विकिपिडिया dtywiki https://dty.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter मिडिया बिशेष कुरणि प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता कुरणि विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र कुरणि मिडियाविकि मिडियाविकि कुरणि ढाँचा ढाँचा कुरणि मद्दत मद्दत कुरणि श्रेणी श्रेणी कुरणि TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल कुरणि Event Event talk 0 2280 265648 104548 2026-05-15T07:54:52Z Ramesh Deuba 3534 सुधार 265648 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = यो यो हनी सिंह | image = Yo Yo Honey Singh (2014) 04.jpg | caption = सिंह सन् २०१४ म | birth_name = हिरदेश सिंह | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1983|03|15}} | birth_place = [[दिल्ली]], भारत | native_name = | native_name_lang = | education = | origin = [[पंजाब, भारत]] | genre = {{flatlist| * पप<ref name="IndiaToday">{{cite news|title=Delhi-based singer Yo Yo Honey Singh forays into Bollywood|url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/delhi-based-singer-yo-yo-honey-singh-forays-into-bollywood-108415-2012-07-07|website=[[India Today]]|access-date=6 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714153236/http://indiatoday.intoday.in/story/delhi-based-singer-yo-yo-honey-singh-forays-into-bollywood/1/204302.html|archive-date=14 July 2014|url-status=live}}</ref> * [[Electronic dance music|ईडीएम]]<ref name="IndiaToday" /> * [[Bhangra (music)|भाङ्ग्रा]]<ref name="IndiaToday" /> * [[पप र्याप]] * [[Contemporary R&B|आर एन्ड बी]]<ref name="IndiaToday" /> }} | occupation = {{hlist||गायक|रेकर्ड निर्माता|अभिनेता}} | years_active = 2003–हालसम्म | label = * [[T-Series (company)|टी-सीरिज]] * [[Zee Music Company]] * स्पिड रेकर्ड्स }} '''हिरदेश सिंह''' (जन्म १५ मार्च १९८३), जे पेशागत रूपम '''यो यो हनी सिंह''' नामले चिनिन्थिन, एक भारतीय गायक, [[record producer|सङ्गीत निर्माता]] आ अभिनेता हुन्। उहाँले अपन करियर सन् २००३ म [[hip-hop|हिप-हप]] [[record producer|सङ्गीत निर्माता]] क रूपम शुरू कर्या। प्रारम्भिक समयम उहाँ अन्डरग्राउन्ड सङ्गीत क्षेत्रम सेसन आ रेकर्डिङ कलाकारक रूपम काम करथ्या, जबसम्म उहाँक पहिल स्टुडियो एल्बम ''[[International Villager]]'' रिलीज नै भय। == प्रारम्भिक जीवन == हिरदेश सिंहक जन्म १५ मार्च १९८३ म [[West Delhi district|पश्चिम दिल्ली]] क करमपुरा आवासीय क्षेत्रम [[Sikhs|सिख]] परिवारम भय, जस्क मूल घर [[Hoshiarpur]], पंजाब रह्या।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=BJNlCrKAx0k |title=Honey Singh Shares His CHILDHOOD STORIES with his Family {{!}} Yo Yo Honey Singh: Famous |date=2025-01-20 |last=Netflix India |access-date=2026-04-30 |via=YouTube}}</ref> उहाँले [[New Delhi]] क गुरु नानक पब्लिक स्कूलम अध्ययन कर्या।<ref>{{Cite web |date=15 January 2025 |title=Musician Profiles – Honey Singh |url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/honey-singh |access-date=31 January 2025 |website=Outlook India |language=en}}</ref> == करियर == === सङ्गीत === सन् २०१० क शुरुआती दशक दौरान सिंह भारतीय सङ्गीत उद्योगम निकै लोकप्रिय बन्या। उहाँले [[Ansal Institute of Technology]] आ दिल्लीक [[Ramjas College]] जस्ता धेरै कलेज महोत्सवम प्रस्तुति दिय्या।<ref>{{Cite news |date=29 January 2014 |title=Honey Singh performs at Ramjas College fest in Delhi University |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/music-events/honey-singh-performs-at-ramjas-college-fest-in-delhi-university/articleshow/11848820.cms |access-date=17 February 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> उहाँक [[Diljit Dosanjh]] जस्ता प्रसिद्ध कलाकार सङ्ग सहकार्यले उहाँक स्थान अझ मजबुत बनायो। उहाँहरूक गीत "Lak 28 Kudi Da" मे २०११ म BBC Asian Download Charts क पहिलो स्थानम पुग्यो, जे दोसांझक चलचित्र [[The Lion of Punjab (film)|''Lion of Punjab'']] क प्रचार गीत रह्या। सन् २०१२ सम्म सिंह बलिउडक गीत खातिर कलाकारला दिइन्या सबैभन्दा उच्च पारिश्रमिक पाउन्या कलाकार बन्या। रिपोर्ट अनुसार उहाँले [[Cocktail (2012 film)|''Cocktail'']] आ ''[[Mastan]]'' चलचित्रक गीत खातिर [[Indian rupee sign|₹]]७० लाख रुपैयाँ (लगभग US$84,000) प्राप्त कर्या। उहाँले अपन पहिल हिन्दी गीत ''Mastan'' म गाया।<ref>{{Cite web |title=Honey Singh set to conquer Bollywood |url=https://www.ndtv.com/entertainment/honey-singh-set-to-conquer-bollywood-604827 |access-date=17 February 2025 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> उहाँक लोकप्रियता YouTube म झन बढ्या, जहाँ उहाँक दुई भिडियो—"Brown Rang" आ "High Heels" ([[Jaz Dhami]] सङ्ग सहकार्य)—त्यस वर्षक सबैभन्दा ट्रेन्डिङ भिडियोमध्ये पर्या। "Brown Rang" क सफलतापछी सिंहले [[Gippy Grewal]] सङ्ग मिलेर "Angreji Beat" रिलीज कर्या। यो गीत भारतभरि पार्टी एन्थमक रूपम प्रसिद्ध भय। सन् २०१३ म सिंहले "Blue Eyes" नामक गीत रिलीज कर्या। आधुनिक निर्माण शैली आ आकर्षक हुकक कारण यो गीत तुरुन्तै लोकप्रिय भय आ हिन्दी-इङ्ग्रेजी मिश्रित अन्तर्राष्ट्रिय शैली प्रस्तुत करन्याम उहाँक बहुपक्षीय प्रतिभा देखायो। सन् २०१४ म सिंहले अपन दोस्रो एल्बम ''[[Desi Kalakaar]]'' रिलीज कर्या, जसम शीर्षक गीत "Desi Kalakaar" आ "Love Dose" समावेश रह्या।<ref>{{Cite web |date=5 September 2014 |title=Honey Singh's Desi Kalakaar launched on Hungama.com |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/screen/honey-singhs-desi-kalakaar-launched-on-hungama-com/ |access-date=17 February 2025 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> यस शीर्षक गीतक म्युजिक भिडियोम बलिउड अभिनेत्री [[Sonakshi Sinha]] देखिन्थिन। सन् २०१५ क फरवरी म उहाँले "Birthday Bash" रिलीज कर्या। सन् २०२४ म सिंहले अपन एल्बम ''Glory'' सार्वजनिक कर्या, जसम १८ वटा गीत समावेश रह्या, जस्तै "Millionaire", "Rap God" आ "Jatt Mehkma"। यो एल्बम उहाँक करियरक महत्वपूर्ण उपलब्धिमध्ये एक मान्या गयो आ विभिन्न सङ्गीत स्ट्रिमिङ प्लेटफर्मम धेरै गीत ट्रेन्ड भय।<ref name="Saama2024">{{cite web |title=Honey Singh to collaborate with Pakistani folk singers Wahab Bugti and Sahib |url=https://www.samaa.tv/2087319322-honey-singh-to-collaborate-with-pakistani-folk-singers-wahab-bugti-and-sahib |website=Saama |access-date=14 November 2024 |date=16 August 2024}}</ref> दिसम्बर २०२४ म ''Yo Yo Honey Singh: Famous'' नामक वृत्तचित्र Netflix म रिलीज भय। यस वृत्तचित्रला मिश्रित प्रतिक्रिया मिल्या।<ref>{{Cite web |date=20 December 2024 |title=Netflix's Yo Yo Honey Singh Famous: Rapper's documentary leaves internet divided |url=https://www.indiatoday.in/television/web-series/story/netflix-yo-yo-honey-singh-famous-x-review-rapper-documentary-leaves-internet-divided-stmp-2652988-2024-12-20 |access-date=30 January 2025 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=21 December 2024 |title=Yo Yo Honey Singh Famous review: Lacking the rapper's edge, this documentary has nothing much to offer |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/music/yo-yo-honey-singh-famous-review-lacking-the-rappers-edge-this-documentary-has-nothing-much-to-offer-101734755208710.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241221045836/https://www.hindustantimes.com/entertainment/music/yo-yo-honey-singh-famous-review-lacking-the-rappers-edge-this-documentary-has-nothing-much-to-offer-101734755208710.html |archive-date=21 December 2024 |access-date=30 January 2025 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=20 December 2024 |title=Netflix's 'Yo Yo Honey Singh: Famous' Movie Review: From glitter to dark hole and a comeback; nothing is permanent |url=https://www.firstpost.com/entertainment/netflixs-yo-yo-honey-singh-famous-movie-review-from-glitter-to-dark-hole-back-13846109.html |access-date=30 January 2025 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 December 2024 |title=Yo Yo Honey Singh – Famous movie review: Honey Singh spits venom, bares his soul in faintly damning Netflix documentary |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/yo-yo-honey-singh-famous-movie-review-superficial-netflix-documentary-9733885/ |access-date=30 January 2025 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> सन् २०२५ म हनी सिंहले [[Aaj Tak]] सङ्ग सहकार्यमा "Millionaire India Tour" क घोषणा कर्या। यस टुर दौरान उहाँले भारतक १० शहर—मुम्बई, लखनऊ, दिल्ली, इन्दौर, पुणे, अहमदाबाद, बैङ्गलोर, चण्डीगढ़, जयपुर आ कोलकाता—म प्रस्तुति दिय्या।<ref>{{Cite web |title=Yo Yo Honey Singh's Millionaire Tour Begins This Month: Check Dates And Ticket Details |url=https://www.news18.com/movies/yo-yo-honey-singhs-millionaire-tour-begins-this-month-check-dates-and-ticket-details-aa-9227796.html |access-date=14 February 2025 |website=News18 |language=en}}</ref> सन् २०२६ म हनी सिंहले [[NDTV]] सङ्ग सहकार्यमा "My Story: India Tour" क घोषणा कर्या, जहाँ उहाँले भारतक १० शहरम प्रस्तुति दिन्याक कार्यक्रम तय कर्या।<ref>{{Cite web |title=Yo Yo Honey Singh Shows, Tickets and More. Follow Now! |url=https://www.district.in/events/yo-yo-honey-singh/artist |access-date=2026-03-19 |website=www.district.in |language=en}}</ref> === बलिउड === [[Bollywood]] चलचित्रम उहाँक पहिल गीत "[[Shakal Pe Mat Ja]]" रह्या, जसम गगन सिद्धु पनि समावेश रह्या। सिंहले चलचित्र ''Mastan'' क एक गीत खातिर ७० लाख रुपैयाँ पारिश्रमिक लिय्या। त्यो समय बलिउडम कुनै गायकला दिइएको यो सबैभन्दा ठुल रकम रह्या, जसक कारण सिंह बलिउडक सबैभन्दा महँगा सङ्गीत कलाकारमध्ये एक बन्या।<ref>[http://www.hindustantimes.com/Punjab/Chandigarh/Honey-Singh-paid-highest-fee-for-song/SP-Article1-849513.aspx Honey Singh paid the highest fee for song] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130903235403/http://www.hindustantimes.com/Punjab/Chandigarh/Honey-Singh-paid-highest-fee-for-song/SP-Article1-849513.aspx |date=3 September 2013 }}. ''Hindustan Times'' (2 May 2012). Retrieved 4 May 2012.</ref><ref>[http://daily.bhaskar.com/article/ENT-yo-yo-honey-singh-becomes-the-costliest-bollywood-singer-3203076.html Yo-Yo Honey Singh becomes the costliest Bollywood singer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130817050132/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-yo-yo-honey-singh-becomes-the-costliest-bollywood-singer-3203076.html |date=17 August 2013 }}. ''Daily Bhaskar'' (2 May 2012). Retrieved 4 May 2012.</ref> फेब्रुअरी २०१५ म उहाँले [[Alfaaz]] सङ्ग "Birthday Bash" गीत रिलीज कर्या। त्यसपछी उहाँले ''[[Gabbar Is Back]]'' आ ''Bhaag Johnny'' जस्ता चलचित्रम पनि गीत गाया।{{citation needed|date=August 2018}} [[Mumbai Saga]] चलचित्रक पहिल गीत "Shor Machega" २८ फरवरी २०२१ म रिलीज भय। यो गीत Singhsta ले संगीतबद्ध कर्या, जबकि गीतक शब्द आ स्वर Singhsta आ Hommie Dilliwala ले दिय्या।<ref>{{Cite web|last=Hungama|first=Bollywood|date=25 February 2021|title=Mumbai Saga's first song 'Shor Machega' composed by Yo Yo Honey Singh to release on February 28: Bollywood News – Bollywood Hungama|website=[[Bollywood Hungama]] |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/mumbai-sagas-first-song-shor-machega-composed-yo-yo-honey-singh-release-february-28/|access-date=25 February 2021|language=en}}</ref> === अभिनय === सिंहले अपन अभिनय करियरक शुरुआत [[Baljit Singh Deo]] द्वारा निर्देशित [[Cinema of Punjab|पञ्जाबी]] चलचित्र ''[[Mirza - The Untold Story]]'' (२०१२) म छोट भूमिकाबाट कर्या। उहाँले यस चलचित्रम "दीशा" नामक पागल गैङ्गस्टरक भूमिका निभाय। यो भूमिकाक लागि उहाँले PTC Punjabi Film Award for Best Male Debut पुरस्कार जित्या। त्यसपछी सन् २०१३ म सिंह [[Amit Prasher]] निर्देशित [[comedy film|हास्य चलचित्र]] ''[[Tu Mera 22 Main Tera 22]]'' म देख्या, जहाँ उहाँले "रोली" नामक बालसुलभ आ बिग्रेका युवकक भूमिका निभाय। यस चलचित्रम उहाँ सङ्ग [[Amrinder Gill]] पनि रह्या।{{Citation needed|date=January 2026}} == व्यक्तिगत जीवन == २३ जनवरी २०११ म सिंहले अपन लामो समयक साथी शालिनी तलवार सङ्ग विवाह कर्या। नोभेम्बर २०२३ म यी दम्पतीक सम्बन्धविच्छेद भय, जब तलवारले घरेलु हिंसाक आरोप लगाय। सिंहले यी आरोप अस्वीकार कर्या, आ सम्बन्धविच्छेदक सम्झौतापछी तलवारले आरोप फिर्ता लिय्या।<ref>{{cite web |last1=Rawal |first1=Sughanda |title=Honey Singh on his divorce with Shalini Talwar: I started getting better after the separation |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/music/honey-singh-on-his-divorce-with-shalini-talwar-i-started-getting-better-after-the-separation-101725618312676.html |website=Hindustan Times |access-date=14 November 2024 |date=6 September 2024}}</ref> अपन Netflix वृत्तचित्रम सिंहले आफू [[bipolar disorder|द्विध्रुवीय मानसिक विकार]] (बाइपोलर डिसअर्डर) बाट प्रभावित रह्याको खुलासा कर्या।<ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2024-12-21 |title=Honey Singh recounts battling bipolar disorder in Netflix documentary: I saw hell |url=https://www.thehindu.com/entertainment/honey-singh-recounts-battling-bipolar-disorder-in-netflix-documentary-i-saw-hell/article69012059.ece |access-date=2026-04-30 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==सन्दर्भ == {{reflist}} [[Category:भारतीय गायकहरू]] f12bhvgmfsyr3rcx7tenh5q284xavij 8 4989 265658 258042 2026-05-15T11:04:32Z Janak Bhatta 18 Gadgets add 265658 wikitext text/x-wiki == editing-gadgets == * HotCat[ResourceLoader|rights=edit]|HotCat.js * Twinkle[ResourceLoader|dependencies=ext.gadget.morebits,ext.gadget.select2,mediawiki.api,mediawiki.language|rights=autoconfirmed|type=general|peers=Twinkle-pagestyles]|Twinkle.js|Twinkle.css|twinklearv.js|twinklewarn.js|twinkleblock.js|friendlywelcome.js|friendlyshared.js|friendlytalkback.js|twinklespeedy.js|twinkleprod.js|twinklexfd.js|twinkleimage.js|twinkleprotect.js|friendlytag.js|twinklediff.js|twinkleunlink.js|twinklefluff.js|twinkledeprod.js|twinklebatchdelete.js|twinklebatchprotect.js|twinklebatchundelete.js|twinkleconfig.js * morebits[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.user,mediawiki.util,mediawiki.Title,jquery.ui|hidden]|morebits.js|morebits.css * select2[ResourceLoader|hidden]|select2.min.js|select2.min.css * summaryButtons[ResourceLoader|hidden|default|type=general|dependencies=mediawiki.ui.button,mediawiki.util]|summaryButtons.js|summaryButtons.css ==other== * markAdmins [ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|markAdmins-data.js|markAdmins.js|markAdmins.css r7ong9298bq3i9h09lxbihkvx9g81yx 3 18090 265661 260786 2026-05-15T11:27:01Z Janak Bhatta 18 डोटेली भाषाको प्रयोग अद्दु जरूणी 265661 wikitext text/x-wiki {{ढाँचा:स्वागतम|realName=|name=Ramesh Deuba}} -- [[प्रयोगकर्ता:डोटेली विकिपिडिया स्वागतम|डोटेली विकिपिडिया स्वागतम]] ([[प्रयोगकर्ता कुरणि:डोटेली विकिपिडिया स्वागतम|कुरडी]]) ०१:०३, ३० अक्टोबर २०१९ (+0545) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == डोटेली भाषाको प्रयोग अद्दु जरूणी == [[ping:user|Ramesh Deuba]] जी, सब है पैल्ली तमलाइ धन्यवाद छ। पछिल्ला समयमी विकिपिडियामाइ तमरो योगदान धेकिन्ना छ। विकिपिडियाऽका योगदानमी हामले प्रयोग हन्या भाषाको लै ख्याल अद्दु जरुणि हन्छ। तमले बनायाः लेखअनमी गैर डोटेली भाषा धेकिया हनाले तैलाइ सुधार अरिबरे डोटेली भाषा बनाउनु जरुणी छ।-- [[प्रयोगकर्ता:Janak Bhatta|Janak Bhatta]] ([[प्रयोगकर्ता कुरणि:Janak Bhatta|कुरडी]]) १७:१२, १५ मे २०२६ (+0545) s26uvhorwpy9woc6dx99mfx8rubx2c8 3 23076 265659 255636 2026-05-15T11:18:18Z Mys 721tx 2666 Mys 721tx द्वारा [[प्रयोगकर्ता कुरणि:पाटलिपुत्र]] पृष्ठलाई [[प्रयोगकर्ता कुरणि:Pataliputra!]] मि सारियो: प्रयोगकर्तालाई पुन: नामाकरण गर्दा "[[Special:CentralAuth/पाटलिपुत्र|पाटलिपुत्र]]" लाई "[[Special:CentralAuth/Pataliputra!|Pataliputra!]]"मा स्वचालित रूपमा सारियो 255636 wikitext text/x-wiki {{ढाँचा:स्वागतम|realName=|name=पाटलिपुत्र}} -- [[प्रयोगकर्ता:डोटेली विकिपिडिया स्वागतम|डोटेली विकिपिडिया स्वागतम]] ([[प्रयोगकर्ता कुरणि:डोटेली विकिपिडिया स्वागतम|कुरडी]]) १९:३६, १४ अगस्ट २०२२ (+0545) 7wk9p6egu0s17rwllkax1at71ya3g9t 0 26512 265640 2026-05-14T14:12:45Z Ramesh Deuba 3534 नयाँ लेख 265640 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = नसीरुद्दीन शाह | image = Naseeruddin_Shah_Audio_release_of_'Maximum'_06_(cropped).jpg | caption = नसीरुद्दीन शाह | birth_date = {{birth date and age|1950|7|20}} | birth_place = [[उत्तर प्रदेश|उत्तरप्रदेश]], [[भारत]] | yearsactive = १९७२–वर्तमान | nationality = [[भारतीय]] | spouse = [[रत्ना पाठक]] (१९८२–वर्तमान) | children = [[हीबा शाह ]]<br/> [[इमाद शाह]]<br /> [[विवान शाह]] | occupation = अभिनेता, Environmentalist | birth_name = नसीरुद्दीन शाह | relatives = जमीरुद्दीन शाह (दाजु)<br>[[दिना पाठक]] (सासु ) | awards = [[पद्म भूषण]], [[पद्म श्री]], | signature = | signature_alt = }} '''नसीरुद्दीन शाह''' एक [[भारतीय]] [[बलिउड|हिन्दी चलचित्र]] क्षेत्रका बहु प्रसिद्ध बृद्ध अभिनेता हुन् । उनी हिन्दी चलचित्रमा नायक अथवा खलनायकको रूप देखिञ्छन् । == सुरुवाती जिनगी अरु शिक्षा == नसीरुद्दीन शाहको जन्म २० जुलाई १९५० मा [[उत्तर प्रदेश]]क [[Barabanki city|बाराबंकी]] सहरमा एगो [[नवाब]] परिवारमा भयेको थ्यो।<ref>{{cite book |author=Italo Spinelli |title=Indian Summer: Films, Filmmakers and Stars Between Ray and Bollywood |url=https://books.google.com/books?id=Gq4aAQAAIAAJ |year=2002 |publisher=Edizioni Oliveras |pages=144 |isbn=9788885982680 |access-date=6 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140707071544/http://books.google.com/books?id=Gq4aAQAAIAAJ |archive-date=7 July 2014 |url-status=live }}</ref> उनकै परपरदाजु [[Afghan people|अफगानी]] [[युद्ध सरदार]] [[Jan-Fishan Khan]] रहिन, जेन पछी [[Nawab of Sardhana|सरधना का नवाब]] बन्या।