August 2023|location=Accra, Ghana}}</ref> Linjimanima n-daa na tumdi paaki ŋɔ ni, amaa bɛ daa ti bo sɔŋsim GCAA ni bɛ ti ba ban yɛn sɔŋdi ba alizama dibu polo, ka lahi sɔŋdi yuuni "RFFS" mini pɔhim yɛlimuɣisira zuɣu.<ref>{{Cite web |title=Tamale Airport – GACL|url=https://www.gacl.com.gh/tamale-airport/|access-date=2024-04-04|language=en}}</ref> == Lɛbiginsim taarihi == '''Dunia tɔbu din pahiri buyi:''' Bɛ daa na pili li mi ka di nyɛ linjimanima tumbu shee, ka bɛ daa naa yi ti nya ka di tu ni di niŋ alapele paaki.<ref>{{Cite web |title=Tamale Airport – GACL|url=https://www.gacl.com.gh/tamale-airport/?utm_source=chatgpt.com|access-date=2025-02-15|language=en}}</ref> '''Maŋsulinsi nyaaŋa lɛbigibu:''' Yuma din gbaai 1960s, bɛ daa kpuɣi niya ni bɛ mali alapele paaki din yɛn nyɛ din tumdi tiri linjimanima mini salo zaa. Lala tuma ŋɔ daa nyɛla din naɣisi, amaa di daa ti niŋya, ka di zuɣu daa che ka bɛ mɛ luɣ'shŋa salo ni yɛn tooi be.<ref>{{Cite web |title=Tamale Airport – GACL|url=https://www.gacl.com.gh/tamale-airport/?utm_source=chatgpt.com|access-date=2025-02-15|language=en}}</ref> '''Di yooi sɔya n zaŋ ti ti tudu yaɣili ŋɔ ti gɔrim pɔlo.''' Anashaara goli August yuuni 2016, Tamale alapele paaki ŋɔ daa nyɛla bɛ ni ti shɛba soli ni bɛ kpuɣi aʒi' niŋdiba chaŋ ti shee Prince Mohammad bin Abdulaziz Airport din be [[Medina|Madina]], bɛ daa kpuɣila niriba siɣim buta zuɣu ka bɛ yiɣisi kalinli kɔbisinu.<ref name="10R2" /> Flynas pɔhim zuɣu tumtumdiba ka bɛ daa nya ka bɛ zaŋ alapele din nyɛ Lion Air Boeing 747-400 kpuɣiba.<ref name="11R2" /> Lala alapele paaki ŋɔ ni labi mali din nyɛla aʒi' niŋdiba ni lahi yiɣi shɛli yuuni 2022 mini yuuni 2023.<ref name="7R32" /> Tamale Alapele paaki ŋɔ pa nyɛ din ni tooi zani [[Kotoka International Airport]] zani saha shɛŋa, ka ni tooi deei alapele bɔbigu din yi ni ka yɛlimuɣisira beni ka bɛ bɔri bɛ ni yɛn tooi shee shɛli yom. == Di biɛhigu shee == Paaki ŋɔ bela Tuduu yaɣili, Tamale, kamani {{convert|23|km|0}} zaŋ yi tiŋa maa tudu yaɣili "Highway N10" n-myɛ di waɣilim.<ref name="3R">{{google maps|url=https://www.google.com/maps/dir/City+Centre,+C535%2B4PQ,+Salaga+Rd,+Tamale,+Ghana/Tamale+International+Airport,+H43M%2BQG8,+Unnamed+Road,+Tamale,+Ghana/@9.4275378,-0.6245042,94245m/data=!3m1!1e3!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0xfd43c8fa7789eb3:0x5656bcd7b8fd6963!2m2!1d-0.8406261!2d9.4028305!1m5!1m1!1s0xfd441e7c1b97ee9:0x8dd6fa4c88594642!2m2!1d-0.8661686!2d9.5544086!3e0?entry=ttu|title=Road Distance Between Tamale City Centre, Northern Ghana And Tamale International Airport, Ghana|access-date=25 August 2023}}</ref> Di tiŋgbani buɣisibu nyɛla:"9°33'25.0"N, 0°51'47.0"W (Latitude:9.556944; Longitude:-0.863056)".<ref name="4R">{{google maps|url=https://www.google.com/maps/place/9%C2%B033'25.0%22N+0%C2%B051'47.0%22W/@9.5569444,-0.8656305,438m/data=!3m2!1e3!4b1!4m4!3m3!8m2!3d9.5569444!4d-0.8630556?entry=ttu|title=Location of Tamale International Airport|access-date=25 August 2023}}</ref> Paaki maa buɣisibu nyƐla kamani "{{convert|553|ft|m}}" mɔƔili zuɣusaa dum.<ref name="5R">{{cite web|date=25 August 2023|url=https://www.airportdistancecalculator.com/tamale-airport-tml-details.html|title=Elevation of Tamale International Airport|work=Airport Distance Calculator (ADC)|access-date=25 August 2023|author=ADC}}</ref> == Tiŋduya paaki leebu == Tamale alapele paaki ŋɔ daa nyɛla bɛ ni labi mali sheli ka di zani tiŋduya paaki zaani ni yaɣa dibaa ayi; Tuuli yaɣili mini yaɣili din pahiri buyi. ; Tuuli yaɣili Bɛ ni daa maani shili ni yuuni "2008 Africa Cup of Nations" (Anashaara goli January yuuni 2008 zaŋ chaŋ Anashaara goli February biɛɣu pia dali yuuni 2008) ni liɣiri laasabu din daa yiɣili miliyɔŋ US$4.2, bɛ daa labi mali lala paaki ŋɔ ni: ka yihi so gansi, teezi nima soya mini ʒi'shɛhi, ka labi mɛ alapele kpɛriba biɛhigu shee, ni buɣim tuma yilinima biɛhigu shee, sambani ni lɔra zalibu shee ti pahi saangahinda biɛhigu shee.Yaha, bɛ daa lahi mɛ soya zuɣu mini tiŋgbani buɣubahi biɛhisi shee. Ŋun daa be di malibu tooni daa nyɛla ŋun laɣindi tumdi ni "''Focal Roads Limited"'' mini "''CONSUL Limited" zaa''. Ŋun suli maa ni daa niŋdi so shaawara injiniya tali yaɣili n daa nyɛ "''BANS Consult''."CAN 2008 African Cup of Nations" saha, Ban daa tumdi ni daa wuhirila alapelenima ka bɛ chani [[Ghana]]<nowiki/>mini Angola, South Africa ni Tunisia.<ref name="6R">{{cite web|url=https://www.businessghana.com/site/news/General/75130/legal|title=Tamale Airport upgraded to international status|date=17 December 2008|author=Ghana News Agency|access-date=25 August 2023|location=Accra, Ghana}}</ref> ; Yaɣili din pahi ayi Yaɣili din pahi ayi ka daa pili Anashaara goli July yuuni 2019 daa chanimi ni yaɣa ŋɔ:<ref name="7R">{{cite web|date=25 August 2023|url=https://constructionreviewonline.com/construction-news/ghana/second-phase-of-tamale-international-airport-commissioned/#google_vignette|title=Second phase of Tamale International Airport commissioned|work=Construction Review Online|author=Mienyeseighe Atalawei|access-date=25 August 2023|location=Nairobi, Kenya|archive-date=25 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825142457/https://constructionreviewonline.com/construction-news/ghana/second-phase-of-tamale-international-airport-commissioned/#google_vignette|url-status=dead}}</ref> * Luɣishɛli nirba ni ʒiya guhiri alapelenima mɛbu, din galisim paai "{{convert|5000|m2|ft2}}", ka niriba tuhi kɔbisinahi ni tooi kpe di puuni yuuni puli ni. * Saangahinda biɛhigu shee mɛbu. * Alapele kpɛbu shee dunoya ayi. * Ban vihiri niriba ka bɛ kpɛri alapele ʒi'shɛhi ayi. * Ban yuuni niriba nɛma ka bɛ mali kpɛhiri alapele ʒi'shɛhi dibaanii mɛbu. * Alapele tumtumdiba biɛhigu shee mini daabiligu niŋbu shee. * Lɔranima zanibu shee din ni tooi deei lɔra kɔbisita ni pihita. * Pali-palli din nyɛ "5-kilometer" zaŋ du[[Tamale]]-[[Bolgatanga]] ni di sɔŋsi ni paaki chandi alaha. Di yaɣili buyi ŋɔ malibu daa naai la Anashaara goli August yuuni 2023 ka daa di liɣiri laasabu din yiɣisi US$70 miliyɔŋ. Lala liɣiri maa puuni shli, din daa yiɣisi US$55.7 miliyɔŋ, daa nyɛla Ghana gɔmnanati ni daa paŋ shɛli "UK Export Finance" nim sani<ref name="7R2">{{cite web|date=25 August 2023|url=https://constructionreviewonline.com/construction-news/ghana/second-phase-of-tamale-international-airport-commissioned/#google_vignette|title=Second phase of Tamale International Airport commissioned|work=Construction Review Online|author=Mienyeseighe Atalawei|access-date=25 August 2023|location=Nairobi, Kenya|archive-date=25 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825142457/https://constructionreviewonline.com/construction-news/ghana/second-phase-of-tamale-international-airport-commissioned/#google_vignette|url-status=dead}}</ref><ref name="8R">{{cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/business/Tamale-International-Airport-to-open-up-more-avenues-in-Ghana-s-aviation-sector-GACL-MD-1830083|title=Tamale International Airport to open up more avenues in Ghana’s aviation sector – GACL MD|date=23 August 2023|work=Ghanaweb.com|access-date=25 August 2023|location=Accra, Ghana}}</ref><ref name="9R">{{cite web|url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/second-phase-of-tamale-international-airport-inaugurated.html|title=Ghana now has a fully functional international airport in Tamale|date=22 August 2023|work=Daily Graphic (Ghana)|author=Mohammed Fugu|access-date=25 August 2023|location=Accra, Ghana}}</ref> == Yuuni 2016 Hajji niŋdiba kpuɣibu == Anashaara goli August yuuni 2016, Tamale alapele paaki ŋɔ daa nyɛla bɛ ni ti shɛba soli ni bɛ kpuɣi aʒi' niŋdiba chaŋ ti shee Prince Mohammad bin Abdulaziz Airport din be [[Medina|Madina]], bɛ daa kpuɣila niriba siɣim buta zuɣu ka bɛ yiɣisi kalinli kɔbisinu.<ref name="10R">{{cite web|url=https://citifmonline.com/2016/08/500-hajj-pilgrims-to-fly-to-saudi-arabia-today/|title=500 Hajj pilgrims to fly to Saudi Arabia today|work=97.3 CitiFMonline|date=19 August 2016|author=Lorrencia Nkrumah|access-date=25 August 2023|location=Accra, Ghana|archive-date=25 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825150515/https://citifmonline.com/2016/08/500-hajj-pilgrims-to-fly-to-saudi-arabia-today/|url-status=dead}}</ref> Flynas pɔhim zuɣu tumtumdiba ka bɛ daa nya ka bɛ zaŋ alapele din nyɛ Lion Air Boeing 747-400 kpuɣiba.<ref name="11R">{{cite news |url=http://www.ch-aviation.com/portal/news/48459-saudi-arabias-flynas-leasing-lion-air-pegasus-aircraft|title=Saudi Arabia's Flynas leasing Lion Air, Pegasus aircraft|work=CH-Aviation|date=August 8, 2016|access-date=August 20, 2016}}</ref> Lala alapele paaki ŋɔ ni labi mali din nyɛla aʒi' niŋdiba ni lahi yiɣi shɛli yuuni 2022 mini yuuni 2023.<ref name="7R3" /> Tamale Alapele paaki ŋɔ pa nyɛ din ni tooi zani [[Kotoka International Airport]] zani saha shɛŋa, ka ni tooi deei alapele bɔbigu din yi ni ka yɛlimuɣisira beni ka bɛ bɔri bɛ ni yɛn tooi shee shɛli yom.<ref>{{Cite web |title=Tamale Airport – GACL|url=https://www.gacl.com.gh/tamale-airport/|access-date=2024-04-04|language=en}}</ref> == Alapelenima mini bɛ ni kuni luɣ'shɛŋa == [[Lahabali_kɔligu:9GAFI_at_DGLE.jpg|right|thumb|Africa World Airlines ERJ-145 at Tamale Airport]] === Alapele kpɛriba ===<!-- Please use only independent sources. The airport and airline itself are not independent sources. --> {{Airport-dest-list|[[Africa World Airlines]]|[[Kotoka International Airport|Accra]]|[[Passion Air]]|[[Kotoka International Airport|Accra]]}} == Laasabu == Lahabali ŋɔ wuhirila ninvuɣ'shɛba ban kpɛrili alapele kalinli paaki ŋɔ ni, "Ghana Civil Aviation Authority" ni wuhi shɛm. {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! Year !style="width:50px"| 2014 !style="width:50px"| 2015 !style="width:50px"| 2016 !style="width:50px"| 2017 !style="width:50px"| 2018 !style="width:50px"| 2019 !style="width:50px"| 2020 !style="width:50px"| 2021 !style="width:50px"| 2022 |- | Passengers || 172,294|| 135,941|| 120,907|| 152,425|| 137,496||196,600 || 148,545|| 207,216|| 217,958 |- | Reference || <ref name ="12R">{{cite web |url=http://www.gcaa.com.gh/web/wp-content/uploads/2018/erd/Statistics-Domestic-Passengers-Thruput-2018.pdf |title=Domestic-Passengers Numbers 2014 To 2017 |date=2018 |work=[[Ghana Civil Aviation Authority]] (GCAA) |author=GCAA |access-date=25 August 2023 |location=Accra, Ghana |archive-date=8 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608184737/http://www.gcaa.com.gh/web/wp-content/uploads/2018/erd/Statistics-Domestic-Passengers-Thruput-2018.pdf |url-status=dead }}</ref> ||<ref name ="12R"/> ||<ref name="12R"/> ||<ref name="12R"/> ||<ref name ="12R"/>|| <ref name="1R"/> ||<ref name="1R"/> ||<ref name="2R"/>||<ref name="13R">{{cite web| work=[[Ghana Civil Aviation Authority]] (GCAA) |url=https://www.gcaa.com.gh/web/wp-content/uploads/2023/ERBD/Domestic%20%20Passenger%20Distribution%20-%20%202022%20%28per%20Month%29.pdf |title=Domestic Passenger Numbers For 2022 |date= July 2023 |author=GCAA |access-date=26 August 2023 |location=Accra, Ghana}}</ref> |- |} == Saratinima mini binshɛŋa din ni == [[Lahabali_kɔligu:Red_Clay,_Jana_(P1100320).jpg|thumb|The damaged 9G-SBB on display near Tamale]] * Anashaara goli August biɛɣupinaayɔbu dali yuuni 2013, Antrak Air ATR 72 daa Tamale chani [[Kotoka International Airport|Accra]] ka daa niŋ yom labina ti shee Tamale ni daa ni ka tikum nyihirigu wuhiba ni buɣim bɔri ni daa di nuzaa polo injini ni. So daa bi deei daŋa.<ref>{{cite news|url=http://avherald.com/h?article=466f63e7&opt=0|title=Incident: Antrak AT72 at Tamale on Aug 16th 2013, engine fire|website=Aviation Herald}}</ref> * Anashaara goli October yuuni 2015, Starbow BAe 146-300 (9G-SBB) daa yi [[Kotoka International Airport|Accra]] chani Tamale ka daa guui yaɣi soli maa zuɣu ka di zuɣu daa che ka o tooni jiya maa niŋ gadama. So daa bi deei daŋ din ni, amaa alapele maa daa saɣimya pam ka bɛ daa chali zaŋ tum tuma.<ref>{{cite news|url=http://avherald.com/h?article=48d67340&opt=0|title=Accident: Starbow B463 at Tamale on Oct 6th 2015, overran runway, nose gear collapsed|website=Aviation Herald}}</ref> == Anfooni == <gallery mode="packed" widths="150px" heights="200px"> Lahabali_kɔligu:The_National_Archives_UK_-_CO_1069-40-48-1-001.jpg|alt=Tamale old airport (Nyohini) in 1929 when it was still a landing ground for Gold Coast Governors overseeing the Northern Territories|{{center|Tamale old airport (Nyohini) in 1929 when it was still a landing ground for [[List of Governors of the Gold Coast|Gold Coast Governors]] overseeing the [[Gold Coast (British colony)#Colonial administration|Northern Territories]]}} Lahabali_kɔligu:Tamale_Airport_Aerial_View.jpg|{{center|Aerial view of Tamale Airport in 2020}} </gallery> == Kundivihira == [[Pubu:Lahabaya zaa]] 9x9930v7557cza9lpurto1a4oc6y5du Alfred Oko Vanderpuije 0 18276 132981 121365 2026-04-29T11:01:07Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132981 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{E-Class}} '''Alfred Oko Vanderpuije''' (bɛ dɔɣi o la anashaara gɔli 4 November 1955)<ref name="CV">Newghana.org - [http://newghana.org/LinkClick.aspx?fileticket=p1sksSzMnAo%3D&tabid=104 Alfred Vanderpuije Ed.S.]{{Dead link|date=March 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> ka o nyɛ [[Ghana]] ŋun mali karim wuhibu baŋsim ka lahi nyɛ siyaasa nira ŋun nyɛ jintɔra saha ŋɔ. Ŋuni n-nyɛ jintɔra saha ŋɔ zaŋ ti Ablekuma South Constituency din be [[Greater Accra Region]],Ghana tiŋgbani ni.<ref>{{Cite web|date=2016-12-08|title=Accra Mayor Okoe Vanderpuye Headed To Parliament - Wins Ablekuma South Seat|url=https://www.ghanacelebrities.com/2016/12/08/accra-mayor-okoe-vanderpuye-headed-parliament-wins-ablekuma-south-seat/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630035318/http://www.ghanacelebrities.com/2016/12/08/accra-mayor-okoe-vanderpuye-headed-parliament-wins-ablekuma-south-seat/|archive-date=2017-06-30|access-date=2017-07-04|website=Ghana Celebrities}}</ref> O [[Dutch people|Dutch]] ba yuli yim' na o [[Gold Coast Euro-Africans|Euro-African]] ni. Vanderpuije yaanima pili la [[Sint-Maartensdijk]] din be [[Tholen]] kosunsuni tiŋgbani kurili ni m-be [[Netherlands]].<ref>{{cite news |title=Dit voelt voor mij als warme thuiskomst |first1=Franka |last1=Van der Rijt |url=http://www.bndestem.nl/regio/bergenopzoom/5877101/Dit-voelt-voor-mij-als-warme-thuiskomst.ece |newspaper=BN De Stem |date=2009-11-30 |access-date=3 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091202032357/http://www.bndestem.nl/regio/bergenopzoom/5877101/Dit-voelt-voor-mij-als-warme-thuiskomst.ece |archive-date=2009-12-02 }}</ref> O yab'doo, [[Jacobus van der Puije]] n-daa nyɛ [[Dutch Gold Coast]] zuɣulana yuuni 1780.<ref>{{Cite web|url=https://buzzghana.com/okoe-vanderpuije-president-2020-facts/|title=Okoe Vanderpuije Bio: 7 Lesser Known Facts About The Fmr Accra Mayor|date=2017-08-25|website=BuzzGhana|access-date=2019-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20181021053722/https://buzzghana.com/okoe-vanderpuije-president-2020-facts/|archive-date=2018-10-21|url-status=live}}</ref> == O piligu == [[Jamestown, Ghana|Jamestown]] bilichini, bɛ daa dɔɣi o mi ka wumsi o Mamprobi, Darkuman n-ti pahi Dansoman. == Shikuru baŋsim bɔhimbu == Vanderpuije chan la shikuru Accra Teacher Training College nti niŋ "3-year Post Secondary in Education". O mali la "Masters in Education",Mid America Nazarene College ka o daa deei li ka lahi mali "Specialist in Education Administration" ,[[University of Missouri–Kansas City|University of Missouri Kansas City]], U.S.A ka o daa deei li.<ref name=":0">{{Cite web|date=2018-07-10|title=Hon. Alfred Oko Vanderpuije|url=https://ukgcc.com.gh/hon-alfred-oko-vanderpuije/|access-date=2020-11-24|website=UK-Ghana Chamber of Commerce}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Siyaasa tuma == === As Mayor of Accra === O daa nyɛla [[Mayor]] kuro n-ti [[Accra]], [[President of Ghana|President]] [[John Atta Mills]] n-daa ti o lala nam ŋɔ yuuni 2009 ka [[John Dramani Mahama|President John Dramani Mahama]] daa lahi che ka o tuɣi, o ni daa lahi labi n-di yuuni 2017.<ref>[http://ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/photo.day.php?ID=162501 Alfred Vanderpuije is The New Accra Mayor] GhanaWeb {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130524181149/http://ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/photo.day.php?ID=162501|date=2013-05-24}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-06-16|title=My greatest achievement as Mayor was ending shift system in schools – Oko Vanderpuije|url=https://theindependentghana.com/2020/06/my-greatest-achievement-as-mayor-was-ending-shift-system-in-schools-oko-vanderpuije/|access-date=2020-11-24|website=The Independent Ghana|language=en-GB}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|date=2018-12-07|title=Okoe Vanderpuije, Adjiri Blankson believed in the 'City Hall' project- Mayor commends Predecessors|url=https://newslinegh.com/2018/12/07/okoe-vanderpuije-adjiri-blankson-believed-in-the-city-hall-project-mayor-commends-predecessors/|access-date=2020-11-24|website=Newsline Ghana|archive-date=2020-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202210211/https://newslinegh.com/2018/12/07/okoe-vanderpuije-adjiri-blankson-believed-in-the-city-hall-project-mayor-commends-predecessors/|url-status=dead}}</ref> === As Member of Parliament === Vanderpuije nyɛla bɛ ni daa piigi so Ghana jintɔra yuuni 2016 piibu piibu ni n-ti [[National Democratic Congress]] (NDC) ni o zani nti Ablekuma South Constituency din be [[Greater Accra Region]] ni o niŋ yuma anahi. O daa di la piibu piibu ŋɔ ni vooti kalinli tusaa ata ni yini,ni kɔbisiwɔi ni pishi ni ayopɔin 31,927 vooti kalinli tuhi pihinu ni awɔi, ni pihinahi ni yini puuni (59,041) ka di zani vaabu 54.36%zaani.<ref>{{Cite web|title=Ghana Election 2016 Results - Ablekuma South Constituency|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/greateraccra/ablekuma_south/index.php|access-date=2020-11-24|website=Ghana Elections|archive-date=2023-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230429051102/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/greateraccra/ablekuma_south/index.php|url-status=dead}}</ref> O be la "Foreign Affairs Committee" ka lahi be "House Committee" jintɔri duu.<ref name=":0" /> == Maŋamaŋa biɛhigu == Vanderpuije daa kɔŋ la o paɣa Gifty Naa Adei Vanderpuije yuuni 2012, di ni daa niŋ ka o kpi [[Korle-Bu Teaching Hospital]]. Yuuni 2019, Vanderpuije daa labi m-bɔ paɣa Cynthia Amerley Ayiku, o paɣa kpibu nyaaŋa yuma ayopɔin.<ref>{{Cite web|date=2019-12-05|title=Photos: Okoe Vanderpuije remarries|url=https://www.theghanareport.com/exclusive-okoe-vanderpuije-remarries/|access-date=2020-11-24|website=The Ghana Report|language=en|archive-date=2023-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425144114/https://www.theghanareport.com/exclusive-okoe-vanderpuije-remarries/|url-status=dead}}</ref> == O ni zali yu shɛli == Alaamishi dali yuŋ silimiingoli 9 September 2021, o daa ŋmaligi "traffic" din be [[Sakaman|Sakaman Junction]] m-bahi [[Dansoman|Dansoman roundabout]] yaɣili. O ni kpuɣi la niya niŋli pirinsi ni daa ka ni saha shɛli. O niŋsim ŋɔ daa ti ban doli soli ŋɔ faako.<ref>{{Cite web|date=2021-09-10|title=Former Accra Mayor, Oko Vanderpuije directs traffic at Sakaman [Video]|url=https://citinewsroom.com/2021/09/former-accra-mayor-oko-vanderpuije-directs-traffic-at-sakaman-video/|access-date=2021-09-15|website=Citinewsroom}}</ref> == Nangbankpɛɛini== === LGBTQ+ === Alfred Oko Vanderpuije, Jintɔri zaŋ n-ti Ablekuma South piibupiibu yaɣali, silimin goli October, 2021 daa labi gbaŋsi jinaduu zaɣisu zaŋ chaŋ doo bom' o do' kpee ni paɣa bom' o paɣa kpee (LGBTQ+) Ghana. O yɛligu daa nyɛla ni be ka Ghana kaya ni taɣada puuni, doo bom' o do' kpee ni paɣa bom' o paɣa kpee nyɛla din bi saɣiti, hali di yi doli chaŋ kuruŋbuni ha ni zuliya zuliya balibu balibu. O daa zami ni yɛltɔɣa biɛɣu ŋɔ maa so tin tooi kɔŋ taɣabu sɔɣubiɛɣuni.<ref>{{Cite web |date=2021-10-08 |title=LGBTQ+ Bill: Our position remains unchanged – Oko Vanderpuije |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/LGBTQ-Bill-Our-position-remains-unchanged-Oko-Vanderpuije-1375609 |access-date=2023-08-23 |website=GhanaWeb |language=en |archive-date=2023-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027042704/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/LGBTQ-Bill-Our-position-remains-unchanged-Oko-Vanderpuije-1375609 |url-status=dead }}</ref> O daa kpaŋsi ni Ghana ku doli di ni pun kuli mi shɛm, ka dabba mini paɣaba bɔri taba amaa ka lee zaɣisi din kam pahi ni nyaaŋa. O daa lahi wuhi Ghana niya zaŋ chaŋ bɛ ni ku saɣiti zalisi din yɛn wuhi ni doo bom' o do' kpee ni paɣa bom' o paɣa kpee (LGBQT+) ka wuhi bɛ tɛha waligimsim ni U.S. mini Europe.<ref>{{Cite web |date=2021-10-09 |title=LGBTQ+ Bill: Our position remains unchanged - Oko Vanderpuije |url=https://www.etvghana.com/lgbtq-bill-our-position-remains-unchanged-oko-vanderpuije/ |access-date=2023-08-23 |website=e.TVGhana |language=en-US |archive-date=2023-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027044544/https://www.etvghana.com/lgbtq-bill-our-position-remains-unchanged-oko-vanderpuije/ |url-status=dead }}</ref> ==== Din pahi ==== Citi News vihigu ni Mr. Vanderpuije, Ablekuma South jintɔri ŋɔ, o daa tiri wuhi Accra DCE so bɛ ni daa yoli piigi, ni Accra kokpɛɣu nyɛla zaɣisim ni tu ni di ti shɛli din dee yi niŋ ka bɛ pahi saɣiti o naai.<ref>{{Cite web |date=2021-09-20 |title=Oko Vanderpuije throws challenge to new Accra Mayor |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Oko-Vanderpuije-throws-challenge-to-new-Accra-Mayor-1361887 |access-date=2023-08-23 |website=GhanaWeb |language=en |archive-date=2023-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027044545/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Oko-Vanderpuije-throws-challenge-to-new-Accra-Mayor-1361887 |url-status=dead }}</ref> O daa kpaŋsi bihi piriba Madam Elizabeth Sackey ni di mali bukaata ni o gbuni kpalinzuya ni Accra rɛjin minisita di yiŋ ka o kpe ɔfis naai. == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Doo]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ghana siyaasanima]] [[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] fhfjjnob98h6ns2t4v1ix0z5vgbsvqa Yaw Osei Adutwum 0 18367 132974 131999 2026-04-29T05:30:10Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132974 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{E-Class}} '''Dr. Yaw Osei Adutwum''' nyɛla [[Ghana]] [[siyaasa]] nira ka lahi be "Seventh Parliament of the Fourth Republic of Ghana" , o zani mi n-ti [[Bosomtwe Constituency]] din be [[Ashanti Region]],<ref name=":2">{{Cite web |title=Yaw Osei Adutwum, Biography |url=https://www.ghanaweb.com/person/Yaw-Osei-Adutwum-3163 |access-date=2023-09-13 |website=www.ghanaweb.com}}</ref> o daa zani mi ti wɔbigu paati ([[New Patriotic Party]]).<ref name=":1">{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=90|access-date=2023-04-24|archive-date=2023-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231214022812/https://www.parliament.gh/mps?mp=90|url-status=dead}}</ref> O nyɛla bɛ ni mi so ka o tooi chirigiri n-wuhiri shikuru bihi amaa ka wuhibu n-dii nyɛ o tuma.<ref>{{Cite web|title=Yaw Adutwum teaches Kwaso JHS students in an unannounced visit|url=https://www.myjoyonline.com/news/education/yaw-adutwum-teaches-kwaso-jhs-students-in-an-unannounced-visit/|access-date=2020-12-07|website=MyJoyOnline.com|language=en-US|archive-date=2020-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20201105112617/https://www.myjoyonline.com/news/education/yaw-adutwum-teaches-kwaso-jhs-students-in-an-unannounced-visit/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=14 May 2019|title=Leading by example: Dep Education Minister takes students through Maths class|url=https://www.myjoyonline.com/leading-by-example-dep-education-minister-takes-students-through-maths-class/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-30|website=MyJoyOnline.com|language=en-US}}</ref> Silimiin goli March dabaa anu yuuni 2021, tiŋgbani zuɣulana Nana Akufo-Addo daa piigi o la "Minister of Education".<ref>{{cite web |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Akufo-Addo-swears-in-the-first-batch-of-Ministers-1196833 |website=Akufo-Addo swears in the first batch of Ministers |access-date=19 March 2021|title=Akufo-Addo swears in the first batch of Ministers |date=5 March 2021 }}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-05-19|title=We're on course with TVET promotion – Education Minister|url=https://citinewsroom.com/2021/05/were-on-course-with-tvet-promotion-education-minister/|access-date=2021-05-21|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|title=STEM education key feature in model schools — Education Minister|url=https://www.graphic.com.gh/news/education/ghana-news-stem-education-key-feature-in-model-schools-education-minister.html|access-date=2021-05-30|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> == O piligu mini o shikuru baŋsim bɔbu == O zooi la tiŋa yuli booni Jachie din be Ashanti region, Ghana tiŋgbani ni.<ref name=":0" /> Dr. Yaw Osei Adutwum mali la shɛhira gbaŋ din nyɛ "bachelor's degree din n jɛndi Land Economy (Business Administration with a major in Real Estate)", o daa deei li la Kwame [[Nkrumah University of Science and Technology]] saha shɛli o ni daa yɛn chaŋ tingban shɛli din yuli booni USA ka lahi mali "master's degree in Education Management, o daa deei li la University of La Verne nima sani, ka daa lahi deei "PhD in Educational Policy, Planning and Administration" University of Southern California.<ref name="Hon. Dr. Yaw Osei Adutwum">{{Cite web|url=http://moe.gov.gh/index.php/profile/hon-dr-yaw-osei-adutwum/|title=Hon. Dr. Yaw Osei Adutwum|website=Ministry of Education|language=en-US|access-date=2019-05-25|archive-date=25 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525204406/http://moe.gov.gh/index.php/profile/hon-dr-yaw-osei-adutwum/|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=Ghana MPs - MP Details - Osei Adutwum, Yaw|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5317|access-date=2020-12-07|website=www.ghanamps.com}}</ref><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|title=Yaw Osei Adutwum, Biography|url=https://mobile.ghanaweb.com/person/Yaw-Osei-Adutwum-3163|access-date=2023-11-01|website=mobile.ghanaweb.com}}</ref>O lahi nyɛla [[Kumasi High School]] din be Ashanti Region-Ghana karimbi kurili,ni ka o daa deei o "Advanced level education" shɛhira gbaŋ.<ref>{{Cite web|date=2020-08-03|title=PERSONALITY PROFILE. CoEWJ Interview with Dr. Yaw Osei Adutwum, Deputy Minister for Education. MP, Bosomtwe Constituency. » Colleges of Education News Portal|url=https://coenewsportal.com/?p=972|access-date=2020-12-29|website=Colleges of Education News Portal|language=en-US|archive-date=3 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201003205939/https://coenewsportal.com/?p=972|url-status=dead}}</ref> == Tuma == Silimin gɔli September yuuni 2004, o daa kpa "New Designs Charter Schools" din be Carlifonia, USA.<ref>{{cite web|url=https://lasentinel.net/president-of-new-designs-charter-school-dr-yaw-adutwum-talks-about-educational-success.html|title=President of New Design Charter Schools Talls about my educational success|access-date=2023-09-06}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oyiboke |first=Amen |date=March 23, 2016 |title=President of New Designs Charter School Dr. Yaw Adutwum talks about educational success |url=https://lasentinel.net/president-of-new-designs-charter-school-dr-yaw-adutwum-talks-about-educational-success.html |access-date=28 July 2023 |website=Los Angeles Sentinel}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bulmuo |first=Bruce Misbahu |date=12 February 2022 |title=Dr. Yaw Osei Adutwum: A renowned educationist and minister of excellence |url=https://www.modernghana.com/news/1139212/dr-yaw-osei-adutwum-a-renowned-educationist.html |access-date=28 July 2023 |website=Modern Ghana}}</ref> Pɔi ni dina, o daa nyɛla ŋun tumdi laasabu malibu yaɣili mini kompiuta tabiibi yaɣili karimba tali n-tiri "[[Manual Arts High School]]", yuun pia ka o daa wuhi li. Lala saha ŋɔ o da kpa "[[International Studies Academy]]" din yina ni di ti wumsi bihi ni shikuru baŋsim mini biɛhigu yɛltɔɣa.<ref>{{Cite web |title=Yaw Osei Adutwum, Biography |url=https://www.ghanaweb.com/person/Yaw-Osei-Adutwum-3163 |access-date=2023-09-13 |website=www.ghanaweb.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-10-28 |title=The Minister - Ministry of Education Ghana |url=https://moe.gov.gh/index.php/the-minister/ |access-date=2023-09-13 |language=en-US |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928195143/https://moe.gov.gh/index.php/the-minister/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nartey |first=Laud |date=2021-01-12 |title=Make Adutwum the substantive Education Minister – Send Gh to Akufo-Addo |url=https://3news.com/make-adutwum-the-substantive-education-minister-send-gh-to-akufo-addo/ |access-date=2023-07-28 |website=3News.com |language=en-US |archive-date=2023-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728194253/https://3news.com/make-adutwum-the-substantive-education-minister-send-gh-to-akufo-addo/ |url-status=dead }}</ref> Ŋun daa lahi nyɛ laasabu malibu karimba kpɛma zaŋ n-ti USC/Manual Arts Neighborhood Academic Initiative (NAI).<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date=2020-10-28 |title=The Minister - Ministry of Education Ghana |url=https://moe.gov.gh/index.php/the-minister/ |access-date=2023-09-13 |language=en-US |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928195143/https://moe.gov.gh/index.php/the-minister/ |url-status=dead }}</ref> .O daa lahi be la National Research for Career and Technical ni daa pii shɛba ni bɛ be farigu deebu ni ni di soŋ lɛbigi tiŋgbani tuma mini nuuni tuunbaŋsim Zaŋ chaŋ "High" shikuruti mini Collɛji nima ni.<ref>{{Cite web |title=Yaw Osei Adutwum, Biography |url=https://www.ghanaweb.com/person/Yaw-Osei-Adutwum-3163 |access-date=2023-09-13 |website=www.ghanaweb.com}}</ref><ref name="Hon. Dr. Yaw Osei Adutwum" /><ref>{{Cite web |last=Online |first=Peace FM |title=Meet Dr Yaw Osei Adutwum: The Teacher And Chief Servant |url=https://www.peacefmonline.com/pages/local/education/202102/439850.php |access-date=2023-07-28 |website=Peacefmonline.com - Ghana news |archive-date=2023-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728194253/https://www.peacefmonline.com/pages/local/education/202102/439850.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Abisoye |first=Adeyiga |date=2022-05-03 |title=Dr. Yaw Osei Adutwum: Making Strides in Ghana’s Educational Sector |url=https://www.africanleadershipmagazine.co.uk/dr-yaw-osei-adutwum-making-strides-in-ghanas-educational-sector/ |access-date=2023-07-28 |website=African Leadership Magazine |language=en-US}}</ref> Silimin gɔli September dabaa awɔi dali yuuni 2021, Dr. Yaw Osei Adutwum nyɛla bɛn daa piigi so pahi "Advisory Board of the Capacity Building Center (CBC) din nyɛ shikuru baŋsim mini lahabali tibu bɔhimbu ka be [[University of California, Los Angeles]] (UCLA).<ref>{{Cite web|url=https://citinewsroom.com/2021/09/education-minister-appointed-member-of-university-of-califonia-advisory-board/|title=Education Minister, Yaw Adutwum joins advisory board of the University of California|access-date=2023-07-12 |website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Education Minister, Yaw Adutwum joins advisory board of the University of California|url=https://www.myjoyonline.com/education-minister-yaw-adutwum-joins-advisory-board-of-the-university-of-california|access-date=2023-07-12 |website=www.myjoyonline.com|language=en}}</ref> == Initiative == Yuuni 2022, o nyɛla ŋun daa sɔŋ shikuru bihi ban kalinli yiɣisi pihiyobu ni yini ka bɛ kpɛ bɔhimbu yaɣili din yuli booni "engineering and medical students" ka bɛ zaa daa yina o piibu- piibu yaɣili n-ti yuuni 2022 academic year.<ref>{{Cite web |last=Quist |first=Ebenezer Agbey |date=2022-01-16 |title=Ghanaian MP gives full scholarships & laptops to 61 students going to university |url=https://yen.com.gh/people/200720-mp-bosomtwe-constituency-pays-fees-61-medicine-engineering-students/ |access-date=2023-09-28 |website=Yen.com.gh - Ghana news. |language=en}}</ref> Di nyaaŋa jintɔra ŋɔ daa lahi sɔŋ shikuru bihi kpɛhi bɔhimbu yaɣa shɛli din yuli booni "engineering and medicine" ka bɛ kalinli pa paai pihiwɔyi ni yini ka di pa che bɛla ni di paai nia shɛli o ni daa kpaɣi ni o sɔŋ shikuru bihi kɔbigi (100 students) yuun pia sunsuun.<ref>{{Cite web |title=Education Minister gives scholarships to 61 Engineering and Medical students from Bosomtwe |url=https://www.myjoyonline.com/education-minister-gives-scholarships-to-61-engineering-and-medical-students-from-bosomtwe |access-date=2023-07-12 |website=www.myjoyonline.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-01-18 |title=Adutwum Gives Scholarships To 61 Bosomtwe Students|url=https://dailyguidenetwork.com/adutwum-gives-scholarships-to-61-bosomtwe-students/|access-date=2023-07-12 |website=DailyGuide Network |language=en-US}}</ref> == Siyaasa tali == Hon. Yaw Osei Adutwum nyɛla ŋun be Wɔbigu paati (New Patriotic Party) ka daa nyɛ jintɔra zaŋ n-ti Bosomtwe piibu- piibu yaɣili din be Ashanti Region Seventh mini Eighth Parliament of the Fourth Republic of Ghana.<ref name=":1" /> === Yuuni 2016 Piibu- piibu === O nyɛla ŋun daa kpaɣiri m-bo Bosomtwe piibu- piibu yaɣali jintɔri kuɣ din be Ashanti yaɣili, Ghana tiŋgbanni yuuni [[2016 Ghanian general election|2016 Ghana nim piibu- piibu]] ka daa nya nuu dihibu din kalinli yiɣisi tuhi pihinahi ni ayɔbu,ni kobishii ni pihita ni anii (46,238) vootibu din kalinli daa yiɣisi tuhipihinu ni anahi,ni kobigu ni pihinahi ni anahi (54,144) ka di zani vaabu pihinii ni anu ni tobu pihinii ni ayi kobigu puuni (85.82%) ka ŋun daa pahi o zuɣu ka daa nyɛ "District Chief Executive" (DCE) zaŋ ti Bosomtwe District, Veronica Antwi-Adjei ŋun daa nyɛ lɛm paati nira (National Democratic Congress) (NDC) mi daa nyɛ tusaa ayopɔin,ni kɔbishii ni pia ni anu 7,215 ka di za vaabu pia ni ata ni tobu pihita ni awɔi kobigu puuni 13.39%. <ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=2016 Election - Bosomtwe Constituency Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/ashanti/bosomtwe/|access-date=2020-12-30|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2021-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129115017/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/ashanti/bosomtwe/|url-status=dead}}</ref> ==== Yuuni 2020 piibu- piibu ==== Hon. Yaw Osei Adutwum nyɛla ninvuɣ so bɛn daa labi piigi jintɔra zaŋ n-ti [[Bosomtwe (Ghana parliament constituency)]] din daa niŋ ka o zani n-ti New Patriotic Party yuuni [[2020 Ghanaian general election|2020 Ghana nim piibu- piibu]] ni kalinli din yiɣisi 57, 939 kalinli din yiɣisi 68, 327 puuni ka di zani kɔbigi puuni vaabu 84.80% ka che Priscilla Mercy Nketia zaŋ n-ti National Democratic Congress ŋun daa nya kalinli din yiɣisi 10, 388 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 15.2% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ piibu-piibu ŋɔ viɛnyɛla puuni.<ref>{{Cite web |title=Parliamentary Results for Bosomtwe |url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=302 |access-date=2023-11-01 |website=mobile.ghanaweb.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=2020 Election - Bosomtwe Constituency Results |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/ashanti/bosomtwe/ |access-date=2023-11-01 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2023-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101203700/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/ashanti/bosomtwe/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Bosomtwe – Election Data Center – The Ghana Report |url=https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/ashanti-region/bosomtwe/ |access-date=2023-11-01 |language=en-US |archive-date=2023-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204133030/https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/ashanti-region/bosomtwe/ |url-status=dead }}</ref> Ghana tiŋgbani zuɣulan [[Nana Akufo- Addo]] nyɛla ŋun daa piigi o deputy Education Minister silimin gɔli March yuuni 2017.<ref>{{cite web|url=https://educationweb.com.gh/opinion/dr-adutwum-as-education-minister/|title=Dr Adutwum appointment as Education Minister a sign of hope|website=education web|access-date=2023-09-13|archive-date=2023-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928195143/https://educationweb.com.gh/opinion/dr-adutwum-as-education-minister/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/adutwum-voted-best-dep-minister-2019.html|title=Adutwum voted Best Dep Minister 2019 |website=graphic online|access-date=2023-09-13}}</ref> Yuuni 2020, o nyɛla Ghana tiŋgbani zuɣulan Nana Akufo Addo ni daa piigi so minista zaŋ n-ti shikuru baŋsim bɔhimbu (minister of education).<ref>{{cite web|url=https://educationweb.com.gh/education/profile-of-dr-yaw-adutwum/|title=Profile of Minister of Education, Dr. Osei Yaw Adutwum|website=EducationWeb|access-date=2023-09-13|archive-date=2023-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928195146/https://educationweb.com.gh/education/profile-of-dr-yaw-adutwum/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.modernghana.com/news/1139212/dr-yaw-osei-adutwum-a-renowned-educationist.html|title=Dr. Yaw Osei Adutwum: A renowned educationist and minister of excellence|website=modernghana.com|access-date=2023-09-13}}</ref> == Komitii nima == O pahi la "Works and Housing Committee" ni ka lahi be "Poverty Reduction Strategy Committee" zaŋ ti "7th Parliament of the 4th Republic of Ghana".<ref name=":1" /> Silimiin goli March yuuni 2017, tiŋgbani zuɣulana Nana Akufo-Addo daa pii la Adutwum ni o niŋ "Deputy Minister" zaŋ ti baŋsim bɔhimbu yaɣili.<ref>{{Cite web|date=2017-03-15|title=Akufo-Addo names 50 deputies, 4 ministers of state|url=https://citifmonline.com/2017/03/akufo-addo-names-50-deputies-4-ministers-of-state/|access-date=2020-12-30|website=Citi 97.3 FM - Relevant Radio. Always|language=en-US|archive-date=2021-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108143347/https://citifmonline.com/2017/03/akufo-addo-names-50-deputies-4-ministers-of-state/|url-status=dead}}</ref> Saha ŋɔ ŋuni n-nyɛ "Deputy Minister" zaŋ ti shikuru baŋsim bɔhimbu yaɣili ka o yaa jɛndi "Pre-tertiary Education".<ref>{{Cite news|last=Baidoo|first=Felix A.|date=11 September 2020|title=Govt to end double track system — Dep Education Minister|url=https://www.graphic.com.gh/news/education/govt-to-end-double-track-system-dep-education-minister.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-30|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-11-28|title=There will be 'no review' of PTA's participation in Free SHS - Dr. Adutwum|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/There-will-be-no-review-of-PTA-s-participation-in-Free-SHS-Dr-Adutwum-1120862|access-date=2020-12-30|website=www.ghanaweb.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Meet Dr. Yaw Osei Adutwum, A Renowned Educationist|url=https://www.modernghana.com/news/898129/meet-dr-yaw-osei-adutwum-a-renowned-educationist.html|access-date=2020-12-30|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cudjoe|first=Joyceline Natally|date=2020-02-24|title=Create enabling environment for children to unleash potential - Dr Adutwum|url=https://www.ghanaiantimes.com.gh/create-enabling-environment-for-children-to-unleash-potential-dr-adutwum/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-30|website=Ghanaian Times|language=en}}</ref> Yuuni 2019 bɛ daa piigi o la Deputy Minister ŋun kpaŋdi o maŋa pam lala yuuni ŋɔ,vihigu vihigu yaɣa buyi n-daa piigi o lala kpamli ŋɔ: "Alliance for Social Equity and Public Accountability (ASEPA)" ni "FAKS Investigative Services".<ref>{{Cite news|last=Kale-Dery|first=Severious|date=27 January 2020|title=Adutwum voted Best Dep Minister 2019|url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/adutwum-voted-best-dep-minister-2019.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-07|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> == Minista zaŋ n-ti shikuru baŋsim bɔhimbu (Minister for Education) == Din daa niŋ ka tiŋgbani zuɣulan [[Nana Akufo-Addo]]'s labi di naai nyaaŋa, silimin gɔli January biɛɣ'pishi ni yini dali yuuni 2021, o daa piigi Dr. Yaw Osei Adutwum minista zaŋ n-ti shikuru baŋsim bɔhimbu (Minister for Education) din daa niŋ ka o nyɛ "Deputy Minister of Education" yuma anahi nyaaŋa.<ref>{{Cite web |author=Editorial Staff |date=2021-02-16 |title=I’ll still teach in classrooms if I become Education Minister - Adutwum |url=https://educationweb.com.gh/education/ill-still-teach-in-classrooms/ |access-date=2023-07-12 |website=EducationWeb |language=en-US |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712211004/https://educationweb.com.gh/education/ill-still-teach-in-classrooms/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=As Education Minister, I’ll consider myself a ‘teacher-in-chief’ Dr Adutwum |url=https://myinfo.com.gh/2021/02/as-education-minister-ill-consider-myself-a-teacher-in-chief-dr-adutwum/ |access-date=2023-07-12 |website=www.myinfo.com.gh |language=en-GB |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712211000/https://myinfo.com.gh/2021/02/as-education-minister-ill-consider-myself-a-teacher-in-chief-dr-adutwum/ |url-status=dead }}</ref> === STEM schools === Dr. Adutwum saha, o nyɛla ŋun niŋ "35 STEM" (Science, Technology, Engineering, n-ti pahi Mathematics) Senior High Schools (SHSs) mini 5 STEM universities yuuni poli ni. Soli shɛli o ni doli ni lala nia ŋɔ niŋ tabata, STEM nim ŋɔ pia nyɛla din daa piligi SHSs yuuni 2022.<ref>{{Cite web |date=13 December 2021 |title=Govt to construct 35 STEM SHSs, 5 varsities – Educ Minister |url=https://www.ghanaiantimes.com.gh/govt-to-construct-35-stem-shss-5-varsities-educ-minister/}}</ref><ref>{{Cite web |last=FAAPA |title=Government to open six new STEM schools this year-Minister – FAAPA ENG |url=https://www.faapa.info/en/government-to-open-six-new-stem-schools-this-year-minister/ |access-date=2023-07-12 |language=en |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712211002/https://www.faapa.info/en/government-to-open-six-new-stem-schools-this-year-minister/ |url-status=dead }}</ref> Lala nia ŋɔ nyɛla din kpaŋsiri "STEM education" ka lahi sɔŋdi shikuru bihi ka bɛ bɔhindi baŋsim yaɣa pam.<ref>{{Cite web |last=GTonline |date=2022-09-07 |title=Take interest in STEM education – Dr Adutwum urges traditional leaders |url=https://www.ghanaiantimes.com.gh/take-interest-in-stem-education-dr-adutwum-urges-traditional-leaders/ |access-date=2023-07-12 |website=Ghanaian Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Apinga |first=David |date=2023-06-24 |title=More STEM Centres Nearing Completion – Adutwum |url=https://www.theghanareport.com/more-stem-centres-nearing-completion-adutwum/ |access-date=2023-07-12 |website=The Ghana Report |language=en |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712211002/https://www.theghanareport.com/more-stem-centres-nearing-completion-adutwum/ |url-status=dead }}</ref> == O maŋa maŋa biɛhigu == O nyɛla ŋun mali paɣa mini bia. O nyɛla Asori nira ka jɛmdi Naawuni "Pentecost church."<ref name=":0" /> == Kundivihira == [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ghana siyaasanima]] [[Pubu:Parliament of Ghana Contest]] [[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] [[Pubu:7th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] 4q1prqbxybjqccqk4evkpmn0o2pyakb Adams Abdul Salam 0 18418 132978 121216 2026-04-29T09:29:32Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132978 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{E-Class}} '''Adams Abdul-Salam''' (bɛ dɔɣi o la16 December 1985) ka o nyɛ Ghana siyaasa nira zaŋ ti [[National Democratic Congress|lɛm paati (National Democratic Congress)]].<ref>{{Cite web|last=info@theghanareport.com|first=Gloria KAFUI Ahiable /|date=2019-08-23|title=Aggrieved New Edubiase NDC threaten to defect to NPP over 'imposition' of parliamentary candidate|url=https://www.theghanareport.com/aggrieved-new-edubiase-ndc-threaten-to-defect-to-npp-over-imposition-of-parliamentary-candidate/|access-date=2023-04-22|website=The Ghana Report|language=en|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007100948/https://www.theghanareport.com/aggrieved-new-edubiase-ndc-threaten-to-defect-to-npp-over-imposition-of-parliamentary-candidate/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Owusu|first=Sylvester|date=2020-05-10|title=COVID-19: New Edubiase's Adams Salam donates Nose Masks, Veronica Buckets and more to Constituents|url=https://vibeweek.com/covid-19-new-edubiases-adams-salam-donate-nose-masks-veronica-buckets-to-constituents/|access-date=2023-04-22|website=Vibeweek™|language=en-US|archive-date=2023-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426175629/https://vibeweek.com/covid-19-new-edubiases-adams-salam-donate-nose-masks-veronica-buckets-to-constituents/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-04-01|title=NDC MPs Fight Parliament Staff|url=https://dailyguidenetwork.com/ndc-mps-fight-parliament-staff/|access-date=2023-04-22|website=DailyGuide Network|language=en-US}}</ref> Ŋuni n-nyɛ jintora n-ti New Edubease Constituency din be Ashanti region.<ref>{{Cite web|date=2020-12-16|title=Getting a stadium for New Edubiase will be my priority – MP-elect - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/getting-a-stadium-for-new-edubiase-will-be-my-priority-mp-elect/|access-date=2023-04-22|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref><ref>https://ghanasoccernet.com/new-edubiase-mp-elect-promises-to-develop-football-in-the-constituency</ref><ref>https://www.graphic.com.gh/news/politics/ndc-reclaims-seats-in-ashanti.html</ref><ref>{{Cite web|last=Yamoah|first=Benjamin|title=New Edubiase MP questions Government’s logic in abandoning old stadium to build new one {{!}} Starr Fm|url=https://starrfm.com.gh/2022/03/new-edubiase-mp-questions-governments-logic-in-abandoning-old-stadium-to-build-new-one/|access-date=2023-04-22|language=en-US}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == O Piligu mini shikuru baŋsim bɔhimbu == Adams Abdul-Salam nyɛla bɛ no dɔɣi so New Edubiase din be [[Ashanti Region]], anashaaara goli 16 December 1985.<ref>http://new.ghanamps.com/mp/adams-abdul-sakam/</ref> O chaŋ la [[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]], Ghana n ti naai Bachelor of Arts degree din jɛndi siyaasa tali bɔhimbu yuuni 2009.<ref>http://rplc-capr.ca/rplc-welcomes-new-team-members/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=Adams, Abdul-Salam|url=https://ghanamps.com/mp/adams-abdul-sakam/|access-date=2023-04-22|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref> Abdul-Salam mali la master's degree din nyɛ tiŋkpansi lɛbiginsim dini din jɛndi tiŋkpansi zalisi din yina Brandon University, [[Canada]], o daa naai li la yuuni 2016.<ref>http://rplc-capr.ca/rplc-welcomes-new-team-members/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>O lahi nyɛla shikuru bili kurili zaŋ ti [[Kumasi High School|Kumasi High School,]] o ni daa naai shɛli yuuni 2003.<ref>{{Cite web|date=2020-12-08|title=Kumasi High School Old Students congratulate Abdul Salam Adams for winning New Edubiase seat|url=https://citinewsroom.com/2020/12/kumasi-high-school-old-students-congratulate-abdul-salam-adams-for-winning-new-edubiase-seat/|access-date=2023-04-22|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref> == Tuma == === Piligu tuma === Abdul-Salam daa niŋ la "Rural Policy Officer" zaŋ ti Rural Development Institute, Canada ka daa naan yi ti niŋ Research Associate Rural Community mini Mental Health Lab, Brandon University Canada.<ref>http://new.ghanamps.com/mp/adams-abdul-sakam/</ref><ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=126|access-date=2023-04-22|website=www.parliament.gh|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094616/https://www.parliament.gh/mps?mp=126|url-status=dead}}</ref> == Bol'ŋmɛbɔ tuma yulibu == O daa lahi niŋ la Administrative Officer zaŋ ti New Edubiase United Football Club.<ref>http://new.ghanamps.com/mp/adams-abdul-sakam/</ref> Saha ŋɔ o nyɛla lala bol'ŋmɛri dundoŋ ŋɔ ni kpamba ni yino.<ref>https://ghanasoccernet.com/new-edubiase-mp-elect-promises-to-develop-football-in-the-constituency</ref><ref>{{Cite web|date=2020-12-12|title=New Edubiase MP-elect promises to develop football in the constituency|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/New-Edubiase-MP-elect-promises-to-develop-football-in-the-constituency-1131275|access-date=2023-04-22|website=GhanaWeb|language=en}}</ref> == Siyaasa == == Jintori tali bɔbu == Abdul-Salam daa di la nasara ni o zani ti National Democratic Congress jintora New Edubease Constituency poi ni yuuni 2020 din daa niŋ silimiin goli August yuuni 2019 dini daa niŋ ka so bi yina pahi o zuɣu.<ref>{{Cite web|date=2019-08-26|title=Full list of winners and losers at NDC parliamentary primaries|url=https://citinewsroom.com/2019/08/full-list-of-winners-and-losers-at-ndc-parliamentary-primaries/|access-date=2023-04-22|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.abcnewsgh.com/new-edubiase-ndc-delegates-boycott-elections-threaten-to-defect-to-npp/ |title=Archive copy |access-date=2023-04-22 |archive-date=2020-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501042032/https://www.abcnewsgh.com/new-edubiase-ndc-delegates-boycott-elections-threaten-to-defect-to-npp/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|last=hammad|date=2019-08-23|title=Forty constituencies in Ashanti would not hold NDC primaries -|url=https://ghanaonlinenews.com/forty-constituencies-in-ashanti-would-not-hold-ndc-primaries/|access-date=2023-04-22|language=en-US|archive-date=2023-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426181827/https://ghanaonlinenews.com/forty-constituencies-in-ashanti-would-not-hold-ndc-primaries/|url-status=dead}}</ref> Anashaara goli December 2020, O daa di New Edubease Constituency jintori tali piibu piibu. O daa di li mi ni vooti kalinli din daa yiɣisi tuhi pia ni awɔi,ni kɔbisiwɔi ni pihiyɔbu ni yini 19,961 ka di zani ti vaabu pihinu ni ayi,ni tɔbu dibaa anahi 52.4%,ka George Boahen Oduro ŋun daa nyɛ wɔbigu paati nira ([[New Patriotic Party]]) ŋun daa ʒi lala kuɣu ŋɔ zuɣu mi nya vooti tuhi pia ni ayopɔin,ni kɔbisiwɔi ni pia ni ata 17,913 ka di mi zani ti vaabu pihinahi ni ayopɔin kɔbigu puuni 47.0% vootibu kalinli din daa niŋ maa puuni.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=2020 Election - New Edubiase Constituency Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/ashanti/new_edubiase/|access-date=2023-04-22|website=Ghana Elections - Peace FM}}{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> New Edubease kuɣu ŋɔ daa nyɛla kuɣu shɛŋa lɛm paati nima (National Democratic Congress) ni daa lu n-ti wɔbigu paati (New Patriotic Party) yuuni 2016 jintori tali piibu piibu ni ka daa bi lahi tooi labi deei yuma anahi ni.<ref>{{Cite web|last=Abedu-Kennedy|first=Dorcas|date=2020-12-09|title=Election 2020: At least 111 current MPs are not returning to Parliament|url=https://www.adomonline.com/election-2020-at-least-111-current-mps-are-not-returning-to-parliament/|access-date=2023-04-22|website=Adomonline.com|language=en-US}}</ref><ref>https://www.graphic.com.gh/news/politics/ndc-reclaims-seats-in-ashanti.html</ref> == Jintori tali == Abdul-Salam daa pɔ la pɔri niŋ jintori ti New Edubease Constituency "8th Parliament of the 4th Republic of Ghana" anashaara goli 7 January 2021.<ref>http://new.ghanamps.com/mp/adams-abdul-sakam/</ref> = Komitii nima = O nyɛla Subsidiary Legislation Committee ni nima yino n-ti pahi "Local Government and Rural Development Committee of Parliament".<ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=126|access-date=2023-04-22|website=www.parliament.gh|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094616/https://www.parliament.gh/mps?mp=126|url-status=dead}}</ref> == Maŋamaŋa biɛhigu == Abdul-Salam nyɛla Musulimi.<ref>http://new.ghanamps.com/mp/adams-abdul-sakam/</ref> O biɛli, Yakubu Abdul-Salam n-nyɛ "CEO, Founder and President of New Edubiase United Football Club".<ref>https://www.modernghana.com/sports/1013369/abdul-salam-yakubu-commends-gfa-for-canceling-foot.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://ghanasportscenter.com/2020/06/25/brutality-i-was-hearts-of-oak-supporter-but-now-i-pledge-kotoko-abdul-salam-reveals/ |title=Archive copy |access-date=2023-04-22 |archive-date=2021-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414185719/https://ghanasportscenter.com/2020/06/25/brutality-i-was-hearts-of-oak-supporter-but-now-i-pledge-kotoko-abdul-salam-reveals/ |url-status=dead }}</ref> O zuliya nyɛla Bissa.<ref>https://www.modernghana.com/news/1028157/the-bissa-5-meet-the-five-bissa-men-contesting.html</ref> == Soŋsim tuma == Silimiin goli May 2022, o daa zaŋ "hand sanitizers" din kalinli daa yiɣisi tuhi pihinhi ni kɔbisinu 4,500 ti New Edubiase Constituency, COVID-19 doro la wuligibu saha Ghana. == Kundivihira == {{reflist}} == External links == * [http://new.ghanamps.com/mp/adams-abdul-sakam/ Adams, Abdul-Salam, GhanaMPs Profile] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Abdul-Sakam, Adams}} [[Pubu:National Democratic Congress (Ghana) politicians]] [[Pubu:Ghanaian MPs 2021–2025]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] 18s9rtcfqgzvkxx0t2wa4612sp5azj1 William Owuraku Aidoo 0 18493 132972 103847 2026-04-29T05:08:44Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132972 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{E-Class}} '''William Owuraku Aidoo'''<ref>{{Cite web|date=2020-06-20|title=William-Owuraku-Aidoo|url=https://citinewsroom.com/2020/06/nppdecides-profiles-of-aspirants-going-unopposed-in-ashanti-region/william-owuraku-aidoo-3/|access-date=2022-01-26|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref> nyɛla bɛ ni dɔɣi so silimiin goli 30 January 1964 ka o nyɛ [[Ghana]] [[siyaasa]] nira ni jintori ŋun be jintoriba ban pahiri buyopɔin Ghana gɔmnanti tali din pahiri bunii ni, ka lahi be jintoriba ban pahiri bunii ni, o zani mi ti [[Afigya Kwabre South Constituency]] din be Ashanti yaɣili, o nyɛla wɔbigu paati nira ([[New Patriotic Party]]).<ref name="AIDOO">{{cite web|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=276|title=Ghana MPs - List of MPs|website=www.ghanamps.com|access-date=2020-01-29|archive-date=2023-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230428235251/https://www.parliament.gh/mps?mp=276|url-status=dead}}</ref> == O pilgu mini o shikuru baŋsim bɔbu == Bɛ dɔɣi la William Owuraku Aidoo silimiin goli 30 January yuuni 1964 ka o zooi [[Hemang-Kwabre]] din be Ashanti yaɣili,Ghana tiŋgbani ni. O daa deei la o shɛhira gbaŋ din nyɛ "[[GCE O Level]]" shikuru yuli booni [[Tetrem Secondary School]] ka daa lahi deei o shɛhira gbaŋ yuli din nyɛ "[[A Level]]" shikuru yuli booni [[St Augustine's College]].<ref name=":0">{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=276|access-date=2020-12-07|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230428235251/https://www.parliament.gh/mps?mp=276|url-status=dead}}</ref> O daa deei la o shɛhira gbaŋ din nyɛ "Bachelor of Arts degree in Entrepreneurship" Ghana Institute of Management and Public Administration (GIMPA) nima sani yuuni 2005.<ref name="AIDOO"/><ref name="OWURAKU">{{cite web |url=https://www.energymin.gov.gh/hon-william-owuraku-aidoo |title=HON. WILLIAM OWURAKU AIDOO |website=Ministry of Energy |access-date=2020-01-29 |archive-date=2020-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130142217/https://www.energymin.gov.gh/hon-william-owuraku-aidoo |url-status=dead }}</ref> == Siyaasa == William Owuraku Aidoo da kpe la jintori duu anashaara goli 7 January yuuni 2013 n-ti zani ti Afigya Kwabre South constituensi wɔbigu paati nima zaani (New Patriotic Party). O daa lahi labi mi n-kpaɣiri bo yuuni 2016 piibu piibu ka o daa lahi di nasara.<ref name="AIDOO"/> William daa lahi kpaɣiri bo lala kuɣi ŋɔ yuuni 2020 piibu piibu ni ka daa lahi di nasara n-zani ti o yaɣili nima jintoriba ban pahir bunii Ghana gɔmnanti tali din pahiri bunahi ni. Saha ŋɔ ŋuni n-nyɛ "deputy Minister" niɣilim buɣim yaɣili.<ref name="OWURAKU"/><ref name="WILLIAM">{{cite web |url=https://www.theghanareport.com/pds-saga-ndcs-conduct-is-embarrassing-deputy-energy-minister/ |title=PDS SAGA: NDC's conduct is embarrassing – Deputy Energy Minister |publisher=The Ghana Report |accessdate=30 January 2020 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=News and Events {{!}} Ministry of Energy|url=https://www.energymin.gov.gh/news-events?page=7|access-date=2022-01-26|website=www.energymin.gov.gh|archive-date=2022-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220126001608/https://www.energymin.gov.gh/news-events?page=7|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Rural Electrification Project: Deputy Minister designate calls for freeze on new contracts|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/ghana-news-rural-electrification-project-deputy-minister-designate-calls-for-freeze-on-new-contracts.html|access-date=2022-01-26|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> == Komitii nima == William be zalikpana, Adalichi ni jintori tali shaawara komitii ni ka lahi nyɛ ŋun be "Subsidiary Legislation" komitii ni.<ref name=":0" /> == Maŋamaŋa biɛhigu == William Owuraku Aidoo mali la paɣa ni bihi anu. O nyɛla Asori nira ŋun doli "Catholic Church".<ref name="AIDOO"/> == Kundivihira== [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ghana siyaasanima]] [[Pubu:Parliament of Ghana Contest]] [[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] [[Pubu:7th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] <references /> [[Pubu:Doo]] e5giplbkmoxch2ul5okhfiw3dckbv0s African Continental Free Trade Area 0 18612 132979 130068 2026-04-29T09:51:56Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132979 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''African Continental Free Trade Area''' ('''AfCFTA''')<ref name="aj">{{cite web|author=Loes Witschge|date=March 20, 2018|title=African Continental Free Trade Area: What you need to know|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/03/african-continental-free-trade-area-afcfta-180317191954318.html|work=[[Al Jazeera]]}}</ref> nyɛla daabilgu yooli niŋbu din zooi ka di be [[Africa]].<ref name="BBC-2018-03-21">{{cite news|date=2018-03-21|title=African states agree massive trade bloc|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-43489255|access-date=2018-03-21}}</ref><ref>{{cite news|date=2018-03-21|title=Africa Set to Agree $3 Trillion Trade Bloc, Without Key Economy|language=en|work=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-03-21/africa-set-to-agree-3-trillion-trade-bloc-without-key-economy|access-date=2018-03-21|df=mdy-all}}</ref><ref>{{cite news|last=AfricaNews|title=Forty-four countries sign historic African Union free trade agreement {{!}} Africanews|language=en|work=Africanews|url=http://www.africanews.com/2018/03/21/forty-four-countries-sign-historic-africa-union-free-trade-agreement/|access-date=2018-03-21}}</ref> Yuuni 2018 ka '''African Continental Free Trade Agreement''' nima daa pili li, din mali paati pihinahi ni ata ni nudihiriba pia ni yini, ka di nyɛ daabiligu yoli yaɣili din galisi di yi kana ban be din ni polo, [[World Trade Organization]] nu yi yi,<ref name="cnbc">{{cite web|author=Justina Crabtree|date=March 20, 2018|title=Africa is on the verge of forming the largest free trade area since the World Trade Organization|url=https://www.cnbc.com/2018/03/20/africa-leaders-to-form-largest-free-trade-area-since-the-wto.html|work=[[CNBC]]}}</ref> ka mali salo pam mini tiŋgbani pam, di mali paa niribai 1.3 billion n -gili dunia yaɣa din gali ka do buyi ni. Di saɣi ti AfCFTA nyɛla [[African Union]] (AU) ni daa saɣiti shɛli ka bɛ tiŋgbana ban be din ni pihinahi ni anahi pihini ni anu puuni daa dihi gbana ni [[Kigali]], [[Rwanda]] silimiin goli 21 March 2018.<ref name="econ" /><ref>{{cite web|date=2018-03-21|title=44 African nations sign pact establishing free trade area|url=http://www.arabnews.com/node/1270936/business-economy|access-date=2019-04-07|website=Arab News|df=mdy-all}}</ref> Lala gbaabu ŋɔ daa niŋ shili ni di tam kalinli zuɣu bɛ ni daa saɣoiti li biɛɣu pihita nyaaŋa tiŋsi pishi ni ayi niya puuni.<ref name="econ" /> Silimiin goli 29 April 2019,<ref name="qz">{{cite web|author=Abdi Latif Dahir|date=April 3, 2019|title=Africa's historic free trade deal now has enough countries signed up to go into force|url=https://qz.com/africa/1586526/africa-free-trade-deal-gets-gambia-signature-to-go-into-force/|work=[[Quartz Africa]]}}</ref> [[Saharawi Republic]] daa dihi nuu din pahiri 22nd,ka lala gbaabu ŋɔ daa tam kalinli zuɣu silimiin goli May 30; di daa pili la tuma laɣingu din daa niŋ silimiin goli 7 July 2019,<ref name="aurelease">{{cite web|date=Apr 29, 2019|title=AfCFTA Agreement secures minimum threshold of 22 ratification as Sierra Leone and the Saharawi Republic deposit instruments.|url=https://au.int/en/pressreleases/20190429/afcfta-agreement-secures-minimum-threshold-22-ratification-sierra-leone-and|publisher=[[African Union]]|access-date=May 20, 2023|archive-date=June 2, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190602063054/https://au.int/en/pressreleases/20190429/afcfta-agreement-secures-minimum-threshold-22-ratification-sierra-leone-and|url-status=dead}}</ref> ka daa pili ni yɛlimaŋli silimiin goli 1 January 2021. AfCFTA's laɣim gbaai mini tuma tumbu nyɛla tuma duu din be [[Accra]], [[Ghana]] ni yuuni shɛli.<ref name=":2">U.S. International Trade Administration, [https://www.trade.gov/market-intelligence/african-continental-free-trade-area African Continental Free Trade Area] (3 January 2022).</ref><ref>{{Cite web|title=Akufo-Addo commissions and hands-over AfCFTA secretariat to AU commission|url=https://www.myjoyonline.com/news/akufo-addo-commissions-and-hands-over-afcfta-secretariat-to-au-commission/|access-date=2020-12-02|website=Joy online|language=en-gb}}</ref> Laɣim gbaai ŋɔ ni, ban be AfCFTA kpuɣi la niya ni bɛ yihi farigu yuma din gbaai 5, 10, bee 13 years, tiŋgbani maa lɛbiginsim mini di nɛma ni yan wuhi shɛm.<ref name=":2" /> Bɛ dahinsheli ha niya nima shɛŋa n-nyɛ bɛ nam [[Single market|single, liberalised market]]; ka di tooi tabiri soŋdi daabiligu; ka chɛ ka tiŋgbana mɛra; ka lahi chɛ ka laɣim tum be tiŋgbana sunsuuni.<ref>{{Cite web|title=Agreement Establishing the African Continental Free Trade Area|url=https://www.tralac.org/documents/resources/african-union/2162-afcfta-agreement-legally-scrubbed-version-signed-16-may-2018/file.html|access-date=2023-05-20|archive-date=2023-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230520213136/https://www.tralac.org/documents/resources/african-union/2162-afcfta-agreement-legally-scrubbed-version-signed-16-may-2018/file.html|url-status=dead}}</ref> Bɛ niya zaɣi kpani n-nyɛ AfCFTA yan tahi la lɛbiginsim na biɛhigu ni,ka baligi fakari, ka kpaŋsi daabilgu. [[United Nations Economic Commission for Africa]] buɣisiya ni AfCFTA yan kpaŋsi la daabiligu gbansabila sunsuuni "52 percent" zaŋ chaŋ yuuni 2022.<ref name="alj" /> Lahabali din yina World Bank wuhiya ni AfCFTA ni tooi yihi niriba 30 million fakari ni gbansabila tiŋgbani ni, ka duhi niriba 70 million ariziki zuɣusaa, ka ni tooi nya liɣiri kamani $450 billion zaŋ chaŋ yuuni 2035.<ref>{{Cite web|title=The African Continental Free Trade Area|url=https://www.worldbank.org/en/topic/trade/publication/the-african-continental-free-trade-area|access-date=2022-06-27|website=World Bank|language=en}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Silimiin goli January 13, 2022, AfCFTA daa kpuɣi sochibi karili zaŋ chaŋ "Pan-African Payments and Settlements System (PAPSS)" zaibu polo, din ni tooi soŋsi ka tuun zuɣiri din be Africa ni tooi zaŋ liɣiri din nyɛ bɛ ya dini n yo yori.<ref name=":2" /> == Taarihi == === Piligu === Yuuni 1963, [[Organization of African Unity]] nyɛla "independent states of Africa" ni daa kpa shɛli. OAU mali la niya ni di kpaŋsi laɣim tum gbansabili tiŋsi. 1980 [[Lagos Plan of Action]]<nowiki/>nyɛla laɣingu ŋɔ gba ni daa deei shɛli. Lala "plan" ŋɔ buɣisiya ni Africa ni bɛ baligi bɛ mini sambani nima tumbu ka kpaŋsi bɛ maŋ susnuuni daabiligu. Din bɔŋɔ pili mi ni laɣim tum laɣinsi kpabu gbansabila tiŋgbani ni, kamani[[Southern African Development Coordination Conference]]. Yɛlimaŋli din bɔŋɔ n tahi Abuja nima laɣim tum na yuuni 1991, Din nam [[African Economic Community]], laɣingu din kpaŋsiri daabiligu yoli,farigu dɛhibu laɣinsi, African Central Bank, n-ti pahi [[African Monetary Union|African common currency union]].<ref name="unctad">{{cite web|year=2016|title=African Continental Free Trade Area: Policy and Negotiation Options for Trade in Goods|url=https://unctad.org/en/PublicationsLibrary/webditc2016d7_en.pdf|access-date=8 July 2019|website=unctad.org|publisher=United Nations Conference on Trade and Development}}</ref><ref>{{cite web|date=4 July 2019|title=African Union will launch operational phase of the AfCFTA at Summit in Niger|url=https://au.int/en/pressreleases/20190704/african-union-will-launch-operational-phase-afcfta-summit-niger|access-date=8 July 2019|website=African Union|publisher=African Union|archive-date=23 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423210920/https://au.int/en/pressreleases/20190704/african-union-will-launch-operational-phase-afcfta-summit-niger|url-status=dead}}</ref> Yuuni 2002, OAU nyɛla [[African Union]] (AU) ni daa kana ti zani shɛli zaani, nin gba daa mali niya ni di "laɣim daabiligu lala yaɣili ŋɔ".<ref>{{cite web|title=Constitutive Act of the African Union|url=https://au.int/sites/default/files/pages/34873-file-constitutiveact_en.pdf|access-date=8 July 2019|website=au.int|publisher=African Union|quote=Article 3c: "accelerate the political and socio-economic integration of the continent;"|archive-date=15 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200415235637/https://au.int/sites/default/files/pages/34873-file-constitutiveact_en.pdf|url-status=dead}}</ref> Niya din daa pahi buyi daa nyɛ mi "ni bɛ laɣim mali zalisi din be saha ŋɔ mini tooni tiŋgbani yaɣili daabiligu tiŋsi ka di tooi soŋ ka laɣingu ŋɔ niya pali."<ref>{{cite web|title=Constitutive Act of the African Union|url=https://au.int/sites/default/files/pages/34873-file-constitutiveact_en.pdf|access-date=8 July 2019|website=au.int|publisher=African Union|quote=Article 3 (l): "coordinate and harmonize the policies between the existing and future Regional Economic Communities for the gradual attainment of the objectives of the Union;"|archive-date=15 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200415235637/https://au.int/sites/default/files/pages/34873-file-constitutiveact_en.pdf|url-status=dead}}</ref> === Shaawara nima === Yuuni 2012 African Union summit din daa niŋ [[Addis Ababa]], kpamba daa gbaai mi ni bɛ kpa "Continental Free Trade Area" palli zaŋ chaŋ yuuniby 2017. 2015 AU summit din daa niŋ [[Johannesburg]],laɣingu ŋɔ daa laɣim gbaai ni bɛ tuma. Bɛ daa pili ŋɔ ni shaawara ʒia bini pia din daa niŋ yuma ata din daa pa taba.<ref name="unctad" /><ref name="Brookings">{{cite web|last1=Signé|first1=Landry|last2=van der Ven|first2=Colette|date=May 2019|title=Keys to success for the AfCFTA negotiations|url=https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2019/05/Keys_to_success_for_AfCFTA.pdf|access-date=8 July 2019|website=Brookings|publisher=Brookings}}</ref> Tuuli shaawara gbaabu daa niŋ la silimiin goli February 2016 ka ʒini laɣingu bu nii ka Summit daa naan yi niŋ silimiin goli March 2018 Kigali tiŋgbani ni. Bini din gbaai silimiin goli February 2017 ban tumdi tabiibi yaɣili daa ʒini laɣinsi dibaa anahi, ka bɛ daa lihi jɛndi tabiibi yaɣa din bɔri malibu ka daa sabili niŋ gbaŋ ni. Silimiin goli March 8–9, 2018 African Union Ministers of Trade daa saɣiti di malibu.<ref>{{cite web|last=tralac|first=trade law centre|title=African Continental Free Trade Area (AfCFTA) Legal Texts and Policy Documents|url=https://www.tralac.org/resources/by-region/cfta.html|access-date=March 28, 2018|website=tralac.org|archive-date=May 7, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507061138/https://www.tralac.org/resources/by-region/cfta.html|url-status=dead}}</ref> === 2018 Kigali Summit === Silimiin goli March 2018, "10th Extraordinary Session of the African Union" zaŋ jɛndi AfCFTA, shaawara balibu buta ka bɛ daa saɣiti: African Continental Free Trade Agreement, [https://www.tralac.org/documents/resources/african-union/1970-kigali-declaration-for-the-launch-of-the-afcfta-21-march-2018-1/file.html Kigali Declaration] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231008162421/https://www.tralac.org/documents/resources/african-union/1970-kigali-declaration-for-the-launch-of-the-afcfta-21-march-2018-1/file.html |date=2023-10-08 }}; n-ti pahi [https://au.int/sites/default/files/treaties/36403-treaty-protocol_on_free_movement_of_persons_in_africa_e.pdf Protocol on Free Movement of Persons] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200313145030/https://au.int/sites/default/files/treaties/36403-treaty-protocol_on_free_movement_of_persons_in_africa_e.pdf |date=2020-03-13 }}. Zaligu din nyɛ niriba gom bɛ yubu nyɛla din niya nyɛ deei visa-free zone yoli AfCFTA tiŋgbana ni, ka soŋsi [[African Union Passport]].<ref>{{cite web|last1=Gwatiwa|first1=Tshepo T.|last2=Sam|first2=Michael Noel|title=How the free movement of people could benefit Africa|url=http://theconversation.com/how-the-free-movement-of-people-could-benefit-africa-92057|access-date=7 July 2019|website=The Conversation}}</ref> Summit din daa niŋ [[Kigali]] silimiin goli 21 March 2018, tiŋsi 44 n-daa saɣiti AfCFTA, 47 mi daa saɣiti "Kigali Declaration", ka 30 mi saɣiti zaligu din nyɛ sokam gom o yubu. Di nasara deebu ni, tiŋ gahinda dibaa ayi daa beni: [[Nigeria]] mini [[South Africa]], daabiligu yaɣ'kara dibaa ayi din be Africa.<ref>{{cite web|last=Shaban|first=Abdur Rahman Alfa|date=March 21, 2018|title=Forty-four countries sign historic African Union free trade agreement|url=https://www.africanews.com/2018/03/21/forty-four-countries-sign-historic-africa-union-free-trade-agreement//|access-date=7 July 2019|website=AfricaNews|archive-date=4 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604203539/https://www.africanews.com/2018/03/21/forty-four-countries-sign-historic-africa-union-free-trade-agreement/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=African Continental Free Trade Area (AfCFTA) Legal Texts and Policy Documents|url=https://www.tralac.org/resources/our-resources/6730-continental-free-trade-area-cfta.html|access-date=7 July 2019|website=Tralac|publisher=Tralac Trade Law Centre|archive-date=4 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604073152/https://www.tralac.org/resources/our-resources/6730-continental-free-trade-area-cfta.html|url-status=dead}}</ref><ref name="tralac1">{{cite web|title=African Union Legal Resources and Policy Documents|url=https://www.tralac.org/resources/by-region/african-union-resources.html|access-date=8 July 2019|website=Tralac|publisher=Tralac|archive-date=20 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230520052416/https://www.tralac.org/resources/by-region/african-union-resources.html|url-status=dead}}</ref> Yɛlimuɣisiri yini din daa niŋ tɔm n-daa nyɛ ni Africa pun nyɛla din piri n-ti daabigu bayana niŋbu yaɣa dibaa anii, ka di yini kam mali di zalisi.<ref name="unctad" /><ref name="tralac1" /><ref name="Reuters">{{cite news|last1=Balima|first1=Boureima|date=July 8, 2019|title=Economic 'game changer'? African leaders launch free-trade zone|website=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-africa-trade/economic-game-changer-african-leaders-launch-free-trade-zone-idUSKCN1U20BX|access-date=8 July 2019}}</ref><ref name="tralac3">{{cite web|last1=Erasmus|first1=Gerhard|date=22 March 2018|title=How will the AfCFTA be established and its Legal Instruments be implemented?