Wikipiideɛ
dgawiki
https://dga.wikipedia.org/wiki/A_Gamp%C9%9Bl%C9%9B_zu
MediaWiki 1.46.0-wmf.24
first-letter
Duoro bimbu zie
Be o yoŋ
Yeli
Toma daana
Toma daana yeli
Wikipedia
Wikipedia yeli
Duoro kɔre
Duoro kɔre yeli
MediaWiki
MediaWiki yeli
Tɛmpileti
Tɛmpileti yeli
Sombo
Sombo yeli
Gbuli
Gbuli yeli
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Abuja
0
5854
60140
53432
2026-04-24T02:48:36Z
InternetArchiveBot
38
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
60140
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3787}}
'''Abuja''' e la a kapital teŋɛ ko Federal Republic naŋ be Nigeria, ba naŋ maale o ka o gaa be a Federal Capital Territory (FCT). Ana wuli ka a kogo na be a Federal Gɔbena a Nigeria<ref>https://www.britannica.com/place/Abuja-national-capital-Nigeria</ref>, o da taa la kpaaroŋ neŋ ''key national institutions, landmarks'', ane yimeɛre naŋ poŋ paale a ziiri zaa naŋ e 50 desekyere. O leɛrɛɛ Lagos (paaloŋ naŋ taa noba yaroŋ a Nigeria) naŋ e a kapital a 12 December 1991.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Abuja#cite_note-5</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Abuja#cite_note-:2-6</ref>
Abuja's geography taa la mannoo neŋ Aso Rock, a 400-metre (1,300 ft) monolith naŋ ba taa toma yineŋ koɔŋ kyeebo. A Presidential Complex, National Assembly, Supreme Court , ane tenne gyamaa da yɛrɛɛ gaa south neŋ a kuuri. Zuma Rock, a 725-metre (2,379 ft) monolith, be la a north seŋ a paaloŋ poɔ naŋ be a expressway te gaa Kaduna.<ref>https://web.archive.org/web/20100323002129/http://www.sunnewsonline.com/webpages/features/citysun/2008/may/28/citysun-28-05-2008-002.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220627170359/https://www.visitnigerianow.com/tours/zuma-rock/</ref><ref>https://buzznigeria.com/highest-rock-in-nigeria-the-top-10-biggest-rocks-and-hills/</ref>
A 2006 noba yaroŋ sɔrebo, a paaloŋ ko a Abuja taa la noba yaroŋ naŋ e 776,298 ane 179,674 naŋ vɛŋ ka o da e a paaloŋ kaŋa naŋ taa noba yaroŋ gyamaa a Nigeria (a da e a ayɔpoi soba a 2006). Duoruu yi a United Nations, Abuja taa la baabo kyaare noba yaroŋ neŋ 139.7% yi 2000 ane 2010, naŋ vɛŋ ka o da e a paaloŋ naŋ sereŋ taa noba yaroŋ a tendaa gbuli zaa. Kyɛ k'a 2015, a paaloŋ taa la noba yaroŋ duobu neŋ 35%, naŋ vɛŋ ka o da naŋ e a teŋɛ naŋ taa noba yaroŋ gyamaa a African continent ane a paaloŋ naŋ na baara nimizeɛ noba yaroŋ poɔ a tendaa gbuli zaa.
==== Phase 2 ====
* [[Apo-Dutse]]
* [[Dakibiyu]]
* [[Duboyi]]
* [[Durumi ]]
* [[Gaduwa]]
* [[Gudu, Abuja|Gudu]]
* [[Jabi, Abuja|Jabi]]
* [[Jahi, Abuja|Jahi]]
* [[Kado, Abuja|Kado]]
* [[Katampe]]
* [[Kaura, Abuja|Kaura]]
* [[Kukwuaba District, Abuja|Kukwuaba]]
* [[Mabushi]]
* [[Utako]]
* [[Wuye District, Abuja|Wuye]]
==== Phase 3 ====
* [[Galadimawa]]
* [[Gwarimpa Estate|Gwarimpa]]
* [[Industrial Area 1 & Extension District]]
* [[Kabusa]]
* {{Div col end}}[[Karmo, Abuja|Karmo]]
* [[Kafe District, Abuja|Kafe]]
* [[Life Camp]]
* [[Nbora]]
* [[Dakwo District, Abuja|Dakwo]]
* [[Lokogoma District, Abuja|Lokogoma]]
==== Phase 4 ====
* [[Idu, Abuja|Idu]]
* [[Karsana]]
=== Enfuomo mine ===
<gallery class="center" widths="140">
File:Abuja city gate.jpg|Abuja city gate
File:Zuma Rock.jpg|Zuma rock
File:Abuja Airport Terminal.jpg|Terminal at the [[Nnamdi Azikiwe International Airport|Abuja International Airport]]
File:Nigeria's National Assembly Building with the Mace.jpg|Nigeria's [[National Assembly (Nigeria)|National Assembly]] Building with the Mace
File:MinForeignAffairs.jpg|The Ministry of Foreign Affairs
File:Gen Shehu Musa Yar'Adua in Abuja 2.jpg|Shehu Musa Yar'adua Center
File:Ceiling of Shehu Musa Yar'Adua Centre in Abuja.jpg|Glass Dome of Shehu Musa Yar'adua Centre in Abuja
File:Side view of Central Bank of Nigeria, Abuja.jpg|Side view of [[Central Bank of Nigeria]], Abuja
File:Usman Dam, Bwari Abuja.jpg|Usman Dam, Bwari Abuja
File:Usuma Dam Abuja.png|Usuma Dam Abuja
File:Nigeria Senate Building (Red Chamber).jpg|Nigeria Senate Building (Red Chamber)
File:Millennium Park Abuja1.jpg|Millennium Park
File:Abuja park Millennium.jpg|Abuja Millennium Park
File:Abuja mountains.jpg|alt=|Green hills
File:View of Abuja from Katampe hill 01.jpg|alt=|View of Abuja from Katampe hill
File:Crush Rock Abuja Nigeria.jpg|Crush Rock Abuja Nigeria
</gallery>
=== Universities ===
* African University of Science and Technology
* Baze University
* National Open University of Nigeria
* Nile University of Nigeria
* University of Abuja
* Veritas University
* Philomath University
=== International sakuuri ===
* American International School of Abuja
* Whiteplains British School, Jabi
* École Française Marcel Pagnol
*
=== Mineral Raw Materials ===
* Clay
* Gold
* Tin
* Feldspar
* Tantalite
* Cassiterite
* Marble
* Talc
* Dolomite
Source:
== Honorary citizens ==
Noba bana naŋ nyɛ Honorary citizenship yi Abuja la:
{| class="wikitable"
!Date
!Name
!Notes
|-
|10
February 2016
|Joachim Gauck (24 January 1940–)
|President of Germany(2012–2017)
|-
|4 July 2018
|Emmanuel Macron (21 December 1977–)
|President of France (2017–).
|-
|30 August 2018
|Rt. Hon. Theresa May (1 October 1956–)
|Prime Minister of the United Kingdom (2016–2019).
|}
== Meŋ kaa kyɛ ==
* Centenary City
* Abuja Investments Company
== External links ==
* [https://web.archive.org/web/20240824133834/https://fcta.gov.ng/ Official website]
== Sommo Yizie ==
6y9c7mylsg9soczmxdy7ahaho3jkt4h