<ref>{{Cite news |date=2025-05-20 |title=Bollywood celebrities who have royal roots; Number 3 will SHOCK you |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bollywood-celebrities-who-have-royal-roots-number-3-will-shock-you/photostory/121276393.cms?picid=121276405 |access-date=2025-07-26 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> उनकै आफन्तमन भित्तर लेखक तथा कूटनीतिज्ञ [[Ikbal Ali Shah]], कवयित्री [[Amina Shah]], [[Omar Ali-Shah]] अरु [[Idries Shah]] सामेल छन, जेन दुइ जना [[Sufism|सूफी]] लेखक रहिन।<ref>{{Cite web|date=20 July 2020|title=Bollywood wishes Naseeruddin Shah on 70th birthday: You continue to inspire us|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/bollywood-wishes-naseeruddin-shah-on-70th-birthday-6514498/|access-date=7 May 2021|website=The Indian Express|language=en}}</ref> [[Pakistan|पाकिस्तान]] मा रहन्या उनकै आफन्तमनमा अभिनेता-निर्देशक [[Syed Kamal]], शाह महबूब आलम — जेन [[Intelligence Bureau (Pakistan)|पाकिस्तान इन्टेलिजेन्स ब्युरो]]क [[Sindh|सिन्ध]] अरु [[Balochistan, Pakistan|बलोचिस्तान]] शाखाक पूर्व संयुक्त निर्देशक तथा प्रमुख रहिन — अरु क्रिकेट खेलाडी [[Owais Shah]] पनि सामेल छन।<ref>{{cite web |title=How well do you know Naseer?|url=https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-quiz-naseeruddin-shah/20100720.htm|website=Rediff.com|publisher=Rediff.com India Ltd.|date=20 July 2010|access-date=27 November 2025|url-status=live|quote=Born in Barabanki, Uttar Pradesh, Naseeruddin Shah is the descendant of the 19th century Afghan warlord, Jan Fishan Khan. He is also related to Afghan writer Idries Shah, famous Pakistani actor Syed Kamal Shah, the former joint director and head of Pakistan's Intelligence Bureau in Sindh and Balochistan, Shah Mahboob Alam, and cricketer Owais Shah.}}</ref> शाहले [[St. Anselm's Ajmer school|सेंट एन्सेल्म्स अजमेर स्कूल]] अरु [[St Joseph's College, Nainital]] मा पढ़ाइ करिन।<ref>{{Cite web |last=Society |first=LUCKNOW |date=2013-07-02 |title=Padma Shri & Padma Bhushan Naseeruddin Shah : Salute to the legend from Avadh |url=https://lucknow.me/padma-shri-padma-bhushan-naseeruddin-shah-salute-to-the-legend-from-avadh/ |access-date=2025-07-26 |website=LUCKNOW Society® |language=en-US}}</ref> उनैले १९७१ मा [[Aligarh Muslim University|अलीगढ़ मुस्लिम विश्वविद्यालय]] बाट कला विषयमा स्नातक उपाधि हासिल करिन अरु पछी दिल्लीक [[National School of Drama|नेशनल स्कूल अफ ड्रामा]] मा अध्ययन करिन।<ref>{{Cite web |date=2015-07-20 |title=Naseeruddin Shah turns 68: Some facts on his life |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/naseeruddin-shah-326619-2015-07-20 |access-date=2025-07-26 |website=India Today |language=en}}</ref> उनकै ठूला दाजु लेफ्टिनेन्ट जनरल [[Zameerud-din Shah]]<ref>{{cite web|url=http://www.nagalandpage.com/national/29822-former-goc-3-corps-in-vp-race|title=Former GOC 3 corps in VP race|date=9 May 2017|work=Nagaland Page|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825161855/http://www.nagalandpage.com/national/29822-former-goc-3-corps-in-vp-race|archive-date=25 August 2017|url-status=dead}}</ref> (सेवानिवृत्त) PVSM, SM, VSM, भारतीय सेनामा निकै सम्मानित सैन्य जीवन बिताइन। उनैले [[Indian Army|भारतीय सेना]]क [[Deputy Chief of the Army Staff (India)|उप-सेना प्रमुख]] का रूपम सेवा करिन। पछी उनकै नियुक्ति [[Armed Forces Tribunal|सशस्त्र बल न्यायाधिकरण]]क सदस्य अरु [[Aligarh Muslim University|अलीगढ़ मुस्लिम विश्वविद्यालय]]क [[Vice-Chancellor|उपकुलपति]] का रूपम पनि भयी।<ref>{{cite news|url=http://www.stateherald.com/2017/05/12/peoples-vice-presidential-candidate/|title=People's Vice Presidential Candidate|date=12 May 2017|work=State Herald|access-date=20 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517081425/http://www.stateherald.com/2017/05/12/peoples-vice-presidential-candidate/|archive-date=17 May 2017|url-status=live |last1=K |first1=Rakesh }}</ref><ref>{{cite web|url=http://morungexpress.com/high-speculation-former-goc-3-corps-vp/|title=High speculation former GOC 3 Corps VP|date=10 May 2017|work=Morung Express|access-date=20 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701163628/http://morungexpress.com/high-speculation-former-goc-3-corps-vp/|archive-date=1 July 2017|url-status=live}}</ref> == व्यक्तिगत जिनगी == [[File:Naseeruddin Shah, Ratna Pathak at 'Gangs Of Wasseypur' screening 10.jpg|thumb|200px|शाह आफ्नी श्रीमती [[Ratna Pathak]] संग सन् २०१२ मा ''[[Gangs of Wasseypur]]'' क स्क्रीनिङमा]] शाहक पहिल विवाह मनारा सिक्री संग भयेको थ्यो अरु उनकै बाट उनकै एगो छोरी, हीबा शाह, जन्मेकी थिइन। १९७० क दशकमा शाहक भेट [[Ratna Pathak Shah|रत्ना पाठक]] संग भयी, जेन प्रसिद्ध चरित्र अभिनेत्री [[Dina Pathak]] क छोरी थिइन। दुवै जना १९७० अरु १९८० क दशकमा कैयौं फिल्ममनमा संगसंगै अभिनय करिन, जसम ''[[Mirch Masala]]'' अरु [[The Perfect Murder (1988 film)|''The Perfect Murder'']] सामेल छन।<ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Naseeruddin-Shahs-son-falls-off-train/articleshow/548379.cms | title=Naseeruddin Shah's son falls off train | date=24 November 2006 | access-date=17 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131212194650/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-11-24/india/27821864_1_nair-hospital-local-train-imaad | archive-date=12 December 2013 | work=[[The Times of India]] | url-status=dead }}</ref> शाह अरु रत्ना पाठक धेरै बर्खासम्म विवाह बिना संगै बसिन, जति बेला शाह मनारा संग सम्बन्धविच्छेद करन खातीर चाहिन्या ''[[Mahr|मेहर]]'' रकम जुटाउन्दै रहिन। अन्ततः शाह अरु पाठकक विवाह सन् १९८२ मा भयी।<ref name=Stardust>{{cite news|title=Does Naseeruddin Shah's first marriage and divorce scare his second wife Ratna?|url=http://www.magnamags.com/stardust/blast-from-the-past/does-naseeruddin-shah-s-first-marriage-and-divorce-scare-his-second-wife-ratna/869|work=[[Stardust (magazine)|Stardust]]|date=29 July 2013|access-date=14 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140915030220/http://www.magnamags.com/stardust/blast-from-the-past/does-naseeruddin-shah-s-first-marriage-and-divorce-scare-his-second-wife-ratna/869|archive-date=15 September 2014|url-status=usurped}}</ref> उनकै दोसरो विवाह बाट दुइ छोरा छन — [[Imaad Shah|इमाद शाह]] अरु [[Vivaan Shah|विवान शाह]] — जेन दुवै अभिनेता हुन। यो परिवार [[Mumbai|मुम्बई]] मा हीबा, इमाद अरु विवान संग बस्दो छ।<ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/lipstick-under-my-burkha-actor-ratna-pathak-shah-shares-a-moment-in-time-from-when-she-dated-naseeruddin-shah-4774143/|title=Lipstick Under My Burkha actor Ratna Pathak Shah shares a moment in time from when she dated Naseeruddin Shah|date=30 July 2017|work=The Indian Express|access-date=19 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119235420/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/lipstick-under-my-burkha-actor-ratna-pathak-shah-shares-a-moment-in-time-from-when-she-dated-naseeruddin-shah-4774143/|archive-date=19 January 2018|url-status=live}}</ref> ==प्रमुख चलचित्रहरु== *2006 [[कृष (२००६ चलचित्र)|कृष]] (डाक्टर आर्या) ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Naseeruddin Shah}} {{IMDb name|0787462}} {{twitter|NaseerudinShah}} {{FilmfareAwardBestActor}} [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:भारतीय मुसलमानहरू]] 6ikj4bd712nj5sn8psx78dxobk974u4 0 26513 265641 2026-05-14T14:32:53Z Ramesh Deuba 3534 नयाँ लेख 265641 wikitext text/x-wiki '''नेपाली रुपियाँ''' ({{langx|ne|नेपाली रुपैयाँ}}; [[मुद्रा चिन्ह|चिन्ह]]: '''रु'''; [[ISO 4217|कोड]]: '''NPR''') [[नेपाल]] को आधिकारिक [[मुद्रा]] अरू [[कानुनी चलन]] हो। याकै अनौपचारिक रूप मं कहिले-कभार '''N₨''' या '''Re./Rs.''' भी लिखिन्या करन। रुपियाँ १०० [[पैसा]] मं बाँटल गै छै, फेर आजकाल कम मूल्य का सिक्का बहुत कम प्रयोग होन। यो मुद्रा [[नेपाल राष्ट्र बैंक]] ले जारी अरू नियमन करन, जौं नेपाल को केन्द्रीय बैंक हो।<ref>{{cite web|title=Currency and Coinage|url=https://www.nrb.org.np/finnancial/currency-and-coinage/|publisher=Nepal Rastra Bank|access-date=25 May 2025}}</ref> नेपाली रुपियाँ सन् १९३२ मं शुरू होई, जैं चाँदी आधारित [[नेपाली मोहर|मोहर]] मुद्रा लाई २ मोहर = १ रुपियाँ का दर मं बदलो गै। सन् १९९४ देखि यो आधिकारिक रूप मं [[भारतीय रुपियाँ]] सँग [[स्थिर विनिमय दर|स्थिर विनिमय दर]] मं बाँधल गै छै, जौं अनुसार रु१.६० = ₹१ हो। यसकै पहिलै यो दर रु१.४५ = ₹१ रहो।<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/money-and-banking/nepal-to-keep-currency-pegged-at-to-indian-rupee/article9689230.ece |title=Nepal to keep currency pegged to Indian rupee |work=The Hindu Business Line |date=11 January 2018 |access-date=25 May 2025 |archive-date=10 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200310065324/https://www.thehindubusinessline.com/money-and-banking/nepal-to-keep-currency-pegged-to-indian-rupee/article9689230.ece |url-status=live}}</ref> {{As of|2024|pre=सन्|bare=yes}}, नेपाली रुपियाँ केवल नेपाल भित्तरका घरेलु कारोबार मं कानुनी रूप मं मान्य छै अरू नेपाल बाहिर आधिकारिक चलन मं नईं छै। विदेशी मुद्रा विनिमय केन्द्रीय बैंक ले नियमन करन अरू यामं कडा सीमा लागू छै।<ref>{{cite web|url=https://www.nrb.org.np/fxm/circulars/ |title=Foreign Exchange Management Circulars |publisher=Nepal Rastra Bank |access-date=25 May 2025}}</ref> ==इतिहास== रुपियाँ सन् १९३२ मं शुरू होई, जैं चाँदी आधारित [[नेपाली मोहर|मोहर]] लाई २ मोहर = १ रुपियाँ का दर मं बदलो गै। सुरुवात मं रुपियाँ लाई नेपाली भाषामं ''मोह्रु'' कहल जान्थो।<ref name="Schuler2004">{{Cite web |url=http://users.erols.com/kurrency/asia.htm |title=Tables of Modern Monetary History: Asia |last=Schuler |first=Kurt |date=2004-02-29 |access-date=2007-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070219231722/http://users.erols.com/kurrency/asia.htm |archive-date=2007-02-19 }}</ref> === "बुलेट पैसा" === {{multiple image | image1 = Nepal 4 Paisa 1955 Obverse.jpg | image2 = Nepal 4 Paisa 1955 Reverse.jpg| footer = नेपाल, ४ पैसा १९५५ - "बुलेट पैसा"}} सन् १९५५ मं ४ पैसा का सिक्का ढाल्या गै रहन, जौं [[दोसरो विश्व युद्ध]] का समय प्रयोग भया राइफलका कारतुसका खोलबाट बन्या रहन। यी कारतुस [[गोरखा]] सैनिकहरूले प्रयोग कर्या रहन, जौं प्रशान्त क्षेत्रमा जापानी साम्राज्य विरुद्ध लड्या रहन। सिक्का बनौन खातेर कारतुसका खोलबाट प्राइमर हटाय गै अरू फेर उकलाई ४ पैसा सिक्का मं बदल्या गै। यो सिक्का गोरखा सैनिकन कै साहस अरू युद्ध जितकै सम्झनामा बनाय गै रहो। कम संख्यामं कारतुसका खोल मिल्या कारण यी सिक्का केवल एक बर्ख खातेर मात्रै ढाल्या गै रहन।{{Citation needed|date=May 2022}} यी सिक्का "नेपाल बुलेट पैसा" का नामले जानिन।<ref>{{cite web|title=4 Paisa - Tribhuvana Bir Bikram|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces15218.html|website=Numista › Coins › Nepal › Nepal, 4 Paisa - Tribhuvana Bir Bikram|date=18 February 2021|access-date=18 February 2021|archive-date=27 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221027140854/https://en.numista.com/catalogue/pieces15218.html|url-status=live}}</ref><ref>Collector Club - La casa del collezionismo, I semestre 2021, inserto, pag 6 "La moneta proiettile".</ref> ===१९७२–२००७=== [[File:Nepal five rupese coins BS 2053.jpg|thumb|पाँच रुपियाँ को सिक्का (वि.सं. २०५३)]] राजा [[वीरेन्द्र]] कै शासनकाल मं बैंक नोटका दुई प्रमुख श्रृंखला छुट्टै रूप मं देखिन। पहिलो श्रृंखलामं राजा सैनिक पोसाक मं देखाइन, जबकि दोसरो श्रृंखलाका नोटमं राजा परम्परागत नेपाली मुकुट पहिर्या देखाइन, जौं स्वर्गीय चिरैयाका पंखले सजायल रहो। यै अवधिमं नियमित रूपमा २ रुपियाँ अरू २० रुपियाँ का नोट, साथै विशेष रूपमा २५ रुपियाँ अरू २५० रुपियाँ का नोट पहिलै पटक जारी कर्या गै रहन। ज्ञानेन्द्र कै शासनकालका अन्तिम नोटमं लेख्या “नेपाल सरकार” फेर प्रयोग कर्या गै, जैं राजा कै उल्लेख हटाय दियो गै रहो। ===२००७–हालसम्म=== [[File:One nepalese rupee coin.png|thumb|एक रुपियाँ को सिक्का (२००५)]] [[File:Two nepalese rupee coin.png|thumb|दुई रुपियाँ को सिक्का (२००६)]] [[File:One nepalese rupee coin.jpg|thumb|एक रुपियाँ को सिक्का (२००९)]] अक्टोबर २००७ मं ५००-रुपियाँ को नोट जारी कर्यो गै, जेमं राजा कै तस्वीर हटाय कै ठाउँमं [[सगरमाथा]] को चित्र राख्यो गै रहो। यो परिवर्तन नेपाल मं मे २००८ मं [[राजतन्त्रको अन्त|राजतन्त्र अन्त]] भै गणतन्त्र स्थापना भया ऐतिहासिक परिवर्तन कै प्रतीक हो। यसकै बाद २००८ मं ५, १०, २०, ५०, १०० अरू १००० रुपियाँ का नोट भी जारी कर्या गै रहन, जेमं सगरमाथा को चित्र रहो अरू नोटका लेखमं राजा कै कुनै उल्लेख नईं रहो। ५०० अरू १००० रुपियाँ का पहिलो नोट यस्ता कागजमं छाप्या गै रहन, जेमं नोटकै दाहिन्या भागका “विन्डो” मं राजा मुकुटसहितका चित्र पानीछाप (वाटरमार्क) रूप मं पहिलै मौजूद रहो। यस कारण सरकारले उक ऊपर रातो [[लालीगुराँस]] फूल (नेपाल कै राष्ट्रिय फूल) छापण कै निर्णय कर्यो। २००९ अरू त्यसपछिका नोट भने यस्ता कागजमं छाप्या गै रहन, जेमं शाही चित्रकै सट्टा लालीगुराँस कै पानीछाप प्रयोग कर्यो गै रहो। यै कारण पछि जारी भया नोटमं अतिरिक्त रातो छाप प्रयोग करन जरूरी नईं पड़ो। ==बैंक नोट== १७ सेप्टेम्बर १९४५ मं सरकारले ५, १० अरू १०० रुपियाँ का [[नेपाली बैंक नोट|बैंक नोट]] जारी कर्या रहन, जेमं नेपाली भाषामं “मोह्रु” नाम प्रयोग कर्यो गै रहो।<ref>{{cite book |last=Linzmayer |first=Owen |title=The Banknote Book |chapter=Nepal |website=BanknoteNews.com |date=2012 |location=San Francisco, California }}</ref> सन् १९९७ मं [[वीरेन्द्र शाह|वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] कै [[रजत जयन्ती]] कै सम्झनामं २५०-रुपियाँ का विशेष नोट भी जारी कर्या गै रहन।{{citation needed|date=March 2015}}<ref>{{Cite web|title=Golden Jubilee Publications-Notes and Coins of Nepal|url=https://www.nrb.org.np/contents/uploads/2020/12/Golden_Jubilee_Publications-Notes_and_Coins_of_Nepal.pdf|website=www.nrb.org.np/|access-date=2021-11-10|archive-date=2021-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20211110011108/https://www.nrb.org.np/contents/uploads/2020/12/Golden_Jubilee_Publications-Notes_and_Coins_of_Nepal.pdf|url-status=live}}</ref> सन् २००७ देखि नेपाली रुपियाँ का बैंक नोट [[इन्डोनेसिया]] कै टकसाल कम्पनी [[Perum Peruri]] ले छापण शुरू कर्यो।<ref>{{Cite web |url=http://majalah.tempointeraktif.com/id/arsip/2010/05/03/EB/mbm.20100503.EB133448.id.html |title=Archived copy |access-date=2010-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170508054028/http://majalah.tempointeraktif.com/id/arsip/2010/05/03/EB/mbm.20100503.EB133448.id.html |archive-date=2017-05-08 |url-status=dead }}</ref> सन् २०१२ मं नेपाल राष्ट्र बैंक ले संशोधित बैंक नोट श्रृंखला जारी कर्यो, जौं २००७ श्रृंखला जस्तै रहो, फेर अब नोटकै पछाड्या भागमं अंग्रेजी लेखाइ अरू जारी वर्ष भी जोड़्या गै रहो। {|class="wikitable" |+२०१२ सगरमाथा श्रृंखला (हालको) !colspan="2"| चित्र !!rowspan="2"| मूल्य<br>(रुपियाँ) !!rowspan="2"| मुख्य रंग !!colspan="2"| विवरण !!rowspan="2"| जारी<br>मिति |- ! अगाडिको भाग !! पछाडिको भाग !! अगाडिको विवरण !! पछाडिको विवरण |- | | | rowspan=2|५ | rowspan=2|बैजनी अरू गुलाबी | सगरमाथा; तलेजु मन्दिर; सिक्काको अगाडिको भाग | दुईटा [[याक]] घाँस चरद्या; [[सगरमाथा]] | २०१२ |- | style="text-align:center; background:#000;"| | style="text-align:center; background:#000;"| | सगरमाथा; [[काष्ठमण्डप]] मन्दिर | याक | २०१७ |- | style="text-align:center; background:#000;"| | style="text-align:center; background:#000;"| | rowspan=2|१० | rowspan=2|खैरो अरू हरियो | rowspan=2|सगरमाथा; चाँगुनारायण मन्दिरका गरुड नारायण | तीनटा [[कृष्णसार]] घाँस चरद्या; रूख; बैंक लोगो | २०१२ |- | style="text-align:center; background:#000;"| | style="text-align:center; background:#000;"| | हरिण; रूख; बैंक लोगो | २०१७ |- | style="text-align:center; background:#000;"| | style="text-align:center; background:#000;"| | rowspan=2|२० | rowspan=2|सुन्तला अरू खैरो | rowspan=2|सगरमाथा; पाटनका भगवान कृष्ण मन्दिर; स्तम्भ माथि [[गरुड]] | [[बारासिंगा]]; रूख; पहाड; बैंक लोगो | २०१२ |- | style="text-align:center; background:#000;"| | style="text-align:center; background:#000;"| | [[सम्बर हरिण]]; रूख; पहाड; बैंक लोगो | २०१६ |- | style="text-align:center; background:#000;"| | style="text-align:center; background:#000;"| | rowspan=2|५० | rowspan=2|बैजनी, हरियो अरू नीलो | rowspan=2|सगरमाथा; जनकपुरको [[जानकी मन्दिर|राम-जानकी मन्दिर]] | भाले [[हिमाली थार]]; पहाड; बैंक लोगो | २०१२ |- | style="text-align:center; background:#000;"| | style="text-align:center; background:#000;"| | [[हिउँ चितुवा]]; बैंक लोगो | २०१६ |- | style="text-align:center; background:#"| | style="text-align:center; background:#"| | rowspan=2|१०० | rowspan=2|हरियो अरू बैजनी | rowspan=2|सगरमाथा; चाँदी जस्तो अण्डाकारभित्र मायादेवी; नेपालको नक्सा; [[अशोक स्तम्भ]];<br>काठमाडौंका [[तलेजु मन्दिर, काठमाडौं|तलेजु मन्दिर]] का काठका नक्काशी; “लुम्बिनी – भगवान बुद्धको जन्मस्थल” लेख | [[एकसिंगे गैँडा]] घाँसे मैदानमं; बैंक लोगो | २०१२ |- | style="text-align:center; background:#"| | style="text-align:center; background:#"| | एकसिंगे गैँडा अरू बच्चा घाँसे मैदानमं; बैंक लोगो | २०१५ |- | style="text-align:center; background:#000;"| | style="text-align:center; background:#000;"| | rowspan=2|५०० | rowspan=2|खैरो अरू बैजनी | rowspan=2|सगरमाथा; भगवान इन्द्र; आमादब्लम हिमाल अरू [[थेयाङबोचे]] गुम्बा; काठका नक्काशी; बादल | दुईटा [[बाघ]] हिउँ पग्लेको पानी पिउद्या | २०१२ |- | | | बाघ | २०१६ |- | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | rowspan=2|१,००० | rowspan=2|नीलो, रातो अरू खरानी रंग | rowspan=2|सगरमाथा, [[स्वयम्भूनाथ]] स्तूप अरू हरती मन्दिर | [[एसियाली हात्ती]] | २०१३ |- | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | दुईटा एसियाली हात्ती | २०१९ |- |colspan="7"|{{Standard banknote table notice|BrE=Y}} |} ==विनिमय दर== सन् १८५७ देखि १९३० तक नेपाली रुपियाँ (दुई आधा-रुपियाँ या मोहर<ref name="Rawat1974">{{cite book|title=Indo-Nepal Economic Relations|page=130|first=Pooran Chand|last=Rawat|date=1974|publisher=[[Lawrence Verry Incorporated]]|isbn=9780842606561|quotation=The Nepalese half rupee was given the name of 'Mohar' because it bore the seal of the King.