|url=https://www.tralac.org/discussions/article/12869-how-will-the-afcfta-be-established-and-its-legal-instruments-be-implemented.html|access-date=8 July 2019|website=Tralac|publisher=Tralac|archive-date=14 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214041329/https://www.tralac.org/discussions/article/12869-how-will-the-afcfta-be-established-and-its-legal-instruments-be-implemented.html|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+Declarations signed at the 2018 Kigali summit<ref>{{cite web|title=INDICATION OF LEGAL INSTRUMENTS SIGNED AT THE 10TH EXTRAORDINARY SESSION OF THE ASSEMBLY ON THE LAUNCH OF THE AFCFTA|url=https://www.tralac.org/documents/resources/african-union/1831-legal-instruments-signed-at-10th-extraordinary-summit-on-afcfta-21-march-2018/file.html|access-date=8 July 2019|website=Tralac|archive-date=19 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240419022613/https://www.tralac.org/documents/resources/african-union/1831-legal-instruments-signed-at-10th-extraordinary-summit-on-afcfta-21-march-2018/file.html|url-status=dead}}</ref> !Country !Signed By !AfCFTA Consolidated Text (signature) !Kigali Declaration !Free Movement Protocol |- |DZA |Prime Minister [[Ahmed Ouyahia]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{No}} |- |AGO |President [[João Lourenço]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |CAF |President [[Faustin Archange Touadéra]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |TCD |President [[Idriss Déby]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |COM |President [[Azali Assoumani]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |DJI |President [[Ismaïl Omar Guelleh]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{No}} |- |GNQ |Prime Minister [[Francisco Pascual Obama Asue]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |SWZ |Prime Minister [[Barnabas Sibusiso Dlamini]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{No}} |- |GAB |President [[Ali Bongo Ondimba]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |GMB |President [[Adama Barrow]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |GHA |President [[Nana Akufo-Addo]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |CIV |Vice President [[Daniel Kablan Duncan]] | {{Yes}} | {{No}} | {{No}} |- |KEN |President [[Uhuru Kenyatta]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |LSO |Prime Minister [[Tom Thabane]] | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |MRT |President [[Mohamed Ould Abdel Aziz]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |MAR |Prime Minister [[Saadeddine Othmani]] | {{Yes}} | {{No}} | {{No}} |- |MOZ |President [[Filipe Nyusi]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |NER |President [[Mahamadou Issoufou]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |COG |President [[Denis Sassou Nguesso]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |RWA |President [[Paul Kagame]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |SADR |President [[Brahim Ghali]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{No}} |- |SEN |President [[Macky Sall]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |SYC |Vice President [[Vincent Meriton]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{No}} |- |ZAF |President [[Cyril Ramaphosa]] | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} |- |SDN |Prime Minister [[Abdalla Hamdok]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |TZA |Prime Minister [[Kassim Majaliwa]] | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} |- |UGA |President [[Yoweri Museveni]]<ref name="UgaR">{{cite web|author=TRALAC|date=28 November 2018|title=Uganda Deposits Its Instrument of Ratification of The Agreement On The AfCFTA|url=https://www.tralac.orgtralac.org/news/article/13750-uganda-deposits-its-instrument-of-ratification-of-the-agreement-on-the-afcfta.html|access-date=4 July 2019|publisher=African Continental Free Trade Area (TRALAC)|place=Addis Ababa}}{{Dead link|date=June 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} |- |ZWE |President [[Emmerson Mnangagwa]] | {{Yes}} | {{Yes}} | {{No}} |} ===Drafting of further protocols=== Shaawara daa tuɣi ya yuuni 2018 buyi ni, ni zalikpana zaŋ ku bukaata, kompatiisa mini haŋkali tuma.<ref name=":0">{{cite web|url=https://au.int/sites/default/files/documents/33984-doc-qa_cfta_en_rev15march.pdf|title=African Continental Free Trade Area - Questions & Answers|date=March 15, 2018|website=au.int|publisher=African Union|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403214541/https://au.int/sites/default/files/documents/33984-doc-qa_cfta_en_rev15march.pdf|archive-date=April 3, 2019|url-status=dead|access-date=March 28, 2018|df=mdy-all}}</ref> Silimiin goli January 2020, AU Assembly shaawara nima daa nyɛ doosheei.<ref>{{cite web|url=https://au.int/sites/default/files/decisions/34055-ext_assembly_dec_1x_e26_march.pdf|title=Decision on the draft agreement establishing the African Continental Free Trade Area (AfCFTA)|date=March 21, 2018|website=au.int|publisher=African Union|access-date=May 20, 2023|archive-date=June 29, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180629105428/https://au.int/sites/default/files/decisions/34055-ext_assembly_dec_1x_e26_march.pdf|url-status=dead}}</ref> Sabiri shɛli January 2020 AU Assembly ni daa bɔra.<ref>{{cite web |url=https://au.int/sites/default/files/decisions/34055-ext_assembly_dec_1x_e26_march.pdf |title=Decision on the draft agreement establishing the African Continental Free Trade Area (AfCFTA) |date=March 21, 2018 |website=au.int |publisher=African Union |access-date=May 20, 2023 |archive-date=June 29, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180629105428/https://au.int/sites/default/files/decisions/34055-ext_assembly_dec_1x_e26_march.pdf |url-status=dead }}</ref>{{Update inline|date=January 2021|reason=}} ==Tuma du zuɣiri== Tuma du zuɣiri din doli ŋɔ na daa kpa mi ni di yuli ka daabiligu niŋ bayana. Laɣingu din daa ʒini buyi la zuɣu di ni tooi niŋ ka bɛ kpa komitii nima pahi n doli zaligu.<ref>{{cite news|url=https://www.tralac.org/discussions/article/12869-how-will-the-afcfta-be-established-and-its-legal-instruments-be-implemented.html|title=How will the AfCFTA be established and its Legal Instruments be implemented?|last=Erasmus|first=Gerhard|date=March 22, 2018|work=tralac Discussion|access-date=2018-03-28|publisher=trade law centre|archive-date=2019-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214041329/https://www.tralac.org/discussions/article/12869-how-will-the-afcfta-be-established-and-its-legal-instruments-be-implemented.html|url-status=dead}}</ref> AfCFTA tuma duu n yan su shaawara din laɣim gbaai zaŋ tum tuma ka nyɛ din ka yaɣili AU system. Amaa di ni mali ʒingama zuɣu suhuyurilim, di yan tumdi mi ni "AU Commission" ka deeri di laɣi dibo AU.Council of Ministers ban su daabiligim n yan wuhiri tuma du zuɣu, mɛbu, tuma.<ref name=":0" /> Assembly of the African Union Heads of State and Government n yan nyɛ shaawara du zuɣu. Bɛ ni tooi laɣim taba AU Summits.<ref name=":1">{{cite news|url=https://www.tralac.org/discussions/article/12838-the-legal-and-institutional-architecture-of-the-agreement-establishing-the-african-continental-free-trade-area.html|title=The legal and institutional architecture of the Agreement Establishing the African Continental Free Trade Area|last=Chidede|first=Talkmore|date=March 15, 2018|work=tralac Discussion|access-date=2018-03-28|publisher=trade law centre|archive-date=2019-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531234057/https://www.tralac.org/discussions/article/12838-the-legal-and-institutional-architecture-of-the-agreement-establishing-the-african-continental-free-trade-area.html|url-status=dead}}</ref> "Council of Ministers Responsible for Trade" tiri daabiligu sochibi suma ka kpaŋsiri ka di tumdi tuma n-tiri AfCFTA ni saɣiti shɛli.<ref name=":1" /> Komitii nima pam nyɛla din kpa, n-ti daabiligu din jɛndi nɛma nima, daabiligu tuma, ni di pilgu zalisi, daabilgu yɛlimuɣisira mali zali, din pa farigu so gura, tabiibi so gubo ni daabiligu mini sabita ti pahi "phytosanitary measures".<ref name=":1" /> Shintona kubu zalisi mini di soya nyɛla bɛ ni na zamdi shɛli, amaa bɛ ni kpa nam shintona goobu yaɣili.<ref name=":0" /> "Committee of Senior Trade Officials" m-mali Council ni gbaai shɛli n-tumdi tuma. Komitii maa n-su laɣinsi lɛbiginsim mini niya din nyɛ nimmohi ni di tum tuma n-ti AfCFTA ni saɣiti shɛli.<ref name=":1" /> == Tuma zaŋ tum == AfCFTA nyɛla din niŋ shili ni di pu bubɔbigu, ka lala pubu ŋɔ shɛŋa na be shaawara ni.<ref name="tralac3" /> Tuuli yaɣili jɛndi la nɛma nima mini daabiligu tuma nima. Ka yaɣili din pahiri buyi jɛndi "[[Intellectual property|intellectual property rights]], [[investment]] and [[competition]] policy". Yaɣili III jɛndi la [[E-commerce|E-Commerce]]. Yuuni 2018 Kigali summit ni, bɛ ni daa gbaai shɛŋa n-daa nyɛ daabiligu zalisi, shintona goobu, laɣim tum, daabilgu zugu lihibu, n-ti pahi [[rules of origin]]. Bɛ daa lahi gbaai ni bɛ booi farigu vaabu 90% nɛma yaɣili. Tiŋgbani kam mali soli ni di yihi vaabu 3% nɛma din be lala shaawara ŋɔ ni.<ref name="Brookings" /> Din bɔŋɔ daa be la yaɣili tuuli gbaabu ni. Yaɣili tuuli yɛltɔɣa din na be gbaaibu ni n-nyɛ farigi mini yɛltɔɣa gahinda din pahi.<ref name="Brookings" /><ref name="tralac3" /> "12th Extraordinary Session of the African Union" n-ti AfCFTA nyɛla bɛ ni daa ti shɛba soli ni bɛ tooi nam yaɣi palli, ka di daa niŋ [[Niamey]] silimiin goli 7 July 2019.<ref>{{cite web |date=April 29, 2019 |title=AfCFTA Agreement secures minimum threshold of 22 ratification as Sierra Leone and the Saharawi Republic deposit instruments. |url=https://au.int/en/pressreleases/20190429/afcfta-agreement-secures-minimum-threshold-22-ratification-sierra-leone-and |access-date=July 7, 2019 |website=African Union |archive-date=June 2, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602063054/https://au.int/en/pressreleases/20190429/afcfta-agreement-secures-minimum-threshold-22-ratification-sierra-leone-and |url-status=dead }}</ref><ref name="AP July 7">{{cite web |last1=Meldrum |first1=Andrew |title=African leaders to launch continent-wide free trade zone |url=https://www.apnews.com/e5ab779ada5e40c2a2ae782f844e519a |access-date=July 7, 2019 |website=AP News |publisher=Associated Press}}</ref> Lala lonchibu ŋɔ ni, binyɛra dibaa anu din yan gbubi AfCFTA daa tam kanli zuɣu: "the [[rules of origin]]; the online negotiating forum; the monitoring and elimination of non-tariff barriers; a digital payment system; and the African Trade Observatory."<ref>{{cite web |date=7 July 2019 |title=Operational phase of the African Continental Free Trade Area is launched at Niger Summit of the African Union |url=https://au.int/en/pressreleases/20190707/operational-phase-african-continental-free-trade-area-launched-niger-summit |access-date=8 July 2019 |website=African Union |publisher=African Union |archive-date=9 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609151728/https://au.int/en/pressreleases/20190707/operational-phase-african-continental-free-trade-area-launched-niger-summit |url-status=dead }}</ref> Yaɣili II mini III shaawara nima tu mi ni AU tiŋgbana zaa n laɣim gbaai li. Silimiin goli February 2020, "AU Assembly of Heads of State and Government " daa gbaai ya ni yaɣili III nyɛla din yan pili di yi kuli niŋ ka yaɣili shaawara nima naai, bɛ ni daa gbaai ni bɛ naai shɛli silimiin goli December 2020.<ref name="Brookings" /><ref name="tralac3" /> Amaa, lala dabisili ŋɔ daa bi tooi niŋ pirim la [[COVID-19 pandemic in Africa]], zuɣu ka bɛ daa gbaai dabisi palli zali (December 31, 2021) ni bɛ naai yaɣili II mini III shaawara nima. AfCFTA nyɛla bɛ ni daa saɣiti shɛli zaɣa zaa silimiin goli January 1, 2021.<ref>{{cite news |date=January 1, 2021 |title=After months of COVID delays, African free trade bloc launches |language=en |work=aljazeera.com |publisher=Al Jazeera English |url=https://www.aljazeera.com/economy/2021/1/1/after-months-of-covid-delays-african-free-trade-bloc-launches |access-date=January 2, 2021}}</ref> ==Ban be din ni== Tiŋgbana pihinu ni anu di be AU ([[Member states of the African Union|AU member states]]) puuni, 44 dihi la African Continental Free Trade Agreement (consolidated text) gbana ni, 47 dihi la Kigali Declaration ka 30 dihi ti zaligu din jɛndi niriba gobu bɛ yubu yuuni 2018 Kigali Summit ni daa ti yan naai. [[Benin]], [[Botswana]], [[Eritrea]], [[Guinea-Bissau]], [[Nigeria]], ni [[Zambia]] daa be la ban daa bɛ saɣiti lala gbaabu ŋɔ piligu ha.<ref name="reuters" /> Yuuni 2018 Kigali summit nyaaŋa, bɛ daa zaŋ nuu dihibu nima pam m-pahi AfCFTA. 31st African Union Summit din daa niŋ [[Nouakchott]] silimiin goli 1 July 2018, [[South Africa]] (daabiligu tiŋ'karili din pahiri buyi Africa), [[Sierra Leone]], [[Namibia]], [[Lesotho]] mini [[Burundi]] daa kpe lala gbaabu ŋɔ ni.<ref>{{cite web |title=More countries sign the African free trade area agreement |url=https://www.theeastafrican.co.ke/business/African-free-trade-area-agreement-signing/2560-4644458-nutmsnz/index.html |access-date=2019-04-07 |website=The East African |df=mdy-all}}</ref> Silimiin goli February 2019, [[Guinea-Bissau]], [[Zambia]] n-ti pahi [[Botswana]] gba daa kpe din ni. Kenya mini [[Ghana]] n-daa nyɛ tuuli tiŋ'shɛŋa di saɣi lala gbaabu ŋɔ, silimiin goli 10 May 2018.<ref name=FirstRatificationsKenyaGhana>{{cite web |url = https://au.int/en/newsevents/20180510/kenya-and-ghana-ratify-instruments-african-continental-free-trade-area|title=Kenya and Ghana to ratify instruments of African Continental Free Trade Area {{!}} African Union |website=au.int |language=en |df=mdy-all |access-date=2018-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180511144610/https://au.int/en/newsevents/20180510/kenya-and-ghana-ratify-instruments-african-continental-free-trade-area |archive-date=May 11, 2018 |url-status=dead}}</ref> Ban daa dihi nuu ŋɔ ni, 22 tu mi ni bɛ zaŋ nɛma din wuhiri bɛ saɣiti ka din naanyi niŋ tabata, ka din bɔŋɔ daa niŋ silimiin goli 29 April 2019 di ni daa niŋ ka Sierra Leone mini Sahrawi Arab Democratic Republic zaŋ bɛ saɣibu ti.<ref>{{cite news |url=https://www.tralac.org/resources/by-region/cfta.html |title=African Continental Free Trade Area (AfCFTA) Legal Texts and Policy Documents |language=en-gb |access-date=October 30, 2019 |archive-date=May 7, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507061138/https://www.tralac.org/resources/by-region/cfta.html |url-status=dead }}</ref> Din zuɣu, biɛ`gu pihita nyaaŋa gbaabu maa daa pili tuma silimiin goli 30 May 2019. Lala saha ŋɔ, [[Nigeria]] ko (yaɣili maa daabiligu tiŋkarili), [[Eritrea]] n-ti pahi [[Benin]] bɛ dihi gbana ni. [[President of Nigeria|Nigeria]] tiŋgbani zuɣulana [[Muhammadu Buhari]] daa ka niya ni o kpe AfCFTA, ka o dabiɛm nyɛla din tooi dam Nigeria daabiligu mini tuma du zuɣiri,<ref name="cnn" /> ka laɣinsi shɛba daa sa o kpani o ni zaɣisi li maa kamni [[Manufacturers Association of Nigeria]]<ref name="NigeriaNotSigned">{{cite news |title=Nigeria's Buhari explains failure to sign continental free trade agreement |url=http://www.africanews.com/2018/03/23/nigeria-s-buhari-explains-failure-to-sign-continental-free-trade-agreement// |access-date=24 December 2018 |archive-date=5 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705085802/https://www.africanews.com/2018/03/23/nigeria-s-buhari-explains-failure-to-sign-continental-free-trade-agreement/ |url-status=dead }}</ref> ni [[Nigeria Labour Congress]].<ref>{{cite news |title=Why Nigeria, South Africa did not join other Nations to sign Continental Free Trade agreement |url=https://www.pulse.ng/bi/strategy/strategy-why-nigeria-south-africa-did-not-join-other-nations-to-sign-continental-free/1sfvms6 |access-date=24 December 2018 |archive-date=24 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190624221812/https://www.pulse.ng/bi/strategy/strategy-why-nigeria-south-africa-did-not-join-other-nations-to-sign-continental-free/1sfvms6 |url-status=dead }}</ref> Nigeria gɔmnanti daa kpuɣi niya ni o niŋ shaawara ni ban niŋdi daabiligu din yan niŋ ka ʒingama daabiligu nima gba saɣiti li,<ref>{{cite news |title=Why Nigeria had good reasons to delay signing Africa's free trade deal |url=https://theconversation.com/why-nigeria-had-good-reasons-to-delay-signing-africas-free-trade-deal-100203 |access-date=24 December 2018}}</ref> dama yɛlikpɛŋ daa nyɛla amii lala gbaabu ŋɔ ni gu ka taɣi nɛma din yi sambani daa ni doni tiŋa.<ref>{{cite news |title=Nigeria: Why We Are Worried Over African Free Trade Agreement - Dangote, MAN, LCCI |url=https://allafrica.com/stories/201811080199.html |access-date=24 December 2018}}</ref> Silimiin goli July 2019, chira be la nyaaŋa bɛ ni daa labi piigi o, Buhari daa taɣi deei Africa free trade 12th extraordinary session of the assembly of the union din jɛndi AfCFTA.<ref>{{cite web |last=Kazeem |first=Yomi |date=July 3, 2019 |title=Africa's largest economy is finally backing the continent's plans for a single free trade market |url=https://qz.com/africa/1657861/nigeria-to-sign-africa-free-trade-agreement-afcfta/ |website=Quartz Africa}}</ref> Lala ʒia ŋɔ ni, Beningba daa saɣiti lala deebu ŋɔ, ka che Eritrea ka di ko kpalim 55 African Union Member States din bi saɣiti lala gbaabu ŋɔ.<ref>{{cite web |last=AfricaNews |date=2019-07-06 |title=Eritrea now sole outsiders of free trade deal as Nigeria, Benin sign up |url=https://www.africanews.com/2019/07/06/eritrea-now-sole-outsiders-of-free-trade-deal-as-nigeria-benin-sign-up/ |access-date=2019-07-07 |website=Africanews |df=mdy-all}}</ref><ref>{{cite web |date=2019-07-03 |title=Nigeria finally commits to signing the Africa free trade agreement |url=https://www.thesouthafrican.com/news/nigeria-finally-commits-to-signing-the-africa-free-trade-agreement/ |access-date=2019-07-07 |website=The South African |df=mdy-all}}</ref><ref name="AP July 7" /> Eritrea daa bi tooi kpe din ni tuuli ka di nyɛla tɔbu n-lu bɛ ya, amaa [[2018 Eritrea–Ethiopia summit|2018 peace agreement]] gbaabu din daa be [[Ethiopia]] mini Eritrea sunsuni daa ku zabili ŋɔ ka lahi nyahi Eritrean so gubo zaŋ chaŋ daabiligu yoli saɣiti.<ref name="BBC-2018-03-21" /><ref name="tralac1" /><ref name=bbc20190707/><ref name="BBC2">{{cite web |last1=Jones |first1=Mayeni |date=7 July 2019 |title=Nigeria signs African free trade area agreement |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-48899701 |access-date=8 July 2019 |website=BBC News |publisher=BBC}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ighobor |first1=Kingsley |date=Aug–Nov 2018 |title=Africa set for a massive free trade area |newspaper=Africa Renewal |publisher=United Nations |url=https://www.un.org/africarenewal/magazine/august-november-2018/africa-set-massive-free-trade-area |access-date=8 July 2019}}</ref><ref name="tralac2">{{cite web |title=Status of AfCFTA Ratification |url=https://www.tralac.org/resources/infographics/13795-status-of-afcfta-ratification.html |access-date=8 July 2019 |website=Tralac |publisher=Tralac |archive-date=14 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714192856/https://www.tralac.org/resources/infographics/13795-status-of-afcfta-ratification.html |url-status=dead }}</ref><!-- so it is now 2+ years later; did Eritrea ever sign on to the agreement? --> Zaŋ chaŋ May 2022, 54 n sagiti li, ka vaabu 43 (80%) zaŋ di saɣiti nɛma n-ti. <ref>{{cite news |last1=Ndlovu |first1=Sitshengisiwe |title=AfCFTA establishment pushed to 2021 by Covid-19 |url=https://www.herald.co.zw/afcfta-establishment-pushed-to-2021-by-covid-19/ |access-date=21 August 2020 |work=The Herald |date=July 23, 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Statement of H.E. Mr. Wamkele Mene on the Occasion of Swearing-in as the Secretary General of the AfCFTA Secretariat |url=https://au.int/en/speeches/20200319/statement-he-mr-wamkele-mene-occasion-swearing-secretary-general-afcfta |access-date=21 August 2020 |publisher=African Union |date=March 19, 2020 |archive-date=15 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220715192327/https://au.int/en/speeches/20200319/statement-he-mr-wamkele-mene-occasion-swearing-secretary-general-afcfta |url-status=dead }}</ref><ref name="Tralac May 2020">{{cite news |title=AfCFTA: Towards the African Continental Free Trade Area |url=https://www.tralac.org/resources/infographic/13795-status-of-afcfta-ratification.html |access-date=21 August 2020 |work=Tralac |date=May 6, 2020 |archive-date=3 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603150556/https://www.tralac.org/resources/infographic/13795-status-of-afcfta-ratification.html |url-status=dead }}</ref> Yaha, tiŋ'yini ([[Somalia]]) daa naai bɛ saɣiti, amaa ka daa na bi zaŋ bɛ saɣibu nɛma n-ti silimiin goli May 2020.<ref name="Tralac May 2020" /><ref>{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-08/14/c_139291333.htm|title=Somalia approves Africa free trade area treaty for ratification - Xinhua &#124; English.news.cn|website=www.xinhuanet.com|access-date=2023-05-20|archive-date=2023-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230520211205/http://www.xinhuanet.com/english/2020-08/14/c_139291333.htm|url-status=dead}}</ref> Eritrea ko m-be AU member state ka na bɛ saɣiti li zaŋ kana yuuni 2019.<ref name=bbc20190707/> ===List of signatories and parties to the agreement=== {| class="wikitable sortable" |+ Ratification Status of African Nations<ref name="AU LIST">{{cite web |date=October 8, 2019 |title=Agreement Establishing the African Continental Free Trade Area |url=https://au.int/en/treaties/agreement-establishing-african-continental-free-trade-area |access-date=October 14, 2019 |website=African Union |publisher=[[African Union]] |archive-date=April 17, 2019 |archive-url=https://archive.today/20190417104917/https://au.int/en/treaties/agreement-establishing-african-continental-free-trade-area |url-status=dead }}</ref> |- ! Country ! Signed ! Date of Signing ! Ratified ! Date of Ratification ! Deposited ! Date of Deposit |- | DZA | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2021|06|07}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2021|06|23}}<ref>{{Cite web|url= http://www.xinhuanet.com/english/africa/2021-06/25/c_1310026264.htm|title= UNECA announces initiative to spur role of AfCFTA in Africa's post-COVID-19 economic recovery|date= 2021-06-25|access-date= 2023-05-20|archive-date= 2023-10-08|archive-url= https://web.archive.org/web/20231008162033/http://www.xinhuanet.com/english/africa/2021-06/25/c_1310026264.htm|url-status= dead}}</ref> |- | AGO | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2020|10|06}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2020|11|04}}<ref>{{Cite web|url= https://www.africannewspage.net/2020/11/angola-becomes-30th-state-party-to-the-afcfta-by-depositing-instruments-of-ratification/|title= Angola becomes 30th state party to the AfCFTA by depositing instruments of ratification|author= Abdulrahman Olagunju|date= 2020-11-04}}</ref> |- | BEN | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|07|07}} | {{No}} | | {{No}} | |- | BWA | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|02|10}} | {{Yes}} | | {{Yes}} | |- | BFA | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|05|27}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|05|29}}<ref>{{cite web |url=http://northafricapost.com/31338-africas-free-trade-zone-kicks-off.html |title=Africa's Free Trade Zone Kicks-Off |access-date=January 10, 2020}}</ref> |- | BDI | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|07|02}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2021|06|17}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2021|08|26}} |- | CMR | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2020|01|31}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2020|12|01}} |- | CAF | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2020|04|09}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2020|09|22}} |- | CPV | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2020|11|13}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2022|02|05}} |- | TCD | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|06|29}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|07|02}}<ref name="en.igihe.com">{{cite web |url=http://en.igihe.com/news/five-more-countries-sign-two-ratify-afcfta-at-au.html |title=Five more countries sign, two ratify AfCFTA at AU Summit |access-date=January 10, 2020}}</ref> |- | CIV | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|11|13}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|11|23}} |- | COM | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | | {{Yes}} | |- | COG | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|02|07}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|02|10}} |- | COD | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2022|01|28}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2022|02|23}} |- | DJI | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|02|05}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|02|11}} |- | EGY | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|02|27}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|04|08}}<ref>{{cite web |url=https://www.egypttoday.com/Article/3/68092/Egypt-is-18th-AfCFTA-ratification-instrument-depositor |title=Egypt is 18th AfCFTA ratification instrument depositor |date=April 8, 2019 |access-date=January 10, 2020}}</ref> |- | GNQ | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|06|28}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|07|02}}<ref name="Gabon, Equatorial Guinea">{{cite web |url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-07/07/c_138206491.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707143303/http://www.xinhuanet.com/english/2019-07/07/c_138206491.htm |url-status=dead |archive-date=July 7, 2019 |title=Gabon, Equatorial Guinea submit AfCFTA ratification to AU |access-date=January 10, 2020}}</ref> |- | ERI | {{No}} | | {{No}} | | {{No}} | |- | SWZ | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|06|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|07|02}}<ref name="en.igihe.com"/> |- | ETH | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|03|23}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|04|10}}<ref>{{cite web |url=https://au.int/ar/node/36361 |title=Ethiopia deposits instruments of ratification of AfCFTA |access-date=January 10, 2020 |archive-date=July 2, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240702135651/https://au.int/ar/node/36361 |url-status=dead }}</ref> |- | GAB | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|07|02}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|07|07}}<ref name="Gabon, Equatorial Guinea" /> |- | GMB | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|04|11}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|04|16}} |- | GHA | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|05|07}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|05|10}}<ref name="Kenya and Ghana">{{cite web |url=https://www.tralac.org/news/article/13033-kenya-and-ghana-ratify-instruments-of-african-continental-free-trade-area.html |title=Kenya and Ghana deposit instruments of African Continental Free Trade Area ratification |access-date=January 10, 2020 |archive-date=October 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008162812/https://www.tralac.org/news/article/13033-kenya-and-ghana-ratify-instruments-of-african-continental-free-trade-area.html |url-status=dead }}</ref> |- | GIN | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|07|31}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|10|16}} |- | GNB | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|02|08}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2022|08|31}}<ref>{{cite news |last1=Lusa |title=Guinea-Bissau: Country is 44th member of African Continental Free Trade Area |url=https://www.macaubusiness.com/guinea-bissau-country-is-44th-member-of-african-continental-free-trade-area/ |access-date=24 January 2023 |publisher=Macau Business}}</ref> | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2022|08|31}} |- | KEN | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|05|06}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|05|10}}<ref name="Kenya and Ghana" /> |- | LSO | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|07|02}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2020|10|20}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2020|11|27}} |- | LBR | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{No}} | | {{No}} | |- | LBY | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{No}} | | {{No}} | |- | MDG | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{No}} | | {{No}} | |- | MWI | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2020|11|01}}<ref>{{cite web |url=https://www.mitc.mw/index.php/media-centre/latest-news/190-free-trade-area.html |title=Malawi Ratifies AfCFTA after Submitting Instruments of Ratification |access-date=February 22, 2021 |archive-date=October 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008162501/https://www.mitc.mw/index.php/media-centre/latest-news/190-free-trade-area.html |url-status=dead }}</ref> | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2021|01|15}}<ref>{{cite web|url= http://www.xinhuanet.com/english/africa/2021-01/15/c_139671191.htm|title= Malawi deposits AfCFTA ratification to AU|date= 2021-01-15|access-date= February 22, 2021|archive-date= 2023-10-08|archive-url= https://web.archive.org/web/20231008162449/http://www.xinhuanet.com/english/africa/2021-01/15/c_139671191.htm|url-status= dead}}</ref> |- | MLI | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|01|11}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|02|01}} |- | MRT | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|01|31}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|02|11}}<ref>{{cite web |url=https://au.int/sw/node/35799 |title=Deposit of the instrument of Ratification of the AfCFTA Agreement by Mauritania |access-date=January 10, 2020 |archive-date=July 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705024825/https://au.int/sw/node/35799 |url-status=dead }}</ref> |- | MUS | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|09|30}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|10|07}} |- | MAR | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2022|02|24}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2022|04|18}} |- | MOZ | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{No}} | | {{No}} | |- | NAM | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|07|02}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|01|25}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|02|01}} |- | NER | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|05|28}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|06|19}}<ref>{{cite web |url=https://www.tralac.org/news/article/13137-niger-deposits-its-instrument-of-ratification-of-the-agreement-on-the-afcfta.html |title=Niger deposits its instrument of ratification of the Agreement on the AfCFTA |access-date=January 10, 2020 |archive-date=October 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008162808/https://www.tralac.org/news/article/13137-niger-deposits-its-instrument-of-ratification-of-the-agreement-on-the-afcfta.html |url-status=dead }}</ref> |- | NGA | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|07|07}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2020|12|03}}<ref>{{cite web |url=https://qz.com/africa/1932390/nigeria-ratifies-afcfta-despite-closed-benin-cameroon-borders/ |title= Nigeria has ratified Africa's historic free trade agreement—but its land borders remain closed|date= 2020-11-12|access-date=November 14, 2020}}</ref> | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2020|12|05}}<ref>{{cite web |url=https://www.uneca.org/storys/nigeria-becomes-34th-country-ratify-afcfta-agreement |title= Nigeria becomes 34th country to ratify AfCFTA agreement|date= 2020-12-05|access-date=February 22, 2021}}</ref> |- | RWA | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|05|25}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|05|26}}<ref>{{cite web |url=http://www.africanews.com/2018/05/27/rwanda-becomes-third-country-to-ratify-au-free-trade-pact/ |title=Rwanda becomes third country to ratify A.U. free trade pact |date=May 27, 2018 |access-date=January 10, 2020}}</ref> |- | SADR | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|04|27}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|04|30}} |- | STP | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|05|28}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|06|27}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/africanunion.ecosocc/posts/2381006718834255/ |title=African Union ECOSOCC |website=[[Facebook]] |access-date=January 10, 2020}}</ref> |- | SEN | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|03|12}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|04|02}} |- | SYC | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2021|07|08}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2021|09|15}} |- | SLE | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|07|02}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|04|19}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|04|30}} |- | {{SOM}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | | {{No}} | |- | ZAF | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|07|02}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|01|31}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|02|10}}<ref>{{cite web |url=https://www.sanews.gov.za/south-africa/president-deposits-sas-afcfta-instrument-ratification |title=President deposits SA's AfCFTA instrument of ratification |access-date=January 10, 2020}}</ref> |- | SSD | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{No}} | | {{No}} | |- | {{SDN}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{No}} | | {{No}} | |- | TZA | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2022|01|17}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2022|01|17}}<ref name="Tanzania"/> |- | TGO | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|01|09}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|04|02}} |- | TUN | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2020|09|07}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2020|11|27}} |- | UGA | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|11|20}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|02|09}}<ref>{{cite web |url=https://www.tralac.org/news/article/13750-uganda-deposits-its-instrument-of-ratification-of-the-agreement-on-the-afcfta.html |title=Uganda deposits its instrument of ratification of the Agreement on the AfCFTA |access-date=January 10, 2020 |archive-date=October 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008162035/https://www.tralac.org/news/article/13750-uganda-deposits-its-instrument-of-ratification-of-the-agreement-on-the-afcfta.html |url-status=dead }}</ref> |- | ZMB | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|02|10}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2021|01|28}}<ref>{{cite web |url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-10/27/c_139471320.htm |title=Zambian cabinet approves ratification of African free trade agreement |date=October 27, 2020 |access-date=February 22, 2021 }}{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | {{yes}} | {{dts|format=mdy|2021|02|05}}<ref>{{cite web |url=https://www.uneca.org/stories/zambia-latest-country-ratify-african-continental-free-trade-area-afcfta-agreement |title=Zambia is latest country to ratify the African Continental Free Trade Area (AfCFTA) agreement |date=February 8, 2021|access-date=February 22, 2021}}</ref> |- | ZWE | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2018|03|21}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|04|25}} | {{Yes}} | {{dts|format=mdy|2019|05|24}}<ref>{{cite web |url=https://www.uneca.org/stories/zimbabwe%E2%80%99s-national-consultative-forum-african-continental-free-trade-area-slated-19-june |title=Zimbabwe's National Consultative Forum on the African continental free trade area slated for 19 June |access-date=January 10, 2020 |archive-date=August 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190814122820/https://www.uneca.org/stories/zimbabwe%E2%80%99s-national-consultative-forum-african-continental-free-trade-area-slated-19-june |url-status=dead }}</ref> |} == Kundivihira == <references /> hhlzh7k1maqvn38nhch7l8r8pds9xxe List of airlines of the Democratic Republic of the Congo 0 19500 132944 67033 2026-04-28T19:21:29Z Youravreageavaitor 7939 132944 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} Din bɔŋɔ nyɛla matuka tuma duri din gbubi "[[air operator's certificate]]" shɛhira gbana din nyɛ "[[civil aviation authority]]" din zaŋ ti [[Democratic Republic of the Congo]], [[Autorité de l'Aviation Civile]]. {| class="wikitable sortable" style="border: 0; cellpadding: 2; cellspacing: 3;" |- valign="middle" ! Airline ! [[Airline codes#IATA airline designator|IATA]] ! [[Airline codes#ICAO airline designator|ICAO]] ! [[Call sign#Aviation|Callsign]] ! Image ! Hub airport(s) ! class="unsortable"|Notes |- |[[Air Congo]] |4H |DRC |LEO PARC |[[Lahabali kɔligu:IMAGE DE AIR CONGO.jpg|thumb]] | | |- |[[Air Kasai]] | | | | |[[N'Dolo Airport]] |Charter |- |[[Air Katanga]] | | | |[[File:Air Katanga BAC111 201AC 9Q-CSJ (6781639771).jpg |100px]] |[[Lubumbashi International Airport]] |Charter |- |[[Airfast Congo]] | | | | |[[Lubumbashi International Airport]] |Charter |- |[[Aviatrade Congo]] | | | | |Active 2014 |Charter |- |[[Busy Bee Congo]] | | | |[[File:Dornier 228-201 5Y-BTU.jpg|100x100px]] |[[Goma International Airport]] |Established in 2007, operates domestic charters. |- |[[BlueSky Airlines (Congo Kinshasa)]] | | | |[[File:Bluesky Aviation Let L-410UVP-E Turbolet Potters-1.jpg |100px]] |Active 2012 |Business/private charter |- |[[Compagnie Africaine d'Aviation]] | BU | FPY | AFRICOMPANY |[[File:CAA Congo Airbus A320 Mutzenberg.jpg|100px]] |[[N'djili Airport]] |Active as of May 2014 |- |[[Congo Airways]] |8Z | CGA | CONGO AIR | |[[N'djili Airport]] | |- |[[Gomair]] | | | | |[[Goma International Airport]] |Charter |- |[[ITAB - International Trans Air Business]] | | | | |[[Lubumbashi International Airport]] |Charter |- |[[Katanga Wings]] | | | | |[[Lubumbashi International Airport]] |Charter |- |[[Kin Avia]] | | | |[[File:Kin Avia Let L-410UVP-E 9S-GRJ 2020.01.22.jpg|100px]] |[[N'Dolo Airport]] |Scheduled carrier |- |[[Malu Aviation]] | | | | |[[N'Dolo Airport]] |Scheduled carrier |- |Mango Airlines | | | |[[File:Mango Airlines Antonov An-26 Shevelev-1.jpg |100px]] |[[Beni Airport]] |Scheduled carrier |- |[[Services Air]] | | | |[[File:Services Air Antonov An-26 SDV-1.jpg |100px]] |[[N'djili Airport]] |Cargo |- |[[Swala Aviation]] | | | |[[File:Swala Aviation Short Skyvan Shevelev-1.jpg |100px]] |[[Kavumu Airport ]] |Charter |- |[[Trans Air Cargo Service]] | | | | |[[N'djili Airport]] |Cargo |- |[[Victoria Airways]] | | | | |[[Goma International Airport]] |Cargo |- |[[XL Trading]] | | | | |[[Lubumbashi International Airport]] |Cargo |} == Tuma duri din bi lahi tumda == Yuya ŋɔ nyɛla Democratic Republic of the Congo matuka yiɣirisi tuma nima din bi lahi tumda. {| class="wikitable sortable" |- valign="middle" ! Airline ! [[IATA]] ! [[ICAO airline code|ICAO]] ! Callsign ! Image ! Commenced operations ! Ceased operations ! Notes |- | [[ACS Air Charter Service]]|| ||CHR||ZAIRE CHARTER ||[[File:Boeing 727-30, ACS - Air Charter Service AN0207910.jpg |100px]]||1983||1991||Inter-Fret Transport Aérien (-1985) merged into ACS Air Charter Service |- | [[Africa One (Congo Kinshasa)]]|| ||CFR|| ||||2002||2007|| |- | [[Air Baraka]]|| || || ||||2013||2014|| |- | [[Air Boyoma]]|| || || ||[[File:Air Boyama Antonov An-26 Potters-1.jpg |100px]]||2001||2004|| |- | [[Air Congo (1961)]]|| || || ||[[File:Air Congo Caravelle Volpati.jpg |100px]]||1961||1971||Rebranded as Air Zaire |- | [[Air Tropiques]]|| || || || ||2001||2016||Merged into Kin Avia |- | [[Air Zaire]]||QC||AZR|| ||[[File:Air Zaïre DC-8-63CF 9Q-CLG LBG 1986-6-2.png|100px]]||1971||1975||Rebranded from Air Congo (1961) (1961-1971) |- | [[airDC]]|| || || ||[[File:AirDC BAe 146-200 Verkuringen.jpg |100px]]||2007||2009|| |- | [[Armi Global Business Air]]|| || || ||||2011||2012|| |- | [[ATO - Air Transport Office]]|| || || ||||1991||2006|| |- | [[Ban Air Cargo]]|| || || ||[[File:Douglas DC-8-62(CF), Air Cargo Chartering JP6581884.jpg |100px]]||2009||2011|| |- | [[Blue Airlines (Congo)]]|| ||BUL|| ||[[File:Blue Air Lines Boeing 727-100 Potters-1.jpg |100px]]||1991||2005|| |- | [[Bravo Air Congo]]||K6||BRV|| ||[[File:Bravo Air Congo McDonnell Douglas DC-9-32 Potters-3.jpg |100px]]||2006||2008|| |- | [[African Business and Transportations]]||4P||ABB||AFRICAN BUSINESS ||||1998||2007|| |- |[[Congo Airlines|CAL - Congo Airlines]]||EO||ALX|| ||[[File:Congo Airlines B727-30 9Q-CRG (9436353361).jpg |100px]]||1997||2000||Rebranded as HBA - Hewa Bora Airways |- | [[Cargair International]]|| || || ||||2005||2006|| |- | [[Congo Express]]||9X||CXR|| ||||2009||2011|| |- | [[CO-ZA Airways]]|| || || ||[[File:Boeing 727-89 AN0653597.jpg |100px]]||2004||2008|| |- | [[Dallex Trade]]|| || || ||||2006||2006|| |- | [[DAS Airlines]]|| ||RKC||DAS CONGO ||||2004||2005|| |- | [[El Sam Airlift]]|| || || ||||2006||2007|| |- | [[Espace Aviation Services]]|| ||EPC||ESPACE ||||1995||1998|| |- | [[Enterprise World Airways]]|| ||EWS||WORLD ENTERPRISE ||1998|| ? || || |- | [[Filair]]|| || || ||[[File:Filair kikwit.jpg |100px]]||1987||2015||Charter |- | [[Flight Express (Congo Kinshasa)]]|| || || ||||2004||2006|| |- | [[flyCongo]]||EO||ALX|| ||[[File:FlyCongo B767-266ER 9Q-CPD (8613386639).jpg |100px]]||2012||2013||Merged into CAA - Compagnie Africaine d'Aviation |- | [[Fontshi Aviation Service]]||FY||FUN|| ||||1984||1993|| |- | [[Garinco Airways]]|| || || ||||2007||2009|| |- | [[Gisair]]|| || || ||||?||2014|| |- | [[Goma Express]]|| || || ||||?||2014|| |- | [[Great Lakes Business Company]]|| || || ||||2001||2007|| |- | [[Groupe Rubuye Aviation]]|| || || ||||2006||2007|| |- |[[Hewa Bora Airways|HBA - Hewa Bora Airways]]||EO||ALX|| ||[[File:L1011 Hewa Bora Airways 9Q-CHA BRU July 2002.jpg|100px]]||2000||2012||Rebranded from CAL - Congo Airlines (1997-2000) |- | [[Inter African Cargo Airlines]]|| || || ||||?||1998|| |- | [[Inter-Fret Transport Aérien]]|| || || ||||? ||1985||Merged into ACS Air Charter Service |- | [[Jet Congo Airlines]]|| || || ||||2012||2014|| |- | [[Jetair (Congo Kinshasa)]]|| || || ||||1995||2006|| |- | [[Katale Aero Transport]]|| || || ||[[File:Katale Aero Transport Boeing 707-300 Hoppe.jpg|100px]]||1977||1991|| |- | [[Katanga Express]]|| || || ||||2010||2012|| |- | [[Kavatsi Airlines]]|| || || ||||2003||2005|| |- | [[Kinshasa Airways]]|| ||KNS|| ||[[File:9Q-CWY Boeing 747SP Kinshasa (8392126288).jpg |100px]]||2002||2005|| |- | [[Kivu Air]]|| || || ||||1997||2009|| |- |[[Korongo Airlines]]||ZC||KGO||CONGO STAR||[[File:Boeing 737-3M8, Korongo Airlines JP7145857.jpg|100px]]||2012||2015|| |- |[[Lignes_Aériennes_Congolaises|LAC - Lignes Aériennes Congolaises]]||4V||LCG||||[[File:Lignes Aériennes Congolaises Boeing 767-200ER TF-ATO BRU 2002-3-2.png |100px]]||2005||2013|| |- | [[Lubumbashi Air Service]]|| || || ||||?||2014|| |- | [[Malift Air]] || ||MLC||MALILA|| ||1995||2009||Charter |- | [[MIBA Aviation]]|| || || ||[[File:Boeing 727-22(F), MIBA AN0758305.jpg |100px]]||1994||1995|| |- | [[New ACS]]|| ||CHR|| ||||1991||1996|| |- | [[Okapi Airlines]]||OI||OKP|| ||||2011||2014|| |- | [[Pan African Express]]|| ||PNF|| ||||1986||1991|| |- | [[Pegasus Aviation (Congo)]]|| || || ||||2005||2014|| |- | [[Regional Express (Congo Kinshasa)]]|| || || ||||2002||2003|| |- |[[Scibe Airlift|Scibe Airlift Congo]]||ZM||SBZ||SCIBE AIRLIFT ||[[File:9Q-CBL B707-321B Scibe Airlift Zaire MAN SEP87 (12850936785).jpg |100px]]||1979||1998|| |- | [[Shabair]]||S5||SHB|| ||[[File:Shabair McDonnell Douglas DC-10-10 JetPix-1.jpg |100px]]||1984||1997||Merged into CAL - Congo Airlines |- | [[Sion Airlines]]|| || || |||| ? ||2014|| |- | [[Stellar Airways]]||S1|| || ||||2011||2011|| |- | [[Tango Airways]]|| || || ||||2012||2013|| |- | [[TMK Air Commuter]]|| || || ||||1987||2011|| |- | [[Waltair (Congo)]]|| || || ||[[File:Avro 748 and Sud Aviation Caravelle at Kinshasa International.jpg |100px]]||1983||2005|| |- | [[Wetrafa Airlift]]|| || || ||||1996||2009|| |- | [[Wimbi Dira Airways]]||9C||WDA|| WIMBI DIRA||||2003||2011|| |- | [[Wolf Aviation]]|| || || ||||1983||1984|| |- | [[ZICAS - Zaire International Cargo Air System]]|| || || ||||1986||?|| |} == LIhimi m-pahi == * [[List of defunct airlines of the Democratic Republic of the Congo]] * [[List of airlines]] * [[List of air carriers banned in the European Union]] * [[List of companies based in the Democratic Republic of the Congo]] ==Kundivihira== {{reflist}} {{portalbar|Democratic Republic of the Congo|Companies|Africa}} {{List of airlines}} {{Airlines of the Democratic Republic of the Congo}} {{Africa topic|List of airlines of}} [[Category:Airlines of the Democratic Republic of the Congo|*]] [[Category:Democratic Republic of the Congo transport-related lists|Airlines]] [[Category:Lists of airlines by country|Congo, Democratic Republic of the]] [[Category:Lists of companies of the Democratic Republic of the Congo|Airlines]] [[Category:Lists of airlines of Africa|Congo, Democratic Republic of the]] 6l26oh87ipt7zqiihnowgit3shlh14t Mutawakilu Adam 0 25864 132941 98963 2026-04-28T16:49:30Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132941 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Mutawakilu Adam''' (doɣim dabisili  2 March 1974) nyɛla [[Ghana]] siyaasa nira ni jintori ŋun daa be [[Seventh Parliament of the Fourth Republic of  Ghana]] zaŋti [[Damango]] yaɣili din be [[Savannah Region]] ka di nyɛ [[National Democratic Congress]] dini kuli mi shɛli lɛm  party la tiɣiti ka o daa zaŋ bo jintori nam maa.<ref name=":1">{{Cite web|title=MPs|url=https://ghanamps.com/mps-2021-2025-8th-parliament/|access-date=2023-10-10|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ecobank|url=https://ecobank.com/corporate-investment-banking/wsa-management/value-proposition/securities/news|access-date=2023-10-10|website=ecobank.com|language=en}}</ref> == Tuuli Biɛhigu ni Baŋsim Bobu == Mutawakilu Adam nyɛla ŋun yi tiŋ yuli booni Damango din be Savannah Regiin. O nyɛla akunta ni Financial Officer. O nyɛla ŋun mali karimbanima shahira gbaŋ A ka di yinan [[Bagabaga Training College]].  O lahi mali bachelor's degree in Admininstration ka di yina [[University Of Ghana|University of Ghana]] yuuni 2002, ni Commonwealth Excellence Masters of Business Administration ( CEMBA) shahira gbaŋ ka di gba yina [[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]].<ref name=":0">https://ukgcc.com.gh/hon-mutawakilu-adam/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Tuma == Mutawakilu nyɛla tiggban zuɣulaan kuro Jilimalana [[John Evans Atta Mills]] ni daa piigi so ni o leegi [[District Chief Executive]] zaŋti [[West Gonja District]] din tiŋzuɣu nye Damango o ni yina luɣ'shɛli.<ref>{{Cite web|date=2009-04-17|title=President Mills withdraws 6 DCE nominees - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/president-mills-withdraws-6-dce-nominees/|access-date=2023-10-10|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref>  Mutawakilu daa nyɛla ŋun kuli nyɛ DCE nti lala yaɣili ŋo sipimin gopi May 2009 hali ni siliminin goli January 2013.<ref>{{Cite web|last=MyNewsGH|date=2020-12-09|title=Mutawakilu rallies for support for Jinapor as he concedes defeat|url=https://www.mynewsgh.com/mutawakilu-rallies-for-support-for-jinapor-as-he-concedes-defeat/|access-date=2023-10-10|website=MyNewsGh|language=en-us}}</ref> <ref>{{Cite web|title=(DAMANGO) WEST GONJA: Assembly okays DCE|url=http://www.ghanadistricts.com/Home/Reader/211182|access-date=2023-10-10|website=www.ghanadistricts.com}}</ref>O ni daa nyɛ DCE o daa tummi ni kpaŋsi nirirbi biɛhisi ka kuli nyɛ ŋun daa niŋ zaɣa ni baŋsim bobu,  kom,  sabita ni aleefei bomma.<ref>{{Cite web|title=(NABORI) WEST GONJA: Classroom block commissioned for Nabori|url=http://www.ghanadistricts.com/Home/Reader/213021|access-date=2023-10-10|website=www.ghanadistricts.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=WEST GONJA :Education is a priority-DCE|url=http://www.ghanadistricts.com/Home/Reader/214132|access-date=2023-10-10|website=www.ghanadistricts.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=WEST GONJA : DCE calls for improvement in revenue mobilization|url=http://www.ghanadistricts.com/Home/Reader/219657|access-date=2023-10-10|website=www.ghanadistricts.com}}</ref> Poi ka tingban zuɣulaan kura daa naa yi piigo ni o leegi DCE ŋo, Mutawakliu daa nyɛla Chief Cashier ni Head of Treasury yuuni 2004 hali ni 2009 zaŋti [[University for Development Studies (UDS)|University for Development Studies]], bi Central Administration la ni, [[Tamali|Tamale]]. O daa lahi nyɛla ŋun nyɛ karimba yuuni 1996 hali ni 2003 zaŋti [[Ghana Education service (GES)|Ghana Education Service.]]<ref name=":0" /> == Siyaasa == === Jintora === ==== Yuuni 2012 Piibu Piibu ==== O daa nyɛla ŋun yina nti bori Damongo yaɣili jintori kuɣa yuuni 2012 ka daa kuli zami nti NDC ka nyɛ ŋun daa di nasara lala piibu piibu ŋo ni, kalinli 9,518 ka o daa nya la di yiɣisi kobigi puuni vaabu 56.79% ka o mini ŋuni daa zani Albert Lassim Diwura ŋun daa zanti New Patriotic Party daa nyɛla kalinli 7,401 ka di gba daa yiɣisi kobigi puuni vaabu 42..01%.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Damongo Constituency Results - Election 2012|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/savannah/damongo/|access-date=2023-10-10|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2023-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206121604/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/savannah/damongo/|url-status=dead}}</ref>  O daa nyɛla ŋun pahi jintoribi ban galisi jina duu yuuni 2013 hali ni 2017 dini kaa kuli niŋ ka o party daa labi di nam lala yuuni maa<ref>{{Cite web|title=Incumbent wins Ghana election – DW – 12/09/2012|url=https://www.dw.com/en/incumbent-wins-ghanas-presidential-election/a-16440469|access-date=2023-10-10|website=dw.com|language=en}}</ref> ====== Yuuni 2016 Piibu Piibu ====== Yuuni 2016, Mutawakilu daa nyɛla ŋun lan zani n bori Famongo yaɣili jijtori nam, o daa nyɛla ŋun di nam maa ka dama kalini 10,263 ka o daa nya ka di daa yiɣisi kobigi puuni vaabu 55.22% ka o nyintaa Alberta Kassim Diwura ŋun daa kuli lahi nyɛ ŋun gba daa yina bori nam maa daa nya kalinli 8,139 ka di gba daa yiɣisi kobigi puuni vaabu 43.79%.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Damongo Constituency Results - Election 2016|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/savannah/damongo/|access-date=2023-10-10|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2023-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230930153907/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/savannah/damongo/|url-status=dead}}</ref>  O party nyɛla ban daa kuli koŋ nam nti [[New Patriotic Party]] lala yuuni maa,  ka NPP nima ŋo daa nyɛ ban galisis jina duu, lala ŋo zuɣu o daa pa pahila jintori ban bigalisi jina duu yaɣili.<ref>{{Cite web|title=Ghana Elections 2016|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2016/|access-date=2023-10-10|website=www.ghanaweb.com|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118171948/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2016/|url-status=dead}}</ref> Mutawakipu Adam nyɛla ŋun yɛritiri Mines and Energy.<ref>{{Cite web |url=http://theheraldghana.com/adams-mutawakilu-who-send-you-sef/ |title=Archive copy |access-date=2023-10-10 |archive-date=2019-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622140401/http://theheraldghana.com/adams-mutawakilu-who-send-you-sef/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|last=info@theghanareport.com|first=Sefanam Agbobli /|date=2019-11-28|title=Gov't using GNPC as its side pocket - Minority|url=https://www.theghanareport.com/govt-using-gnpc-as-its-side-pocket-minority/|access-date=2023-10-10|website=The Ghana Report|language=en}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> O daa lahi nyɛla ŋun pahi ninvuɣ'shɛba ban gbibi nam Profit Commoteee ni. Dini daa kuli niŋ ka o nyɛ ninvuɣ' kpɛŋ Mines and Energy Committee ŋo, Mutawakilu daa nyɛla ŋun daa kpaŋ o maŋa n nyɛ soŋsim Ghana Natiinal Petroleum Corporation ( GNPC) sani n zaŋ soŋsi tuma o yaɣili maa. Lala tuma ŋo puuni shɛŋa n daa nyɛ, kobilisii gbibu ni baanjira din mali boɣa pinaayi o yaɣipi maa foŋ shɛŋa.<ref>{{Cite web|title=West Gonja: Damongo MP secures funding for new projects|url=http://www.ghanadistricts.com/Home/Reader/241190a-0af9-40ca-af|access-date=2023-10-10|website=GhanaDistricts.com}}</ref> Silimin goli September yuuni 2020, o daa nyɛla ŋun lahi zaŋ ashibiti loori nti Busunu Health Centre dama o daa nyɛla ŋun gbaagi lala yaɣipi ŋo naa ni o niribi alikawli ni o ni soŋsi ka bi too kpiɣiri barinima lala ashibiti bila ŋo ni n tahiri ashibiti karani.<ref>{{Cite web|date=2020-09-19|title=Mutawakilu donates ambulance to Busunu health centre|url=https://citinewsroom.com/2020/09/mutawakilu-donates-ambulance-to-busunu-health-centre/|access-date=2023-10-10|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=MyJoyOnline.com - Myjoyonline (Ghana News) Ghana's most comprehensive website. Independent, Fearless and Credible journalism|url=https://www.myjoyonline.com/|access-date=2023-10-10|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> Mutawakilu daa lahi nyɛla ŋun daa yɛli ni bi gbaami Prof. Frimpong - Boateng,  Minister of Science and Technology ni Minister for Lands and Natural Resources dibahi bahindi bibiɛlim shɛli din daa ti tahi excavator nima 500 barigibu din nyɛ bini daa kuli fa shɛli ninvuɣ'shɛba gomnanti nibi ti soli ka bi yina nti gbiri salima.<ref>{{Cite web|date=2020-02-06|title=Missing excavators: Prof. Frimpong-Boateng must also be arrested – Mutawakilu|url=https://citinewsroom.com/2020/02/missing-excavators-prof-frimpong-boateng-must-also-be-arrested-mutawakilu/|access-date=2023-10-10|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref> == Biɛhigu == O nyɛla musulimi,  ka mali paɣa ni bihi anu.<ref name=":1" /> ==Kundivihira== {{reflist}} [[Pubu:Ghanaian MPs 2017–2021]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Ghanaian Muslims]] [[Pubu:National Democratic Congress (Ghana) politicians]] [[Pubu:Ghanaian MPs 2013–2017]] [[Pubu:Ghanaian accountants]] [[Pubu:Academic staff of the University for Development Studies]] nd2fgpo7gh5trhbh0ohiuhwobq5z7ls Michael Yaw Gyato 0 25871 132937 112179 2026-04-28T15:56:37Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132937 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Michael Yaw Gyato'''  ( bɛ doɣi o la anashaara gɔli April dabaa ayi dali yuuni 1970 ) o nyɛla [[Ghana]] siyaasa nira ni jintora ŋun daa be [[Seventh Parliament of the Fourth Republic of Ghana]] zaŋ n-ti [[Krachi East]] yaɣili din ne [[Volta Region]] ka zani n-ti paati yuli booni [[New Patriotic Party]].<ref>{{Cite web|title=MPs|url=https://ghanamps.com/mps-2021-2025-8th-parliament/|access-date=2023-10-10|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=Michael Yaw Gyato, Biography|url=https://www.ghanaweb.com/person/Michael-Yaw-Gyato-2245|access-date=2023-10-10|website=www.ghanaweb.com}}</ref> == O Biɛhigu mini o Baŋsim Bobu == Michael Gyato nyɛla bɛni doɣi so silimiin goli April dabaa ayi, yuuni 1970 tiŋ yuli booni Dambai,din n be Volta Region. O daa nyɛla o HND [[Accra Polytechnic]] ni o Master's [[Ghana Institute of Management and Public Administration|Ghana Institute of Management]].<ref name=":0" /> o nyɛla board member ka lahi nye ŋun daa kpa [[Smiling Heart Foundation]].  Ʒɛngama zuɣu laɣingu shɛli din be Krachi East yaɣili,  Oti Region ka di niya nyɛla di yɛn soŋla nandaamba ban be biɛhigu ni.<ref>{{Cite web|date=2019-08-18|title=Smiling Heart Foundation board inaugurated Smiling Heart Foundation board inaugurated {{!}} GhHeadlines Total News Total Information|url=https://ghheadlines.com/agency/ghana-news-agency/20190817/130494375/smiling-heart-foundation-board-inaugurated-smiling-heart-foundation-board-inaugurated|access-date=2023-10-10|website=ghheadlines.com|language=en-US}}</ref> == Siyaasa Biɛhigu == Hon. Gyato daa nyɛla Deputy Minister zaŋ n-ti Sanitation mini Water Resources tingban zuɣulana Akuffo Addo tuuli yuma anahi dibu yuuni 2017-2021<ref>{{Cite web|last=FAAPA|title=Krachi East MP pays salaries of 223 private school teachers – FAAPA FR|url=https://www.faapa.info/blog/krachi-east-mp-pays-salaries-of-223-private-school-teachers/|access-date=2023-10-10|language=en|archive-date=2023-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20231008042340/https://www.faapa.info/blog/krachi-east-mp-pays-salaries-of-223-private-school-teachers/|url-status=dead}}</ref> === Yuuni 2016 piibupiibu === Michael Gyato nyɛla ŋun daa kpaɣiri m-bo yuuni [[2016 Ghanaian general election|2016 Ghana nim piibu piibu]] zaŋti Wɔbigu paati (New Patriotic Party) n-ti Krachi East piibu piibu yaɣili din be Volta Region, Ghana ka daa nya nasara ni kalinli din yiɣisi tuhi pia ni anahi ni kobisinu ni pihinu ni yini,ka di zani kɔbigi puuni vaabu 49.74% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ piibu piibu ŋɔ ni. O daa di la jintɔri kuɣ ŋɔ ka che [[Wisdom Gidisu]] ŋun daa nyɛ jintɔra zaŋti lɛm paati ([[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]]) o daa nya kalinli din yiɣisi tuhi pia ni anahi ni kobisinu ni anahi, ka di zani kɔbigu puuni vaabu 49.58% n-ti pahi jintɔra zaŋti PPP Henry Awatwe daa nya kalinli din yiɣisi kobigu ni pihiwɔi ni awɔi, ka di zani kɔbigi puuni vaabu 0.68% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ lala piibu piibu ŋɔ ni.<ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=Krachi East Constituency Results - Election 2016 |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/oti/krachi_east/ |access-date=2023-10-13 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2024-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301201359/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/oti/krachi_east/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |date=2014-12-17 |title=Parliament - Krachi East Constituency Election 2016 Results |url=http://www.thinkghana.com/pages/2016/parliament/volta/201/index.php |access-date=2023-10-13 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106103117/https://www.thinkghana.com/pages/2016/parliament/volta/201/index.php |url-status=dead }}</ref> ==== Yuuni 2020 piibupiibu ==== Michael Gyato nyɛla ŋun daa lahi kpaɣiri m-bo Krachi East jintɔri kuɣ zaŋti Wɔbigu paati (New Patriotic Party) yuuni [[2020 Ghanaian general election|2020 Ghana nim piibu piibu]] amaa ka daa koŋ nasara n-ti [[Wisdom Gidisu]] ŋun daa nyɛ jintɔra zaŋti lɛm paati (National Democratic Congress).<ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=2020 Election - Krachi East Constituency Results |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/oti/krachi_east/ |access-date=2023-10-13 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106103119/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/oti/krachi_east/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Krachi East – Election Data Center – The Ghana Report |url=https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/oti-region/krachi-east/ |access-date=2023-10-13 |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106103116/https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/oti-region/krachi-east/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Parliamentary Results for Krachi East |url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?ID=196&mode=parliamentary |access-date=2023-10-13 |website=mobile.ghanaweb.com}}</ref> == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ghana siyaasanima]] [[Pubu:Parliament of Ghana Contest]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:7th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] o7tkg4hqbufs6fdn7mxdy2tgvbbq76t Nana Amaniampong Marfo 0 25875 132942 103755 2026-04-28T17:26:36Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132942 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Nana Amaniampong Marfo''' ( bɛ daa doɣi o la silimiin gɔli March dabaa ayobu dali yuuni 1957) o nyɛla Ghana siyaasa nira ni jintora ŋun daa be 7th Parliament of Fourth Republic of [[Ghana]]. == O Biɛhigu mini baŋsim bobu == Marfo daa nyɛla ŋun nya o GCE level shahira gbaŋ shikuru ni yuli booni Tetrem School ni o GCE A level St. Augustuines's College, din n be Cape Coast.<ref name=":0">{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps.php?mp=15|access-date=2023-10-10|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020165455/https://www.parliament.gh/mps.php?mp=15|url-status=dead}}</ref> O daa nyɛla o Bsc Admin din n jɛndi Finamce mini Mamagement ni MBA in Marketing [[University Of Ghana|University of Ghana]]. == Biɛhigu == Marfo nyɛla ŋun yina tiŋ yuli booni Tetrem-Afigya din be Ashanti Region yaɣali,Ghana. O nyɛla ŋun mali paɣa ni bihi ayi.<ref name=":1">{{Cite web|title=MPs|url=https://ghanamps.com/mps-2021-2025-8th-parliament/|access-date=2023-10-10|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref> O nyɛla dolodolo nira.<ref name=":1" /> == Siyaasa == Nana nyɛla Ghana siyaasa nira ni jintori ŋun be Seventh Parliament of Fourth Republic of Ghana zaŋti Afighya-Kwabre North yaɣipi din be Ashanti Region ka zani n-ti paati yuli booni [[New Patriotic Party]] sokam ni mi shɛli NPP paati la.<ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=15|access-date=2023-10-10|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20231013183652/https://www.parliament.gh/mps?mp=15|url-status=dead}}</ref> === Yuuni 2012 piibu piibu === Marfo daa tuumi kpaɣiri m-bo yuuni [[2012 Ghanaian general election|2012 Ghana nim piibu piibu]] zaŋti Wɔbigu paati (New Patriotic Party) n-ti Afighya-Kwabre North yaɣali din be [[Ashanti Region|Ashanti region]] , Ghana ka daa nya nasara ni kalinli din yiɣisi tuhi pia ni ayopɔin ni kobigu ni pihi wɔi ni ayopɔin,ka di zani kɔbigi puuni vaabu 69.34% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ piibu piibu ŋɔ ni. O daa di la jintɔri kuɣ ŋɔ ka che Alex Yaw-Poku zaŋti lɛm paati (National Democratic Congress), Daniel Atta Asenso Preprah zaŋti PPP, Duah Hubert zaŋti Convention people's party, Francis Boadu zaŋti NDP n-ti pahi Joyce Oduro zaŋti PNC. Bɛ daa nya la kalinli din yiɣisi 6, 207, 1, 073, 205, 175 n-ti pahi 120 gabaadaya ninvuɣ shɛba ban daa niŋ lala piibu piibu ŋɔ ni. Ka bɛ kalinli nim ŋɔ zani kɔbigi puuni vaabu 24.46%, 4.23%, 0.81%, 0.69%, n-ti pahi 0.47% gabaadaya.<ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=Afigya Kwabre North Constituency Results - Election 2012 |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/ashanti/afigya_kwabre_north/ |access-date=2023-10-13 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2023-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206112951/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/ashanti/afigya_kwabre_north/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Parliamentary Results - Afigya Kwabre NorthConstituency |url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2012/parliament.constituency.php?ID=104&res=pm |access-date=2023-10-13 |website=mobile.ghanaweb.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Afigya Kwabre North – Election Data Center – The Ghana Report |url=https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/ashanti-region/afigya-kwabre-north/ |access-date=2023-10-13 |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106103239/https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/ashanti-region/afigya-kwabre-north/ |url-status=dead }}</ref> === Yuuni 2016 piibupiibu === Marfo nyɛla ŋun daa kpaɣiri m-bo Afighya-Kwabre North jintɔri kuɣ yuuni [[2016 Ghanaian general election|2016 Ghana nim piibu piibu]] zaŋti Wɔbigu paati ([[New Patriotic Party]]) ka daa nya nasara ni kalinli din yiɣisi 17, 978 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 71.52% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ piibu piibu ŋɔ ni. O daa nya la nasara piibu piibu ŋɔ ni ka che Kwaku Agyekum Asare ŋun daa zani n-ti lɛm paati ([[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]]) ka daa nya kalinli din yiɣisi 6, 689 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 26.61%, [[Convention People's Party|Convention people's party]] jintɔra Frank Opoku daa nya la kalinli din yiɣisi 204 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 0.81%, jintɔra zaŋti PPP Francis Boadu daa nya kalinli din yiɣisi 197 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 0.78% n-ti pahi PNC jintɔra Joyce Oduro daa nya la kalinli din yiɣisi 68 ka di zani kɔbigi puuni vaabu 0.27% ninvuɣ shɛba ban daa niŋ lala piibu piibu ŋɔ ni .<ref>{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=Afigya Kwabre North Constituency Results - Election 2016 |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/ashanti/afigya_kwabre_north/ |access-date=2023-10-13 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025095553/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/ashanti/afigya_kwabre_north/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Afigya Kwabre North – Election Data Center – The Ghana Report |url=https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/ashanti-region/afigya-kwabre-north/ |access-date=2023-10-13 |language=en-US |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106103239/https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/ashanti-region/afigya-kwabre-north/ |url-status=dead }}</ref> Yuuni 2020 Wɔbigu paati (NPP) mabiligu piibu piibu saha la Marfo daa koŋ nasara piibu piibu ŋɔ ni n-ti [[Collins Adomako-Mensah|Collins Adomako Mensah]] ni o lɛbi jintɔra zaŋti Wɔbigu paati (New Patriotic Party) yuuni [[2020 Ghanaian general election|2020 Ghana nim piibu piibu]].<ref>{{Cite web |date=2020-06-20 |title=#NPPDecides: Full list of winners and losers |url=https://citinewsroom.com/2020/06/nppdecides-full-list-of-winners-and-losers/ |access-date=2023-10-13 |website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana |language=en-US}}</ref> == Tuma == Dini daa niŋ ka o naagi o karimbaŋsim bobu University of Ghana yuuni 1989,Marfo daa niŋla o national service National Mobilization. Yuuni 1991 zaŋ hali ni yuuni 1994 o daa nyɛla Senior Superintendent zaŋ n-ti [[Ghana Education Service]].  Yuuni nyaaŋa o ni daa yi GES o daa nyɛla bini piigi so ka o leegi senior manager zaŋ n-ti [[Ghana Commercial Bank Ltd|Ghana Commercial Bank]] ka daa nyɛ ŋun nyɛ SME kpɛma Northern Sector. O daa nyɛla ŋun kuli be lala tuma ŋɔ ni yuuni 1995 hali ni yuuni 2012. Yuuni 2009 o daa lahi nyɛla ŋun nyɛ karimba zaŋ n-ti shikuru yuli booni University College of Education.<ref name=":0" /> ==Kundivihira== {{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ghana siyaasanima]] [[Pubu:Parliament of Ghana Contest]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Siyaasa niriba]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Jintɔra]] [[Pubu:7th Parliament of the 4th Republic of Ghana]] eudwcb35uy8jookfzgsv5wde4jcgjhy Sairi Ito 0 26934 132967 83805 2026-04-28T22:07:45Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132967 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Sairi Ito'''|伊藤 沙莉|Itō Sairi<ref>{{cite web|url=http://www.alpha-agency.com/artist/post-2.html|title=伊藤沙莉|language=ja|publisher=Alpha Agency|accessdate=October 21, 2015|access-date=January 9, 2024|archive-date=January 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118032208/http://www.alpha-agency.com/artist/post-2.html|url-status=dead}}</ref> nyɛla Japanese kpɛrikpɛrita ŋun nyɛ paɣa. ==Biography== Ito tuuli kpɛrigu kpɛribu nyɛ''14-kagetsu: Tsuma ga Kodomo ni Kaette Iku'' yuuni 2003. O daa na nyɛla yuma awɔi amaa ka daa na ka kpɛrigu baŋsim shɛli, o daa nyɛla zaɣa'kurili kpɛrigu puuni ka leei nyɛ bia. Ito nyɛla ŋun daa tuɣi o kpɛrigu ''Minna Mukashi wa Kodomodatta'' mini ''[[The Queen's Classroom]]''. Ito tooi nyɛla ''The Queen's Classroom'' co-star [[Mayuko Fukuda]] kpɛrigu puuni kamani ''Enka no Joō'', ''[[Chibi Maruko-chan]] n-ti pahi'' ''[[Kiri no Hi]]''. ==Filmography== ===TV series=== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Role ! Network ! Notes ! class="unsortable"| Ref. |- |rowspan="3"| 2005 || ''Minna Mukashi wa Kodomodatta'' || Momo Wakatsuki || [[Fuji Television|Fuji TV]] || || |- |''[[The Queen's Classroom]]'' || Momo Tanaka || [[Nippon TV|NTV]] || || |- |''Girl's Box'' || Ren || [[BS-TBS]] || Episode 1 || |- |rowspan="4"| 2006 || ''[[Chibi Maruko-chan]]'' || Shirakawa-san || Fuji TV || || |- |''Boku no Aruku Michi'' || Excursion girl || Fuji TV || || |- |''Iwo Jima: Senjō no Yūbin Haitatsu'' || Haruko Ichimaru || Fuji TV || || |- |''[[Tatta Hitotsu no Koi]]'' || || NTV || || |- |rowspan="3"| 2007 || ''[[Watashitachi no Kyōkasho]]'' || Mai Yamanishi || Fuji TV || || |- |''Kikujiro to Saki'' || || [[TV Asahi]] || Episode 7 || |- |''Otoko no Kosodate'' || Mika Sato || TV Asahi || || |- |rowspan="2"| 2008 || ''[[Kiri no Hi]]'' || Etsuko Nakamura || NTV || || |- |''[[Scrap Teacher]]'' || Sairi Osaki || NTV || || |- | 2009 || ''Yusuke Kamiji Himawari Monogatari'' || || Fuji TV || || |- | 2011 || ''Taisetsunakoto wa Subete Kimi ga Oshiete Kureta'' || Sairi Uno || Fuji TV || || |- | 2012 || ''Soup Curry'' || Chieko Urata || [[Hokkaido Broadcasting|HBC]], [[Tokyo Broadcasting System|TBS]] || || |- |rowspan="2"| 2013 || ''Legal High'' || Kaori Inoue || Fuji TV || || |- |''[[All Esper Dayo!]]'' || Yuko || [[TV Tokyo]] || || |- | 2014 || ''[[Great Teacher Onizuka]]'' || Kanako Kusumi || [[Kansai Telecasting Corporation|KTV]] || || |- |rowspan="3"| 2015 || ''Replay & Destroy'' || || TBS || || |- |''[[My Neighbor Seki]]'' || Ryoko-senpai || [[Mainichi Broadcasting System|MBS]] || Episode 2 || |- |''[[Transit Girls]]'' || Sayuri Hayama || Fuji TV || Lead role ||<ref>{{cite web|url=http://eiga.com/news/20151022/15/|title=伊藤沙莉&佐久間由衣"ガールズラブ"連ドラで初主演!音楽は降谷健志|language=ja|publisher=Eiga.com|date=October 22, 2015|accessdate=December 9, 2015}}</ref> |- | 2016 || ''[[Sono 'Okodawari', Watashi ni mo Kure yo!!]]'' || Herself || [[TV Tokyo]], [[TV Osaka]] || || <ref>{{cite web |url= http://www.animenewsnetwork.com/news/2016-02-14/sono-okodawari-ore-ni-mo-kure-yo-manga-gets-live-action-series/.98691|title= Sono 'Okodawari,' Ore ni mo Kure Yo!! Manga Gets Live-Action Series|date= February 14, 2016|accessdate= February 17, 2016|work= [[Anime News Network]]}}</ref> |- |rowspan="1"| 2017 || ''[[Hiyokko]]'' || Saori Abe || NHK || ''[[Asadora]]'' ||<ref name=torani/> |- |rowspan="1"| 2018 || ''[[In This Corner of the World]]'' || Sachiko Kariya || TBS || || |- |rowspan="2"| 2019 || ''[[The Naked Director]]'' || Junko || [[Netflix]] || || |- |''You Can't Expense This!'' || Mayu Sasaki || NHK || || |- |rowspan="3"| 2020 || ''[[Keep Your Hands Off Eizouken!]]'' || Midori Asakusa (voice) || [[NHK General TV]] || Animation || |- |''Likes! Mr. Genji'' || Saori Fujiwara || NHK || || |- |''A Day-Off of Kasumi Arimura'' || Yūko || [[Wowow]] || Episode 2 ||<ref>{{cite web |url= https://www.crank-in.net/news/73654/1|title= 有村架純の妄想のオフを"のぞき見" 『撮休』ドラマ場面カット解禁|access-date= June 6, 2022|work= Crank-in!|date= 6 February 2020}}</ref> |- |rowspan="2"| 2022 || ''[[Don't Call it Mystery]]'' || Seiko Furomitsu || Fuji TV || || <ref>{{cite web |url= https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-09-19/live-action-do-not-say-mystery-show-casts-sairi-ito/.177562|title= Live-Action 'Do not say mystery' Show Casts Sairi Itō|date= September 19, 2021|accessdate= January 5, 2022|work= [[Anime News Network]]}}</ref> |- |''Lost Man Found'' || Yui Higa|| [[Disney+]], NHK || ||<ref>{{cite web |url= https://natalie.mu/eiga/news/478160|title= 「拾われた男」に薬師丸ひろ子、北村有起哉、要潤、田辺桃子、夏帆ら19名出演|access-date= May 19, 2022|work= Natalie}}</ref> |- | 2023 || ''Legal Enforcement with Dogs'' || Hikari Yoshino || [[TV Asahi]] || Lead role ||<ref>{{cite web |url= https://natalie.mu/eiga/news/522612|title= 伊藤沙莉がドラマ「シッコウ!!」