}}</ref>) भारतीय रुपियाँ सँग १.२८ नेपाली रुपियाँ = ₹१ का स्थिर दरमं बाँधल रहो।<ref name="Schuler2004"/> यै अवधि पछी नेपाली रुपियाँ कै मूल्य भारतीय रुपियाँ सँग उतार-चढ़ाव होन लागो। सन् १९३९ मं दर घटकै रु१.६० = ₹१ पुग्यो, फेर [[दोसरो विश्व युद्ध]] का समय रु०.६० = ₹१ तक मजबूत होई गै, अरू युद्ध पछी फेर कमजोर होई गै। सन् १९५२ मं नेपाल सरकारले आधिकारिक रूप मं नेपाली रुपियाँ लाई रु१.२८ = ₹१ का दरमं बाँध्यो, फेर बजारमं वास्तविक दर अझै भी रु१.६० = ₹१ रहो।<ref name="Schuler2004" /> सन् १९५५ देखि १९५७ तक विनिमय दरमं क्रमिक सुधार (soft peg revaluation) कर्या गै। यो दर रु१.७५५ = ₹१ बाट शुरू होई सन् १९५७ तक रु१.३०५ = ₹१ पुग्यो। सन् १९५८ मं सरकारले हवाई जहाजका टिकट खरीद खातेर मात्र रु१.५०५ = ₹१ कै नयाँ विनिमय दर लागू कर्यो। सन् १९६० मं रु१.६० = ₹१ कै कडा स्थिर विनिमय दर (hard peg) लागू कर्यो गै। पछि ६ जून १९६६ मं भारतीय रुपियाँ कै ठूलो अवमूल्यन भया पछी यो दर परिवर्तन होई रु१.०१५५ = ₹१ बनो।<ref name="Schuler2004"/> सन् १९६६ मं भारतीय रुपियाँ नेपाल मं कानुनी चलन (legal tender) रहन बन्द होई गै।<ref name="Schuler2004" /> सन् १९६७ देखि १९७५ तक नेपाल सरकारले नेपाली रुपियाँ लाई भारतीय रुपियाँ, अमेरिकी डलर अरू सुन सँग बाँध्यो। सुरुवाती दर रु१.३५ = ₹१, रु१०.१२५ = US$१ अरू रु१ = ०.०८७७७ ग्राम सुन रहो। सन् १९७८ मं सुन सँगको सम्बन्ध हटाय तक दर बदलकै रु१.३९०७५ = ₹१, रु१२.५० = US$१ अरू रु१ = ०.०८०८४०८ ग्राम सुन पुग्यो।<ref name="Schuler2004" /> सन् १९८३ मं नेपाली रुपियाँ कै आधार (anchor) व्यापार-भारित विदेशी मुद्राका टोकरी (trade-weighted basket of currencies) मं बदल्या गै, फेर व्यवहारमं यो भारतीय रुपियाँ सँग स्थिर दर जस्तै रहो। यो व्यवस्था सन् १९९३ तक चल्यो, जब आधिकारिक रूप मं विनिमय दर रु१.६० = ₹१ तय कर्या गै।<ref name="Schuler2004" /> ==सन्दर्भ== {{Reflist}} 3hvcqffczx73bbglsivk1e3lvru4enb 0 26514 265642 2026-05-14T15:09:33Z Ramesh Deuba 3534 नयाँ लेख 265642 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = गुरुङ | image = Gurung Tamu Lhosar 2018 05.jpg | caption = परम्परागत पोसाकमा गुरुङ समुदाय | population = | region1 = {{NEP}} | pop1 = ५,४३,७९० (२०२१) | ref1 = <ref>{{cite report |date=2021 |title=राष्ट्रिय जनगणना तथा आवास गणना २०२१, जात/जातीयता प्रतिवेदन |author=राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय |work=नेपाल सरकार |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/downloads/caste-ethnicity}}</ref> | region2 = {{IND}} | pop2 = १,३९,००० (२०२१) | ref2 = | region3 = {{USA}} | pop3 = १७,००० (२०२३) | ref3 = <ref>{{cite web|url=https://www.peoplegroups.org/explore/GroupDetails.aspx?peid=41449|title=राई-समुदाय Peoplegroup.org}}</ref> | region4 = {{UK}} | pop4 = ७५,००० (२०२३) | popplace = [[मनाङ जिल्ला|मनाङ]], [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]], [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]], [[मुस्ताङ जिल्ला|मुस्ताङ]], [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]], [[कास्की जिल्ला|कास्की]], [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]], [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] अणि [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] | languages = [[गुरुङ भाषा|गुरुङ]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]], [[सेके भाषा|सेके]] | religions = [[ File:Buddhism symbol.PNG|15px]] [[बौद्ध धर्म]]<br />[[File:Om.svg|15px]] [[हिन्दू धर्म]]<br />[[File:Bon_yungdrung.svg|15px]] [[बोन धर्म]] | native_name = गुरुङ<br />རྟམུ | native_name_lang = | related_groups = [[तिब्बती समुदाय|तिब्बती]], [[क्याङ समुदाय|क्याङ]], [[तामाङ समुदाय|तामाङ]], [[मगर समुदाय|मगर]], [[थकाली समुदाय|थकाली]], [[शेर्पा समुदाय|शेर्पा]] }} {{Infobox Chinese | order = st | tib = ཏམུ | zwpy = Tामु }} '''गुरुङ जाति''', '''गुरुङ समुदाय''' वा '''तमु''' नेपालको [[पच्छिमाञ्चल विकास क्षेत्र|पच्छिमाञ्चल]] क्षेत्रमा बसोबास करन्या एक मुलवासी भुमिपुत्र मंगोल वर्णक समुदाय हुन्। मुख्य रूपम गुरुङ समुदाय [[गण्डकी अञ्चल|गण्डकी]] अञ्चलमा बसोबास करदछन्, खासगरी [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]], [[कास्की जिल्ला|कास्की]], [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]], [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]], [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]], [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] अणि [[अन्नपूर्ण हिमाल|अन्नपूर्ण]] हिमश्रृङ्खला आसपास [[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] जिल्लाम गुरुङक बाहुल्यता रहिक्या छै। केही [[बागलुङ जिल्ला|बागलुङ]], [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] अणि [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] जिल्लाम अणि [[माछापुच्छ्रे हिमाल|माछापुच्छ्रे]] आसपास पनि बसोबास करदछन्। थोरै सङ्ख्याम भएपनि [[सिक्किम]] अणि [[भुटान]]मा समेत बसेक अनुमान करिन्छ।<ref name=एभरेष्ट/> [[नेपालको दसौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०५८|वि.सं. २०५८ क तथ्याङ्क]] अनुसार ५४३,५७१ गुरुङ, नेपालको कुल जनसङ्ख्याक २.३९% छन्, जसमध्ये ३३८,९२५ ले [[गुरुङ भाषा]] बोल्दछन्।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=डा. पद्मप्रसाद खतिवडा|शीर्षक=जनसंख्यामा जातजाति संरचना|युआरएल=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/39245-1361660746.html|प्रकाशक=नागरिक दैनिक|भाषा=नेपाली|पहुँचमिति=२५ सेप्टेम्बर २०२१}}</ref> [[तिब्बत|तल्लो भोट]]क दक्षिणी जिल्लाम गुरुङ जातिक उत्पत्ति भयाको मानिन्छ। केही मानव इतिहासविद्हरूक अनुसार गुरुङ वा तमु ऐतिहासिक आदि-मङ्गोल जातिबाट उत्पत्ति भयाका हुन् अणि मध्य [[एसिया]]बाट सर्दै फैलिंदै आयाका पनि बताइन्छ। == किंवदन्ती == मनाङबाट सन् ५०० तिर केही तमुहरू शिकार खेल्दै उत्तरी भेकबाट अन्नपूर्ण श्रृङ्खला पार गरी दक्षिणी भेकमा आयाका थिया। उनले त्यो लेकाली भूमि मन परायाक कारण त्यहाँ केही अन्नक बीउ छर्या अणि फर्क्या। दोस्रो पटक आउँदा त्यहाँ सप्रेको बाली पाया। तेस्रो पटक तीन थरक तमुहरू त्यहाँ आएर तीन समूहमा बस्ती बसाली “क्होल सोप्रे ट्हो” (गाउँ) नाम राख्या। हिमाल वारिक दक्षिणी भेकमा यो तमुहरूक पहिलो ऐतिहासिक गाउँ मानिन्छ। त्यस पछी मनाङ अणि मुस्ताङबाट अरू तमुहरू पनि बसाइँ सर्दै आयाका। मुस्ताङमा बाँकी रह्या तमुहरू पछि थकाली (ताम्हा) बन्या।<ref>{{Cite web|title=को हुन् गुरुङ जाति ? एक परिचय|url=https://fairnepal.com/news/18673|website=फेयर नेपाल|language=नेपाली|accessdate=१५ मङ्सिर २०७९}}</ref> == शब्दक उत्पत्ति == नेपालक यो प्रमुख जातिलाई [[नेपाली भाषा]]मा गुरुङ भनिन्छ तर गुरुङहरू आफूलाई [[गुरुङ भाषा]]मा तमु भन्दछन्। तमु अणि गुरुङ एउटै जातिलाई जनाउने दुई नाम हुन्। तमु दुई अक्षर मिलेर बनेक शब्द हो। तमुक “त” ले वज्र, माथि, घोडा अणि वञ्चरोलाई जनाउँछ भने “मु” ले आकाशलाई जनाउँछ। समग्रमा तमुको अर्थ आकाशक वज्र, घोडा भएका अथवा पालक तथा लेकाली मानिस बुझिन्छ। तिब्बती भाषा अनुसार गुरुङ शब्द “ग्रोङ” शब्दबाट बनेको हो, जसक अर्थ किसान वा कृषक हुन्छ। तिब्बती भाषाक “घोरुङ” शब्द अपभ्रंश भएर गुरुङ भयाको पनि मानिन्छ।<ref name=लोकपाटी>{{वेब स्रोत|शीर्षक=गुरुङ जातिको गौरवशाली इतिहास|युआरएल=https://lokpati.com/2020/01/59262/|वेबसाइट=लोकपाटी|भाषा=नेपाली|पहुँचमिति=२५ सेप्टेम्बर २०२१}}</ref> गुरुङ जातिलाई नेपाल सरकारले नेपालका प्रमुख जनजातिमध्ये सूचीकृत करिक्या छै।<ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=आदिवासी/जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान ऐन, २०५८|युआरएल=http://www.lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2018/10/%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%80-%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8-%E0%A4%B0%E0%A4%BE-2.pdf|वेबसाइट=नेपाल कानुन आयोग|भाषा=नेपाली|पहुँचमिति=२५ सेप्टेम्बर २०२१}}</ref> हालक गण्डक क्षेत्र अर्थात् कालीगण्डकी अणि बुढीगण्डकी बीचक भाग गुरुङ जातिक थातथलो मानिन्छ। गुरुङ जाति अणि भाषासँग सम्बन्धित दस्तावेजहरू अनुसार १४०० वर्ष पहिल्या [[मङ्गोलिया]] देशक वरिपरिको क्षेत्रबाट यो जातिक सांस्कृतिक विकास भयाको मानिन्छ। विभिन्न देश अणि क्षेत्र पार गर्दै [[चीन]]क तिब्बत हुँदै गुरुङहरू नेपालमा भित्रियाका थिया। सुरुवातमा [[अन्नपूर्ण हिमाल]]क वरिपरिबाट हालक मनाङ, मुगु, डोल्पा अणि मुस्ताङ हुँदै गण्डक क्षेत्रमा प्रवेश गर्या पछी [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]]क रुम्जाटारबाट बसाइँ सर्दै पूर्वतिर [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]], [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]], पाँचथर, इलाम, [[सिक्किम]], दार्जिलिङ, आसाम, मणिपुर अणि [[म्यानमार]]सम्म फैलिया।<ref name=एभरेष्ट/> == भाषा अणि भेषभुषा == [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८]] अनुसार गुरुङ जातिक कुल जनसङ्ख्या ५,२२,६४१ थिया, जसमध्ये २,८३,७८० पुरुष अणि २,३८,८६१ महिला थिया। तिनमध्य ३,२५,६२२ ले मातृभाषाक रूपमा [[गुरुङ भाषा]] बोल्दछन्।<ref name=लोकपाटी/> गुरुङ भाषालाई वक्ताहरू “तमु क्यी” भन्दछन्। यो भाषा भोट-बर्मेली भाषा परिवार अन्तर्गत पर्दछ। यो भाषा [[देवनागरी लिपि|देवनागरी]] अणि खेमाप्ही लिपिमा लेखिन्छ। २०६८ सम्म गुरुङ भाषा बोलन्याक सङ्ख्या नेपालको कुल जनसङ्ख्याक १.२३% थिया।<ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=गुरुङ जाति र लोक संस्कृति|युआरएल=https://www.madinews.com/archives/616|वेबसाइट=मादी न्युज|भाषा=नेपाली|पहुँचमिति=२५ सेप्टेम्बर २०२१}}</ref> नेपालका तिब्बती भाषा परिवारका विभिन्न भाषा समूहहरूमध्ये थकाली भाषा अणि [[तामाङ भाषा]]सँग गुरुङ भाषाक निकट सम्बन्ध छै। गुरुङ समुदायक पुरुषहरूले भोटो, आस्कोट, कछाड, पाखी, नीलो पटुकी, भाङ्गग्रा, टोपी वा फेटा अणि गल्बन्दी लगाउँछन् भने महिलाहरूले मखमली चोली, छिट्को गुन्यु, टिकिस, नीलो पटुकी, बुट्टे कर्मु, हरियो पोते, पिरुमाला, शिरफूल, सिरबन्दी अणि हबेल माला लगाउने गर्दछन्।<ref>{{Cite journal |last=काफ्ले |first=उमेश |date=2019-09-23 |title=कक्षा दशमा अध्ययनरत विद्यार्थीको भाषा सम्पादन सक्षमताको परीक्षण |journal=Interdisciplinary Research in Education |volume=4 |issue=1 |pages=87–98 |doi=10.3126/ire.v4i1.25738}}</ref> == भौगोलिक वितरण == [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८]] सम्म, गुरुङ जातिको जनसङ्ख्या ५२,२२,६४१ रहेको थियो जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको २.०% रहेको थियो। [[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] (५२.४%), [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] (३१.३%), मुस्ताङ (२१.४%), गोरखा (१६.७%), [[कास्की जिल्ला|कास्की]] (१६.६%), तनहूँ (११.५%), स्याङ्जा (९.०%), डोल्पा (७.१%), [[चितवन जिल्ला|चितवन]] (६.८%) , धादिङ (५.५%), सङ्खुवासभा (५.४%), ताप्लेजुङ (४.६%), पर्वत (३.७%), [[रसुवा जिल्ला|रसुवा]] (३.१%), तेहरथुम (२.९%), इलाम (२.९%), काठमाडौँ (२.७%), [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]] (२.४%) र रूपन्देही (२.०%) गरि माथि उल्लेखित जिल्लाहरूमा राष्ट्रिय औसत भन्दा गुरूङ जनताको आवृत्ति बढी थियो। == सामाजिक व्यवस्था == गुरुङ जातिमा मामा चेला फुपु चेला सोलीडोली चल्छ। त्यसैले नेपालको कानुनमा हिन्दू धार्मिक परम्परा अनुसार जेसुकै भए पनि गुरुङको हकमा मामाको छोरी रोजीरोजी फुपूको छोरी खोजीखोजी विवाह गर्ने परम्परालाई मान्यता दिएको पाइन्छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=गुरुङ समुदायमा प्रचलित विवाह परम्परा|युआरएल=https://www.madinews.com/archives/1727|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=मादीन्युज|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२५ सेप्टेम्बर २०२१}}</ref> खेगी चोँगी र पैँडी यस जातिका सामाजिक व्यवस्थापनका अभिन्न अङ्ग हुन्। सामाजिक काम कुरामा कुनै नयाँ कामको थालनी वा कामकाज गर्ने क्रममा विवाद पर्‍यो भने खेगी, चोंगी (जजमान भद्रभलादमी) र पैंडी (ज्योतिषी) सबै एकै ठाउँमा भेला भएर कस्तो प्रक्रियाले त्यो कार्य सम्पन्न गर्ने भन्ने कुराको निर्णय खेगीले गर्दछ। कुन चाहिँ काम गरेमा सबैको भलो हुन्छ भन्ने कुराको निर्णय चोंगीले गर्दछ। कुन तिथि मिति पारेर कार्यारम्भ गरेमा शुभअशुभ के हुन्छ भन्ने कुराको निर्णय पैंडीले गर्दछ। तमु समुदाय राष्ट्र निर्माणको धरोहर बन्न सक्नुमा यिनै ऐतिहासिक परम्पराको पृष्ठभूमीले ठूलो योगदान पुर्‍याएको छ। ==चाड पर्व== जन्मदेखि मरणसम्मका संस्कार र परम्परा तथा प्राचिन पौणीरक जातिया सांस्कृतिका धनी, तमु (गुरुङ)को आफ्नै रीतिरिवज, चाड पर्ब सम्बन्धि आफ्नै विशिष्ट परम्परा अझैसम्म रहेको पाइन्छ। यस जातिको पुर्खौली धर्म, बोन धर्मानुसार जस आन्तर्गत, गुरुङहरूको मुल चाड पर्वहरूमा क्रमशः ल्होसार (पौष १५), माँङी त्ह्ये (माघे संक्रान्ति), खे कु त्ह्ये (फाल्गुन पूर्णिमा), चैत्रको ३ मंगलबार (ट्हो त्हेँ) गाउँ बार्ने, खेकु माँङी थेब त्ह्ये (वैशाख पूर्णिमा), क्ह्वोइडुलु मार (श्रावण संक्रान्ति), ख्योदो म्हाँमै त्ह्ये (भदौ पूर्णिमा) आदि हुन्।<ref name=एभरेष्ट>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=नेपालमा गुरुङ जाति|युआरएल=http://everesttimes.net/archives/4307|कार्य=|प्रकाशक=एभरेष्ट टाइम्स|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२५ सेप्टेम्बर २०२१}}</ref> === बाजाहरू === गुरुङ जातिका बाजाहरू धेरै प्रकारका छन्। कोप्रे, तौँधू , छैँडू, घोरलसिँगी, धनुसारङ्गी, ङहा, खैँजडी, एकपाखे ङहा, छेँले, मादल उनीहरूले प्रयोग गर्ने गर्दछन्।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=गुरुङ|युआरएल=https://www.indigenousvoice.com/indigenous-peoples/4/gurung.html|कार्य=|प्रकाशक=इन्डिजिनियस भ्वाइस|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२५ सेप्टेम्बर २०२१}}</ref> == ‍चर्चित गुरुङ व्यक्तिहरू == उपनाम भएका उल्लेखनीय व्यक्तिहरू समावेश छन्: * अन्जु गुरुङ (जन्म १९९४), भुटानी क्रिकेटर * अनामिका गुरुङ, मिस टिन नेपाल 2008 को विजेता * [[अनिल गुरुङ]] अनिल गुरुङ (जन्म १९८८), फुटबल खेलाडी * अनिता गुरुङ, मिस नेपाल 2004 दोस्रो रनर अप * अनुपमा औरा गुरुङ (जन्म १९८८), मिस नेपाल अर्थ २०११ * [[अनुराधा कोइराला]] (जन्म गुरुङ), माइती नेपालकी संस्थापक तथा निर्देशक, प्रदेश नं. १ महिला गभर्नर । ३ * अमर बहादुर गुरुङ, भारतीय संघ फुटबल खेलाडी * अम्बर गुरुङ (1938 – 2016), संगीतकार, गायक र गीतकार * अमृत गुरुङ (सक्रिय 1991 – 2013 पछि), गायक र संगीतकार, नेपथय ब्यान्डका संस्थापक * अमान्डा मानन्धर गुरुङ, मिस टिन नेपाल 2002 को विजेता * ओम गुरुङ, (१९५३-२०२२) समाजशास्त्री जो त्रिभुवन विश्वविद्यालयको समाजशास्त्र/मानवविज्ञान केन्द्रीय विभागका प्रमुख थिए। * ओमी गुरुङ, भारतीय फेसन डिजाइनर * भानुभक्त गुरुङ (१९२१–२००८), भिक्टोरिया क्रस प्राप्तकर्ता, ब्रिटिश भारतीय सेना * भरत गुरुङले शाही एडीसीका रुपमा काम गरेका थिए । सन् १९८० को दशकमा नेपालका स्वर्गीय राजकुमार धीरेन्द्र शाहलाई । * भीम गुरुङ (जन्म १९८१), म्याराथन धावक, स्काई रनर, जसले स्काईरनिङ वर्ल्ड सिरिज अन्तर्राष्ट्रिय सर्किटको चार दौड जितेका थिए। * बीबी गुरुङ (जन्म १९२९-२०२२), सिक्किमका तेस्रो मुख्यमन्त्री * भिसन गुरुङ पोखरा थन्डर्सका फुटबल खेलाडी हुन् * भूमिका गुरुङ - अभिनेत्री * विमल गुरुङ, भारतीय गोरखा राजनीतिज्ञ तथा गोरखा जनमुक्ति मोर्चा (GJM) का संस्थापक तथा अध्यक्ष हुन्। * 1952 हेलसिंकी ओलम्पिकमा स्वर्ण पदक जित्ने हक्की टोलीका सदस्य चमन सिंह गुरुङ * चन्द्र गुरुङ नेपालको संरक्षण र दिगो क्षेत्रका नेता हुन् । * चन्द्रबहादुर गुरुङ (सक्रिय २००८), राजनीतिज्ञ * दक्षिण कोरियामा पूर्व नेपाली आप्रवासी कामदार चन्द्रकुमारी गुरुङ * चित्रबहादुर गुरुङ, पूर्व पौडीबाज * छत्रमान सिंह गुरुङ (जन्म १९५२), नेपाली सेनाका अधिकारी तथा प्रधानसेनापति हुन्। * छेतन गुरुङ (1979-2020) नेपाली चलचित्रमा आफ्नो कामका लागि परिचित नेपाली चलचित्र निर्देशक र लेखक। * सिने गुरुङ (सक्रिय २०१०), गायिका * दर्शन गुरुङ (जन्म २००२), नेपाली पूर्व पेशेवर फुटबलर जसले पछिल्लो पटक न्यू रोड टिम (NRT) को लागि मिडफिल्डरको रूपमा खेले। * देव गुरुङ (1996 अघि– 2008 पछि), राजनीतिज्ञ * दिपक गुरुङ पोखरा थन्डर्सका फुटबल खेलाडी हुन् * दीपेन्द्र गुरुङ (ब्रिटिस व्यापारी, करोडपति र मिस वर्ल्ड सौन्दर्य प्रतियोगिताको मालिक * धनराज गुरुङ, नेपाली कांग्रेसका नेता हुन् * गजेन्द्र गुरुङ, भारतीय राजनीतिज्ञ * नेपाल आर्मी क्लब र नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबलबाट खेल्ने फुटबलर घिमकुमारी गुरुङ * गोपाल गुरुङ (जन्म १९३९ – २०१६), राजनीतिज्ञ, लेखक, पत्रकार, शिक्षक र मानव अधिकारका मुखर अधिवक्ता हुन्। * हरि गुरुङ, भुटानी फुटबलर * हर्क गुरुङ, भूवैज्ञानिक, मानवशास्त्री तथा लेखक हुन् * हेमबहादुर गुरुङ (सक्रिय १९७९– २००९), पूर्व प्रहरी महानिरीक्षक (आईजीपी) * हिमालयन शेर्पा क्लबबाट मिडफिल्डरको रुपमा खेल्ने अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलर हेमान गुरुङ * हेमन्त गुरुङ, भुटानी राजनीतिज्ञ जो भुटानको राष्ट्रिय सभाका सदस्य हुन् * हिरा गुरुङ, राजनीतिज्ञ तथा नेपालको संघीय संसदको प्रतिनिधि सभा सदस्य * हिट काजी गुरुङ (सक्रिय 1999 – 2008 पछि), राजनीतिज्ञ * इजराइल गुरुङ, भारतीय पेशेवर फुटबलर * जमुना गुरुङ, अस्ट्रेलियाली व्यवसायी र अरबपति * जमुना गुरुङ, नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टिमकी पूर्व कप्तान हुन् । * [[जसिता गुरुङ]], नेपाली अभिनेत्री * जीवन गुरुङ, द एज ब्यान्ड म्युजिकल सदस्य * जोधा गुरुङ (जन्म 1954), मध्य-दूरी धावक * करुण गुरुङ, भुटानी पूर्व अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल र फुटसल खेलाडी * केदार गुरुङ, भारतीय शिक्षाविद् र नेपाली साहित्यका लेखक, आफ्नो व्यंग्यात्मक अभिव्यक्तिका लागि परिचित * खेमराज गुरुङ, संगीतकार तथा गायक * किरण गुरुङ (सक्रिय २००८), राजनीतिज्ञ * किशोर गुरुङ, गिटारवादक तथा एथनोम्युजियोलोजिस्ट * कुलबहादुर गुरुङ (सक्रिय २००८), राजनीतिज्ञ * लछिमान गुरुङ (१९१७–२०१०), भिक्टोरिया क्रस प्राप्तकर्ता, ब्रिटिश भारतीय सेना * लालकाजी गुरुङ, राजनीतिज्ञ तथा नेपालको संघीय संसद्का प्रतिनिधि सभा सदस्य * महादेव गुरुङ (सक्रिय १९९९), राजनीतिज्ञ * मानबहादुर गुरुङ, राजनीतिज्ञ * मौसमी गुरुङ, गायिका तथा गीतकार * नेपालको पहिलो महिला गायिका मलेवादेवी गुरुङ हुन् * मिलन गुरुङ अपराधी * भाटभटेनी सुपरमार्केटका सञ्चालक मीनबहादुर गुरुङ * नरसिंह गुरुङ, राजा रणबहादुर शाहको नेतृत्वमा नेपाली काजी * नोभिन गुरुङ (जन्म १९९९), भारतीय पेशेवर फुटबलर * निश्मा गुरुङ (जन्म १९८०), फ्रिस्टाइल पौडी खेलाडी जसले १९९६ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक खेलहरूमा नेपालको प्रतिनिधित्व गरेकी थिइन्। * पल्टेन गुरुङ (सक्रिय 1994 – 2008), राजनीतिज्ञ * पार्वत गुरुङ, राजनीतिज्ञ तथा पूर्व सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री * परशुराम मेगी गुरुङ, कम्युनिष्ट राजनीतिज्ञ तथा राष्ट्रिय सभा सदस्य * [[प्रवल गुरुङ]] (जन्म १९७९), न्यूयोर्क फेसन डिजाइनर * प्रवेश गुरुङ, भारतीय क्रिकेटर * प्रभात गुरुङ (जन्म २००४), नेपाली मूलका हङकङ पेशेवर फुटबलर जो हाल हङकङका लागि मिडफिल्डरको रूपमा खेल्छन्। * प्रकाश गुरुङ, संगीतकार तथा गायक * प्रकाश बहादुर गुरुङ (सक्रिय १९९९), राजनीतिज्ञ * प्रवीण गुरुङ (जन्म १९६२ - २०००), लोक संगीत गायक तथा संगीत संयोजक * पृथ्वीमान गुरुङ, मुख्यमन्त्री * गण्डकी प्रदेशका राजनीतिज्ञ पृथ्वीसुब्बा गुरुङ * पुरन एन्ड्रयू गुरुङ, भारतीय तेक्वान्दो अभ्यासक र प्रशिक्षक * मिस नेपाल कोरियोग्राफर रचना गुरुङ शर्मा * राजन गुरुङ (जन्म २०००), फुटबल खेलाडी * रजनी गुरुङ - अभिनेत्री * रामबाबु गुरुङ, लेखक तथा निर्देशक हुन् * रामप्रसाद गुरुङ, बक्सर * रेगन गुरुङ, अमेरिकी मनोवैज्ञानिक र पुरस्कार विजेता लेखक * रेणुका गुरुङ, राजनीतिज्ञ तथा पूर्व राज्यमन्त्री, महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक * ऋश्मा गुरुङ, अभिनेत्री तथा मोडल * रोबिन गुरुङ (जन्म १९९२), भारतीय पेशेवर फुटबलर * सञ्जय गुरुङ (जन्म १९६९), नेपाली क्रिकेट अम्पायर * सारा गुरुङ, मिस नेपाल २००४ फस्ट रनर अप * सरिता गुरुङ, समाजसेवी तथा समाजसेवी हुन् * शेष घले, अस्ट्रेलियाली व्यवसायी र अर्बपति * सिपोरा गुरुङ, भलिबल खेलाडी * नेपाली कांग्रेसकी राजनीतिज्ञ सीता गुरुङ हाल नेपालको दोस्रो संघीय संसदको सदस्यका रुपमा कार्यरत छन् । * शिरीष गुरुङ, प्रतिस्पर्धी पौडीबाज * सुकमित गुरुङ, आधुनिक शास्त्रीय गायक * सुरज गुरुङ पोखरा थन्डर्सका फुटबल खेलाडी हुन् * सूर्यमान गुरुङ (सक्रिय 1999 – 2008), राजनीतिज्ञ * सुवास गुरुङ (जन्म १९९१), नेपाली पेशेवर फुटबलर जो शहीद स्मारकको लागि मिडफिल्डरको रूपमा खेल्छन्। * टी.