で織田裕二と凸凹コンビ結成、中島健人はセクシー封印|access-date= April 28, 2023|work= Natalie}}</ref> |- | 2024 || ''Tora ni Tsubasa'' || Tomoko Inotsume || NHK || Lead role; ''Asadora'' ||<ref name=torani>{{cite web |url= https://www.oricon.co.jp/news/2268828/full/|title= 伊藤沙莉主演朝ドラのタイトルは『虎に翼』 脚本に吉田恵里香氏|access-date= February 22, 2023|work= Oricon}}</ref> |- |} ===Films=== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Role ! Director ! Notes ! class="unsortable"| Ref. |- | 2006 || ''Inugoe Shiawase no Nikukyū'' || || Takeshi Yokoi || || |- |rowspan="2"| 2007 || ''Rabbit on the Moon'' || || Chihiro Ikeda|| Lead role, short film|| |- |''Tokyo Rendezvous'' || || Chihiro Ikeda || || |- | 2011 || ''Lost Harmony'' || Ruriko Nishihara || Yoshimasa Toki || || |- | 2012 || ''[[Lesson of the Evil]]'' || Ayumi Nagai || [[Takashi Miike]]|| || |- | 2013 || ''[[Tamako in Moratorium]]'' || || [[Nobuhiro Yamashita]]|| || |- |rowspan="2"| 2014 || ''Love is Possession'' || Ruka || Daichi Masui || Anthology film|| |- |''Chounouryoku Kenkyubu no 3 Nin'' || || Nobuhiro Yamashita || || |- | 2015 || ''[[Maku ga Agaru|The Curtain Rises]]'' || Rina Takada || [[Katsuyuki Motohiro]] || || |- |rowspan="2"| 2016 || ''Unrequited Love'' || Nomura || Ken Iizuka || Lead role, episode 1: ''My Nickname is Butatchi'' || |- |''Kabuki Drop'' || || Daisuke Kamijō || || |- |rowspan="4"| 2017 || ''Love and Other Cults'' || Ai || Eiji Uchida || Lead role|| |- |''[[One Week Friends (film)|One Week Friends]]'' || || Shōsuke Murakami || || |- |''The Blue Hearts '' || || Ken Iizuka || Anthology film|| |- |''The Last Cop: The Movie'' || || Ryūichi Inomata || || |- |rowspan="4"| 2018 || ''[[Asako I & II]]'' || Haruyo || [[Ryūsuke Hamaguchi]]|| || |- |''Our Blue Moment'' || Satomi Ishida || [[Rikiya Imaizumi]] || || |- |''Enokida Trading Post'' || || Ken Iizuka || || |- |''Blank 13'' || || [[Takumi Saitō]]|| || |- |rowspan="4"| 2019 || ''21st Century Girl'' || || Yurina Kaneko || Lead role, anthology film || |- |''[[Little Miss P|Little Miss Period]]'' || Riho Yamamoto || Shunsuke Shinada || || |- |''Blue Hour'' || ||Yūko Hakota || || |- |''Life: Untitled'' || ||Kana Yamada || Lead role ||<ref>{{cite web |url= https://2019.tiff-jp.net/en/lineup/film/32JPS04|title= Life: Untitled|accessdate= January 12, 2020|work= TIFF}}</ref> |- |rowspan="6"| 2020 || ''Step'' || || Ken Iizuka|| || |- |''Theatre: A Love Story'' || Aoyama ||[[Isao Yukisada]] || ||<ref>{{cite web |url= https://www.cinemacafe.net/article/2020/02/14/65822.html|title= 山崎賢人×松岡茉優、哀愁漂う『劇場』ポスター公開 伊藤沙莉&浅香航大らも出演|accessdate= February 15, 2020|work= Cinema Cafe|date= 14 February 2020}}</ref> |- |''Hotel Royal'' || Maria Sakura || Masaharu Take || ||<ref>{{cite web |url= https://natalie.mu/eiga/news/384933|title= 松山ケンイチ、安田顕ら17人が「ホテルローヤル」に出演、公開は11月13日|accessdate= June 26, 2020|work= Natalie}}</ref> |- |''The Devil Wears Jūnihitoe'' || Rinshi || [[Hitomi Kuroki]] || ||<ref>{{cite web |url= https://natalie.mu/eiga/news/385493|title= 伊藤健太郎が源氏物語の世界にトリップ!「十二単衣を着た悪魔」で三吉彩花と共演|accessdate= July 1, 2020|work= Natalie}}</ref> |- |''Kamata Prelude'' || || Mayu Akiyama || Lead role, anthology film ||<ref>{{cite web |url= http://www.oaff.jp/2020/ja/program/cl.html|title= 蒲田前奏曲|accessdate= July 16, 2020|work= OAFF}}</ref> |- |''[[Poupelle of Chimney Town (film)|Poupelle of Chimney Town]]'' || Antonio (voice)|| Yūsuke Hirota || ||<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/92351/|title= 映画 えんとつ町のプペル|access-date= March 3, 2021|work= eiga.com}}</ref> |- | 2021 ||''[[We Couldn't Become Adults]]'' || Kaori Katō || Yoshihiro Mori || ||<ref>{{cite web |url= https://www.cinematoday.jp/news/N0125188|title= 伊藤沙莉が『ボクたちはみんな大人になれなかった』に出演!|access-date= August 4, 2021|work= Cinematoday|date= 4 August 2021}}</ref> |- |rowspan="3"|2022 ||''Just Remembering'' || Yō|| [[Daigo Matsui]] || Lead role||<ref>{{cite web |url= https://realsound.jp/movie/2021/09/post-856326.html|title= 池松壮亮×伊藤沙莉がW主演 松居大悟監督作『ちょっと思い出しただけ』2022年早春公開|access-date= September 10, 2021|work= Real Sound|date= 10 September 2021}}</ref> |- |''[[Suzume (film)|Suzume]]'' || Rumi Ninomiya (voice)|| [[Makoto Shinkai]] || ||<ref>{{cite web |url= https://www.oricon.co.jp/news/2251042/full/|title= 新海誠監督『すずめの戸締まり』松村北斗が声をかけるシーンから始まる最新予告編 |date= September 29, 2022|access-date= September 29, 2022|work= Oricon}}</ref> |- |''Phases of the Moon'' || Yui Midorisaka|| [[Ryūichi Hiroki]] || ||<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/96678/|title= 月の満ち欠け|access-date= September 7, 2022|work= eiga.com}}</ref> |- |rowspan="3"|2023 || ''Life of Mariko in Kabukicho'' || Mariko || Eiji Uchida/Shinzō Katayama || Lead role ||<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/97663/|title= 探偵マリコの生涯で一番悲惨な日|access-date= August 5, 2022|work= eiga.com}}</ref> |- | ''Uchūjin no Aitsu'' || || Ken Iizuka || ||<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/98772/|title= 宇宙人のあいつ|access-date= January 19, 2023|work= eiga.com}}</ref> |- | ''[[Don't Call it Mystery|Don't Call it Mystery: The Movie]]'' || Seiko Furomitsu || Hiroaki Matsuyama || ||<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/98387/|title= ミステリと言う勿れ|access-date= May 30, 2023|work= eiga.com}}</ref> |- |} ===Japanese dub=== ;Live-action {|class="wikitable" |- ! Year ! Title ! Role ! Dub for ! Notes ! Ref. |- | 2022 || ''[[Jurassic World Dominion]]'' || Kayla Watts || [[DeWanda Wise]] || ||<ref>{{cite web |url= https://www.fukikaeru.com/?p=18617|title= ジュラシック・ワールド/新たなる支配者 -日本語吹き替え版|access-date= July 29, 2022|work= Fukikaeru}}</ref> |- |} ;Animation {|class="wikitable" |- ! Year ! Title ! Role ! Notes ! Ref. |- | 2019 || ''[[The Secret Life of Pets 2]]'' || Daisy || ||<ref>{{cite web |url= https://www.fukikaeru.com/?p=12232|title= ペット2|accessdate= July 27, 2019|work= Fukikaeru}}</ref> |- | 2020 || ''Vic the Viking: The Magic Sword'' || Vic || ||<ref>{{cite web |url= https://www.crank-in.net/news/78014/1|title= 『ONE PIECE』のモチーフになった名作アニメ『小さなバイキング ビッケ』公開 主演に伊藤沙莉|accessdate= June 30, 2020|work= Crank-in!|date= 29 June 2020}}</ref> |- | 2022 || ''[[The Bears' Famous Invasion of Sicily (film)|The Bears' Famous Invasion of Sicily]]'' || Almerina || ||<ref>{{cite web |url= https://www.fukikaeru.com/?p=17494|title= シチリアを征服したクマ王国の物語 -日本語吹き替え版|access-date= February 4, 2022|work= Fukikaeru}}</ref> |- |} ==Pina== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Award ! Category ! Work(s) ! Result ! class="unsortable"| Ref. |- | rowspan="2"| 2019 | [[40th Yokohama Film Festival]] | Best Supporting Actress | ''[[Asako I & II]]'' and ''Enokida Trading Post'' | {{won}} | |- | 28th [[Tokyo Sports Film Award]]s | [[Tokyo Sports Film Award for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]] | ''Asako I & II'' | {{nom}} | |- | rowspan="4"| 2020 | 57th [[Galaxy Award (Japan)|Galaxy Award]] | Individual Award in the TV category | Herself | {{won}} |<ref>[https://www.oricon.co.jp/news/2165961/full/ 伊藤沙莉、ギャラクシー賞個人賞で気持ち新た「日々精進していけたら」]. Oricon News. June 02, 2020.</ref> |- | 13th [[International Drama Festival in Tokyo|Tokyo Drama Awards]] | Best Supporting Actress | ''You Can't Expense This!'' | {{won}} |<ref>{{cite web|url= https://j-ba.or.jp/drafes/english/award/index.html|title= Tokyo Drama Awards|accessdate= October 29, 2020|work= International Drama Festival in Tokyo|access-date= January 9, 2024|archive-date= November 1, 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20201101105858/https://j-ba.or.jp/drafes/english/award/index.html|url-status= dead}}</ref> |- | 45th [[Hochi Film Award]]s | Best Supporting Actress | rowspan="3"| ''Hotel Royal'' and others | {{nom}} |<ref>{{cite web |url= https://hochi.news/articles/20201117-OHT1T50022.html|title= 【報知映画賞】主演男優賞の二宮和也など「浅田家!」が最多8ノミネート|accessdate= November 17, 2020|work= Sports Hochi|date= 17 November 2020}}</ref> |- | 33rd [[Nikkan Sports Film Award]]s | [[Nikkan Sports Film Award for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]] | {{nom}} |<ref>{{cite web |url= https://www.nikkansports.com/entertainment/award/ns-cinema/|title= 日刊スポーツ映画大賞ノミネート発表|accessdate= November 25, 2020|work= Nikkan Sports}}</ref> |- | rowspan="2"|2021 | 63rd [[Blue Ribbon Awards]] | [[Blue Ribbon Awards for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]] | {{won}} |<ref>{{cite web |url= https://www.nikkansports.com/entertainment/news/202102230000954.html|title= 伊藤沙莉が助演女優賞「女優第2章」ブルーリボン賞|access-date= February 24, 2021|work= Nikkan Sports}}</ref> |- | 45th [[Elan d'or Awards]] | [[Elan d'or Award for Newcomer of the Year|Newcomer of the Year]] | Herself | {{won}} | <ref>{{cite web |url= https://www.sponichi.co.jp/entertainment/news/2021/02/04/kiji/20210204s00041000329000c.html|title= エランドール新人賞に上白石萌音、浜辺美波、森七菜、賀来賢人ら コロナ禍で授賞式は中止|access-date= February 4, 2021|work= Sponichi}}</ref> |- |} ==Kundivihira == {{reflist}} ==External links== * [https://alpha-agency.com/artist/ito/ Official profile] {{in lang|ja}} {{Navboxes |title = Awards for Sairi Ito |list = {{Yokohama Film Festival Best Supporting Actress}} {{Tokyo Drama Award for Best Supporting Actress}} {{Blue Ribbon Award for Best Supporting Actress}} }} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Ito, Sairi}} [[Category:Japanese child actresses]] [[Category:Living people]] [[Category:21st-century Japanese actresses]] [[Category:Year of birth missing (living people)]] [[Category:Asadora lead actors]] [[Category:Japanese people of Korean descent]] [[Category:Japanese actresses of Korean descent]] {{Japan-film-actor-stub}} t94sq1vfvcej4msb4pm8jec8ilqjf6v Ajayi Crowther University 0 27492 132980 112302 2026-04-29T10:35:19Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132980 wikitext text/x-wiki {{short description|Private university in Oyo, Nigeria}} {{Databox}} {{Infobox university | name = Ajayi Crowther University, Oyo | native_name = A.C.U. | latin_name = | image = Ajayi Crowther University, Oyo Main Gate.jpg | motto = {{lang-la|Scentia Probitas}} | mottoeng = "Knowledge with Probity" | established = 2005 | type = | endowment = | staff = | faculty = Faculty of Natural Science, Faculty of Law, Faculty of Social Science, Faculty of Management Science, Faculty of Humanities, Faculty of Engineering, Faculty of Education | president = | provost = | principal = | rector = | chancellor = Tunde Afolabi | vice_chancellor = Timothy A. Adebayo | dean = | head_label = | head = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | profess = | city = [[Oyo, Oyo State|Oyo]] | state = [[Oyo State]] | country = [[Nigeria]] | campus = | free_label = | free = | colors = | colours = {{colour box|Blue}}{{colour box|White}}{{colour box|Gold}} Blue, White and Gold<ref>{{cite web |title=University Logo |url=https://acu.edu.ng/index.php/about-us/logo |website=Ajayi Crowther University, Oyo |accessdate=10 May 2019 |language=en-gb |quote=Blue, white and gold. The blue colour signifies love of humanity and the white, peace, while gold denotes treasure. }}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | mascot = | fightsong = | nickname = | affiliations = | footnotes = | website = [http://acu.edu.ng/ http://acu.edu.ng/ ] | address = | telephone = | coordinates = {{Coord|7.8498|3.9485|display=title}} | pushpin_map = Nigeria }} '''Ajayi Crowther University''' ka bɛ lahi booni ni li ACU, nyɛla private faith-based University din be [[Oyo State]], [[Nigeria]].<ref>{{cite web | url=https://www.4icu.org/reviews/10766.htm | title=Ajayi Crowther University | publisher=www.4icu.org | accessdate=7 August 2015 | access-date=25 May 2024 | archive-date=19 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231219140138/https://www.4icu.org/reviews/10766.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://leadership.ng/news/363739/olanipekun-becomes-new-pro-chancellor-ajayi-crowther-varsity | title=Olanipekun Becomes New Pro-Chancellor Of Ajayi Crowther Varsity | publisher=leadership.ng | work=George Okojie | date=7 April 2014 | accessdate=7 August 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150403074126/http://leadership.ng/news/363739/olanipekun-becomes-new-pro-chancellor-ajayi-crowther-varsity | archive-date=2015-04-03 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | last = Araromi | first = Maxwell O| title = Attitudes of Undergraduate Students to the Study of French Language as a General Study Course in Ajayi Crowther University, Oyo, Nigeria| work = Studies in Literature and Language | date = 2013-10-31 | accessdate = 2012-04-16 | url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-352752502.html | archive-url = https://web.archive.org/web/20150924154627/http://www.highbeam.com/doc/1G1-352752502.html | url-status = dead | archive-date = 2015-09-24 }}</ref> == Taarihi == Ajayi Crowther University, Oyo nyyɛla [[Church of Nigeria]] [[Anglican Communion]] University. Bɛ daa zali university ŋɔ ka di nyɛ CMS Training Institution in Abeokuta yuuni 1853. Bɛ daa yihi shikuru ŋɔ [[Lagos]] labisi [[Oyo Empire|Oyo]] yuuni 1920. Tuuli, di daa nyɛla Grade II Teachers' Certificate college. St. Andrews College, Oyo daa piligi "Divinity Course" bin din gbaai yuuni 1910 zaŋ hali ni yuuni 1942. Di daa yi Church of Nigeria Anglican Communion labi gomnanti sulinsi ni yuuni 1977. Di daa leei NCE campus yuuni 1980 ka daa leei College of Education yuuni 1985. St. Andrews College daa leei university silimiin goli September dabaa ayopɔin dali yuuni 1999 ka Church of Nigeria daa saɣi n-ti SACOBA's yɛltɔɣa. Bɛ daa zali Ajayi Crowther University miri St. Andrews College kurili ni daa be shɛli. University maa daa nya di "license" [[National Universities Commission]] nim sani silimiin goli January dabaa ayopɔin dali yuuni 2005. Bɛ daa zaŋ la [[Samuel Ajayi Crowther]] ŋun daa nyɛ African bishop mini Bible lɛbigira ka lɛbigi Bibles labisi [[Yoruba language|Yoruba Language]] ni [[Languages of Africa|African languages]] din pahi yuli zaŋ n-ti university ŋɔ.<ref>{{Cite web |date=2023-06-03 |title=Historical Background - Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://www.acu.edu.ng/historical-background/ |access-date=2023-12-11 |language=en-US}}</ref> Ajayi Crowther University nyɛla din mali [[bachelor's degree]] bɔhimbu [[agriculture]], [[engineering]], [[science]] mini [[technology]], [[The arts|arts]], [[management]], [[social science]] n-ti pahi [[law]]. University maa nyɛla din mali biɛhisi shee, bɔhimbu duri ni wuhibu laɣa yora din be N600,000 to N700,000. JAMB/UTME nyɛla din ŋmaai shikuru bihi ni yɛn mali paasi shɛli ka tooi kpɛ shikuru ŋɔ ni 160.<ref name=":1">{{Cite web |title=Ajayi Crowther University {{!}} School Fees, Courses & Admission info |url=https://universitycompass.com/africa/Nigeria/universities/ajayi-crowther-university.php |access-date=2023-12-12 |website=universitycompass.com}}</ref> == Vice Chancellor/Registrar == "Faculty' zaŋ n-ti Ajayi Crowther University, Oyo n-doli na ŋɔ:<ref>{{Cite web |date=2023-09-27 |title=Principal Officers {{!}} Ajayi Crowther University, Oyo - Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://www.acu.edu.ng/principal-officers-ajayi-crowther-university-oyo/ |access-date=2023-12-12 |language=en-US |archive-date=2023-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212143022/https://www.acu.edu.ng/principal-officers-ajayi-crowther-university-oyo/ |url-status=dead }}</ref> *'''Professor Timothy Abiodun ADEBAYO''' nyɛla [[vice-chancellor]]<ref>{{Cite web |date=2023-06-03 |title=The Vice-Chancellor - Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://www.acu.edu.ng/the-vice-chancellor/ |access-date=2023-12-12 |language=en-US}}</ref> *'''Professor Benjamin Olumuyiwa''' nyɛla [[Pro-vice-chancellor|deputy vice-chancellor]] n-ti Ajayi Crowther University.<ref>{{Cite web |date=2023-06-04 |title=The Deputy Vice-Chancellor - Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://www.acu.edu.ng/professor-muyiwa-popoola-deputy-vice-chancellor/ |access-date=2023-12-12 |language=en-US }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Bɛ daa lahi labi piigi o deputy vice chancellor zaŋ n-ti yuma ayi.<ref>{{Cite web |last=Ogunyemi |first=Ifedayo |date=2024-02-13 |title=Ajayi Crowther University re-appoints Popoola as deputy vice chancellor |url=https://tribuneonlineng.com/ajayi-crowther-university-re-appoints-popoola-as-deputy-vice-chancellor/ |access-date=2024-04-19 |website=Tribune Online |language=en-GB}}</ref> *'''Dr. J.E.T Babatola''' nyɛ [[Registrar (education)|registrar]] n-ti Ajayi Crowther University.<ref>{{Cite web |date=2023-06-05 |title=The Registrar - Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://www.acu.edu.ng/registrar/ |access-date=2023-12-12 |language=en-US |archive-date=2023-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212180904/https://www.acu.edu.ng/registrar/ |url-status=dead }}</ref> *'''Mr. Ayodele John Olusanwo''' nyɛ [[bursar]] zaŋ n-ti Ajayi Crowther University.<ref>{{Cite web |date=2023-06-05 |title=The Bursar - Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://www.acu.edu.ng/the-bursar/ |access-date=2023-12-12 |language=en-US}}</ref> *'''Dr. Beatrice A. Fabunmi''' nyɛ university librarian zaŋ n-t Ajayi Crowther University.<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-06-06 |title=University Librarian - Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://www.acu.edu.ng/dr-beatrice-a-fabunmi/ |access-date=2023-12-12 |language=en-US |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001231706/https://www.acu.edu.ng/dr-beatrice-a-fabunmi/ |url-status=dead }}</ref> == Library == T.Y. Danjuma Library nyɛla karimbu shee zaŋ n-ti Ajayi Crowther University. Bɛ daa di la lala duu ŋɔ fali St. Andrew's College yuuni 2006<ref name=":0" /> ka daa yihi li labisi din pa be luɣ'shɛli saha ŋɔ silimiin goli January dabaa anahi dali yuuni 2010.<ref name=":0" /> Karimbu shee ŋɔ nyɛla din pu [[Humanities]], [[Management]]/[[Social science|Social Sciences]] n-ti pahi [[Natural science|Natural Sciences]].<ref name=":0" /> Di nyɛla din mali buku nɛma din kalinli yiɣisi kamani 20,000 ni 50 journal titles din nyɛ tiŋduya din mini tiŋgbani maa din.<ref name=":0" /> == Courses == Bɔhimbu yaɣa din be Ajayi Crowther University:<ref name=":1" /> === Agriculture === * [[Food science|Agricultural Economics]] * Agricultural Extension * Animal Science * Crop Science === Engineering === * [[Information]] & [[Communication Technology]] === Arts, Management & Social Science === * [[Economics]] * [[Communication]] & [[Media studies|Media Studies]] * [[Sociology]] * [[Political science|Political Science]] * [[Geography]] * [[Accounting]] * [[Banking]] & [[Finance]] * [[Business administration|Business Administration]] * [[Tax]]ation * [[Marketing]] & [[Advertising|Advertisement]] * [[Entrepreneurship]] * [[Tourism]] [[Hotel]] and [[Event management|Event Management]] * Industrial Revolution & [[Personnel management|Personnel Management]] * [[English language|English Language]] * [[History]] & [[International relations|International Studies]] === Science & Technology === * [[Microbiology]] * [[Computer science|Computer Science]] * [[Physics]] * [[Electronics]] * [[Geology]] * [[Industrial Chemistry]] * [[Biochemistry]] * [[Mathematics]] * [[Statistics]] * [[Exploration geophysics|Applied Geophysics]] * [[Environmental Biology]] * [[Horticulture]] === Law === * [[Law]] == Ranking == Ajayi Crowther University nyɛla din daa dɔni kalinli pihiwɔi yini ka university nɛma piibu tiŋgbani maa ni yuuni 2023.<ref>{{Cite web |title=Ajayi Crowther University Ranking & Review 2023 {{!}} uniRank |url=https://www.4icu.org/reviews/10766.htm |access-date=2023-12-14 |website=www.4icu.org |language=en |archive-date=2023-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231219140138/https://www.4icu.org/reviews/10766.htm |url-status=dead }}</ref> == Course approval == Silimiin goli February yuuni 2021, National University Commission daa saɣi n-ti bɔhimbu yaɣa palla university - [[Master of Laws|law LLM]], entrepreneur, medical laboratories, radiography n-ti pahi radiation science mini bɔhimbu yaɣa shɛŋa university undergraduate.<ref>{{Cite web |last=Adebayo |first=Musliudeen |date=2021-02-12 |title=NUC visitation panel approves seven new courses for Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://dailypost.ng/2021/02/12/nuc-visitation-panel-approves-seven-new-courses-for-ajayi-crowther-university-oyo/ |access-date=2023-12-18 |website=Daily Post Nigeria |language=en-US}}</ref> Silimiin goli November yuuni 2022, National University Commission (NUC) daa saɣi n-ti nursing program zaŋ n-ti university ŋɔ.<ref>{{Cite web |last=admin_edu |title=NUC Approves Nursing Programme For Ajayi Crowther University |url=https://edutorial.ng/nuc-gives-approval-to-ajayi-crowther-university-to-offer-nursing/ |access-date=2023-12-16 |language=en-US}}</ref> == Admission requirements == Shikuru bila ŋun bori ni o kpɛ Ajayi Crowther University Oyo nyɛla ŋun to ni o piigi university tuuli o piibu puuni tiŋgbani maa ni Joint Admission Matriculation Board ([[Unified Tertiary Matriculation Examination|UTME]] ) (JAMB) ka nya 180 mark bɔhimbu yaɣa maa zaa ni. Di to ni bɛ mali "credits" paasi nɛma anu WAEC, NECO ni [[National Business and Technical Examinations Board|NABTEB]], din nyɛ silimiinsili balli, laasabu malibu n-ti bɔhimbu yaɣili kam din kpa talahi ka nyɛ ŋun paai yuun pinaayobu.<ref>{{Cite web |last=Admin |date=2021-10-04 |title=Ajayi Crowther University Admission Requirements 2023/2024 |url=https://ghanadmission.com/ajayi-crowther-university-admission-requirements/ |access-date=2023-12-14 |website=Best Online Portal |language=en-US}}</ref> == Matriculation == Silimiin goli May yuuni 2022, Ajay Crowder University [[Matriculation|matriculated]] 721 shikuru bihi zaŋ n-ti yuuni 2021/2022. Vice chancellor daa kpahi shikuru bihi palla bɛ ni daa kpaɣi ŋɔ zuɣu ni bɛ niŋmi kantiŋ ka chɛ zahimbu shee kurinfahili mini biɛhi yoli kam university.<ref>{{Cite web |last=Musa |first=Sophinat |date=2022-05-27 |title=Ajayi Crowther University matriculates 721 students for 2021/22 session, warns against exam malpractices, social vices |url=https://tribuneonlineng.com/ajayi-crowther-university-matriculates-721-students-for-2021-22-session-warns-against-exam-malpractices-social-vices/ |access-date=2023-12-18 |website=Tribune Online |language=en-GB}}</ref> Silimiin goli Maybiɛɣ'pishi yini ka dali yuuni 2023, vice chancellor, Prof. Timothy Adebayo daa saɣisi shikuru bihi palla ka daa yɛli ba ni bɛ kpaŋmi bɛ maŋ ka bɛ zo yi biɛhi yoya kam puuni shikuru maa ni. O daa yɛliya ni shikuru bihi shɛba bɛ ni daa kpaɣi maa kalinli daa yiɣisi la 1200. O daa lahi yɛli shikuru maa ni kpaŋ di maŋ yihi shikuru bihi ban mali baŋsim mini biɛhi suŋ shɛm.<ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=Guardian |date=2023-05-19 |title=Shun immoral practices, Ajayi Crowther Varsity VC warns students |url=https://guardian.ng/news/shun-immoral-practices-ajayi-crowther-varsity-vc-warns-students/ |access-date=2023-12-16 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref> == Partnership on agriculture == Jubaili Agricultural Company nyɛla din niŋ saawara ni Ajayi Crowther University Seeds, [[seed]] company zaŋ n-ti Ajayi Crowther University din be Oyo State. Di nyɛla din yɛn sɔŋ pukpariba ni binbiri suma.<ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=Guardian |date=2023-01-27 |title=Agric firm collaborates with ACU Seeds to assist farmers |url=https://guardian.ng/features/agro-care/agric-firm-collaborates-with-acu-seeds-to-assist-farmers-2/ |access-date=2023-12-16 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US |archive-date=2023-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216140332/https://guardian.ng/features/agro-care/agric-firm-collaborates-with-acu-seeds-to-assist-farmers-2/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=Guardian |date=2023-01-20 |title=Agric firm collaborates with ACU Seeds to assist farmers |url=https://guardian.ng/features/agro-care/agric-firm-collaborates-with-acu-seeds-to-assist-farmers/ |access-date=2023-12-16 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US |archive-date=2023-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216141207/https://guardian.ng/features/agro-care/agric-firm-collaborates-with-acu-seeds-to-assist-farmers/ |url-status=dead }}</ref> == Award == Silimiin goli December yuuni 2023, [[Performing arts|performing art]] shikuru bihi yino daa di la theatre student award din daa niŋ Lagos.<ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=Guardian |date=2023-12-29 |title=Ajayi Crowther varsity student wins best actress award |url=https://guardian.ng/features/ajayi-crowther-varsity-student-wins-best-actress-award-2/ |access-date=2024-04-19 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US |archive-date=2024-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419063446/https://guardian.ng/features/ajayi-crowther-varsity-student-wins-best-actress-award-2/ |url-status=dead }}</ref> ==Kundivihira== {{reflist}} ==External links== *[http://acu.edu.ng/ Ajayi Crowther University Official Website] {{Universities in Nigeria}} {{authority control}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Christian universities and colleges in Nigeria]] [[Category:2005 establishments in Nigeria]] [[Category:Private universities and colleges in Nigeria]] [[Category:Academic libraries in Nigeria]] [[Category:Universities and colleges established in 2005]] {{Nigeria-university-stub}} {{Library-org-stub}} 1bnil8du6ib4nur1lupc8mift04wd61 Maasai Mara University 0 27695 132914 112399 2026-04-28T14:30:19Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132914 wikitext text/x-wiki {{Short description|University in Kenya}} {{EngvarB|date=May 2021}} {{Use dmy dates|date=May 2021}} {{Databox}} {{Infobox university | name = Maasai Mara University | native_name = | image_name = | image_size = | caption = | motto = | established = {{start date and age|2008|07|16}} | type = [[Public university|Public]] | chancellor = Prof. Philip Ngunjiri | vice_chancellor = Prof. Peninah Aloo-Obudho (Acting) | faculty = | staff = | students = | address = | city = [[Narok]] | state = [[Narok County]] | country = [[Kenya]] | campus = | campus_size = {{Convert|129|acre}} | former_names = Narok University College | website = [http://www.mmarau.ac.ke/index.html Homepage] }} '''Maasai Mara University''' (MMU), (bɛ daa na booni li la '''Narok University College''' Moi University Narok Town Campus), nyɛla [[public university]] din be [[Kenya]].<ref name="1R">{{cite web |url=https://www.mmarau.ac.ke/about.html |title=About Maasai Mara University |publisher=Maasai Mara University |date=7 September 2019 |author=Maasai Mara University |access-date=22 May 2021 |location=Narok, Kenya |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522100809/https://www.mmarau.ac.ke/about.html |url-status=dead }}</ref><ref name="2R">{{cite web|url=https://www.standardmedia.co.ke/rift-valley/article/2001340457/disquiet-at-maasai-mara-university-following-corruption-expose# |title=Disquiet at Maasai Mara University following corruption exposé |newspaper=[[The Standard (Kenya)]] |date=2 September 2019 |author=Robert Kiplagat |access-date=22 May 2021 |location=Nairobi, Kenya}}</ref> ==Dooshee== MMU nyɛla din be [[Narok]], din be [[Narok County]] ka di waɣilim be kamani {{convert|147|km|0}} ka chɛ [[Nairobi]], tiŋzuɣu zaŋ n-ti Kenya.<ref name="3R">{{google maps| url=https://www.google.com/maps/dir/Nairobi,+Kenya/Narok,+Kenya/@-1.1815866,36.434066,10z/data=!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x182f1172d84d49a7:0xf7cf0254b297924c!2m2!1d36.8219462!2d-1.2920659!1m5!1m1!1s0x182c0301de8b0645:0x226cac4459fc8e39!2m2!1d35.8770642!2d-1.0875428!3e0 |title=Road Distance Between Nairobi, Kenya And Narok, Kenya |access-date=22 May 2021}}</ref> University maa "geographical coordinates" nyɛla 01°05'35.0"S, 35°51'28.0"E (Latitude:-1.093056; Longitude:35.857778).<ref name="4R">{{google maps| url=https://www.google.com/maps/place/1%C2%B005'35.0%22S+35%C2%B051'28.0%22E/@-1.0930341,35.8490444,1789m/data=!3m2!1e3!4b1!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d-1.0930556!4d35.8577778 |title=Location of Maasai Mara University Campus |access-date=22 May 2021}}</ref> University's main campus nyɛla din polo galisim paai {{convert|129|acre|ha}}.<ref name="5R">{{cite web |url=https://www.mykenyan-jobs.com/narok-university-college.html#:~:text=Narok%20University%20College%20was%20established,university%20college%20in%20July%202008. |title=About Narok University College |publisher=My Kenyan Jobs |date=2014 |author=My Kenyan Jobs |access-date=22 May 2021 |location=Nairobi }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Overview== MMU nyɛla ''Commission for University Education zaŋ n-ti Kenya ni daa saɣi n-ti shɛli silimiin goli February biɛɣ'pinaayi dali yuuni 2013''. Bɛ daa pilli shikuru ŋɔ silimiin goli July biɛɣ'pinaayobu dali yuuni 2008 ka daa boli Narok University College, constituent college zaŋ n-ti [[Moi University]] ka daa leei shikuru zaŋ n-ti Moi (Narok Town Campus) yuuni 2007. Maasai Mara University nyɛla din daa deei chartered pini ka daa zani di gama silimiin goli February biɛɣ'pinaayi dali yuuni 2013. ==Academics== Din doli na ŋɔ nyɛ bɔhimbu yaɣa shɛŋa din be Maasai Mara University:<ref name="6R">{{cite web| publisher=Study In Kenya | url=https://studyinkenya.co.ke/courses-offered-at-maasai-mara-university |date=22 May 2021 |title=Courses Offered At Maasai Mara University |author=Study In Kenya |access-date=22 May 2021 | location=Nairobi, Kenya}}</ref> ===Undergraduate=== Bin din gbaai silimiin goli May yuuni 2021, university maa daa mali la bɔhimbu yaɣa shɛŋa din doli na ŋɔ zaŋ n-ti undergraduate degree.<ref name="6R"/> * [[Bachelor of Arts]] ([[Sociology]]) * [[Bachelor of Arts]] ([[Community Development]]) * Bachelor of Arts (Cultural Studies) * Bachelor of Arts ([[Economics]]) * Bachelor of Arts ([[Public Administration]]) * Bachelor of Arts ([[Social Work]]) * [[Bachelor of Business Management]] * [[Bachelor of Education]] * Bachelor of Education ([[Arts]]) * Bachelor of Education (Early Childhood and Primary Education) * Bachelor of Education (Guidance and Counseling) * Bachelor of Education ([[Science]]) * Bachelor of Education (Special Education) * [[Bachelor of Environmental Science]] * [[Bachelor of Science in Hospitality & Catering Management|Bachelor of Hotels and Hospitality Management]] * [[Human resource management|Bachelor of Human Resource Management]] * [[Bachelor of Journalism|Bachelor of Journalism and Mass Communication]] * [[Bachelor of Science]] * Bachelor of Science ([[Agricultural Economics]] and [[Resource Management]]) * Bachelor of Science ([[Animal Science]] and [[Management]]) * Bachelor of Science ([[Business Management]]) * Bachelor of Science (Communication and Public Relations) * Bachelor of Science ([[Computer Science]]) * Bachelor of Science ([[Forestry]]) * Bachelor of Science ([[Horticulture|Horticultural Science]] and [[Management]]) * Bachelor of Science (Human Development Management) * Bachelor of Science ([[Human Resource Management]]) * Bachelor of Science ([[Information Science]]) * Bachelor of Science ([[Mass media|Media Science]]) * Bachelor of Science (Seed Science and Technology) * Bachelor of Science ([[Wildlife management|Wildlife Management]]) * Bachelor of Science in Applied Statistic With Computing * Bachelor of Tourism and Travel Management * Bachelor of Tourism Management ===Postgraduate=== Bin din gbaai silimiin goli May yuuni 2021, university maa daa mali la bɔhimbu yaɣa shɛŋa din doli na ŋɔ zaŋ n-ti postgraduate degree.<ref name="6R"/> * [[Master of Arts]] ([[Sociology]]) * [[Master of Education|Master in Education]] * [[Master of Arts]] ([[Economics]]) * [[Master of Education]] (Curriculum Instruction and Education Media) * Master of Education (Education Administration) * Master of Hospitality Management * Master of Philosophy in Curriculum Development * Master of Philosophy in Early Childhood Education * Master of Philosophy in Economics of Education * Master of Philosophy in Educational Administration * Master of Philosophy in Educational Planning * Master of Philosophy in Guidance and Counselling * Master of Philosophy in Human Resource Development * Master of Philosophy in Wildlife Management * Master of Tourism Management * [[MBA|Masters in Business Management]] * Masters in Human Resource Management * Masters of Education (Educational Foundations) * [[Doctor of Philosophy]] in [[Business Management]] * Doctor of Philosophy in Human Resource Management * Doctor of Philosophy in Curriculum Studies * Doctor of Philosophy in Education Psychology * Doctor of Philosophy in Educational Administration ==Lihimi m-pahi== * [[List of universities in Kenya]] ==Kundivihira== {{reflist}} 8.https://m.youtube.com/watch?v=-FSaKsdH_kw ==External links== * [http://www.mmarau.ac.ke/index.html Official Website] * [https://www.4icu.org/reviews/14819.htm Brief Overview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240622215952/https://www.4icu.org/reviews/14819.htm |date=22 June 2024 }} * [https://www.standardmedia.co.ke/rift-valley/article/2001384023/maasai-mara-vc-four-others-held-at-nakuru-police-station Maasai Mara University VC, four others held at Nakuru Police station awaiting plea-taking] As of 26 August 2020. {{coord|01|05|35|S|35|51|28|E|display=title}} {{Kenyan universities}} {{Authority control}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Category:Universities and colleges in Kenya]] [[Category:Educational institutions established in 2008]] [[Category:2008 establishments in Kenya]] 2np52xtly9x9zeu4meso93zu173inpm Nii Odoi Mensah 0 28420 132943 132748 2026-04-28T18:04:14Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132943 wikitext text/x-wiki {{short description|Ghanaian Actor}} '''Nii Odoi Mensah''' ( o daa kpi la silimiin gɔli December dabaa ata dali yuuni 2016 la) o daa nyɛla Gaana kpɛrikpɛrita. ŋun daa nyɛ zuɣulana n zaŋ n-ti Gaana kpɛrikpɛritiba laɣin shɛlli din guri kpɛrikpɛritibi ŋɔ<ref>{{Cite web|title=Ghana News, Ghana Sports, Ghana Weather, Ghana Photos, Ghana Entertainment, and Gossip - Homepage - Ghana Nation Online|url=https://www.ghanagrio.com/|access-date=2019-10-13|website=GhanaNation Online|language=en-US|archive-date=2020-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202003547/https://ghanagrio.com/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Veteran actor Nii Odoi Mensah is dead|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Veteran-actor-Nii-Odoi-Mensah-is-dead-430179|access-date=2019-10-13|website=www.ghanaweb.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ghanaian actor Nii Odoi Mensah has died - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/entertainment/2016/April-12th/ghanaian-actor-nii-odoi-mensah-has-died.php|access-date=2019-10-13|website=www.myjoyonline.com}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Sinii nima == * ''My Mother's Heart'' (2005)<ref>{{cite book|last1=Moffat|first1=Nii Addokwei|url=https://books.google.com/books?id=9LU2BGAG3qgC|title=The Mirror|date=7 May 2005|page=27|accessdate=4 November 2019}}</ref> * [[Agony of Christ (film)|''Agony of Christ'']] (2008) * ''[[6 Hours To Christmas]]'' (2010) as Francis * ''Queen of Dreams (2011) as John Uni'' * ''Forbidden City (2012) as Mr. Prespeh'' == Lahi nyɛma == * [[Eddie Coffie]] == Kundivihira == {{reflist}} == External links == * {{IMDb name|5921307}} {{Ghana-actor-stub}} 1bk5qzhqw9jlk8q15gmqh1cadhbtogc YOLO (2016 TV series) 0 28555 132973 122026 2026-04-29T05:19:30Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132973 wikitext text/x-wiki {{short description|Ghanaian television series}} {{Databox}} '''''Yolo''''' (''You Only Live Once'') nyɛla [[Ghanaian]] teenage TV series. Lala sinii bɔbugu ŋɔ nyɛla din ŋmani Ghanaian TV series ''[[Things We Do for Love (Ghanaian TV series)|Things We Do for Love]]''.<ref>{{cite web|title=Yolo TV Series Launches Today|url=https://www.modernghana.com/music/32592/yolo-tv-series-launches-today.html|website=Modern Ghana|access-date=16 November 2017}}</ref> Di nyɛla din saɣisiri ka wuhiri bipola mini paɣasara yɛlmuɣisira din beni bɛ ti bi balaga.<ref>{{Cite web|url=https://www.eonlinegh.com/5-vital-lessons-youths-can-learn-yolo-tv-series/|title=5 Vital Lessons The Youth Can Learn From Yolo TV Series|website=EOnlineGH.Com|date=26 July 2016|language=en-US|access-date=2019-06-14|archive-date=2021-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20211112174711/https://www.eonlinegh.com/5-vital-lessons-youths-can-learn-yolo-tv-series/|url-status=dead}}</ref> Ŋun daa yaai lala sinii bɔbugu ŋɔ nyɛ [[Ivan Quashigah]].<ref>{{cite web|title=Ivan Quashigah is a legend in the Movie industry – Bra Charles|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Ivan-Quashigah-is-a-legend-in-the-Movie-industry-Bra-Charles-510547|website=Ghana Web|date=16 February 2017 |access-date=25 February 2019}}</ref> Din daa yina Farm House Production, ''Yolo nyɛla bɛ ni daa zaŋ shɛli wuhi salo yuuni'' 2016. Di nyɛla bɛ ni daa niŋdi sinii shɛli [[TV3 Ghana]] mini [[Africa Magic]]. Farmhouse Production daa zaŋ kpɛrikpɛritiba palliba mini kpɛrikpɛriti kura laɣim taba, kpɛrikpɛrita kura ŋɔ puuni shɛba nyɛ Kelvin Bruun n-daa nyɛ Mark Anthony, Ama Ampofo Ababio n-daa nyɛ Ariana, Akosua Asare Brewu n-daa nyɛ Tilly n-ti pahi Joseph Delove August n-daa nyɛ Odenkyem. Ŋun daa sabi sinii ŋɔ lahabali nyɛ Selassie Yao ka ŋun daa dirati li nyɛ Ivan Quashigah.<ref>{{cite web |url= https://celebritiesbuzzgh.com/watch-and-download-yolo-season-5-behind-the-scene-videos |title= YOLO Season 5 Behind The Scene Videos |work= Celebrities Buzz |author= Abdul Sultan Olufemi |date= August 14, 2019 |access-date= August 14, 2019 |archive-date= September 23, 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200923055132/https://celebritiesbuzzgh.com/watch-and-download-yolo-season-5-behind-the-scene-videos/ |url-status= dead }}</ref> YOLO TV Series ŋɔ nyɛla National Population Council initiative ni saawara ni [[Ghana Health Service]], [[Ghana Education Service]] & [[National Youth Authority (Ghana)]] ka ban daa su di laɣa dibu nyɛ USAID. Farm House Production nyɛla ban daa yina n-ti yɛlli ni episode 13 nyɛ di bahigu zaŋ n-t "fifth season" silimiin goli August yuuni 2019.<ref>{{cite web |url= https://celebritiesbuzzgh.com/yolo-season-5-ends-with-episode-13/ |title= YOLO Season 5 Comes To An End With Episode 13 |work= Celebrities Buzz |author= Anniye Temisola |date= August 15, 2019 |access-date= August 23, 2019 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Season 6 nyɛla din daa nya liɣiri sɔŋsim Ghanaian Ministry of Health.<ref>{{Cite web |date=2021-03-13 |title=National Population Council and MoH to review YOLO season 6 – Kyei-Mensah-Bonsu |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/National-Population-Council-and-MoH-to-review-YOLO-season-6-Kyei-Mensah-Bonsu-1203610 |access-date=2022-09-22 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref> ==Cast== ===Old=== * [[Aaron Adatsi]] * Queenstar Anaafi * [[Chiiief]] * JB Peasah * [[Jackie Appiah]] * [[Adjetey Anang]] * [[Fella Makafui]] * Evelyn Galle-Ansah * Jason Edwards ===New characters in season 5=== *Kelvin Bruun *Ama Ampofo Ababio *Akosua Asare Brewu *Joseph Delove August *Etornam Bedi *William Odartei Lamptey *Jelson Anum Ashitei * ===Writers=== *Eddie Seddoh(S1-4) *Selassie Yao(S5) ==Kundivihira== {{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Category:2010s Ghanaian television series]] {{Africa-tv-prog-stub}} l5kzxrhi8iov7vyfsp2xv44anfthqop Ruby Onyinyechi Amanze 0 29414 132957 132773 2026-04-28T21:48:20Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132957 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''ruby onyinyechi amanze'''{{efn|Amanze stylizes her name without capitals.<ref name=about>{{Cite web|url=http://rubyamanze.com/about|title=About|website=rubyamanze.com|language=en|access-date=26 September 2023|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926211747/https://www.rubyamanze.com/about|url-status=dead}}</ref>}} (bɛ daa dɔɣi o la yuuni 1982), nyɛla Nigerian bilicini ŋun nyɛ British-American nucheeni baŋda niriba pam ni mi ka di nyɛla o anfooninima yaabu zuɣu mini o gbɔŋ tuma din jandiri [[cultural hybridity]] bee "post-colonial non-nationalism."<ref name=about/><ref name="10 Female Artists of Color">{{cite web|last1=Stafford Davis|first1=Jessica|title=10 Female Artists of Color|url=https://www.theroot.com/10-female-artists-of-color-on-the-rise-1790854732|website=The Root|date=22 March 2016 |publisher=Gizmoda Media Group|accessdate=1 February 2018}}</ref><ref name="Vice">{{cite news|last1=Lindsay|first1=Taylor|title=2017 Is the Year of Aggression for This Annual Performance Art Series|url=https://creators.vice.com/en_us/article/yp5apx/mauve-bird-yellow-moving-company-performance-series|accessdate=2 February 2018|publisher=Vice Media LLC|date=16 December 2016}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Din pahira, gbaai yihi o nucheeni baŋsim ŋɔ o lahi nyɛla karimba.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.artspace.com/magazine/interviews_features/ruby_onyinyechi_amanze|title=Curator and Artist Ruby Onyinyechi Amanze on the Ancient, Universal Language of Drawing|website=Artspace|language=english|access-date=2019-03-16|archive-date=2015-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20150504053949/http://www.artspace.com/magazine/interviews_features/ruby_onyinyechi_amanze|url-status=dead}}</ref> O nyɛla ŋun be [[Brooklyn]], New York. ==Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim == Amanze nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so [[Nigeria]] yuuni 1982. O nyɛla ŋun zoogi [[United Kingdom]] ka daa be ni yuun pinaata pɔi ka daa labi [[United States]] yuuni 2004 din daa niŋ ka o chaŋ [[Philadelphia]]. O daa nya [[Bachelor of Fine Arts|B.F.A.]] degree ''summa cum laude'' shikuru yuli booni [[Tyler School of Art]] ka di be Philadelphia's [[Temple University]] yuuni 2004.<ref name="Habitat: Ruby Onyinyechi Amanze">{{cite journal|last1=McMahon|first1=Katherine|title=Habitat: Ruby Onyinyechi Amanze|journal=ARTnews|date=8 August 2015|url=http://www.artnews.com/2015/08/13/habitat-ruby-onyinyechi-amanze/|accessdate=1 February 2018}}</ref> O daa nya o [[Master of Fine Arts|M.F.A]] degree shikuru yuli booni [[Cranbrook Academy of Art]] ka di be [[Bloomfield Hills, Michigan]].<ref name="artdaily" /> ==Awards and residencies== Amanze daa deei [[Fulbright Fellowship]] pini yuuni 2012,<ref name="artdaily" /> ka nyɛ ŋun daa lahi nya Fulbright Scholars Award zaŋ n-ti Teaching/Research din be [[University of Nigeria]], [[Nsukka]] (2013).<ref name="marianeibrahim.com">{{Cite web|title=Mariane Ibrahim Gallery {{!}} ruby onyinyechi amanze|url=http://marianeibrahim.com/artists/ruby-onyinyechi-amanze|access-date=10 March 2018|website=marianeibrahim.com|language=en-US}}</ref> Bin din gbaai yuuni 2015 zaŋ hali ni yuuni 2016 Amanze daa nyɛla "Opens Sessions participant" n-ti [[Drawing Center]], New York.<ref>{{Cite web|url=http://www.drawingcenter.org/en/drawingcenter/574/open-sessions/1375/artists-2016-2017/1395/ruby-onyinyechi-amanze/|title=The Drawing Center {{!}} New York, NY {{!}} Open sessions {{!}} Artists 2016-2017 {{!}} ruby onyinyechi amanze|website=www.drawingcenter.org|language=en|access-date=24 February 2018}}</ref> Amanze daa di la Artist-in-Residence pini [[Cooper Union|Cooper Union School of Art]] din be New York, NY yuuni 2011, Lower Manhattan Cultural Council bin din gbaai yuuni 2014 zaŋ hali ni yuuni 2015,<ref name="Artsy">{{Cite news|date=12 May 2015|title=30 Emerging Artists to Watch During Frieze Week|language=en|work=Artsy|url=https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-30-emerging-artists-to-watch-during-frieze-week|access-date=10 March 2018}}</ref> Fountainhead Residency din be [[Miami|Miami, Florida]] yuuni 2015 n-ti pahi [[Queens Museum]] din be Queens, New York bin din gbaai yuuni 2016 zaŋ hali ni yuuni 2017.<ref>{{Cite web|url=http://www.queensmuseum.org/artist-opportunities-2|title=Queens Museum|website=www.queensmuseum.org|language=en-US|access-date=24 February 2018|archive-date=16 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180216004837/http://www.queensmuseum.org/artist-opportunities-2|url-status=dead}}</ref> ==Selected exhibitions== Amanze nyɛla ŋun nucheeni baŋsim du tiŋduya, di shɛŋa nyɛ: * ''there are even moonbeams we can unfold'' (2018) at [[Goodman Gallery]], [[Cape Town, South Africa]] * ''Salt Water'' (2015) at [[Goodman Gallery]], [[Johannesburg, South Africa]]<ref name="Goodman Gallery">{{cite web|title=ruby onyinyechi amanze / Salt Water / 2015|url=http://www.goodman-gallery.com/exhibitions/590|website=|publisher=Goodman Gallery|accessdate=1 February 2018}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''astroturf rooftop picnics'' (2015) at [[Morgan Lehman Gallery]], [[New York City|New York, NY]]<ref>{{Cite web|url=http://rubyamanze.com/resume|title=resume – ruby amanze|website=rubyamanze.com|language=en|access-date=10 March 2018|archive-date=11 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180311140607/http://rubyamanze.com/resume|url-status=dead}}</ref> * ''a story. in parts.'' (2015) at [[Tiwani Contemporary]], [[London|London, UK]]<ref name="artdaily">{{cite web|title=First solo exhibition by ruby onyinyechi amanze opens at Tiwani Contemporary|url=http://artdaily.com/news/76614/First-solo-exhibition-by-ruby-onyinyechi-amanze-opens-at-Tiwani-Contemporary#.WnOagBTzRhU|website=ArtDaily|publisher=|accessdate=1 February 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.iam-africa.com/ruby-onyinyechi-amanze-at-tiwani-contemporary/|title=ruby onyinyechi amanze at Tiwani Contemporary - IAM - Intense Art Magazine|date=5 July 2014|work=IAM - Intense Art Magazine|access-date=24 February 2018|language=en-US|archive-date=11 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180311081128/http://www.iam-africa.com/ruby-onyinyechi-amanze-at-tiwani-contemporary/|url-status=dead}}</ref> * ''The Armory Show Focus'' (2016) at Mariane Ibrahim Gallery, [[Seattle|Seattle, WA]] * ''STAR FISH'' (2017) at [[Smack Mellon]], Brooklyn, NY<ref name="Art F City">{{cite web|url=http://artfcity.com/2017/01/09/this-weeks-must-see-art-events-rejoice-our-times-are-intolerable-and-nasty-women-are-front-and-center/|title=This Week's Must-See Art Events: Rejoice! Our Times Are Intolerable and Nasty Women Are Front-and-Center|last1=Farley|first1=Michael Anthony|publisher=Art F City|date=9 January 2017|accessdate=2 February 2018|access-date=22 November 2024|archive-date=7 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207122831/http://artfcity.com/2017/01/09/this-weeks-must-see-art-events-rejoice-our-times-are-intolerable-and-nasty-women-are-front-and-center/|url-status=dead}}</ref> ==Collections== * Deutsche Bank, London, U.K. * The [[Jewish Museum (Manhattan)|Jewish Museum]], New York, USA<ref name="New York Times">{{cite news|last1=Farago|first1=Jason|title=A Museum's Fresh Take on the Whole Megillah|url=https://www.nytimes.com/2018/01/25/arts/design/jewish-museum-review.html|accessdate=2 February 2018|newspaper=The New York Times|date=25 January 2018}}</ref> *The [[Studio Museum in Harlem]], New York, USA *The Microsoft Collection *Montblanc Cultural Foundation == Lihimi m-pahi == * [[List of Nigerian women artists]] ==Notes== {{notelist}} == Kundivihira == {{reflist}} ==External links== *[https://www.goodman-gallery.com/artists/ruby-onyinyechi-amanze Ruby Onyinyechi Amanze at Goodman Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241209232203/https://www.goodman-gallery.com/artists/ruby-onyinyechi-amanze |date=2024-12-09 }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Amanze, Ruby Onyinyechi}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Category:1982 births]] [[Category:African-American artists]] [[Category:American contemporary artists]] [[Category:British contemporary artists]] [[Category:Draughtsmen]] [[Category:Living people]] [[Category:Nigerian contemporary artists]] [[Category:Nigerian women artists]] [[Category:Temple University alumni]] [[Category:Cranbrook Academy of Art alumni]] [[Category:21st-century African-American artists]] [[Category:20th-century African-American people]] [[Category:British women curators]] [[Category:Nigerian women curators]] [[Category:American women curators]] [[Category:American curators]] [[Category:Draughtswomen]] eak4kfk8uri5pkynfsnkmrmhddssjre William Kentridge 0 29780 132971 119116 2026-04-29T05:07:40Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132971 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{short description|South African artist}} {{Use dmy dates|date=April 2020}} <!--[[File:WilliamKentridge DSC 2685.JPG|thumb|William Kentridge at exhibition opening at [[Australian Centre for the Moving Image|ACMI]] in [[Melbourne]], Australia]] --> '''William Kentridge''' (bɛ dɔɣi o la 28 April 1955) nyɛla [[South Africa]] nuuni tuunbaŋda ŋun peetira, ka yaari shiniinima tum yuuni 1990s. O nyɛla ŋun kpaŋsiri tuma ŋɔ tumbu sahakama. O nyɛla ŋun ni tooi niɣim bini yini ka di niŋ zaɣ'bɔbigu.<ref>Greg Kucera Gallery 2007.</ref> == Daŋ == Kentridge yidana n-nyɛ Anne Stanwix, ka bɛ mali bihi ata.<ref>{{cite news|url=http://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/people/k/william_kentridge/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530214332/http://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/people/k/william_kentridge/index.html|archive-date=30 May 2015|title=William Kentridge News|newspaper=The New York Times|access-date=8 August 2018}}</ref> South Africa looya [[Sydney Kentridge]] mini [[Felicia Kentridge]] bia n-nyɛ o. == Filimnima == {|width="100%" align="center"| | style="width:50%; vertical-align:top;"| * 1989 ''Johannesburg, 2nd Greatest City After Paris'' (part of the ''Drawings for Projection'') * 1990 ''Monument'' (part of the ''Drawings for Projection'') * 1991 ''Mine'' (part of the ''Drawings for Projection'') * 1991 ''Sobriety, Obesity & Growing Old'' (part of the ''Drawings for Projection'') * 1994 ''Felix in Exile'' (part of the ''Drawings for Projection'') * 1996 ''History of the Main Complaint'' (part of the ''Drawings for Projection'') * 1996–97 ''Ubu Tells the Truth'' | style="width:50%; vertical-align:top;"| * 1998 ''Weighing... and Wanting'' (part of the ''Drawings for Projection'') * 1999 ''Stereoscope'' (part of the ''Drawings for Projection'') * 1999 ''Shadow Procession'' * 2001 ''Medicine Chest'' * 2003 ''Automatic Writing'' * 2003 ''Tide Table'' (part of the ''Drawings for Projection'') * 2003 ''Journey to the Moon'' * 2009 ''[[Kentridge and Dumas in Conversation]]'' * 2011 ''Other Faces'' (part of the ''Drawings for Projection'') * 2015 ''Notes Toward a Model Opera'' |} Kentridge's shiniinima daa niŋla yuuni 2004 [[Cannes Film Festival]].<ref>{{cite web |url=http://www.news24.com/News24/Entertainment/Local/0,9294,2-1225-1242_1520374,00.html |title= SA hasn't got it in the Cannes: Entertainment: South Africa: News24|website=www.news24.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001002825/http://www.news24.com/News24/Entertainment/Local/0,9294,2-1225-1242_1520374,00.html |archive-date=1 October 2007}}</ref> == Exhibitions == {{columns-list|colwidth=30em| * 1997 [[Documenta]] X, [[Kassel]] * 1998 [[São Paulo Biennial]] * 1998 [[The Drawing Center]], New York * 1999 [[Barcelona Museum of Contemporary Art]] * 1999 [[Venice Biennial]] * 1999 [[Carnegie International]] * 2000 [[Bienal de la Habana]], [[Havana]] * 2000 Artlook South Africa, Gahlberg Gallery, [[College of DuPage]]<ref>Title Artlook South Africa Authors Corinne Louw, Alexandra J. Dodd, Gahlberg Gallery; Publisher Gahlberg Gallery, McAninch Arts Center, College of DuPage, 2001</ref> * 2002 [[Documenta]] 11, [[Kassel]], Germany * 2003 Goodman Gallery, [[Johannesburg]] * 2003 Spacex Gallery, [[Exeter]] * 2004 [[Metropolitan Museum]], New York * 2005 Musée d'art Contemporain, [[Montreal]] * 2006 [[Johannesburg]] Art Gallery * 2006 [[Salzburg]] Museum der Moderne * 2006 [[Museo de Arte Contemporáneo de Monterrey]] * 2006 [[Museum of Contemporary Art, Chicago]] * 2007 [[Smith College]] Art Museum * 2007 [[Museum of Modern Art]], New York * 2007 University of Brighton Gallery * 2007 [[Bienal do Mercosul]], [[Porto Alegre]] * 2008 [[Williams College]] Museum of Art * 2008 [[Philadelphia Museum of Art]], [[Philadelphia]] * 2008 [[Biennale of Sydney]], [[Sydney]], Australia * 2008 ''William Kentridge Seeing Double'', [[Marian Goodman]] Gallery, New York<ref>[http://www.mutualart.com/Exhibitions/William-Kentridge-Seeing-Double/72EBEFC53B8306C4 "William Kentridge Seeing Double"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304043542/http://www.mutualart.com/Exhibitions/William-Kentridge-Seeing-Double/72EBEFC53B8306C4 |date=4 March 2016 }}, ''MutualArt''.</ref> * 2009 [[Chicago Museum of Contemporary Art]] * 2009 [[San Francisco Museum of Modern Art]] * 2009 [[Modern Art Museum of Fort Worth]] * 2009 [[Henry Art Gallery]], [[Seattle]] * 2009 The [[National Museum of Modern Art, Kyoto]] * 2009 The Norton Museum of Art, West Palm Beach * 2010 [[Museum of Modern Art]], New York * 2010 The [[Jewish Museum (New York)]], New York * 2010 [[Hiroshima City Museum of Contemporary Art]], Hiroshima * 2010 [[Colorado Springs Fine Arts Center]] * 2010 [[Jeu de Paume]], Paris; In parallel with the Five Themes exhibition at the Jeu de Paume in Paris (2010), the artist was featured at the [[Louvre]]. The Louvre show, ''Carnets d'Egypte'', included drawings of the artist, presented next to works from the museum collections, and videos shown in Louis XIVth’s bed. * 2010 [[Louvre]], Paris * 2010 ''William Kentridge: Five Themes'', Albertina Museum<ref>[http://www.mutualart.com/Exhibitions/William-Kentridge--Five-Themes/41621A5E8F24BAEF "William Kentridge: Five Themes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304032030/http://www.mutualart.com/Exhibitions/William-Kentridge--Five-Themes/41621A5E8F24BAEF |date=4 March 2016 }}, ''MutualArt''.</ref> * 2011 [[Israel Museum]], [[Jerusalem]] * 2011 [[MOMA]], [[New York City]] * 2011 [[MACO]], [[Oaxaca City|Oaxaca]] * 2011 [[Garage Center for Contemporary Culture]], [[Moscow]] * 2011 [[Museum of Fine Arts (Budapest)|Museum of Fine Arts]], [[Budapest]] * 2012 [[Australian Centre for the Moving Image]], [[Melbourne]]<ref>{{cite journal|doi=10.1080/09647775.2015.1060866 | volume=30 | title=Conflicts between context and content in William Kentridge: Five Themes : a case study of the Melbourne exhibition | journal=Museum Management and Curatorship | year=2015 | pages=283–295| last1=McCulloch | first1=Samantha | last2=Williams-Wynn | first2=Christopher | issue=4 | s2cid=142528621 }}</ref> * 2012 Jewish History Museum, Amsterdam * 2012 [[Documenta (13)]], Kassel * 2012 Instituto Moreira Salles, [[Rio de Janeiro]] * 2013 [[Volte Gallery]], [[Mumbai]]<ref>{{cite web|url=http://volte.in/ |title=Volte |publisher=Volte.in |access-date=1 March 2014}}</ref> * 2013 [[mac, Birmingham]]<ref>{{cite web |url=http://www.macarts.co.uk/event/a-universal-archive-william-kentridge-as-printmaker |title=A Universal Archive exhibition |publisher=Macarts.co.uk |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130421002510/http://www.macarts.co.uk/event/a-universal-archive-william-kentridge-as-printmaker |archive-date=21 April 2013}}</ref> * 2013 MAXXI, [[Rome]] * 2013 [[Pinacoteca do Estado de São Paulo]], [[São Paulo]]<ref>{{cite web |url=http://www.pinacoteca.org.br/pinacoteca-pt/default.aspx?c=exposicoes&idexp=1198&mn=537&friendly=Exposicao-William-Kentridge-fortuna |title=Pinacoteca do Estado de Sуo Paulo |publisher=Pinacoteca.org.br |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140403135332/http://www.pinacoteca.org.br/pinacoteca-pt/default.aspx?c=exposicoes&idexp=1198&mn=537&friendly=Exposicao-William-Kentridge-fortuna |archive-date=3 April 2014}}</ref> * 2014 Fortune: Banco de la República<ref>{{Cite web|url=http://www.banrepcultural.org/william-kentridge/|title=Willam Kentridge — Fortuna.}}</ref> * 2015 ''William Kentridge: Tapestries'', Kewening Galerie<ref>[http://www.mutualart.com/Exhibitions/William-Kentridge--Tapestries/F373E453EA555AD9 "William Kentridge: Tapestries"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304192102/http://www.mutualart.com/Exhibitions/William-Kentridge--Tapestries/F373E453EA555AD9 |date=4 March 2016 }}, ''MutualArt''.</ref> * 2015 [[EYE Film Institute Netherlands]], [[Amsterdam]]: If We Ever Get To Heaven (till 31 August) * 2015 [[Haus Konstruktiv]], [[Zürich]]: William Kentridge – The Nose (4 June to 6 September) * 2015 Royal Academy Summer show * 2016 [[Whitechapel Gallery]] – Thick Time (21 September 2016 to 15 January 2017) * 2017 [[Louisiana Museum of Modern Art]], Denmark * 2017 [[Museum der Moderne Salzburg]], – Thick Time (29 July – 5 November 2017) * 2017 [[Performa 17]], New York * 2017/18 [[Old St. John's Hospital]]/[[Memlingmuseum]], [[Bruges]]: Smoke, Ashes Fable<ref>{{cite web| url = https://www.expatica.com/be/general/fn-modern-art-stuns-in-bruges-smoke-ashes-fable-by-william-kentridge-55041/|title = Modern art stuns in Bruges: Smoke, Ashes, Fable by William Kentridge| date = 26 October 2017| access-date = 5 October 2022| website = Expatica.com}}</ref> * 2018 [[Liebieghaus]], [[Frankfurt]]: ''O Sentimental Machine''<ref>{{cite web| url = https://kentridge.liebieghaus.de/en/william-kentridge-o-sentimental-machine| title = Liebieghaus "O Sentimental Machine"| date = 1 March 2018| access-date = 5 October 2022| website = Liebieghaus}}</ref> * 2018/19 [[Centro de las Artes de San Agustín (CaSa)]], [[Oaxaca City|Oaxaca]]: "More Sweetly Play the Dance" (Opened 4 November 2018) * 2020–2021 [[Centre de Cultura Contemporània de Barcelona]] (CCCB), [[Barcelona]]: ''El que no està dibuixat'' ("That Which is Not Drawn") (9 October 2020 — 21 February 2021). Large retrospective including drawings, large-format tapestries, the audiovisual installation ''More Sweetly Play the Dance'' and the full series of 11 short animation films, ''Drawings for Projection''. CCCB’s exhibit has been the first place in Europe to premiere Kentridge’s latest film, ''City Deep''. * 2022 [[M. K. Čiurlionis National Art Museum]], [[Kaunas]] "That Which We Do Not Remember", part of Kaunas European capital of culture 2022 program.<ref>{{cite web| url = https://ciurlionis.lt/activity/branches/m-k-ciurlionis-national-museum-of-art/exhibitions/william-kentridge-paroda-tai-ko-neatsimename-en/| title = "That Which We Do Not Remember" Exhibition by William Kentridge| date = 2 January 2022| access-date = 5 October 2022| website = M. K. Čiurlionis National Museum Of Art}}</ref> * 2022 [[Royal Academy, London]] ''William Kentridge''<ref>{{cite news| url = https://www.theguardian.com/artanddesign/2022/sep/20/william-kentridge-review-the-sound-and-the-fury| title = William Kentridge review – the sound and the fury| author = Searle, Adrian| date = 20 September 2022| access-date = 29 September 2022|newspaper = The Guardian}}</ref>}} * 2024 [[Sharjah Art Foundation]] ==Pina== {{BLP sources section|date=September 2017}} {|width="100%" align="center"| | style="width:50%; vertical-align:top;"| * 1982 Red Ribbon Award for Short Fiction * 1986 Market Theatre Award for New Vision exhibition * 1986 AA vita Award at Cassirer fine Art * 1987 Standard Bank Young Artist Award * 1992 Woyzeck on the Highveld awards for production, set design & direction * 1994 Loerie Award memo * 1999 [[Carnegie Prize]] at [[Carnegie International]] * 2003 [[Goslarer Kaiserring]] | style="width:50%; vertical-align:top;"| * 2004 Honorary Doctor of Literature from the [[University of the Witwatersrand]] * 2006 [[Jesse L Rosenberger]] Medal from the [[University of Chicago]] * 2010 [[Kyoto Prize]] * 2012 [[Dan David Prize]] * 2013 [[Commandeur des Arts et des Lettres]]<ref>{{cite web|title=Bastille Day celebrations in South Africa|url=http://www.ambafrance-rsa.org/Bastille-Day-celebrations-in-South|publisher=French Embassy in South Africa|access-date=15 July 2013}}</ref> * 2021 Honorary Doctor of Vrije Universiteit Brussel<ref>{{cite web |title=William Kentridge |access-date=18 March 2023 |lang=en, nl |url=https://www.vub.be/en/person/william-kentridge}}</ref> * 2022 Honorary Doctor of Humane Letters from [[Columbia University]]<ref>{{cite web|title=Columbia's 2022 Honorary Degree Recipients Announced|url=https://news.columbia.edu/news/columbias-2022-honorary-degree-recipients-announced#:~:text=On%20May%2018%2C%202022%2C%20Columbia,the%20University%20Medal%20for%20Excellence.|publisher=Columbia University in the City of New York|access-date=28 May 2022}}</ref> |} == Noosi == {{Reflist}} == Kundivihira == * Cameron, Dan; Christov-Bakargiev, Carolyn; [[J. M. Coetzee|Coetzee, JM]]. ''William Kentridge''. [[New York City|New York]]: [[Phaidon Press]], 1999. * [[Christov-Bakargiev, Carolyn]]. ''William Kentridge''. Societé des Expositions du [[Palais de Beaux-Arts de Bruxelles]], 1998. * Cole, William. "On Some Early Prints by William Kentridge", ''[[Print Quarterly]]'' vol. XXVI no. 3 (2009), 268–273. * Cole, William. "Privileged Access, Judiciously Shared. Matthew Kentridge, The Soho Chronicles: 10 Films by William Kentridge." [[Art Journal (CAA)|Art Journal]] vol. 74, no. 4 (winter 2015). * Cole, William. ''The Juvenilia of William Kentridge: An Unauthorized Catalogue Raisonné''. Sitges: Cole & Contreras, 2016. * Coumans, Sandra. "Geschichte und Identität. Black Box / Chambre noire von William Kentridge", Regiospectra Verlag Berlin, 2012. * Edmunds, Paul. "William Kentridge's SANG Retrospective", Artthrob: ''Contemporary Art in South Africa'' 65 (2003). * Greg Kucera Gallery. [http://www.gregkucera.com/kentridge.htm "William Kentridge"]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. 2007. * {{cite book|last=Kasfir|first=Sidney Littlefield |author-link=Sidney Littlefield Kasfir|title=Contemporary African Art|url=https://archive.org/details/contemporaryafri00kasf|url-access=registration|year=2000|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-20328-6}} * Kentridge, William. "Director's Note". In ''[[Ubu and the Truth Commission]]'', by [[Jane Taylor (South Africa)|Jane Taylor]], viii-xv. [[Cape Town]]: University of Cape Town Press, 2007. * {{cite journal|last1=McCulloch|first1=Samantha|last2=Williams-Wynn|first2=Christopher|title=Conflicts between context and content in ''William Kentridge: Five Themes'': a case study of the Melbourne exhibition|journal=[[Museum Management and Curatorship]]|volume=30|issue=4|year=2015|pages=283–295|issn=0964-7775|doi=10.1080/09647775.2015.1060866|s2cid=142528621|via=[[Taylor & Francis]]}} * Taylor, Jane. ''Ubu and the Truth Commission''. Cape Town: University of Cape Town Press, 2007. == External links == {{Commons category}} *[https://www.kentridge.studio Kentridge Studio - Official site for William Kentridge] *[https://www.goodman-gallery.com/artists/william-kentridge William Kentridge at Goodman Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220419140958/https://www.goodman-gallery.com/artists/william-kentridge |date=19 April 2022 }} *[http://www.metmuseum.org/collections/metcollects/archive/the-refusal-of-time William Kentridge: The Refusal of Time at The Metropolitan Museum of Art] *[https://web.archive.org/web/20101114003324/http://www.davidkrutpublishing.com/artbase/abf-artist.php?artist=1 Artworks] by William Kentridge *[http://artarchives.net/artarchives/liliantone/tonekentridge.html Interview with William Kentridge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513061051/http://artarchives.net/artarchives/liliantone/tonekentridge.html |date=13 May 2011 }}, by Lilian Tone *[http://ec2-79-125-124-178.eu-west-1.compute.amazonaws.com/articles/William-Kentridge-believes-South-Africa-let-Nelson-Mandela-down/31358 William Kentridge believes South Africa let Nelson Mandela down] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171021221622/http://ec2-79-125-124-178.eu-west-1.compute.amazonaws.com/articles/William-Kentridge-believes-South-Africa-let-Nelson-Mandela-down/31358 |date=21 October 2017 }}, Interview with William Kentridge, by Flavia Foradini, The Art Newspaper, online edition, 13 Dec 2013 *[http://channel.louisiana.dk/video/william-kentridge-how-we-make-sense-world How We Make Sense of the World. An interview with William Kentridge] Video by [[Louisiana Channel]] *[https://web.archive.org/web/20141113163302/http://www.culturebase.net/artist.php?34 culturebase: William Kentridge] {{Princess of Asturias Award for the Arts}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Kentridge, William}} [[Category:1955 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Kyoto laureates in Arts and Philosophy]] [[Category:South African Jews]] [[Category:South African animators]] [[Category:Jewish South African artists]] [[Category:Fellows of the American Academy of Arts and Sciences]] [[Category:University of the Witwatersrand alumni]] [[Category:South African contemporary artists]] [[Category:L'École Internationale de Théâtre Jacques Lecoq alumni]] [[Category:Honorary members of the Royal Academy]] [[Category:21st-century South African male artists]] [[Category:20th-century South African male artists]] [[Category:Members of the American Philosophical Society]] [[Category:Columbia University people]] [[Category:Alumni of King Edward VII School (Johannesburg)]] h95wyuzkhcofairywess9ivysnvxl2t Mike Ezuruonye 0 31757 132938 113227 2026-04-28T16:00:27Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132938 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{Short description|Nigerian actor (born 1982)}} {{Use dmy dates|date=August 2024}} {{Use Nigerian English|date=September 2022}} '''Mike Ezuruonye''' (bɛ dɔƔi o la 21 September yuuni 1982) ka o nyɛ Nigeria kpɛrikpɛrita.<ref>{{Cite web |title=Nollywood Actor, Mike Ezuronye, Becomes Checkers Brand Ambassador |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/05/09/nollywood-actor-mike-ezuronye-becomes-checkers-brand-ambassador/ |access-date=17 July 2022 |website=www.thisdaylive.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chioma |first=Ella |date=3 October 2020 |title=Mike Ezuruonye reacts to his arrest in UK for defrauding sugar mummies (Video) |url=https://www.kemifilani.ng/entertainment/mike-ezuruonye-reacts-to-his-arrest-in-uk-for-defrauding-sugar-mummies-video |access-date=12 March 2022 |website=Kemi Filani News |language=en-GB}}</ref> ==Piligu biɛhigu mini tuma== Ezuruonye ya n-nyɛ [[Uzuakoli]] din be [[Abia State]], [[Nigeria]]. Bɛ daa dɔɣi o la Anshaara goli 21 September yuuni 1982, [[Lagos|Lagos State]], Nigeria. O chaŋla shikuru Federal Government College, [[Wukari]], [[Taraba State]], Nigeria,ka lahi chaŋ Archbishop Aggey Memorial School, [[Lagos State]], ka laan yi bɔhim banki tuma [[Nnamdi Azikiwe University]], [[Awka]], din be [[Anambra State]], southeast Nigeria.<ref>{{cite web|url=http://ibakatv.com/celeb/mike-ezuruonye|title=Mike Ezuruonye|website=[[Ibakatv]]|accessdate=26 February 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150224084133/http://ibakatv.com/celeb/mike-ezuruonye|archivedate=24 February 2015|access-date=18 April 2025|archive-date=24 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150224084133/http://ibakatv.com/celeb/mike-ezuruonye}}</ref><ref name="take">{{cite web|url=http://www.takemetonaija.com/2015/02/actor-mike-ezuruonye-full-biographylife.html|title=Actor Mike Ezuruonye|website=Take me to Naija|accessdate=28 February 2015}}</ref> O daa nyɛla banki tumtumda pɔi ka naan yi leei kpɛrikpɛrita.<ref>{{cite web|url=http://www.nigeriafilms.com/news/20777/5/a-fan-wanted-me-to-sign-on-her-bra-mike-ezuruonye.html|website=Nigeriafilms|title=A Fan Wanted Me to Sign on Her Bra — Mike Ezuruonye|author=Kemi Ashefon|accessdate=28 February 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150403124958/http://www.nigeriafilms.com/news/20777/5/a-fan-wanted-me-to-sign-on-her-bra-mike-ezuruonye.html|archivedate=3 April 2015|access-date=18 April 2025|archive-date=3 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403124958/http://www.nigeriafilms.com/news/20777/5/a-fan-wanted-me-to-sign-on-her-bra-mike-ezuruonye.html}}</ref> O be [[Nollywood]]<nowiki/>filimnima ni pam. Bɛ daa piigi o nio kpaɣiri "Best Actor in a Leading Role" ni o kpaŋmaŋa "''The Assassin"'' ni, din daa niŋ [[Africa Movie Academy Awards]] yuuni 2009 ka bɛ daa lahi piigi o ni o kpaɣiri "Best Actor" [[Africa Magic Viewers' Choice Awards|Africa Magic Viewer's Choice Awards]] ni.<ref>{{cite web|url=http://www.screenafrica.com/news/industry/363428.htm|title=AMAA 2008: List of Nominees & Winners at ScreenAfrica.com|accessdate=17 January 2010|access-date=18 April 2025|archive-date=8 February 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100208181413/http://www.screenafrica.com/news/industry/363428.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.standardmedia.co.ke/InsidePage.php?id=2000030475&cid=482&story=Mike%20Ezuruonye:%20The%20face%20of%20African%20movie|title=Mike Ezuruonye: The face of African movie|last=Orido|first=George|date=4 March 2011|work=[[The Standard (Kenya)|The Standard]]|accessdate=9 March 2011|location=Nairobi, Kenya}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ama-awards.com/amaa-nominees-and-winners-2009 |title=AMAA Nominees and Winners 2009 |publisher=[[Africa Movie Academy Award]] |accessdate=9 March 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110405090903/http://www.ama-awards.com/amaa-nominees-and-winners-2009 |archivedate=5 April 2011 |access-date=18 April 2025 |archive-date=5 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110405090903/http://www.ama-awards.com/amaa-nominees-and-winners-2009 }}</ref><ref>{{cite news|author=Adekunle Adedosu|url=https://thenet.ng/mike-ezuronye-o-c-ukeje-others-contest-2015-amvca-award/|title=Mike Ezuronye, O.C Ukeje, others contest 2015 AMVCA award|publisher=Nigerian Entertainment Today}}</ref> ==Maŋmaŋa biɛhigu== Ezuruonye kpuɣila paɣa yuli booni Nkechi Nnorom, Anashaara goli November yuuni 2010.<ref>{{Cite web |last=BellaNaija.com |date=16 November 2010 |title=BN Celebrity Weddings: Mike Ezuruonye weds Nkechi 'Keke' Nnorom in grand style – The Exclusive Wedding Photos |url=https://www.bellanaija.com/2010/11/bn-celebrity-weddings-mike-ezuruonye-weds-nkechi-keke-nnorom-in-grand-style-the-exclusive-wedding-photos/ |access-date=8 October 2023 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=31 July 2022 |title=Meet Mike Ezuruonye's Family: His Wife and the Son they Share |url=https://buzznigeria.com/mike-ezuruonye-bio-wife-facts/ |access-date=8 October 2023 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Black |first=Henry |date=24 March 2016 |title=Mike Ezuruonye set date for white wedding |url=https://www.nigeriafilms.com/mike-ezuruonye-set-date-for-white-wedding/ |access-date=8 October 2023 |website=Nigeriafilms |language=en-US |archive-date=24 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924001420/https://www.nigeriafilms.com/mike-ezuruonye-set-date-for-white-wedding/ |url-status=dead }}</ref> Bɛ dɔɣila bihi ayi.<ref>{{Cite web |date=2022-07-31 |title=Meet Mike Ezuruonye's Family: His Wife and the Son they Share |url=https://buzznigeria.com/mike-ezuruonye-bio-wife-facts/ |access-date=2024-12-07 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Meet Actor Mike Ezuruonye and his Son (PHOTOS) {{!}} Akpraise.com |url=http://akpraise.com/meet-actor-mike-ezuruonye-beautiful-wife-photos/ |access-date=2 January 2018 |website=akpraise.com |language=en-US |archive-date=3 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170903045516/http://akpraise.com/meet-actor-mike-ezuruonye-beautiful-wife-photos |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |last=Ekwuweme |first=Desmond |date=May 19, 2018 |title=I HAVE GONE BEYOND NOLLYWOOD - MIKE EZURUONYE |url=https://www.vanguardngr.com/2018/05/ive-gone-beyond-nollywood-mike-ezuruonye/ |work=vanguard}}</ref> ==Filimnima shɛŋa== {{Div col|colwidth=25em}} *''As Complicated'' (2020) *''Bitter Rain'' (2021) as Nnamdi *''Brother Jekwu'' (2016) as Brother Jekwu *''Calabash Part 1 & Part 2'' *''Critical Decision'' *''Dark Listed'' (2019) *''Deal Breaker'' (2021) as Adam *''Desire'' (2008) as Desmond *''Divorce Not Allowed'' (2018) as Hycent *''Daddies Face Off'' (2021) *''Endless Passion'' (2005) as Kingsley *''Flipped'' (2021) as Naeto *''Keep Me Alive'' (2008) *''Lagos Real Fake Life'' (2018) as Chidi *''Occultic Kingdom'' *''Precious Secrets'' (2022) *''Pregnant Daddy'' (2023) as Oscar *''Ridicule'' (2023) as Oliver *''Ropes of Fate'' (2010) as Samuel *''Shattered'' (2021) *''Soul Behaviour'' (2020) *''Soul Gigolo'' (2020) *''That Other Good Turn'' (2021) as Edwin *''The Assassin'' *''The Debt'' (2021) *''The Donor'' (2021) as Ejiro *''The Duplex'' (2015) as Emeka *''The Tenant'' *''To Kill a Ghost'' (2023) as Dennis *"Bola's Baggage (2023) *" She Must Be Obeyed" (2023) as Livinus *"The Dead" (2023) as Chinedu *"Pregnant Daddy" (2023) as Oscar *''Unforeseen'' (2005) *''Unpredictables'' (2022) *''Endless Passion'' (2005)<ref>{{Citation |last=Egbon |first=Kabat Esosa |title=Endless Passion |url=https://www.imdb.com/title/tt1193571/ |type=Drama |access-date=8 October 2023 |others=Mandela Ajah, Franca Brown, Prince Neke Chukwu |publisher=Nwaeze Investment}}</ref> *''Broken Marriage''<ref>{{Cite web |date=22 August 2020 |title=MEET The Adorable Wife And Child Of Nollywood Actor, Mike Ezuruonye |url=https://www.ghgossip.com/meet-the-adorable-wife-and-child-of-nollywood-actor-mike-ezuruonye/ |access-date=8 October 2023 |website=www.ghgossip.com |language=en-AU |archive-date=22 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200822082911/https://www.ghgossip.com/meet-the-adorable-wife-and-child-of-nollywood-actor-mike-ezuruonye/ |url-status=dead }}</ref> *''Beyond Reason'' *''Critical Decision'' *''Unforgivable'' (2014)<ref>{{cite news|author=Victor Enengedi|url=https://thenet.ng/mike-ezuruonye-makes-yoruba-movie-debut/|title=Mike Ezuoronye makes Yoruba movie debut|website=Nigerian Entertainment Today|access-date=28 February 2015|date=14 August 2013}}</ref> as Damola *''Calabash Part 1 & Part 2'' (2014) *''[[The Duplex (film)|The Duplex]]'' (2015)<ref>{{cite news|url=http://www.tribune.com.ng/entertainment/item/30659-the-duplex-mike-ezuruonye-omoni-oboli-scamper-in-house-of-horror|title=The Duplex: Mike Ezuruonye, Omoni Oboli scamper in House of Horror|work=The Tribune|accessdate=2 February 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150304074916/http://www.tribune.com.ng/entertainment/item/30659-the-duplex-mike-ezuruonye-omoni-oboli-scamper-in-house-of-horror|archivedate=4 March 2015|access-date=18 April 2025|archive-date=4 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150304074916/http://www.tribune.com.ng/entertainment/item/30659-the-duplex-mike-ezuruonye-omoni-oboli-scamper-in-house-of-horror}}</ref> *"Living with a Ghost" (2015) *"Breathless" (2015) as Ben *" Forbidden Choice" (2014) as Johnson * Break of Dawn (2024) * Cramp My Style (2024) * 3 Working Days (2024) * Family Gbese (2024) * Heart of a Brother (2024) as Chibunna {{div col end}} == Pina mini piibu == {| class="wikitable" |+ !Year !Movie !Award !'''Category''' !Result |- |2009 |''The Assassin'' |[[Africa Movie Academy Awards]] |Best Actor |{{Nominated}} |- |2014 |''Unforgivable'' |[[Africa Magic Viewers' Choice Awards|Africa Magic Viewers Choice Awards]] |Best Actor | |- |2014 |''Unforgivable'' |[[Golden Icons Academy Movie Awards]] |Best Actor | |- |2014 |''Unforgivable'' |[[City People Entertainment Awards]] |Best Actor | |- |2014 |''Unforgivable'' |[[Nollywood Movies Awards]] |Best Actor | |- |2015 |''The Tenant'' |[[Zulu African Film Academy Awards]] |Best Actor | |- |2016 |''Brother Jekwu'' |[[Golden Movie Awards]] | | |} ==Kundivihira== {{Reflist}} == External links == * {{IMDb name|id=2138363|name=Mike Ezuruonye}} [[Category:Igbo male actors]] [[Category:Nigerian male film actors]] [[Category:Living people]] [[Category:21st-century Nigerian male actors]] [[Category:Nnamdi Azikiwe University alumni]] [[Category:Male actors from Lagos]] [[Category:1982 births]] [[Category:Nigerian male television actors]] [[Category:Actors from Abia State]] [[Category:Nigerian film producers]] [[Category:Nigerian film directors]] [[Category:Nigerian television personalities]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Ezuruonye, Mike}} {{Authority control}} {{Authority control}} pnka0ty364i3aso4kuucu1doskllml7 Paul Igwe 0 31821 132950 118083 2026-04-28T19:46:30Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132950 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{short description|Nigerian film director (born 1977)}} {{Use dmy dates|date=May 2020}} '''Paul Igwe''' {{Audio|Ig-Paul Igwe.ogg|listen|help=no}} (bɛ dɔɣi o la Anashaara goli 27 November yuuni 1977) ka o nyɛ Nigeria kpɛrikpɛrita, dareta, ni produsa, ka lahi nyɛ "[[CEO]]" n-ti Whitestone Cinema Limited. Ŋuna n produsi [[Soap (TV series)]], "Clinic Matters", "The Benjamins", "Ojays", ni "Asunder".<ref>{{Cite news|url=http://thenationonlineng.net/emcoan-plans-ceo-training-end-year-gig/|title=EMCOAN plans CEO training and end of year gig – The Nation Nigeria|date=8 November 2017|work=The Nation Nigeria|access-date=12 September 2018|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.modernghana.com/movie/13624/clinic-matters-whats-gwan.html|title=Clinic Matters: What's gwan?|work=Modern Ghana|access-date=12 September 2018|language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ugowrite.blogspot.com/2012/10/producer-of-popular-sitcom-clinic.html|title=MUST READ!: Producer Of Popular Sitcom, "Clinic Matters" Honoured In Paris|last=Editor|date=30 October 2012|website=MUST READ!|access-date=12 September 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://connectnigeria.com/articles/2013/12/nigerians-share-top-10-tv-shows-in-2013/|title=Nigerians Share: Top 10 TV Shows in 2013 • Connect Nigeria|website=connectnigeria.com|language=en-GB|access-date=12 September 2018|archive-date=12 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180912204505/https://connectnigeria.com/articles/2013/12/nigerians-share-top-10-tv-shows-in-2013/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.pmnewsnigeria.com/2014/03/09/movie-awards-all-the-winners-of-the-amvca/|title=Movie awards: All the winners of the AMVCA – PM NEWS Nigeria|date=9 March 2014|work=PM NEWS Nigeria|access-date=12 September 2018|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/156457-nairobi-half-life-contract-flower-girl-win-big-africa-magic-viewers-choice-awards.html|title=Nairobi Half-life, The Contract, Flower Girl win big at Africa Magic Viewers' Choice Awards – Premium Times Nigeria|date=10 March 2014|work=Premium Times Nigeria|access-date=12 September 2018|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.naija.ng/61313.html#40596|title=Funke Akindele, Rita Dominic, Yvonne Okoro Win Big At 2014 AMVCA|last=Ejiofor|first=Clement|date=9 March 2014|work=Naija.ng – Nigeria news.|access-date=12 September 2018|language=en-US}}</ref> Yuuni 2015, o daa pili "sitcom" palli "Ojays" ka di daa nya ppibu Best Comedy award ni [[Nollywood and African Film Critics Awards|Nafca Awards]].<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/nafca-2015-black-november-30-days-in-atlanta-oloibiri-lead-nominees-list-id3932115.html|title=NAFCA 2015: "Black November," "30 Days in Atlanta," "Oloibiri" lead nominees list|last=Izuzu|first=Chidumga|access-date=12 September 2018|language=en-US|archive-date=12 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180912204258/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/nafca-2015-black-november-30-days-in-atlanta-oloibiri-lead-nominees-list-id3932115.html|url-status=dead}}</ref> Paul daa lahi pili dɛma ka boli li "USEKWU IGBO" ka di gbunni nyɛ 'Igbo duduhigu'. Di daa di la "Best Indigenous Movie/TV Series award" yuuni [[2016 Africa Magic Viewers Choice Awards|2016 Africa Magic Viewers' Choice Awards]] din daa niŋ [[Eko Hotels and Suites|Eko Hotel and Suites]], [[Victoria Island, Lagos]] ni.<ref>{{Cite web|url=https://www.lindaikejisblog.com/2016/03/check-out-full-list-of-winners-at-2016.html|title=Check out the full list of winners at 2016 AMVCA|website=Linda Ikeji's Blog|language=en-GB|access-date=12 September 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/amvca-2016-dry-adesua-etomi-daniel-k-daniel-win-big-full-list-of-winners-id4751815.html|title=AMVCA 2016: "Dry," Adesua Etomi, Daniel K Daniel win big [full list of winners]|last=Izuzu|first=Chidumga|access-date=12 September 2018|language=en-US|archive-date=12 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180912204424/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/amvca-2016-dry-adesua-etomi-daniel-k-daniel-win-big-full-list-of-winners-id4751815.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.naija.ng/754209-check-full-list-winners-amvca-2016.html#754209|title=Check out the full list of winners at the AMVCA 2016|last=Igwe|first=H.|date=6 March 2016|work=Naija.ng – Nigeria news.|access-date=12 September 2018|language=en-US|archive-date=13 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180913002358/https://www.naija.ng/754209-check-full-list-winners-amvca-2016.html#754209|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://africamagic.dstv.com/news/amvca-2016-full-winners-list|title=AMVCA 2016: Full winners list|website=Africa Magic Official Website – AMVCA 2016: Full winners list|language=en|access-date=12 September 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2016/03/617370/|title=AMVCA 2016 : See list of winners – Vanguard News|date=5 March 2016|work=Vanguard News|access-date=12 September 2018|language=en-US}}</ref> Yuuni 2016, Paul daa lahi pili "sitcom" palli ka boli li "House 6"<ref>{{Cite web|url=https://africamagic.dstv.com/channel/africa-magic-igbo|title=Africa Magic IGBO|website=Africa Magic Official Website – Africa Magic IGBO|language=en|access-date=12 September 2018}}</ref> ka sitcom shɛli gba daa lahi doli na, "Troubled Cottage".<ref>{{Cite web|url=https://www.kwese.com/ListingPopUpPage/6983681?width=480|title=Kwesé|website=www.kwese.com|language=en|access-date=12 September 2018|archive-date=12 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180912204448/https://www.kwese.com/ListingPopUpPage/6983681?width=480|url-status=dead}}</ref> Paul Igwe daa lahi zaŋ o kpɛriti wuhi niriba, "Asunder".<ref>{{Cite news|url=https://guardian.ng/art/african-movie-channel-set-to-launch-asunder/|title=African Movie Channel set to launch Asunder|access-date=12 September 2018|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bellanaija.com/2016/12/benita-nzeribe-lilian-esoro-nonso-odogwu-maureen-okpoko-tessy-oragwa-attend-the-official-launch-of-amc-first-tv-series-asunder/|title=Benita Nzeribe, Lilian Esoro, Nonso Odogwu, Maureen Okpoko, Tessy Oragwa attend the Official Launch of African Movie Channel's First TV Series – Asunder – BellaNaija|website=www.bellanaija.com|language=en-US|access-date=12 September 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.informationng.com/2016/12/benita-nzeribe-lilian-esoro-teju-babyface-attend-official-launch-asunder-tv-series.html|title=Benita Nzeribe, Lilian Esoro, Teju Babyface Attend the Official Launch of Asunder TV Series – INFORMATION NIGERIA|date=16 December 2016|work=INFORMATION NIGERIA|access-date=12 September 2018|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2016/12/asunder-tv-series-premieres-lagos/|title=Asunder TV series premieres in Lagos – Vanguard News|date=29 December 2016|work=Vanguard News|access-date=12 September 2018|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/asunder-new-tv-series-to-premiere-in-january-id5831522.html|title="Asunder": New TV series to premiere in January|last=Izuzu|first=Chidumga|access-date=12 September 2018|language=en-US|archive-date=12 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180912204323/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/asunder-new-tv-series-to-premiere-in-january-id5831522.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.africanmoviechannel.tv/story/official-launch-african-movie-channel%E2%80%99s-first-tv-series-%E2%80%93-asunder|title=Official Launch of African Movie Channel's First TV Series – Asunder {{!}} African Movie Channel|website=www.africanmoviechannel.tv|language=en|access-date=12 September 2018|archive-date=12 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180912204641/http://www.africanmoviechannel.tv/story/official-launch-african-movie-channel%E2%80%99s-first-tv-series-%E2%80%93-asunder|url-status=dead}}</ref> Yuuni 2017, o daa lahi produsi "Igbo soap opera" "Nkewa" ka bɛ daa mali li pari pɔhim zuɣu Africa Magic Igbo.<ref>{{Cite web|url=https://africamagic.dstv.com/channel/africa-magic-igbo|title=Africa Magic IGBO|website=Africa Magic Official Website – Africa Magic IGBO|language=en|access-date=12 September 2018}}</ref> O lahi dareti "Dance To My Beat", filim shɛli kpɛrikpɛritiba kamani [[Joseph Benjamin (actor)|Joseph Benjamin]], [[Kehinde Bankole]], [[Toyin Abraham]], ni [[Mary Njoku|Mary Remmy Njoku]] ni be shɛli ni.<ref>{{Citation|last=Bamidele|first=Bose|title=Joseph Benjamin, Kehinde Bankole, Mary Njoku, Toyin Abraham&nbsp;& more, star in Mary Lazarus' Movie Debut as a Producer&nbsp;"Dance To My Beat"&nbsp; – Goldmyne.TV|url=https://goldmyne.tv/entertainment/joseph-benjamin-kehinde-bankole-mary-njoku-toyin-abraham-star-mary-lazarus-movie-debut-producer-dance-beat/|language=en-US|access-date=12 September 2018|archive-date=12 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180912204727/https://goldmyne.tv/entertainment/joseph-benjamin-kehinde-bankole-mary-njoku-toyin-abraham-star-mary-lazarus-movie-debut-producer-dance-beat/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nollywoodreinvented.com/2018/07/dance-to-my-beat.html|title=Dance To My Beat {{!}} Nollywood REinvented|date=31 July 2018|work=Nollywood REinvented|access-date=12 September 2018|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/dance-to-my-beat-see-cast-of-movie-in-christmas-photo-shoot-id5927506.html|title="Dance to My Beat": See cast of movie in Christmas photo shoot|last=Izuzu|first=Chidumga|access-date=12 September 2018|language=en-US|archive-date=12 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180912204554/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/dance-to-my-beat-see-cast-of-movie-in-christmas-photo-shoot-id5927506.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ynaija.com/film-review-dance-to-my-beat-is-a-shameless-cash-grab-but-you-will-laugh/|title=Film Review: Dance To My Beat is a shameless cash grab. But you will laugh » YNaija|website=ynaija.com|language=en-GB|access-date=12 September 2018}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Filimnima == {| class="wikitable" !Year !Film !Note |- |2000 |''Outrageous'' | |- |2007 |''Extended Family'' | |- |2009 |''Clinic Matters'' |TV Series |- |2012 |''The Benjamins'' |TV Series |- |2015 |''OJAYS'' |Nominated for the Best Comedy award in the [[Nollywood and African Film Critics Awards|Nafca Awards]] |- |2015 |''PULSE'' | |- |2015 |''USEKWU IGBO'' | |- |2016 |''House 6'' | |- |2016 |''Ulo Isii'' |Producer/Director/Writer |- |2016 |''Troubled Cottage'' | |- |2016 |''Asunder'' |Producer/Director |- |2017 |''Nkewa'' |Soap Opera |- |2017 |''Dance To My Beat'' |starring [[Joseph Benjamin (actor)|Joseph Benjamin]], [[Kehinde Bankole]], [[Toyin Abraham]], |} == Lihi pahi == * [[List of Nigerian film producers]] * [[Shiloh Godson]] == Kundivihira == {{reflist}} == External links == * {{IMDb name|2277906}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Igwe, Paul}} [[Category:1977 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Nigerian film directors]] [[Category:Nigerian film producers]] [[Category:Businesspeople from Lagos]] [[Category:Igbo businesspeople]] [[Category:20th-century Nigerian businesspeople]] [[Category:21st-century Nigerian businesspeople]] [[Category:Nigerian television company founders]] [[Category:Nigerian television directors]] [[Category:Nigerian chief executives]] [[Category:Nigerian writers]] [[Category:Igbo people]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] 38y21x7aszcfdj169b4ew3zx0sychim 2024 in film 0 31849 132975 132023 2026-04-29T08:33:39Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132975 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{Short description|none}} <!--"none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]]--> {{use dmy dates|date=July 2024}} <!-- or mdy dates, just be consistent --> {{Year nav topic5|2024|film}} '''2024 in film''' nyɛla laɣinsi labi-teei, nifilimnima din da pam, pina tibu laɣinsi, "critics' lists of the best films of 2022", churi, filiminma din bahi, ni kpibu din yi polo ==Filimnima din da pam== {{see also|Lists of box office number-one films#2024}} {| class="wikitable sortable" style="margin:auto; text-align:left" |+Filimnima din da pam yuuni 2024<ref>{{Cite web|title=2024 Worldwide Box Office|url=https://www.boxofficemojo.com/year/world/2024/|access-date=April 1, 2025|website=[[Box Office Mojo]]|publisher=[[IMDb]]}}{{cbignore}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top 2024 Movies at the Worldwide Box Office |url=https://www.the-numbers.com/box-office-records/worldwide/all-movies/cumulative/released-in-2024 |access-date=January 19, 2024 |website=The Numbers |archive-date=1 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240701184222/https://the-numbers.com/box-office-records/worldwide/all-movies/cumulative/released-in-2024 |url-status=dead }}</ref> |- ! Rank !! Title !! Distributor !! Worldwide gross |- !1 | ''[[Inside Out 2]]'' |rowspan="3" |[[Walt Disney Studios Motion Pictures|Disney]] |$1,698,863,816 |- !2 | ''[[Deadpool & Wolverine]]'' |$1,338,073,645 |- !3 | ''[[Moana 2]]'' |$1,059,269,477 |- !4 | ''[[Despicable Me 4]]'' |rowspan="2" |[[Universal Pictures|Universal]] |$971,105,208 |- !5 | ''[[Wicked (2024 film)|Wicked]]'' |$753,700,072 |- !6 | ''[[Mufasa: The Lion King]]'' |Disney |$722,339,600 |- !7 | ''[[Dune: Part Two]]'' | rowspan="2" |[[Warner Bros. Pictures|Warner Bros.]] |$714,644,358 |- !8 | ''[[Godzilla x Kong: The New Empire]]'' |$571,850,016 |- !9 | ''[[Kung Fu Panda 4]]'' |Universal |$547,689,492 |- !10 | ''[[Sonic the Hedgehog 3 (film)|Sonic the Hedgehog 3]]'' |[[Paramount Pictures|Paramount]] |$491,946,657 |} * ==Events== ===Scheduled award ceremonies=== {| class="wikitable sortable" ! Date !! Event !! Host !! Location(s) !! class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|References}} |- | January 6 | [[7th Astra Film Awards]] | [[Hollywood Creative Alliance]] | [[Los Angeles]], California, U.S | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |title=HCA Unveils Initial Plans to Expand the Organization |url=https://hollywoodcreative.org/press-releases/h-c-a-unveils-initial-plans-to-expand-the-organization/ |access-date=2023-12-31 |language=en |archive-date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023134148/https://hollywoodcreative.org/press-releases/h-c-a-unveils-initial-plans-to-expand-the-organization/ |url-status=dead }}</ref> |- | January 7 | [[81st Golden Globe Awards]] | [[Golden Globe Awards|Golden Globes, LLC]] | [[Beverly Hills]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Jones|first=Marcus|title=The Golden Globes Announce 2024 Ceremony Will Be Back on First Sunday of the Year|url=https://www.indiewire.com/awards/industry/2024-golden-globes-first-sunday-in-january-1234811906/|website=[[IndieWire]]|date=21 February 2023}}</ref> |- | January 14 | [[29th Critics' Choice Awards]] | [[Critics Choice Association]] | [[Santa Monica, California]], U.S. | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/critics-choice-awards-2024-date-1235495338/|title=Critics Choice Association Sets 2024 Awards Date|last=Verhoeven|first=Beatrice|date=May 18, 2023|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=November 23, 2023}}</ref> |- | January 26 | [[11th Feroz Awards]] | [[Asociación de Informadores Cinematográficos de España]] | [[Madrid]], Spain | style="text-align:center";" | <ref>{{Cite web|url=https://www.vogue.es/articulos/premios-feroz-2024-cine-series-nominados-alfombra-fechas|website=[[Vogue (magazine)|Vogue]]|date=23 January 2024|first=Alberto|last=Sisí Sánchez|title=Premios Feroz 2024: fecha, nominados, presentadores, dónde ver y todo sobre los premios al cine y las series más gamberros de España|language=es|access-date=25 January 2024}}</ref> |- | February 3 | [[3rd Carmen Awards]] | [[Academia del Cine de Andalucía]] | [[Huelva]], Andalusia, Spain | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.rtve.es/rtve/20231221/rtve-cine-andaluz-premios-carmen-nominaciones/2468907.shtml|website=[[rtve.es]]|date=21 December 2023|title=Mamacuz' y 'Te estoy amando locamente', participadas por RTVE, favoritas en los premios Carmen}}</ref> |- | rowspan="2"|February 4 | [[16th Gaudí Awards]] | [[Catalan Film Academy]] | [[Barcelona]], Catalonia, Spain | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.lavanguardia.com/vida/20231205/9429056/actores-pol-lopez-vicky-luengo-anunciaran-nominaciones-xvi-premios-gaudi-agenciaslv20231205.html|access-date=6 December 2023|website=[[La Vanguardia]]|language=es|date=5 December 2023|title=Los actores Pol López y Vicky Luengo anunciarán las nominaciones a los XVI Premios Gaudí|archive-date=7 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231207180329/https://www.lavanguardia.com/vida/20231205/9429056/actores-pol-lopez-vicky-luengo-anunciaran-nominaciones-xvi-premios-gaudi-agenciaslv20231205.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[51st Saturn Awards]] | [[Academy of Science Fiction, Fantasy and Horror Films]] | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref name="Variety Nov 2023">{{cite web|last=Davis|first=Clayton|title=Awards Season Calendar (2023-2024): Key Dates and Timeline for Oscars, DGA, WGA and More|url=https://variety.com/feature/awards-season-calendar-2024-oscars-1235744019/|website=Variety|date=1 November 2023}}</ref> |- | February 9 | [[2024 Movieguide Awards]] | [[Movieguide Awards|Movieguide]] | [[Los Angeles]], California, U.S | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonexaminer.com/news/2910210/sound-of-freedom-jesus-revolution-and-journey-to-bethlehem-celebrate-big-wins-at-2024-movieguide-awards/|title=Sound of Freedom, Jesus Revolution, and Journey to Bethlehem celebrate big wins at 2024 Movieguide Awards|date=8 March 2024 }}</ref> |- | rowspan="4"|February 10 | [[13th AACTA Awards]] | rowspan=2|[[Australian Academy of Cinema and Television Arts]] | rowspan=2|[[Gold Coast, Queensland|Gold Coast]], Queensland, Australia | style="text-align:center;" rowspan=2| <ref>{{cite web |url=https://variety.com/2024/awards/news/rebel-wilson-harry-connick-jr-aacta-awards-1235881485/ |title=Rebel Wilson and Harry Connick Jr. to Host AACTA Awards |last=Frater |first=Patrick |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=22 January 2024 |access-date=22 January 2024}}</ref> |- | [[13th AACTA International Awards]] |- | [[38th Goya Awards]] | [[Academy of Cinematographic Arts and Sciences of Spain]] | [[Valladolid]], Castile and León, Spain | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|website=[[rtve.es]]|url=https://www.rtve.es/noticias/20230629/goya-2024-se-celebraran-valladolid-10-febrero/2450819.shtml|title=Los Goya 2024 se celebrarán en Valladolid el 10 de febrero|date=29 June 2023|language=es|access-date=27 September 2023}}</ref> |- | [[76th Directors Guild of America Awards]] | [[Directors Guild of America]] | rowspan="2" | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref name="Variety Nov 2023"/> |- | February 17 | [[51st Annie Awards]] | [[ASIFA-Hollywood]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Diamond Sarto|first=Debbie|title=Call for Entries: 51st Annie Awards|url=https://www.awn.com/news/call-entries-51st-annie-awards|website=[[Animation World Network]]|date=11 September 2023}}</ref> |- | rowspan="2"|February 18 | [[77th British Academy Film Awards]] | [[British Academy of Film and Television Arts]] | [[London]], England, UK | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Szalai|first=Georg|title=BAFTA Sets 2024 Film Awards Date, Keeping Ceremony in Traditional February Slot|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bafta-awards-2024-film-february-oscars-1235504148/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=31 May 2023}}</ref> |- | [[49th People's Choice Awards]] | [[People's Choice Awards]] | [[Santa Monica, California]], U.S. | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web |last=Strout |first=Paige |date=January 11, 2024 |title=Everything to Know About the 2024 People's Choice Awards |url=https://www.usmagazine.com/entertainment/news/everything-to-know-about-the-2024-peoples-choice-awards/ |access-date=January 14, 2024 |website=[[US Weekly]]}}</ref> |- | rowspan="2"|February 24 | [[49th César Awards]] | [[Académie des Arts et Techniques du Cinéma]] | [[Paris]], France | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.bfmtv.com/people/cinema/cesar-2024-valerie-lemercier-presidente-de-la-49e-edition_AD-202311200524.html|website=[[BFMTV]]|title=César 2024 : Valérie Lemercier sera la présidente de la 49 édition|date=20 November 2023}}</ref> |- | [[30th Screen Actors Guild Awards]] | [[SAG-AFTRA]] | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Coates|first=Tyler|title=Screen Actors Guild Awards Set 2024 Date|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/sag-awards-2024-date-1235492232/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=16 May 2023}}</ref> |- | rowspan="2" | February 25 | [[39th Independent Spirit Awards]] | [[Independent Spirit Awards]] | [[Santa Monica, California|Santa Monica, California, U.S.]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Frank|first=Jason P.|title=The 2024 Film Independent Spirit Award Nominations|url=https://www.vulture.com/article/film-independent-spirit-awards-2024-nominations.html|website=Vulture|date=5 December 2023}}</ref> |- | [[35th Producers Guild of America Awards]] | [[Producers Guild of America]] | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=2023-05-17 |title=Producers Guild Reveals Date, Submission Calendar for 2024 PGA Awards |url=https://variety.com/2023/film/awards/producers-guild-date-submission-calendar-2024-pga-awards-1235616512/ |access-date=2024-01-04 |website=Variety |language=en-US}}</ref> |- | February 26 | [[2nd Astra Film Creative Arts Awards|2nd Astra Film Creative Arts Award]] | [[Hollywood Creative Alliance]] | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |title=HCA Unveils Initial Plans to Expand the Organization |url=https://hollywoodcreative.org/press-releases/h-c-a-unveils-initial-plans-to-expand-the-organization/ |access-date=2024-01-04 |language=en |archive-date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023134148/https://hollywoodcreative.org/press-releases/h-c-a-unveils-initial-plans-to-expand-the-organization/ |url-status=dead }}</ref> |- | March 8 | [[47th Japan Academy Film Prize]] | Japan Academy Film Prize Association | [[Tokyo]], Japan | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Japan Academy Film Prize|url=https://www.japan-academy-prize.jp/|website=Japan Academy Film Prize |date=30 March 2024}}</ref> |- | March 9 | [[44th Golden Raspberry Awards]] | Golden Raspberry Awards Foundation | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=44th Razzie Schedule|url=https://razzies.com/razz-blogz/2024-razzie-schedule|website=[[Golden Raspberry Awards]]|date=14 January 2024}}</ref> |- | March 10 | [[96th Academy Awards]] | [[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]] | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Schwartz|first=Missy|title=96th Academy Awards to Air on March 10, 2024|url=https://www.thewrap.com/oscars-2024-date-academy-awards/|website=[[TheWrap]]|date=24 April 2023}}</ref> |- | March 11 | [[32nd Actors and Actresses Union Awards]] | [[Spanish Actors Union|Actors and Actresses Union]] | [[Madrid]], Spain | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.europapress.es/cultura/exposiciones-00131/noticia-amor-mesias-cuerpo-llamas-favoritos-premios-union-actores-actrices-20240205130418.html|website=[[Europa Press (news agency)|Europa Press]]|title='Un amor', 'La Mesías' y 'El cuerpo en llamas', favoritos a los Premios Unión de Actores y Actrices|date=February 5, 2024|access-date=February 5, 2024|language=es}}</ref> |- | April 14 | [[76th Writers Guild of America Awards]] | [[Writers Guild of America, East]]<br>[[Writers Guild of America West]] | [[Los Angeles]], California, U.S. | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last1=Thompson|first1=Anne|last2=Bergeson|first2=Samantha|title=What the WGA Pushing Back Its Awards Means for the Oscars: It's Complicated |url=https://www.indiewire.com/awards/awards/2024-wga-awards-delayed-after-oscars-1234922154/|website=[[IndieWire]]|date=1 November 2023}}</ref> |- | April 20 | [[11th Platino Awards]] | EGEDA, FIPCA | [[Riviera Maya]], Quintana Roo, Mexico | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.infobae.com/america/agencias/2024/02/22/huesera-y-el-conde-la-pugna-latinoamericana-a-mejor-filme-en-los-xi-premios-platino/|website=[[Infobae]]|date=22 February 2024|title='Huesera' y 'El Conde', la pugna latinoamericana a mejor filme en los XI Premios Platino}}</ref> |- | May 3 | [[69th David di Donatello]] | [[Accademia del Cinema Italiano]] | [[Rome]], Italy | style="text-align:center;"|<ref>{{cite magazine|last=Roxborough|first=Scott|date=3 April 2024|title=Paola Cortellesi's 'There's Still Tomorrow' Leads Italy's Donatello Awards Nominations|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/theres-still-tomorrow-italy-donatello-awards-nominations-1235865474/|magazine=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=5 April 2024}}</ref> |- | May 26–31 | [[12th Canadian Screen Awards]] | [[Academy of Canadian Cinema & Television]] | [[Toronto]], Ontario, Canada | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web | url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2024-canadian-screen-awards-venue-change-1235818277/ | title=Canadian Screen Awards Gets New Date, Venue Change | website=[[The Hollywood Reporter]] | date=8 February 2024}}</ref> |- | August 26 | [[18th Sur Awards]] | [[Argentine Academy of Cinematography Arts and Sciences]] | [[Buenos Aires]], Argentina | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|website=[[Ámbito Financiero]]|url=https://www.ambito.com/espectaculos/premios-sur-2024-donde-ver-la-ceremonia-lo-mejor-del-cine-nacional-n6052192|title=Premios Sur 2024: dónde ver la ceremonia a lo mejor del cine nacional|date=23 August 2024}}</ref> |- | September 7 | [[66th Ariel Awards]] | [[Academia Mexicana de Artes y Ciencias Cinematográficas]] | [[Guadalajara]], Jalisco, Mexico | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.infobae.com/mexico/2024/09/08/estos-fueron-los-ganadores-de-los-premios-ariel-2024/|website=[[Infobae]]|title=Estos fueron los ganadores de los Premios Ariel 2024|first=Ale|last=Huitron|date=September 8, 2024}}</ref> |- | November 3 | [[12th Macondo Awards]] | [[Colombian Academy of Cinematography Arts and Sciences]] | [[Bucaramanga]], Santander, Colombia | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.eltiempo.com/cultura/cine-y-tv/ganadores-de-los-premios-macondo-2024-estas-son-las-producciones-mas-reconocidas-3396742|website=[[El Tiempo (Colombia)|El Tiempo]]|access-date=8 November 2024|language=es|date=5 November 2024|title=Ganadores de los Premios Macondo 2024: estas fueron las producciones más reconocidas}}</ref> |- | December 7 | [[37th European Film Awards]] | [[European Film Academy]] | [[Lucerne]], Switzerland | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |title=Excellence Awards Winners 2024 |url=https://www.europeanfilmacademy.org/press/excellence-awards-winners-2024/ |access-date=2024-12-08 |website=European Film Academy |language=en-US}}</ref> |- | December 8 | [[8th Astra Film Awards]] | [[Hollywood Creative Alliance]] | [[Los Angeles]], California, U.S | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|access-date=28 November 2024|url=https://theastras.com/2024-astra-film-creative-arts-awards-nominations-have-arrived/|title=2024 Astra Film & Creative Arts Awards Nominations Have Arrived|date=25 November 2024}}</ref> |- | December 8 | [[British Independent Film Awards 2024]] | BIFA | [[London]], England, UK | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|website=[[Deadline Hollywood]]|url=https://deadline.com/2024/12/british-independent-film-awards-2024-winners-full-list-1236197609/|title=British Independent Film Award Winners: 'Kneecap' Takes Best Film — Full List|first=Zac|last=Ntim|date=December 8, 2024}}</ref> |- | December 14 | [[30th Forqué Awards]] | EGEDA | [[Madrid]], Spain | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|language=es|access-date=8 November 2024|url=https://www.20minutos.es/cinemania/noticias/premios-forque-2024-nominaciones-5651747/|website=[[Cinemanía]]|via=[[20minutos.es]]|title=Premios Forqué 2024: 'La infiltrada', 'La estrella azul' y 'Querer' lideran las nominaciones de la 30 edición|date=7 November 2024}}</ref> |} ===Film festivals=== {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;" |- ! Date !! Event !! Host !! Location(s) !! class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|References}} |- | January 18 – 28 | [[2024 Sundance Film Festival]] | [[Sundance Film Festival]] | [[Park City, Utah]], United States | style="text-align:center;"| <ref name="winner:hr">{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/sundance-announces-dates-for-2024-festival-1235484733/ |title= Sundance Sets Dates for 2024 Festival |author= Mia Galuppo |website= Hollywood Reporter |date= 11 May 2023 |access-date= 23 November 2023|language=en}}</ref> |- | January 25 – February 4 | [[53rd International Film Festival Rotterdam]] | [[International Film Festival Rotterdam]] | [[Rotterdam]], Netherlands | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://www.screendaily.com/news/rotterdam-2024-unveils-opening-film-first-titles/5188129.article |title=Rotterdam film festival unveils Jonathan Ogilvie's 'Head South' as 2024 opening film, first programme details |work=[[Screendaily]] |first= Tim |last= Dams|date=23 November 2023|access-date=23 November 2023}}</ref> |- | February 7 – 17 | [[39th Santa Barbara International Film Festival]] | [[Santa Barbara International Film Festival]] | [[Santa Barbara, California]], United States | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Pedersen|first=Erik|title=Santa Barbara Film Festival 2024 Dates Set|url=https://deadline.com/2023/04/santa-barbara-international-film-festival-2024-dates-set-1235337586/|website=Deadline Hollywood|date=26 April 2023}}</ref> |- | February 15 – 25 | [[74th Berlin International Film Festival]] | [[Berlin International Film Festival]] | [[Berlin]], Germany | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|last1=Calnan|first1=Ellie|title=Berlinale sets 2024 dates; reveals 2023 ticket sales|url=https://www.screendaily.com/news/berlinale-sets-2024-dates-reveals-2023-ticket-sales/5179728.article|website=[[Screendaily]]|date=28 February 2023|access-date=24 November 2023}}</ref> |- | February 20 – 24 | [[13th Oceanside International Film Festival]] | [[Oceanside International Film Festival]] | [[Oceanside, California]], United States | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web |last=Mcintosh |first=Linda |date=2024-02-19 |title=Oceanside Film Festival kicks off Tuesday and concludes Saturday with Women's Film Fest, 'Reel Women' |url=https://www.sandiegouniontribune.com/local/story/2024-02-19/oceanside-film-festival-kicks-off-feb-20-includes-womens-film-fest-reel-women |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240219213615/https://www.sandiegouniontribune.com/local/story/2024-02-19/oceanside-film-festival-kicks-off-feb-20-includes-womens-film-fest-reel-women |archive-date=2024-02-19 |access-date=2024-03-11 |website=[[San Diego Union-Tribune]] |language=en-US}}</ref> |- | March 1 – 10 | [[27th Málaga Film Festival]] | [[Málaga Film Festival]] | [[Málaga]], Spain | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://www.screendaily.com/news/2024-film-festivals-and-markets-calendar-latest-dates/5188083.article|website=[[ScreenDaily]]|date=4 February 2024|first=Ben|last=Dalton|title=2024 film festivals and markets calendar: latest dates}}</ref> |- | May 9 – 19 | 50th Seattle International Film Festival | [[Seattle International Film Festival]] | [[Seattle]], [[Washington (state)|Washington]], United States | style="text-align:center;" | <ref name="SIFFTY">{{Cite web|url=https://www.seattletimes.com/entertainment/movies/siff-2024-celebrates-50-years-of-seattles-homegrown-film-festival/|title=SIFF 2024 celebrates 50 years of Seattle's homegrown film festival|date=2024-04-30|access-date=2024-05-21|last=Wilson|first=Gemma|website=[[The Seattle Times]]}}</ref> |- | May 14 – 25 | [[2024 Cannes Film Festival]] | [[Cannes Film Festival]] | [[Cannes]], France | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|last=Keslassy|first=Elsa|title=Cannes Film Festival Sets Dates for 2024 Edition|url=https://variety.com/2023/film/global/cannes-film-festival-dates-2024-edition-1235634266/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=6 June 2023|access-date=24 November 2023}}</ref> |- | June 7 – 15 | [[39th Guadalajara International Film Festival]] | [[Guadalajara International Film Festival]] | [[Guadalajara]], Mexico | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|website=[[El Informador (Mexico)|El Informador]]|url=https://www.informador.mx/cultura/FICG-39-Cuando-se-realizara-el-Festival-Internacional-de-Cine-en-Guadalajara-este-2024-20240321-0116.html|first=Sergio Alejandro|last=Velázquez|date=21 March 2024|title=¿Cuándo se realizará el Festival Internacional de Cine en Guadalajara este 2024?}}</ref> |- | June 9 – 15 | [[2024 Annecy International Animation Film Festival]] | [[Annecy International Animation Film Festival]] | [[Annecy]], France | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/04/annecy-international-animation-film-festival-2024-line-up-1235895163/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=25 April 2024|title=Sarah Snook Picture 'Memoir Of A Snail', Terry Gilliam Set For Annecy With 'Transformers One', 'Despicable Me 4', 'Inside Out 2' & 'Moana 2' – Full Lineup|first=Melanie|last=Goodfellow}}</ref> |- | June 14 – 23 | 26th Shanghai International Film Festival | [[Shanghai International Film Festival]] | [[Shanghai]], China | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/shanghai-film-festival-2024-competition-lineup-1235911591/|website=[[Hollywood Reporter]]|date=29 May 2024|title=Shanghai Film Festival Unveils 2024 Competition Lineup|first=Patrick|last=Brzeski}}</ref> |- | June 28 – July 6 | [[58th Karlovy Vary International Film Festival]] | [[Karlovy Vary International Film Festival]] | [[Karlovy Vary]], Czech Republic | style="text-align:center;"|<ref name="festivalscalendar">{{Cite web|title=2024 film festivals and markets calendar: latest dates|first=Ben|last=Dalton|date=28 March 2024|url=https://www.screendaily.com/news/2024-film-festivals-and-markets-calendar-latest-dates/5188083.article|website=[[ScreenDaily]]|access-date=29 March 2024}}</ref> |- | August 7 – 17 | [[77th Locarno Film Festival]] | [[Locarno Film Festival]] | [[Locarno]], Switzerland | style="text-align:center;"|<ref name="festivalscalendar" /> |- | August 16 – 23 | 30th Sarajevo Film Festival | [[Sarajevo Film Festival]] | [[Sarajevo]], Bosnia & Herzegovina | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Ntim |first1=Zac |title=Sarajevo Film Festival Sets Competition Titles Including 19 World Premieres |url=https://deadline.com/2024/07/sarajevo-film-festival-2024-competition-lineup-19-world-premieres-1236021645/ |website=Deadline Hollywood |date=25 July 2024}}</ref> |- | August 28 – September 7 | [[81st Venice International Film Festival]] | [[Venice Film Festival]] | [[Venice]], Italy | style="text-align:center;"| <ref name="festivalscalendar" /> |- | September 5 – 15 | [[2024 Toronto International Film Festival]] | [[Toronto International Film Festival]] | [[Toronto]], Ontario, Canada | style="text-align:center;"| <ref name="festivalscalendar" /> |- | September 11 – 18 | [[2024 Atlantic International Film Festival]] | [[Atlantic International Film Festival]] | [[Halifax, Nova Scotia|Halifax]], Nova Scotia, Canada | style="text-align:center;"| <ref>Sean Mott, [https://atlantic.ctvnews.ca/more/atlantic-international-film-festival-reveals-lineup-for-september-1.7000430 "Atlantic International Film Festival reveals lineup for September"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240918151322/https://atlantic.ctvnews.ca/more/atlantic-international-film-festival-reveals-lineup-for-september-1.7000430 |date=18 September 2024 }}. ''[[CTV Atlantic]]'', August 14, 2024.</ref> |- | September 14 – 22 | [[2024 Cinéfest Sudbury International Film Festival]] | [[Cinéfest Sudbury International Film Festival]] | [[Greater Sudbury|Sudbury]], Ontario, Canada | style="text-align:center;"| <ref>[https://www.nugget.ca/entertainment/local-arts/sudburys-cinefest-offers-early-look-at-its-2024-film-lineup "Sudbury's Cinefest offers early look at its 2024 film lineup"]. ''[[North Bay Nugget]]'', August 13, 2024.</ref> |- | September 20 – 28 | [[72nd San Sebastián International Film Festival]] | [[San Sebastián International Film Festival]] | [[San Sebastián]], Spain | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/461974|website=[[Cineuropa]]|date=7 May 2024|title=Emmanuelle set to open San Sebastián|first=David|last=González}}</ref> |- | September 26 – October 6 | [[2024 Vancouver International Film Festival|43rd Vancouver International Film Festival]] | [[Vancouver International Film Festival]] | [[Vancouver]], [[British Columbia]], Canada | style="text-align:center;" | <ref name="festivalscalendar" /> |- | September 27 – October 14 | [[2024 New York Film Festival]] | [[New York Film Festival]] | [[New York City]], United States | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Lewis|first=Hilary|title=NY Film Festival Main Slate Includes Cannes Winners 'Anora' and 'Seed of the Sacred Fig'|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2024-ny-film-festival-main-slate-lineup-1235966970/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=6 August 2024|access-date=16 August 2024}}</ref> |- | October 2 – 11 | [[29th Busan International Film Festival]] | [[Busan International Film Festival]] | [[Busan]], South Korea | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/busan-international-film-festival-documentary-audience-award-1235966069/ |title= Busan International Film Festival Adds Documentary Audience Award |author= Patrick Brzeski |website= [[The Hollywood Reporter]] |date=August 4, 2024 |access-date= August 30, 2024|language=en}}</ref> |- | October 3 – 13 | [[57th Sitges Film Festival]] | [[Sitges Film Festival]] | [[Sitges]], Spain | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|website=[[La Vanguardia]]|url=https://www.lavanguardia.com/mediterranean/20240927/9977857/movie-edition-sitges-film-festival-cinema-october-geoffrey-rush-soderbergh-fantastic.html|title=The prestigious Sitges Film Festival kicks off|date=27 September 2024|first=Leonor|last=Mayor Ortega}}</ref> |- | October 9 – 20 | [[2024 BFI London Film Festival]] | [[BFI London Film Festival]] | [[London]], United Kingdom | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web |title=68th BFI London Film Festival submissions are open |url=https://www.bfi.org.uk/explore-our-festivals/68th-bfi-london-film-festival-submissions-are-open |access-date=2024-01-04 |website=[[British Film Institute]] |language=en}}</ref> |- | October 16 – 27 | [[19th Rome Film Festival]] | [[Rome Film Festival]] | [[Rome]], Italy | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/467574 |title= One hundred titles from 48 countries and a flurry of world premieres will form of the focus of this year's Rome Film Fest |first= Vittoria|last= Scarpa |date=23 September 2024|access-date=24 September 2024 |website= [[Cineuropa]] |language=en}}</ref> |- | October 16 – 27 | [[60th Chicago International Film Festival]] | [[Chicago International Film Festival]] | [[Chicago]], United States | align="center"| <ref>{{cite web|url=https://chicago.suntimes.com/movies-and-tv/2024/09/12/robert-zemeckis-here-chicago-film-festival|title=Robert Zemeckis is heading home to Chicago for film festival honor, 'Here' screening|website=[[Chicago Sun-Times]]|first=Richard|last=Roeper|date=September 12, 2024|accessdate=October 9, 2024}}</ref> |- | October 18 – 26 | [[69th Valladolid International Film Festival]] | [[Valladolid International Film Festival]] | [[Valladolid]], Spain | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|website=[[Infobae]]|url=https://www.infobae.com/espana/agencias/2024/08/26/dieciocho-producciones-espanolas-participaran-en-la-69-edicion-de-la-seminci/|title=Dieciocho producciones españolas participarán en la 69 edición de la Seminci|date=August 26, 2024|access-date=August 26, 2024|language=es}}</ref> |- | October 24 – November 1 | [[2024 El Gouna Film Festival]] | [[El Gouna Film Festival]] | [[El Gouna]], Egypt | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|first=Rafa Sales|last=Ross|date=1 November 2024|title=French Thriller About Syrian Exiles 'Ghost Trail' Wins Top Prize at El Gouna Film Festival |url=https://variety.com/2024/film/global/ghost-trail-el-gouna-film-festival-1236198020/}}</ref> |- | October 28 – November 6 | [[37th Tokyo International Film Festival]] | [[Tokyo International Film Festival]] | [[Tokyo]], Japan | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web |last1=Ntim |first1=Zac |title=Tony Leung Set As Tokyo Film Festival Jury President |url=https://deadline.com/2024/05/tony-leung-tokyo-film-festival-jury-president-1235920164/ |website=[[Deadline Hollywood]] |date=May 16, 2024}}</ref> |- | November 20 – 28 | [[55th International Film Festival of India]] | [[Directorate of Film Festivals]] | [[Goa]], India |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2052589|title=NFDC Kicks Off Roadshow for 55th International Film Festival of India (IFFI)|date=6 September 2024|access-date=7 September 2024|publisher=PIB|via=press release}}</ref> |} ==Awards== {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |- ! rowspan="2" style="width:20px;"| Category !! colspan="2" style="width:250px;" | [[82nd Golden Globe Awards]]<br />{{small|January 5, 2025}} !! rowspan="2" style="width:250px;"| [[30th Critics' Choice Awards]]<br />{{small|February 7, 2025}} !! rowspan="2" style="width:250px;" |[[78th British Academy Film Awards|78th BAFTA Awards]]<br />{{small|February 16, 2025}} !! rowspan="2" style="width:250px;" |[[36th Producers Guild of America Awards|Producers]], [[77th Directors Guild of America Awards|Directors]], [[31st Screen Actors Guild Awards|Screen Actors]], and [[77th Writers Guild of America Awards|Writers Guild]] Awards<br />{{small|February 8 - 23, 2025}} !! rowspan="2" style="width:250px;" |[[97th Academy Awards]]<br />{{small|March 2, 2025}} |- ! width=200| {{small|Drama}} !! style="width:200px;"| {{small|Musical or Comedy}} |- | Best Picture || ''[[The Brutalist]]'' || ''[[Emilia Pérez]]'' || ''[[Anora]]'' || ''[[Conclave (film)|Conclave]]'' || colspan="2" | ''[[Anora]]'' |- | Best Director || colspan="2"| [[Brady Corbet]]<br />''[[The Brutalist]]'' || [[Jon M. Chu]]<br />''[[Wicked (2024 film)|Wicked]]'' || [[Brady Corbet]]<br />''[[The Brutalist]]'' || colspan="2"| [[Sean Baker (filmmaker)|Sean Baker]]<br />''[[Anora]]'' |- | Best Actor || [[Adrien Brody]]<br />''[[The Brutalist]]'' || [[Sebastian Stan]]<br />''[[A Different Man]]'' || colspan="2"|[[Adrien Brody]]<br />''[[The Brutalist]]'' || [[Timothée Chalamet]]<br />''[[A Complete Unknown]]'' || [[Adrien Brody]]<br />''[[The Brutalist]]'' |- | Best Actress || [[Fernanda Torres]]<br />''[[I'm Still Here (2024 film)|I'm Still Here]]'' || colspan="2"| [[Demi Moore]]<br />''[[The Substance]]'' || [[Mikey Madison]]<br />''[[Anora]]'' || [[Demi Moore]] <br /> ''[[The Substance]]'' || [[Mikey Madison]]<br />''[[Anora]]'' |- | Best Supporting Actor || colspan="6" | [[Kieran Culkin]]<br />''[[A Real Pain]]'' |- | Best Supporting Actress || colspan="6"| [[Zoe Saldaña]]<br />''[[Emilia Pérez]]'' |- | Best Screenplay, Adapted || colspan=2 rowspan=2| [[Peter Straughan]]<br />''[[Conclave (film)|Conclave]]'' || colspan=2 | [[Peter Straughan]]<br />''[[Conclave (film)|Conclave]]'' || [[RaMell Ross]] & [[Joslyn Barnes]]<br />''[[Nickel Boys]]'' || [[Peter Straughan]]<br />''[[Conclave (film)|Conclave]]'' |- | Best Screenplay, Original || [[Coralie Fargeat]]<br />''[[The Substance]]'' || [[Jesse Eisenberg]]<br />''[[A Real Pain]]'' || colspan="2"| [[Sean Baker (filmmaker)|Sean Baker]]<br />''[[Anora]]'' |- | Best Animated Film || colspan="2"| ''[[Flow (2024 film)|Flow]]'' || ''[[The Wild Robot]]'' || ''[[Wallace & Gromit: Vengeance Most Fowl]]'' || ''[[The Wild Robot]]'' || ''[[Flow (2024 film)|Flow]]'' |- | Best Original Score || colspan="3"| [[Trent Reznor]] and [[Atticus Ross]]<br />''[[Challengers (film)|Challengers]]'' || [[Daniel Blumberg]]<br />''[[The Brutalist]]'' || rowspan="3" {{n/a}} || [[Daniel Blumberg]]<br />''[[The Brutalist]]'' |- | Best Original Song || colspan="3"| "[[El Mal]]"<br />''[[Emilia Pérez]]'' || {{n/a}} || "[[El Mal]]"<br />''[[Emilia Pérez]]'' |- | Best Foreign Language Film || colspan="4" | ''[[Emilia Pérez]]'' || ''[[I'm Still Here (2024 film)|I'm Still Here]]'' |- | Best Documentary{{efn|From 2016 onward, the category was shifted from the Critics' Choice Awards to the ancillary [[9th Critics' Choice Documentary Awards|Critics' Choice Documentary Awards]].}} || colspan=2 {{n/a}} || ''[[Super/Man: The Christopher Reeve Story]]''<br />''[[Will & Harper]]'' (tie) ||colspan="2"|''[[Super/Man: The Christopher Reeve Story]]'' || ''[[No Other Land]]'' |} '''[[Palme d'Or]] ([[77th Cannes Film Festival]]):''' :'''''[[Anora (film)|Anora]]''''', directed by [[Sean Baker (filmmaker)|Sean Baker]], USA '''[[Golden Lion]] ([[81st Venice International Film Festival]]):''' :'''''[[The Room Next Door]]''''', directed by [[Pedro Almodóvar]], Spain '''[[Berlin Film Festival|Golden Bear]] ([[74th Berlin International Film Festival]]):''' :'''''[[Dahomey (film)|Dahomey]]''''', directed by [[Mati Diop]], France '''[[Toronto International Film Festival People's Choice Award|People's Choice Award]] ([[2024 Toronto International Film Festival|49th Toronto International Film Festival]]):''' :'''''[[The Life of Chuck]]''''', directed by [[Mike Flanagan (filmmaker)|Mike Flanagan]], USA ==2024 films== ===By country/region=== * [[List of American films of 2024]] * [[List of Argentine films of 2024]] * [[List of Australian films of 2024]] * [[List of Bangladeshi films of 2024]] * [[List of Brazilian films of 2024]] * [[List of British films of 2024]] * [[List of Canadian films of 2024]] * [[List of Chinese films of 2024]] * [[List of French films of 2024]] * [[List of German films of 2024]] * [[List of Hong Kong films of 2024]] * [[List of Indian films of 2024]] * [[List of Japanese films of 2024]] * [[List of Malaysian films of 2024]] * [[List of Pakistani films of 2024]] * [[List of Philippine films of 2024]] * [[List of Russian films of 2024]] * [[List of South Korean films of 2024]] * [[List of Spanish films of 2024]] * [[List of Turkish films of 2024]] ===By genre/medium=== * [[List of animated feature films of 2024]] * [[List of comedy films of the 2020s#2024|List of comedy films of 2024]] * [[List of drama films of the 2020s#2024|List of drama films of 2024]] * [[List of horror films of 2024]] * [[List of LGBT-related films of 2024]] * [[List of science fiction films of the 2020s#2024fc|List of science fiction films of 2024]] * [[List of thriller films of the 2020s#2024|List of thriller films of 2024]] ==Kpibu== <!-- This section is in the article 2024 in "film"; people that are television actors, television directors, or something like that but did not have any part of a film don't belong here. Those belong to the "Deaths" section in "2024 in television". Do not add people who have done only 1 film: always add 2 films. Don't add any cameo roles. Don't add any direct-to-video films or TV movies, and no red links or redirecting links. --> {| class="wikitable sortable defaultcenter" style="font-size:90%;" |+ |- style="background:#dae3e7; text-align:center;" ! Month !! Date !! Name !! Age !! Country !! Profession !! Notable films !! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- align="top" |- ! rowspan="47" style="text-align:center; vertical-align:top;"| [[Deaths in January 2024|January]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Mickey Cottrell]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer, Publicist, Actor || {{hlist|''[[My Own Private Idaho]]''|''[[Volcano (1997 film)|Volcano]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Barnes|first1=Mike |title=Mickey Cottrell, Publicist, Actor and Producer, Dies at 79|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mickey-cottrell-dead-publicist-1235777975/|work=The Hollywood Reporter |date=January 2, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[René Verzier]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[The Little Girl Who Lives Down the Lane]]''|''[[Rabid (1977 film)|Rabid]]''}} || style="text-align:center;"| <ref>Charles-Henri Ramond, [https://www.filmsquebec.com/rene-verzier-nous-a-quittes/ "René Verzier nous a quittés"]. ''Films du Québec'', January 12, 2024.</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Peter Berkos]] || style="text-align:center;"| 101 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Sound Editor|| {{hlist|''[[The Hindenburg (film)|The Hindenburg]]''|''[[Slap Shot]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Bartlett |first1=Rhett |title=Peter Berkos, Oscar-Winning Sound Effects Editor on 'The Hindenburg', Dies at 101 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/peter-berkos-dead-hindenburg-1235778429/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=3 January 2024 |access-date=January 3, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Lillian Crombie]] || style="text-align:center;"| 66 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Australia (2008 film)|Australia]]''|''[[Mystery Road (film)|Mystery Road]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Tributes to groundbreaking SA actor & performer Lillian Crombie|url=https://www.abc.net.au/listen/programs/adelaide-breakfast/lillian-crombie/103287846|website=ABC Radio Adelaide|date=January 4, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Germana Dominici]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Black Sunday (1960 film)|Black Sunday]]''|''[[Intervista]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.antoniogenna.net/doppiaggio/voci/vocigdom.htm|title=La pagina di GERMANA DOMINICI|work=Il mondo dei doppiatori|language=Italian}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Georgina Hale]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Devils (film)|The Devils]]''|''[[Mahler (film)|Mahler]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |title=British actress and Mahler star Georgina Hale dies, aged 80 |url=https://www.radiotimes.com/movies/georgina-hale-mahler-dies-newsupdate/ |access-date=2024-06-15 |website=Radio Times |language=en-GB}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Glynis Johns]] || style="text-align:center;"| 100 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[The Sundowners (1960 film)|The Sundowners]]''|''[[Mary Poppins (film)|Mary Poppins]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite news |last=Yang |first=Maya |date=2024-01-04 |title=Glynis Johns, who played Mrs Banks in Mary Poppins, dies aged 100 |url=https://www.theguardian.com/film/2024/jan/05/glynis-johns-dead-mrs-banks-mary-poppins |access-date=2024-01-04 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Christian Oliver]] || style="text-align:center;"| 51 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Good German]]''|''[[Speed Racer (film)|Speed Racer]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Petski|first1=Denise|title='Speed Racer' Actor Christian Oliver & 2 Daughters Killed In Caribbean Plane Crash|url=https://deadline.com/2024/01/christian-oliver-daughters-killed-caribbean-plane-crash-speed-racer-1235695821/|work=Deadline|date=January 5, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[David Soul]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Magnum Force]]''|''[[Appointment with Death (film)|Appointment with Death]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=David Soul: Starsky & Hutch actor dies aged 8000|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-67895679 |work=BBC News |date=January 5, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Tracy Tormé]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Fire in the Sky]]''|''[[I Am Legend (film)|I Am Legend]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Tracy Tormé, 'Sliders' Co-Creator and 'Star Trek: The Next Generation' Writer, Dies at 64 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/tracy-torme-dead-sliders-star-trek-next-generation-1235783832/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=January 9, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Brian McConnachie]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Caddyshack]]''|''[[Sleepless in Seattle]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Brian McConnachie, Writer for 'National Lampoon', 'SCTV' and 'Saturday Night Live', Dies at 81 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/brian-mcconnachie-dead-sctv-saturday-night-live-1235783464/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=January 9, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Menachem Daum]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[A Life Apart: Hasidism in America|A Life Apart]]''|''[[Hiding and Seeking]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Joseph |date=2024-01-19 |title=Menachem Daum, 77, Filmmaker Who Explored the World of Hasidim, Dies |url=https://www.nytimes.com/2024/01/19/movies/menachem-daum-dead.html |access-date=2024-06-15 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Adan Canto]] || style="text-align:center;"| 42 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[X-Men: Days of Future Past]]''|''[[Bruised (film)|Bruised]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Adan Canto: X-Men and Designated Survivor star dies of cancer at 42|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-67932741 |website=[[BBC News]]|date=10 January 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Ventura Pons]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[Actrius]]''|''[[Caresses]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.huffingtonpost.es/life/cultura/muere-78nos-cineasta-productor-guionista-catalan-ventura-ponsbr.html|website=[[HuffPost]]|date=January 8, 2024|title=Muere a los 78 años el cineasta, productor y guionista catalán Ventura Pons|language=es|access-date=January 8, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Gian Franco Reverberi]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Django, Prepare a Coffin]]''|''[[Black Turin]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=2024-01-08 |title=Passing of Renowned Italian Composer and Musician, Gian Franco Reverberi |url=https://www.ilmessaggero.it/en/passing_of_renowned_italian_composer_and_musician_gian_franco_reverberi-7859125.html |access-date=2024-06-15 |website=[[Il Messaggero]] |language=en}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Roy Battersby]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[The Body (1970 film)|The Body]]''|''[[Mr. Love]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |title=Kate Beckinsale says her stepfather, Roy Battersby, has died 'after a brief illness' |url=https://news.sky.com/story/kate-beckinsale-says-her-stepfather-roy-battersby-has-died-after-a-brief-illness-13049621 |access-date=2024-06-15 |website=[[Sky News]] |language=en}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Peter Crombie]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Seven (1995 film)|Seven]]''|''[[My Dog Skip (film)|My Dog Skip]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news |last=Ortiz |first=Aimee |date=2024-01-14 |title=Peter Crombie, a Menacing Presence on 'Seinfeld', Dies at 71 |url=https://www.nytimes.com/2024/01/13/arts/television/peter-crombie-dead.html |access-date=2024-06-15 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Tisa Farrow]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Zombi 2]]''|''[[Manhattan (1979 film)|Manhattan]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=2024-01-16 |title=Tisa Farrow, Mia Farrow's sister who became a nurse, died of 'cardiopulmonary demise' |url=https://sg.news.yahoo.com/tisa-farrow-1970s-actress-became-222752246.html |access-date=2024-06-15 |website=Yahoo News |language=en-SG}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Conrad Palmisano]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Stuntman, Second Unit Director, Actor || {{hlist|''[[First Blood]]''|''[[Rush Hour (franchise)|Rush Hour]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news |date=2024-01-14 |title=Kabir Khan mourns demise of American stuntman Conrad Palmisano |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/kabir-khan-mourns-demise-of-american-stuntman-conrad-palmisano/articleshow/106829885.cms |access-date=2024-06-15 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Laurence Badie]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Forbidden Games]]''|''[[The Soft Skin]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=2024-01-11 |title=" Le Miel et les Abeilles " : mort de tante Marthe (Laurence Badie)... La comédienne est décédée à 95 ans |url=https://fr.style.yahoo.com/miel-abeilles-mort-tante-marthe-162034386.html |access-date=2024-06-15 |website=fr.style.yahoo.com |language=fr-FR}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[April Ferry]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Costume Designer || {{hlist|''[[Maverick (film)|Maverick]]''|''[[Donnie Darko]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Bechara |first=Diego Ramos |date=2024-01-12 |title=April Ferry, Costume Designer on 'Maverick', 'Game of Thrones' and 'Rome', Dies at 91 |url=https://variety.com/2024/artisans/obituaries-people-news/april-ferry-dead-game-of-thrones-maverick-1235870403/ |access-date=2024-06-15 |website=Variety |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Lynne Marta]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Joe Kidd]]''|''[[Footloose (1984 film)|Footloose]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2024-01-16 |title=Lynne Marta, Actress in 'Joe Kidd', 'Footloose' and 'Love, American Style', Dies at 78 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/lynne-marta-dead-joe-kidd-footloose-love-american-style-1235790117/ |access-date=2024-06-15 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Yury Solomin]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dersu Uzala (1975 film)|Dersu Uzala]]''|''[[The Red Tent (film)|The Red Tent]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Times |first=The Moscow |date=2024-01-11 |title=Actor Yury Solomin, Famous for His Role in 'Dersu Uzala', Dies at Age 88 |url=https://www.themoscowtimes.com/2024/01/11/actor-yury-solomin-famous-for-his-role-in-dersu-uzala-dies-at-age-88-a83696 |access-date=2024-06-15 |website=The Moscow Times |language=en}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Bill Hayes (actor)|Bill Hayes]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Stop, You're Killing Me]]''|''[[The Cardinal]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news |last=Williams |first=Alex |date=2024-01-25 |title=Bill Hayes, Enduring Soap Star With a 'Davy Crockett' Hit, Is Dead at 98 |url=https://www.nytimes.com/2024/01/25/arts/television/bill-hayes-dead.html |access-date=2024-06-15 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Marek Litewka]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| Poland || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Camera Buff]]''|''[[The Constant Factor]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Teatralny |first=Instytut |title=Kraków. Aktor Marek Litewka nie żyje, miał 75 lat {{!}} e-teatr.pl |url=https://e-teatr.pl/krakow-aktor-marek-litewka-nie-zyje-mial-75-lat-44874 |access-date=2024-06-15 |website=Teatr w Polsce - polski wortal teatralny |language=pl-PL}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Alec Musser]] || style="text-align:center;"| 50 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[Grown Ups (film)|Grown Ups]]''|''[[Best Summer Ever]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Times |first=Carlos De Loera Los Angeles |date=2024-01-18 |title=Alec Musser of 'All My Children' dies by suicide at 50 |url=https://www.unionleader.com/news/back_page/alec-musser-of-all-my-children-dies-by-suicide-at-50/article_a8ddf176-b647-11ee-bb63-376ad8ac786b.html |access-date=2024-06-15 |website=UnionLeader.com |language=en}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Juli Mira]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Sea (2000 film)|The Sea]]''|''[[Voices in the Night (film)|Voices in the Night]]''}} | {{center|<ref>{{Cite web|url=https://www.informacion.es/alcoy/2024/01/13/fallece-75-anos-actor-alcoyano-96849803.html|website=Información|title=Fallece a los 75 años el actor alcoyano Juli Mira|date=January 13, 2024|publisher=[[Prensa Ibérica]]|first=Antonio|last=Teruel}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Mo Henry]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Film Negative Cutter || {{hlist|''[[Apocalypse Now Redux]]''|''[[Interstellar (film)|Interstellar]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.msn.com/en-us/entertainment/news/mo-henry-negative-cutter-on-jaws-the-matrix-and-hundreds-of-other-films-dies-at-67/ar-AA1nchMP?ocid=mailsignout|title=Mo Henry, Negative Cutter on 'Jaws', 'The Matrix' and Hundreds of Other Films, Dies at 67|last=Giardina|first=Carolyn|date=January 2024|access-date=2024-06-15|publisher=[[MSN]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Elisabeth Trissenaar]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| Austria || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[In a Year of 13 Moons]]''|''[[The Marriage of Maria Braun]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.ndr.de/kultur/film/Schauspielerin-Elisabeth-Trissenaar-im-Alter-von-79-Jahren-gestorben,trissenaar102.html|title=Schauspielerin Elisabeth Trissenaar im Alter von 79 Jahren gestorben|language=de|date=2024-01-15|access-date=2024-06-14|publisher=NDR Kultur}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[William O'Connell (actor)|William O'Connell]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[High Plains Drifter]]''|''[[The Outlaw Josey Wales]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/02/william-oconnell-dead-1235810929/|title=William O'Connell Dies: Memorable 'Star Trek' Villain, Foils In Clint Eastwood Films Was 94|website=Deadline|date=2024-02-01|access-date=2024-06-14|last=Evans|first=Greg}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[David Gail]] || style="text-align:center;"| 58 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Some Girl]]''|''[[Bending All the Rules]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/02/david-gail-cause-of-death-2-1235836114/|title='Port Charles' Actor David Gail Cause Of Death Determined, Mother Speaks Out Against Fentanyl Epidemic|website=Deadline|date=2024-02-23|access-date=2024-06-14|last=Evans|first=Greg}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Laurie Johnson]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Dr. Strangelove]]''|''[[First Men in the Moon (1964 film)|First Men in the Moon]]''}} || style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Nanji|first1=Noor |title=Laurie Johnson: The Avengers theme composer dies |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-68054498|work=BBC News|publisher=BBC|date=January 22, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[José Lifante]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Let Sleeping Corpses Lie (film)|Let Sleeping Corpses Lie]]''|''[[National Heritage (film)|National Heritage]]''}} || {{center|<ref>{{Cite web|website=[[El Periódico de Catalunya]]|publisher=[[Prensa Ibérica]]|date=16 January 2024|title=Muere José Lifante, actor de 'La que se avecina' y 'Cuéntame', a los 80 años|language=es|access-date=16 January 2024|url=https://www.elperiodico.com/es/yotele/20240116/muere-jose-lifante-actor-la-que-se-avecina-cuentame-96982823}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Lahcen Zinoun]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| Morocco || style="text-align:center;" | Choreographer, Director || {{hlist|''[[The Last Temptation of Christ (film)|The Last Temptation of Christ]]''|''[[The Sheltering Sky (film)|The Sheltering Sky]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.moroccoworldnews.com/2024/01/360173/moroccan-choreographer-filmmaker-lahcen-zinoun-passes-away-at-79|title=Moroccan Choreographer, Filmmaker Lahcen Zinoun Passes Away at 79|date=2024-01-16|access-date=2024-06-15|last=Zouiten|first=Sara|website=Morocco World News}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Benedict Fitzgerald]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Wise Blood (film)|Wise Blood]]''|''[[The Passion of the Christ]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/benedict-fitzgerald-writer-passion-of-the-christ-dead-at-74-1235802953/|title=Benedict Fitzgerald, Co-writer of 'The Passion of the Christ', Dies at 74|last=Rahman|first=Abid|date=2024-01-21|access-date=2024-06-15|website=The Hollywood Reporter}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Héctor Bidonde]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| Argentina || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Funny Dirty Little War]]''|''[[Night of the Pencils (film)|Night of the Pencils]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|title=Murió Héctor Bidonde, actor y exlegislador porteño, a los 86 años|url=https://es-us.vida-estilo.yahoo.com/muri%C3%B3-h%C3%A9ctor-bidonde-actor-exlegislador-143255313.html|publisher=La Nación|access-date=2024-06-15|date=2024-01-19|last=Cruz|first=Alejandro|language=es}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Lee Doo-yong]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| South Korea || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Bruce Lee Fights Back from the Grave]]''|''[[Police Story (1979 film)|Police Story]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.donga.com/en/article/all/20240120/4695571/1|title=Director Lee Doo-yong passes away at 82|date=2024-01-20|access-date=2024-06-15|website=The Dong-A Ilbo}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[David Emge]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dawn of the Dead (1978 film)|Dawn of the Dead]]''|''[[Basket Case 2]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite magazine|url=https://ew.com/david-emge-died-dawn-of-the-dead-8547146|title=David Emge, star of horror classic Dawn of the Dead, dies at 77|access-date=2024-06-16|date=2024-01-22|last=Collis|first=Clark|magazine=Entertainment Weekly}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Norman Jewison]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[In the Heat of the Night (film)|In the Heat of the Night]]''|''[[Moonstruck]]''}}|| align = "center" | <ref>{{cite news|last=Lim|first=Dennis|title=Norman Jewison, 97, Dies; Directed 'In the Heat of the Night' and 'Moonstruck'|url=https://www.nytimes.com/2024/01/22/movies/norman-jewison-dead.html |access-date=January 23, 2024|newspaper=[[The New York Times]]|date=January 22, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Gary Graham]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Hollywood Knights]]''|''[[All the Right Moves (film)|All the Right Moves]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|title=Gary Graham, 'Alien Nation' and 'Star Trek: Enterprise' Actor, Dies at 73|url=https://www.nytimes.com/2024/01/23/arts/television/gary-graham-dead-alien-nation-star-trek.html|date=2024-01-23|access-date=2024-06-15|work=The New York Times|last=Deb|first=Sopan}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Margaret Riley]] || style="text-align:center;"| 58 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Love & Other Drugs]]''|''[[Bombshell (2019 film)|Bombshell]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/01/margaret-riley-dead-1235803924/|title=Margaret Riley Dies: 'Bombshell' Producer & Lighthouse Management Partner Was 58|date=2024-01-24|first=Greg|last=Evans|access-date=2024-06-15|website=Deadline}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Enrique Liporace]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Argentina || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Bolivia (film)|Bolivia]]''|''[[Un oso rojo]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://es-us.vida-estilo.yahoo.com/muri%C3%B3-actor-enrique-liporace-82-001509250.html|title=Murió el actor Enrique Liporace a los 82 años|language=es|date=2024-01-27|access-date=2024-06-15|publisher=La Nación}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Sreela Majumdar]] || style="text-align:center;"| 65 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Mandi (1983 film)|Mandi]]''|''[[Shankar Mudi]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/health-fitness/health-news/bengali-actress-sreela-majumdar-succumbs-to-cancer-at-65/articleshow/107203375.cms|title=Bengali actress Sreela Majumdar succumbs to cancer at 65|date=2024-01-28|access-date=2024-06-15|publisher=Times of India}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Sandra Milo]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[8½]]''|''[[Juliet of the Spirits]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/02/02/movies/sandra-milo-dead.html|title=Sandra Milo, 90, Who Had Star Turns in Fellini Films, Dies|date=2024-02-02|access-date=2024-06-15|work=The New York Times|first=Elisabetta|last=Povoledo}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Hinton Battle]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Foreign Student]]''|''[[Dreamgirls (film)|Dreamgirls]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/arts/hinton-battle-dead-tony-winner-the-wiz-actor-1235811408/|title=Hinton Battle, Three-Time Tony Winner and Original 'The Wiz' Actor, Dies at 67|date=2024-01-31|access-date=2024-06-15|website=The Hollywood Reporter|first=Abbey|last=White}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Chita Rivera]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Sweet Charity (film)|Sweet Charity]]''|''[[Kalamazoo?]