एस. गुरुङ (१९२३–८९), सामाजिक तथा राजनीतिक कार्यकर्ता * नेपाली कांग्रेसका सांसद टेकबहादुर गुरुङले श्रम तथा रोजगार मन्त्रीको पदभार ग्रहण गरेका छन् । * टिम गुरुङ, लेखक * थमन गुरुङ (१९२४–४४), भिक्टोरिया क्रस प्राप्तकर्ता, ब्रिटिश भारतीय सेना * तोया गुरुङ, लेखक तथा कवि * तृष्णा गुरुङ, (जन्म १९८५) नेपाली गायिका र रियालिटी शो द भ्वाइस अफ नेपाल सिजन ३ को प्रशिक्षक पनि हुन्। ==सन्दर्भ== snuy7erhjvxuapjqe4ry47ldmsjpqhu 0 26515 265643 2026-05-14T15:17:26Z Ramesh Deuba 3534 नयाँ लेख 265643 wikitext text/x-wiki {{infobox caste | caste_name = झर्रा | image = | caption = | jati = | classification = [[क्षेत्री]]क [[उपजाति]] | gotra = | veda = | kula_daivat = | kula_devi = | guru = | mantra = | nishan = | devak = | religions = [[हिन्दू धर्म]] | languages = [[नेपाली भाषा|नेपाली]], [[संस्कृत]] | country = [[नेपाल]], भारत | state = | populated_states = | region = | India_migration = | population = | family_names = [[बस्नेत]]/[[बस्न्यात]], [[बिष्ट]], [[बोहरा]], [[बुढाथोकी]], [[चौहान]], [[कार्की]], [[कटुवाल]], [[खड्का]], [[कुँवर]], [[महत]], [[रावल]], [[राणाभाट]], [[राउत]], [[थापा]] | feudal_title = [[काजी (नेपाल)|काजी]] साहेब, [[दिवान]] साहेब, [[मुख्तियार]], चौतरिया आदि। यी सबै उपाधिहरू फरक प्रशासनिक पद हुन्। | heraldic_title = | lineage = | color = | throne = | victory_weapon = खुकुरी | endogamous = | notable_members = [[थापा]], [[बस्न्यात परिवार]], [[कुँवर परिवार]], [[थापा वंश]], [[अमरसिंह थापा परिवार]] | subdivisions = बहुथरिया<br />एकथरिया | related = ठकुरी, [[बाहुन]] | historical_grouping = [[टागाधारी]] जाति | disputed_grouping = | status = | education_reservation = छैन (अगाडि जाति) | employment_reservation = छैन | other_reservation = छैन | original_kingdom = [[खस राज्य]] | other_kingdom = [[गोरखा राज्य]], [[जुम्ला राज्य]] | official_website = | footnotes = }} '''झर्रा क्षेत्री''' ({{IPAc-en|ˈ|ʒ|ər|r|ɑː}}) [[खस समुदाय|खस]] जातीय समूह अन्तर्गत पर्ने [[क्षेत्री]] जातिक एक उपसमूह हुन्। झर्रा क्षेत्रीहरूले छ धागो भएको [[यज्ञोपवीत|जनै]] लगाउँछन्। ऐतिहासिक रूपमा उनीहरू [[इन्डो-आर्यन]] समुदायका मानिन्छन्। झर्रा समुदायभित्र [[बस्नेत]]/[[बस्न्यात]], [[थापा]], [[कार्की]], [[कुँवर]], [[खड्का]], [[कटुवाल]], [[रावत]], अणि [[बिष्ट]] लगायतका थरहरू पर्दछन्। == शब्दक उत्पत्ति अणि पृष्ठभूमि == {{Main|क्षेत्री}} “क्षेत्री” शब्द संस्कृतक “[[क्षत्रिय]]” शब्दबाट आयाक नेपाली रूप हो।<ref>{{cite journal |author-first=Richard |author-last = Burghart |title=The Formation of the Concept of Nation-State in Nepal |journal=The Journal of Asian Studies |volume=44 |issue=1 |year=1984 |pages=101–125}}</ref> नेपालमा क्षेत्री अणि बाहुनहरूलाई “[[टागाधारी]]” अर्थात् जनै लगाउने द्विज जातिका रूपमा मानिन्छ। उनीहरू [[यज्ञोपवीत]] धारण गर्दछन्।<ref>{{Cite book | last = Adhikary | first =Surya Mani | title = The Khasa Kingdom: A trans-Himalayan empire of the middle age | year = 1997}}</ref> क्षेत्रीहरू [[पहाडी समुदाय]] अन्तर्गत पर्दछन् अणि उनीहरूक मातृभाषा [[नेपाली भाषा]] हो, जुन [[संस्कृत]]बाट धेरै प्रभावित छै। == संस्कृति अणि परम्परा == [[File:A_yagyopaveet_sanskar_upanayana_samskara.jpg|thumb|हिमाली क्षेत्रमा बालकलाई जनै दिइरहेको दृश्य]] क्षेत्री पुरुष अणि उनकै विधिवत् विवाह भयाक क्षेत्री पत्नीबाट जन्मेका सन्तानलाई “झर्रा” (अर्थात् शुद्ध) मानिन्छ। तर पहाडी बाहुन पुरुष अणि क्षेत्री महिलाबाट जन्मेका सन्तानलाई “थिमा” (अर्थात् मिश्रित) भनिन्छ।<ref>{{cite book |author-first=Lynn |author-last=Bennett |title = Himalayan Anthropology: The Indo-Tibetan Interface |year=1978 }}</ref> झर्रा बालकलाई हिन्दू संस्कारअन्तर्गत [[ब्रतबन्ध]] समारोहमा छ धागो भएको [[जनै]] दिइन्छ, जबकि थिमा बालकलाई तीन धागो भएको जनै मात्र दिइन्छ।<ref>{{cite book |author-first=Lynn |author-last=Bennett |title = Himalayan Anthropology: The Indo-Tibetan Interface |year=1978 }}</ref> थिमा छोराले झर्रा छोराको तुलनाम कम पुर्ख्यौली सम्पत्ति पाउने प्रचलन पनि रहिक्या थिया। === चर्चित व्यक्तित्व === * [[भीमसेन थापा]] * [[अभिमान सिंह बस्नेत]] * [[दिल्लीजंग थापा]] * [[अमरसिंह थापा]] * [[भक्ति थापा]] * [[बलनरसिंह कुँवर]] * [[स्वरूप सिंह कार्की]] * [[बलभद्र कुँवर]] * [[नेपालकी महारानी त्रिपुरासुन्दरी]] * [[माथबरसिंह थापा]] * [[प्यारजंग थापा]] * [[पूर्णचन्द्र थापा]] * [[सूर्यबहादुर थापा]] * [[रुक्माङ्गद कटुवाल]] * [[योगी नरहरिनाथ]] == सन्दर्भ == {{reflist}} == पुस्तकहरू == *{{Cite book | last = Adhikary | first =Surya Mani | title = The Khasa Kingdom: A trans-Himalayan empire of the middle age | publisher = Nirala Publications | year = 1997 | isbn = 8185693501 }} * {{cite book |author-first=Lynn |author-last=Bennett |title = Himalayan Anthropology: The Indo-Tibetan Interface |year=1978 |publisher=Walter de Gruyter }} *{{Cite book | title = People of Nepal | first = Dor Bahadur| last=Bista | year =1972 | publisher = Ratna Pustak Bhandar }} * {{cite journal |author-first=Richard |author-last = Burghart |title=The Formation of the Concept of Nation-State in Nepal |journal=The Journal of Asian Studies |volume=44 |issue=1 |year=1984 }} *{{cite book|title=Faces of Nepal |first=Harka B. |last=Gurung |publisher=Himal Books |year=1996 }} *{{citation|title=The Origins, Growth and Dissolution of Feudalism in Nepal |last=Pahari|first =Anup |year=1995 }} *{{cite book | title = A Study of the Family Support System | last = Sharma Upreti |first = Nayantara | year = 1979 }} *{{cite book | title = Dynamics of a hill society | last = Subba |first = Tanka Bahadur | year = 1989 }} *{{cite book | title = Changing Aspects of Modern Nepal | last = Iijima |first = Shigeru | year = 1977 }} [[Category:जाति व्यवस्था]] [[Category:खस समुदाय]] [[Category:नेपालका जातीय समूह]] oevwysfjqhpbhcfxbrty5un2nr5j180 0 26516 265644 2026-05-14T16:38:23Z Ramesh Deuba 3534 नयाँ लेख 265644 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = बिष्ट/विष्ट | image = <div style="white-space:nowrap;"> [[Image:Dipak Bista1.jpg|x230px]] <br /> | image_caption =<small> [[दीपक बिष्ट]]<br /> </small> |population = १ लाख <ref>http://forebears.io/nepal</ref> |regions= {{flag|नेपाल}} |languages = [[नेपाली भाषा]] |religions = [[हिन्दु धर्म]] और [[मष्टो देवता|मष्टो धर्म]] |related=[[पाण्डे]], [[थापा]], [[बस्नेत]], [[कुँवर]] }} '''बिष्ट''' नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] धर्मावलम्बी क्षेत्रीहरूको थर हो । बिष्ट थर बिटकर उठाउने पदबाट सिर्जित थर हो । काम , स्थान, पद, निगाहा जस्ता विभिन्न अवस्थाबाट नेपालीहरुका थर बनेका छन् । यस्तै गरी बनेको एक थर बिष्ट पनि हो । नेपालको [[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र|मध्य]] तथा [[सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र|सुदूर]] पश्चिम तथा भारतको [[हिमाचल प्रदेश]] तथा [[उत्तराखण्ड]] , उत्तर प्रदेश तथा पश्चिम बङ्गालमा विशेष गरेर बिष्ट थर लेख्नेहरूको बसोवास रहेको छ । बिष्ट थर लेख्ने सबै एकै होइनन । सांन्डील्य गोत्रीय पुजापाठ गर्ने ब्राहमण बिष्ट दार्चुलामा ,कश्यप गोत्रीय जैसी ब्राहमण बिष्ट डोटीमा भेटिन्छन,आफुलाई भारद्वाज गोत्रीय ठकुरी बताउने बिष्ट डोटी गड्सेरामा भेटिन्छन । यस्तै गौतम गोत्रीय गोरा बिष्ट र कश्यप गोत्रीय काला बिष्ट बैतडी पुर्चुड़ी क्षेत्रमा भेटिन्छन । सल्यान ,दाङ, रुकुम , गोरखा लगायत नेपाल तथा भारतका बिभिन्न स्थानहरुमा आतस्य गोत्रका बिष्ट क्षेत्रीहरु बसोबास गर्छन । यी मात्र नभएर नेपालमा ''ऐडी बिष्ट'', ''खबतरी बिष्ट'', ''खुलाल बिष्ट'', ''पुँवर बिष्ट'', आदि बिष्टका विभिन्न प्रकारहरू हुन् । ==खपतरी/खबतरी बिष्ट== [[खबतरी बिष्ट]]हरू अन्य [[खपतरी]]झैँ [[कौशिक गोत्र]]का हुन् ।<ref name="savitri">http://savitri.com.np/gotra-and-thars-surname-in-nepal/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312201040/http://savitri.com.np/gotra-and-thars-surname-in-nepal/ |date=2017-03-12 }}</ref> ==खुलाल बिष्ट== [[खुलाल बिष्ट]]हरू अन्य [[खुलाल]]झैँ [[धनञ्जय गोत्र]] हो<ref name="savitri"/> । ==पुँवर बिष्ट== [[पुँवर बिष्ट]] पुँवार बिष्ट अछामको ढाकुबाट नेपालको विभिन्न ठाउँमा फैलिएका छ्न । भारत खन्डको धारानगर भन्ने ठाउँबाट आएका अएर सिंह ,भएर सिह र जाजर सिंंह तीन दाजु भाइ मध्यका एक भाइ जाजर सिंह अछाम आई अछम लाई सिजापती माहाराजको दरबार कब्जा गरी बसेको भोटे राजा लाई युद्धमा हराई बिष्ट कहलियका हुन र सिंहबाट बिष्ट उपाधी पाएको अछामको ढाकुमा रहेकोपाटापत्र बंशावली मा उल्लेख छ । उपल्लो बिष्ट - मित्रको काल भन्ने उखान छ । कुलदेउता - खाडा वेताल वंश- पुँवार गोत्र- बशिष्ट अछाममा ढाकु, लाची तिखेढुङ्गा, कुच्ची, धमाली, मुलि ,बजुडा र तडिगैरा (बाटुलासैन )यस्तै बाजुराको ढाडाकोट (जगन्नाथ,) दैलेख, डडेल्धुरा कालिकोट र काठमाडौ थापाथली मा पुवार बिष्ट को बसोबास रहेको छ । कर्णाली प्रदेश तिर ढाडाकोटी बिष्ट लाई सबै भन्दा ठूलो क्षेत्री को रूपमा लिईन्छ । ==ऐडी बिष्ट== भिन्न-भिन्न [[गोत्र]] भएका बिष्ट क्षेत्रीहरू मध्य [[गौतम गोत्र|गौतम]] गोत्री बिष्ट जसलाई ऐडी बिष्ट भनिन्छ, यिनीहरू [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] जिल्लाको [[पाटन नगरपालिका|पाटन]] क्षेत्रको सेरोफेरो, [[तल्लो स्वराड]] र [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] जिल्लाको [[मड्चिपुर]]मा बसेका छन् । ===उद्गम स्थल=== करिब २५० वर्ष पहिले [[बाइसे राज्यहरू|बाईसे]] चौबिसे राजाहरूको समयमा पाटन क्षेत्रमा पर्ने कोट भन्ने ठाउँमा [[ठकुरी]] वंशका राजाले राज्य गर्दथे । एक समयमा [[पनेरू]] थरका राजाले त्यहाँ आक्रमण गरी ठकुरी वंशका राजालाई पराजितगरी आफुले कब्जा जमाए । पराजित ठकुरी वंशका राजा [[भारत]]को दुवानगर पुगी त्यहाँका राजालाई सहयोगको लागि आग्रह गरेछन् । त्यहाँका राजाले आफ्ना वीर योद्धा ऐडी बिष्ट, दशौनी बिष्ट, [[भट्ट]] र [[कठायत]]को दस्ता सहयोगको लागि खटाएछन् । वीर योद्धाहरूले पनेरू राजालाई परास्त गरी दीप चनलाई राजा बनाए । एक थरी भनाई अनुसार कठायतहरू राजाका बढी विश्वास पात्र थिए । त्यसैले राजाका रक्षक पनि कठायत नै थिए ।<ref name= "गौतम गोत्र">गौतम गोत्र एकता समाज नेपाल द्वारा प्रकाशित पुस्तक '''गौतम गोत्र''' वंश परिचय पहिलो संस्करण लेखक राजेश कुमार बटाला</ref> कठायत परिवारमा एउटा अति सुन्दरी महिला थिइन् जसको रौं निकै लामो थियो । एक दिन राजाको दरबारमा लामो रौं भेटिएछ । त्यो रौं कसको हो भन्ने विषयमा बाहिर कुरा चलेछ । अन्तमा त्यो रौं तिनै सुन्दरीको हो भन्ने किटान भए पछि राजा प्रति शंकागरी राजालाई मार्ने योजना बनाएछन् । सिकारका सौखिन राजालाई सुँगुर आयो सुँगुर आयो भनि दरबारको वरिपरी हल्ला पिटाएछन् । [[सुँगुर]] मार्न राजा हतियार सहित दरबारबाट बाहिर निस्कने क्रममा राजाका रक्षक तिनै कठायतले नै गोली हानी हत्या गरेका थिए । त्यसै कारणले त्यो कोटको नाम पछि सुँगुरकोट भनि राखिएको हो ।<ref name= "गौतम गोत्र"/> लडाइमा विजय प्राप्त गरी सकेपछि गौतम गोत्री ऐडी बिष्टका पूर्खाहरू बाग बिष्ट र आङ बिष्ट दुई भाइ त्यही ठाउँमा बस्न मन पराई पाटनको टुंडेगैर भन्ने ठाउँमा बस्ने गरेका हुन् । यद्यपी भारतको दुवानगरबाट बाग बिष्ट र आङ बिष्ट आएका हुन् वा उनका पुर्खा आएका हुन् भन्ने कुरा स्पष्ट हुन सकेको छैन । आज त्यो ठाउँलाई बिष्ट बाटुलीको सेरो भनेर चिनिन्छ ।<ref name= "गौतम गोत्र"/> ===बसाई सराई=== भारतको दुवानगर भन्ने ठाउँबाट टुंडेगैर आई बसेका बाग बिष्ट र आङ बिष्टका सन्तानहरूको अंशबण्डा हुँदा जेठा बाग बिष्टका सन्तानहरू टुंडेगैर र बिष्टेउडामा बसे भने कान्छा आङ बिष्टका सन्तानहरू मध्य जेठा भौसिंह बिष्ट बेडौती, माहिला (नाम थाह हुन नसकेका) पौडी, साहिला गाङी बिष्ट मड्चीपुर (डडेलधुरा) र कान्छा (नाम थाह हुन नसकेका) तल्लो स्वराड भन्ने ठाउँमा बस्ने गरेकाछन् । जेठा भौसिंह बिष्टले आफ्नै पालामा बेडौती छोडी हालको [[गुजर]] गाविसको वडा नं. २ तिपुरमण भन्ने ठाउँमा आई बसे । त्यसपछि भौसिंह बिष्टका दुई छोरा वीरा बिष्ट र आन्ते बिष्ट गुजर गाविसको वडा नंवर ५ गुराली भन्ने ठाउँमा आई बसे । अचानक आन्ते बिष्टको निधन भएपछि उनका नाबालक पुत्र हरिसिंह बिष्ट [[पिथौरागढ]] जिल्लाको ओड्डा भन्ने ठाउँमा आफ्नो मामाघरमा गई बसे । बाल्यकाल पुरा भएछि पारिवारीक जिवन बिताउन उनी फेरी ओड्डाबाट आफ्नै गाउँ गुराली आए । त्यसपछी उनी हालको गुजर गाविसकै वडा नंवर ७ बुङ्डा भन्ने ठाउँमा बस्न थाले । हरिसिंह बिष्टका सन्तानहरू हाल सोही ठाउँमा बस्ने गरेका छन् । यद्यपी गौतम गोत्री ऐडी बिष्टका सन्तानहरू हाल [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] देखि [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपु]]का विभिन्न भागमा समेत फैलिएका छन् ।<ref name= "गौतम गोत्र"/> ===तिम्रापै बिष्ट=== एक समयमा बिष्टहरू [[पानी घट्ट|घट्ट]] ल्याउने भनी [[डोटी जिल्ला|डोटी]]तिर लागेछन् । बाटोमा जाँदा दाउरा घाँस काट्दै गरेका महिलाहरूसँग भेट भएछ । ति महिलाहरूले तिमीहरू को हौ भनि सोधिछन् । जवाफमा बिष्टहरूले तिम्रापै बिष्ट हौं भनेछन् । अनि किन आएका हौ त भनि महिलाहरूले फेरी सोध्दा जवाफमा बिष्टहरूले रातो हाली सेतो निकाल्ने खाज्न आएका हौं भनि भनेछन् । ति महिलाहरूले आफूलाई जिस्काएको ठानेछन् र त्यस पछि दुवै थरी आफ्नो आफ्नो बाटो लागेछन् । साँझ वास बस्ने क्रममा बिष्टहरू तिनै महिलाहरूको गाउँमा पुगेछन् । तिनीहरूलाई देख्दा हामीलाई जिस्काउने यिनै हुन् भनि चिनेछन् र आ-आफ्ना लोग्नेलाई भनेछन् । यि कस्ता बदमास रहेछन् को हौ भनि सोध्दा तिम्रापै बिष्ट हौं भन्छन् , किन आएका भनि सोध्दा रातो हालेर सेतो निकाल्ने खोज्न आएका भन्छन् भने पछि त्यस गाउँका पुरूषहरू र बिष्टहरू बीच ठुलो विवाद परेछ । अन्तमा गाउँलेहरूले बिष्टहरू उपर शिलगढी अदालतमा मुद्दा हालेछन् । त्यो मुद्दा अदालतमा ६ वर्षसम्म चलेको थियो । प्रतिवादमा बिष्टहरूले अदालतमा बयान दिंदै भने हामीहरू ऐडी बिष्ट हौं, तिपुरमण भन्ने ठाउँमा बस्ने हुनाले हामीलाई तिम्रापै बिष्ट भन्ने गर्दछन् । त्यस्तै रातो हाली सेतो निकाल्ने भनेको घट्ट हो जसमा रातो [[गहुँ]], [[कोदो]] हाल्दा सेतो पिठो निस्किन्छ । त्यसैले तिम्रापै बिष्ट हौं र रातो हाली सेतो निकाल्ने खोज्न हिंडेका हौं भनि अर्थ लगाए पछि अदालतले उनिहरूलाई सफाई दिएको थियो । त्यसै फैसला पछि त्यहाँका बिष्टहरूलाई तिम्रापै बिष्ट भन्ने चलन पनि बसेको हो ।<ref name= "गौतम गोत्र"/> ===ऐडी बिष्टको मुख्य संस्कृति=== बाग बिष्ट र आङ बिष्टको पालामा [[कैलपाल देवता|कैलपाल]] र सिमोडालाई कुल देवताको रूपमा पूजा गर्ने गर्दथे । अहिले पनि बाग बिष्टका सन्तानहरूले सिमोडालाई कुल देवताको रूपमा पूजा गर्ने गर्छन् भने आङ बिष्टका सन्तानहरू (पौडी वासी) ले कैलपाललाई कुल देवताको रूपमा पूजा गर्ने गरेका छन् । आङ बिष्टकै जेठा सन्तान भौंसिंले बैतडी छोडी तिपुरमण, गुराली आए पछि [[भूमीराज देवता|भूमीराज]]लाई कुल देवताको रूपमा पूजा गर्ने गरेका छन् । यसका अतिरिक्त भौसिंका नाति हरिसिंका सन्तानहरूले माता वामनीलाई कुल देवता सरह नै पूजा गर्दै आएका छन् । साथै भौसिंका सन्तानहरूले कैलपाल, सिमोडा, सिगास आदि देवीदेवताको पनि पूजा आजा गर्ने गर्दछन् । ऐडी बिष्टहरूले [[गौरा पर्व|गौरा]] पूजालाई विशेष चाडको रूपमा मनाउने गरे ता पनि [[दसैँ|दशैं]], [[तिहार]], [[माघे सङ्क्रान्ति|मकर सङ्क्रान्ती]] तथा वैशाखी ([[बिसु पर्व|विशु पर्व]]) जस्ता चाडपर्वहरूलाई पनि पर्वको रूपमा मनाउने गर्दछन् । <ref name= "गौतम गोत्र"/> ==उल्लेखनीय बिष्ट/विष्टहरू== *[[रणशूर बिष्ट]], नेपाली वास्तुकलाविद् *[[हिरण्य बहादुर बिष्ट]], नेपाली कूटनीतिज्ञ *[[दौलतविक्रम विष्ट|दौलत विक्रम विष्ट]], नेपाली साहित्यकार *[[डोरबहादुर विष्ट]], नेपाली इतिहासकार *[[कीर्तीनिधि विष्ट|कीर्तिनिधि बिष्ट]], नेपालको प्रधानमन्त्री *[[ओम विक्रम विष्ट]], नेपाली गायक *[[दीपक बिष्ट]], नेपाली तेक्वान्दो खेलाडी *[[अञ्जन विष्ट]], फुटबल खेलाडी *[[अकेशा विष्ट]], अभिनेत्री == भारद्वाज गोत्रीय बिष्ट == '''यिनि बिष्टहरु पौराणिक कालका राजपुतका बङ्सज हुन् र यिनिहरु रजस्थानको जयपुर देखि हुदै उत्तराखन्डका कुमाउॅ गढवाल छेत्रमा र नेपालको पस्छिमिभुभागमा बस्ने गर्दछ्न | पुराना समयमा यिनका पुर्खाहरु राजाका सेना अधिकारि हुने गर्दथे | कसैले त कुमाउॅ  गढवालका छेत्रमा राज सासन चलाएको इतिहास पनि छ | यिनिहरुको पुर्वज सबैभन्दा पहिले दार्चुला छिरे र त्याहाको बिभिन्न थलोमा बसोबास गरे | त्याहा बिष्टहरू मान मर्यादा प्रतिष्ठानले बसेका थिये, तिनिहरुको बिहेवारि पनि प्राचिन कालका क्षेत्रीय राजपुत तथा ठकुरीहरू सित हुने गरेको इतिहास छ | एक पटक जङ्गलमा सिकार गर्दा हरिण मारेर खादा त्याहाका मान्छेले एक जुट भयेर बिष्टहरुको सक्तिसालि परिवार्को रिस मानेर षडयन्त्र गरे र हरिणको मासुलाइ सुङुर्को मासु भन्दै चर्चा गर्न थाले | तथापि अझै पनि दार्चुलाका चेत्रमा बिष्टहरूको राम्रै पद प्रथिस्ठान छ | त्याहाबाट केहि परिवारहरु बैतडी,डडेलदुरा र डोटीमा बसोबास गरे | डोटी बाट बाजेहरु छुट्टिएर एक दिपायल बसे एक वगलेक नजिकै बिष्ट गाउँमा बसे एक सलेना बिष्ट गाउँमा बसे एक गडसेरा गएर बसे भन्न सुनेको पाइन्छ | डोटीमा जब मल्ल ठकुरीहरूले डोटीका स्थापित राजाहरुलाइ युद्धमा परास्थ गर्दै गर्दा बिष्टहरूसित पनि ठुलो युद्ध भयेको इतिहास छ जस्मा दुबै तिरका योद्धा काटियका र मारियेका थिये | तेसैले गर्दा यिनि बिष्टहरू कसैबाट हेपियेको अथवा चेपियेको इतिहास छैन र कोइ राजा रजौटाबाट सन्चालित भायेको पनि छैन | यिनिहरुको बन्सावलि तामपत्र पनि छ तथापि कति तामपत्रहरु माउबादिकालमा नष्ट भैसकेका छन् | यिनिहरुलाइ सुरबिर योद्धा  र न्याय प्रेमि मानिन्थ्यो | अहिलेका समयमा नेपालको दार्चुला, डोटी, डडेलधुरा आदि लगायत उत्तराखन्डका कुमाउॅ गढवालछेत्रमा बिष्टहरु बस्दछ्न |''' ==सन्दर्भ सूचीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:थरहरू]] 6zl4iannq48788uw72lgg7msm06hbc6 265645 265644 2026-05-14T16:38:55Z Ramesh Deuba 3534 /* भारद्वाज गोत्रीय बिष्ट */ 265645 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = बिष्ट/विष्ट | image = <div style="white-space:nowrap;"> [[Image:Dipak Bista1.jpg|x230px]] <br /> | image_caption =<small> [[दीपक बिष्ट]]<br /> </small> |population = १ लाख <ref>http://forebears.io/nepal</ref> |regions= {{flag|नेपाल}} |languages = [[नेपाली भाषा]] |religions = [[हिन्दु धर्म]] और [[मष्टो देवता|मष्टो धर्म]] |related=[[पाण्डे]], [[थापा]], [[बस्नेत]], [[कुँवर]] }} '''बिष्ट''' नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] धर्मावलम्बी क्षेत्रीहरूको थर हो । बिष्ट थर बिटकर उठाउने पदबाट सिर्जित थर हो । काम , स्थान, पद, निगाहा जस्ता विभिन्न अवस्थाबाट नेपालीहरुका थर बनेका छन् । यस्तै गरी बनेको एक थर बिष्ट पनि हो । नेपालको [[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र|मध्य]] तथा [[सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र|सुदूर]] पश्चिम तथा भारतको [[हिमाचल प्रदेश]] तथा [[उत्तराखण्ड]] , उत्तर प्रदेश तथा पश्चिम बङ्गालमा विशेष गरेर बिष्ट थर लेख्नेहरूको बसोवास रहेको छ । बिष्ट थर लेख्ने सबै एकै होइनन । सांन्डील्य गोत्रीय पुजापाठ गर्ने ब्राहमण बिष्ट दार्चुलामा ,कश्यप गोत्रीय जैसी ब्राहमण बिष्ट डोटीमा भेटिन्छन,आफुलाई भारद्वाज गोत्रीय ठकुरी बताउने बिष्ट डोटी गड्सेरामा भेटिन्छन । यस्तै गौतम गोत्रीय गोरा बिष्ट र कश्यप गोत्रीय काला बिष्ट बैतडी पुर्चुड़ी क्षेत्रमा भेटिन्छन । सल्यान ,दाङ, रुकुम , गोरखा लगायत नेपाल तथा भारतका बिभिन्न स्थानहरुमा आतस्य गोत्रका बिष्ट क्षेत्रीहरु बसोबास गर्छन । यी मात्र नभएर नेपालमा ''ऐडी बिष्ट'', ''खबतरी बिष्ट'', ''खुलाल बिष्ट'', ''पुँवर बिष्ट'', आदि बिष्टका विभिन्न प्रकारहरू हुन् । ==खपतरी/खबतरी बिष्ट== [[खबतरी बिष्ट]]हरू अन्य [[खपतरी]]झैँ [[कौशिक गोत्र]]का हुन् ।