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/legit/obituaries-people-news/chita-rivera-dead-broadway-1235891948/|title=Chita Rivera, Broadway Legend From 'Chicago' and 'West Side Story', Dies at 91|date=2024-01-30|last=Haefner|first=Laura|access-date=2024-06-15|website=Variety}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Michael Trcic]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Special Effects Artist, Puppeteer || {{hlist|''[[Terminator 2: Judgment Day]]''|''[[Jurassic Park (film)|Jurassic Park]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.redrocknews.com/2024/02/07/michael-a-trcic/|title=Michael A. Trcic|date=2024-02-07|access-date=2024-06-15|website=Red Rock News}}</ref> |- ! rowspan="47" style="text-align:center; vertical-align:top;"| [[Deaths in February 2024|February]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Mark Gustafson]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Animator, Director || {{hlist|''[[Fantastic Mr. Fox (film)|Fantastic Mr. Fox]]''|''[[Guillermo del Toro's Pinocchio]]''}}|| align = "center" | <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mark-gustafson-dead-guillermo-del-toro-pinocchio-oscar-winner-1235813498/|title=Mark Gustafson, Stop-Motion Veteran and Oscar Winner for 'Guillermo del Toro's Pinocchio', Dies at 63|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=February 2, 2024|access-date=February 14, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Carl Weathers]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Rocky (franchise)|Rocky]]''|''[[Predator (film)|Predator]]''}} || align = "center" | <ref>{{Cite news|last=Pedersen|first=Erik|date=February 2, 2024|title=Carl Weathers Dies: 'Rocky' & 'Predator' Star Who Appeared In 'Happy Gilmore', 'The Mandalorian' & More Was 76 |url=https://deadline.com/2024/02/carl-weathers-dead-1235812684/|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Ian Lavender]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dad's Army (1971 film)|Dad's Army]]''|''[[Carry On Behind]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://sg.news.yahoo.com/goodbye-pike-dads-army-legend-123000280.html|title=Goodbye Pike! Dad's Army legend Ian Lavender laid to rest after his death aged 77|date=2024-03-01|access-date=2024-06-15|website=Yahoo! News|publisher=BANG Showbiz}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Sadhu Meher]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ankur (film)|Ankur]]''|''[[Mrigayaa]]''}}|| align = "center" | <ref>{{cite news|title=Actor and director Padma Shri Sadhu Meher passes away|url=https://kalingatv.com/movies/actor-and-director-sadhu-meher-passes-away/ |access-date=February 2, 2024|website=Kalinga TV|date=February 2, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Don Murray (actor)|Don Murray]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Bus Stop (1956 film)|Bus Stop]]''|''[[Peggy Sue Got Married]]''}}|| align = "center" | <ref>{{cite news|last=McFadden|first=Robert D. |title=Don Murray, a Star in Films That Took on Social Issues, Dies at 94|url=https://www.nytimes.com/2024/02/02/movies/don-murray-dead.html |access-date=February 3, 2024|newspaper=[[The New York Times]]|date=February 2, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Gregory Charles Rivers]] || style="text-align:center;"| 58 || style="text-align:center;"| Hong Kong || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Little Big Master]]''|''[[My People, My Country]]''}}|| align = "center" | <ref>{{cite news|last=Lam|first=Jeffie |title=Gregory Charles Rivers, 58-year-old Australian actor who starred in Hong Kong TV dramas, found dead at his home|url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/society/article/3250814/gregory-charles-rivers-cantonese-speaking-australian-actor-who-starred-hong-kong-tvb-dramas-dies |access-date=February 3, 2024|newspaper=[[South China Morning Post]]|date=February 3, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Helena Rojo]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Aguirre, the Wrath of God]]''|''[[Blacker Than the Night]]''|}}|| {{center|<ref>{{Cite web|website=[[El Financiero]]|title=Muere Helena Rojo, actriz de la película 'Más negro que la noche' y de 'El privilegio de amar'|date=2024-02-03|access-date=2024-02-04|language=es|url=https://www.elfinanciero.com.mx/espectaculos/2024/02/04/muere-helena-rojo-actriz-de-la-pelicula-mas-negro-que-la-noche-y-de-el-privilegio-de-amar/}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Mickey Gilbert]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Stuntman, Second Unit Director, Actor || {{hlist|''[[The Blues Brothers (film)|The Blues Brothers]]''|''[[The Last of the Mohicans (1992 film)|The Last of the Mohicans]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mickey-gilbert-dead-stuntman-robert-redford-1235817432/|title=Mickey Gilbert, Stunt Double for Robert Redford and Gene Wilder, Dies at 87|date=2024-02-06|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]|first=Mike|last=Barnes}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Michael Jayston]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Cromwell (film)|Cromwell]]''|''[[Nicholas and Alexandra]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/michael-jayston-dead-doctor-who-newsupdate/|title=Doctor Who legend Michael Jayston dies aged 88 after 'short illness'|date=2024-02-05|access-date=2024-06-15|website=[[Radio Times]]|first=Molly|last=Moss}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Toby Keith]] || style="text-align:center;"| 62 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Screenwriter, Singer || {{hlist|''[[Broken Bridges]]''|''[[Beer for My Horses (film)|Beer for My Horses]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2024/02/06/1229407614/toby-keith-dies-cancer|title=Toby Keith, one of country music's biggest stars, dies at 62|date=2024-02-06|access-date=2024-06-15|website=[[NPR]]|last1=Archie|first1=Ayana|last2=Mohtasham|first2=Diba}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Namkoong Won]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| South Korea || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Woman of Fire]]''|''[[Inchon (film)|Inchon]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20240205000770|title=Veteran actor Namkoong Won dies at 90|date=2024-02-05|access-date=2024-06-15|publisher=[[The Korea Herald]]|first=Da-sol|last=Kim}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Robert M. Young (director)|Robert M. Young]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Cinematographer, Producer || {{hlist|''[[Alambrista!]]''|''[[The Ballad of Gregorio Cortez]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last=Brueggemann|first=Tom|title=Robert M. Young, Trailblazing Independent Director, Dies at 99|url=https://www.indiewire.com/news/obituary/robert-m-young-dead-1234952839/|website=[[IndieWire]]|date=9 February 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Mojo Nixon]] || style="text-align:center;"| 66 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Great Balls of Fire! (film)|Great Balls of Fire!]]''|''[[Super Mario Bros. (film)|Super Mario Bros.]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/mojo-nixon-dead-obituary-1234964257/|title=Mojo Nixon, Unabashed Outlaw Cult Hero, Dead at 66|date=2024-02-07|first=Jon|last=Blistein|access-date=2024-06-15|publisher=[[Rolling Stone]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Frank Howson]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Director, Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Boulevard of Broken Dreams (film)|Boulevard of Broken Dreams]]''|''[[Flynn (film)|Flynn]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.noise11.com/news/melbourne-songwriter-producer-director-frank-howson-has-died-aged-72-20240212|title=Melbourne Songwriter, Producer, Director Frank Howson Has Died Aged 72|date=2024-02-12|access-date=2024-06-15|first=Paul|last=Cashmere|website=Noise11.com}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Johanna von Koczian]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Wir Wunderkinder]]''|''[[For the First Time (1959 film)|For the First Time]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/schauspielerin-johanna-von-koczian-im-alter-von-90-jahren-gestorben-19521281.html|title=Schauspielerin Johanna von Koczian im Alter von 90 Jahren gestorben|date=2024-02-15|access-date=2024-06-15|publisher=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Sam Mercer]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer, Location Manager || {{hlist|''[[The Sixth Sense]]''|''[[Unbreakable (film)|Unbreakable]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/sam-mercer-dead-m-night-shyamalan-1235942525/|title=Sam Mercer, Producer on M. Night Shyamalan Movies and ILM Executive, Dies at 69|first=Pat|last=Saperstein|date=2024-03-14|access-date=2024-06-15|website=Variety}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Alec Mills (cinematographer)|Alec Mills]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Cinematographer, Camera Operator || {{hlist|''[[The Living Daylights]]''|''[[Licence to Kill]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/alec-mills-dead-living-daylights-licence-to-kill-1235825532/|title=Alec Mills, Cinematographer on 'The Living Daylights' and 'Licence to Kill', Dies at 91|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=15 February 2024|access-date=16 February 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Aletta Bezuidenhout]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| South Africa || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Paljas]]''|''[[In My Country (2004 film)|In My Country]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.capetownetc.com/news/renowned-south-african-actress-aletta-bezuidenhout-passes-away-at-76/|title=Renowned South African actress Aletta Bezuidenhout passes away at 76|date=2024-02-13|access-date=2024-06-15|website=Cape Town ETC|first=Ilze-Mari|last=Van Zyl}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Alain Dorval]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Mutafukaz]]''|''[[The Jungle Bunch (film)|The Jungle Bunch]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2024/02/13/alain-dorval-voix-francaise-de-sylvester-stallone-et-de-nick-nolte-est-mort-a-77-ans_6216327_3382.html|title=Alain Dorval, voix française de Sylvester Stallone et de Nick Nolte, est mort à 77 ans|date=2024-02-13|access-date=2024-06-15|website=[[Le Monde]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Gérard Barray]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Captain Fracasse (1961 film)|Captain Fracasse]]''|''[[Open Your Eyes (1997 film)|Open Your Eyes]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title=Gérard Barray |url=http://www.cineartistes.com/fiche-G%E9rard+Barray.html |website=Cine Artistes |access-date=16 February 2024 |archive-date=16 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216161038/http://www.cineartistes.com/fiche-G%25E9rard+Barray.html |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Anne Whitfield]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[White Christmas (film)|White Christmas]]''|''[[Juvenile Jungle (film)|Juvenile Jungle]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/anne-whitfield-dead-white-christmas-1235839748/|title=Anne Whitfield, Young Actress in 'White Christmas', Dies at 85|date=2024-02-29|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Ileen Maisel]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Ripley's Game (film)|Ripley's Game]]''|''[[The Golden Compass (film)|The Golden Compass]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.nme.com/news/film/bafta-nominated-producer-ileen-maisel-dies-aged-68-3610789|title=BAFTA-nominated producer Ileen Maisel dies aged 68|date=2024-03-28|access-date=2024-06-15|website=[[NME]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Anjana Bhowmick]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Thana Theke Aschi (1965 film)|Thana Theke Aschi]]''|''[[Nayika Sangbad]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/actor-anjana-bhowmik-dies-at-79-she-will-be-remembered-forever-says-cm-9167301/|title=Actor Anjana Bhowmick dies at 79; she will be remembered forever, says CM|date=2024-02-18|access-date=2024-06-15|website=[[The Indian Express]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Roger Dicken]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Special Effects Artist || {{hlist|''[[When Dinosaurs Ruled the Earth]]''|''[[Alien (film)|Alien]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/04/roger-dicken-obituary-alien-when-dinosaurs-ruled-the-earth-vfx-artist-84-1235889287/|title=Roger Dicken Dies: Oscar-Nominated 'Alien' & 'When Dinosaurs Ruled The Earth' VFX Artist Was 84|date=2024-04-18|access-date=2024-06-15|website=[[Deadline (website)|Deadline]]|first=Zac|last=Ntim}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Lanny Flaherty]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Miller's Crossing]] ''|''[[Signs (film)|Signs]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|url=https://andrettfuneralhome.com/obituary/?ob-id=2930&obit=Lanny+Flaherty|title=Obituary of Lanny Flaherty|website=Andrett Funeral Home|access-date=February 24, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Ira von Fürstenberg]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Hello-Goodbye (1970 film)|Hello-Goodbye]]''|''[[Five Dolls for an August Moon]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://wwd.com/fashion-news/designer-luxury/princess-ira-von-furstenberg-dead-1236202486/|title=Iran von Fürstenberg, Death of a Princess|first=Luisa|last=Zargani|date=2024-02-20|access-date=2024-06-15|website=[[Women's Wear Daily]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Tony Ganios]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Wanderers (1979 film)|The Wanderers]]''|''[[Porky's]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/tony-ganios-dead-porkys-the-wanderers-1235917670/|title=Tony Ganios, Star of 'Porky's', Dies at 64|date=2024-02-20|first=Diego|last=Ramos Bechara|access-date=2024-06-15|website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Roland Bertin]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Diva (1981 film)|Diva]]''|''[[Cyrano de Bergerac (1990 film)|Cyrano de Bergerac]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.la-croix.com/culture/mort-du-comedien-roland-bertin-diseur-et-mangeur-de-mots-exceptionnel-20240221|title=Mort du comédien Roland Bertin, " diseur et mangeur de mots exceptionnel "|date=2024-02-21|access-date=2024-06-15|first=Clémence|last=Blanche|publisher=[[La Croix (newspaper)|La Croix]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Paul D'Amato (actor)|Paul D'Amato]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Slap Shot]]''|''[[The Deer Hunter]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.ctinsider.com/journalinquirer/article/ct-enfield-paul-d-amato-slap-shot-18679391.php|title='Slap Shot' actor Paul D'Amato, who had ties to CT sports, dies at 75|first=Eric|last=Bedner|date=2024-02-22|access-date=2024-06-15|website=CT Insider}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Ewen MacIntosh]] || style="text-align:center;"| 50 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[The Lobster]]''|''[[The Bromley Boys]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2024/tv/global/ewen-macintosh-dead-keith-the-office-uk-1235917903/|title=Ewen MacIntosh, Keith in 'The Office' U.K., Dies at 50|date=2024-02-21|first=Alex|last=Ritman|access-date=2024-06-15|website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Matt Sweeney (special effects artist)|Matt Sweeney]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Special Effects Artist || {{hlist|''[[The Goonies]]''|''[[Apollo 13 (film)|Apollo 13]]''}} || {{center|<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=22 February 2024 |title=Matt Sweeney, Oscar-Nominated Visual Effects Artist on 'Apollo 13', Dies at 75 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/matt-sweeney-dead-apollo-13-vfx-1235832686/ |access-date=22 February 2024 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Yoko Yamamoto]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Red Handkerchief]]''|''[[Gappa: The Triphibian Monster]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://japannews.yomiuri.co.jp/society/obituaries/20240222-170320/|title=Yoko Yamamoto, Star of 'The Hangman', Dies at 81|date=2024-02-22|access-date=2024-06-15|publisher=[[Yomiuri Shimbun]]|website=[[The Japan News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[Micheline Presle]] || style="text-align:center;"| 101 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Under My Skin (1950 film)|Under My Skin]]''|''[[Adventures of Captain Fabian]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2024/02/22/micheline-presle-french-star-dead-obituary/|title=Micheline Presle, French movie star of 'Devil in the Flash', dies at 101|date=2024-02-22|first=Adam|last=Bernstein|access-date=2024-06-15|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[Pamela Salem]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Never Say Never Again]]''|''[[Gods and Monsters (film)|Gods and Monsters]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-68379239|title=Pamela Salem: James Bond and Doctor Who star dies aged 80|date=2024-02-23|first=Annabel|last=Rackham|access-date=2024-06-15|publisher=[[BBC News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[John Savident]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[A Clockwork Orange (film)|A Clockwork Orange]]''|''[[Mountains of the Moon (film)|Mountains of the Moon]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|title=Coronation Street actor John Savident dies aged 86|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2024/feb/23/coronation-street-actor-john-savident-dies-aged-86|website=[[The Guardian]]|date=23 February 2024|access-date=23 February 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Kent Melton]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Animation Sculptor || {{hlist|''[[Aladdin (1992 Disney film)|Aladdin]]''|''[[The Lion King]]''}} || {{center|<ref>{{cite news |last1=Barnes |first1=Mike |title=Kent Melton, Character Sculptor for 'Aladdin', 'The Lion King' and 'Coraline', Dies at 68 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/kent-melton-dead-aladdin-coraline-character-sculptor-1235833267/ |access-date=23 February 2024 |publisher=[[The Hollywood Reporter]] |date=22 February 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Chris Gauthier]] || style="text-align:center;"| 48 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Freddy vs. Jason]]''|''[[Watchmen (2009 film)|Watchmen]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2024-02-26/chris-gauthier-dead-eureka-smallville-once-upon-a-time|title=Chris Gauthier, 'Once Upon a Time' and 'Eureka' character actor, dies at 48|date=2024-02-26|first=Nardine|last=Saad|access-date=2024-06-15|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Lynda Gravátt]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Delivery Man (film)|Delivery Man]]''|''[[Roman J. Israel, Esq.]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://people.com/broadway-actress-lynda-gravatt-dead-at-77-viola-davis-mourns-8601527|title=Broadway Actress Lynda Gravátt Dead at 77: 'I Loved You in Every Way', Mourns Viola Davis|date=2024-02-28|first=Tommy|last=McArdle|access-date=2024-06-15|website=[[People Magazine]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Jackie Loughery]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Pardners]]''|''[[The D.I.]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Jackie Loughery, 'The D.I.' Actress and Wife of Jack Webb, Dies at 93 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jackie-loughery-dead-jack-webb-1235836134/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=26 February 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Kenneth Mitchell (actor)|Kenneth Mitchell]] || style="text-align:center;"| 49 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Miracle (2004 film)|Miracle]]''|''[[Captain Marvel (film)|Captain Marvel]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|title=Kenneth Mitchell Dies: ''Star Trek: Discovery'', ''Captain Marvel'' & ''Jericho'' Actor Was 49|url=https://deadline.com/2024/02/kenneth-mitchell-dead-star-trek-discovery-1235837448/|last=Petski|first=Denise|website=[[Deadline Hollywood]]|date=25 February 2024|access-date=25 February 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Kumar Shahani]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Maya Darpan]]''|''[[Tarang (film)|Tarang]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Ramachandran|first=Naman|title=Kumar Shahani, Pioneer of India's Parallel Cinema Movement, Dies at 83|url=https://variety.com/2024/film/news/kumar-shahani-dead-of-india-parallel-cinema-movement-1235921948/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=25 February 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Charles Dierkop]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Butch Cassidy and the Sundance Kid]]''|''[[The Sting]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://tylerpaper.com/lifestyle/arts_and_entertainment/charles-dierkop-butch-cassidy-the-sundance-kid-and-police-woman-actor-dies-at-87/|title=Charles Dierkop, 'Butch Cassidy & the Sundance Kid' and 'Police Woman' Actor, Dies at 87|date=2024-02-27|access-date=2024-06-15|publisher=[[Tyler Morning Telegraph]]}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Michael Culver]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[The Empire Strikes Back]]''|''[[A Passage to India (film)|A Passage to India]]''}} || style="text-align:center;"| <ref>{{cite news|last1=Coveney|first1=Michael|author1-link=Michael Coveney|title=Michael Culver obituary|url=https://www.theguardian.com/stage/2024/mar/12/michael-culver-obituary |work=[[The Guardian]]|date=12 March 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Richard Lewis (comedian)|Richard Lewis]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Robin Hood: Men in Tights]]''|''[[Leaving Las Vegas]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/02/28/arts/television/richard-lewis-dead.html|title=Richard Lewis, Acerbic Comedian and Character Actor, Dies at 76|date=2024-02-28|first=Clay|last=Risen|access-date=2024-06-15|work=[[The New York Times]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Jean Allison]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress|| {{hlist|''[[Bad Company (1972 film)|Bad Company]]''|''[[Hardcore (1979 film)|Hardcore]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.wftv.com/news/trending/jean-allison-character-actress-television-film-dead-94|title=Jean Allison, character actress on television, film, dead at 94|date=2024-03-09|access-date=2024-06-15|publisher=[[WFTV]]|first=Bob|last=D'Angelo}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Werner Nold]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Film Editor || {{hlist|''[[The Merry World of Leopold Z]]''|''[[IXE-13]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.filmsquebec.com/werner-nold-sest-eteint/|title=Werner Nold s'est éteint|language=fr|date=2024-03-02|access-date=2024-06-15|website=Films du Québec|first=Charles-Henri|last=Ramond}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Paolo and Vittorio Taviani|Paolo Taviani]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Caesar Must Die]]''|''[[Padre Padrone]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/03/10/movies/paolo-taviani-dead.html|title=Paolo Taviani, Half of a Famed Italian Filmmaking Duo, Dies at 92|date=2024-03-10|first=Clay|last=Risen|access-date=2024-06-15|work=The New York Times}}</ref> |- ! rowspan="44" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in March 2024|March]] | style="text-align:center;" | ''1'' || [[Akira Toriyama]] || style="text-align:center;" | 68 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Character Designer, Screenwriter || {{hlist|''[[Dragon Ball Z: Battle of Gods]]''|''[[Dragon Ball Z: Resurrection 'F']]''}} || style="text-align:center;"| <ref>{{cite news|last=Sun |first=Michael |date=2024-03-08 |title=Akira Toriyama, creator of Dragon Ball manga series, dies aged 68 |url=https://www.theguardian.com/books/2024/mar/08/akira-toriyama-dragon-ball-creator-manga-series-dies-aged-68 |access-date=2024-03-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Mark Dodson (actor)|Mark Dodson]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Voice Actor || {{hlist|''[[Return of the Jedi]]''|''[[Gremlins]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/03/mark-dodson-dead-star-wars-gremlins-voiceover-artist-was-64-obituary-1235844122/|title=Mark Dodson Dies: 'Star Wars' and 'Gremlins' Voiceover Artist Was 64|date=2024-03-03|first=Bruce|last=Haring|access-date=2024-06-15|website=[[Deadline (website)|Deadline]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Paul Houde]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Les Boys]]''|''[[Winter Stories]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://montrealgazette.com/news/local-news/quebec-actor-radio-personality-paul-houde-dies-at-69-family-says|title=Quebec actor, radio personality Paul Houde dies at 69|date=2024-03-02|access-date=2024-06-15|website=[[Montreal Gazette]]|publisher=[[Canadian Press]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Jaclyn Jose]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;"| Philippines || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Ma' Rosa]]''|''[[Fantastica (2018 film)|Fantastica]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|title=Tragic Loss: Renowned actress Jaclyn Jose passes away at 59 |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/19853/tragic-loss-renowned-actress-jaclyn-jose-passes-away-at-59/photo |website=[[GMA News TV|GMA News]] |date=March 3, 2024 |access-date=March 3, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Edward Bond]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Blowup]]''|''[[Walkabout (film)|Walkabout]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/stage/2024/mar/05/edward-bond-playwright-dies|title=Edward Bond, blazingly original British playwright, dies aged 89|date=2024-03-05|access-date=2024-06-15|work=[[The Guardian]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Betty Brodel]] || style="text-align:center;"| 104 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Swing Hostess]]''|''[[Too Young to Know]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/betty-brodel-dead-joan-leslie-sister-1235843689/|title=Betty Brode, Actress and Sister of 'Sergeant York' Star Joan Leslie, Dies at 104|date=2024-03-07|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Tarako]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Nausicaä of the Valley of the Wind (film)|Nausicaä of the Valley of the Wind]]''|''[[Castle in the Sky]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://english.kyodonews.net/news/2024/03/2824de18269d-tarako-voice-of-popular-anime-girl-maruko-dies-at-63.html|title=Tarako, voice of popular anime girl Maruko, dies at 63|date=2024-03-09|access-date=2024-06-15|publisher=[[Kyodo News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Jean-Pierre Bourtayre]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[The Game Is Over]]''|''[[Les Maîtres du temps]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.lefigaro.fr/musique/mort-de-jean-pierre-bourtayre-compositeur-de-claude-francois-michel-sardou-jacques-dutronc-20240305|title=Mort de Jean-Pierre Bourtayre, compositeur de Claude François, Michel Sardou, Jacques Dutronc..|language=fr|date=2024-03-05|access-date=2024-06-15|publisher=[[Le Figaro]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Michael Jenkins (director)|Michael Jenkins]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Sweet Talker (film)|Sweet Talker]]''|''[[The Heartbreak Kid (1993 film)|The Heartbreak Kid]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/03/michael-jenkins-dead-aged-77-heartbreak-high-blue-murder-1235849882/|title=Michael Jenkins Dies: Australian Writer-Director Behind 'Heartbreak High' & 'Blue Murder' Was 77|date=2024-03-08|first=Jesse|last=Whittock|access-date=2024-06-21|website=[[Deadline (website)|Deadline]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Juan Verduzco]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[¡Qué familia tan cotorra!]]''|''[[Toña, nacida virgen (Del oficio)]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://remezcla.com/film/iconic-mexican-actor-juan-verduzco-dies-at-78/|title=Iconic Mexican Actor Juan Verduzco Dies at 78|date=2024-03-05|first=Jeannette|last=Hernandez|access-date=2024-06-15|website=[[Remezcla]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Roberto Leoni]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Screenwriter, Director || {{hlist|''[[My Dear Killer]]''|''[[Santa Sangre]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.reggiosera.it/2024/04/e-morto-roberto-leoni-fu-lanima-del-teatro-san-prospero/312927/|title=E' morto Roberto Leoni, fu l'anima del teatro San Prospero|date=2024-04-26|access-date=2024-06-15|website=Reggio Sera|location=[[Reggio Emilia]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Misha Suslov]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[Black Moon Rising]]''|''[[Prancer (film)|Prancer]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://smotrim.ru/article/3838975|language=ru|title=Умер кинооператор Михаил Суслов|date=2024-03-06|access-date=2024-06-15|website={{ill|Смотрим|ru}}}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Steve Lawrence]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Comedian, Singer || {{hlist|''[[The Blues Brothers (film)|The Blues Brothers]]''|''[[The Yards]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://apnews.com/article/steve-lawrence-dead-eydie-steve-0d5716adcf8a4fd0a96f3f12854212d5|title=Steve Lawrence, singer, entertainer and half of popular stage duo Steve & Eydie, dies at 88|date=2024-03-07|first=Mark|last=Kennedy|access-date=2024-06-15|website=[[Associated Press]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Percy Adlon]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Bagdad Cafe]]''|''[[Rosalie Goes Shopping]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.br.de/nachrichten/meldung/filmemacher-percy-adlon-stirbt-mit-88-jahren,30064b149|title=Filmemacher Percy Adlon stirbt mit 88 Jahren|date=2024-03-11|access-date=2024-06-15|website=[[Bayerischer Rundfunk]]|language=de|publisher=[[Bayern 2]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Gigio Morra]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Gomorrah (film)|Gomorrah]]''|''[[Pinocchio (2019 film)|Pinocchio]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.ilmessaggero.it/en/renowned_italian_actor_gigio_morra_passes_away-7986179.html#|title=Renowned Italian Actor Gigio Morra Passes Away|date=2024-03-10|access-date=2024-06-15|publisher=[[Il Messaggero]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Malachy McCourt]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Devil's Own]]''|''[[After.Life]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://gaycitynews.com/malachy-mccourt-staunch-passionate-and-colorful-lgbtq-ally-dies-92/|title=Malachy McCourt, staunch, passionate, and colorful LGBTQ ally, dies at 92|date=2024-03-19|access-date=2024-06-15|publisher=[[Gay City News]]|first=Andy|last=Humm}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Surya Kiran (director)|Surya Kiran]] || style="text-align:center;"| 49 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor, Director || {{hlist|''[[Satyam (2003 film)|Satyam]]''|''[[Brahmastram]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/director-surya-kiran-dies-at-48-renowned-director-actor-and-child-artist-passes-away-in-chennai/articleshow/108415625.cms|title=Director, actor and child artist Surya Kiran dies at 48|date=2024-03-12|access-date=2024-06-15|work=[[The Times of India]]|location=[[Chennai]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12''{{efn|The day she was found dead. It is unknown if she died on that day.}} || [[Robyn Bernard]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Betty Blue]]''|''[[Roselyne et les lions]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2024-03-15/robyn-bernard-dead-general-hospital-terry-brock|title=Robyn Bernard, 'General Hospital' alum, found dead at 64|date=2024-03-15|first=Nardine|last=Saad|access-date=2024-06-15|work=[[Los Angeles Times]]|location=[[Los Angeles]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Maria Richwine]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Buddy Holly Story]]''|''[[Hamburger: The Motion Picture]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://patch.com/california/palmdesert/former-playboy-bunny-buddy-holly-movie-wife-found-dead-ps-hot-tub|title=Former Playboy Bunny, Buddy Holly Movie Wife, Found Dead In PS Hot Tub|date=2024-03-13|first=Toni|last=McAllister|access-date=2024-06-15|website=[[Patch Media]]|location=[[Palm Springs, California|Palm Springs]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Julius Kohanyi]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Summer's Children]]''|''[[The War Boy]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.legacy.com/ca/obituaries/theglobeandmail/name/julius-kohanyi-obituary?id=54697629|title=Julius KOHANYI Obituary|date=2024-03-13|access-date=2024-06-15|website=[[The Globe and Mail]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[David Breashears]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Producer, Camera Operator || {{hlist|''[[Seven Years in Tibet (1997 film)|Seven Years in Tibet]]''|''[[Everest (1998 film)|Everest]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://apnews.com/article/everest-breashears-obituary-filmmaker-mountaineer-f0fce6335b03c214af034af278cdcfa3|title=David Breshears, mountaineer and filmmaker who co-produced Mount Everest documentary, dies at 68|date=2024-03-16|access-date=2024-06-15|publisher=[[Associated Press]]|location=[[Marblehead, Massachusetts]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Grant Page]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Stuntman, Actor || {{hlist|''[[Mad Max]]''|''[[Roadgames]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/grant-page-dies-at-85-iconic-mad-max-stuntman-passes-away-after-suffering-a-fatal-car-crash|title=Grant Page Dies At 85: Iconic 'Mad Max' Stuntman Passes Away After Suffering A Fatal Car Crash|date=2024-03-20|access-date=2024-06-15|publisher=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook India]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Minori Terada]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Castle in the Sky]]''|''[[The Human Bullet]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://japannews.yomiuri.co.jp/society/obituaries/20240323-176238/|title=Actor Minori Terada Dead at 81; Known as Voice Actor for Muska in 'Castle in the Sky'|date=2024-03-23|access-date=2024-06-15|website=[[The Japan News]]|publisher=[[Yomiuri Shimbun]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Joe Camp]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Benji (1974 film)|Benji]]''|''[[Hawmps!]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.dallasnews.com/arts-entertainment/2024/03/15/north-texas-adman-turned-benji-filmmaker-joe-camp-dies-at-84/|title=North Texas adman turned 'Benji' filmmaker Joe Camp dies at 84|date=2024-03-15|first=Dan|last=Singer|access-date=2024-06-15|publisher=[[The Dallas Morning News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Aleksandr Shirvindt]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Grandads-Robbers]]''|''[[Station for Two]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://unn.ua/news/u-rf-pomer-aktor-i-rezhyser-oleksandr-shyrvindt|language=ukrainian|title=У рф помер актор і режисер Олександр Ширвіндт|date=2024-03-15|access-date=2024-06-15|website={{ill|УНН|uk}}|location=[[Kyiv]]|last=Tumanova|first=Antonina}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[David Seidler]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Tucker: The Man and His Dream]]''|''[[The King's Speech]]''}} || style="text-align:center;"| <ref>{{cite news|author1-link=PA Media|title=Oscar winner David Seidler, writer of The King's Speech, has died, say reports|url=https://www.theguardian.com/film/2024/mar/17/oscar-winner-david-seidler-writer-of-the-kings-speech-has-died-say-reports |work=[[The Guardian]]|date=17 March 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Jennifer Leak]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Yours, Mine and Ours (1968 film)|Yours, Mine and Ours]]''|''[[The Incubus (film)|The Incubus]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.kiro7.com/news/trending/jennifer-leak-young-restless-actress-dies-76//|title=Jennifer Leak, 'Yours, Mine and Ours' actress, dies at 76|date=2024-03-29|first=Jessica|last=Goodman|access-date=2024-06-15|publisher=[[KIRO-TV]]}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Dianne Crittenden]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Casting Director || {{hlist|''[[Star Wars (film)|Star Wars]]''|''[[Spider-Man 2]]''}}|| {{center|<ref>{{Cite web |date=March 22, 2024 |title=Dianne Crittenden Dies: 'Star Wars' Casting Director Who Worked On 'Pretty Woman', 'Spider-Man 2' & Many Others Was 82 |url=https://uk.news.yahoo.com/dianne-crittenden-dies-star-wars-013646645.html |access-date=March 22, 2024 |website=Yahoo News |language=}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[M. Emmet Walsh]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Blade Runner]]''|''[[Blood Simple]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Saperstein|first=Pat|title=M. Emmet Walsh, 'Blade Runner' and 'Blood Simple' Actor, Dies at 88|url=https://variety.com/2024/tv/news/m-emmet-walsh-dead-blade-runner-1235947723/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=March 20, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Winai Kraibutr]] || style="text-align:center;"| 54 || style="text-align:center;"| Thailand || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Nang Nak]]''|''[[Bang Rajan (film)|Bang Rajan]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.khaosodenglish.com/news/2024/03/21/thai-actor-winai-kraibutr-dies-at-54-after-fighting-rare-illness/|title=THAI ACTOR WINAI KRAIBUTR DIES AT 54 AFTER FIGHTING RARE ILLNESS|date=2024-03-21|location=[[Bangkok]]|access-date=2024-06-15|publisher=[[Khaosod]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[Ron Harper (actor)|Ron Harper]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Pearl Harbor (film)|Pearl Harbor]]''|''[[The Poughkeepsie Tapes]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.foxnews.com/entertainment/ron-harper-planet-apes-star-dead-91|title=Ron Harper, 'Planet of the Apes' star, dead at 91|date=2024-03-25|first1=Janelle|last1=Ash|access-date=2024-06-15|publisher=[[Fox News]]|last2=Fink|first2=Larry}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Partha Sarathi Deb]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Lathi (1996 film)|Lathi]]''|''[[Prem Aamar]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |title=Bengali Actor Partha Sarathi Deb Dies At 68 |url=https://www.ndtv.com/entertainment/veteran-bengali-actor-partha-sarathi-deb-dies-at-68-5294951 |website=NDTV.com |access-date=24 March 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Daniel Beretta]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Revolver (1973 film)|Revolver]]''|''[[Faceless (1988 film)|Faceless]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://euroweeklynews.com/2024/03/23/french-voice-of-schwarzenegger-dies/|title=French voice of Schwarzenegger dies|first=Annette|last=Christmas|date=2024-03-26|access-date=2024-06-15|publisher=[[EuroWeekly News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Eli Noyes]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Animator || {{hlist|''[[Under Our Skin]]''|''[[The Most Dangerous Man in America]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.sfchronicle.com/bayarea/article/eli-noyes-film-tv-19373929.php|title=Eli Noyes, untrained animator who turned a college film into critically acclaimed career, dies at 81|date=2024-04-04|first=Sam|last=Whiting|access-date=2024-06-15|publisher=[[San Francisco Chronicle]]|location=[[Bay Area]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Abdulah Sidran]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| Bosnia || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Do You Remember Dolly Bell?]]''|''[[When Father Was Away on Business]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://balkaninsight.com/2024/03/25/bosnia-mourns-renowned-poet-and-screenwriter-abdulah-sidran/|title=Bosnia Mourns Renowned Poet and Screenwriter Abdulah Sidran|date=2024-03-25|first=Azem|last=Kurtic|access-date=2024-06-15|publisher=[[Balkan Insight]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Silvia Tortosa]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Horror Express]]''|''[[Unfinished Business (1977 film)|Unfinished Business]]''}}|| {{center|<ref>{{cite news|url=https://elpais.com/cultura/2024-03-23/muere-la-actriz-silvia-tortosa-a-los-77-anos.html|date=March 23, 2024|website=[[El País]]|title=Muere la actriz Silvia Tortosa a los 77 años}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Paula Weinstein]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[The Fabulous Baker Boys]]''|''[[The Perfect Storm (film)|The Perfect Storm]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Saperstein|first=Pat|title=Paula Weinstein, Emmy-Winning Producer of ''The Perfect Storm'' and Former Tribeca Enterprises Executive, Dies at 78|url=https://variety.com/2024/film/news/paula-weinstein-dead-the-perfect-storm-1235951396/|website=Variety|date=25 March 2024|access-date=25 March 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Fritz Wepper]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Die Brücke (film)|Die Brücke]]''|''[[Cabaret (1972 film)|Cabaret]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.thedailybeast.com/cabaret-star-fritz-wepper-dead-at-82-after-long-illness|title='Cabaret' Star Dead at 82 After Long Illness|first=Mathew|last=Murphy|date=2024-03-27|access-date=2024-06-15|publisher=[[The Daily Beast]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Louis Gossett Jr.]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[An Officer and a Gentleman]]''|''[[Enemy Mine (film)|Enemy Mine]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|title=Louis Gossett Jr., ''An Officer and a Gentleman'' Oscar Winner, Dies at 87|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/louis-gossett-jr-dead-an-officer-and-a-gentleman-roots-1235955575/|last=Dagan|first=Carmel|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=29 March 2024|access-date=29 March 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Chance Perdomo]] || style="text-align:center;"| 27 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[After We Fell]]''|''[[After Ever Happy]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last1=Cain|first1=Sian|title=Chance Perdomo, star of Gen V and Chilling Adventures of Sabrina, dead at 27|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2024/mar/30/chance-perdomo-dead-27 |website=[[The Guardian]]|date=30 March 2024|access-date=31 March 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Tim McGovern]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Visual Effects Artist || {{hlist|''[[Total Recall (1990 film)|Total Recall]]''|''[[Last Action Hero]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web |last1=Nordyke |first1=Kimberly |title=Tim McGovern, Visual Effects Veteran and Oscar Winner for 'Total Recall', Dies at 68 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/tim-mcgovern-dead-visual-effects-veteran-oscar-winner-total-recall-dies-1235863585/ |website=The Hollywood Reporter |date=31 March 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Barbara Baldavin]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Casting Director || {{hlist|''[[Skeeter (film)|Skeeter]]''|''[[Fallen Arches (film)|Fallen Arches]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/barbara-baldavin-dead-star-trek-medical-center-1235864334/|title=Barbara Baldavin, Actress on 'Star Trek' and 'Medical Center', Dies at 85|first=Mike|last=Barnes|date=2024-04-01|access-date=2024-06-17|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Rob Kaman]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| Netherlands || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Bloodfist]]''|''[[Legionnaire (film)|Legionnaire]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://mymmanews.com/rob-kaman-dutch-kickboxing-legend-dead-at-63/|title=Rob Kaman, Dutch Kickboxing legend, dead at 63|date=2024-03-31|access-date=2024-06-15|website=MyMMANews}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Barbara Rush]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[It Came from Outer Space]]''|''[[Hombre (film)|Hombre]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2024-04-01/barbara-rush-dead-peyton-place-actor|title=Barbara Rush, 'It Came From Outer Space' and 'Peyton Place' actor, dies at 97|date=2024-04-01|first=Alexandra|last=Del Rosario|access-date=2024-06-15|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref> |- ! rowspan="42" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in April 2024|April]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Joe Flaherty]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[Back to the Future Part II]]''|''[[Happy Gilmore]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/pop-culture/pop-culture-news/joe-flaherty-sctv-freaks-geeks-actor-dies-82-rcna146053|title=Joe Flaherty, 'SCTV' and 'Freaks and Geeks' actor, dies at 82|date=2024-04-02|access-date=2024-06-15|website=[[NBC News]]|publisher=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Christopher Durang]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Secret of My Success (1987 film)|The Secret of My Success]]''|''[[Housesitter]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/2024/04/03/1242522471/christopher-durang-broadway-playwright-obituary|title=Tony-winning playwright Christopher Durang dies at 75|date=2024-04-03|access-date=2024-06-15|website=[[NPR]]|publisher=[[Associated Press]]|location=[[New York City|New York]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Tatyana Konyukhova]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Boys from Leningrad]]''|''[[The Red and the White]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://unikino.ru/%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B8%D1%8F-%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%BE%D1%8E%D0%B7%D0%B0-%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8-3/|title=Гильдия актеров кино Союза кинематографистов России сообщила о том, что скончалась народная артистка России Татьяна Конюхова (1931 — 2024)|date=2024-04-02|access-date=2024-06-15|website=[[Central House of Cinema]]|language=ru}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Adrian Schiller]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Danish Girl (film)|The Danish Girl]]''|''[[Suffragette (film)|Suffragette]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/04/adrian-schiller-dead-the-last-kingdom-was-60-obituary-1235877272/|title=Adrian Schiller Dies: Star of Netflix Drama 'The Last Kingdom' Was 60|date=2024-04-05|first=Bruce|last=Haring|access-date=2024-06-15|website=[[Deadline (website)|Deadline]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[Vera Tschechowa]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actress, Producer || {{hlist|''[[The Curse of the Hidden Vault]]''|''[[Euridice BA 2037]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.tagesschau.de/inland/tschechowa-gestorben-100.html|title=Schauspielerin Vera Tschechowa gestorben|date=2024-04-04|access-date=2024-06-15|language=de|website=[[Tagesschau (German TV programme)|Tagesschau]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Bruce Kessler]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[The Gay Deceivers]]''|''[[Simon, King of the Witches]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://faroutmagazine.co.uk/bruce-kessler-knight-rider-director-dead-at-88/|title=Bruce Kessler, 'Knight Rider' director, dead at 88|date=2024-04-08|first=Aimee|last=Ferrier|access-date=2024-06-15|website=[[Far Out (website)|Far Out Magazine]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[R. F. Lucchetti]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| Brazil || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[The Strange World of Coffin Joe]]''|''[[Hallucinations of a Deranged Mind]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://g1.globo.com/sp/ribeirao-preto-franca/em-cena/noticia/2024/04/05/morre-o-escritor-rubens-lucchetti-mestre-do-horror-aos-94-anos.ghtml|title=Morre o escritor Rubens Lucchetti, o 'mestre do horror', aos 94 anos|date=2024-04-05|access-date=2024-06-15|website=[[Emissoras Pioneiras de Televisão]]|language=pt-br}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Peter Sodann]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Die Männer der Emden]]''|''[[Gundermann (film)|Gundermann]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.yahoo.com/entertainment/german-actor-peter-sodann-venerated-091552417.html|title=German actor Peter Sodann, venerated TV inspector, dies aged 87|date=2024-04-07|access-date=2024-06-15|website=[[Yahoo! News]]|publisher=[[Deutsche Presse-Agentur]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Ernesto Gómez Cruz]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Mexican]]''|''[[The Crime of Padre Amaro (2002 film)|The Crime of Padre Amaro]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|language=es-mx|url=https://www.azcentral.com/story/mexico/2024/04/08/fallece-primer-actor-mexicano-ernesto-gomez-cruz/73246631007/|title=Fallece primer actor mexicano Ernesto Gómez Cruz a los 90 años|date=2024-04-08|first=Diana|last=García|access-date=2024-06-15|website=AZCentral|publisher=[[The Arizona Republic]]|location=[[Mexico]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Edgar Burcksen]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| Netherlands || style="text-align:center;" | Film Editor || {{hlist|''[[Left Luggage (film)|Left Luggage]]''|''[[Darfur Now]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/edgar-burcksen-dead-young-indiana-jones-1235964633/|title=Edgar Burcksen, Emmy-Winning Editor of 'Young Indiana Jones Chronicles', Dies at 76|date=2024-04-08|access-date=2024-06-16|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|first=Selena|last=Kuznikov}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Jaime de Armiñán]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | Spain || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[My Dearest Senorita]]''|''[[The Nest (1980 film)|The Nest]]''}} || {{center|<ref>{{Cite web|url=https://www.sgae.es/noticia/fallece-el-guionista-y-director-jaime-de-arminan/|website=[[Sociedad General de Autores y Editores|SGAE]]|date=10 April 2024|title=Fallece el cineasta Jaime de Armiñán|access-date=10 April 2024|language=es}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Patti Astor]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Underground U.S.A.]]''|''[[Wild Style]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.dailybreeze.com/2024/05/08/late-actor-hermosa-beach-resident-patti-astor-to-be-remembered-on-saturday/|title=Late actor, Hermosa Beach resident Patti Astor to be remembered on Saturday|date=2024-05-08|first=Michael|last=Hixon|access-date=2024-06-15|publisher=[[Daily Breeze]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Carla Balenda]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Hunt the Man Down]]''|''[[Sealed Cargo]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/carla-balenda-dead-sealed-cargo-hey-mulligan-1235954852/|title=Carla Balenda, Actress in 'Sealed Cargo' and Mickey Rooney's 'Hey Mulligan', Dies at 98|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=22 July 2024|access-date=22 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Eckart Dux]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The House in Montevideo (1951 film)|The House in Montevideo]]''|''[[The Singing Ringing Tree]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/medien/eckart-dux-synchronsprecher-vom-a-team-und-gandalf-mit-97-jahren-gestorben-19646537.html|title=Hannibal vom "A-Team" und Gandalf: Synchron-Star Eckart Dux gestorben|date=2024-04-11|access-date=2024-06-15|publisher=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|location=[[Frankfurt]]|language=de}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[O. J. Simpson]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Naked Gun]]''|''[[The Towering Inferno]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Saperstein|first=Pat|title=O.J. Simpson, Football Player and Actor Accused of Murdering Ex-Wife, Dies at 76|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/oj-simpson-dead-cancer-1235967744/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=April 11, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Dan Wallin]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Sound Engineer || {{hlist|''[[Woodstock (film)|Woodstock]]''|''[[A Star Is Born (1976 film)|A Star Is Born]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Burlingame|first=Jon|title=Dan Wallin, Oscar-Nominated and Emmy-Winning Music Mixer, Dies at 97|url=https://variety.com/2024/film/news/dan-wallin-dead-music-mixer-1235966619/|website=Variety|date=April 10, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Eleanor Coppola]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Hearts of Darkness: A Filmmaker's Apocalypse]]''|''[[Paris Can Wait]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Murphy|first=J. Kim|title=Eleanor Coppola, 'Hearts of Darkness' Director and Francis Ford Coppola's Wife, Dies at 87|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/eleanor-coppola-dead-francis-ford-coppola-wife-sofia-coppola-1235969640/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=April 12, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Richard Horowitz]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Any Given Sunday]]''|''[[Three Seasons]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.nme.com/news/film/hollywood-composer-richard-horowitz-dies-aged-75-3618899|title=Hollywood composer Richard Horowitz dies aged 75|date=2024-04-17|first=Alex|last=Rigotti|access-date=2024-06-15|website=[[NME]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Rochelle Oliver]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Next Stop, Greenwich Village]]''|''[[Scent of a Woman (1992 film)|Scent of a Woman]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/arts/rochelle-oliver-dead-broadway-acting-teacher-1235892776/|title=Rochelle Oliver, 'Who's Afraid of Virginia Woolf?' Star and Admired Acting Teacher, Dies at 86|date=2024-05-07|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Ron Thompson (actor)|Ron Thompson]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[American Pop]]''|''[[Deep Cover]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/ron-thompson-dead-american-pop-1235874804/|title=Ron Thompson, Actor in 'No Place to be Somebody' and 'American Pop', Dies at 83|date=2024-04-15|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Vincent Friell]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Trainspotting (film)|Trainspotting]]''|''[[The Angels' Share]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2024/04/27/vincent-friell-restless-natives-trainspotting-ken-loach/|title=Vincent Friell, Scots actor who made his mark in the cult 1980s comedy Restless Natives – obituary|date=2024-04-27|access-date=2024-06-15|publisher=[[The Daily Telegraph]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Jacques Lussier]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Louis 19, King of the Airwaves]]''|''[[Grey Owl (film)|Grey Owl]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.lenouvelliste.ca/arts/richard-therrien/2024/04/30/le-comedien-jacques-lussier-meurt-a-64-ans-D2KLKKNKSNAFFCOK3EK33BN3M4/|title=Le comédien Jacques Lussier meurt à 64 ans|date=2024-04-30|access-date=2024-06-15|publisher=[[Le Soleil (Quebec)|Le Soleil]]|website=[[Le Nouvelliste (Haiti)|Le Nouvelliste]]|first=Richard|last=Therrien}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Barbara O. Jones]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Demon Seed]]''|''[[Daughters of the Dust]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.daytondailynews.com/lifestyles/actress-barbara-o-jones-a-dayton-native-seen-in-esteemed-daughters-of-the-dust-dies-at-82/KZGZKXAY5NEQ5KZ2QUK7PXMVOQ/|title=Actress Barbara O. Jones, a Dayton native seen in esteemed 'Daughters of the Dust', dies at 82|date=2024-04-19|first=Russell|last=Florence Jr.|access-date=2024-06-15|publisher=[[Dayton Daily News]]|location=[[Dayton, Ohio]]}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[James Laurenson]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | New Zealand || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Pink Floyd – The Wall]]''|''[[The Cat's Meow]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/05/james-laurenson-dead-1235911691/|title=James Laurenson Dies: 'The Crown' and 'Coronation Street' Actor Was 84|date=2024-05-10|first=Greg|last=Evans|access-date=2024-06-15|website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Spencer Milligan]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Sleeper (1973 film)|Sleeper]]''|''[[The Photographer (1974 film)|The Photographer]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Pedersen |first1=Erik |title=Spencer Milligan Dies: 'Land Of The Lost' Star Was 86 |url=https://deadline.com/2024/06/spencer-milligan-dead-land-of-the-lost-1235983289/ |website=Deadline Hollywood |date=26 June 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Antonio Cantafora]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Demons 2]]''|''[[Intervista]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://esperia.tv/morto-lattore-antonio-cantafora-recito-con-fellini-lattuada-e-bolognini/|title=Morto l'attore Antonio Cantafora. Recitò con Fellini, Lattuada e Bolognini|date=2024-04-20|access-date=2024-06-15|language=it|website={{ill|Esperia TV|it|Esperia TV}}}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Roman Gabriel]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Skidoo (film)|Skidoo]]''|''[[The Undefeated (1969 film)|The Undefeated]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.philadelphiaeagles.com/news/eagles-mourn-the-passing-of-pro-bowl-quarterback-philanthropist-roman-gabriel|title=Eagles mourn the passing of Pro Bowl quarterback, philanthropist Roman Gabriel|date=2024-04-21|first=Owen|last=Boyle|access-date=2024-06-15|website=[[Philadelphia Eagles]]|location=[[Philadelphia]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Lourdes Portillo]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Mexico || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[The Mothers of Plaza de Mayo]]''|''[[The Devil Never Sleeps (film)|The Devil Never Sleeps]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://eltecolote.org/content/en/lourdes-portillo-chicana-filmmaker/|title=Lourdes Portillo, iconic Chicana documentary filmmaker, dies at 80|date=2024-04-29|first=Juan|last=Gonzales|access-date=2024-06-15|publisher=[[El Tecolote (newspaper)|El Tecolote]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Hana Brejchová]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | Czech Republic || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Loves of a Blonde]]''|''[[Angel in a Devil's Body]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.idnes.cz/kultura/film-televize/hana-brejchova-umrti-lasky-jedne-plavovlasky.A240422_073329_filmvideo_bur|language=cs|title=Zemřela herečka Hana Brejchová. Proslavil ji film Lásky jedné plavovlásky|date=2024-04-22|access-date=2024-06-15|website={{ill|iDNES.cz|cz}}}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Philippe Laudenbach]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Betty Blue]]''|''[[Of Gods and Men (film)|Of Gods and Men]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.ouest-france.fr/cinema/un-de-ces-seconds-roles-dont-on-se-souvient-lacteur-philippe-laudenbach-est-mort-a-88-ans-ca529adc-0197-11ef-b4e8-6352e833645c|title=" Un de ces seconds rôles dont on se souvient " : l'acteur Philippe Laudenbach est mort à 88 ans|date=2024-04-23|language=fr|access-date=2024-06-15|publisher=[[Ouest-France]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Michael Verhoeven]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[The Nasty Girl]]''|''[[Die Weiße Rose (film)|Die Weiße Rose]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.yahoo.com/entertainment/german-filmmaker-verhoeven-known-white-122937616.html|title=German filmmaker Verhoeven, known for 'The White Rose', dies aged 85|date=2024-04-26|access-date=2024-06-15|website=[[Yahoo! News]]|publisher=[[Deutsche Presse-Agentur]]|first=Jens|last=Kalaene}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Terry Carter]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Benji (1974 film)|Benji]]''|''[[Foxy Brown (film)|Foxy Brown]]''}} || align = "center" | <ref>{{cite news|last=McFadden|first=Robert D. |title=Terry Carter, Barrier-Breaking Actor and Documentarian, Dies at 95 |url=https://www.nytimes.com/2024/04/23/arts/television/terry-carter-dead.html|access-date=April 24, 2024|newspaper=[[The New York Times]]|date=April 23, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Ray Chan (art director)|Ray Chan]] || style="text-align:center;"| 56 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Art Director, Production Designer || {{hlist|''[[Children of Men]]''|''[[Deadpool & Wolverine]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Carson|first=Lexi|title=Ray Chan, 'Deadpool & Wolverine' and 'Avengers: Endgame' Art Director, Dies at 56|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/ray-chan-dead-marvel-deadpool-wolverine-avengers-1235983768/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=April 26, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Margaret Lee (English actress)|Margaret Lee]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Venus in Furs (1969 Franco film)|Venus in Furs]]''|''[[The Bloody Judge (film)|The Bloody Judge]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2024/05/03/margaret-lee-wolverhampton-actress-eurospy-italia-conti/|title=Margaret Lee, Wolverhampton-born actress who became a huge star in Italian Eurospy movies – obituary|date=2024-05-03|access-date=2024-06-15|publisher=[[The Daily Telegraph]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Marla Adams]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Splendor in the Grass]]''|''[[Gotcha! (film)|Gotcha!]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nydailynews.com/2024/04/27/marla-adams-dead-the-young-and-the-restless/|title=Longtime 'Y&R', 'Days of Our Lives' star Marla Adams dead at 85|date=2024-04-27|first=Evan|last=Rosen|access-date=2024-06-15|website=[[New York Daily News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Ferenc András]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;" | Hungary || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[The Vulture (1982 film)|The Vulture]]''|''[[Rain and Shine]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hplusz.hu/elhunyt-andras-ferenc-kossuth-dijas-es-balazs-bela-dijas-magyar-filmrendezo/|title=Elhunyt András Ferenc Kossuth-díjas és Balázs Béla-díjas magyar filmrendező|date=2024-04-25|access-date=2024-06-15|website=HPLUSZ.HU|language=hu}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Laurent Cantet]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Time Out (2001 film)|Time Out]]''|''[[The Class (2008 film)|The Class]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Goodfellow|first=Melanie|title=Laurent Cantet Dies: French Cannes Palme D'Or Winning Director Was 63|url=https://deadline.com/2024/04/laurent-cantet-dies-french-cannes-winning-director-63-1235894758/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=25 April 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Roy Boyd]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Wicker Man]]''|''[[The Omen]]''}} || {{center|<ref>{{cite web|last=Garrett|first=Michael|title=Roy Boyd dies aged 85|url=https://www.atvtoday.co.uk/238951-crossroads/|website=ATV Today|date=1 June 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Brian McCardie]] || style="text-align:center;"| 59 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Ghost and the Darkness]]''|''[[Filth (film)|Filth]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/brian-mccardie-dead-rob-roy-1235887278/|title=Brian McCardie, 'Rob Roy' Actor, Dies at 59|date=2024-04-30|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-15|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Zack Norman]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Comedian, Producer || {{hlist|''[[Romancing the Stone]]''|''[[Cadillac Man]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/04/zack-norman-dead-romancing-the-stone-the-nanny-1235898804/|title=Zack Norman Dies: 'Romancing The Stone', 'Cadillac Man' & 'The Nanny' Actor Was 83|date=2024-04-29|first=Erik|last=Pedersen|access-date=2024-06-15|website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Alan Scarfe]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Double Impact]]''|''[[Lethal Weapon 3]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite magazine|url=https://ew.com/alan-scarfe-dead-lethal-weapon-3-double-impact-actor-77-8660414|title=Alan Scarfe, Lethal Weapon 3 and Double Impact actor, dies at 77|date=2024-06-07|first=Sara|last=Netzley|access-date=2024-06-15|magazine=[[Entertainment Weekly]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Paul Auster]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Smoke (film)|Smoke]]''|''[[Lulu on the Bridge]]''}} || {{center|<ref>{{cite web |last1=Tapp |first1=Tom |title=Paul Auster Dies: Author Of 'The New York Trilogy', Screenwriter & Director Was 77 |url=https://deadline.com/2024/04/paul-auster-dead-author-the-new-york-trilogy-screenwriter-director-1235900778/ |website=Deadline Hollywood |date=1 May 2024}}</ref>}} |- ! rowspan="49" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in May 2024|May]] | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Roxanne (model)|Roxanne]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Seven Year Itch]]''|''[[The Young Don't Cry]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.wsbradio.com/news/trending/roxanne-rosedale-beat-clock-assistant-seven-year-itch-actress-dead-95/|title=Roxanne Rosedale, 'Beat the Clock' assistant, 'Seven Year Itch' actress, dead at 95|date=2024-05-19|first=Bob|last=D'Angelo|access-date=2024-06-16|website=[[WSB (AM)|WSB]]|publisher=[[Cox Media Group]]}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Susan Buckner]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Grease (film)|Grease]]''|''[[Deadly Blessing]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Evans|first=Greg|title=Susan Buckner Dies: 'Grease' Actor Who Played Olivia Newton-John's Cheerleading Pal Was 72|url=https://deadline.com/2024/05/susan-buckner-dead-grease-1235907401/|website=Deadline Hollywood|date=7 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Edgar Lansbury (producer)|Edgar Lansbury]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Godspell (film)|Godspell]]''|''[[Blue Sunshine (film)|Blue Sunshine]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.kiro7.com/news/trending/edgar-lansbury-award-winning-producer-brother-murder-she-wrote-star-dead-94/|title=Edgar Lansbury, award-winning producer, brother of 'Murder, She Wrote' star, dead at 94|date=2024-05-04|access-date=2024-06-16|website=[[KIRO-TV]]|publisher=[[Cox Media Group]]|first=Bob|last=D'Angelo}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Anna Panagiotopoulou]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | Greece || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Safe Sex (film)|Safe Sex]]''|''[[Crying... Silicon Tears]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.thenationalherald.com/actress-anna-panagiotopoulou-laid-to-rest-in-athens/|title=Actress Anna Panagiotopoulou Laid to Rest in Athens|date=2024-05-09|location=[[Athens, Greece]]|access-date=2024-06-16|publisher=[[The National Herald]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Jeannie Epper]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress, Stuntwoman || {{hlist|''[[Romancing the Stone]]''|''[[Catch Me If You Can]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Kuznikov|first=Selena|title=Jeannie Epper, 'Wonder Woman' Stunt Double, Dies at 83|url=https://variety.com/2024/tv/people-news/jeannie-epper-dead-wonder-woman-stunt-double-1235992864/|website=Variety|date=6 May 2024|access-date=6 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Bernard Hill]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Titanic (1997 film)|Titanic]]''|''[[The Lord of the Rings (film series)|The Lord of the Rings]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-68962192|title=Bernard Hill: Titanic and Lord of the Rings actor dies|date=5 May 2024|website=[[BBC]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Gloria Stroock]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Day of the Locust (film)|The Day of the Locust]]''|''[[Fun with Dick and Jane (1977 film)|Fun with Dick and Jane]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gloria-stroock-dead-mcmillan-wife-fun-with-dick-jane-1235898917/|title=Gloria Stroock, 'McMillan & Wife' and 'Fun With Dick and Jane' Actress, Dies at 99|first=Mike|last=Barnes|date=2024-05-14|access-date=2024-06-16|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Ian Gelder]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[King Ralph]]''|''[[Pope Joan (2009 film)|Pope Joan]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/article/2024/may/08/game-of-thrones-actor-ian-gelder-dies-aged-74|title=Game of Thrones actor Ian Gelder dies at 74|first=Caroline|last=Davies|date=2024-05-08|access-date=2024-06-16|work=[[The Guardian]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Harikumar (director)|Harikumar]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Puli Varunne Puli]]''|''[[Jaalakam]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/malayalam-director-screenwriter-harikumar-passes-away-9311900/|title=Malayalam director-screenwriter Harikumar passes away|date=2024-05-06|location=[[Chennai, India]]|access-date=2024-06-16|publisher=[[The Indian Express]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Kanakalatha]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Pookkaalam]]''|''[[Aakasha Ganga 2]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/malayalam-actress-kanakalatha-dies-after-prolonged-illness-3010754|title=Malayalam actress Kanakalatha dies after prolonged illness|date=2024-05-06|access-date=2024-06-16|author=PTI|publisher=[[Deccan Herald]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Robert Logan Jr.]