<ref name="savitri">http://savitri.com.np/gotra-and-thars-surname-in-nepal/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312201040/http://savitri.com.np/gotra-and-thars-surname-in-nepal/ |date=2017-03-12 }}</ref> ==खुलाल बिष्ट== [[खुलाल बिष्ट]]हरू अन्य [[खुलाल]]झैँ [[धनञ्जय गोत्र]] हो<ref name="savitri"/> । ==पुँवर बिष्ट== [[पुँवर बिष्ट]] पुँवार बिष्ट अछामको ढाकुबाट नेपालको विभिन्न ठाउँमा फैलिएका छ्न । भारत खन्डको धारानगर भन्ने ठाउँबाट आएका अएर सिंह ,भएर सिह र जाजर सिंंह तीन दाजु भाइ मध्यका एक भाइ जाजर सिंह अछाम आई अछम लाई सिजापती माहाराजको दरबार कब्जा गरी बसेको भोटे राजा लाई युद्धमा हराई बिष्ट कहलियका हुन र सिंहबाट बिष्ट उपाधी पाएको अछामको ढाकुमा रहेकोपाटापत्र बंशावली मा उल्लेख छ । उपल्लो बिष्ट - मित्रको काल भन्ने उखान छ । कुलदेउता - खाडा वेताल वंश- पुँवार गोत्र- बशिष्ट अछाममा ढाकु, लाची तिखेढुङ्गा, कुच्ची, धमाली, मुलि ,बजुडा र तडिगैरा (बाटुलासैन )यस्तै बाजुराको ढाडाकोट (जगन्नाथ,) दैलेख, डडेल्धुरा कालिकोट र काठमाडौ थापाथली मा पुवार बिष्ट को बसोबास रहेको छ । कर्णाली प्रदेश तिर ढाडाकोटी बिष्ट लाई सबै भन्दा ठूलो क्षेत्री को रूपमा लिईन्छ । ==ऐडी बिष्ट== भिन्न-भिन्न [[गोत्र]] भएका बिष्ट क्षेत्रीहरू मध्य [[गौतम गोत्र|गौतम]] गोत्री बिष्ट जसलाई ऐडी बिष्ट भनिन्छ, यिनीहरू [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] जिल्लाको [[पाटन नगरपालिका|पाटन]] क्षेत्रको सेरोफेरो, [[तल्लो स्वराड]] र [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] जिल्लाको [[मड्चिपुर]]मा बसेका छन् । ===उद्गम स्थल=== करिब २५० वर्ष पहिले [[बाइसे राज्यहरू|बाईसे]] चौबिसे राजाहरूको समयमा पाटन क्षेत्रमा पर्ने कोट भन्ने ठाउँमा [[ठकुरी]] वंशका राजाले राज्य गर्दथे । एक समयमा [[पनेरू]] थरका राजाले त्यहाँ आक्रमण गरी ठकुरी वंशका राजालाई पराजितगरी आफुले कब्जा जमाए । पराजित ठकुरी वंशका राजा [[भारत]]को दुवानगर पुगी त्यहाँका राजालाई सहयोगको लागि आग्रह गरेछन् । त्यहाँका राजाले आफ्ना वीर योद्धा ऐडी बिष्ट, दशौनी बिष्ट, [[भट्ट]] र [[कठायत]]को दस्ता सहयोगको लागि खटाएछन् । वीर योद्धाहरूले पनेरू राजालाई परास्त गरी दीप चनलाई राजा बनाए । एक थरी भनाई अनुसार कठायतहरू राजाका बढी विश्वास पात्र थिए । त्यसैले राजाका रक्षक पनि कठायत नै थिए ।<ref name= "गौतम गोत्र">गौतम गोत्र एकता समाज नेपाल द्वारा प्रकाशित पुस्तक '''गौतम गोत्र''' वंश परिचय पहिलो संस्करण लेखक राजेश कुमार बटाला</ref> कठायत परिवारमा एउटा अति सुन्दरी महिला थिइन् जसको रौं निकै लामो थियो । एक दिन राजाको दरबारमा लामो रौं भेटिएछ । त्यो रौं कसको हो भन्ने विषयमा बाहिर कुरा चलेछ । अन्तमा त्यो रौं तिनै सुन्दरीको हो भन्ने किटान भए पछि राजा प्रति शंकागरी राजालाई मार्ने योजना बनाएछन् । सिकारका सौखिन राजालाई सुँगुर आयो सुँगुर आयो भनि दरबारको वरिपरी हल्ला पिटाएछन् । [[सुँगुर]] मार्न राजा हतियार सहित दरबारबाट बाहिर निस्कने क्रममा राजाका रक्षक तिनै कठायतले नै गोली हानी हत्या गरेका थिए । त्यसै कारणले त्यो कोटको नाम पछि सुँगुरकोट भनि राखिएको हो ।<ref name= "गौतम गोत्र"/> लडाइमा विजय प्राप्त गरी सकेपछि गौतम गोत्री ऐडी बिष्टका पूर्खाहरू बाग बिष्ट र आङ बिष्ट दुई भाइ त्यही ठाउँमा बस्न मन पराई पाटनको टुंडेगैर भन्ने ठाउँमा बस्ने गरेका हुन् । यद्यपी भारतको दुवानगरबाट बाग बिष्ट र आङ बिष्ट आएका हुन् वा उनका पुर्खा आएका हुन् भन्ने कुरा स्पष्ट हुन सकेको छैन । आज त्यो ठाउँलाई बिष्ट बाटुलीको सेरो भनेर चिनिन्छ ।<ref name= "गौतम गोत्र"/> ===बसाई सराई=== भारतको दुवानगर भन्ने ठाउँबाट टुंडेगैर आई बसेका बाग बिष्ट र आङ बिष्टका सन्तानहरूको अंशबण्डा हुँदा जेठा बाग बिष्टका सन्तानहरू टुंडेगैर र बिष्टेउडामा बसे भने कान्छा आङ बिष्टका सन्तानहरू मध्य जेठा भौसिंह बिष्ट बेडौती, माहिला (नाम थाह हुन नसकेका) पौडी, साहिला गाङी बिष्ट मड्चीपुर (डडेलधुरा) र कान्छा (नाम थाह हुन नसकेका) तल्लो स्वराड भन्ने ठाउँमा बस्ने गरेकाछन् । जेठा भौसिंह बिष्टले आफ्नै पालामा बेडौती छोडी हालको [[गुजर]] गाविसको वडा नं. २ तिपुरमण भन्ने ठाउँमा आई बसे । त्यसपछि भौसिंह बिष्टका दुई छोरा वीरा बिष्ट र आन्ते बिष्ट गुजर गाविसको वडा नंवर ५ गुराली भन्ने ठाउँमा आई बसे । अचानक आन्ते बिष्टको निधन भएपछि उनका नाबालक पुत्र हरिसिंह बिष्ट [[पिथौरागढ]] जिल्लाको ओड्डा भन्ने ठाउँमा आफ्नो मामाघरमा गई बसे । बाल्यकाल पुरा भएछि पारिवारीक जिवन बिताउन उनी फेरी ओड्डाबाट आफ्नै गाउँ गुराली आए । त्यसपछी उनी हालको गुजर गाविसकै वडा नंवर ७ बुङ्डा भन्ने ठाउँमा बस्न थाले । हरिसिंह बिष्टका सन्तानहरू हाल सोही ठाउँमा बस्ने गरेका छन् । यद्यपी गौतम गोत्री ऐडी बिष्टका सन्तानहरू हाल [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] देखि [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपु]]का विभिन्न भागमा समेत फैलिएका छन् ।<ref name= "गौतम गोत्र"/> ===तिम्रापै बिष्ट=== एक समयमा बिष्टहरू [[पानी घट्ट|घट्ट]] ल्याउने भनी [[डोटी जिल्ला|डोटी]]तिर लागेछन् । बाटोमा जाँदा दाउरा घाँस काट्दै गरेका महिलाहरूसँग भेट भएछ । ति महिलाहरूले तिमीहरू को हौ भनि सोधिछन् । जवाफमा बिष्टहरूले तिम्रापै बिष्ट हौं भनेछन् । अनि किन आएका हौ त भनि महिलाहरूले फेरी सोध्दा जवाफमा बिष्टहरूले रातो हाली सेतो निकाल्ने खाज्न आएका हौं भनि भनेछन् । ति महिलाहरूले आफूलाई जिस्काएको ठानेछन् र त्यस पछि दुवै थरी आफ्नो आफ्नो बाटो लागेछन् । साँझ वास बस्ने क्रममा बिष्टहरू तिनै महिलाहरूको गाउँमा पुगेछन् । तिनीहरूलाई देख्दा हामीलाई जिस्काउने यिनै हुन् भनि चिनेछन् र आ-आफ्ना लोग्नेलाई भनेछन् । यि कस्ता बदमास रहेछन् को हौ भनि सोध्दा तिम्रापै बिष्ट हौं भन्छन् , किन आएका भनि सोध्दा रातो हालेर सेतो निकाल्ने खोज्न आएका भन्छन् भने पछि त्यस गाउँका पुरूषहरू र बिष्टहरू बीच ठुलो विवाद परेछ । अन्तमा गाउँलेहरूले बिष्टहरू उपर शिलगढी अदालतमा मुद्दा हालेछन् । त्यो मुद्दा अदालतमा ६ वर्षसम्म चलेको थियो । प्रतिवादमा बिष्टहरूले अदालतमा बयान दिंदै भने हामीहरू ऐडी बिष्ट हौं, तिपुरमण भन्ने ठाउँमा बस्ने हुनाले हामीलाई तिम्रापै बिष्ट भन्ने गर्दछन् । त्यस्तै रातो हाली सेतो निकाल्ने भनेको घट्ट हो जसमा रातो [[गहुँ]], [[कोदो]] हाल्दा सेतो पिठो निस्किन्छ । त्यसैले तिम्रापै बिष्ट हौं र रातो हाली सेतो निकाल्ने खोज्न हिंडेका हौं भनि अर्थ लगाए पछि अदालतले उनिहरूलाई सफाई दिएको थियो । त्यसै फैसला पछि त्यहाँका बिष्टहरूलाई तिम्रापै बिष्ट भन्ने चलन पनि बसेको हो ।<ref name= "गौतम गोत्र"/> ===ऐडी बिष्टको मुख्य संस्कृति=== बाग बिष्ट र आङ बिष्टको पालामा [[कैलपाल देवता|कैलपाल]] र सिमोडालाई कुल देवताको रूपमा पूजा गर्ने गर्दथे । अहिले पनि बाग बिष्टका सन्तानहरूले सिमोडालाई कुल देवताको रूपमा पूजा गर्ने गर्छन् भने आङ बिष्टका सन्तानहरू (पौडी वासी) ले कैलपाललाई कुल देवताको रूपमा पूजा गर्ने गरेका छन् । आङ बिष्टकै जेठा सन्तान भौंसिंले बैतडी छोडी तिपुरमण, गुराली आए पछि [[भूमीराज देवता|भूमीराज]]लाई कुल देवताको रूपमा पूजा गर्ने गरेका छन् । यसका अतिरिक्त भौसिंका नाति हरिसिंका सन्तानहरूले माता वामनीलाई कुल देवता सरह नै पूजा गर्दै आएका छन् । साथै भौसिंका सन्तानहरूले कैलपाल, सिमोडा, सिगास आदि देवीदेवताको पनि पूजा आजा गर्ने गर्दछन् । ऐडी बिष्टहरूले [[गौरा पर्व|गौरा]] पूजालाई विशेष चाडको रूपमा मनाउने गरे ता पनि [[दसैँ|दशैं]], [[तिहार]], [[माघे सङ्क्रान्ति|मकर सङ्क्रान्ती]] तथा वैशाखी ([[बिसु पर्व|विशु पर्व]]) जस्ता चाडपर्वहरूलाई पनि पर्वको रूपमा मनाउने गर्दछन् । <ref name= "गौतम गोत्र"/> ==उल्लेखनीय बिष्ट/विष्टहरू== *[[रणशूर बिष्ट]], नेपाली वास्तुकलाविद् *[[हिरण्य बहादुर बिष्ट]], नेपाली कूटनीतिज्ञ *[[दौलतविक्रम विष्ट|दौलत विक्रम विष्ट]], नेपाली साहित्यकार *[[डोरबहादुर विष्ट]], नेपाली इतिहासकार *[[कीर्तीनिधि विष्ट|कीर्तिनिधि बिष्ट]], नेपालको प्रधानमन्त्री *[[ओम विक्रम विष्ट]], नेपाली गायक *[[दीपक बिष्ट]], नेपाली तेक्वान्दो खेलाडी *[[अञ्जन विष्ट]], फुटबल खेलाडी *[[अकेशा विष्ट]], अभिनेत्री == भारद्वाज गोत्रीय बिष्ट == यिनि बिष्टहरु पौराणिक कालका राजपुतका बङ्सज हुन् र यिनिहरु रजस्थानको जयपुर देखि हुदै उत्तराखन्डका कुमाउॅ गढवाल छेत्रमा र नेपालको पस्छिमिभुभागमा बस्ने गर्दछ्न | पुराना समयमा यिनका पुर्खाहरु राजाका सेना अधिकारि हुने गर्दथे | कसैले त कुमाउॅ  गढवालका छेत्रमा राज सासन चलाएको इतिहास पनि छ | यिनिहरुको पुर्वज सबैभन्दा पहिले दार्चुला छिरे र त्याहाको बिभिन्न थलोमा बसोबास गरे | त्याहा बिष्टहरू मान मर्यादा प्रतिष्ठानले बसेका थिये, तिनिहरुको बिहेवारि पनि प्राचिन कालका क्षेत्रीय राजपुत तथा ठकुरीहरू सित हुने गरेको इतिहास छ | एक पटक जङ्गलमा सिकार गर्दा हरिण मारेर खादा त्याहाका मान्छेले एक जुट भयेर बिष्टहरुको सक्तिसालि परिवार्को रिस मानेर षडयन्त्र गरे र हरिणको मासुलाइ सुङुर्को मासु भन्दै चर्चा गर्न थाले | तथापि अझै पनि दार्चुलाका चेत्रमा बिष्टहरूको राम्रै पद प्रथिस्ठान छ | त्याहाबाट केहि परिवारहरु बैतडी,डडेलदुरा र डोटीमा बसोबास गरे | डोटी बाट बाजेहरु छुट्टिएर एक दिपायल बसे एक वगलेक नजिकै बिष्ट गाउँमा बसे एक सलेना बिष्ट गाउँमा बसे एक गडसेरा गएर बसे भन्न सुनेको पाइन्छ | डोटीमा जब मल्ल ठकुरीहरूले डोटीका स्थापित राजाहरुलाइ युद्धमा परास्थ गर्दै गर्दा बिष्टहरूसित पनि ठुलो युद्ध भयेको इतिहास छ जस्मा दुबै तिरका योद्धा काटियका र मारियेका थिये | तेसैले गर्दा यिनि बिष्टहरू कसैबाट हेपियेको अथवा चेपियेको इतिहास छैन र कोइ राजा रजौटाबाट सन्चालित भायेको पनि छैन | यिनिहरुको बन्सावलि तामपत्र पनि छ तथापि कति तामपत्रहरु माउबादिकालमा नष्ट भैसकेका छन् | यिनिहरुलाइ सुरबिर योद्धा  र न्याय प्रेमि मानिन्थ्यो | अहिलेका समयमा नेपालको दार्चुला, डोटी, डडेलधुरा आदि लगायत उत्तराखन्डका कुमाउॅ गढवालछेत्रमा बिष्टहरु बस्दछ्न | ==सन्दर्भ सूचीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:थरहरू]] 67fpy28xlxh55gue34t8sorvqikfn6d 0 26517 265646 2026-05-15T07:44:01Z Ramesh Deuba 3534 नयाँ लेख 265646 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = दिलजीत दोसांझ | image = Diljit Dosanjh.jpg | caption = दोसांझ, {{circa|2025}} | alt = | birth_name = दिलजीत सिंह<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cx02x58v0e5o|title=Diljit Dosanjh: From Coachella to Fallon, decoding his stardom|website=www.bbc.com}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1984|01|06}} | birth_place = [[दोसांझ कलाँ]], [[पंजाब, भारत|पंजाब]], भारत | nationality = अमेरिकी<ref name="Citizenship_2022">{{cite news |last1=Bhatia |first1=Varinder |title=Diljit Dosanjh no to politics may have another reason: he’s now US citizen |url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/diljit-dosanjh-no-to-politics-may-have-another-reason-hes-now-us-citizen-10688240/ |access-date=15 May 2026 |agency=The Indian Express |publisher=Indian Express Limited |date=May 14, 2026}}</ref> | years_active = 2002–हालसम्म | occupation = {{flatlist| * गायक * अभिनेता * चलचित्र निर्माता * संझ फाउन्डेसन }} | citizenship = [[अमेरिकी नागरिक|अमेरिकी]]<ref name="Citizenship_2022"/><ref name="Citizenship Report">{{cite news |title=‘Main hoon Punjab, but not Indian’: Diljit Dosanjh acquired US citizenship in 2022, not eligible for Indian politics without regaining citizenship, says report |url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/main-hoon-punjab-but-not-indian-diljit-dosanjh-acquired-us-citizenship-in-2022-not-eligible-for-indian-politics-without-regaining-citizenship-says-report/ |access-date=15 May 2026 |work=Tribune Web Desk |agency=The Tribune (India) |date=May 14, 2026}}</ref> | education = | alma_mater = | spouse = संदीप कौर | children = १ | awards = [[दिलजीत दोसांझले पाएका पुरस्कार आ मनोनयनक सूची|पूरा सूची]] | website = {{URL|1=www.diljitdosanjh.com/|2=diljitdosanjh.com}} | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | genre = {{flat list| * [[पप सङ्गीत|पप]] * [[समकालीन आर एन्ड बी|आर एन्ड बी]] * [[हिप हप सङ्गीत|हिप-हप]] * [[पप र्याप]] }} | label = {{flat list| * [[वार्नर म्युजिक]] * [[सोनी म्युजिक इन्डिया]] * [[टाइम्स म्युजिक|स्पिड रेकर्ड्स]] * धरम सेवा * मूभीबक्स रेकर्ड्स * फाइनटोन क्यासेट्स * [[टी-सीरिज]] * फेमस स्टुडियो * [[जी म्युजिक कम्पनी]] }} }} | signature = | signature_alt = | signature_size = }} '''दिलजीत दोसांझ''' (जन्म ६ जनवरी १९८४) भारतीय मूलक एक [[अमेरिकी नागरिक|अमेरिकी]] गायक, अभिनेता आ चलचित्र निर्माता हुन्, जे [[पञ्जाबी सिनेमा|पञ्जाबी]] आ [[बलिउड|हिन्दी]] सिनेमाम काम करथिन।<ref name="The Times of India">{{cite news |last1=Chaudhary |first1=Neha |date=3 November 2018 |title=Diljit Dosanjh and Neeru Bajwa shoot for a wedding sequence in Rajasthan |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/diljit-dosanjh-and-neeru-bajwa-shoot-for-a-wedding-sequence-in-rajasthan/articleshow/66487474.cms |work=The Times of India |access-date=21 January 2021 |archive-date=29 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181229114625/https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/diljit-dosanjh-and-neeru-bajwa-shoot-for-a-wedding-sequence-in-rajasthan/articleshow/66487474.cms |url-status=live}}</ref><ref name="ndtv.com">{{Cite news |title=Do You Know It's Diljit Dosanjh's Birthday. Roaring@35 |url=https://www.ndtv.com/photos/entertainment/do-you-know-it-s-diljit-dosanjh-s-birthday-roaring-35-96950 |work=NDTV |date=6 January 2019 |access-date=2 October 2022 |archive-date=2 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002181813/https://www.ndtv.com/photos/entertainment/do-you-know-it-s-diljit-dosanjh-s-birthday-roaring-35-96950 |url-status=live }}</ref> दोसांझ सन् २०२० म [[Billboard (magazine)|''बिलबोर्ड'']]क [[Social 50]] चार्ट म प्रवेश करन्या पहिला पञ्जाबी कलाकारमध्ये एक रह्या।<ref name=":0">{{Cite magazine|title=Social 50 Chart|url=https://www.billboard.com/charts/social-50/2020-08-08|access-date=10 August 2020|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|archive-date=5 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805173921/https://www.billboard.com/charts/social-50/2020-08-08|url-status=live}}</ref> उहाँक गीत आ एल्बम [[Canadian Albums Chart]], [[Official Charts Company]]क यूके एशियन चार्ट आ [[NZ Hot Singles|न्युजिल्याण्ड हट सिंगल्स]] जस्ता विभिन्न सङ्गीत चार्टम समावेश भया। उहाँक चलचित्र, जसमे ''[[Jatt & Juliet 2]]'', ''[[Sajjan Singh Rangroot]]'', ''[[Honsla Rakh]]'' आ ''[[Jatt & Juliet 3]]'' शामिल छन, पञ्जाबी सिनेमाक इतिहासक [[List of highest-grossing Punjabi films|सबैभन्दा बढी कमाइ करन्या चलचित्र]]मध्ये परथिन।<ref>{{cite news |title=The turbaned prince |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/features/the-turbaned-prince-107054 |access-date=30 April 2022 |work=Tribune |date=19 July 2015 |language=en |archive-date=30 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430103849/https://www.tribuneindia.com/news/archive/features/the-turbaned-prince-107054 |url-status=live }}</ref> [[Dosanjh Kalan]], [[Jalandhar district]] बाट सम्बन्ध राखन्या दोसांझले अपन करियर सन् २००२ म शुरू कर्या आ अपन एल्बम ''Smile'' (२००५) आ ''Chocolate'' (२००८) बाट पञ्जाबी सङ्गीत उद्योगम पहिचान बनाय। त्यसपछी उहाँक ब्लकबस्टर एल्बम ''[[The Next Level]]'' (२००९) [[Yo Yo Honey Singh]] सङ्ग आयो। उहाँले सन् २०१० म पञ्जाबी चलचित्र ''[[Mel Karade Rabba]]'' म छोट भूमिका निभाय आ अभिनय क्षेत्रम सक्रिय भया। उहाँक मुख्य अभिनेताक रूपम पहिल चलचित्र ''[[The Lion of Punjab (film)|The Lion of Punjab]]'' सन् २०११ म रिलीज भय।<ref name="ndtv.com"/> दोसांझले बलिउडम सन् २०१६ क अपराध-थ्रिलर चलचित्र ''[[Udta Punjab]]'' बाट डेब्यु कर्या, जसक लागि उहाँले [[Filmfare Award for Best Male Debut]] जित्या आ [[Filmfare Award for Best Supporting Actor]] खातिर नामांकन पनि पाय। यसपछी उहाँ ''[[Good Newwz]]'' (२०१९) म देख्या, जस्का लागि उहाँ फेरि सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताक फिल्मफेयर नामांकन प्राप्त कर्या। सन् २०२० सम्म उहाँ [[PTC Award for Best Actor]] पाँच पटक जितन्या कलाकार बन्या। उहाँले रियालिटी शो ''[[Rising Star (Indian TV series)|Rising Star]]'' क तीन सिजनम निर्णायकक भूमिका पनि निभाय।<ref>{{cite news |title=Diljit Dosanjh talks about positive and productive deeds to bring down the level of negativity |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/diljit-dosanjh-talks-about-positive-and-productive-deeds-to-bring-down-the-level-of-negativity/articleshow/76401107.cms |access-date=21 January 2021 |work=The Times of India |date=16 June 2020 |language=en |archive-date=10 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200710113056/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/diljit-dosanjh-talks-about-positive-and-productive-deeds-to-bring-down-the-level-of-negativity/articleshow/76401107.cms |url-status=live }}</ref> सन् २०२४ म दोसांझले "Dil-Luminati Global Tour" क घोषणा कर्या। यस टुर दौरान उहाँले युरोपक पेरिस, इङ्ग्ल्यान्ड, आयरल्यान्ड, इटाली आ नेदरल्यान्ड्स म प्रस्तुति दिय्या, साथै भारतक दिल्ली, हैदराबाद, अहमदाबाद, लखनऊ, पुणे, कोलकाता, बैङ्गलोर, इन्दौर, चण्डीगढ़ आ गुवाहाटी म पनि कार्यक्रम कर्या।<ref>{{Cite news |last=Shrama |first=Dishya |date=10 September 2024 |title=Diljit Dosanjh's Dil-Luminati Tour Pre-Sale Tickets Get Sold Out In 2 Minutes |url=https://www.news18.com/movies/diljit-dosanjhs-dil-luminati-tour-pre-sale-tickets-get-sold-out-in-2-minutes-9046136.html |work=News18 |access-date=7 October 2024}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == दिलजीत दोसांझक जन्म ६ जनवरी १९८४<ref>{{cite web | title=Happy birthday Diljit Dosanjh: How this 'Pendu' did things differently and made way into our hearts | website=[[The Indian Express]] | date=6 January 2018 | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/diljit-dosanjh-birthday-actor-bollywood-films-punjabi-singer-star-pendu-5009893/ | access-date=12 February 2018 | archive-date=10 February 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180210053338/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/diljit-dosanjh-birthday-actor-bollywood-films-punjabi-singer-star-pendu-5009893/ | url-status=live }}</ref> भारतक [[पंजाब, भारत|पंजाब]] राज्यक [[Jalandhar district]] क [[Phillaur]] तहसीलक [[Dosanjh Kalan]] गाउँम एक [[Jat Sikh|जाट सिख]] परिवारम भय।<ref name="News18 2016">{{cite news |last1=Pal |first1=Divya |date=9 February 2016 |title=Turban is our identity, our pride: Diljit Dosanjh on Sikh actor Waris Ahluwalia being barred from boarding Aeromexico flight |url=https://www.news18.com/news/movies/turban-is-our-identity-our-pride-diljit-dosanjh-on-waris-ahluwalia-being-barred-from-boarding-aeromexico-flight-1200925.html |work=News18 |access-date=5 March 2024 |archive-date=5 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105113544/https://www.news18.com/news/movies/turban-is-our-identity-our-pride-diljit-dosanjh-on-waris-ahluwalia-being-barred-from-boarding-aeromexico-flight-1200925.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite tweet |user=diljitdosanjh |author-link=Diljit Dosanjh |title=Vaise Tan I dnt Believe Jaat Paat But .. WT**** ... Mai Backward Ho Geyan 😳😳😳😳😳😳 |number=441139972847177728 |date=5 March 2014 |access-date=19 September 2024}}</ref> उहाँक बाबु बलबीर सिंह [[Punjab Roadways]] क पूर्व कर्मचारी रह्या आ आमा सुखविन्दर कौर गृहिणी हुन्। उहाँक दुई भाईबहिनी छन—एक ठुली दिदी आ एक सानु भाई। बाल्यकालम आर्थिक कठिनाइक कारण दोसांझ अपन काकाक घर [[Ludhiana]] ग्या आ उहाँले त्यहीँक गुरु हरकृष्ण पब्लिक स्कूलबाट पढाइ पूरा कर्या।<ref>{{cite news |last1=Jagga |first1=Raakhi |date=2 January 2025 |title=The Ludhiana connection: From Diljit Dosanjh to Amar Singh Chamkila, a look at the singers who made it big from here |url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/ludhiana-diljit-dosanjh-amar-singh-chamkila-lal-chand-yamla-jatt-9755945/ |work=The Indian Express |access-date=5 January 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Diljit Dosanjh's mom breaks down as he introduces her and his sister to the world for the first time at UK concert. Watch |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/diljit-dosanjhs-mom-breaks-down-as-he-introduces-her-and-his-sister-to-the-world-for-the-first-time-at-uk-concert-watch-9594104/ |work=The Indian Express |date=29 September 2024 |access-date=5 January 2025}}</ref> == सञ्चार माध्यमम == दोसांझ [[The Times of India]] क "Most Desirable Men" सूचीम सन् २०१६ म ९औँ स्थानम रह्या,<ref>{{Cite web|last=Sen|first=Sushmita|date=27 June 2017|title=Most Desirable Men 2016: Hrithik, Ranveer, Shahid in top 10; Mr World Rohit Khandelwal tops the list|url=https://www.ibtimes.co.in/most-desirable-men-2016-hrithik-ranveer-shahid-top-10-mr-world-rohit-khandelwal-tops-list-732391|access-date=7 August 2021|website=www.ibtimes.co.in|language=en}}</ref> सन् २०१७ म १३औँ स्थानम,<ref>{{Cite news|title=Here are the other winners of The Times 50 Most Desirable Men 2017 - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/here-are-the-other-winners-of-the-times-50-most-desirable-men-2017/articleshow/64017683.cms|access-date=7 August 2021|website=The Times of India|language=en|archive-date=6 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180506062916/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/here-are-the-other-winners-of-the-times-50-most-desirable-men-2017/articleshow/64017683.cms|url-status=live}}</ref> सन् २०१८ म २०औँ स्थानम,<ref>{{Cite news|title=Meet India's most desirable dudes - Times of India ►|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/vicky-kaushal-is-the-times-most-desirable-man-of-2018/articleshow/69361561.cms|access-date=7 August 2021|website=The Times of India|language=en|archive-date=24 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190824154131/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/vicky-kaushal-is-the-times-most-desirable-man-of-2018/articleshow/69361561.cms|url-status=live}}</ref> सन् २०१९ म १६औँ स्थानम<ref>{{Cite web|title=Times 50 Most Desirable Men: Here are the stars who bagged the place in the coveted list|url=https://www.timesnownews.com/the-buzz/article/times-50-most-desirable-men-here-are-the-stars-who-bagged-the-place-in-the-coveted-list/641041|access-date=7 August 2021|website=www.timesnownews.com|date=22 August 2020|language=en|archive-date=6 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210806141355/https://www.timesnownews.com/the-buzz/article/times-50-most-desirable-men-here-are-the-stars-who-bagged-the-place-in-the-coveted-list/641041|url-status=live}}</ref> आ सन् २०२० म १४औँ स्थानम रह्या।<ref>{{Cite web|title=The Times Most Desirable Man of 2020: Sushant Singh Rajput - Philosopher, dreamer, charmer - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-man-of-2020-sushant-singh-rajput-philosopher-dreamer-charmer/articleshow/83239123.cms|access-date=7 August 2021|website=The Times of India|language=en|archive-date=5 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210605002021/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-man-of-2020-sushant-singh-rajput-philosopher-dreamer-charmer/articleshow/83239123.cms|url-status=live}}</ref> उहाँ [[Chandigarh Times]] क "Most Desirable Men" सूचीम सन् २०१८ म दोस्रो स्थानम रह्या,<ref>{{Cite news|title=Chandigarh Times most desirable man 2018 - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/chandigarh/chandigarh-times-most-desirable-man-2018-jassie-gill/articleshow/67881236.cms|url-status=live|access-date=7 August 2021|website=The Times of India|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210807073342/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/chandigarh/chandigarh-times-most-desirable-man-2018-jassie-gill/articleshow/67881236.cms |archive-date=7 August 2021 |last1=Nijher |first1=Jaspreet }}</ref> सन् २०१९ म पहिलो स्थानम<ref>{{Cite news|title=Diljit Dosanjh is Chandigarh Times Most Desirable Man 2019 - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/chandigarh/diljit-dosanjh-is-chandigarh-times-most-desirable-man-2019/articleshow/74497260.cms|access-date=7 August 2021|website=The Times of India|language=en|last1=Nijher|first1=Jaspreet|archive-date=7 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074035/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/chandigarh/diljit-dosanjh-is-chandigarh-times-most-desirable-man-2019/articleshow/74497260.cms|url-status=live}}</ref> आ सन् २०२० म फेरि दोस्रो स्थानम रह्या।<ref>{{Cite news|title=The hot & handsome Chandigarh Times Most Desirable Men 2020 - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/chandigarh/the-hot-handsome-chandigarh-times-most-desirable-men-2020/articleshow/83207024.cms|access-date=7 August 2021|website=The Times of India|language=en|archive-date=6 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210806145231/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/chandigarh/the-hot-handsome-chandigarh-times-most-desirable-men-2020/articleshow/83207024.cms|url-status=live}}</ref> अगस्ट २०२० म दोसांझ [[New York City]] क [[Times Square]] म फिचर हुन्या पहिला पञ्जाबी कलाकार बन्या।<ref>{{Cite news|title=Desi turbanator on Times Square! Diljit Dosanjh's 'G.O.A.T' turns into a global sensation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/photo-stories/diljit-dosanjh-every-time-the-actor-singer-made-headlines/desi-turbanator-on-times-square-diljit-dosanjhs-g-o-a-t-turns-into-a-global-sensation/photostory/77367690.cms|url-status=live|access-date=7 August 2021|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20200910105825/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/photo-stories/diljit-dosanjh-every-time-the-actor-singer-made-headlines/desi-turbanator-on-times-square-diljit-dosanjhs-g-o-a-t-turns-into-a-global-sensation/photostory/77367690.cms |archive-date=10 September 2020 }}</ref> === ब्रान्ड समर्थन === अगस्ट २०१५ म [[Coca-Cola]]<ref name="Reza NooraniReza Noorani 2015">{{cite web | last=Reza NooraniReza Noorani | first=TNN | title=Coca-Cola teams up with Punjabi Prince – Diljit Dosanjh | work=The Times of India | date=12 August 2015 | url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/Coca-Cola-teams-up-with-Punjabi-Prince-Diljit-Dosanjh/articleshow/48453246.cms | access-date=23 August 2015 | archive-date=17 August 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150817120334/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/Coca-Cola-teams-up-with-Punjabi-Prince-Diljit-Dosanjh/articleshow/48453246.cms | url-status=live }}</ref> दोसांझला [[Punjab, India|पंजाब]] खातिर ब्रान्ड एन्डोर्सर बनायो।<ref name="Team 2015">{{cite web | last=Team | first=indiantelevision.com | title=Coca-Cola ropes in Diljit Dosanjh as brand ambassador in Punjab | publisher=Indian Television Dot Com | date=12 August 2015 | url=http://www.indiantelevision.com/coca-cola-ropes-in-diljit-dosanjh-as-brand-ambassador-in-punjab-150812 | access-date=23 August 2015 | archive-date=2 October 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151002200235/http://www.indiantelevision.com/coca-cola-ropes-in-diljit-dosanjh-as-brand-ambassador-in-punjab-150812 | url-status=live }}</ref> भारतक प्रमुख ई-कमर्स कम्पनी [[Flipkart]] ले पनि पंजाबम अपन ''[[Flipkart|Flipkart Connect]]'' अभियान खातिर दोसांझला चयन कर्या।<ref>{{citation |url=http://www.uniindia.com/flipkart-ropes-in-diljit-dosanjh-to-educate-punjabis-about-online-shopping/business-economy/news/210791.html |title=Flipkart ropes in Diljit Dosanjh to educate Punjabis about online shopping |work=uniindia.com |date=23 September 2015 |access-date=30 April 2022 |archive-date=13 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180213200658/http://www.uniindia.com/flipkart-ropes-in-diljit-dosanjh-to-educate-punjabis-about-online-shopping/business-economy/news/210791.html |url-status=live }}</ref><ref name="Service 2015">{{cite web | work=Tribune India | title=Flipkart launches campaign | date=30 September 2015 | url=http://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/community/flipkart-launches-campaign/137621.html | access-date=30 September 2015 | archive-date=1 October 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151001172253/http://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/community/flipkart-launches-campaign/137621.html | url-status=live }}</ref> दोसांझला Star Sports Pro Kabaddi क चौथो सिजनक ब्रान्ड एम्बेसडर नियुक्त कर्या ग्या, जहाँ उहाँ सङ्ग Rana Daggubati आ Puneeth Rajkumar पनि रह्या।<ref>{{cite news |title=Star Sports Pro Kabaddi signs Rana Daggubati, Puneeth Rajkumar and Diljit Dosanjh as its brand ambassadors |url=https://www.sportskeeda.com/kabaddi/star-sports-pro-kabaddi-signs-rana-daggubati-puneeth-rajkumar-and-diljit-dosanjh-as-its-brand-ambassadors |access-date=4 October 2016 |work=Sportskeeda |date=23 June 2016 |language=en-us |archive-date=21 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160921083442/http://www.sportskeeda.com/kabaddi/star-sports-pro-kabaddi-signs-rana-daggubati-puneeth-rajkumar-and-diljit-dosanjh-as-its-brand-ambassadors |url-status=live }}</ref> उहाँले [[Yo Yo Honey Singh]] द्वारा निर्मित Pro Kabaddi League क थीम गीत "Asli Panga" गाया आ प्रस्तुति पनि दिय्या।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=ws_EIaQrPMc |title=Star Sports Pro Kabaddi Season 4 - Asli Panga Song - Diljit Dosanjh - Yo Yo Honey Singh |website=YouTube |date=27 June 2016 |access-date=4 October 2016 |archive-date=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094722/https://www.youtube.com/watch?v=ws_EIaQrPMc |url-status=live }}</ref> अक्टोबर २०२४ म दोसांझला लाइफस्टाइल आ लगेज ब्रान्ड [[Mokobara]] क ब्रान्ड एम्बेसडर बनायो ग्या।<ref>{{Cite magazine |last=Shah |first=Anushka |date=28 October 2024 |title=Redefining iconic: The story of Diljit Dosanjh and Mokobara |url=https://www.vogue.in/promotion/redefining-iconic-the-story-of-diljit-dosanjh-and-mokobara |magazine=Vogue India |access-date=6 April 2026}}</ref> == परोपकार == दोसांझले "सांझ फाउन्डेसन" नामक एक [[NGO]] स्थापना कर्या, जस्क मुख्य उद्देश्य आर्थिक रूपम कमजोर बालबालिका आ ज्येष्ठ नागरिकक सहायता करनु हो। यो संस्थाले अनाथालय आ वृद्धाश्रमम सहयोग प्रदान करथ्याँ।<ref name="5 lesser known facts about Kareena Kapoor Khan's Udta Punjab co-star, Diljit Dosanjh! 2015">{{cite web |last=Kaur |first=Kiran |date=3 August 2015 |title=Diljit started an NGO, Sanjh Foundation, in 2013 |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/5-lesser-known-facts-about-kareena-kapoor-khans-udta-punjab-co-star-diljit-dosanjh/ |access-date=23 August 2015 |website=Bollywoodlife |archive-date=11 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150811054346/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/5-lesser-known-facts-about-kareena-kapoor-khans-udta-punjab-co-star-diljit-dosanjh/ |url-status=live }}</ref> यस संस्थाले युवाशक्ति विकासम पनि काम करथ्याँ, जसम आत्मविश्वास वृद्धि, मानसिक सुख-समृद्धि, बदमासी विरोध (anti-bullying), मार्गदर्शन आ करियर विकास जस्ता विषय समावेश छन। "सांझ" नाम दोसांझक थरक पछिल्लो भागबाट लिइएको हो, जसक अर्थ लगभग "मेलमिलाप" वा "सद्भाव" हो। दोसांझले यो संस्थाक स्थापना अपन जन्मदिनक अवसरम सन् २०१३ म कर्या।<ref name=five>{{cite news |last1=Sharma |first1=Aastha |title=Five little known facts about Diljit Dosanjh |url=https://www.hindustantimes.com/chandigarh/five-little-known-facts-about-diljit-dosanjh/story-cZ3UWI10IPDM1RYhLGKVwK.html |access-date=30 April 2022 |work=Hindustan Times |date=22 June 2015 |language=en |archive-date=30 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430104707/https://www.hindustantimes.com/chandigarh/five-little-known-facts-about-diljit-dosanjh/story-cZ3UWI10IPDM1RYhLGKVwK.html |url-status=live }}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == दोसांझ सन् २०२२ म अमेरिकी नागरिक बन्या।<ref>{{Cite news |last=Bhatia |first=Varinder |date=14 May 2026 |title=Diljit Dosanjh no to politics may have another reason: he’s now American citizen |url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/diljit-dosanjh-no-to-politics-may-have-another-reason-hes-now-us-citizen-10688240/ |work=The Indian Express |access-date=14 May 2026}}</ref> उहाँक विवाह अमेरिकी नागरिक संदीप कौर सङ्ग भयको हो। यी दम्पतीक एक पुत्र छन।