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Bridge at Remagen]]''|''[[The Adventures of the Wilderness Family]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Robert Logan, '77 Sunset Strip' and 'Wilderness Family' Actor, Dies at 82|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-logan-dead-77-sunset-strip-wilderness-family-1235968834/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=7 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Brian Wenzel]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | Australia || style="text-align:center;" | Actor, Comedian, Singer || {{hlist|''[[The Odd Angry Shot]]''|''[[John Doe: Vigilante]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/hollywood/brian-wenzel-dies-at-94-country-practice-star-passes-away-leaving-billions-in-a-state-of-sadness|title=Brian Wenzel Dies At 94: 'Country Practice' Star Passes Away Leaving Billions In A State Of Sadness|date=2024-05-06|access-date=2024-06-16|publisher=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook India]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Evald Aavik]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | Estonia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Nest of Winds]]''|''[[Georgica (film)|Georgica]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://kultuur.err.ee/1609335441/suri-naitleja-evald-aavik|title=Suri näitleja Evald Aavik|date=2024-05-07|access-date=2024-06-16|publisher=[[Eesti Rahvusringhääling]]|editor-first=Karmen|editor-last=Rebane|language=et}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[John Charles (composer)|John Charles]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | New Zealand || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Goodbye Pork Pie]]''|''[[The Quiet Earth (film)|The Quiet Earth]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.rnz.co.nz/concert/programmes/three-to-seven/audio/2018941408/remembering-john-charles-and-his-music|title=Remembering John Charles and his music|date=2024-06-05|access-date=2024-09-25|publisher=[[Radio New Zealand]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Sangeeth Sivan]] || style="text-align:center;"| 65 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Gandharvam]]''|''[[Apna Sapna Money Money]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/sangeeth-sivan-death/articleshow/109956360.cms?from=mdr|title='Yodha' director Sangeeth Sivan passes away at 61, Riteish Deshmukh, Tusshar Kapoor pay tribute to veteran|date=2024-05-08|access-date=2024-06-16|publisher=[[The Economic Times]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Roger Corman]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Producer, Actor || {{hlist|''[[The Little Shop of Horrors]]''|''[[The Pit and the Pendulum (1961 film)|The Pit and the Pendulum]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Roger Corman: The Little Shop of Horrors cult B-movie director dies aged 98|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-17127556 |website=[[BBC News]]|date=12 May 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Sam Rubin]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Fantastic Four (2005 film)|Fantastic Four]]''|''[[America's Sweethearts]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2024/05/10/entertainment/sam-rubin-death/index.html|title=Sam Rubin, Los Angeles TV mainstay, dead at 64|date=2024-05-11|first=Cheri|last=Mossburg|access-date=2024-06-16|publisher=[[CNN]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Hans Wahlgren]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | Sweden || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Raggare!]]''|''[[To Be a Millionaire]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.aftonbladet.se/nojesbladet/a/Knx7O4/hans-wahlgren-ar-dod-blev-86-ar|title=Hans Wahlgren är död – blev 86 år gammal|language=sv|date=2024-05-10|first1=Linn|last1=Elmervik|first2=Emanuel|last2=Silva|access-date=2024-06-16|publisher=[[Aftonbladet]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Susan Backlinie]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Jaws (film)|Jaws]]''|''[[Day of the Animals]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Susan Backlinie, the First Victim of the Shark in 'Jaws', Dies at 77 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/susan-backlinie-dead-jaws-first-victim-1235896892/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=May 12, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Kevin Brophy]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Long Riders]]''|''[[Hell Night]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/kevin-brophy-dead-lucan-hell-night-1235923909/|title=Kevin Brophy, Star of 'Lucan' and 'Hell Night', Dies at 70|date=2024-06-16|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-16|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Paulo César Pereio]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | Brazil || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Entranced Earth]]''|''[[Drained]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://oglobo.globo.com/cultura/noticia/2024/05/12/morre-o-ator-paulo-cesar-pereio-icone-da-rebeldia-aos-83-anos.ghtml|title=Morre o ator Paulo César Pereio, ícone da rebeldia, aos 83 anos|date=2024-05-12|access-date=2024-06-16|publisher=[[O Globo]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Mark Damon]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[House of Usher (film)|House of Usher]]''|''[[Monster (2003 film)|Monster]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/05/mark-damon-dead-film-producer-sales-executive-spaghetti-western-actor-1235913360/|title=Mark Damon Dies: 'Monster' Film Producer, Sales Executive & Spaghetti Western Actor Was 91|first=Armando|last=Tinoco|date=2024-05-12|access-date=2024-06-16|website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Samm-Art Williams]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Screenwriter || {{hlist|''[[The Wanderers (1979 film)|The Wanderers]]''|''[[Dressed to Kill (1980 film)|Dressed to Kill]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Evans|first=Greg|title=Samm-Art Williams Dies: Tony-Nominated 'Home' Playwright, Actor & 'Fresh Prince Of Bel-Air' Producer Was 78|url=https://deadline.com/2024/05/samm-art-williams-dead-1235914813/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=13 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Baiba Indriksone]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | Latvia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[A Limousine the Colour of Midsummer's Eve]]''|''[[The Devil's Servants]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://eng.lsm.lv/article/culture/theater/14.05.2024-latvian-actress-baiba-indriksone-passes-away.a553985/|title=Latvian actress Baiba Indriksone passes away|date=2024-05-14|access-date=2024-06-16|publisher=[[Public Broadcasting of Latvia]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Gudrun Ure]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" |Actress || {{hlist|''[[36 Hours (1953 film)|36 Hours]]''|''[[Doctor in the House (film)|Doctor in the House]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Super Gran star Gudrun Ure dies aged 98|url=https://www.bbc.com/news/articles/cq5nnn53wldo|website=BBC News|date=15 May 2024|access-date=15 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Barbra Fuller]] || style="text-align:center;"| 102 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" |Actress || {{hlist|''[[Rock Island Trail (film)|Rock Island Trail]]''|''[[The Roommates]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://people.com/barbra-fuller-one-mans-family-star-dead-at-102-8651296|title=Barbra Fuller, Star of Radio Soap Opera One Man's Family, Dead at 102 |first=Esther|last=Kang|date=2024-05-20|access-date=2024-06-17|publisher=[[People (magazine)|People]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Elda Peralta]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | Mexico || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Hypocrite (film)|Hypocrite]]''|''[[A Woman Without Love]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.infobae.com/mexico/2024/05/15/muere-la-actriz-y-escritora-elda-peralta-a-los-91-anos/|title=Muere la actriz y escritora Elda Peralta a los 91 años|date=2024-05-15|access-date=2024-06-16|publisher=[[Infobae]]|language=es|first=Mariana L.|last=Martínez}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Dabney Coleman]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[9 to 5 (film)|9 to 5]]''|''[[WarGames]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Dabney Coleman, actor who starred in 9 to 5 and Tootsie, dies aged 92|url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/may/17/dabney-coleman-actor-dies-92 |website=[[The Guardian]]|date=17 May 2024|access-date=18 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Zari Khoshkam]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | Iran || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Topoli (film)|Topoli]]''|''[[What's the Time in Your World?]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://nournews.ir/en/news/173642/Renowned-Iranian-actress-Zari-Khoshkam-passes-away-at-76|title=Renowned Iranian actress Zari Khoshkam passes away at 76|date=2024-05-18|access-date=2024-06-16|publisher=Nour News}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Stephen J. Rivele]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Nixon (film)|Nixon]]''|''[[Ali (film)|Ali]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Stephen J. Rivele, Screenwriter on Biopics 'Nixon', 'Ali' and 'Copying Beethoven', Dies at 75 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/stephen-rivele-dead-nixon-ali-copying-beethoven-1235912412/ |website=The Hollywood Reporter |date=30 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Hideyuki Umezu]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Fullmetal Alchemist: The Sacred Star of Milos]]''|''[[Patema Inverted]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.tokyoweekender.com/japan-life/news-and-opinion/hideyuki-umezu-dies-aged-68/|title=Voice Actor Hideyuki Umezu Dies Aged 68|date=2024-05-21|first=Matthew|last=Hernon|access-date=2024-06-16|publisher=[[Tokyo Weekender]]|location=[[Japan]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Fred Roos]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" |Producer, Casting Director || {{hlist|''[[The Godfather Part II]]''|''[[Apocalypse Now]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |last1=D'Alessandro |first1=Anthony |title=Fred Roos Dies: Oscar-Winning 'Godfather Part II' Producer And Longtime Coppola Collaborator Was 89 |url=https://deadline.com/2024/05/fred-roos-dead-francis-ford-coppola-godfather-producer-1235925291/ |website=Deadline Hollywood |date=21 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Richard Foronjy]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Midnight Run]]''|''[[Carlito's Way]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.wgauradio.com/news/trending/richard-foronjy-felon-turned-actor-featured-midnight-run-serpico-dead-86/|title=Richard Foronjy, felon-turned-actor featured in "Midnight Run," "Serpico," dead at 86|date=2024-05-22|first=Bob|last=D'Angelo|publisher=[[Cox Media Group]]|access-date=2024-06-16|website=[[WGAU]]|location=[[Athens, Georgia]]}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[Jan A. P. Kaczmarek]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;" | Poland || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Finding Neverland (film)|Finding Neverland]]''|''[[The Visitor (2007 feature film)|The Visitor]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Burlingame|first=Jon |title=Polish Composer Jan A.P. Kaczmarek, Oscar Winner for 'Finding Neverland', Dies at 71|url=https://variety.com/2024/artisans/news/jan-kaczmarek-oscar-winner-finding-neverland-dead-1236011642/ |website=Variety|date=May 21, 2024|access-date=May 21, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''22'' || [[Darryl Hickman]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Grapes of Wrath (film)|The Grapes of Wrath]]''|''[[Network (1976 film)|Network]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite magazine|url=https://ew.com/darryl-hickman-leave-her-to-heaven-child-actor-dead-92-8653909|title=Darryl Hickman, child star of Leave Her to Heaven and The Grapes of Wrath, dies at 92|date=2024-04-24|first=Maureen Lee|last=Lenker|access-date=2024-06-16|magazine=[[Entertainment Weekly]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Morgan Spurlock]] || style="text-align:center;"| 53 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Documentarian || {{hlist|''[[Super Size Me]]''|''[[POM Wonderful Presents: The Greatest Movie Ever Sold|The Greatest Movie Ever Sold]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/morgan-spurlock-documentary-filmmaker-super-size-dies-53-rcna153915|title=Morgan Spurlock, documentary filmmaker behind 'Super Size Me', diest at 53|date=2024-05-24|first1=Daniel|last1=Arkin|first2=Diana|last2=Dasrath|access-date=2024-06-16|publisher=[[NBC News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Jan Kačer]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | Czech Republic || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Valley of the Bees]]''|''[[Wolf's Hole]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://ct24.ceskatelevize.cz/clanek/kultura/zemrel-herec-a-reziser-jan-kacer-349560|title=Zemřel Jan Kačer, osobnost filmové nové vlny i divadelní režie|language=cs|date=2024-05-24|access-date=2024-06-16|publisher=[[ČT24]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Johnny Ngan]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;" | Hong Kong || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Mad, Mad 83]]''|''[[Project A Part II]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.thestar.com.my/lifestyle/entertainment/2024/05/27/hk-actor-johnny-ngan-kwok-leung-who-suffered-from-skin-cancer-dies-at-71|title=HK actor Johnny Ngan Kwok Leung, who suffered from skin cancer, dies at 71|date=2024-05-27|first=Andrea A.|last=Webber|access-date=2024-06-16|publisher=[[Toronto Star]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Albert S. Ruddy]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[The Godfather]]''|''[[Million Dollar Baby]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last=Pedersen|first=Erik|title=Al Ruddy Dies: Oscar-Winning 'The Godfather' & 'Million Dollar Baby' Producer Was 94|url=https://deadline.com/2024/05/al-ruddy-dead-godfather-million-dollar-baby-1235942541/|website=Deadline Hollywood|date=28 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Richard M. Sherman]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Composer, Songwriter || {{hlist|''[[Mary Poppins (film)|Mary Poppins]]''|''[[The Jungle Book (1967 film)|The Jungle Book]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last=Gray|first=Tim|title=Richard M. Sherman, 'Mary Poppins' and 'It's a Small World' Songwriter, Dies at 95|url=https://variety.com/2024/film/news/richard-sherman-dead-mary-poppins-1236016622/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=May 25, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Johnny Wactor]] || style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[USS Indianapolis: Men of Courage]]''|''[[Supercell (film)|Supercell]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/general-hospital-actor-johnny-wactor-shielded-co-worker-harm-was-fatal-rcna154646|title='General Hospital' actor Johnny Wactor died in arms of co-worker he shielded from harm before he was fatally shot|date=2024-05-30|first=Marlene|last=Lenthang|access-date=2024-06-16|publisher=[[NBC News]]|location=[[Los Angeles]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Elizabeth MacRae]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Incredible Mr. Limpet]]''|''[[The Conversation]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web|last=Tinoco|first=Armando|title=Elizabeth MacRae Dies: 'General Hospital' & 'Gomer Pyle: USMC' Actor Was 88|url=https://deadline.com/2024/05/elizabeth-macrae-dead-general-hospital-gomer-pyle-usmc-actor-1235943121/|website=Deadline Hollywood|date=29 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Margot Benacerraf]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | Venezuela || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Reverón (film)|Reverón]]''|''[[Araya (film)|Araya]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |title=Muere la cineasta venezolana Margot Benacerraf a los 97 años |url=https://www.diariolasamericas.com/cultura/muere-la-cineasta-venezolana-margot-benacerraf-los-97-anos-n5357417 |website=diariolasamericas.com |language=es-US |date=29 May 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Anastasia Zavorotnyuk]] || style="text-align:center;"| 53 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Apocalypse Code]]''|''[[Office Romance. Our Time]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://unn.ua/en/news/the-star-of-the-tv-series-my-beautiful-nanny-anastasia-zavorotnyuk-died-after-a-long-illness|title=The star of the TV series "My Beautiful nanny" Anastasia Zavorotnyuk died after a long illness|date=2024-05-30|access-date=2024-06-16|publisher={{ill|Ukrainian National News|uk|Українські Національні Новини}}|location=[[Kyiv]]|first=Ihor|last=Telezhnikov}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Mitchell Block]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[No Lies]]''|''[[Big Mama (film)|Big Mama]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mitchell-block-dead-poster-girl-big-mama-1235913399/|title=Mitchell Block, Oscar-Nominated Documentarian, Dies at 73|date=2024-06-01|first=Mike|last=Barnes|access-date=2024-06-16|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Tom Bower (actor)|Tom Bower]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Die Hard 2]]''|''[[El Camino: A Breaking Bad Movie|El Camino]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/marcberman1/2024/06/06/tom-bower-dead-the-waltons-and-die-hard-2-actor-was-86/|title=Tom Bower Dead: 'The Waltons' and 'Die-Hard 2' Actor Was 86|first=Marc|last=Berman|date=2024-06-06|access-date=2024-06-16|website=[[Forbes]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Dorothy Bromiley]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Girls of Pleasure Island]]''|''[[The Criminal (1960 film)|The Criminal]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.thetimes.com/culture/film/article/dorothy-bromiley-obituary-british-actress-who-enjoyed-hollywood-fame-323d7l2tt|title=Dorothy Bromiley obituary: British actress who enjoyed Hollywood fame|date=2024-06-15|access-date=2024-06-16|work=[[The Times]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Martin Starger]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Nashville (film)|Nashville]]''|''[[Sophie's Choice (film)|Sophie's Choice]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.wftv.com/news/trending/martin-starger-producer-sophies-choice-mask-nashville-dead-92/|title=Martin Starger, producer of 'Sophie's Choice', 'Mask', 'Nashville', dead at 92|publisher=[[Cox Media Group]]|first=Bob|last=D'Angelo|date=2024-06-01|access-date=2024-06-16|website=[[WFTV]]|location=[[Orlando, Florida]]}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Kátya Tompos]] || style="text-align:center;"| 41 || style="text-align:center;" | Hungary || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Coming Out (2013 film)|Coming Out]]''|''[[Question in Details]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://ogaegreece.com/hungary-katya-tompos-lost-the-battle-with-cancer/|title=HUNGARY: Kátya Tompos lost the battle with cancer at the age of 41|date=2024-05-31|access-date=2024-06-16|website=[[OGAE|OGAE Greece]]}}</ref> |- ! rowspan="33" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in June 2024|June]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Erich Anderson]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Friday the 13th: The Final Chapter]]''|''[[Unfaithful (2002 film)|Unfaithful]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last1=Evans |first1=Greg |title=Erich Anderson Dies: 'Felicity', 'Thirtysomething' Actor Was 67 |url=https://deadline.com/2024/06/erich-anderson-dead-1235958485/ |website=Deadline Hollywood |date=4 June 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Ruth Maria Kubitschek]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Silent Star]]''|''[[He Can't Stop Doing It]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.tagesschau.de/inland/gesellschaft/kubitschek-gestorben-102.html|title=Ruth Maria Kubitschek ist tot|date=2024-06-02|access-date=2024-06-21|publisher=[[Tagesschau (German TV programme)|Tagesschau]]|language=de}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Philippe Leroy (actor)|Philippe Leroy]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[A Married Woman]]''|''[[The Hole (1960 film)|The Hole]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.rainews.it/articoli/2024/06/e-morto-lattore-francese-philippe-leroy-3a6ffce5-fdd6-4ef7-9f13-092387fa588d.html|title=Addio all'attore francese Philippe Leroy, i funerali mercoledì a Roma|date=2024-06-02|access-date=2024-06-21|publisher=[[Rai News 24]]|language=it}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Jeannette Charles]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[National Lampoon's European Vacation]]''|''[[The Naked Gun: From the Files of Police Squad!|The Naked Gun]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.seattletimes.com/nation-world/jeannette-charles-who-doubled-for-the-queen-is-dead-at-96/|title=Jeannett Charles, who doubled for the Queen, is dead at 96|date=2024-06-09|first=Sam|last=Roberts|access-date=2024-06-21|publisher=[[The New York Times]]|website=[[The Seattle Times]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Janis Paige]] || style="text-align:center;"| 101 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Cheyenne (1947 film)|Cheyenne]]''|''[[Please Don't Eat the Daisies (film)|Please Don't Eat the Daisies]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Janis Paige, Star of 'Silk Stockings' and Broadway's 'Pajama Game', Dies at 101 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/janis-paige-dead-silk-stockings-pajama-game-1235914085/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=June 3, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[Armando Silvestre]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Scalphunters]]''|''[[Two Mules for Sister Sara]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/armando-silvestre-dead-mexican-actor-two-mules-sister-sara-1235921151/|title=Armando Silvestre, Actor in Mexican Movies and 'Two Mules for Sister Sara', Dies at 98|first=Mike|last=Barnes|date=2024-06-12|access-date=2024-06-21|website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[William Russell (English actor)|William Russell]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Man Who Never Was]]''|''[[The Great Escape (film)|The Great Escape]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/c988nnnjy5go|title=Original Doctor Who cast member William Russell dies|date=2024-05-06|first=Yasmin|last=Rufo|access-date=2024-06-21|publisher=[[BBC News]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Nicholas Ball (actor)|Nicholas Ball]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Lifeforce (film)|Lifeforce]]''|''[[Croupier (film)|Croupier]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/news/eastenders-nicholas-ball-death-terry-bates-b2557974.html|title=EastEnders actor Nicholas Ball, who played Terry Bates, dies aged 78 after 'short illness'|date=2024-06-06|first=Maira|last=Butt|access-date=2024-06-21|work=[[The Independent]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Hubert Taczanowski]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[The Opposite of Sex]]''|''[[Spooks: The Greater Good]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>[https://nekrologi.wyborcza.pl/0,11,,577152,Hubert-Taczanowski-nekrolog.html Hubert Taczanowski] {{in lang|pl}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Rosalina Neri]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Three Men and a Leg]]''|''[[All the Moron's Men]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.msn.com/en-us/news/world/italian-marilyn-dies-at-96/ar-BB1nKI2Y|title='Italian Marilyn' dies at 96|date=2024-06-06|location=[[Rome]]|access-date=2024-06-21|website=[[MSN]]|publisher=[[Agenzia Nazionale Stampa Associata]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Ramoji Rao]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Chitram]]''|''[[Nuvve Kavali]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/06/ramoji-rao-dead-indian-film-mogul-87-1235963350/|title=Ramoji Rao Dies: Indian Film Mogul Was 87|date=2024-06-08|first=Caroline|last=Frost|access-date=2024-06-21|website=[[Deadline (website)|Deadline]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Marzena Kipiel-Sztuka]] || style="text-align:center;"| 58 || style="text-align:center;" | Poland || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Character (film)|Character]]''|''[[Tricks (2007 film)|Tricks]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://viva.pl/ludzie/newsy/umarl-na-moich-oczach-marzena-kipiel-sztuka-przezyla-dramat-na-planie-swiata-wedlug-kiepskich-135999-r1/|title=Złamane życie Marzeny Kipiel-Sztuki. Przeżyła dramat na planie "Świata według Kiepskich", zmagała się z depresją...|date=2024-06-09|first=Damian|last=Brillowski|access-date=2024-06-21|website=Viva!|language=pl}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Yoshiko Kuga]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Drunken Angel]]''|''[[Good Morning (1959 film)|Good Morning]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>[https://www.nikkansports.com/entertainment/news/202406140000558.html 女優久我美子さん死去 93歳 誤嚥性肺炎 第1期東宝ニューフェイス 「3時のあなた」司会も] {{in lang|ja}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Françoise Hardy]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Singer, Actress || {{hlist|''[[Grand Prix (1966 film)|Grand Prix]]''|''[[Nutty, Naughty Chateau]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/news/francoise-hardy-french-pop-icon-dies-at-80/|title=Françoise Hardy, French Pop Icon, Dies at 80|date=2024-06-12|first=Jazz|last=Monroe|access-date=2024-06-21|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Tony Lo Bianco]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Honeymoon Killers]]''|''[[The French Connection (film)|The French Connection]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2024/06/12/tony-lo-bianco-dead/|title=Tony Lo Bianco, actor who played tough guys and a famed mayor, dies at 87|date=2024-06-13|first=Harrison|last=Smith|access-date=2024-06-21|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Tony Mordente]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Choreographer, Dancer || {{hlist|''[[West Side Story (1961 film)|West Side Story]]''|''[[The Daydreamer (film)|The Daydreamer]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Tony Mordente, Original 'West Side Story' Actor on Stage and Screen, Dies at 88 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/tony-mordente-west-side-story-1235922968/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=14 June 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Ron Simons]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[27 Dresses]]''|''[[Blue Caprice]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/story/2024-06-14/ron-simons-dead-broadway-producer-actor|title=Ron Simons, actor turned Tony-winning producer for stage and film, dies at 63|date=2024-06-14|first=Alexandra|last=Del Rosario|access-date=2024-06-21|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Benji Gregory]] || style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Jumpin' Jack Flash (film)|Jumpin' Jack Flash]] ''|''[[Once Upon a Forest]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Haring|first=Bruce|title=Benji Gregory Dies: ''Alf'' Child Star Was 46|url=https://deadline.com/2024/07/benji-gregory-dead-alf-child-star-obituary-1236006757/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=10 July 2024|access-date=10 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Érik Canuel]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[The Last Tunnel (2004 film)|The Last Tunnel]]''|''[[Bon Cop, Bad Cop]]''}} || style="text-align:center;"|{{center|<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/news/canada/montreal/erik-canual-film-director-has-died-1.7237260|title=Érik Canuel, director of Bon Cop, Bad Cop and other Quebec hit films, has died at 63|website=[[CBC.ca]]|date=17 June 2024|access-date=17 June 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Evans Evans]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Bonnie and Clyde (film)|Bonnie and Clyde]]''|''[[The Iceman Cometh (1973 film)|The Iceman Cometh]]''}} ||{{center|<ref>{{cite web |last1=Evans |first1=Greg |title=Evans Evans Dies: 'Bonnie And Clyde' Actor, Widow Of Director John Frankenheimer Was 91 |url=https://deadline.com/2024/06/evans-evans-dead-1235978744/ |website=Deadline Hollywood |date=20 June 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Anouk Aimée]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[A Man and a Woman]]''|''[[La dolce vita]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/clllev363y3o|title=French film star Anouk Aimée dies aged 92|date=2024-06-18|access-date=2024-06-21|publisher=[[BBC News]]|first=Jemma|last=Crew}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Anthea Sylbert]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Costume Designer, Producer || {{hlist|''[[Chinatown (1974 film)|Chinatown]]''|''[[Julia (1977 film)|Julia]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/06/anthea-sylbert-dead-costume-designer-chinatown-1235977737/|title=Anthea Sylbert Dies: Oscar-Nominated 'Chinatown' Costume Designer Who Worked On 'Rosemary's Baby', 'King Kong' & Many More Was 84|date=2024-06-18|access-date=2024-06-21|website=[[Deadline (website)|Deadline]]|first=Erik|last=Pedersen}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Donald Sutherland]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[M*A*S*H (film)|M*A*S*H]]''|''[[The Hunger Games (franchise)|The Hunger Games]]''}}||{{center|<ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/donald-sutherland-dead-movies-kiefer-b2566123.html |title=Donald Sutherland's son Kiefer announces actor's death at 88 with poignant tribute|last1=Perry|first1=Kevin E G |last2=Murray|first2=Tom|date=2024-05-14|access-date=2024-06-20|newspaper=[[The Independent]]}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Tamayo Perry]] || style="text-align:center;"| 49 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Blue Crush]]''|''[[Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Whittock|first=Jesse|title=Tamayo Perry Dies In Shark Attack: ''Pirates Of The Caribbean'' Actor Was 49 |url=https://deadline.com/2024/06/tamayo-perry-dead-pirates-of-the-caribbean-actor-shark-attack-1235981410/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=2024-06-24}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Bud S. Smith]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Film Editor, Producer || {{hlist|''[[The Exorcist]]''|''[[Flashdance]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|last=Murphy|first=J. Kim|title=Bud S. Smith, Editor of 'Sorcerer', 'The Exorcist' and 'Flashdance', Dies at 88|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/bud-smith-dead-karate-kid-sorcerer-flashdance-1236049758/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2024-06-29}}</ref>}} |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Shifty Shellshock]] || style="text-align:center;"| 49 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Singer, Actor || {{hlist|''[[Clifford (film)|Clifford]]''|''[[Willowbee]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2024/music/global/shifty-shellshock-dead-crazy-town-frontman-butterfly-singer-1236047633/|title=Shifty Shellshock, Crazy Town Frontman and 'Butterfly' Singer, Dies at 49|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=June 25, 2024|access-date=June 25, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Joan Benedict Steiger]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Happy Hooker Goes to Washington]]''|''[[The Prize Fighter]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Evans|first=Greg|title=Joan Benedict Dies: 'Candid Camera', 'General Hospital' Actor, Widow Of Rod Steiger Was 96|url=https://deadline.com/2024/07/joan-benedict-dead-1236003769/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=8 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Bill Cobbs]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Color of Money]]''|''[[Night at the Museum (franchise)|Night at the Museum]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://people.com/bill-cobbs-dead-90-8669891|title=Bill Cobbs, Night at the Museum and The Bodyguard Actor, Dead at 90|website=People|date=June 26, 2024|access-date=June 26, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Pat Heywood]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Romeo and Juliet (1968 film)|Romeo and Juliet]]''|''[[10 Rillington Place]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/pat-heywood-dead-franco-zeffirelli-romeo-juliet-1235959069/|title=Pat Heywood, the Nurse in Franco Zeffirelli's 'Romeo and Juliet', Dies at 92|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 26, 2024|access-date=July 26, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Taiki Matsuno]] || style="text-align:center;"| 56 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Hidden Blade]]''|''[[Tokyo Family]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-06-27/the-file-of-young-kindaichi-inuyasha-voice-actor-taiki-matsuno-dies-at-56/.212507|title=The File of Young Kindaichi, Inuyasha Voice Actor Taiki Matsuno Dies at 56|website=Anime News Network|date=June 27, 2024|access-date=June 27, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Martin Mull]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Clue (film)|Clue]]''|''[[Mrs. Doubtfire]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/martin-mull-dead-funnyman-fernwood-2-night-star-1235935445/|title=Martin Mull, Funnyman and 'Fernwood 2 Night' Star, Dies at 80|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=June 28, 2024|access-date=June 28, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Txema Blasco]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Red Squirrel]]''|''[[Earth (1996 film)|Earth]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |access-date=4 July 2024 |date=28 June 2024 |language=Spanish |title=Muere el actor vitoriano Txema Blasco a los 82 años |url=https://www.telecinco.es/noticias/cultura/20240628/muere-actor-vitoriano-txema-blasco_18_012898280.html |website=Telecinco}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Maria Rosaria Omaggio]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Cop in Blue Jeans]]''|''[[The Tough Ones (1976 film)|The Tough Ones]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/en/farewell_to_maria_rosaria_omaggio_actress_and_writer_passes_away_at_67-8214389.html |title=Farewell to Maria Rosaria Omaggio: Actress and Writer Passes Away at 67|website=[[Il Messaggero]]|date=July 1, 2024|access-date=July 3, 2024}}</ref> |- ! rowspan="28" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in July 2024|July]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Robert Towne]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Director || {{hlist|''[[The Last Detail]]''|''[[Chinatown (1974 film)|Chinatown]]''}} |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/07/robert-towne-dead-chinatown-screenwriter-1236000262/|title=Robert Towne Dies: Oscar-Winning 'Chinatown' Screenwriter Was 89|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=July 2, 2024|access-date=July 2, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Yvonne Furneaux]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[La dolce vita|La Dolce Vita]]''|''[[Repulsion (film)|Repulsion]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite news |last1=Barnes |first1=Mike |title=Yvonne Furneaux, Actress in Fellini's 'La Dolce Vita' and Polanski's 'Repulsion', Dies at 98 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yvonne-furneaux-dead-la-dolce-vita-repulsion-1235952312/ |access-date=19 July 2024 |publisher=The Hollywood Reporter |date=18 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Jon Landau (film producer)|Jon Landau]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Titanic (1997 film)|Titanic]]''|''[[Avatar (franchise)|Avatar]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Kaloi |first=Stephanie |date=July 6, 2024 |title=Jon Landau, 'Titanic' and 'Avatar' Producer, Dies at 63 |url=https://www.thewrap.com/jon-landau-dies-titanic-avatar-james-cameron/ |access-date=July 6, 2024 |website=[[TheWrap]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Angela Pagano]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Red Moon (2001 film)|Red Moon]]''|''[[The Hideout (2007 film)|The Hideout]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/en/angela_pagano_beloved_neapolitan_actress_dies_at_87-8225358.html |title=Angela Pagano, Beloved Neapolitan Actress, Dies at 87|date=2024-07-06|access-date=2024-07-07|publisher=[[Il Messaggero]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Bruno Zanin]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Amarcord]]''|''[[The Moro Affair]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/en/farewell_to_bruno_zanin_from_amarcord_actor_to_humanitarian_activist-8230685.html |title=Farewell to Bruno Zanin: From 'Amarcord' Actor to Humanitarian Activist|website=[[Il Messaggero]]|date=July 9, 2024|access-date=July 10, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[David Loughery]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Passenger 57]]''|''[[Lakeview Terrace]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-loughery-dead-star-trek-passenger-57-1235949236/|title=David Loughery, Screenwriter on 'Star Trek V' and 'Passenger 57', Dies at 71|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 15, 2024|access-date=July 15, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[Jerzy Stuhr]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | Poland || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[O-Bi, O-Ba: The End of Civilization]]''|''[[We Have a Pope (film)|We Have a Pope]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.polskieradio.pl/395/7784/Artykul/3401153,jerzy-stuhr-iconic-polish-actor-and-director-passes-away-at-77 |title=Jerzy Stuhr - iconic Polish actor and director - passes away at 77|website=[[Polskie Radio]]|date=July 9, 2024|access-date=July 10, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Aparna (television presenter)|Aparna]] || style="text-align:center;"| 57 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Masanada Hoovu]]''|''[[Inspector Vikram (1989 film)|Inspector Vikram]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Kannada actor, presenter Aparna Vastarey dies after battling lung cancer|url=https://www.indiatoday.in/india/karnataka/story/kannada-actor-presenter-aparna-vastarey-dies-after-battling-lung-cancer-2565611-2024-07-12|website=India Today|date=12 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Shelley Duvall]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Annie Hall]]''|''[[The Shining (film)|The Shining]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Shelley Duvall, Robert Altman Protege and Tormented Wife in ''The Shining'', Dies at 75|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/shelley-duvall-dead-shining-actress-1235946118/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=11 July 2024|access-date=11 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Shannen Doherty]] || style="text-align:center;"| 53 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Girls Just Want to Have Fun (film)|Girls Just Want to Have Fun]]''|''[[Heathers]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last1=Saperstein|first1=Pat|last2=McClendon|first2=Lamarco|title=Shannen Doherty, ''Beverly Hills 90210'' and ''Charmed'' Star, Dies at 53|url=https://variety.com/2024/tv/news/shannen-doherty-beverly-hills-90210-star-dies-53-1236071496/|website=Variety|date=14 July 2024|access-date=14 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[James B. Sikking]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ordinary People]]''|''[[Star Trek III: The Search for Spock]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=James B. Sikking Dies: ''Hill Street Blues'', ''Doogie Howser, M.D.'' Actor Was 90|url=https://deadline.com/2024/07/james-b-sikking-dies-90-hill-street-blues-doogie-howser-md-actor-1236010148/|last=Garner|first=Glen|website=[[Deadline Hollywood]]|date=14 July 2024|access-date=15 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[M. Mani]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Dheerasameere Yamuna Theere]]''|''[[Rowdy Ramu]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Renowned Malayalam producer-director 'Aroma' Mani passes away at 65|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Jul/14/renowned-malayalam-producer-director-aroma-mani-passes-away-at-65 |website=[[The New Indian Express]]|date=14 July 2024|access-date=15 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Jacques Boudet]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[La Femme Nikita (film)|La Femme Nikita]]''|''[[Those Happy Days (2006 film)|Those Happy Days]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title="Plus belle la vie", "Nos jours heureux"... L'acteur culte Jacques Boudet est mort|url=https://www.lefigaro.fr/culture/plus-belle-la-vie-nos-jours-heureux-l-acteur-jacques-boudet-visage-culte-de-la-television-est-mort-20240716|website=Le Figaro|language=fr|date=16 July 2024|access-date=16 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Whitney Rydbeck]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[1941 (film)|1941]]''|''[[Friday the 13th Part VI: Jason Lives]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/whitney-rydbeck-dead-friday-13th-crash-test-dummy-1235953792/|title=Whitney Rydbeck, 'Friday the 13th' Actor and Crash Test Dummy in Seat Belt Ads, Dies at 79|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=20 July 2024|access-date=20 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[Cheng Pei-pei]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | China || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Come Drink with Me]]''|''[[Crouching Tiger, Hidden Dragon]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Frater|first=Patrick|title=Cheng Pei-pei, 'Crouching Tiger, Hidden Dragon' and 'Come Drink With Me' Star, Dies at 78|url=https://variety.com/2024/film/people-news/cheng-pe-pei-dead-crouching-tiger-hidden-dragon-1236077809/|website=Variety|date=18 July 2024|access-date=18 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Bob Newhart]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Catch-22 (film)|Catch-22]]''|''[[Elf (film)|Elf]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-newhart-dead-sitcom-legend-1235952438/|title=Bob Newhart, Dean of the Deadpan Delivery, Dies at 94|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=18 July 2024|access-date=18 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''19'' || [[Aldo Puglisi]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Seduced and Abandoned (1964 film)|Seduced and Abandoned]]''|''[[Marriage Italian Style]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Morto l'attore catanese Aldo Puglisi: una vita tra palcoscenico e grande schermo |url=https://gazzettadelsud.it/articoli/cinema/2024/07/22/morto-lattore-catanese-aldo-puglisi-una-vita-tra-palcoscenico-e-grande-schermo-fbd9cd15-ae1b-48af-85fa-352311e053fa/ |access-date=22 July 2024 |work=[[Gazzetta del Sud]] |date=22 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[Salvatore Piscicelli]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[At the End of the Night]]''|''[[The Opportunities of Rosa]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|last=Tricomi|first=Antonio|title=Morto il regista Salvatore Piscicelli, addio al maestro del cinema che ha ispirato Martone e Sorrentino|url=https://napoli.repubblica.it/cronaca/2024/07/21/news/morto_salvatore_piscicelli_regista_pomigliano_martone_e_sorrentino-423406958/|website=napoli.repubblica.it|language=it|date=21 July 2024|accessdate=21 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Teresa Gimpera]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Spirit of the Beehive]]''|''[[Tuset Street]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.larazon.es/cataluna/muere-actriz-modelo-teresa-gimpera_20240723669ffb09a5486100012962d4.html|title=Muere la actriz y modelo Teresa Gimpera |language=es|website=[[La Razón (Madrid)|La Razón]]|date=23 July 2024|access-date=23 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[Janet Andrewartha]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Ground Zero (1987 film)|Ground Zero]]''|''[[Amy (1997 film)|Amy]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://tvtonight.com.au/2024/07/vale-janet-andrewartha.html|title=Vale: Janet Andrewartha|website=TV Tonight|date=July 28, 2024|access-date=July 28, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Edna O'Brien]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| Ireland || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Girl with Green Eyes]]''|''[[I Was Happy Here]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/07/edna-obrien-dead-author-gave-voice-to-irish-women-obituary-1236025254/|title=Edna O'Brien Dies: Author Who Gave Voice To Irish Women Was 93|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=July 28, 2024|access-date=July 29, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Erica Ash]] || style="text-align:center;"| 46 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Comedian, Singer || {{hlist|''[[Uncle Drew]]''|''[[We Have a Ghost]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/erica-ash-dead-real-husbands-hollywood-survivors-remorse-1235961264/|title=Erica Ash, 'Real Husbands of Hollywood' and 'Survivor's Remorse' Actress, Dies at 46|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 29, 2024|access-date=July 29, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Chino XL]] || style="text-align:center;"| 50 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Alex & Emma]]''|''[[The Beat (2003 film)|The Beat]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last1=Horowitz|first1=Steven J.|last2=Aswad|first2=Jem|title=Rapper-Actor Chino XL Dies at 50|url=https://variety.com/2024/music/news/chino-xl-dead-1236089881/|website=Variety|date=30 July 2024|access-date=30 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Robert Banas]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Choreographer || {{hlist|''[[West Side Story (1961 film)|West Side Story]]''|''[[Always (1989 film)|Always]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bobby-banas-dead-west-side-story-mary-poppins-1235961835/|title=Bobby Banas, Dancer in 'West Side Story' and 'Mary Poppins', Dies at 90|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 30, 2024|access-date=July 30, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Onyeka Onwenu]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;"| Nigeria || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Half of a Yellow Sun (film)|Half of a Yellow Sun]]''|''[[Lionheart (2018 film)|Lionheart]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Onyeka Onwenu dies at 72|url=https://businessday.ng/news/article/onyeka-onwenu-dies-at-72/|website=Businessday NG|date=31 July 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Lisa Westcott]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Makeup Artist || {{hlist|''[[Shakespeare in Love]]''|''[[Les Misérables (2012 film)|Les Misérables]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Ford|first=Lily|title=Lisa Westcott, British Make-Up Artist Who Won Oscar for 'Les Misérables', Dies at 76 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lisa-westcott-dead-oscar-makeup-artist-les-miserables-1235968096/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=7 August 2024|access-date=7 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Roberto Herlitzka]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Good Morning, Night]]''|''[[The Great Beauty]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |title=The Passing of Renowned Actor Roberto Herlitzka |url=https://www.ilmessaggero.it/en/the_passing_of_renowned_actor_roberto_herlitzka-8273604.html |date=2024-08-01 |access-date=2024-08-01 |work=[[Il Messaggero]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''31'' || [[Genco Erkal]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | Turkey || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[A Season in Hakkari]]''|''[[The Market: A Tale of Trade]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |title=Turkish theater icon Genco Erkal dies at 86 after leukemia battle |url=https://www.dailysabah.com/arts/turkish-theater-icon-genco-erkal-dies-at-86-after-leukemia-battle/news |date=2024-07-31 |access-date=2024-08-01 |work=[[Daily Sabah]] |editor-last=Keskin |editor-first=Buse |location=[[Istanbul]]}}</ref> |- ! rowspan="34" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in August 2024|August]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Pina Bottin]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[A Hero of Our Times]]''|''[[Hannibal (1959 film)|Hannibal]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=1 August 2024 |title=Addio all'attrice Pina Bottin, visse gli anni d'oro del cinema |url=https://mattinopadova.gelocal.it/padova/cronaca/2024/08/01/news/pina_bottin_morta_attrice_cinema_padova-14522734/ |access-date=8 August 2024 |website=Il Mattino di Padova |language=it}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Rainer Brandt]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Funeral in Berlin (film)|Funeral in Berlin]]''|''[[The Hound of Blackwood Castle]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.tagesschau.de/kultur/synchronsprecher-brandt-100.html|title=Er war die Stimme von Belmondo und Presley|website=[[Tagesschau (German TV programme)|Tagesschau]]|date=August 7, 2024|access-date=August 13, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Leonard Engelman]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Makeup Artist || {{hlist|''[[Ghostbusters]]''|''[[Beverly Hills Cop]]''}}||style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/leonard-engelman-dead-rocky-iv-moonstruck-cher-makeup-artist-1235965692/|title=Leonard Engelman, Makeup Artist on 'Rocky IV', 'Moonstruck' and Much More, Dies at 83|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=August 3, 2024|access-date=August 3, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''3'' || [[George Schenck]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Barquero]]''|''[[Futureworld]]''}} ||style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Evans |first1=Greg |title=George Schenck Dies: Former 'NCIS' Showrunner Was 82 |url=https://deadline.com/2024/08/george-schenck-dead-1236031377/ |access-date=5 August 2024 |publisher=Deadline |date=5 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' || [[Charles Cyphers]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Halloween (franchise)|Halloween]]''|''[[Escape from New York]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Walcott|first=Esther|title=Charles Cyphers, Star of 3 'Halloween' Movies, Dies at 85 After 'Brief Illness'|url=https://people.com/charles-cyphers-star-of-3-halloween-movies-dies-at-85-8690759|website=People|date=6 August 2024|access-date=6 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''4'' |[[Lily Monteverde]] |style="text-align:center;"| 84 |style="text-align:center;"| Philippines |style="text-align:center;"| Producer | {{hlist|''[[Mano Po]]''|''[[Mano Po 2: My Home]]''}} |style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Cruz |first=Marinel |date=2024-08-05 |title=Lily Monteverde, pillar of PH film industry; 84 |url=https://entertainment.inquirer.net/569713/lily-monteverde-pillar-of-ph-film-industry-84 |access-date=2024-08-05 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[John Aprea]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Godfather Part II]]''|''[[The Stepford Wives (1975 film)|The Stepford Wives]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Garner|first=Glenn|title=John Aprea Dies: 'The Godfather Part II' & 'Full House' Actor Was 83|url=https://deadline.com/2024/08/john-aprea-dies-the-godfather-part-ii-full-house-actor-83-1236043134/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=18 August 2024|access-date=18 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Patti Yasutake]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Gung Ho (film)|Gung Ho]]''|''[[Star Trek Generations]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Andreeva|first=Nellie|title=Patti Yasutake Dies: 'Beef' & 'Star Trek' Actress Was 70|url=https://deadline.com/2024/08/patti-yasutake-dead-beef-star-trek-actress-1236032961/|website=Deadline Hollywood|date=6 August 2024|access-date=6 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Connie Chiume]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;" | South Africa || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Black Panther (film)|Black Panther]]''|''[[Black Is King]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Gomora, Black Panther actor Connie Chiume dies, aged 72|url=https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/celebrities/news/gomora-black-panther-actor-connie-chiume-dies-aged-72-20240806|website=News24|date=6 August 2024|access-date=6 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Jay Kanter]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Villain (1971 film)|Villain]]''|''[[Fear Is the Key (film)|Fear Is the Key]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Jay Kanter, Agent for Marlon Brando, Grace Kelly and Marilyn Monroe, Dies at 97|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jay-kanter-dead-marlon-brando-grace-kelly-marilyn-monroe-agent-1235967698/|website=The Hollywood Reporter|date=7 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''7'' || [[Margaret Ménégoz]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | Hungary || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Caché (film)|Caché]]''|''[[Amour (2012 film)|Amour]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.screendaily.com/news/french-industry-titan-and-pioneering-producer-margaret-menegoz-dies-at-83/5196127.article?referrer=RSS|title=French industry titan and pioneering producer Margaret Menegoz dies at 83|website=ScreenDaily|date=9 August 2024|access-date=9 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Mitzi McCall]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress, Comedian || {{hlist|''[[You're Never Too Young]]''|''[[World's Greatest Dad]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Mitzi McCall, Comic Game Show Cut-Up Who Followed the Beatles on TV, Dies at 91 |url=https://extratv.com/2024/08/09/mitzi-mccall-comic-game-show-cut-up-who-followed-the-beatles-on-tv-dies-at-91/ |website=extratv.com |date=August 9, 2024|access-date=August 9, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Rachael Lillis]] || style="text-align:center;"| 55 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Voice Actress || {{hlist|''[[Pokémon: The First Movie]]''|''[[Welcome to the Space Show]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Moreau|first=Jordan|title=Rachael Lillis, 'Pokémon' Star Who Voiced Misty and Jessie, Dies at 46|url=https://variety.com/2024/tv/obituaries-people-news/rachael-lillis-dead-pokemon-misty-jessie-1236104010/|website=Variety|date=12 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Peggy Moffitt]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Battle Flame]]''|''[[Girls Town (1959 film)|Girls Town]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/style/peggy-moffitt-sixties-model-dead-at-87-1235973225/|title=Sixties Model Peggy Moffitt Dead at 87|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=August 13, 2024|access-date=August 13, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Ángel Salazar]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;" | Cuba || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[Scarface (1983 film)|Scarface]]''|''[[Punchline (film)|Punchline]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Lau-Adams|first=Kristie|title=Scarface Star Angel Salazar Dead at 68|url=https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/scarface-star-angel-salazar-dead-at-68/|website=Us Weekly|date=12 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''12'' || [[Kim Kahana]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Stuntman, Actor || {{hlist|''[[Cool Hand Luke]]''|''[[Planet of the Apes (1968 film)|Planet of the Apes]]''}} ||style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Kim Kahana, Stuntman Who Starred in 'Danger Island' and Doubled for Charles Bronson, Dies at 94 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/kim-kahana-dead-stuntman-danger-island-charles-bronson-1235973467/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=August 13, 2024| access-date=August 13, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Sergio Donati]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Once Upon a Time in the West]]''|''[[Duck, You Sucker!]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web | url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gena-rowlands-dead-woman-under-influence-1235975153/ | title=Gena Rowlands, Actress of Unparalleled Excellence, Dies at 94 | website=[[The Hollywood Reporter]] | date=15 August 2024 }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Denise Gagnon]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Octobre]]''|''[[The Novena]]''}} ||style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://www.lapresse.ca/arts/theatre/2024-08-14/1936-2024/la-comedienne-denise-gagnon-s-est-eteinte.php|title=La comédienne Denise Gagnon s'est éteinte|website=La Presse|date=14 August 2024|access-date=15 August 2024 |last1=Boulanger |first1=Luc }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Gena Rowlands]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[A Woman Under the Influence]]''|''[[The Notebook]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gena-rowlands-dead-woman-under-influence-1235975153/|title=Gena Rowlands, Actress of Unparalleled Excellence, Dies at 94|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=August 14, 2024|access-date=August 16, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Peter Marshall (entertainer)|Peter Marshall]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ensign Pulver]]''|''[[Annie (1982 film)|Annie]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Peter Marshall, Host of 'The Hollywood Squares', Dies at 98|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/peter-marshall-dead-hollywood-squares-1235975744/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=15 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''15'' || [[Ľubomír Paulovič]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;" | Slovakia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Salt Prince]]''|''[[The Peacemaker (1997 film)|The Peacemaker]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>[https://www.rtvs.sk/novinky/osobnosti/373484/zomrel-herec-reziser-starosta-a-dobry-clovek-lubomir-paulovic-mal-71-rokov Zomrel herec, režisér, starosta a dobrý človek Ľubomír Paulovič. Mal 71 rokov] {{in lang|sk}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Robert Sidaway (actor)|Robert Sidaway]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[Battle of the Brave]]''|''[[Modigliani (film)|Modigliani]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Doctor Who and Crossroads actor Robert Sidaway dies |url=https://www.atvtoday.co.uk/242537-rip/#google_vignette |access-date=22 August 2024 |publisher=ATV Today |date=20 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Norman Spencer (producer)|Norman Spencer]] || style="text-align:center;"| 110 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Producer, Production Manager || {{hlist|''[[Summertime (1955 film)|Summertime]]''|''[[Vanishing Point (1971 film)|Vanishing Point]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://europeansupercentenarians.org/deaths.php|title=Recent deaths}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Boris Bystrov]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actor, Voice Actor || {{hlist|''[[Aladdin and His Magic Lamp (1967 film)|Aladdin and His Magic Lamp]]''|''[[Adventures of the Yellow Suitcase]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Умер легендарный актер дубляжа Борис Быстров |url=https://smotrim.ru/article/4099339 |access-date=18 August 2024 |publisher=Smotrim |date=18 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Alain Delon]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[The Leopard (1963 film)|The Leopard]]''|''[[Le Samouraï]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.france24.com/en/europe/20240818-alain-delon-french-cinema-s-enigmatic-angel-faced-icon|title=Alain Delon, French cinema's enigmatic, 'angel-faced' icon|website=[[France 24]]|date=August 18, 2024|access-date=August 18, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''18'' || [[Vladislav Gostishchev]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[At the Beginning of Glorious Days]]''|''[[A Cruel Romance]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Умер актер из "Исаева" и "Кодекса чести", народный артист РФ Владислав Гостищев|url=https://rg.ru/2024/08/18/umer-akter-iz-isaeva-i-kodeksa-chesti-narodnyj-artist-rf-vladislav-gostishchev.html|website=[[Rossiyskaya Gazeta]]|language=ru|date=18 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Atsuko Tanaka (voice actress)|Atsuko Tanaka]]|| style="text-align:center;" | 61 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Voice Actress || {{hlist|''[[Ghost in the Shell (1995 film)|Ghost in the Shell]]''|''[[Ghost in the Shell 2: Innocence]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Jovanovic |first=Marko |date=2024-08-20 |title=Voice Actress Atsuko Tanaka Passed Away |url=https://animecorner.me/voice-actress-atsuko-tanaka-passed-away/ |access-date=2024-08-20 |website=Anime Corner |language=en-us}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''21'' || [[John Amos]] || style="text-align:center;" | 84 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Beastmaster]]''|''[[Coming to America]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |url=https://deadline.com/2024/10/john-amos-dead-1236104658/|title=John Amos Dies: 'Good Times', 'Roots' Actor Was 84|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=October 1, 2024|access-date=October 1, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Catherine Ribeiro]]|| style="text-align:center;" | 82 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Carabineers]]''|''[[Buffalo Bill, Hero of the Far West]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Bell |first=Kaelen |date=2024-08-23 |title=Iconic French Singer Catherine Ribeiro Has Died |url=https://exclaim.ca/music/article/iconic-french-songwriter-catherine-ribeiro-has-died |access-date=2024-08-23 |website=[[Exclaim!]]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Karel Heřmánek]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | Czech Republic || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Forbidden Dreams]]''|''[[Thanks for Every New Morning]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Actor Karel Heřmánek dies at 76|url=https://english.radio.cz/actor-karel-hermanek-dies-76-8826612|website=Radio Prague International|language=en|date=25 August 2024|access-date=25 August 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Ron Hale]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[All the President's Men (film)|All the President's Men]]''|''[[Trial by Jury (film)|Trial by Jury]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Ron Hale, Actor on 'Ryan's Hope' and 'General Hospital', Dies at 78|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/ron-hale-dead-ryans-hope-general-hospital-1236023247/|website=The Hollywood Reporter|date=2 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Jim Houghton]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[More American Graffiti]]''|''[[Superstition (1982 film)|Superstition]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=James Houghton, 'Knots Landing' Star and 'Young and the Restless' Writer, Dies at 75|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/james-houghton-knots-landing-young-and-restless-1236150927/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=28 February 2025|access-date=1 March 2025}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[K. C. Fox]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Set Decorator || {{hlist|''[[Speed (1994 film)|Speed]]''|''[[The Girl with the Dragon Tattoo (2011 film)|The Girl with the Dragon Tattoo]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Oganesyan |first=Natalie |date=September 1, 2024 |title=K.C. Fox Dies: Emmy-Nominated Set Decorator Was 70 |url=https://deadline.com/2024/09/kc-fox-dead-dies-set-decorator-speed-1236075424/ |access-date=September 4, 2024 |website=Deadline}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''30'' || [[Jean-Charles Tacchella]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Cousin Cousine]]''|''[[Seven Sundays (1994 film)|Seven Sundays]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Jean-Charles Tacchella, réalisateur et ancien président de la Cinémathèque française, est mort à l'âge de 98 ans|url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2024/08/30/le-realisateur-jean-charles-tacchella-est-mort_6299526_3382.html |newspaper=[[Le Monde]]|language=fr|access-date=30 August 2024}}</ref> |- ! rowspan="32" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in September 2024|September]] | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Norman Chui]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | Hong Kong || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Vengeful Beauty]]''|''[[King of Beggars]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Renowned martial arts star Norman Chui passes away at 73|url=https://www.dimsumdaily.hk/renowned-martial-arts-star-norman-chui-passes-away-at-73/|website=Dimsum Daily|date=15 September 2024|access-date=15 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Eric Gilliland]] || style="text-align:center;"| 62 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Hair High]]''|''[[The Ultimate Gift]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |last1=Zee |first1=Michaela |title='Roseanne' Producer Eric Gilliland Dies |url=https://variety.com/2024/tv/news/eric-gilliland-dead-roseanne-1236127735/ |access-date=3 September 2024 |publisher=Variety |date=3 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''1'' || [[Ahu Tuğba]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;" | Turkey || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Banker Bilo]]''|''[[When We Leave|Ayrılık]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |author1=Ömer Faruk Yıldız |title=Ünlü oyuncu Ahu Tuğba hayatını kaybetti |url=https://www.aa.com.tr/tr/kultur/unlu-oyuncu-ahu-tugba-hayatini-kaybetti/3318692 |access-date=1 September 2024 |publisher=[[Anadolu Agency]] |language=tr}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''2'' || [[James Darren]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Gidget (film)|Gidget]]''|''[[The Guns of Navarone (film)|The Guns of Navarone]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=James Darren, 'Gidget' Surfer and Cop on 'T.J. Hooker', Dies at 88|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/james-darren-dead-gidget-time-tunnel-tj-hooker-1235989762/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2 September 2024|access-date=2 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''5'' || [[Laurent Tirard]] || style="text-align:center;"| 57 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Little Nicholas]]''|''[[Asterix and Obelix: God Save Britannia]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Le réalisateur Laurent Tirard est mort, à l'âge de 57 ans|url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2024/09/05/le-realisateur-laurent-tirard-est-mort-a-l-age-de-57-ans_6304803_3246.html|website=Le Monde|language=fr|date=5 September 2024|access-date=5 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Will Jennings]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Lyricist || {{hlist|''[[Titanic (1997 film)|Titanic]]''|''[[An Officer and a Gentleman]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last=Piña |first=Christy |date=7 September 2024 |title=Will Jennings, Oscar Winner for "My Heart Will Go On" and "Up Where We Belong," Dies at 80 |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/will-jennings-dead-oscar-winner-my-heart-will-go-on-tears-of-heaven-1235994415/ |access-date=7 September 2024 |website=Hollywood Reporter |language=English}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Henny Moan]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | Norway || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Nine Lives (1957 film)|Nine Lives]]''|''[[Lake of the Dead]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Thrane|first=Kristin|title=Skuespiller Henny Moan er død|url=https://www.nrk.no/norge/skuespiller-henny-moan-er-dod-1.17035149|website=NRK|language=nb-NO|date=8 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Peter Renaday]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Voice Actor || {{hlist|''[[The Computer Wore Tennis Shoes]]''|''[[The Black Cauldron (film)|The Black Cauldron]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last=Evans|first=Greg|url=https://deadline.com/2024/09/peter-renaday-dead-1236083811/|title=Peter Renaday Dies: Profific Voice Actor Behind 'Teenage Mutant Ninja Turtles' Master Splinter was 89|date=September 10, 2024|website=Deadline|access-date=12 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''8'' || [[Emi Shinohara]] || style="text-align:center;"| 61 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Voice Actress || {{hlist|''[[Ninja Scroll]]''|''[[Perfect Blue]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>[https://www.oricon.co.jp/news/2344236/full/ 声優・篠原恵美さん、病気療養中に死去 61歳 『セーラームーン』木野まこと/セーラージュピターなど] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240911082651/https://www.oricon.co.jp/news/2344236/full/ |date=September 11, 2024}} {{in lang|ja}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''9'' || [[James Earl Jones]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Star Wars]]''|''[[Field of Dreams]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Vary |first1=Adam B. |last2=Dagan |first2=Carmel |title=James Earl Jones, Distinguished Actor and Voice of Darth Vader, Dies at 93 |url=https://variety.com/2024/film/news/james-earl-jones-dead-darth-vader-lion-king-1236138656/|date=9 September 2024 |access-date=9 September 2024 |website=[[Variety (magazine)|Variety]] }}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''10'' || [[Maria Politseymako]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[100 Days Before the Command]]''|''[[House of Fools (film)|House of Fools]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>[https://rg.ru/2024/09/10/umerla-starejshaia-aktrisa-teatra-na-taganke-marina-policejmako.html Умерла старейшая актриса Театра на Таганке Марина Полицеймако] (in Russian)</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Kenneth Cope]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dunkirk (1958 film)|Dunkirk]]''|''[[The Damned (1963 film)|The Damned]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |title=Kenneth Cope: Randall and Hopkirk and Coronation Street star dies |url=https://www.bbc.com/news/articles/c1d7drw4yw2o |date=12 September 2024|access-date=12 September 2024 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''11'' || [[Chad McQueen]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Karate Kid]]''|''[[Martial Law (1991 film)|Martial Law]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Bechara|first=Diego Ramos|title=Chad McQueen, 'The Karate Kid' Star and Steve McQueen's Son, Dies at 63|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/chad-mcqueen-dead-steve-mcqueen-the-karate-kid-dutch-1236142675/|website=Variety|date=12 September 2024|access-date=12 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Franca Bettoia]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Last Man on Earth (1964 film)|The Last Man on Earth]]''|''[[A Man of Straw]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Franca Bettoia, Italian Actress in 'The Last Man on Earth', Dies at 88|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/franca-bettoia-dead-last-man-on-earth-1236001752/|website=The Hollywood Reporter|date=14 September 2024|access-date=15 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''13'' || [[Lex Marinos]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Goodbye Paradise]]''|''[[Bedevil]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Actor, director and radio presenter Lex Marinos dies aged 75|url=https://www.abc.net.au/news/2024-09-14/actor-and-radio-presenter-lex-marinos-dies-aged-75/104352424|website=ABC News|language=en-AU|date=14 September 2024|access-date=15 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''14'' || [[Jean-Michel Dupuis]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Little Marcel]]''|''[[Dossier 51]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>[https://www.rappler.com/life-and-style/arts-culture/artist-educator-brenda-fajardo-dies/ Artist, educator Brenda Fajardo dies]</ref> |- | style="text-align:center;"| ''16'' || [[Barbara Leigh-Hunt]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Frenzy]]''|''[[Billy Elliot]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/barbara-leigh-hunt-dead-frenzy-alfred-hitchcock-1236014547/|title=Barbara Leigh-Hunt, Actress in Alfred Hitchcock's 'Frenzy', Dies at 88|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=September 27, 2024|access-date=September 27, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''17'' || [[C. I. D. Sakunthala]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Thavapudhalavan]]''|''[[Punnagai Mannan]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|last=Narayan|first=Pushpa |title=Veteran Tamil actress C.I.D. Sakunthala passes away at 84|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/veteran-tamil-actress-c-i-d-sakunthala-passes-away-at-84/articleshow/113448435.cms |newspaper=[[The Times of India]]|date=September 18, 2024|access-date=20 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Kathryn Crosby]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[The 7th Voyage of Sinbad]]''|''[[Anatomy of a Murder]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2024-09-21 |title=Kathryn Crosby, Actor and Widow of Bing Crosby, Dies at 90 |url=https://variety.com/2024/film/news/kathryn-crosby-dead-actor-widow-bing-crosby-1236152413/ |access-date=2024-09-21 |website=Variety |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[David Graham (actor)|David Graham]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Pleasure Girls]]''|''[[Thunderbirds Are Go]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Bushby|first=Helen|title=Peppa Pig and Thunderbirds actor David Graham dies |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cgj463gx8gyo |date=20 September 2024|access-date=22 September 2024 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''20'' || [[Cleo Sylvestre]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Sammy and Rosie Get Laid]]''|''[[Paddington (film)|Paddington]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=McIntosh|first=Steven|title=Trailblazing actress Cleo Sylvestre dies aged 79 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cn8jg8dgy12o |date=20 September 2024|access-date=22 September 2024 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''23'' || [[Tomris Giritlioğlu]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;" | Turkey || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Mrs. Salkım's Diamonds]]''|''[[Pains of Autumn]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Yönetmen ve Yapımcı Tomris Giritlioğlu Hayatını Kaybetti |url=https://www.beyazperde.com/haberler/filmler/haberler-1000104806/ |access-date=23 September 2024 |publisher=Beyazperde |date=23 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''24'' || [[Pierre-William Glenn]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Cinematographer, Director || {{hlist|''[[Day for Night (film)|Day for Night]]''|''[[Street of No Return]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Mort de Pierre-William Glenn, figure de l'ombre de la Nouvelle Vague |url=https://www.liberation.fr/culture/cinema/mort-de-pierre-william-glenn-figure-de-lombre-de-la-nouvelle-vague-20240924_VPLUAQRFUJFC3HD5KYFPGJT3QA/ |website=Libération |language=fr |date=2024-09-24}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''25'' || [[Roman Madyanov]] || style="text-align:center;"| 62 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[12 (2007 film)|12]]''|''[[Leviathan (2014 film)|Leviathan]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |date=25 September 2024 |title=Умер актер Роман Мадянов |url=https://meduza.io/news/2024/09/25/umer-akter-roman-madyanov |access-date=25 September 2024 |work=Meduza |language=ru}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''26'' || [[John Ashton (actor)|John Ashton]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Beverly Hills Cop (franchise)|Beverly Hills Cop]]''|''[[Midnight Run]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/john-ashton-dead-beverly-hills-cop-actor-1236017328/|title=John Ashton, 'Beverly Hills Cop' Actor, Dies at 76|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=September 29, 2024|access-date=September 29, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''27'' || [[Maggie Smith]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Prime of Miss Jean Brodie (film)|The Prime of Miss Jean Brodie]]''|''[[Harry Potter (film series)|Harry Potter]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Dame Maggie Smith: Harry Potter and Downton Abbey actress dies at 89 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cgk7375ngkxo |website=BBC News |date=2024-09-27}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Kris Kristofferson]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[A Star Is Born (1976 film)|A Star Is Born]]''|''[[Blade (franchise)|Blade]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Oganesyan |first1=Natalie |title=Kris Kristofferson Dies: Legendary Country Singer-Songwriter And 'A Star Is Born' Golden Globe Winner Was 88 |url=https://deadline.com/2024/09/kris-kristofferson-dead-country-singer-a-star-is-born-1236103082/ |website=Deadline Hollywood |date=29 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''28'' || [[Glauco Mauri]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Deep Red]]''|''[[China Is Near]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=È morto Glauco Mauri, decano del teatro. L'attore aveva 94 anni |url=https://www.rainews.it/articoli/2024/09/e-morto-glauco-mauri-decano-del-teatro-lattore-aveva-94-anni-441a43f4-ee5d-4e99-85ed-950e1d691c02.html |website=RaiNews |language=it |date=29 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''29'' || [[Ron Ely]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[South Pacific (1958 film)|South Pacific]]''|''[[The Night of the Grizzly]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Ron Ely, Star of the First Tarzan Series for Television, Dies at 86 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/ron-ely-dead-star-first-tarzan-series-television-1236042834/ |website=The Hollywood Reporter |date=23 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''30'' || [[Park Ji-ah (actress, born 1972)|Park Ji-ah]] || style="text-align:center;"| 52 || style="text-align:center;" | South Korea || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Coast Guard (film)|The Coast Guard]]''|''[[3-Iron]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title='The Glory' actor Park Ji-a dies at 52 after battling stroke |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/09/688_383340.html |website=The Korea Times |language=en |date=30 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''30'' || [[Ken Page]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Nightmare Before Christmas]]''|''[[All Dogs Go to Heaven]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Broadway star Ken Page dies as friends pay tribute to 'sweetest' Cats star |url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-broadway-ken-page-dies-33789824 |website=Mirror |language=en |date=30 September 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''30'' || [[Robert Watts]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Indiana Jones]]''|''[[Who Framed Roger Rabbit]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Burns |first1=James |title=Robert Watts Has Passed Away, Aged 86 |url=https://www.jedinews.com/film-music-tv/articles/robert-watts-has-passed-away-aged-86/ |website=Jedi News |access-date=1 October 2024 |date=1 October 2024}}</ref> |- ! rowspan="33" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in October 2024|October]] | style="text-align:center;" | ''1'' || [[Bob Yerkes]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Stuntman || {{hlist|''[[Return of the Jedi]]''|''[[Back to the Future]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Bob Yerkes, Circus Trainer and 'Back to the Future', 'Remo Williams' Stuntman, Dies at 92|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bob-yerkes-dead-stuntman-back-to-the-future-remo-williams-1236023595/|website=The Hollywood Reporter|date=3 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''2'' || [[Emily Richard]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Hansel and Gretel (1987 film)|Hansel and Gretel]]''|''[[Empire of the Sun (film)|Empire of the Sun]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Emily Richard Obituary |url=https://www.theguardian.com/stage/2024/nov/19/emily-richard-obituary |website=[[The Guardian]] |date=19 November 2024|access-date=28 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''3'' || [[Keerikkadan Jose]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Kireedam (1989 film)|Kireedam]]''|''[[Mimics Parade]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Noted Malayalam Actor Mohan Raj Aka Keerikkadan Jose Dies At 70|url=https://zeenews.india.com/people/noted-malayalam-actor-mohan-raj-aka-keerikkadan-jose-dies-at-70-2802284.html|website=Zee News|language=en|date=3 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''4'' || [[Michel Blanc]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor, Screenwriter, Director || {{hlist|''[[Evening Dress (film)|Evening Dress]]''|''[[Monsieur Hire]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Michel Blanc, acteur populaire et réalisateur, est mort à l'âge de 72 ans |url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2024/10/04/michel-blanc-acteur-populaire-et-realisateur-est-mort-a-l-age-de-72-ans_6343365_3382.html |website=Le Monde |date=4 October 2024 |language=fr}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''4'' || [[John Lasell]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Suppose They Gave a War and Nobody Came]]''|''[[The Organization (film)|The Organization]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/john-lasell-dead-dark-shadows-twilight-zone-1236030980/|title=John Lasell, 'Dark Shadows' and 'Twilight Zone' Actor, Dies at 95|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 13, 2024|access-date=November 28, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''7'' || [[Cissy Houston]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Singer, Actress || {{hlist|''[[The Preacher's Wife]]''|''[[God's Not Dead: A Light in Darkness]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2024/10/07/entertainment/cissy-houston-death/index.html |title=Cissy Houston, Grammy-winning singer and mother of Whitney Houston, dead at 91|date=2024-10-07|first=France|last=Lisa Respers|access-date=2024-10-08|publisher=[[CNN]]}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''7'' || [[Nicholas Pryor]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Airplane!]]''|''[[Risky Business]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Nicholas Pryor, Actor in 'Risky Business' and 'Beverly Hills, 90210', Dies at 89|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/nicholas-pryor-dead-risky-business-beverly-hills-90210-1236027800/|website=The Hollywood Reporter|date=8 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''8'' || [[Jorge Arriagada]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Our Lady of the Assassins (film)|Our Lady of the Assassins]]''|''[[The Women on the 6th Floor]]''}} ||style="text-align:center;" | <ref>[https://www.latercera.com/culto/2024/10/09/fallece-jorge-arriagada-destacado-compositor-chileno-de-musica-para-cine/ Fallece Jorge Arriagada, destacado compositor chileno de música para cine]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{in lang|es}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''9'' || [[Elisa Montés]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | Spain || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Seven Dollars on the Red]]''|''[[Texas, Adios]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=|first=|title=Muere la actriz Elisa Montés, una de las protagonistas de 'Verano azul'|url=https://www.eldiario.es/cultura/muere-actriz-elisa-montes-protagonistas-verano-azul_1_11720155.html|website=[[el diario.es]]|date=9 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''9'' || [[Pierre Vernier (actor)|Pierre Vernier]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Under the Sand]]''|''[[The Chef (film)|The Chef]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |last1=Simon |first1=Nathalie |title=L'acteur Pierre Vernier est mort |url=https://www.lefigaro.fr/cinema/l-acteur-pierre-vernier-est-mort-20241012 |access-date=12 October 2024 |publisher=Le Figaro |date=12 October 2024}} {{in lang|fr}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''11'' || [[Roger Browne]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Ten Gladiators]]''|''[[Three Swords for Rome]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |title=Roger Browne |url=https://www.forevermissed.com/roger-browne/about |website=Forever Missed |access-date=16 October 2024 |date=16 October 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;" | ''11'' || [[Mario Morra]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Film Editor || {{hlist|''[[The Battle of Algiers]]''|''[[Cinema Paradiso]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Morto Mario Morra, il montatore di 'Nuovo cinema Paradiso' di Giuseppe Tornatore |url=https://www.repubblica.it/spettacoli/cinema/2024/10/11/news/morto_mario_morra_il_montatore_di__nuovo_cinema_paradiso__di_giuseppe_tornatore-423550131/|access-date=12 October 2024|newspaper=[[La Repubblica]]|date=11 October 2024|language=it}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''12'' || [[Alvin Rakoff]] || style="text-align:center;"| 97 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Hoffman (film)|Hoffman]]''|''[[Death Ship (1980 film)|Death Ship]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Yossman |first=K. J. |date=October 17, 2024 |title=Alvin Rakoff, Canadian Director of Laurence Olivier Starrer 'A Voyage Round My Father', Dies at 97 |url=https://variety.com/2024/film/global/alvin-rakoff-dead-dies-a-voyage-round-my-father-1236180995/ |access-date=October 17, 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''16'' || [[Liam Payne]] || style="text-align:center;"| 31 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Singer, Actor || {{hlist|''[[Fifty Shades Freed (film)|Fifty Shades Freed]]''|''[[Ron's Gone Wrong]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Liam Payne, former One Direction singer, dies aged 31 |url=https://www.theguardian.com/music/2024/oct/16/liam-payne-former-one-direction-singer-dies-aged-31 |work=[[The Guardian]] |access-date=October 21, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;" | ''16'' || [[Joe Viola]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Angels Hard as They Come]]''|''[[The Hot Box]]''}}||{{center|<ref>{{cite web |title=In Memoriam |url=https://www.wga.org/news-events/news/in-memoriam |website=Writers Guild of America West |access-date=November 6, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;" | ''17'' || [[Mitzi Gaynor]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[South Pacific (1958 film)|South Pacific]]''|''[[There's No Business Like Show Business (film)|There's No Business Like Show Business]]''}}||{{center|<ref>{{cite web|title=Mitzi Gaynor, dancer and actor from South Pacific, dies aged 93 |url=https://www.theguardian.com/film/2024/oct/17/mitzi-gaynor-south-pacific-dies |website=[[The Guardian]]|date=17 October 2024|access-date=17 October 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;" | ''17'' || [[Aaron Kaufman (producer)|Aaron Kaufman]] || style="text-align:center;"| 51 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer, Director || {{hlist|''[[Machete Kills]]''|''[[Sin City: A Dame to Kill For]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Siegel|first=Tatiana|title=Aaron Kaufman, 'Superpower' Director, Dies at 51|url=https://variety.com/2024/film/news/aaron-kaufman-dead-superpower-1236183354/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=October 19, 2024|access-date=October 19, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;" | ''17'' || [[Toshiyuki Nishida]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Tsuribaka Nisshi (film)|Tsuribaka Nisshi]]''|''[[The Ramen Girl]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|title=Japan actor Nishida, known for folksy charm, dies at 76|url=https://english.kyodonews.net/news/2024/10/8a102c08b361-japan-actor-nishida-known-for-folksy-charm-dies-at-76.html |website=[[Kyodo News]]|date=October 18, 2024|access-date=December 4, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;" | ''20'' || [[Adamo Dionisi]] || style="text-align:center;"| 59 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Suburra (film)|Suburra]]''|''[[Dogman (2018 film)|Dogman]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/en/adamo_dionisi_actor_known_for_suburra_dies_at_59-8427274.html|title=Adamo Dionisi, Actor Known for 'Suburra', Dies at 59|website=[[Il Messaggero]]|date=October 20, 2024|access-date=November 28, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''21'' || [[Christine Boisson]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Emmanuelle (1974 film)|Emmanuelle]]''|''[[Identification of a Woman]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=L'actrice Christine Boisson connue pour ses rôles dans « Emmanuelle » et « Le Bal des actrices » est morte |url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2024/10/21/l-actrice-christine-boisson-connue-pour-ses-roles-dans-emmanuelle-et-le-bal-des-actrices-est-morte_6357687_3246.html |website=Le Monde |language=fr |date=21 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''22'' || [[Lynda Obst]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Contact (1997 American film)|Contact]]''|''[[Interstellar (film)|Interstellar]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lynda-obst-dead-sleepless-in-seattle-1235950420/|title=Lynda Obst, Veteran Film Producer, Champion of Women in Hollywood and Writer, Dies at 74|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 22, 2024|access-date=October 22, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''22'' || [[Dick Pope (cinematographer)|Dick Pope]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[The Illusionist (2006 film)|The Illusionist]]''|''[[Mr. Turner]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url = https://bscine.com/news?id=543|title = Dick Pope BSC (1947–2024)|website = [[British Society of Cinematographers]]|date = 22 October 2024|accessdate = 22 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''24'' || [[John F. Burnett]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Film Editor || {{hlist|''[[Murder by Death]]''|''[[Grease (franchise)|Grease]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=John F. Burnett, Film Editor on 'Grease', 'The Goodbye Girl' and 'The Way We Were', Dies at 90 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/john-burnett-dead-grease-goodbye-girl-film-editor-1236107787/ |access-date=13 January 2025 |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=13 January 2025}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''25'' || [[David Harris (American actor)|David Harris]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Warriors (film)|The Warriors]]''|''[[A Soldier's Story]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-harris-dead-the-warriors-1236046265/|title=David Harris, 'The Warriors' Actor, Dies at 75|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 27, 2024|access-date=October 27, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''25'' || [[Kim Soo-mi]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | South Korea || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Barefoot Ki-bong]]''|''[[Late Blossom]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Korean veteran actress Kim Soo-mi dies at 75|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/10/398_384962.html|website=[[The Korea Times]]|language=en|date=25 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''26'' || [[Stephanie Collie]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Costume Designer || {{hlist|''[[Lock, Stock and Two Smoking Barrels]]''|''[[Layer Cake (film)|Layer Cake]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/stephanie-collie-dead-costume-designer-peaky-blinders-1236196654/|title=Stephanie Collie, 'Peaky Blinders' Costume Designer, Dies at 60|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=31 October 2024|access-date=2 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''27'' || [[Lily Li]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;" | Hong Kong || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Wandering Swordsman]]''|''[[Executioners from Shaolin]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=HK actress Lily Li dies at 74 after battle with lung cancer|url=https://www.thestar.com.my/lifestyle/entertainment/2024/10/29/hk-actress-lily-li-dies-at-74-after-battle-with-lung-cancer|website=The Star|language=en|date=29 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''28'' || [[Paul Morrissey]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Blood for Dracula]]''|''[[Flesh for Frankenstein]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url = https://www.nytimes.com/2024/10/28/movies/paul-morrissey-dead.html|title = Paul Morrissey, Andy Warhol's Cinematic Collaborator, Dies at 86|last = Grimes|first = William|date = October 28, 2024|accessdate = October 28, 2024|newspaper = [[The New York Times]]|url-access = limited}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''29'' || [[Teri Garr]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Young Frankenstein]]''|''[[Tootsie]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last1=Barnes|first1=Mike|last2=Byrge|first2=Duane|title=Teri Garr, Sweet Star of 'Tootsie' and 'Young Frankenstein', Dies at 79|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/teri-garr-dead-tootsie-young-frankenstein-1236047759/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 29, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''29'' || [[Suzanne Osten]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Sweden || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[The Mozart Brothers]]''|''[[Speak Up! It's So Dark]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Dramatikern Suzanne Osten död|url=https://www.svt.se/kultur/regissoren-suzanne-osten-dod|website=SVT Nyheter|language=sv|date=29 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''29'' || [[Ragne Veensalu]] || style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:center;" | Estonia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Idiot (2011 film)|Idioot]]''|''[[Kättemaksukontor]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |url=https://kroonika.delfi.ee/artikkel/120332641/naitleja-ragne-veensalu-suri-37-aastaselt|title=Näitleja Ragne Veensalu suri 37-aastaselt|first1=Maiken|last1=Tiits|first2=Merilin|last2=Mölder|website=[[Kroonika]]|date=29 October 2024|access-date=2 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''30'' || [[Giovanni Cianfriglia]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor, Stuntman || {{hlist|''[[Superargo Versus Diabolicus]]''|''[[Kill Them All and Come Back Alone]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Addio a Giovanni Cianfriglia, attore anziate che aveva recitato con Terence Hill e Bud Spencer |url=https://ilgranchio.it/2024/10/30/addio-a-giovanni-cianfriglia-attore-anziate-che-aveva-recitato-con-terence-hill-e-bud-spencer/ |access-date=30 October 2024 |website=ilgranchio.it |date=30 October 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''30'' || [[Erik Clausen]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | Denmark || style="text-align:center;" | Actor, Director || {{hlist|''[[Temporary Release]]''|''[[Freedom on Parole]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Filmmanden Erik Clausen er død |url=https://www.dr.dk/nyheder/indland/filmmanden-erik-clausen-er-doed |access-date=30 October 2024 |publisher=DR |date=30 October 2024}}</ref> |- ! rowspan="37" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in November 2024|November]] | style="text-align:center;" | ''2'' || [[Jonathan Haze]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Stakeout on Dope Street]]''|''[[The Little Shop of Horrors]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Jonathan Haze, Star of the Original 'Little Shop of Horrors', Dies at 95|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jonathan-haze-little-shop-of-horrors-1236053569/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=4 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''2'' || [[Alan Rachins]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Heart Condition (film)|Heart Condition]]''|''[[Showgirls]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |last1=Barnes |first1=Mike |title=Alan Rachins, Actor on 'L.A. Law' and 'Dharma & Greg', Dies at 82 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/alan-rachins-dead-la-law-dharma-greg-1236052218/ |access-date=November 2, 2024 |publisher=The Hollywood Reporter |date=November 2, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''3'' || [[Paul Engelen]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Makeup Artist || {{hlist|''[[Star Wars: Episode I – The Phantom Menace]]''|''[[Gladiator (2000 film)|Gladiator]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|last=Barnes|first=Mike|title=Paul Engelen, 'Phantom Menace', 'Gladiator' and 'Game of Thrones' Makeup Designer, Dies at 75 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/paul-engelen-dead-game-of-thrones-phantom-menace-gladiator-1236059088/|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=12 November 2024|access-date=13 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''3'' || [[Huckleberry Fox]] || style="text-align:center;"| 50 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Terms of Endearment]]''|''[[American Dreamer (1984 film)|American Dreamer]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/huckleberry-fox-dies-terms-of-endearment-child-actor-1236176981/|title=Huckleberry Fox Dies: Former Child Actor Best Known For Playing Debra Winger's Son In 'Terms Of Endearment' Was 50|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 14, 2024|access-date=November 16, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''3'' || [[Quincy Jones]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Composer, Producer || {{hlist|''[[The Color Purple (1985 film)|The Color Purple]]''|''[[In the Heat of the Night (film)|In the Heat of the Night]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Frederick|first=Jennifer|title=Quincy Jones, Master of All Things Musical, Dies at 91|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/quincy-jones-music-legend-dead-at-91-1236052792/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=4 November 2024}}</ref><br> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Fabio Sartor]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Luzhin Defence]]''|''[[The Passion of the Christ]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |last= |first= |date=6 November 2024|title=Mourning in the Cinema World: Fabio Sartor Passes Away at 70|trans-title= |url=https://www.ilmessaggero.it/en/mourning_in_the_cinema_world_fabio_sartor_passes_away_at_70-8461949.html|language= |work=[[Il Messaggero]]|location= |access-date=21 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ''6'' || [[Tony Todd]] || style="text-align:center;"| 69 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Candyman (film series)|Candyman]]''|''[[Final Destination]]''}}|| {{center|<ref>{{cite web|last=Murphy|first=J. Kim|title=Tony Todd, 'Candyman' and 'Final Destination' Star, Dies at 69|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/tony-todd-dead-candyman-final-destination-kurn-star-trek-1236205445/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=November 8, 2024}}</ref>}} |- | style="text-align:center;" | ''8'' || [[Geneviève Grad]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Troops of St. Tropez|Gendarme of Saint-Tropez]]''|''[[Captain Fracasse (1961 film)| Capitaine Fracasse]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=https://www.leparisien.fr/culture-loisirs/musique/mort-de-genevieve-grad-interprete-du-fameux-douliou-douliou-saint-tropez-08-11-2024-BGNDASEPVZD6TJK6P7BW2MY5DQ.php|title=Mort de Geneviève Grad, interprète du fameux « Douliou douliou Saint-Tropez »|trans-title=Death of Geneviève Grad, performer of the famous "Douliou douliou Saint-Tropez"|publisher=[[Le Parisien]]|date=8 November 2024|accessdate=8 November 2024|language=French}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''9'' || [[Delhi Ganesh]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Pattina Pravesam]]''|''[[Pasi (film)|Pasi]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Delhi Ganesh Dies At 80: All You Need To Know About The Tamil Actor|url=https://www.ndtv.com/entertainment/delhi-ganesh-dies-at-80-all-you-need-to-know-about-the-tamil-actor-6984777|website=[[NDTV]]|language=en|date=10 November 2024|access-date=10 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''11'' || [[Richard D. James (production designer)|Richard D. James]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Art Director || {{hlist|''[[Local Hero (film)|Local Hero]]''|''[[Silkwood]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/richard-james-dead-star-trek-next-generation-voyager-1236066802/|title=Richard D. James, 'Star Trek' Production Designer on 'Next Generation' and 'Voyager', Dies at 88|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=November 20, 2024|access-date=November 27, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''12'' || [[Manoj Mitra]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Banchharamer Bagaan]]''|''[[Ghare Baire (film)|Ghare Baire]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Veteran Bengali Actor Manoj Mitra Dies At 86 Due To Age-Related Ailments|url=https://www.ndtv.com/entertainment/veteran-bengali-actor-manoj-mitra-dies-at-86-due-to-age-related-ailments-6999238|website=[[NDTV]]|date=12 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''12'' || [[Song Jae-rim]] || style="text-align:center;"| 39 || style="text-align:center;" | South Korea || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Grand Prix (2010 film)|Grand Prix]]''|''[[Yaksha: Ruthless Operations]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Korean actor Song Jae-rim passes away: reports |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/2024/11/12/korean-actor-song-jae-rim-passes-away-reports-1913 |newspaper=[[News.ABS-CBN.com]] |date=November 12, 2024 |access-date=November 13, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''12'' || [[Timothy West]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Day of the Jackal (film)|The Day of the Jackal]]''|''[[Cry Freedom]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Actor Timothy West dies aged 90 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cwy9vw893xvo|work=[[BBC News]]|date=13 November 2024|access-date=13 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''13'' || [[Dan Hennessey]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Actor, Voice Actor || {{hlist|''[[Rock & Rule]]''|''[[The Care Bears Movie]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/dan-hennessey-dead-voice-actor-care-bears-inspector-gadget-x-men-tv-series-director-1236182060/|title=Dan Hennessey Dies: Voice Actor For 'Care Bears' Braveheart Lion, 'Inspector Gadget's Chief Quimby & 'X-Men' TV Series Director Was 82|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 19, 2024|access-date=November 28, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''14'' || [[Shōhei Hino]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Vengeance Is Mine (1979 film)|Vengeance Is Mine]]''|''[[The Boy and the Heron]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.cbr.com/shohei-hino-dead/|title=Shohei Hino, Studio Ghibli's The Boy and the Heron Voice Actor, Dies at 75|website=CBR|date=November 20, 2024|access-date=November 21, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''15'' || [[Jon Kenny]] || style="text-align:center;"| 66 || style="text-align:center;" | Ireland || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[Les Misérables (1998 film)|Les Misérables]]''|''[[The Banshees of Inisherin]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://news.sky.com/story/jon-kenny-irish-comedian-who-starred-in-father-ted-and-banshees-of-inisherin-dies-aged-66-13255125|title=Jon Kenny: Irish comedian who starred in Father Ted and Banshees of Inisherin dies aged 66|website=Sky News|date=16 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''15'' || [[Paul Teal]] || style="text-align:center;"| 35 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Fear Street Part Two: 1978]]''|''[[Deep Water (2022 film)|Deep Water]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/paul-teal-dead-one-tree-hill-actor-1236180587/|title=Paul Teal Dies: 'One Tree Hill' Actor Was 35; Co-Stars Bethany Joy Lenz & Sophia Bush Pay Tribute|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 18, 2024|access-date=November 20, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''16'' || [[Svetlana Svetlichnaya]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | Russia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Diamond Arm]]''|''[[I Am Twenty]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |author=Редакция |title=Умерла Светлана Светличная |url=https://www.starhit.ru/novosti/umerla-svetlana-svetlichnaya-5949981/ |access-date=2024-11-16 |website= starhit.ru |language=RU}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''17'' || [[Allan Svensson]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | Sweden || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Strul]]''|''[[Detector (film)|Detector]]''}}|| style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Skådespelaren Allan Svensson är död |url=https://www.expressen.se/noje/skadespelaren-allan-svensson-ar-dod/ |access-date=18 November 2024 |publisher=Expressen |date=17 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''18'' || [[Junko Hori]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Night on the Galactic Railroad (film)|Night on the Galactic Railroad]]''|''[[Black Rain (1989 Japanese film)|Black Rain]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-11-25/voice-actress-junko-hori-dies-at-89/.218265|title=Voice Actress Junko Hori Dies at 89 |website=[[Anime News Network]]|date=November 25, 2024|access-date=November 26, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''18'' || [[Colin Petersen]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Smiley (1956 film)|Smiley]]''|''[[A Cry from the Streets]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/colin-petersen-dead-bee-gees-drummer-1236180748/|title=Colin Petersen Dies: Bee Gees' Original Drummer On Many Classic Hits Was 78|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 18, 2024|access-date=November 21, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''19'' || [[Colin Chilvers]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Special Effects Artist || {{hlist|''[[The Rocky Horror Picture Show]]''|''[[X-Men (film)|X-Men]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=19 November 2024 |title=Fort Erie loses a legend, Colin Chilvers dies at 79 |url=https://forterieradio.ca/fort-erie-loses-a-legend-colin-chilvers-dies-at-79/ |access-date=21 November 2024 |website=Fort Erie Radio |language=en-CA}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''20'' || [[Andy Paley]] || style="text-align:center;"| 72 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Shelf Life (film)|Shelf Life]]''|''[[Traveller (1997 film)|Traveller]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/andy-paley-dead-1236183760/|title=Andy Paley Dies: 'SpongeBob SquarePants' Composer, Prolific Producer Of Records, Film & TV Music Was 72|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=November 21, 2024|access-date=November 21, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''21'' || [[Meghanathan]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Action Hero Biju]]''|''[[Kooman (film)|Kooman]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Nov/21/veteran-malayalam-actor-meghanathan-passes-away-at-60-after-battle-with-lung-illness |title=Veteran Malayalam actor Meghanathan passes away at 60 after lung illness|publisher=The New Indian Express}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''22'' || [[Mark Withers (actor)|Mark Withers]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Ultimate Life]]''|''[[The Phoenix Incident]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/legit/news/mark-withers-dead-dynasty-1236241755/|title=Mark Withers, Television Actor on ''Dynasty'', Dies at 77|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=December 6, 2024|access-date=December 7, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''23'' || [[Michael Villella]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Slumber Party Massacre]]''|''[[Wild Orchid (film)|Wild Orchid]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://www.avclub.com/michael-villella-slumber-party-massacre-obituary|title=R.I.P. Michael Villella, Slumber Party Massacre's original driller killer|work=[[The A.V. Club]]|date=November 24, 2024|access-date=November 25, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''23'' || [[Chuck Woolery]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Treasure of Jamaica Reef]]''|''[[Six Pack (film)|Six Pack]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/chuck-woolery-dead-wheel-fortune-love-connection-1236070165/|title=Chuck Woolery, Host of 'Wheel of Fortune' and 'Love Connection', Dies at 83|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=November 23, 2024|access-date=November 24, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''24'' || [[Helen Gallagher]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Strangers When We Meet (film)|Strangers When We Meet ]] ''|''[[Roseland (film)|Roseland]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Helen Gallagher, 'Ryan's Hope' Stalwart and Broadway Triple Threat, Dies at 98|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/helen-gallagher-dead-ryans-hope-broadway-1236072289/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=27 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''25'' || [[Earl Holliman]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Forbidden Planet]]''|''[[Giant (1956 film)|Giant]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/earl-holliman-dead-police-woman-1236072160/|title=Earl Holliman, Actor on 'Police Woman', Dies at 96|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=November 26, 2024|access-date=November 26, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''26'' || [[Jim Abrahams]] || style="text-align:center;" | 80 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Airplane!]]''|''[[Hot Shots!]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Moreau |first=Jordan |date=2024-11-26 |title=Jim Abrahams, Slapstick Icon Behind 'Airplane!', 'Naked Gun' and More, Dies at 80 |url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/jim-abrahams-dead-airplane-naked-gun-hot-shots-1236223683/ |access-date=2024-11-26 |website=Variety |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''26'' || [[Katinka Faragó]] || style="text-align:center;" | 87 || style="text-align:center;" | Sweden || style="text-align:center;" | Producer, Production Manager || {{hlist|''[[Fanny and Alexander]]''|''[[The Match Factory Girl]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Meghalt Katinka Faragó filmproducer |url=https://filmtett.ro/hirek/meghalt-katinka-farago-filmproducer |access-date=27 November 2024 |publisher=Filmtett |date=27 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''26'' || [[Scott L. Schwartz]] || style="text-align:center;" | 65 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ocean's]]''|''[[Starsky & Hutch (film)|Starsky & Hutch]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Oliver |first=Greg |author-link=Greg Oliver |date=November 27, 2024 |title=Wrestler turned actor Scott L. Schwartz dead at 65 |url=https://slamwrestling.net/index.php/2024/11/27/wrestler-turned-actor-scott-l-schwartz-dead-at-65/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127154320/https://slamwrestling.net/index.php/2024/11/27/wrestler-turned-actor-scott-l-schwartz-dead-at-65/ |archive-date=November 27, 2024 |access-date=November 27, 2024 |website=Slam Wrestling |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''27'' || [[Morgan Lofting]] || style="text-align:center;" | 84 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Joysticks (film)|Joysticks]]''|''[[The Night Before (1988 film)|The Night Before]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/morgan-lofting-dead-baroness-gi-joe-1236074053/|title=Morgan Lofting, the Baroness in 'G.I. Joe' Animated Series, Dies at 84|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=November 30, 2024|access-date=December 3, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''27'' || [[Adam Somner]] || style="text-align:center;" | 57 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Assistant Director, Producer || {{hlist|''[[The Wolf of Wall Street (2013 film)|The Wolf of Wall Street]]''|''[[Licorice Pizza]]''}}||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/adam-somner-dead-assistant-director-steven-spielberg-martin-scorsese-1236231166/|title=Adam Somner, Assistant Director and Producer for Steven Spielberg, Martin Scorsese and Paul Thomas Anderson, Dies at 57|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=November 29, 2024|access-date=November 29, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''28'' || [[Silvia Pinal]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | Mexico || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Viridiana]]''|''[[The Exterminating Angel]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Hecht|first=John|title=Silvia Pinal, Iconic Mexican Actress and Luis Buñuel Muse, Dies at 93|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/silvia-pinal-dead-iconic-mexican-actress-luis-bu-uel-muse-1236073521/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=28 November 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''29'' || [[Marshall Brickman]] || style="text-align:center;" | 85 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Director || {{hlist|''[[Annie Hall]]''|''[[Manhattan (1979 film)|Manhattan]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/12/01/movies/marshall-brickman-dead.html|title=Marshall Brickman, Woody Allen's Co-Writer on Hit Films, Dies at 85|last=Gates|first=Anita|date=December 1, 2024|accessdate=December 1, 2024|newspaper=[[The New York Times]]}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''29'' || [[Christian Juttner]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Return from Witch Mountain]]''|''[[I Wanna Hold Your Hand (film)|I Wanna Hold Your Hand]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Christian Juttner, Young Actor in 'Return From Witch Mountain' and 'I Wanna Hold Your Hand', Dies at 60|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christian-juttner-dead-return-witch-mountain-wanna-hold-your-hand-1236110220/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=16 January 2025|access-date=16 January 2025}}</ref> |- ! rowspan="44" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in December 2024|December]] | style="text-align:center;" | ''1'' || [[Niels Arestrup]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;" | France || style="text-align:center;" | Actor || {{Hlist|''[[The Beat That My Heart Skipped]]''|''[[A Prophet]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|website=[[France24]]|url=https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20241201-l-acteur-niels-arestrup-est-mort-dimanche-%C3%A0-l-%C3%A2ge-de-75-ans|title=L'acteur français Niels Arestrup est mort à l'âge de 75 ans|date=1 December 2024|access-date=1 December 2024|language=fr}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''2'' || [[Paul Maslansky]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Police Academy (franchise)|Police Academy]]''|''[[Return to Oz]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=Paul Maslansky, 'Police Academy' and 'Return to Oz' Producer, Dies at 91|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/paul-maslansky-dead-producer-police-academy-1236080353/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=6 December 2024|access-date=7 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''4'' || [[Chiung Yao]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;" | Taiwan || style="text-align:center;" | Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Four Loves]]''|''[[Outside the Window]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Renowned novelist Chiung Yao found dead at 86 in Taipei|url=https://news.tvbs.com.tw/english/2707721|website=[[TVBS]]|date=4 December 2024|access-date=9 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''5'' || [[Thom Christopher]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{Hlist|''[[Space Raiders (film)|Space Raiders]]''|''[[Wizards of the Lost Kingdom]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Thom Christopher Dies at 84 |url=https://soapoperanews.net/2024/12/06/thom-christopher-dies-at-84/ |access-date=6 December 2024 |publisher=Soap Opera News |date=6 December 2024 |archive-date=6 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206073518/https://soapoperanews.net/2024/12/06/thom-christopher-dies-at-84/ |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''6'' || [[Miho Nakayama]] || style="text-align:center;"| 54 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Love Letter (1995 film)|Love Letter]]''|''[[108: Kaiba Gorō no Fukushū to Bōken]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Shafer|first=Ellise|title=Miho Nakayama, J-Pop Icon and 'Love Letter' Star, Dies at 54|url=https://variety.com/2024/music/asia/miho-nakayama-dead-jpop-love-letter-1236238610/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=6 December 2024|access-date=6 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''6'' || [[Stanisław Tym]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | Poland || style="text-align:center;" | Actor, Comedian, Screenwriter || {{hlist|''[[The Cruise (1970 film)|The Cruise]]''|''[[Teddy Bear (1981 film)|Teddy Bear]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=Zmarł Stanisław Tym. Miał 87 lat|url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2024-12-06/nie-zyje-stanislaw-tym-wybitny-aktor-i-satyryk-mial-87-lat/|website=[[Polsat News]]|language=pl|date=6 December 2024|access-date=6 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''8'' || [[Şerif Gören]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Turkey || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Umut (film)|Umut]]''|''[[Yol (film)|Yol]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>[https://www.ekonomim.com/gundem/usta-yonetmen-serif-goren-hayatini-kaybetti-haberi-785036 Usta yönetmen Şerif Gören hayatını kaybetti] {{in lang|tr}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''8'' || [[Jill Jacobson]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Nurse Sherri]]''|''[[Splash (film)|Splash]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Phillips|first=Zoe G.|title=Jill Jacobson, 'The New Gidget' and 'Falcon Crest' Actress, Dies at 70|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/jill-jacobson-dead-falcon-crest-television-actress-1236087205/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=15 December 2024|access-date=15 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''9'' || [[Arnold Yarrow]] || style="text-align:center;"| 104 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actor, Screenwriter || {{hlist| ''[[Mahler (film) |Mahler]]''|''[[Son of the Pink Panther]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|first=David|last=Craig|title=Arnold Yarrow, Doctor Who's oldest surviving cast member, dies aged 104|url=https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/arnold-yarrow-dead-doctor-who-oldest-newsupdate/|website=[[Radio Times]]|date=10 December 2024|access-date=11 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''10'' || [[Michael Cole (actor)|Michael Cole]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Nickel Mountain]]''|''[[Mr. Brooks]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Saperstein|first=Pat|title=Michael Cole, 'Mod Squad' Star, Dies at 84|url=https://variety.com/2024/tv/obituaries-people-news/michael-cole-dead-mod-squad-1236245131/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=10 December 2024|access-date=11 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''10'' || [[María Socas]] || style="text-align:center;"| 65 || style="text-align:center;" | Argentina || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Warrior and the Sorceress]]''|''[[Wizards of the Lost Kingdom]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Murió la actriz María Socas, a los 65 años|url=https://www.lanacion.com.ar/espectaculos/personajes/murio-la-actriz-maria-socas-a-los-65-anos-nid11122024/|website=[[La Nación]]|language=es|date=11 December 2024|access-date=13 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''11'' || [[Michio Mamiya]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Gauche the Cellist (film)|Gauche the Cellist]]''|''[[Grave of the Fireflies]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Grave of the Fireflies Composer Michio Mamiya Dies at 95|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2025-02-10/grave-of-the-fireflies-composer-michio-mamiya-dies-at-95/.221040|website=[[Anime News Network]]|date=10 February 2025|access-date=10 February 2025}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''12'' || [[Wolfgang Becker (director, born 1954)|Wolfgang Becker]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Life Is All You Get]]''|''[[Good Bye, Lenin!]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/wolfgang-becker-dead-goodbye-lenin-director-1236086288/|title=Wolfgang Becker, 'Good Bye, Lenin!' Director, Dies at 70|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=December 13, 2024|access-date=December 13, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''12'' || [[David Weatherley (actor)|David Weatherley]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | New Zealand || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring]]''|''[[Under the Mountain (film)|Under the Mountain]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |title=David WEATHERLEY Obituary (2024) |url=https://notices.nzherald.co.nz/nz/obituaries/nzherald-nz/name/david-weatherley-obituary?id=57017513 |access-date=18 December 2024 |website=[[Legacy.com]] |publisher=[[The New Zealand Herald]]}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''13'' || [[Diane Delano]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Ladykillers (2004 film)|The Ladykillers]]''|''[[The Wicker Man (2006 film)|The Wicker Man]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|last=Pedersen|first=Erik|title=Diane Delano Dies: 'Northern Exposure', 'Popular' & 'Wicker Man' Actor Was 67|url=https://deadline.com/2024/12/diane-delano-dead-northern-exposure-popular-actress-1236205264/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=16 December 2024|access-date=16 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''14'' || [[John R. Countryman]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Jesse James (1939 film)|Jesse James]]''|''[[The Blue Bird (1940 film)|The Blue Bird]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Johnny Russell, Shirley Temple's Co-Star in 'The Blue Bird', Dies at 91 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/johnny-russell-dead-blue-bird-john-countryman-1236095706/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=December 30, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''14'' || [[Mircea Diaconu]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;" | Romania || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Carnival Scenes]]''|''[[Philanthropy (film)|Philanthropy]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|title=A murit Mircea Diaconu. Actorul ar fi împlinit 75 de ani în ajunul Crăciunului|url=https://www.digi24.ro/stiri/actualitate/a-murit-mircea-diaconu-actorul-avea-74-de-ani-3046407|website=[[Digi24]]|language=ro|date=14 December 2024|access-date=14 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''15'' || [[Zakir Hussain (musician)|Zakir Hussain]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor, Musician || {{hlist|''[[Heat and Dust (film)|Heat and Dust]]''|''[[Saaz (film)|Saaz]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Ramachandran|first=Naman|title=Zakir Hussain, Grammy-Winning Indian Musician, Dies at 73|url=https://variety.com/2024/music/asia/zakir-hussain-dead-tabla-1236249604/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=15 December 2024|access-date=21 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''15'' || [[Fada Santoro]] || style="text-align:center;"| 100 || style="text-align:center;" | Brazil || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Needle in the Haystack]]''|''[[La Delatora]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Fada Santoro, atriz da era de ouro do cinema nacional, morre aos 100 anos|url=https://revistaquem.globo.com/noticias/noticia/2024/12/fada-santoro-atriz-da-era-de-ouro-do-cinema-nacional-morre-aos-cem-anos.ghtml|website=[[Quem (magazine)|Quem]]|language=pt-br|date=17 December 2024|access-date=24 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''16'' || [[Thomas Berly]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actor, Director, Producer || {{hlist|''[[Thiramala]]''|''[[Ithu Manushyano]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Sinha|first=Ashana|title=Actor Thomas Berly passes away At The Age Of 92|url=https://news24online.com/entertainment/actor-thomas-berly-passes-away-at-the-age-of-92/410568/|website=[[News 24 (Indian TV channel)|News24]]|date=17 December 2024|access-date=23 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''17'' || [[Marisa Paredes]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;" | Spain || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Flower of My Secret]]''|''[[Life Is Beautiful]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Muere la actriz Marisa Paredes a los 78 años|url=https://elpais.com/cultura/2024-12-17/muere-la-actriz-marisa-paredes-a-los-78-anos.html|website=[[El País]]|language=es|date=17 December 2024|access-date=17 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''19'' || [[Gwen Van Dam]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Coming Home (1978 film)|Coming Home]]''|''[[Stir Crazy (film)|Stir Crazy]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2025/01/gwen-van-dam-dead-veteran-character-actress-1236246914/|title=Gwen Van Dam Dies: Veteran Character Actress Was 96|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=January 5, 2025|access-date=January 5, 2025}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''19'' || [[Meena Ganesh]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Golanthara Vartha]]''|''[[Evidam Swargamanu]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/malayalam-actor-meena-ganesh-dies-at-81-in-kerala-stmp-2652100-2024-12-19 |title=Malayalam actor Meena Ganesh dies at 81 in Kerala|publisher=India Today}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''19'' || [[Xie Fang]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | China || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Chinese Widow]]''|''[[Two Stage Sisters]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>[https://www.cztv.com/newsDetail/752216 著名电影表演艺术家谢芳今天凌晨去世 享年89岁] {{in lang|zh}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''20'' || [[John Erwin]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Voice Actor || {{hlist|''[[Everybody's All-American (film)|Everybody's All-American]]''|''[[Back to the Future Part II]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Barnes|first=Mike|title=John Erwin, Voice Actor in 'He-Man' and 'Archie' Cartoons, Dies at 88|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/john-erwin-he-man-archie-voice-actor-1236123692/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=31 January 2025|access-date=1 February 2025}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''21'' || [[Jack Bond (director)|Jack Bond]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Anti-Clock]]''|''[[It Couldn't Happen Here]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Jack Bond 1937-2024|url=https://www.petshopboys.co.uk/pet-texts/2024-12-22/jack-bond-1937-2024|website=Pet Shop Boys|access-date=26 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''21'' || [[Michelle Botes]] || style="text-align:center;"| 62 || style="text-align:center;" | South Africa || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[American Ninja 2: The Confrontation]]''|''[[Arende (film)|Arende]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Engelbrecht|first=Leandra|title=Celebrated actor and Isidingo villain Michelle Botes has died|url=https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/celebrities/celebrated-actor-and-isidingo-villain-michelle-botes-63-has-died-20241221|website=[[News24 (website)|News24]]|date=21 December 2024|access-date=21 December 2024}}</ref> |- |style="text-align:center;" | ''21'' || [[Art Evans (actor)|Art Evans]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Fright Night]]''|''[[Die Hard 2]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/art-evans-dead-a-soldiers-story-die-hard-2-1236257536/|title=Art Evans, 'Die Hard 2' and 'A Soldier's Story' Actor, Dies at 82|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=22 December 2024|access-date=22 December 2024}}</ref> |- |style="text-align:center;" | ''21'' || [[Hannelore Hoger]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;" | Germany || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Lost Honour of Katharina Blum (film)|The Lost Honour of Katharina Blum]]''|''[[Heidi (2015 film)|Heidi]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web | title=Schauspielerin Hannelore Hoger gestorben | website=[[Tagesschau (German TV programme)|tagesschau.de]] | date=27 December 2024 | url=https://www.tagesschau.de/inland/gesellschaft/hannelore-hoger-gestorben-100.html | language=de | access-date=27 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''21'' || [[Hudson Meek]] || style="text-align:center;"| 16 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[90 Minutes in Heaven (film)|90 Minutes in Heaven]]''|''[[Baby Driver]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/12/hudson-meek-dies-baby-driver-found-actor-16-1236242356/|title=Hudson Meek Dies: 'Baby Driver' & 'Found' Actor Was 16|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=December 25, 2024|access-date=December 26, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''22'' || [[Geoffrey Deuel]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Chisum]]''|''[[Terminal Island (film)|Terminal Island]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |title=Geoffrey Deuel, Who Played Billy the Kid in 'Chisum', Dies at 81 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/geoffrey-deuel-dead-chisum-billy-the-kid-1236094156/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=December 26, 2024|access-date=December 26, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''23'' || [[Shyam Benegal]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Ankur (film)|Ankur]]''|''[[Nishant (film)|Nishant]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Ramachandran|first=Naman|title=Shyam Benegal, Acclaimed Indian Filmmaker, Dies at 90|url=https://variety.com/2024/film/global/shyam-benegal-dead-indian-filmmaker-1236257851/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=23 December 2024|access-date=23 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''23'' || [[Angus MacInnes]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Star Wars (film)|Star Wars]]''|''[[Witness (1985 film)|Witness]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/angus-macinnes-dead-star-wars-rogue-one-1236262521/|title=Angus MacInnes, Who Appeared in 'Star Wars', Dies at 77|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=December 30, 2024|access-date=December 30, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''25'' || [[M. T. Vasudevan Nair]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;" | India || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Oru Vadakkan Veeragatha]]''|''[[Kadavu (film)|Kadavu]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Ramachandran|first=Naman|title=M.T. Vasudevan Nair, Revered Indian Screenwriter and Literary Icon, Dies at 91|url=https://variety.com/2024/film/obituaries-people-news/mt-vasudevan-nair-dead-indian-screenwriter-literary-icon-1236259882/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=26 December 2024|access-date=26 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''26'' || [[Dick Capri]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[They Still Call Me Bruce]]''|''[[One Angry Man (film)|One Angry Man]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Garner|first=Glenn|title=Dick Capri Dies: Comedian & Broadway Actor Was 93|url=https://deadline.com/2024/12/dick-capri-dies-93-comedian-broadway-actor-1236242689/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=27 December 2024|access-date=30 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''26'' || [[Ney Latorraca]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Brazil || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Heart and Guts]]''|''[[Carlota Joaquina, Princess of Brazil]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Morre Ney Latorraca: quais os sintomas do cancer de prostata, doença que matou o ator|url=https://www.bbc.com/portuguese/articles/c708nnnxje2o|website=BBC News Brasil|language=pt-br|date=26 December 2024|access-date=26 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''27'' || [[Dayle Haddon]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;" | Canada || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The World's Greatest Athlete]]''|''[[North Dallas Forty]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Thomas|first=Carly|title=Dayle Haddon, Model and Actress, Dies at 76 in Suspected Carbon Monoxide Leak|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dayle-haddon-dead-model-actress-1236094849/|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=27 December 2024|access-date=27 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''27'' || [[Olivia Hussey]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Romeo and Juliet (1968 film)|Romeo and Juliet]]''|''[[Black Christmas (1974 film)|Black Christmas]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Tapp|first=Tom|title=Olivia Hussey Eisley Dies: 'Romeo And Juliet' Actress Was 73|url=https://deadline.com/2024/12/olivia-hussey-dead-romeo-and-juliet-actress-1236243102/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=27 December 2024|access-date=27 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''27'' || [[Charles Shyer]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Director, Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Private Benjamin (1980 film)|Private Benjamin]]''|''[[Father of the Bride (franchise)|Father of the Bride]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Hammond|first=Pete|title=Oscar Nominated Writer/Director Charles Shyer Dies; ''Private Benjamin'', ''Father Of The Bride'' Filmmaker Was 83|url=https://deadline.com/2024/12/oscar-nominated-writer-director-charles-shyer-dies-private-benjamin-father-of-the-bride-filmmaker-was-83-1236243121/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=27 December 2024|access-date=28 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''28'' || [[Jana Synková]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;" | Czech Republic || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Calamity (film)|Calamity]]''|''[[Prachy dělaj člověka]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Ve věku 80 let zemřela herečka Jana Synková|url=https://eurozpravy.cz/kultura/ve-veku-80-let-zemrela-herecka-jana-synkova.02j6aeix|website=EuroZprávy|language=cs|date=28 December 2024|access-date=30 December 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''29'' || [[George Folsey Jr.]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Producer, Film Editor || {{hlist|''[[The Blues Brothers (film)|The Blues Brothers]]''|''[[Coming to America]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/george-folsey-jr-dead-trading-places-twilight-zone-john-landis-1236097263/|title = George Folsey Jr., Film Editor and Producer on John Landis Films, Dies at 85|date = December 31, 2024|access-date = December 31, 2024|website = [[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''29'' || [[Linda Lavin]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[See You in the Morning (film)|See You in the Morning]]''|''[[The Back-up Plan]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Andreeva|first=Nellie|title=Linda Lavin Dies: 'Alice' Star & Tony-Winning Broadway Actor Was 87|url=https://deadline.com/2024/12/linda-lavin-dead-alice-no-good-deed-tony-winner-1236243483/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=December 29, 2024|access-date=December 30, 2024}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''30'' || [[John Capodice]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;" | US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Wall Street (1987 film)|Wall Street]]''|''[[Speed (1994 film)|Speed]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=John Capodice Dies: General Hospital Alum Was 83 |url=https://soapoperanews.net/2025/01/01/deaths-john-capodice-dies-general-hospital-alum-was-83/ |access-date=1 January 2025 |publisher=Soap Opera News |date=1 January 2025 |archive-date=1 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250101085225/https://soapoperanews.net/2025/01/01/deaths-john-capodice-dies-general-hospital-alum-was-83/ |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:center;" | ''31'' || [[Roger Pratt (cinematographer)|Roger Pratt]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;" | UK || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[Brazil (1985 film)|Brazil]]''|''[[Batman (1989 film)|Batman]]''}} ||style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2025/jan/10/roger-pratt-obituary|title=Roger Pratt obituary|website=[[The Guardian]]|date=10 January 2025|access-date=11 January 2025}}</ref> |- |} == Film debuts == * [[Aitana (singer)|Aitana]] – ''[[Love, Divided]]'' * [[Robert Bobroczkyi]] – ''[[Alien: Romulus]]'' * [[Marissa Bode]] – ''[[Wicked (2024 film)|Wicked]]'' * [[Blue Ivy Carter]] – ''[[Mufasa: The Lion King]]'' * [[Ian Chan]] – ''We 12'' * [[Peter Claffey]] – ''[[Small Things Like These (film)|Small Things Like These]]'' * [[Tobias Forge]] – ''[[Rite Here Rite Now]]'' * [[Sica Ho]] – ''[[The Lyricist Wannabe]]'' * [[Kayan9896]] – ''The Lyricist Wannabe'' * [[Lakshya (actor)|Lakshya]] – ''[[Kill (film)|Kill]]'' * [[Jeremy Lee (singer)|Jeremy Lee]] – ''We 12'' * [[Mutya Orquia]] – ''[[When Magic Hurts]]'' * [[Normani]] – ''[[Freaky Tales (film)|Freaky Tales]]'' * [[Saleka]] – ''[[Trap (2024 film)|Trap]]'' * [[Stanley Yau]] – ''We 12'' * [[Rern Sinat]] – ''[[Z-Mom]]'' * [[Hanumankind]] – ''[[Rifle Club (film)|Rifle Club]]'' ==Notes== {{notelist}} ==Kundivihira== {{reflist}} ==External links== * [https://www.imdb.com/search/title/?title_type=feature,short&release_date=2024-01-01,2024-12-31&adult=include&sort=num_votes,desc List of 2024 films] at [[IMDb]] * [https://www.imdb.com/search/name/?death_date=2024-01-01,2024-12-31&adult=include List of 2024 deaths] at [[IMDb]] * [https://www.imdb.com/search/name/?birth_date=2024-01-01,2024-12-31&adult=include List of 2024 births] at [[IMDb]] {{2024 films}} {{DEFAULTSORT:2024 in film}} [[Category:2024 in film|2024]] [[Category:Film by year]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] cjzp2efpkwbnq4dq32124nfr6pe7p1i Amma Darko 0 32002 132982 114658 2026-04-29T11:42:26Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132982 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Amma Darko''' Nyɛla bipuɣiŋga Nɔ daa pahindi omaŋa pam ti Ghana pulimpuŋ.