<ref>{{Cite news |title=Meet Sandeep Kaur, Diljit Dosanjh’s wife? Here’s what is known about singer’s private and quite family life |url=https://www.tribuneindia.com/news/entertainment/meet-sandeep-kaur-diljit-dosanjhs-wife-heres-what-is-known-about-singers-private-and-quite-family-life/ |work=The Tribune |date=14 May 2026 |access-date=14 May 2026}}</ref> ==सन्दर्भ== hjd76cmgi120ko636uzhb1boi0zndmd 265647 265646 2026-05-15T07:47:10Z Ramesh Deuba 3534 265647 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = दिलजीत दोसांझ | image = Diljit Dosanjh.jpg | caption = दोसांझ, {{circa|2025}} | alt = | birth_name = दिलजीत सिंह<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cx02x58v0e5o|title=Diljit Dosanjh: From Coachella to Fallon, decoding his stardom|website=www.bbc.com}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1984|01|06}} | birth_place = [[दोसांझ कलाँ]], [[पंजाब, भारत|पंजाब]], भारत | nationality = अमेरिकी<ref name="Citizenship_2022">{{cite news |last1=Bhatia |first1=Varinder |title=Diljit Dosanjh no to politics may have another reason: he’s now US citizen |url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/diljit-dosanjh-no-to-politics-may-have-another-reason-hes-now-us-citizen-10688240/ |access-date=15 May 2026 |agency=The Indian Express |publisher=Indian Express Limited |date=May 14, 2026}}</ref> | years_active = 2002–हालसम्म | occupation = {{flatlist| * गायक * अभिनेता * चलचित्र निर्माता * संझ फाउन्डेसन }} | citizenship = [[अमेरिकी नागरिक|अमेरिकी]]<ref name="Citizenship_2022"/><ref name="Citizenship Report">{{cite news |title=‘Main hoon Punjab, but not Indian’: Diljit Dosanjh acquired US citizenship in 2022, not eligible for Indian politics without regaining citizenship, says report |url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/main-hoon-punjab-but-not-indian-diljit-dosanjh-acquired-us-citizenship-in-2022-not-eligible-for-indian-politics-without-regaining-citizenship-says-report/ |access-date=15 May 2026 |work=Tribune Web Desk |agency=The Tribune (India) |date=May 14, 2026}}</ref> | education = | alma_mater = | spouse = संदीप कौर | children = १ | awards = [[दिलजीत दोसांझले पाएका पुरस्कार आ मनोनयनक सूची|पूरा सूची]] | website = {{URL|1=www.diljitdosanjh.com/|2=diljitdosanjh.com}} | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | genre = {{flat list| * [[पप सङ्गीत|पप]] * [[समकालीन आर एन्ड बी|आर एन्ड बी]] * [[हिप हप सङ्गीत|हिप-हप]] * [[पप र्याप]] }} | label = {{flat list| * [[वार्नर म्युजिक]] * [[सोनी म्युजिक इन्डिया]] * [[टाइम्स म्युजिक|स्पिड रेकर्ड्स]] * धरम सेवा * मूभीबक्स रेकर्ड्स * फाइनटोन क्यासेट्स * [[टी-सीरिज]] * फेमस स्टुडियो * [[जी म्युजिक कम्पनी]] }} }} | signature = | signature_alt = | signature_size = }} '''दिलजीत दोसांझ''' (जन्म ६ जनवरी १९८४) भारतीय मूलक एक [[अमेरिकी नागरिक|अमेरिकी]] गायक, अभिनेता आ चलचित्र निर्माता हुन्, जे [[पञ्जाबी सिनेमा|पञ्जाबी]] आ [[बलिउड|हिन्दी]] सिनेमाम काम करथिन।<ref name="The Times of India">{{cite news |last1=Chaudhary |first1=Neha |date=3 November 2018 |title=Diljit Dosanjh and Neeru Bajwa shoot for a wedding sequence in Rajasthan |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/diljit-dosanjh-and-neeru-bajwa-shoot-for-a-wedding-sequence-in-rajasthan/articleshow/66487474.cms |work=The Times of India |access-date=21 January 2021 |archive-date=29 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181229114625/https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/diljit-dosanjh-and-neeru-bajwa-shoot-for-a-wedding-sequence-in-rajasthan/articleshow/66487474.cms |url-status=live}}</ref><ref name="ndtv.com">{{Cite news |title=Do You Know It's Diljit Dosanjh's Birthday. Roaring@35 |url=https://www.ndtv.com/photos/entertainment/do-you-know-it-s-diljit-dosanjh-s-birthday-roaring-35-96950 |work=NDTV |date=6 January 2019 |access-date=2 October 2022 |archive-date=2 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002181813/https://www.ndtv.com/photos/entertainment/do-you-know-it-s-diljit-dosanjh-s-birthday-roaring-35-96950 |url-status=live }}</ref> दोसांझ सन् २०२० म [[Billboard (magazine)|''बिलबोर्ड'']]क [[Social 50]] चार्ट म प्रवेश करन्या पहिला पञ्जाबी कलाकारमध्ये एक रह्या।<ref name=":0">{{Cite magazine|title=Social 50 Chart|url=https://www.billboard.com/charts/social-50/2020-08-08|access-date=10 August 2020|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|archive-date=5 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805173921/https://www.billboard.com/charts/social-50/2020-08-08|url-status=live}}</ref> उहाँक गीत आ एल्बम [[Canadian Albums Chart]], [[Official Charts Company]]क यूके एशियन चार्ट आ [[NZ Hot Singles|न्युजिल्याण्ड हट सिंगल्स]] जस्ता विभिन्न सङ्गीत चार्टम समावेश भया। उहाँक चलचित्र, जसमे ''[[Jatt & Juliet 2]]'', ''[[Sajjan Singh Rangroot]]'', ''[[Honsla Rakh]]'' आ ''[[Jatt & Juliet 3]]'' शामिल छन, पञ्जाबी सिनेमाक इतिहासक [[List of highest-grossing Punjabi films|सबैभन्दा बढी कमाइ करन्या चलचित्र]]मध्ये परथिन।<ref>{{cite news |title=The turbaned prince |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/features/the-turbaned-prince-107054 |access-date=30 April 2022 |work=Tribune |date=19 July 2015 |language=en |archive-date=30 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430103849/https://www.tribuneindia.com/news/archive/features/the-turbaned-prince-107054 |url-status=live }}</ref> [[Dosanjh Kalan]], [[Jalandhar district]] बाट सम्बन्ध राखन्या दोसांझले अपन करियर सन् २००२ म शुरू कर्या आ अपन एल्बम ''Smile'' (२००५) आ ''Chocolate'' (२००८) बाट पञ्जाबी सङ्गीत उद्योगम पहिचान बनाय। त्यसपछी उहाँक ब्लकबस्टर एल्बम ''[[The Next Level]]'' (२००९) [[यो यो हनी सिंह]] सङ्ग आयो। उहाँले सन् २०१० म पञ्जाबी चलचित्र ''[[Mel Karade Rabba]]'' म छोट भूमिका निभाय आ अभिनय क्षेत्रम सक्रिय भया। उहाँक मुख्य अभिनेताक रूपम पहिल चलचित्र ''[[The Lion of Punjab (film)|The Lion of Punjab]]'' सन् २०११ म रिलीज भय।<ref name="ndtv.com"/> दोसांझले बलिउडम सन् २०१६ क अपराध-थ्रिलर चलचित्र ''[[Udta Punjab]]'' बाट डेब्यु कर्या, जसक लागि उहाँले [[Filmfare Award for Best Male Debut]] जित्या आ [[Filmfare Award for Best Supporting Actor]] खातिर नामांकन पनि पाय। यसपछी उहाँ ''[[Good Newwz]]'' (२०१९) म देख्या, जस्का लागि उहाँ फेरि सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताक फिल्मफेयर नामांकन प्राप्त कर्या। सन् २०२० सम्म उहाँ [[PTC Award for Best Actor]] पाँच पटक जितन्या कलाकार बन्या। उहाँले रियालिटी शो ''[[Rising Star (Indian TV series)|Rising Star]]'' क तीन सिजनम निर्णायकक भूमिका पनि निभाय।<ref>{{cite news |title=Diljit Dosanjh talks about positive and productive deeds to bring down the level of negativity |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/diljit-dosanjh-talks-about-positive-and-productive-deeds-to-bring-down-the-level-of-negativity/articleshow/76401107.cms |access-date=21 January 2021 |work=The Times of India |date=16 June 2020 |language=en |archive-date=10 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200710113056/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/diljit-dosanjh-talks-about-positive-and-productive-deeds-to-bring-down-the-level-of-negativity/articleshow/76401107.cms |url-status=live }}</ref> सन् २०२४ म दोसांझले "Dil-Luminati Global Tour" क घोषणा कर्या। यस टुर दौरान उहाँले युरोपक पेरिस, इङ्ग्ल्यान्ड, आयरल्यान्ड, इटाली आ नेदरल्यान्ड्स म प्रस्तुति दिय्या, साथै भारतक दिल्ली, हैदराबाद, अहमदाबाद, लखनऊ, पुणे, कोलकाता, बैङ्गलोर, इन्दौर, चण्डीगढ़ आ गुवाहाटी म पनि कार्यक्रम कर्या।<ref>{{Cite news |last=Shrama |first=Dishya |date=10 September 2024 |title=Diljit Dosanjh's Dil-Luminati Tour Pre-Sale Tickets Get Sold Out In 2 Minutes |url=https://www.news18.com/movies/diljit-dosanjhs-dil-luminati-tour-pre-sale-tickets-get-sold-out-in-2-minutes-9046136.html |work=News18 |access-date=7 October 2024}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == दिलजीत दोसांझक जन्म ६ जनवरी १९८४<ref>{{cite web | title=Happy birthday Diljit Dosanjh: How this 'Pendu' did things differently and made way into our hearts | website=[[The Indian Express]] | date=6 January 2018 | url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/diljit-dosanjh-birthday-actor-bollywood-films-punjabi-singer-star-pendu-5009893/ | access-date=12 February 2018 | archive-date=10 February 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180210053338/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/diljit-dosanjh-birthday-actor-bollywood-films-punjabi-singer-star-pendu-5009893/ | url-status=live }}</ref> भारतक [[पंजाब, भारत|पंजाब]] राज्यक [[Jalandhar district]] क [[Phillaur]] तहसीलक [[Dosanjh Kalan]] गाउँम एक [[Jat Sikh|जाट सिख]] परिवारम भय।<ref name="News18 2016">{{cite news |last1=Pal |first1=Divya |date=9 February 2016 |title=Turban is our identity, our pride: Diljit Dosanjh on Sikh actor Waris Ahluwalia being barred from boarding Aeromexico flight |url=https://www.news18.com/news/movies/turban-is-our-identity-our-pride-diljit-dosanjh-on-waris-ahluwalia-being-barred-from-boarding-aeromexico-flight-1200925.html |work=News18 |access-date=5 March 2024 |archive-date=5 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105113544/https://www.news18.com/news/movies/turban-is-our-identity-our-pride-diljit-dosanjh-on-waris-ahluwalia-being-barred-from-boarding-aeromexico-flight-1200925.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite tweet |user=diljitdosanjh |author-link=Diljit Dosanjh |title=Vaise Tan I dnt Believe Jaat Paat But .. WT**** ... Mai Backward Ho Geyan 😳😳😳😳😳😳 |number=441139972847177728 |date=5 March 2014 |access-date=19 September 2024}}</ref> उहाँक बाबु बलबीर सिंह [[Punjab Roadways]] क पूर्व कर्मचारी रह्या आ आमा सुखविन्दर कौर गृहिणी हुन्। उहाँक दुई भाईबहिनी छन—एक ठुली दिदी आ एक सानु भाई। बाल्यकालम आर्थिक कठिनाइक कारण दोसांझ अपन काकाक घर [[Ludhiana]] ग्या आ उहाँले त्यहीँक गुरु हरकृष्ण पब्लिक स्कूलबाट पढाइ पूरा कर्या।<ref>{{cite news |last1=Jagga |first1=Raakhi |date=2 January 2025 |title=The Ludhiana connection: From Diljit Dosanjh to Amar Singh Chamkila, a look at the singers who made it big from here |url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/ludhiana-diljit-dosanjh-amar-singh-chamkila-lal-chand-yamla-jatt-9755945/ |work=The Indian Express |access-date=5 January 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Diljit Dosanjh's mom breaks down as he introduces her and his sister to the world for the first time at UK concert. Watch |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/diljit-dosanjhs-mom-breaks-down-as-he-introduces-her-and-his-sister-to-the-world-for-the-first-time-at-uk-concert-watch-9594104/ |work=The Indian Express |date=29 September 2024 |access-date=5 January 2025}}</ref> == सञ्चार माध्यमम == दोसांझ [[The Times of India]] क "Most Desirable Men" सूचीम सन् २०१६ म ९औँ स्थानम रह्या,<ref>{{Cite web|last=Sen|first=Sushmita|date=27 June 2017|title=Most Desirable Men 2016: Hrithik, Ranveer, Shahid in top 10; Mr World Rohit Khandelwal tops the list|url=https://www.ibtimes.co.in/most-desirable-men-2016-hrithik-ranveer-shahid-top-10-mr-world-rohit-khandelwal-tops-list-732391|access-date=7 August 2021|website=www.ibtimes.co.in|language=en}}</ref> सन् २०१७ म १३औँ स्थानम,<ref>{{Cite news|title=Here are the other winners of The Times 50 Most Desirable Men 2017 - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/here-are-the-other-winners-of-the-times-50-most-desirable-men-2017/articleshow/64017683.cms|access-date=7 August 2021|website=The Times of India|language=en|archive-date=6 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180506062916/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/here-are-the-other-winners-of-the-times-50-most-desirable-men-2017/articleshow/64017683.cms|url-status=live}}</ref> सन् २०१८ म २०औँ स्थानम,<ref>{{Cite news|title=Meet India's most desirable dudes - Times of India ►|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/vicky-kaushal-is-the-times-most-desirable-man-of-2018/articleshow/69361561.cms|access-date=7 August 2021|website=The Times of India|language=en|archive-date=24 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190824154131/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/vicky-kaushal-is-the-times-most-desirable-man-of-2018/articleshow/69361561.cms|url-status=live}}</ref> सन् २०१९ म १६औँ स्थानम<ref>{{Cite web|title=Times 50 Most Desirable Men: Here are the stars who bagged the place in the coveted list|url=https://www.timesnownews.com/the-buzz/article/times-50-most-desirable-men-here-are-the-stars-who-bagged-the-place-in-the-coveted-list/641041|access-date=7 August 2021|website=www.timesnownews.com|date=22 August 2020|language=en|archive-date=6 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210806141355/https://www.timesnownews.com/the-buzz/article/times-50-most-desirable-men-here-are-the-stars-who-bagged-the-place-in-the-coveted-list/641041|url-status=live}}</ref> आ सन् २०२० म १४औँ स्थानम रह्या।<ref>{{Cite web|title=The Times Most Desirable Man of 2020: Sushant Singh Rajput - Philosopher, dreamer, charmer - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-man-of-2020-sushant-singh-rajput-philosopher-dreamer-charmer/articleshow/83239123.cms|access-date=7 August 2021|website=The Times of India|language=en|archive-date=5 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210605002021/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-man-of-2020-sushant-singh-rajput-philosopher-dreamer-charmer/articleshow/83239123.cms|url-status=live}}</ref> उहाँ [[Chandigarh Times]] क "Most Desirable Men" सूचीम सन् २०१८ म दोस्रो स्थानम रह्या,<ref>{{Cite news|title=Chandigarh Times most desirable man 2018 - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/chandigarh/chandigarh-times-most-desirable-man-2018-jassie-gill/articleshow/67881236.cms|url-status=live|access-date=7 August 2021|website=The Times of India|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210807073342/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/chandigarh/chandigarh-times-most-desirable-man-2018-jassie-gill/articleshow/67881236.cms |archive-date=7 August 2021 |last1=Nijher |first1=Jaspreet }}</ref> सन् २०१९ म पहिलो स्थानम<ref>{{Cite news|title=Diljit Dosanjh is Chandigarh Times Most Desirable Man 2019 - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/chandigarh/diljit-dosanjh-is-chandigarh-times-most-desirable-man-2019/articleshow/74497260.cms|access-date=7 August 2021|website=The Times of India|language=en|last1=Nijher|first1=Jaspreet|archive-date=7 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074035/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/chandigarh/diljit-dosanjh-is-chandigarh-times-most-desirable-man-2019/articleshow/74497260.cms|url-status=live}}</ref> आ सन् २०२० म फेरि दोस्रो स्थानम रह्या।<ref>{{Cite news|title=The hot & handsome Chandigarh Times Most Desirable Men 2020 - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/chandigarh/the-hot-handsome-chandigarh-times-most-desirable-men-2020/articleshow/83207024.cms|access-date=7 August 2021|website=The Times of India|language=en|archive-date=6 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210806145231/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/chandigarh/the-hot-handsome-chandigarh-times-most-desirable-men-2020/articleshow/83207024.cms|url-status=live}}</ref> अगस्ट २०२० म दोसांझ [[New York City]] क [[Times Square]] म फिचर हुन्या पहिला पञ्जाबी कलाकार बन्या।<ref>{{Cite news|title=Desi turbanator on Times Square! Diljit Dosanjh's 'G.O.A.T' turns into a global sensation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/photo-stories/diljit-dosanjh-every-time-the-actor-singer-made-headlines/desi-turbanator-on-times-square-diljit-dosanjhs-g-o-a-t-turns-into-a-global-sensation/photostory/77367690.cms|url-status=live|access-date=7 August 2021|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20200910105825/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/photo-stories/diljit-dosanjh-every-time-the-actor-singer-made-headlines/desi-turbanator-on-times-square-diljit-dosanjhs-g-o-a-t-turns-into-a-global-sensation/photostory/77367690.cms |archive-date=10 September 2020 }}</ref> === ब्रान्ड समर्थन === अगस्ट २०१५ म [[Coca-Cola]]<ref name="Reza NooraniReza Noorani 2015">{{cite web | last=Reza NooraniReza Noorani | first=TNN | title=Coca-Cola teams up with Punjabi Prince – Diljit Dosanjh | work=The Times of India | date=12 August 2015 | url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/Coca-Cola-teams-up-with-Punjabi-Prince-Diljit-Dosanjh/articleshow/48453246.cms | access-date=23 August 2015 | archive-date=17 August 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150817120334/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/Coca-Cola-teams-up-with-Punjabi-Prince-Diljit-Dosanjh/articleshow/48453246.cms | url-status=live }}</ref> दोसांझला [[Punjab, India|पंजाब]] खातिर ब्रान्ड एन्डोर्सर बनायो।<ref name="Team 2015">{{cite web | last=Team | first=indiantelevision.com | title=Coca-Cola ropes in Diljit Dosanjh as brand ambassador in Punjab | publisher=Indian Television Dot Com | date=12 August 2015 | url=http://www.indiantelevision.com/coca-cola-ropes-in-diljit-dosanjh-as-brand-ambassador-in-punjab-150812 | access-date=23 August 2015 | archive-date=2 October 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151002200235/http://www.indiantelevision.com/coca-cola-ropes-in-diljit-dosanjh-as-brand-ambassador-in-punjab-150812 | url-status=live }}</ref> भारतक प्रमुख ई-कमर्स कम्पनी [[Flipkart]] ले पनि पंजाबम अपन ''[[Flipkart|Flipkart Connect]]'' अभियान खातिर दोसांझला चयन कर्या।