<ref>{{Cite web|title=Amma DARKO {{!}} The International Writing Program - Graduate College {{!}} The University of Iowa|url=https://iwp.uiowa.edu/writers/2002/amma-darko|access-date=2025-05-24|website=iwp.uiowa.edu|language=en}}</ref> Bidaa dohula Silimi goli bɛhisi na anu dali yunni 1956  odaa nyela ŋɔ daa tooi lahi sabri sataŋa zaŋ kpaa bipoŋ gbei bihi baŋ kalambo gbei baŋ ka yiŋ ka gberi kpalaa zuhu odaa laa tooi soŋdi laa nandaaŋa baŋ ka tuma ka chaŋ nti tumdi ka laa ndura bindira ntiri baŋ mali yiko ni goli kpi kabi nye koko lari nti ba ==O pilli biɛhigu mini o sabbu nima== O nyɛla ŋun daa be tiŋyuli booni [[Koforidua, Ghana]], ka nyɛ ŋun daa lee zoogi [[Accra]] tingbanni. O nyɛla ŋun chaŋ shikuru tiŋyuli booni [[Kumasi]], ni ka o daa deegi o shɛhira gbaŋ yuli booni diploma yuuni 1980 ni .<ref>{{Cite web|title=Ghanaian Novelist - Amma Darko|url=https://www.modernghana.com/lifestyle/237/ghanaian-novelist-amma-darko.html|access-date=2022-05-27|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> Din nyaanga, o nyɛla ŋun daa tumdi n tiri tuma duu yuli booni Science and Technology Center n be Kumasi tingbanni . Binshɛɣu din gbaagi 1980s polo, o nyɛla ŋun daa pa tumdi ka be tingbani yuli booni Germany sahashɛli .<ref>{{Cite web|date=2017-02-10|title=Amma Darko|url=https://www.casafrica.es/|access-date=2022-05-22|website=Casafrica|language=en}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Scholarly works about Darko's writings == * Aiyetoro, Mary B. & Valentine Chimenem Owhorodu. "Causes, Effects, and Feminist Antidotes to Trafficking in Amma Darko's ''Beyond the Horizon''. ''Ibadan Journal of English Studies'' 7 (2018): 185–196. ==Kundivihira== {{Reflist}} ir73oj23hvg2qvfu1j5my7b5rb7oi5j A. B. Crentsil 0 33021 132956 132892 2026-04-28T21:40:22Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Sab daliŋ 132956 wikitext text/x-wiki '''Alfred Benjamin Crentsil''' (1943-13 July 2022) daa nyɛla [[Ghana]] yili yina. O daa nyɛla ''<nowiki>''</nowiki>big three<nowiki>''</nowiki> of contemporary Ghanaian vocalist'' puuni yini.<ref>{{Cite book|last=Broughton|first=Simon|url=https://books.google.com.gh/books?id=gyiTOcnb2yYC&pg=PA496&dq=%22A.+B.+Crentsil%22+%22big+3%22&cd=1&redir_esc=y#v=onepage&q=%22A.%20B.%20Crentsil%22%20%22big%203%22&f=false|title=World Music: Africa, Europe and the Middle East|last2=Ellingham|first2=Mark|last3=Trillo|first3=Richard|date=1999|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-635-8|language=en}}</ref> Crentsil daa di Fontomfrom Evergreen Award. Lala pin maa daa jandila o yili yila yuun piya ni anu zaŋ chaŋ hali ni yuun pish.<ref>{{Cite news|date=2016-05-09|title=AB Crentsil to 'kill a fowl' over Lifetime Achievement Award|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/AB-Crentsil-to-kill-a-fowl-over-Lifetime-Achievement-Award-437341|access-date=2026-04-27}}</ref> O daa kpɛla 13 July 2022<ref>{{Cite news|date=2022-07-13|title=Highlife legend AB Crentsil is dead|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Highlife-legend-AB-Crentsil-is-dead-1581056|access-date=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite news|date=2022-07-13|title=BREAKING: Highlife legend AB Crentsil reported dead|language=en-EN|work=Pulse Ghana|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/music/highlife-legend-ab-crentsil-reported-dead/gx3g5sn|access-date=2026-04-27}}</ref> == O daŋ == Crentsil nyɛla ŋun mali paɣa ni bihi anion<ref>{{Cite news|date=2022-07-13|title=Highlife legend AB Crentsil is dead|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Highlife-legend-AB-Crentsil-is-dead-1581056|access-date=2026-04-27}}</ref> == O bɛhagu == Alfred Benjamin Crentsil Jr daa nyɛla bin doɣɔ so Prestea, [[Gold Coast]] (din pa nyɛ Ghana zuŋɔ). Niri bi pam daa mi o la AB junior hali ka o ba daa ti kpi yuuni 1984 ka daa nai n di A. B. Crentsil yali maa. O daa chaŋ la [[Takoradi]] Methodist Primary ni Cleveland Middle School. O daa nai o middle-school kpalinkpaa o daa chaŋ n ti n sondi o ba n tumdi laati tuma. O ba n daa nyɛ ''works Superintendent of the technical branch of Ghana Railway din bɛ Takoradi.'' Crentsil ni daa bɛ middle school, o daa ŋun ŋmɛri nashera goonjɛ ka daa mali di bansim pam. O daa ŋmɛri nashera goonjɛ ka lan yini yila o yi ti ŋmɛri li. O daa ku tumdila o laati tuma ka lan bɛ Stronllers Band. Crentsil ni El Dorados n daa ŋmɛ, the Sweet Talks ka di nyaŋa ka bi daa zaŋ li pahi ''the joint leadership of Crentsil and Smart Nkansah'' yuuni 1970s, ka di nyɛ ''resident band'' n ti ''The Talk Of the Town Hotel'' din bɛ Tema n ti pahi ''Ahenfo band''. Crentsil n daa nyɛ yili yiin kpɛma.<ref>{{Cite web|title=A.B. Crentsil Songs, Albums, Reviews, Bio & Mo...|url=https://www.allmusic.com/artist/ab-crentsil-mn0001661131|access-date=2026-04-27|website=AllMusic|language=en}}</ref> Yuuni 1990, Crentsil daa yoon 16-track recording studio.[6] <nowiki>''</nowiki>Devil<nowiki>''</nowiki> daa nyɛla o yili maŋa shali.<ref>{{Cite book|last=Adinkrah|first=Mensah|url=https://books.google.com.gh/books?id=5rh-BAAAQBAJ&pg=PA136&dq=A.+B.+Crentsil+devil&redir_esc=y#q=A.+B.+Crentsil+devil|title=Witchcraft, Witches, and Violence in Ghana|date=2015-08-01|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-78238-561-5|language=en}}</ref> jqosdmiv1iw1b3j3bkf7s4tjv47xfe3 132966 132956 2026-04-28T22:06:40Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 added bio 132966 wikitext text/x-wiki {{ Bio }} '''Alfred Benjamin Crentsil''' (1943-13 July 2022) daa nyɛla [[Ghana]] yili yina. O daa nyɛla ''<nowiki>''</nowiki>big three<nowiki>''</nowiki> of contemporary Ghanaian vocalist'' puuni yini.<ref>{{Cite book|last=Broughton|first=Simon|url=https://books.google.com.gh/books?id=gyiTOcnb2yYC&pg=PA496&dq=%22A.+B.+Crentsil%22+%22big+3%22&cd=1&redir_esc=y#v=onepage&q=%22A.%20B.%20Crentsil%22%20%22big%203%22&f=false|title=World Music: Africa, Europe and the Middle East|last2=Ellingham|first2=Mark|last3=Trillo|first3=Richard|date=1999|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-635-8|language=en}}</ref> Crentsil daa di Fontomfrom Evergreen Award. Lala pin maa daa jandila o yili yila yuun piya ni anu zaŋ chaŋ hali ni yuun pish.<ref>{{Cite news|date=2016-05-09|title=AB Crentsil to 'kill a fowl' over Lifetime Achievement Award|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/AB-Crentsil-to-kill-a-fowl-over-Lifetime-Achievement-Award-437341|access-date=2026-04-27}}</ref> O daa kpɛla 13 July 2022<ref>{{Cite news|date=2022-07-13|title=Highlife legend AB Crentsil is dead|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Highlife-legend-AB-Crentsil-is-dead-1581056|access-date=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite news|date=2022-07-13|title=BREAKING: Highlife legend AB Crentsil reported dead|language=en-EN|work=Pulse Ghana|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/music/highlife-legend-ab-crentsil-reported-dead/gx3g5sn|access-date=2026-04-27}}</ref> == O daŋ == Crentsil nyɛla ŋun mali paɣa ni bihi anion<ref>{{Cite news|date=2022-07-13|title=Highlife legend AB Crentsil is dead|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Highlife-legend-AB-Crentsil-is-dead-1581056|access-date=2026-04-27}}</ref> == O bɛhagu == Alfred Benjamin Crentsil Jr daa nyɛla bin doɣɔ so Prestea, [[Gold Coast]] (din pa nyɛ Ghana zuŋɔ). Niri bi pam daa mi o la AB junior hali ka o ba daa ti kpi yuuni 1984 ka daa nai n di A. B. Crentsil yali maa. O daa chaŋ la [[Takoradi]] Methodist Primary ni Cleveland Middle School. O daa nai o middle-school kpalinkpaa o daa chaŋ n ti n sondi o ba n tumdi laati tuma. O ba n daa nyɛ ''works Superintendent of the technical branch of Ghana Railway din bɛ Takoradi.'' Crentsil ni daa bɛ middle school, o daa ŋun ŋmɛri nashera goonjɛ ka daa mali di bansim pam. O daa ŋmɛri nashera goonjɛ ka lan yini yila o yi ti ŋmɛri li. O daa ku tumdila o laati tuma ka lan bɛ Stronllers Band. Crentsil ni El Dorados n daa ŋmɛ, the Sweet Talks ka di nyaŋa ka bi daa zaŋ li pahi ''the joint leadership of Crentsil and Smart Nkansah'' yuuni 1970s, ka di nyɛ ''resident band'' n ti ''The Talk Of the Town Hotel'' din bɛ Tema n ti pahi ''Ahenfo band''. Crentsil n daa nyɛ yili yiin kpɛma.<ref>{{Cite web|title=A.B. Crentsil Songs, Albums, Reviews, Bio & Mo...|url=https://www.allmusic.com/artist/ab-crentsil-mn0001661131|access-date=2026-04-27|website=AllMusic|language=en}}</ref> Yuuni 1990, Crentsil daa yoon 16-track recording studio.[6] <nowiki>''</nowiki>Devil<nowiki>''</nowiki> daa nyɛla o yili maŋa shali.<ref>{{Cite book|last=Adinkrah|first=Mensah|url=https://books.google.com.gh/books?id=5rh-BAAAQBAJ&pg=PA136&dq=A.+B.+Crentsil+devil&redir_esc=y#q=A.+B.+Crentsil+devil|title=Witchcraft, Witches, and Violence in Ghana|date=2015-08-01|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-78238-561-5|language=en}}</ref> t4truv1di15t57lk3ouzwim4rvwfn9e 132969 132966 2026-04-28T22:23:48Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Added category 132969 wikitext text/x-wiki {{ Bio }} '''Alfred Benjamin Crentsil''' (1943-13 July 2022) daa nyɛla [[Ghana]] yili yina. O daa nyɛla ''<nowiki>''</nowiki>big three<nowiki>''</nowiki> of contemporary Ghanaian vocalist'' puuni yini.<ref>{{Cite book|last=Broughton|first=Simon|url=https://books.google.com.gh/books?id=gyiTOcnb2yYC&pg=PA496&dq=%22A.+B.+Crentsil%22+%22big+3%22&cd=1&redir_esc=y#v=onepage&q=%22A.%20B.%20Crentsil%22%20%22big%203%22&f=false|title=World Music: Africa, Europe and the Middle East|last2=Ellingham|first2=Mark|last3=Trillo|first3=Richard|date=1999|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-635-8|language=en}}</ref> Crentsil daa di Fontomfrom Evergreen Award. Lala pin maa daa jandila o yili yila yuun piya ni anu zaŋ chaŋ hali ni yuun pish.<ref>{{Cite news|date=2016-05-09|title=AB Crentsil to 'kill a fowl' over Lifetime Achievement Award|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/AB-Crentsil-to-kill-a-fowl-over-Lifetime-Achievement-Award-437341|access-date=2026-04-27}}</ref> O daa kpɛla 13 July 2022<ref>{{Cite news|date=2022-07-13|title=Highlife legend AB Crentsil is dead|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Highlife-legend-AB-Crentsil-is-dead-1581056|access-date=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite news|date=2022-07-13|title=BREAKING: Highlife legend AB Crentsil reported dead|language=en-EN|work=Pulse Ghana|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/music/highlife-legend-ab-crentsil-reported-dead/gx3g5sn|access-date=2026-04-27}}</ref> == O daŋ == Crentsil nyɛla ŋun mali paɣa ni bihi anion<ref>{{Cite news|date=2022-07-13|title=Highlife legend AB Crentsil is dead|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Highlife-legend-AB-Crentsil-is-dead-1581056|access-date=2026-04-27}}</ref> == O bɛhagu == Alfred Benjamin Crentsil Jr daa nyɛla bin doɣɔ so Prestea, [[Gold Coast]] (din pa nyɛ Ghana zuŋɔ). Niri bi pam daa mi o la AB junior hali ka o ba daa ti kpi yuuni 1984 ka daa nai n di A. B. Crentsil yali maa. O daa chaŋ la [[Takoradi]] Methodist Primary ni Cleveland Middle School. O daa nai o middle-school kpalinkpaa o daa chaŋ n ti n sondi o ba n tumdi laati tuma. O ba n daa nyɛ ''works Superintendent of the technical branch of Ghana Railway din bɛ Takoradi.'' Crentsil ni daa bɛ middle school, o daa ŋun ŋmɛri nashera goonjɛ ka daa mali di bansim pam. O daa ŋmɛri nashera goonjɛ ka lan yini yila o yi ti ŋmɛri li. O daa ku tumdila o laati tuma ka lan bɛ Stronllers Band. Crentsil ni El Dorados n daa ŋmɛ, the Sweet Talks ka di nyaŋa ka bi daa zaŋ li pahi ''the joint leadership of Crentsil and Smart Nkansah'' yuuni 1970s, ka di nyɛ ''resident band'' n ti ''The Talk Of the Town Hotel'' din bɛ Tema n ti pahi ''Ahenfo band''. Crentsil n daa nyɛ yili yiin kpɛma.<ref>{{Cite web|title=A.B. Crentsil Songs, Albums, Reviews, Bio & Mo...|url=https://www.allmusic.com/artist/ab-crentsil-mn0001661131|access-date=2026-04-27|website=AllMusic|language=en}}</ref> Yuuni 1990, Crentsil daa yoon 16-track recording studio.[6] <nowiki>''</nowiki>Devil<nowiki>''</nowiki> daa nyɛla o yili maŋa shali.<ref>{{Cite book|last=Adinkrah|first=Mensah|url=https://books.google.com.gh/books?id=5rh-BAAAQBAJ&pg=PA136&dq=A.+B.+Crentsil+devil&redir_esc=y#q=A.+B.+Crentsil+devil|title=Witchcraft, Witches, and Violence in Ghana|date=2015-08-01|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-78238-561-5|language=en}}</ref> <references /> [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] eqt1jjdfs2e3b1m7pf7ra8tngq0p88k 132977 132969 2026-04-29T09:01:24Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 132977 wikitext text/x-wiki {{ Bio }} '''Alfred Benjamin Crentsil''' (1943-13 July 2022) daa nyɛla [[Ghana]] yili yina. O daa nyɛla ''<nowiki>''</nowiki>big three<nowiki>''</nowiki> of contemporary Ghanaian vocalist'' puuni yini.<ref>{{Cite book|last=Broughton|first=Simon|url=https://books.google.com.gh/books?id=gyiTOcnb2yYC&pg=PA496&dq=%22A.+B.+Crentsil%22+%22big+3%22&cd=1&redir_esc=y#v=onepage&q=%22A.%20B.%20Crentsil%22%20%22big%203%22&f=false|title=World Music: Africa, Europe and the Middle East|last2=Ellingham|first2=Mark|last3=Trillo|first3=Richard|date=1999|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-635-8|language=en}}</ref> Crentsil daa di Fontomfrom Evergreen Award. Lala pin maa daa jandila o yili yila yuun piya ni anu zaŋ chaŋ hali ni yuun pish.<ref>{{Cite news|date=2016-05-09|title=AB Crentsil to 'kill a fowl' over Lifetime Achievement Award|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/AB-Crentsil-to-kill-a-fowl-over-Lifetime-Achievement-Award-437341|access-date=2026-04-27}}</ref> O daa kpɛla 13 July 2022<ref>{{Cite news|date=2022-07-13|title=Highlife legend AB Crentsil is dead|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Highlife-legend-AB-Crentsil-is-dead-1581056|access-date=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite news|date=2022-07-13|title=BREAKING: Highlife legend AB Crentsil reported dead|language=en-EN|work=Pulse Ghana|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/music/highlife-legend-ab-crentsil-reported-dead/gx3g5sn|access-date=2026-04-27|archive-date=2022-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220713123326/https://www.pulse.com.gh/entertainment/music/highlife-legend-ab-crentsil-reported-dead/gx3g5sn|url-status=dead}}</ref> == O daŋ == Crentsil nyɛla ŋun mali paɣa ni bihi anion<ref>{{Cite news|date=2022-07-13|title=Highlife legend AB Crentsil is dead|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Highlife-legend-AB-Crentsil-is-dead-1581056|access-date=2026-04-27}}</ref> == O bɛhagu == Alfred Benjamin Crentsil Jr daa nyɛla bin doɣɔ so Prestea, [[Gold Coast]] (din pa nyɛ Ghana zuŋɔ). Niri bi pam daa mi o la AB junior hali ka o ba daa ti kpi yuuni 1984 ka daa nai n di A. B. Crentsil yali maa. O daa chaŋ la [[Takoradi]] Methodist Primary ni Cleveland Middle School. O daa nai o middle-school kpalinkpaa o daa chaŋ n ti n sondi o ba n tumdi laati tuma. O ba n daa nyɛ ''works Superintendent of the technical branch of Ghana Railway din bɛ Takoradi.'' Crentsil ni daa bɛ middle school, o daa ŋun ŋmɛri nashera goonjɛ ka daa mali di bansim pam. O daa ŋmɛri nashera goonjɛ ka lan yini yila o yi ti ŋmɛri li. O daa ku tumdila o laati tuma ka lan bɛ Stronllers Band. Crentsil ni El Dorados n daa ŋmɛ, the Sweet Talks ka di nyaŋa ka bi daa zaŋ li pahi ''the joint leadership of Crentsil and Smart Nkansah'' yuuni 1970s, ka di nyɛ ''resident band'' n ti ''The Talk Of the Town Hotel'' din bɛ Tema n ti pahi ''Ahenfo band''. Crentsil n daa nyɛ yili yiin kpɛma.<ref>{{Cite web|title=A.B. Crentsil Songs, Albums, Reviews, Bio & Mo...|url=https://www.allmusic.com/artist/ab-crentsil-mn0001661131|access-date=2026-04-27|website=AllMusic|language=en}}</ref> Yuuni 1990, Crentsil daa yoon 16-track recording studio.[6] <nowiki>''</nowiki>Devil<nowiki>''</nowiki> daa nyɛla o yili maŋa shali.<ref>{{Cite book|last=Adinkrah|first=Mensah|url=https://books.google.com.gh/books?id=5rh-BAAAQBAJ&pg=PA136&dq=A.+B.+Crentsil+devil&redir_esc=y#q=A.+B.+Crentsil+devil|title=Witchcraft, Witches, and Violence in Ghana|date=2015-08-01|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-78238-561-5|language=en}}</ref> <references /> [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] otmxsthc69sego9prsolzlmtdvuwt30 Goje 0 33023 132912 2026-04-28T14:18:46Z K.D.Nburidiba 4111 Created a bee article 132912 wikitext text/x-wiki '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  West Africa, ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring.  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be West African yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. s043u5ffqnepr0zziir4n11lj58dy43 132913 132912 2026-04-28T14:28:35Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 132913 wikitext text/x-wiki '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  West Africa, ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring.  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be West African yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔua tooi paai ti bɛ kpiimba or as a carrier for voices aimed at or from the spirit world. bwhvfx2tz3oyx3xhsw9ptu5v5xbshnu 132915 132913 2026-04-28T14:31:41Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 132915 wikitext text/x-wiki '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  West Africa, ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring.  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be West African yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔua tooi paai ti bɛ kpiimba or as a carrier for voices aimed at or from the spirit world. Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' (Hausa, Zarma), '''gonjey''' (Dagomba, Gurunsi), '''gonje''', (Mamprusi, Dagomba), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. hgxasfsuuq7p5fsguqnsc1a10dqgypl 132916 132915 2026-04-28T14:36:38Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 132916 wikitext text/x-wiki '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  West Africa, ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring.  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be West African yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔua tooi paai ti bɛ kpiimba or as a carrier for voices aimed at or from the spirit world. Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' (Hausa, Zarma), '''gonjey''' (Dagomba, Gurunsi), '''gonje''', (Mamprusi, Dagomba), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. 6d6jwppvzcupb93etsplk1kyzeh1gna 132917 132916 2026-04-28T14:38:22Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 132917 wikitext text/x-wiki '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  West Africa, ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring.  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be West African yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔua tooi paai ti bɛ kpiimba or as a carrier for voices aimed at or from the spirit world. Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' (Hausa, Zarma), '''gonjey''' (Dagomba, Gurunsi), '''gonje''', (Mamprusi, Dagomba), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. Nyanyeru,di nyɛla Fulbe nima maa binkumda,m be Metropolitan Museum of Art maa puuni. kv9tneh6l5cd1r48rafszuouhlkhv1x 132918 132917 2026-04-28T14:41:50Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 132918 wikitext text/x-wiki '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  West Africa, ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring.  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be West African yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔua tooi paai ti bɛ kpiimba or as a carrier for voices aimed at or from the spirit world. Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' (Hausa, Zarma), '''gonjey''' (Dagomba, Gurunsi), '''gonje''', (Mamprusi, Dagomba), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. Nyanyeru,di nyɛla Fulbe nima maa binkumda,m be Metropolitan Museum of Art maa puuni. G''oge'' bɛ ni wuhimi shɛm P. G. Harris o ni daa nyɛ yuuni 1932 article sabbu zaŋ kpa binkumda mini yila polo daa nyɛla bɛ ni nya shɛli ''Sokoto Province, Nigeria'' ''tingbanni.'' 3gnl2sqwivomecdurmib6wi8lkbu03t 132919 132918 2026-04-28T14:45:06Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 132919 wikitext text/x-wiki '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  West Africa, ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring.  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be West African yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔua tooi paai ti bɛ kpiimba or as a carrier for voices aimed at or from the spirit world. Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' (Hausa, Zarma), '''gonjey''' (Dagomba, Gurunsi), '''gonje''', (Mamprusi, Dagomba), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. Nyanyeru,di nyɛla Fulbe nima maa binkumda,m be Metropolitan Museum of Art maa puuni. G''oge'' bɛ ni wuhimi shɛm P. G. Harris o ni daa nyɛ yuuni 1932 article sabbu zaŋ kpa binkumda mini yila polo daa nyɛla bɛ ni nya shɛli ''Sokoto Province, Nigeria'' ''tingbanni.'' == Lahi nyama == * Masenqo, lala binkumda maa ŋmahinli ka Habesha nima gba ŋmɛri li. * Imzad, lala binkumda maa ŋmahinli ka Tuareg nima gba ŋmɛri li. mvplcj8amfwvrebc5jvaqom2l0cpiwc 132920 132919 2026-04-28T14:46:30Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 132920 wikitext text/x-wiki '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  West Africa, ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring.  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be West African yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔua tooi paai ti bɛ kpiimba or as a carrier for voices aimed at or from the spirit world. Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' (Hausa, Zarma), '''gonjey''' (Dagomba, Gurunsi), '''gonje''', (Mamprusi, Dagomba), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. Nyanyeru,di nyɛla Fulbe nima maa binkumda,m be Metropolitan Museum of Art maa puuni. G''oge'' bɛ ni wuhimi shɛm P. G. Harris o ni daa nyɛ yuuni 1932 article sabbu zaŋ kpa binkumda mini yila polo daa nyɛla bɛ ni nya shɛli ''Sokoto Province, Nigeria'' ''tingbanni.'' == Lahi nyama == * Masenqo, lala binkumda maa ŋmahinli ka Habesha nima gba ŋmɛri li. * Imzad, lala binkumda maa ŋmahinli ka Tuareg nima gba ŋmɛri li. == External links == * "Goge" at ASZA.com * ''Nyanyeru'' Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine at Musical Instrument Museum {| class="wikitable" | |This article about |} 6z5hku2mnoz1co2icbxsbd0pz1s4fhs 132921 132920 2026-04-28T14:55:05Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 132921 wikitext text/x-wiki '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  West Africa, ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring.  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be West African yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔua tooi paai ti bɛ kpiimba or as a carrier for voices aimed at or from the spirit world. Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' (Hausa, Zarma), '''gonjey''' (Dagomba, Gurunsi), '''gonje''', (Mamprusi, Dagomba), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. Nyanyeru,di nyɛla Fulbe nima maa binkumda,m be Metropolitan Museum of Art maa puuni. G''oge'' bɛ ni wuhimi shɛm P. G. Harris o ni daa nyɛ yuuni 1932 article sabbu zaŋ kpa binkumda mini yila polo daa nyɛla bɛ ni nya shɛli ''Sokoto Province, Nigeria'' ''tingbanni.'' == Lahi nyama == * Masenqo, lala binkumda maa ŋmahinli ka Habesha nima gba ŋmɛri li. * Imzad, lala binkumda maa ŋmahinli ka Tuareg nima gba ŋmɛri li. == External links == * "Goge" at ASZA.com * ''Nyanyeru'' Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine at Musical Instrument Museum {| class="wikitable" | |This article about |} == References == * Liner notes by Steve Jay in "Ghana: Ancient Ceremonies: Dance Music & Songs," Nonesuch Explorer Series, 1979, re-released, 2002. catalog number or ASIN: B00006C75Y ja287kcpqh3jwleuv7ik4vif8mywd6f 132922 132921 2026-04-28T15:01:56Z K.D.Nburidiba 4111 Added a photo 132922 wikitext text/x-wiki [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 11.jpg|thumb]] '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  West Africa, ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring.  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be West African yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔua tooi paai ti bɛ kpiimba or as a carrier for voices aimed at or from the spirit world. Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' (Hausa, Zarma), '''gonjey''' (Dagomba, Gurunsi), '''gonje''', (Mamprusi, Dagomba), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. Nyanyeru,di nyɛla Fulbe nima maa binkumda,m be Metropolitan Museum of Art maa puuni. G''oge'' bɛ ni wuhimi shɛm P. G. Harris o ni daa nyɛ yuuni 1932 article sabbu zaŋ kpa binkumda mini yila polo daa nyɛla bɛ ni nya shɛli ''Sokoto Province, Nigeria'' ''tingbanni.'' == Lahi nyama == * Masenqo, lala binkumda maa ŋmahinli ka Habesha nima gba ŋmɛri li. * Imzad, lala binkumda maa ŋmahinli ka Tuareg nima gba ŋmɛri li. == External links == * "Goge" at ASZA.com * ''Nyanyeru'' Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine at Musical Instrument Museum {| class="wikitable" | |This article about |} == References == * Liner notes by Steve Jay in "Ghana: Ancient Ceremonies: Dance Music & Songs," Nonesuch Explorer Series, 1979, re-released, 2002. catalog number or ASIN: B00006C75Y 310dy09pwiqc0qdr75w1npaeyc7lppw 132923 132922 2026-04-28T15:02:53Z K.D.Nburidiba 4111 Addaed a. Photo 132923 wikitext text/x-wiki [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 11.jpg|thumb]] '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  West Africa, ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 016.jpg|thumb]]  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be West African yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔua tooi paai ti bɛ kpiimba or as a carrier for voices aimed at or from the spirit world. Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' (Hausa, Zarma), '''gonjey''' (Dagomba, Gurunsi), '''gonje''', (Mamprusi, Dagomba), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. Nyanyeru,di nyɛla Fulbe nima maa binkumda,m be Metropolitan Museum of Art maa puuni. G''oge'' bɛ ni wuhimi shɛm P. G. Harris o ni daa nyɛ yuuni 1932 article sabbu zaŋ kpa binkumda mini yila polo daa nyɛla bɛ ni nya shɛli ''Sokoto Province, Nigeria'' ''tingbanni.'' == Lahi nyama == * Masenqo, lala binkumda maa ŋmahinli ka Habesha nima gba ŋmɛri li. * Imzad, lala binkumda maa ŋmahinli ka Tuareg nima gba ŋmɛri li. == External links == * "Goge" at ASZA.com * ''Nyanyeru'' Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine at Musical Instrument Museum {| class="wikitable" | |This article about |} == References == * Liner notes by Steve Jay in "Ghana: Ancient Ceremonies: Dance Music & Songs," Nonesuch Explorer Series, 1979, re-released, 2002. catalog number or ASIN: B00006C75Y hxtmg19m7ug2m9q56rf7lpqd9c0bgmt 132924 132923 2026-04-28T15:04:57Z K.D.Nburidiba 4111 Added a photo 132924 wikitext text/x-wiki [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 11.jpg|thumb]] '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  West Africa, ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 016.jpg|thumb]]  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be West African yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔua tooi paai ti bɛ kpiimba or as a carrier for voices aimed at or from the spirit world. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 018.jpg|thumb]] Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' (Hausa, Zarma), '''gonjey''' (Dagomba, Gurunsi), '''gonje''', (Mamprusi, Dagomba), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. Nyanyeru,di nyɛla Fulbe nima maa binkumda,m be Metropolitan Museum of Art maa puuni. G''oge'' bɛ ni wuhimi shɛm P. G. Harris o ni daa nyɛ yuuni 1932 article sabbu zaŋ kpa binkumda mini yila polo daa nyɛla bɛ ni nya shɛli ''Sokoto Province, Nigeria'' ''tingbanni.'' == Lahi nyama == * Masenqo, lala binkumda maa ŋmahinli ka Habesha nima gba ŋmɛri li. * Imzad, lala binkumda maa ŋmahinli ka Tuareg nima gba ŋmɛri li. == External links == * "Goge" at ASZA.com * ''Nyanyeru'' Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine at Musical Instrument Museum {| class="wikitable" | |This article about |} == References == * Liner notes by Steve Jay in "Ghana: Ancient Ceremonies: Dance Music & Songs," Nonesuch Explorer Series, 1979, re-released, 2002. catalog number or ASIN: B00006C75Y gtshk9x9yccpi7ee93mje13c4kvi8vc 132925 132924 2026-04-28T15:05:45Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 132925 wikitext text/x-wiki [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 11.jpg|thumb]] '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  [[West Africa|West Africa,]] ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 016.jpg|thumb]]  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be West African yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔua tooi paai ti bɛ kpiimba or as a carrier for voices aimed at or from the spirit world. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 018.jpg|thumb]] Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' (Hausa, Zarma), '''gonjey''' (Dagomba, Gurunsi), '''gonje''', (Mamprusi, Dagomba), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. Nyanyeru,di nyɛla Fulbe nima maa binkumda,m be Metropolitan Museum of Art maa puuni. G''oge'' bɛ ni wuhimi shɛm P. G. Harris o ni daa nyɛ yuuni 1932 article sabbu zaŋ kpa binkumda mini yila polo daa nyɛla bɛ ni nya shɛli ''Sokoto Province, Nigeria'' ''tingbanni.'' == Lahi nyama == * Masenqo, lala binkumda maa ŋmahinli ka Habesha nima gba ŋmɛri li. * Imzad, lala binkumda maa ŋmahinli ka Tuareg nima gba ŋmɛri li. == External links == * "Goge" at ASZA.com * ''Nyanyeru'' Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine at Musical Instrument Museum {| class="wikitable" | |This article about |} == References == * Liner notes by Steve Jay in "Ghana: Ancient Ceremonies: Dance Music & Songs," Nonesuch Explorer Series, 1979, re-released, 2002. catalog number or ASIN: B00006C75Y tkouiuco0m8oz0vnh5af4n2vt0m0fth 132926 132925 2026-04-28T15:06:33Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 132926 wikitext text/x-wiki [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 11.jpg|thumb]] '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  [[West Africa|West Africa,]] ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 016.jpg|thumb]]  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be [[West Africa|West African]] yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔua tooi paai ti bɛ kpiimba or as a carrier for voices aimed at or from the spirit world. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 018.jpg|thumb]] Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' (Hausa, Zarma), '''gonjey''' (Dagomba, Gurunsi), '''gonje''', (Mamprusi, Dagomba), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. Nyanyeru,di nyɛla Fulbe nima maa binkumda,m be Metropolitan Museum of Art maa puuni. G''oge'' bɛ ni wuhimi shɛm P. G. Harris o ni daa nyɛ yuuni 1932 article sabbu zaŋ kpa binkumda mini yila polo daa nyɛla bɛ ni nya shɛli ''Sokoto Province, Nigeria'' ''tingbanni.'' == Lahi nyama == * Masenqo, lala binkumda maa ŋmahinli ka Habesha nima gba ŋmɛri li. * Imzad, lala binkumda maa ŋmahinli ka Tuareg nima gba ŋmɛri li. == External links == * "Goge" at ASZA.com * ''Nyanyeru'' Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine at Musical Instrument Museum {| class="wikitable" | |This article about |} == References == * Liner notes by Steve Jay in "Ghana: Ancient Ceremonies: Dance Music & Songs," Nonesuch Explorer Series, 1979, re-released, 2002. catalog number or ASIN: B00006C75Y rm58jzr3aah9lxqkttp4x4b64ua62jx 132927 132926 2026-04-28T15:08:39Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 132927 wikitext text/x-wiki [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 11.jpg|thumb]] '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  [[West Africa|West Africa,]] ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 016.jpg|thumb]]  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be [[West Africa|West African]] yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔya tooi paai ti bɛ kpiimba. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 018.jpg|thumb]] Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' (gbengberi, Zarma), '''gonjey''' ([[Dagbamba|Dagomba]], Gurunsi), '''gonje''', (Mamprusi, Dagomba), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. Nyanyeru,di nyɛla Fulbe nima maa binkumda,m be Metropolitan Museum of Art maa puuni. G''oge'' bɛ ni wuhimi shɛm P. G. Harris o ni daa nyɛ yuuni 1932 article sabbu zaŋ kpa binkumda mini yila polo daa nyɛla bɛ ni nya shɛli ''Sokoto Province, Nigeria'' ''tingbanni.'' == Lahi nyama == * Masenqo, lala binkumda maa ŋmahinli ka Habesha nima gba ŋmɛri li. * Imzad, lala binkumda maa ŋmahinli ka Tuareg nima gba ŋmɛri li. == External links == * "Goge" at ASZA.com * ''Nyanyeru'' Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine at Musical Instrument Museum {| class="wikitable" | |This article about |} == References == * Liner notes by Steve Jay in "Ghana: Ancient Ceremonies: Dance Music & Songs," Nonesuch Explorer Series, 1979, re-released, 2002. catalog number or ASIN: B00006C75Y 6ln3d8yc215hgqhpqo7rk833jkcyzkk 132928 132927 2026-04-28T15:09:22Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 132928 wikitext text/x-wiki [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 11.jpg|thumb]] '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  [[West Africa|West Africa,]] ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 016.jpg|thumb]]  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be [[West Africa|West African]] yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔya tooi paai ti bɛ kpiimba. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 018.jpg|thumb]] Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' (gbengberi, Zarma), '''gonjey''' ([[Dagbamba|Dagomba]], [[Gurunli|Gurunsi]]), '''gonje''', (Mamprusi, Dagomba), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. Nyanyeru,di nyɛla Fulbe nima maa binkumda,m be Metropolitan Museum of Art maa puuni. G''oge'' bɛ ni wuhimi shɛm P. G. Harris o ni daa nyɛ yuuni 1932 article sabbu zaŋ kpa binkumda mini yila polo daa nyɛla bɛ ni nya shɛli ''Sokoto Province, Nigeria'' ''tingbanni.'' == Lahi nyama == * Masenqo, lala binkumda maa ŋmahinli ka Habesha nima gba ŋmɛri li. * Imzad, lala binkumda maa ŋmahinli ka Tuareg nima gba ŋmɛri li. == External links == * "Goge" at ASZA.com * ''Nyanyeru'' Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine at Musical Instrument Museum {| class="wikitable" | |This article about |} == References == * Liner notes by Steve Jay in "Ghana: Ancient Ceremonies: Dance Music & Songs," Nonesuch Explorer Series, 1979, re-released, 2002. catalog number or ASIN: B00006C75Y n92o07z0rl28u5tmx51d3jh60ekicu5 132929 132928 2026-04-28T15:10:36Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 132929 wikitext text/x-wiki [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 11.jpg|thumb]] '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  [[West Africa|West Africa,]] ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 016.jpg|thumb]]  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be [[West Africa|West African]] yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔya tooi paai ti bɛ kpiimba. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 018.jpg|thumb]] Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' ([[Gbɛngbɛhili|gbengberi]], Zarma), '''gonjey''' ([[Dagbamba|Dagomba]], [[Gurunli|Gurunsi]]), '''gonje''', (Mamprusi, Dagomba), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. Nyanyeru,di nyɛla Fulbe nima maa binkumda,m be Metropolitan Museum of Art maa puuni. G''oge'' bɛ ni wuhimi shɛm P. G. Harris o ni daa nyɛ yuuni 1932 article sabbu zaŋ kpa binkumda mini yila polo daa nyɛla bɛ ni nya shɛli ''Sokoto Province, Nigeria'' ''tingbanni.'' == Lahi nyama == * Masenqo, lala binkumda maa ŋmahinli ka Habesha nima gba ŋmɛri li. * Imzad, lala binkumda maa ŋmahinli ka Tuareg nima gba ŋmɛri li. == External links == * "Goge" at ASZA.com * ''Nyanyeru'' Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine at Musical Instrument Museum {| class="wikitable" | |This article about |} == References == * Liner notes by Steve Jay in "Ghana: Ancient Ceremonies: Dance Music & Songs," Nonesuch Explorer Series, 1979, re-released, 2002. catalog number or ASIN: B00006C75Y 29mgno2rol4b8ceme5vyvbj56tcj3qq 132930 132929 2026-04-28T15:12:16Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 132930 wikitext text/x-wiki [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 11.jpg|thumb]] '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  [[West Africa|West Africa,]] ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 016.jpg|thumb]]  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be [[West Africa|West African]] yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔya tooi paai ti bɛ kpiimba. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 018.jpg|thumb]] Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' ([[Gbɛngbɛhili|gbengberi]], Zarma), '''gonjey''' ([[Dagbamba|Dagomba]], [[Gurunli|Gurunsi]]), '''gonje''', (Mamprusi, [[Dagbamba|Dagomba]]), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. Nyanyeru,di nyɛla Fulbe nima maa binkumda,m be Metropolitan Museum of Art maa puuni. G''oge'' bɛ ni wuhimi shɛm P. G. Harris o ni daa nyɛ yuuni 1932 article sabbu zaŋ kpa binkumda mini yila polo daa nyɛla bɛ ni nya shɛli ''Sokoto Province, Nigeria'' ''tingbanni.'' == Lahi nyama == * Masenqo, lala binkumda maa ŋmahinli ka Habesha nima gba ŋmɛri li. * Imzad, lala binkumda maa ŋmahinli ka Tuareg nima gba ŋmɛri li. == External links == * "Goge" at ASZA.com * ''Nyanyeru'' Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine at Musical Instrument Museum {| class="wikitable" | |This article about |} == References == * Liner notes by Steve Jay in "Ghana: Ancient Ceremonies: Dance Music & Songs," Nonesuch Explorer Series, 1979, re-released, 2002. catalog number or ASIN: B00006C75Y afzwq7ayuvpuqbrn3rxl7306j7i6d4k 132931 132930 2026-04-28T15:16:33Z K.D.Nburidiba 4111 132931 wikitext text/x-wiki {{Bio}} [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 11.jpg|thumb]] '''goje''' (gbengberi ni booni li shɛm) nyɛla yu' shɛli bɛ ni tooi mali yu' bɔbigu n tira ka di nyɛ  din yina  [[West Africa|West Africa,]] ka laɣingu nima tooi ŋmɛrili ka mani Yoruba ban be Sakara yila nima ni ni ti pahi west Africa laɣinsi ban zini Sahel tingbanni. waɣari gbana bee barikadan sinii gbana ni ŋmani, nti pahi niŋ zuɣu mihi ka bɛ mali m maanili. Goje maa ŋmeri mi ni bowstring. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 016.jpg|thumb]]  Goje tooi chanimi ni yila, ka ninvuɣ' yino yino tooi ŋmɛrili, hali ninvuɣ' maŋa ban tooi be [[West Africa|West African]] yaɣ' shɛŋa gba tooi ŋmɛrili, bɛ tooi mali binyɛra kamani,  Shekere, ŋmani luŋa, talking drum, or Ney. Lala niɛma maa bɛ kɔri limi ni tiri musulinsi taada shɛŋa din biɛhigu be kamani Alizinma la, kamani to Bori mini Hauka nima kali ni nyɛ shɛli Maguzawa Hausa, Zarma, Bororo Fulbe,ni Songhay yaɣa maa zaa. Lala binkumda ŋɔ maa nyɛla din mali yaa ka nyɛ bɛ ni tooi mali shɛli n kuri bɛ bukaata nima pam pirinla di ni chaŋ ni ti ŋmahindi yaanima saha ka, bee di nyɛla binshɛli din tooi che ka bɛ kukɔya tooi paai ti bɛ kpiimba. [[Lahabali kɔligu:Gonjey Goje 018.jpg|thumb]] Yu'shɛŋa bɛ ni tooi mali n boonili ni nyɛ, '''goge''' bee '''goje''' ([[Gbɛngbɛhili|gbengberi]], Zarma), '''gonjey''' ([[Dagbamba|Dagomba]], [[Gurunli|Gurunsi]]), '''gonje''', (Mamprusi, [[Dagbamba|Dagomba]]), '''njarka/nzarka''' (Songhay), '''n'ko''' (Bambara, Mandinka ni Mande bal' shɛŋa), '''riti''' (Fula, Serer), ni ti pahi '''nyanyeru''' bee '''nyanyero'''. Gbengberi maa puuni, bal' bihi shɛli beni ka bɛ booni li '''kukkuma''' gba beni, ka bɛ tooi mali li n kuri bɛ bukaata nima zaɣ' kpulli ni ŋɔ, amaa ka lee kuli ŋmɛri ka zaɣ' kara maa ni ŋmɛri shɛm maa. Nyanyeru,di nyɛla Fulbe nima maa binkumda,m be Metropolitan Museum of Art maa puuni. G''oge'' bɛ ni wuhimi shɛm P. G. Harris o ni daa nyɛ yuuni 1932 article sabbu zaŋ kpa binkumda mini yila polo daa nyɛla bɛ ni nya shɛli ''Sokoto Province, Nigeria'' ''tingbanni.'' == Lahi nyama == * Masenqo, lala binkumda maa ŋmahinli ka Habesha nima gba ŋmɛri li. * Imzad, lala binkumda maa ŋmahinli ka Tuareg nima gba ŋmɛri li. == External links == * "Goge" at ASZA.com * ''Nyanyeru'' Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine at Musical Instrument Museum {| class="wikitable" | |This article about |} == References == * Liner notes by Steve Jay in "Ghana: Ancient Ceremonies: Dance Music & Songs," Nonesuch Explorer Series, 1979, re-released, 2002. catalog number or ASIN: B00006C75Y i5d4oy3qkvcjm4cw9o2tj2536vvofus Osibisa 0 33024 132932 2026-04-28T15:34:32Z K.D.Nburidiba 4111 Created page with "Osibisa nyɛla Ghanaian-Caribbean Afro rock band din yi London na yuuni 1960s ka di nyɛla niriba anahi ban daa yi West African ni niriba ata ban daa yi London polo na n nyɛ yiliyiiniba." 132932 wikitext text/x-wiki Osibisa nyɛla Ghanaian-Caribbean Afro rock band din yi London na yuuni 1960s ka di nyɛla niriba anahi ban daa yi West African ni niriba ata ban daa yi London polo na n nyɛ yiliyiiniba. s2vrcu4ik76m9s4uyf9sdofqy2okuj2 132933 132932 2026-04-28T15:43:53Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 132933 wikitext text/x-wiki Osibisa nyɛla Ghanaian-Caribbean Afro rock band din yi London na yuuni 1960s ka di nyɛla niriba anahi ban daa yi West African ni niriba ata ban daa yi London polo na n nyɛ yiliyiiniba. Osibisa daa nyɛla din daa nya daba ni zani ka lahi nyɛ saha waɣila ha African-heritage bands m be London tingbanni, ka di mini Assagai daa tooi doli, Chris McGregor's Brotherhood of Breath, Demon Fuzz, Black Velvet, ni ti pahi Noir, ka daa nyɛ din daa tooi zooi na che ka dunia yaagi zuɣu yila tooi tiri polo ti pahi Afro-rock din gba daa tooi kpaŋsiri yila nima maa daabiligu. 3ivujo8w722qmnye1i3e2lhi86weap4 132934 132933 2026-04-28T15:48:42Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 132934 wikitext text/x-wiki Osibisa nyɛla Ghanaian-Caribbean Afro rock band din yi London na yuuni 1960s ka di nyɛla niriba anahi ban daa yi West African ni niriba ata ban daa yi London polo na n nyɛ yiliyiiniba. Osibisa daa nyɛla din daa nya daba ni zani ka lahi nyɛ saha waɣila ha African-heritage bands m be London tingbanni, ka di mini Assagai daa tooi doli, Chris McGregor's Brotherhood of Breath, Demon Fuzz, Black Velvet, ni ti pahi Noir, ka daa nyɛ din daa tooi zooi na che ka dunia yaagi zuɣu yila tooi tiri polo ti pahi Afro-rock din gba daa tooi kpaŋsiri yila nima maa daabiligu. Di zaɣ' maŋli din daa tim nuu ni di piligu yila duu dibaa ata la daa nyɛla bɛ ni boli shɛli "Beautiful Seven",ka la nyɛ yila bɛ album maa ni m boli ''Woyaya''. q68ng9giswfayoxc9g4l3t49agysvkb 132935 132934 2026-04-28T15:52:20Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 132935 wikitext text/x-wiki Osibisa nyɛla Ghanaian-Caribbean Afro rock band din yi London na yuuni 1960s ka di nyɛla niriba anahi ban daa yi West African ni niriba ata ban daa yi London polo na n nyɛ yiliyiiniba. Osibisa daa nyɛla din daa nya daba ni zani ka lahi nyɛ saha waɣila ha African-heritage bands m be London tingbanni, ka di mini Assagai daa tooi doli, Chris McGregor's Brotherhood of Breath, Demon Fuzz, Black Velvet, ni ti pahi Noir, ka daa nyɛ din daa tooi zooi na che ka dunia yaagi zuɣu yila tooi tiri polo ti pahi Afro-rock din gba daa tooi kpaŋsiri yila nima maa daabiligu. Di zaɣ' maŋli din daa tim nuu ni di piligu yila duu dibaa ata la daa nyɛla bɛ ni boli shɛli "Beautiful Seven",ka la nyɛ yila bɛ album maa ni m boli ''Woyaya''. == Taarihi == Ghana puuni yuuni 1950s, Teddy Osei (saxophone), Sol Amarfio (drums), Mamon Shareef, nti pahi Farhan Freere (flute) daa ŋmela highlife yila ni binkumda ka bɔlilicalled the Star Gazers. 7qcy9nagxdz5oyolfe2hhwmz2u5e2qa 132936 132935 2026-04-28T15:55:59Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 132936 wikitext text/x-wiki Osibisa nyɛla Ghanaian-Caribbean Afro rock band din yi London na yuuni 1960s ka di nyɛla niriba anahi ban daa yi West African ni niriba ata ban daa yi London polo na n nyɛ yiliyiiniba. Osibisa daa nyɛla din daa nya daba ni zani ka lahi nyɛ saha waɣila ha African-heritage bands m be London tingbanni, ka di mini Assagai daa tooi doli, Chris McGregor's Brotherhood of Breath, Demon Fuzz, Black Velvet, ni ti pahi Noir, ka daa nyɛ din daa tooi zooi na che ka dunia yaagi zuɣu yila tooi tiri polo ti pahi Afro-rock din gba daa tooi kpaŋsiri yila nima maa daabiligu. Di zaɣ' maŋli din daa tim nuu ni di piligu yila duu dibaa ata la daa nyɛla bɛ ni boli shɛli "Beautiful Seven",ka la nyɛ yila bɛ album maa ni m boli ''Woyaya''. == Taarihi == Ghana puuni yuuni 1950s, Teddy Osei (saxophone), Sol Amarfio (drums), Mamon Shareef, nti pahi Farhan Freere (flute) daa ŋmela highlife yila ni binkumda ka bɔlilicalled the Star Gazers.bɛ daa chaŋla ni ti kpa laɣingu, bɛ mini Osei's brother Mac Tontoh trumpet zuɣu, ka di daa nya daa pam West Africa di mini bɛ yuuni 1958 yilli "(I Feel) Pata Pata". egoslvilfo7ctfa4pozscl4rapuan8g 132939 132936 2026-04-28T16:06:42Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 132939 wikitext text/x-wiki Osibisa nyɛla Ghanaian-Caribbean Afro rock band din yi London na yuuni 1960s ka di nyɛla niriba anahi ban daa yi West African ni niriba ata ban daa yi London polo na n nyɛ yiliyiiniba. Osibisa daa nyɛla din daa nya daba ni zani ka lahi nyɛ saha waɣila ha African-heritage bands m be London tingbanni, ka di mini Assagai daa tooi doli, Chris McGregor's Brotherhood of Breath, Demon Fuzz, Black Velvet, ni ti pahi Noir, ka daa nyɛ din daa tooi zooi na che ka dunia yaagi zuɣu yila tooi tiri polo ti pahi Afro-rock din gba daa tooi kpaŋsiri yila nima maa daabiligu. Di zaɣ' maŋli din daa tim nuu ni di piligu yila duu dibaa ata la daa nyɛla bɛ ni boli shɛli "Beautiful Seven",ka la nyɛ yila bɛ album maa ni m boli ''Woyaya''. == Taarihi == Ghana puuni yuuni 1950s, Teddy Osei (saxophone), Sol Amarfio (drums), Mamon Shareef, nti pahi Farhan Freere (flute) daa ŋmela highlife yila ni binkumda ka bɔlilicalled the Star Gazers.bɛ daa chaŋla ni ti kpa laɣingu, bɛ mini Osei's brother Mac Tontoh trumpet zuɣu, ka di daa nya daa pam West Africa di mini bɛ yuuni 1958 yilli "(I Feel) Pata Pata".In 1962, Osei moved to London to study music on a scholarship from the Ghanaian government. Yuuni 1964 o daa kpala Cat's Paw, tuuli "world music" di mini highlife daa chana, rock, ni soul. Yuuni 1969, Osei daa vooi Amarfio mini Tontoh nti kpɛhi London, ka bɛ nam Osibisa. 4rgqyps15u4bcq3arl9ehew5gnfyezn Burger-highlife 0 33025 132945 2026-04-28T19:40:34Z Sir Amugi 124 Created page with "{{Databox}} '''Burger-Highlife''' nyɛla yila bal'shɛli Ghana niriba baŋ gɔ n-chaŋ German ni ŋma.ka di dii lee German yila bal'shɛli. 1980 yuma din gari maa, reggae yila daa nyɛla din wuligi n-gili dunya zaa, ka daa lahi nyɛla din wuligi n-gari yili shɛŋa ŋan daa pahi pahi maa ka ŋa wabu bi to maa.Highlife yila nyɛla din kuli jɛndi la reggae yila, pumpɔŋɔ baŋ wumdi li nyɛla ban zooi m-be Europe mini North America yaɣa maa zaa.1970 hali ni 1980 yuma d..." 132945 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Burger-Highlife''' nyɛla yila bal'shɛli Ghana niriba baŋ gɔ n-chaŋ German ni ŋma.ka di dii lee German yila bal'shɛli. 1980 yuma din gari maa, reggae yila daa nyɛla din wuligi n-gili dunya zaa, ka daa lahi nyɛla din wuligi n-gari yili shɛŋa ŋan daa pahi pahi maa ka ŋa wabu bi to maa.Highlife yila nyɛla din kuli jɛndi la reggae yila, pumpɔŋɔ baŋ wumdi li nyɛla ban zooi m-be Europe mini North America yaɣa maa zaa.1970 hali ni 1980 yuma din gari maa, Ghana niriba pam daa nyɛla ban zo n-yi chaŋ tunduya ni,bɛ puuni Seidu Mohammed gba daa nyɛla ŋun pahi.German n-daa nyɛ Ghana niriba ni zo n-chaŋ pam,tundu shɛŋa bɛ daa lahi be n-nyɛ Berlin,Düsseldorf ni Hamburg.Burger-High daa nyɛla din pili saha shɛli Ghana yili yiindiba ban daa be Germany ni daa gbini kpalanzuya ni German yil'yiindiba mini ban yihiri yila polo na.Bɛ daa nyɛla ban yihi yila balibu balibu na,ka ŋa shɛŋa nyɛ Highlife, disco ni funk music. Tiŋ'duya ŋɔ ni daa kperi taba ni n-zaŋ di bɛ kaya ni taada nima n-wuhiri taba ŋɔ daa chɛmi ka bɛ laɣindi n-gbaari saawara ni taba. Niriba ban daa yi tiŋ'duya yaɣa ŋɔ zaa daa nyɛla ban laɣindi gbaari saawara ni taba ka lahi tɔhiri haŋkaya n-tiri taba ka lahi suri taba suh'kpeenmɔɣu ka lala daa chɛ Ghana mini di niriba ni tiŋ'duya ban pahi maa daa zaŋ tɛhi suma tiri taba di yɛn zaŋ taɣibu na bɛ tiŋgbana maa ni.Ninvuɣ'shɛba ban daa daŋ yili Burger Highlife n-nyɛ George Darko,Lee Dodou,Lumba Brothers,Rex Gyamfi ni Charles Amoah. == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] me6h99hr4modpptsgz3o6opowqft5tr 132946 132945 2026-04-28T19:42:58Z Sir Amugi 124 132946 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Burger-Highlife''' nyɛla yila bal'shɛli Ghana niriba baŋ gɔ n-chaŋ German ni ŋma.ka di dii lee German yila bal'shɛli. 1980 yuma din gari maa, reggae yila daa nyɛla din wuligi n-gili dunya zaa, ka daa lahi nyɛla din wuligi n-gari yili shɛŋa ŋan daa pahi pahi maa ka ŋa wabu bi to maa.Highlife yila nyɛla din kuli jɛndi la reggae yila, pumpɔŋɔ baŋ wumdi li nyɛla ban zooi m-be Europe mini North America yaɣa maa zaa.1970 hali ni 1980 yuma din gari maa, Ghana niriba pam daa nyɛla ban zo n-yi chaŋ tunduya ni,bɛ puuni Seidu Mohammed gba daa nyɛla ŋun pahi.German n-daa nyɛ Ghana niriba ni zo n-chaŋ pam,tundu shɛŋa bɛ daa lahi be n-nyɛ Berlin,Düsseldorf ni Hamburg.Burger-High daa nyɛla din pili saha shɛli Ghana yili yiindiba ban daa be Germany ni daa gbini kpalanzuya ni German yil'yiindiba mini ban yihiri yila polo na.Bɛ daa nyɛla ban yihi yila balibu balibu na,ka ŋa shɛŋa nyɛ Highlife, disco ni funk music. Tiŋ'duya ŋɔ ni daa kperi taba ni n-zaŋ di bɛ kaya ni taada nima n-wuhiri taba ŋɔ daa chɛmi ka bɛ laɣindi n-gbaari saawara ni taba. Niriba ban daa yi tiŋ'duya yaɣa ŋɔ zaa daa nyɛla ban laɣindi gbaari saawara ni taba ka lahi tɔhiri haŋkaya n-tiri taba ka lahi suri taba suh'kpeenmɔɣu ka lala daa chɛ Ghana mini di niriba ni tiŋ'duya ban pahi maa daa zaŋ tɛhi suma tiri taba di yɛn zaŋ taɣibu na bɛ tiŋgbana maa ni.Ninvuɣ'shɛba ban daa daŋ yili Burger Highlife n-nyɛ George Darko<ref>{{Cite web|title=|url=|url-status=live|archive-url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/BREAKING-Highlife-legend-George-Darko-is-dead-1922262}}</ref>,Lee Dodou,Lumba Brothers,Rex Gyamfi ni Charles Amoah. == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] 2sdl6df9w9nf7jvlj4wm7icnpzav0id 132947 132946 2026-04-28T19:44:49Z Sir Amugi 124 132947 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Burger-Highlife''' nyɛla yila bal'shɛli Ghana niriba baŋ gɔ n-chaŋ German ni ŋma.ka di dii lee German yila bal'shɛli. 1980 yuma din gari maa, reggae yila daa nyɛla din wuligi n-gili dunya zaa, ka daa lahi nyɛla din wuligi n-gari yili shɛŋa ŋan daa pahi pahi maa ka ŋa wabu bi to maa.Highlife yila nyɛla din kuli jɛndi la reggae yila, pumpɔŋɔ baŋ wumdi li nyɛla ban zooi m-be Europe mini North America yaɣa maa zaa.1970 hali ni 1980 yuma din gari maa, Ghana niriba pam daa nyɛla ban zo n-yi chaŋ tunduya ni,bɛ puuni Seidu Mohammed gba daa nyɛla ŋun pahi.German n-daa nyɛ Ghana niriba ni zo n-chaŋ pam,tundu shɛŋa bɛ daa lahi be n-nyɛ Berlin,Düsseldorf ni Hamburg.Burger-High daa nyɛla din pili saha shɛli Ghana yili yiindiba ban daa be Germany ni daa gbini kpalanzuya ni German yil'yiindiba mini ban yihiri yila polo na.Bɛ daa nyɛla ban yihi yila balibu balibu na,ka ŋa shɛŋa nyɛ Highlife, disco ni funk music. Tiŋ'duya ŋɔ ni daa kperi taba ni n-zaŋ di bɛ kaya ni taada nima n-wuhiri taba ŋɔ daa chɛmi ka bɛ laɣindi n-gbaari saawara ni taba. Niriba ban daa yi tiŋ'duya yaɣa ŋɔ zaa daa nyɛla ban laɣindi gbaari saawara ni taba ka lahi tɔhiri haŋkaya n-tiri taba ka lahi suri taba suh'kpeenmɔɣu ka lala daa chɛ Ghana mini di niriba ni tiŋ'duya ban pahi maa daa zaŋ tɛhi suma tiri taba di yɛn zaŋ taɣibu na bɛ tiŋgbana maa ni.Ninvuɣ'shɛba ban daa daŋ yili Burger Highlife n-nyɛ George Darko [https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/BREAKING-Highlife-legend-George-Darko-is-dead-1922262],Lee Dodou,Lumba Brothers,Rex Gyamfi ni Charles Amoah. == Kundivihira == [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] ieg4f3tkhpsb8wcy3lelstto9kzpewi 132948 132947 2026-04-28T19:45:18Z Sir Amugi 124 /* Kundivihira */ 132948 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Burger-Highlife''' nyɛla yila bal'shɛli Ghana niriba baŋ gɔ n-chaŋ German ni ŋma.ka di dii lee German yila bal'shɛli. 1980 yuma din gari maa, reggae yila daa nyɛla din wuligi n-gili dunya zaa, ka daa lahi nyɛla din wuligi n-gari yili shɛŋa ŋan daa pahi pahi maa ka ŋa wabu bi to maa.Highlife yila nyɛla din kuli jɛndi la reggae yila, pumpɔŋɔ baŋ wumdi li nyɛla ban zooi m-be Europe mini North America yaɣa maa zaa.1970 hali ni 1980 yuma din gari maa, Ghana niriba pam daa nyɛla ban zo n-yi chaŋ tunduya ni,bɛ puuni Seidu Mohammed gba daa nyɛla ŋun pahi.German n-daa nyɛ Ghana niriba ni zo n-chaŋ pam,tundu shɛŋa bɛ daa lahi be n-nyɛ Berlin,Düsseldorf ni Hamburg.Burger-High daa nyɛla din pili saha shɛli Ghana yili yiindiba ban daa be Germany ni daa gbini kpalanzuya ni German yil'yiindiba mini ban yihiri yila polo na.Bɛ daa nyɛla ban yihi yila balibu balibu na,ka ŋa shɛŋa nyɛ Highlife, disco ni funk music. Tiŋ'duya ŋɔ ni daa kperi taba ni n-zaŋ di bɛ kaya ni taada nima n-wuhiri taba ŋɔ daa chɛmi ka bɛ laɣindi n-gbaari saawara ni taba. Niriba ban daa yi tiŋ'duya yaɣa ŋɔ zaa daa nyɛla ban laɣindi gbaari saawara ni taba ka lahi tɔhiri haŋkaya n-tiri taba ka lahi suri taba suh'kpeenmɔɣu ka lala daa chɛ Ghana mini di niriba ni tiŋ'duya ban pahi maa daa zaŋ tɛhi suma tiri taba di yɛn zaŋ taɣibu na bɛ tiŋgbana maa ni.Ninvuɣ'shɛba ban daa daŋ yili Burger Highlife n-nyɛ George Darko [https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/BREAKING-Highlife-legend-George-Darko-is-dead-1922262],Lee Dodou,Lumba Brothers,Rex Gyamfi ni Charles Amoah. == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] bcjcujgehaqsl1m3tohnpvjg1a8mdyt 132949 132948 2026-04-28T19:46:01Z Sir Amugi 124 132949 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Burger-Highlife''' nyɛla yila bal'shɛli Ghana niriba baŋ gɔ n-chaŋ German ni ŋma.ka di dii lee German yila bal'shɛli. 1980 yuma din gari maa, reggae yila daa nyɛla din wuligi n-gili dunya zaa, ka daa lahi nyɛla din wuligi n-gari yili shɛŋa ŋan daa pahi pahi maa ka ŋa wabu bi to maa.Highlife yila nyɛla din kuli jɛndi la reggae yila, pumpɔŋɔ baŋ wumdi li nyɛla ban zooi m-be Europe mini North America yaɣa maa zaa.1970 hali ni 1980 yuma din gari maa, Ghana niriba pam daa nyɛla ban zo n-yi chaŋ tunduya ni,bɛ puuni Seidu Mohammed gba daa nyɛla ŋun pahi.German n-daa nyɛ Ghana niriba ni zo n-chaŋ pam,tundu shɛŋa bɛ daa lahi be n-nyɛ Berlin,Düsseldorf ni Hamburg.Burger-High daa nyɛla din pili saha shɛli Ghana yili yiindiba ban daa be Germany ni daa gbini kpalanzuya ni German yil'yiindiba mini ban yihiri yila polo na.Bɛ daa nyɛla ban yihi yila balibu balibu na,ka ŋa shɛŋa nyɛ Highlife, disco ni funk music. Tiŋ'duya ŋɔ ni daa kperi taba ni n-zaŋ di bɛ kaya ni taada nima n-wuhiri taba ŋɔ daa chɛmi ka bɛ laɣindi n-gbaari saawara ni taba. Niriba ban daa yi tiŋ'duya yaɣa ŋɔ zaa daa nyɛla ban laɣindi gbaari saawara ni taba ka lahi tɔhiri haŋkaya n-tiri taba ka lahi suri taba suh'kpeenmɔɣu ka lala daa chɛ Ghana mini di niriba ni tiŋ'duya ban pahi maa daa zaŋ tɛhi suma tiri taba di yɛn zaŋ taɣibu na bɛ tiŋgbana maa ni.Ninvuɣ'shɛba ban daa daŋ yili Burger Highlife n-nyɛ George Darko [https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/BREAKING-Highlife-legend-George-Darko-is-dead-1922262],Lee Dodou,Lumba Brothers,Rex Gyamfi ni Charles Amoah. == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] h206wb5s50bs6i83eh4xgeeafuul3xk 132951 132949 2026-04-28T19:51:45Z Sir Amugi 124 132951 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Burger-Highlife''' nyɛla yila bal'shɛli Ghana niriba baŋ gɔ n-chaŋ German ni ŋma.ka di dii lee German yila bal'shɛli. 1980 yuma din gari maa, reggae yila daa nyɛla din wuligi n-gili dunya zaa, ka daa lahi nyɛla din wuligi n-gari yili shɛŋa ŋan daa pahi pahi maa ka ŋa wabu bi to maa.Highlife yila nyɛla din kuli jɛndi la reggae yila, pumpɔŋɔ baŋ wumdi li nyɛla ban zooi m-be Europe mini North America yaɣa maa zaa.1970 hali ni 1980 yuma din gari maa, Ghana niriba pam daa nyɛla ban zo n-yi chaŋ tunduya ni,bɛ puuni Seidu Mohammed gba daa nyɛla ŋun pahi.German n-daa nyɛ Ghana niriba ni zo n-chaŋ pam,tundu shɛŋa bɛ daa lahi be n-nyɛ Berlin,Düsseldorf ni Hamburg.Burger-High daa nyɛla din pili saha shɛli Ghana yili yiindiba ban daa be Germany ni daa gbini kpalanzuya ni German yil'yiindiba mini ban yihiri yila polo na.Bɛ daa nyɛla ban yihi yila balibu balibu na,ka ŋa shɛŋa nyɛ Highlife, disco ni funk music. Tiŋ'duya ŋɔ ni daa kperi taba ni n-zaŋ di bɛ kaya ni taada nima n-wuhiri taba ŋɔ daa chɛmi ka bɛ laɣindi n-gbaari saawara ni taba. Niriba ban daa yi tiŋ'duya yaɣa ŋɔ zaa daa nyɛla ban laɣindi gbaari saawara ni taba ka lahi tɔhiri haŋkaya n-tiri taba ka lahi suri taba suh'kpeenmɔɣu ka lala daa chɛ Ghana mini di niriba ni tiŋ'duya ban pahi maa daa zaŋ tɛhi suma tiri taba di yɛn zaŋ taɣibu na bɛ tiŋgbana maa ni.Ninvuɣ'shɛba ban daa daŋ yili Burger Highlife n-nyɛ George Darko [https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/BREAKING-Highlife-legend-George-Darko-is-dead-1922262],Lee Dodou,Lumba Brothers,Rex Gyamfi ni Charles Amoah. == Kundivihira == {{Reflist}} ==Vihi pahi== *[http://www.goethe.de/ins/gh/de/acc/kul/mag/bhi.html Burger-Highlife webproject of the Goethe-Institut in Accra/Ghana] [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] 5saz6yqq6908j30zg0ovkdxt3i9mw49 Jazz Kings 0 33026 132952 2026-04-28T19:55:03Z Sir Amugi 124 created an article 132952 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Jazz Kings''' daa nyɛla Ga yil'yiindiba ban daa piligu wa'wariba m-be Gold Coast. ==Taarihi== Dunya tuuli tɔbu la nyaaŋa, Ga yil'yiindiba daa nyɛla ban kpa piligu yil'yiindiba laɣiŋgu Gold Coast puuni ka di yuli booni Jazz Kings == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] g90xyoramr0m5cfqyt66npomohb5qug 132953 132952 2026-04-28T20:02:37Z Sir Amugi 124 created an article 132953 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Jazz Kings''' daa nyɛla Ga yil'yiindiba ban daa piligu wa'wariba m-be Gold Coast. ==Taarihi== Dunya tuuli tɔbu la nyaaŋa, Ga yil'yiindiba daa nyɛla ban kpa piligu yil'yiindiba laɣiŋgu Gold Coast puuni ka di yuli booni Jazz Kings == Ghanaa wahi laɣiŋgu (1950-1970)== * [[E. T. Mensah|ET Mensah]] and the Tempos * Black Beats * Ramblers * Uhuru, Broadway * Globemasters * Rhythm Aces * Star Gazers == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] 3b1pp9gaxoc8uoh2mkunp2870hi944f 132954 132953 2026-04-28T20:06:03Z Sir Amugi 124 Added reference 132954 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Jazz Kings''' daa nyɛla Ga yil'yiindiba ban daa piligu wa'wariba m-be Gold Coast. ==Taarihi== Dunya tuuli tɔbu la nyaaŋa, Ga yil'yiindiba daa nyɛla ban kpa piligu yil'yiindiba laɣiŋgu Gold Coast puuni ka di yuli booni Jazz Kings == Ghanaa wahi laɣiŋgu (1950-1970)== * [[E. T. Mensah|ET Mensah]] and the Tempos [https://www.graphic.com.gh/features/opinion/gh-jazz-then-and-now.html] * Black Beats * Ramblers * Uhuru, Broadway * Globemasters * Rhythm Aces * Star Gazers == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] hjknzgea89zyxd1zunesmhu2shlcwrj 132955 132954 2026-04-28T20:08:28Z Sir Amugi 124 132955 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Jazz Kings''' daa nyɛla Ga yil'yiindiba ban daa piligu wa'wariba m-be Gold Coast. ==Taarihi== Dunya tuuli tɔbu la nyaaŋa, Ga yil'yiindiba daa nyɛla ban kpa piligu yil'yiindiba laɣiŋgu Gold Coast puuni ka di yuli booni Jazz Kings == Ghanaa wahi laɣiŋgu (1950-1970)== * [[E. T. Mensah|ET Mensah]] and the Tempos [https://www.graphic.com.gh/features/opinion/gh-jazz-then-and-now.html] * Black Beats [https://www.graphic.com.gh/features/opinion/gh-jazz-then-and-now.html] * Ramblers [https://www.graphic.com.gh/features/opinion/gh-jazz-then-and-now.html] * Uhuru, Broadway * Globemasters * Rhythm Aces * Star Gazers == Kundivihira == {{Reflist}} [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:AfroCurationGhana2026]] 2kehlvqfkyv6y3wgwhs4qfdcmvwkrco Yoruba music 0 33027 132958 2026-04-28T21:48:23Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 created article 132958 wikitext text/x-wiki Yoruba music nyɛla yili shali Yoruba nim ban bɛ  Nigeria, Togo ni Benin ni yina. Bi nyɛla ban ŋmɛri lunsi ka wuhiri bansim pam bi yi ti ŋmɛri bi lunsi maa.[1] jpgy65ak5v3prjfec665999fpwde0xz 132959 132958 2026-04-28T21:49:08Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Bolding a text 132959 wikitext text/x-wiki '''Yoruba music''' nyɛla yili shali Yoruba nim ban bɛ  Nigeria, Togo ni Benin ni yina. Bi nyɛla ban ŋmɛri lunsi ka wuhiri bansim pam bi yi ti ŋmɛri bi lunsi maa.[1] dpgqa01vqcerv9lmuejdqifu1kh0anv 132960 132959 2026-04-28T21:49:52Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Added content 132960 wikitext text/x-wiki '''Yoruba music''' nyɛla yili shali Yoruba nim ban bɛ  Nigeria, Togo ni Benin ni yina. Bi nyɛla ban ŋmɛri lunsi ka wuhiri bansim pam bi yi ti ŋmɛri bi lunsi maa.[1] Yoruba yila nyɛla din zali yuli pam West African music ni Afro-Latin and Caribbean musical, bi daa mali nuu timbu zaŋ kpa Santeria yila[2] ni Cuba yila[3] 2yf61ejjyw8dglbslx5l7ul5jneh3er 132961 132960 2026-04-28T21:54:27Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 added references 132961 wikitext text/x-wiki '''Yoruba music''' nyɛla yili shali Yoruba nim ban bɛ  Nigeria, Togo ni Benin ni yina. Bi nyɛla ban ŋmɛri lunsi ka wuhiri bansim pam bi yi ti ŋmɛri bi lunsi maa.<ref>{{Citation|title=Yoruba music|date=2026-03-28|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Yoruba_music&oldid=1345833911|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-04-28}}</ref> Yoruba yila nyɛla din zali yuli pam West African music ni Afro-Latin and Caribbean musical, bi daa mali nuu timbu zaŋ kpa Santeria yila<ref>{{Cite web|title=Client Challenge|url=https://www.scribd.com/doc/85753/Bata-Drumming-Notations-Discographies-Glossary|access-date=2026-04-28|website=www.scribd.com}}</ref> ni Cuba yila<ref>{{Cite web|title=Article: Yoruba Sacred Music, Old World and New|url=http://www.descarga.com/cgi-bin/db/archives/Article17|access-date=2026-04-28|website=www.descarga.com}}</ref> ch035rxqadgpqguuj8xx5fc1jo0fpx8 132962 132961 2026-04-28T21:55:56Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Added content 132962 wikitext text/x-wiki '''Yoruba music''' nyɛla yili shali Yoruba nim ban bɛ  Nigeria, Togo ni Benin ni yina. Bi nyɛla ban ŋmɛri lunsi ka wuhiri bansim pam bi yi ti ŋmɛri bi lunsi maa.<ref>{{Citation|title=Yoruba music|date=2026-03-28|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Yoruba_music&oldid=1345833911|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-04-28}}</ref> Yoruba yila nyɛla din zali yuli pam West African music ni Afro-Latin and Caribbean musical, bi daa mali nuu timbu zaŋ kpa Santeria yila<ref>{{Cite web|title=Client Challenge|url=https://www.scribd.com/doc/85753/Bata-Drumming-Notations-Discographies-Glossary|access-date=2026-04-28|website=www.scribd.com}}</ref> ni Cuba yila<ref>{{Cite web|title=Article: Yoruba Sacred Music, Old World and New|url=http://www.descarga.com/cgi-bin/db/archives/Article17|access-date=2026-04-28|website=www.descarga.com}}</ref> Yoruba nim ban bɛ South-western Nigeria gba mali balibu pam Africa tingban ni. b3ot6acxgs5t73925mgxoorwp2vmxhq 132963 132962 2026-04-28T21:57:36Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Link a text 132963 wikitext text/x-wiki '''Yoruba music''' nyɛla yili shali Yoruba nim ban bɛ  [[Nigeria]], [[Togo]] ni [[Benin]] ni yina. Bi nyɛla ban ŋmɛri lunsi ka wuhiri bansim pam bi yi ti ŋmɛri bi lunsi maa.<ref>{{Citation|title=Yoruba music|date=2026-03-28|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Yoruba_music&oldid=1345833911|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-04-28}}</ref> Yoruba yila nyɛla din zali yuli pam West African music ni Afro-Latin and Caribbean musical, bi daa mali nuu timbu zaŋ kpa Santeria yila<ref>{{Cite web|title=Client Challenge|url=https://www.scribd.com/doc/85753/Bata-Drumming-Notations-Discographies-Glossary|access-date=2026-04-28|website=www.scribd.com}}</ref> ni Cuba yila<ref>{{Cite web|title=Article: Yoruba Sacred Music, Old World and New|url=http://www.descarga.com/cgi-bin/db/archives/Article17|access-date=2026-04-28|website=www.descarga.com}}</ref> Yoruba nim ban bɛ South-western Nigeria gba mali balibu pam Africa tingban ni. 29w6gcb7ru51q3n8zx0xywp7blixamv 132964 132963 2026-04-28T21:59:14Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Sab daliŋ 132964 wikitext text/x-wiki '''Yoruba music''' nyɛla yili shali Yoruba nim ban bɛ  [[Nigeria]], [[Togo]] ni [[Benin]] ni yina. Bi nyɛla ban ŋmɛri lunsi ka wuhiri bansim pam bi yi ti ŋmɛri bi lunsi maa.<ref>{{Citation|title=Yoruba music|date=2026-03-28|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Yoruba_music&oldid=1345833911|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-04-28}}</ref> Yoruba yila nyɛla din zali yuli pam ''West African music'' ni ''Afro-Latin and Caribbean musical'', bi daa mali nuu timbu zaŋ kpa Santeria yila<ref>{{Cite web|title=Client Challenge|url=https://www.scribd.com/doc/85753/Bata-Drumming-Notations-Discographies-Glossary|access-date=2026-04-28|website=www.scribd.com}}</ref> ni Cuba yila<ref>{{Cite web|title=Article: Yoruba Sacred Music, Old World and New|url=http://www.descarga.com/cgi-bin/db/archives/Article17|access-date=2026-04-28|website=www.descarga.com}}</ref> Yoruba nim ban bɛ South-western Nigeria gba mali balibu pam Africa tingban ni. m8stendsr5uohhk56g9uk5y2rqc2vgm 132965 132964 2026-04-28T22:01:14Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 Link a text 132965 wikitext text/x-wiki '''Yoruba music''' nyɛla yili shali Yoruba nim ban bɛ  [[Nigeria]], [[Togo]] ni [[Benin]] ni yina. Bi nyɛla ban ŋmɛri lunsi ka wuhiri bansim pam bi yi ti ŋmɛri bi lunsi maa.<ref>{{Citation|title=Yoruba music|date=2026-03-28|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Yoruba_music&oldid=1345833911|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-04-28}}</ref> Yoruba yila nyɛla din zali yuli pam ''West African music'' ni ''Afro-Latin and Caribbean musical'', bi daa mali nuu timbu zaŋ kpa Santeria yila<ref>{{Cite web|title=Client Challenge|url=https://www.scribd.com/doc/85753/Bata-Drumming-Notations-Discographies-Glossary|access-date=2026-04-28|website=www.scribd.com}}</ref> ni Cuba yila<ref>{{Cite web|title=Article: Yoruba Sacred Music, Old World and New|url=http://www.descarga.com/cgi-bin/db/archives/Article17|access-date=2026-04-28|website=www.descarga.com}}</ref> Yoruba nim ban bɛ South-western Nigeria gba mali balibu pam [[Afrika|Africa]] tingban ni. 94u0604va0e0s7oiyjdsyvk5jxnb6r0 132968 132965 2026-04-28T22:15:02Z Abdul-Hanan Chambihi 2170 added databox 132968 wikitext text/x-wiki {{ databox }} '''Yoruba music''' nyɛla yili shali Yoruba nim ban bɛ  [[Nigeria]], [[Togo]] ni [[Benin]] ni yina. Bi nyɛla ban ŋmɛri lunsi ka wuhiri bansim pam bi yi ti ŋmɛri bi lunsi maa.<ref>{{Citation|title=Yoruba music|date=2026-03-28|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Yoruba_music&oldid=1345833911|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-04-28}}</ref> Yoruba yila nyɛla din zali yuli pam ''West African music'' ni ''Afro-Latin and Caribbean musical'', bi daa mali nuu timbu zaŋ kpa Santeria yila<ref>{{Cite web|title=Client Challenge|url=https://www.scribd.com/doc/85753/Bata-Drumming-Notations-Discographies-Glossary|access-date=2026-04-28|website=www.scribd.com}}</ref> ni Cuba yila<ref>{{Cite web|title=Article: Yoruba Sacred Music, Old World and New|url=http://www.descarga.com/cgi-bin/db/archives/Article17|access-date=2026-04-28|website=www.descarga.com}}</ref> Yoruba nim ban bɛ South-western Nigeria gba mali balibu pam [[Afrika|Africa]] tingban ni. g8asypv0dmnj5ro7e3w4c2kvr7kddtf Solomon Amarfio 0 33028 132976 2026-04-29T08:57:25Z Aliya 2018 7499 Created an article 132976 wikitext text/x-wiki Amaerfio daa nyɛla bɛ ni dɔɣi so September biɛɣu  piiya ni ayi dali yuuni 1938  Asere din be Ankara la<ref>{{Cite web|title=Kerkelijke rede ter gedachtenis van zijne majesteit Willem Frederik, graaf van Nassau, koning der Nederlanden, overleden den 12den december 1843|url=https://doi.org/10.1163/2214-8264_dutchpamphlets-kb3-kb32350|access-date=2026-04-29|website=Dutch Pamphlets Online}}</ref> . O daa pilila luŋa ŋmɛbu saha shɛli o ni daa nyɛ yuun' piiya ni anahi, ka di pala  so n daa wuholi.Di zuɣu  bi daa pawo la yupaa n boondo ni  "The Rhythm Man"(doo ŋun ŋmɛri binkumda ) yila laɣinsi pam din be Gana.Zan chɛŋ yuuni 1960 o daa labi la Landon, luɣi shɛli o mini Gana dɛmdeendiba  kamani  brothers Teddy Osei (saxophone) mini Mac Tontoh (trumpet),n ti pahi Gbansabila mini Caribbean yila nima .Di saha ka o daa kpa yili yiiniba  laɣingu shɛli bini booli Asiba  la.Ŋnuni n daa lahi kpa yila laɣingu din yi Gbansabila  wulimpuhili palo la. Amarfio daa lahi sabi yila pam din daa nyɛ yurilim niriba sani,di shɛŋa n-nyɛ Netherlands (Dutch Top 40) ni United Kingdom. Amarfio daa nyɛla ŋun yi lala laɣinsi ŋɔ ni yuuni 1990s piligu ka daa lahi labina Accra ka bi daa zaŋɔ n pahi nivuɣ' shɛbi ban zali yuya diyiti kana yila yilibu palo ni [1]. Yuuni  2018 September biɛɣu pishi ni aayi dalla ,yili yiiniba pam daa laɣimya ni daa wuhi suhu  piɛlli n tio piri la di ni daa lu o duɣm dabisili  din pahiri pihinii la. ‎ ‎Amarfio daa kpila December biɛɣu piiya ni ata dali yuuni 2022,o ni daa  paai yuun' pihinii ni a nahi.<ref>{{Cite web|title=Kerkelijke rede ter gedachtenis van zijne majesteit Willem Frederik, graaf van Nassau, koning der Nederlanden, overleden den 12den december 1843|url=https://doi.org/10.1163/2214-8264_dutchpamphlets-kb3-kb32350|access-date=2026-04-29|website=Dutch Pamphlets Online}}</ref> exbtvirzfb62yrko3gw6g1ppbpphw3t