<ref>{{citation |url=http://www.uniindia.com/flipkart-ropes-in-diljit-dosanjh-to-educate-punjabis-about-online-shopping/business-economy/news/210791.html |title=Flipkart ropes in Diljit Dosanjh to educate Punjabis about online shopping |work=uniindia.com |date=23 September 2015 |access-date=30 April 2022 |archive-date=13 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180213200658/http://www.uniindia.com/flipkart-ropes-in-diljit-dosanjh-to-educate-punjabis-about-online-shopping/business-economy/news/210791.html |url-status=live }}</ref><ref name="Service 2015">{{cite web | work=Tribune India | title=Flipkart launches campaign | date=30 September 2015 | url=http://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/community/flipkart-launches-campaign/137621.html | access-date=30 September 2015 | archive-date=1 October 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151001172253/http://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/community/flipkart-launches-campaign/137621.html | url-status=live }}</ref> दोसांझला Star Sports Pro Kabaddi क चौथो सिजनक ब्रान्ड एम्बेसडर नियुक्त कर्या ग्या, जहाँ उहाँ सङ्ग Rana Daggubati आ Puneeth Rajkumar पनि रह्या।<ref>{{cite news |title=Star Sports Pro Kabaddi signs Rana Daggubati, Puneeth Rajkumar and Diljit Dosanjh as its brand ambassadors |url=https://www.sportskeeda.com/kabaddi/star-sports-pro-kabaddi-signs-rana-daggubati-puneeth-rajkumar-and-diljit-dosanjh-as-its-brand-ambassadors |access-date=4 October 2016 |work=Sportskeeda |date=23 June 2016 |language=en-us |archive-date=21 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160921083442/http://www.sportskeeda.com/kabaddi/star-sports-pro-kabaddi-signs-rana-daggubati-puneeth-rajkumar-and-diljit-dosanjh-as-its-brand-ambassadors |url-status=live }}</ref> उहाँले [[Yo Yo Honey Singh]] द्वारा निर्मित Pro Kabaddi League क थीम गीत "Asli Panga" गाया आ प्रस्तुति पनि दिय्या।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=ws_EIaQrPMc |title=Star Sports Pro Kabaddi Season 4 - Asli Panga Song - Diljit Dosanjh - Yo Yo Honey Singh |website=YouTube |date=27 June 2016 |access-date=4 October 2016 |archive-date=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094722/https://www.youtube.com/watch?v=ws_EIaQrPMc |url-status=live }}</ref> अक्टोबर २०२४ म दोसांझला लाइफस्टाइल आ लगेज ब्रान्ड [[Mokobara]] क ब्रान्ड एम्बेसडर बनायो ग्या।<ref>{{Cite magazine |last=Shah |first=Anushka |date=28 October 2024 |title=Redefining iconic: The story of Diljit Dosanjh and Mokobara |url=https://www.vogue.in/promotion/redefining-iconic-the-story-of-diljit-dosanjh-and-mokobara |magazine=Vogue India |access-date=6 April 2026}}</ref> == परोपकार == दोसांझले "सांझ फाउन्डेसन" नामक एक [[NGO]] स्थापना कर्या, जस्क मुख्य उद्देश्य आर्थिक रूपम कमजोर बालबालिका आ ज्येष्ठ नागरिकक सहायता करनु हो। यो संस्थाले अनाथालय आ वृद्धाश्रमम सहयोग प्रदान करथ्याँ।<ref name="5 lesser known facts about Kareena Kapoor Khan's Udta Punjab co-star, Diljit Dosanjh! 2015">{{cite web |last=Kaur |first=Kiran |date=3 August 2015 |title=Diljit started an NGO, Sanjh Foundation, in 2013 |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/5-lesser-known-facts-about-kareena-kapoor-khans-udta-punjab-co-star-diljit-dosanjh/ |access-date=23 August 2015 |website=Bollywoodlife |archive-date=11 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150811054346/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/5-lesser-known-facts-about-kareena-kapoor-khans-udta-punjab-co-star-diljit-dosanjh/ |url-status=live }}</ref> यस संस्थाले युवाशक्ति विकासम पनि काम करथ्याँ, जसम आत्मविश्वास वृद्धि, मानसिक सुख-समृद्धि, बदमासी विरोध (anti-bullying), मार्गदर्शन आ करियर विकास जस्ता विषय समावेश छन। "सांझ" नाम दोसांझक थरक पछिल्लो भागबाट लिइएको हो, जसक अर्थ लगभग "मेलमिलाप" वा "सद्भाव" हो। दोसांझले यो संस्थाक स्थापना अपन जन्मदिनक अवसरम सन् २०१३ म कर्या।<ref name=five>{{cite news |last1=Sharma |first1=Aastha |title=Five little known facts about Diljit Dosanjh |url=https://www.hindustantimes.com/chandigarh/five-little-known-facts-about-diljit-dosanjh/story-cZ3UWI10IPDM1RYhLGKVwK.html |access-date=30 April 2022 |work=Hindustan Times |date=22 June 2015 |language=en |archive-date=30 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430104707/https://www.hindustantimes.com/chandigarh/five-little-known-facts-about-diljit-dosanjh/story-cZ3UWI10IPDM1RYhLGKVwK.html |url-status=live }}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == दोसांझ सन् २०२२ म अमेरिकी नागरिक बन्या।<ref>{{Cite news |last=Bhatia |first=Varinder |date=14 May 2026 |title=Diljit Dosanjh no to politics may have another reason: he’s now American citizen |url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/diljit-dosanjh-no-to-politics-may-have-another-reason-hes-now-us-citizen-10688240/ |work=The Indian Express |access-date=14 May 2026}}</ref> उहाँक विवाह अमेरिकी नागरिक संदीप कौर सङ्ग भयको हो। यी दम्पतीक एक पुत्र छन।<ref>{{Cite news |title=Meet Sandeep Kaur, Diljit Dosanjh’s wife? Here’s what is known about singer’s private and quite family life |url=https://www.tribuneindia.com/news/entertainment/meet-sandeep-kaur-diljit-dosanjhs-wife-heres-what-is-known-about-singers-private-and-quite-family-life/ |work=The Tribune |date=14 May 2026 |access-date=14 May 2026}}</ref> ==सन्दर्भ== sf1wvvdtjm3n3os1d5ulnfpdgbji6ie 0 26518 265649 2026-05-15T07:58:57Z Ramesh Deuba 3534 नयाँ लेख 265649 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | name = कुलबीर थापा मगर | honorific_suffix = {{post-nominals|size=100%|VC|}} | native_name = | native_name_lang = | image = Kulbir Thapa VC.jpg | image_size = | alt = | caption = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1888|12|15}} | death_date = {{Death date and age|df=yes|1956|10|03|1888|12|15}} | birth_place = [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]], [[नेपाल]] | death_place = | burial_place = | burial_label = | burial_coordinates = | nickname = | birth_name = | allegiance = {{flag|British India|23px}} | branch = {{army|British India|23px}} | service_years = | rank = [[हवल्दार]] | service_number = | unit = [[3rd Queen Alexandra's Own Gurkha Rifles]] | commands = | battles = [[World War I|प्रथम विश्वयुद्ध]] | battles_label = | awards = [[File:UK Victoria Cross ribbon bar.svg|30px]] [[Victoria Cross]] | relations = | other_work = | signature = | website = }} '''कुलबीर थापा मगर''' [[Victoria Cross|VC]] (१५ दिसम्बर १८८८ – ३ अक्टूबर १९५६) पहिल [[नेपाली जनता|नेपाली]] [[गोरखा]] सैनिक हुन्, जेनला [[Victoria Cross]] प्रदान कर्या गयो। यो पुरस्कार दुश्मनक सामु असाधारण बहादुरी देखाउन्याक लागि दिइन्या [[United Kingdom|ब्रिटिश]] आ [[Commonwealth of Nations|राष्ट्रमण्डल]] सेनाक सबैभन्दा प्रतिष्ठित सम्मान हो। ==जीवनी== कुलबीर थापाक जन्म १५ दिसम्बर १८८८ म [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]], नेपाल म हरिया गुल्तेक परिवारम भय।<ref>{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070310222143/http://faculty.winthrop.edu/haynese/india/medals/VC/1KThapa.html |date=10 March 2007 |title=Kulbir Thapa }}</ref> प्रथम विश्वयुद्ध दौरान उहाँ [[British Indian Army|ब्रिटिश भारतीय सेना]] क २ नम्बर बटालियन, [[3rd Queen Alexandra's Own Gurkha Rifles]] म २६ वर्षक [[Rifleman|राइफलम्यान]] रह्या। २५ सितम्बर १९१५ म [[Fauquissart]], [[France|फ्रान्स]] म उहाँले असाधारण साहस देखाय, जसक लागि उहाँला Victoria Cross प्रदान कर्या गयो। उहाँ आफैं घाइते हुँदा पनि [[The Leicestershire Regiment]] क एक घाइते सैनिकला जर्मन पहिल पङ्क्तिक खन्दक पछाडि भेट्या। पहिले ती सैनिकला मेल्टन मोब्रे क २० वर्षक बिल काइट्ली मान्या गयो, तर पछि पुष्टि भय कि उहाँ १९१५२ नम्बर प्राइभेट इभान जोन्स रह्या।<ref>{{Cite web|url=https://royalleicestershireregiment.org.uk/archive/journals/green-tiger-2015-spring-present/2015-autumn/592931|title = Green Tiger - 2015 Autumn - 018.JPG - Royal Leicestershire Regiment}}</ref> साथीहरूले आफूलै बचाउन भन्यापछि पनि कुलबीर थापा दिनभरि आ रातभरि घाइते सैनिकक सङ्गै रह्या। अर्को दिन बिहान कुहिरोम उहाँले ती सैनिकला जर्मन तारबाड़ पार गरेर सुरक्षित स्थानसम्म तान्या। त्यसपछी उहाँ दुई घाइते गोरखा सैनिकला एक-एक गरेर ल्याय। अन्त्यम उहाँ फेरि फर्क्या आ खुल्ला दिनम दुश्मनक गोलीबारी बीच ब्रिटिश सैनिकला काँधम बोकेर सुरक्षित स्थानसम्म ल्याय।<ref>{{London Gazette|issue=29371|supp=y|page=11450|date=16 November 1915}}</ref> उहाँक साहस देखेर जर्मन सैनिकहरूले समेत ताली बजाएर प्रोत्साहन दिय्या, जब उहाँ तेस्रो पटक एक घाइते सैनिकला काँधम बोकेर नो-मैन्स-ल्याण्ड पार कर्या।<ref>{{Cite web |last=gurkha_museum |date=2020-09-11 |title=The First Gurkha Victoria Cross – Rifleman Kulbir Thapa, 3rd Queen Alexandra's Own Gurkha Rifles, 25th/26th September 1915 |url=https://thegurkhamuseum.co.uk/blog/kulbir-thapa/ |access-date=2024-06-09 |website=The Gurkha Museum - Winchester |language=en-US}}</ref> कुलबीर थापाला दिइएको Victoria Cross [[Battle of Loos]] सम्बन्धी पहिल समूहक पुरस्कारमध्ये एक रह्या, जस्क घोषणा १८ नोभेम्बर १९१५ म कर्या गयो। उहाँ ४ जनवरी १९१६ म मिस्रम अपन बटालियनम फर्क्या, तर एक वर्षपछि मात्रै पदक प्राप्त कर्या। ३० जनवरी १९१७ म भारतक गभर्नर-जनरल [[Frederic Thesiger, 1st Viscount Chelmsford|लर्ड चेम्सफोर्ड]] ले दिल्लीक विशेष समारोहम उहाँला Victoria Cross प्रदान कर्या।<ref>INDIAN PATRIOTISM: THREE VICTORIA CROSSES. ''The Advertiser'' (Adelaide, SA) Thursday, 1 February 1917, p. 8. http://nla.gov.au/nla.news-article5558034</ref><ref>''[[Victoria Cross]] presentations and locations''. Dennis Pillinger and Anthony Staunton, Woden, ACT, 2000.</ref> पछि उहाँ [[Havildar|हवल्दार]] पदसम्म पुग्या। ==विरासत== [[File:Kulbir Thapa Aldershot 2021.jpg|thumb|right|सन् १९१५ म Victoria Cross जितन्या घटनाम आधारित कुलबीर थापाक मूर्ति]] उहाँक Victoria Cross हाल [[The Gurkha Museum]] म, विनचेस्टर, ह्याम्पशायर, इङ्ग्ल्याण्डम प्रदर्शनम राख्या गैया। [[Royal Mail]] ले सन् २०१५ म प्रथम विश्वयुद्धक वार्षिकी अवसरम उहाँक चित्र सहित १st class टिकट जारी कर्या।<ref>The Royal Mail Newspaper Courier, May 2015</ref> २५ सितम्बर २०२१ म [[Princes Gardens, Aldershot|Princes Gardens]], [[Aldershot]], [[Hampshire]] म उहाँक जीवन-आकारक काँसक मूर्ति अनावरण कर्या गयो। यसम उहाँ एक घाइते ब्रिटिश सैनिकला काँधम बोकेर युद्धक्षेत्रबाट ल्याउँदै देखाइया। यो स्मारक Greater Rushmoor Nepali Community द्वारा नेपाल आ बेलायतबीचक दुई सय वर्षभन्दा पुरानो सम्बन्ध देखाउन्याक उद्देश्यले बनायो। £180,000 लागतक यो मूर्ति ह्याम्पशायरक मूर्तिकार Amy Goodman ले तयार कर्या।<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-hampshire-58692621 Memorial honouring Aldershot's Gurkha history unveiled] BBC News, 25 September 2021</ref><ref>[https://www.itv.com/news/meridian/2021-09-25/crowds-turn-out-for-unveiling-of-statue-to-honour-gurkha-soldiers Crowds turn out for unveiling of statue to honour Gurkha soldiers], ITV News, 25 September 2021</ref> ===लोकप्रिय संस्कृतिम=== * ''[[Gurkha: Beneath the Bravery]]'' (२०२३) चलचित्र कुलबीर थापाक जीवनम आधारित हो। यस चलचित्रम [[Samir Gurung]] ले कुलबीर थापा मगरक भूमिका निभाय।<ref>{{Cite web|last=Bajracharya|first=Srizu|date=3 February 2020|title=Remembering the valour of the Gurkhas|url=https://kathmandupost.com/art-entertainment/2020/02/03/remembering-the-valour-of-the-gurkhas|access-date=21 January 2021|website=The Kathmandu Post|language=English}}</ref><ref>{{Cite web|date=28 August 2020|title=Khukri Rum|url=https://www.nepalitimes.com/business/khukri-rum/|access-date=21 January 2021|website=|language=en-US}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt11384790/?ref_=nv_sr_srsg_1_tt_6_nm_2_in_0_q_Gurkha|title=Gurkha: Beneath the Bravery|website=[[IMDb]] |accessdate=September 17, 2025}}</ref> ==सन्दर्भ== {{Reflist}} {{Commons category|Kulbir Thapa}} km65uwojnlc001lidcuhrudjyzund6s 8 26520 265651 2021-01-22T13:06:22Z ne>Biplab Anand 0 copied from bh.wiki, originally from ruwiki 265651 css text/css .summaryButtons { margin: 5px 0 0 1px; font-size: 85%; } .summaryButtons:after { content: ' '; display: table; clear: both; } .summaryButtons-group > .summaryButtons-button.summaryButtons-button { padding: 3px 6px 2px; margin: 0 0 2px -1px; border-left: 1px solid #a2a9b1; min-width: inherit; } .summaryButtons-group > .summaryButtons-button.summaryButtons-button:last-child { margin-right: 6px; } .summaryButtons-info-link.summaryButtons-info-link { float: left; padding: 0; margin: 4px 0 3px -3px; min-width:inherit; } 88u07scvrptvv4pkn2fv19fynpg12xl 265652 265651 2026-05-15T10:52:51Z Janak Bhatta 18 [[:ne:मीडियाविकि:Gadget-summaryButtons.css]] देखि १ पुनरावलोकन आयात भयो: Import 265651 css text/css .summaryButtons { margin: 5px 0 0 1px; font-size: 85%; } .summaryButtons:after { content: ' '; display: table; clear: both; } .summaryButtons-group > .summaryButtons-button.summaryButtons-button { padding: 3px 6px 2px; margin: 0 0 2px -1px; border-left: 1px solid #a2a9b1; min-width: inherit; } .summaryButtons-group > .summaryButtons-button.summaryButtons-button:last-child { margin-right: 6px; } .summaryButtons-info-link.summaryButtons-info-link { float: left; padding: 0; margin: 4px 0 3px -3px; min-width:inherit; } 88u07scvrptvv4pkn2fv19fynpg12xl 8 26521 265653 2021-01-22T13:05:46Z ne>Biplab Anand 0 copied from bh.wiki, originally from ruwiki 265653 wikitext text/x-wiki सारांश बटन c78sthj2k1veaesrneeslxymu4szhit 265654 265653 2026-05-15T10:55:20Z Janak Bhatta 18 [[:ne:मीडियाविकि:Gadget-summaryButtons]] देखि १ पुनरावलोकन आयात भयो: Import 265653 wikitext text/x-wiki सारांश बटन c78sthj2k1veaesrneeslxymu4szhit 8 26522 265655 2021-01-22T13:04:39Z ne>Biplab Anand 0 copied from bh.wiki, originally from ruwiki 265655 javascript text/javascript // Код из польской Википедии, изначально адаптированный для русскоязычного раздела Википедии by [[u:Alex Smotrov]] // https://ru.wikipedia.org/w/index.php?diff=32005736&oldid=32004004&title=MediaWiki%3AEditpage.js&type=revision function initSummaryButtons( mode ) { function insertSummary( txt ) { if ( typeof txt !== 'string' ) { txt = this.title; } if ( typeof summaryItemsSeparator === 'undefined' ) { window.summaryItemsSeparator = ','; } var val = $summary.val(); var regExp = new RegExp( '(^|[,;.?!/]) ?' + mw.RegExp.escape( txt ) ); if ( regExp.test( val ) ) { return; } if ( /[^,; \/]$/.test( val ) ) { val += summaryItemsSeparator; } if ( /[^ ]$/.test( val ) ) { val += ' '; } $summary.val( val + txt ).focus().change(); } mode = mode || 'classic'; if ( typeof summaryButtons === 'undefined' ) { window.summaryButtons = { hideDefaultButtons: false }; } var veSaveDialog, $summaryWrapper, $summary; if ( mode === 'classic' ) { $summaryWrapper = $( '#wpSummaryWidget' ); $summary = $( '#wpSummary' ); } else { veSaveDialog = ve.init.target.saveDialog; $summaryWrapper = veSaveDialog.editSummaryInput.$element; $summary = veSaveDialog.editSummaryInput.$input; } var $summaryButtons = $( '<div>' ) .addClass( 'summaryButtons' ) .insertAfter( $summaryWrapper ); var $groups = $( '<div>' ) .addClass( 'summaryButtons-groups' ) .appendTo( $summaryButtons ); window.addSumButton = window.addSummaryButton = function ( label, text, group ) { group = group || 'custom'; // default is 'default' var $group = $( '.summaryButtons-group-' + group ); if ( !$group.length ) { $group = $( '<div>' ) .addClass( 'mw-ui-button-group summaryButtons-group summaryButtons-group-' + group ) .appendTo( $groups ); } $( '<a>' ) .attr( 'role', 'button' ) .attr( 'title', text ) .addClass( 'mw-ui-button summaryButtons-button' ) .html( label ) .click( insertSummary ) .appendTo( $group ); }; var buttons = mode !== 'visual' ? // Buttons for normal editing mode [ 'सुधार| गरियो', 'सफाइ| गरियो', 'विस्तार| गरियो', 'अनुवाद| गरियो', 'उद्यतन| गरियो', 'विकिफाइ| गरियो', 'हिज्जे|/वर्तनी सुधार', 'भाषा/व्याकरण| सम्बन्धी सुधार गरियो', '+विकिकडी| जोडियो', '-विकिकडी| हटाइयो', 'सन्दर्भ| जोडियो/सुधार गरियो', 'बाह्य कडी| जोडियो', 'बर्बरता/यान्त्रिक अनुवाद | हटाइयो', 'तस्विर| जोडियो', 'ज्ञानबाकस| जोडियो', '+श्रेणी|जोडियो', '-श्रेणी| हटाइयो', '±श्रेणी| सुधार गरियो' ] : // Buttons for the visual editor - without buttons //for discussions (visual editor is not intended for use on discussion pages) [ 'सुधार| गरियो', 'सफाइ| गरियो', 'विस्तार| गरियो', 'अनुवाद| गरियो', 'उद्यतन| गरियो', 'विकिफाइ| गरियो', 'हिज्जे|/वर्तनी सुधार', 'भाषा/व्याकरण| सम्बन्धी सुधार गरियो', '+विकिकडी| जोडियो', '-विकिकडी| हटाइयो', 'सन्दर्भ| जोडियो/सुधार गरियो', 'बाह्य कडी| जोडियो', 'बर्बरता/यान्त्रिक अनुवाद | हटाइयो', 'तस्विर| जोडियो', 'ज्ञानबाकस| जोडियो', '+श्रेणी|जोडियो', '-श्रेणी| हटाइयो', '±श्रेणी| सुधार गरियो' ]; if ( !summaryButtons.hideDefaultButtons ) { $.each( buttons, function ( i, s ) { addSummaryButton( s.replace( /\|.*/, '' ), s.replace( /\|/, '' ), 'default' ); } ); } $( '<a>' ) .attr( 'href', 'https://bh.wikipedia.org/wiki/User:SM7/summaryButtons' ) .attr( 'target', '_blank' ) .attr( 'title', 'सम्पादन सारांश बटन उपकरण' ) .attr( 'tabindex', '-1' ) .addClass( 'mw-ui-button mw-ui-quiet summaryButtons-info-link' ) .text( '?' ) .appendTo( $summaryButtons ); // Эти стили находятся здесь, а не в отдельном CSS, потому что на страницах, где кнопок нет, // они вредны, а за тем, где запускается CSS, мы не можем проследить. mw.util.addCSS( '\ .mw-editform #wpSummaryWidget {\ margin-bottom: 0;\ }\ \ .mw-editform .editCheckboxes {\ margin-top: .85714em;\ }\ ' ); if ( mode !== 'classic' && !additionalCSS ) { additionalCSS = mw.util.addCSS( '\ .ve-ui-mwSaveDialog-savePanel .summaryButtons {\ margin-top: 2px;\ }\ \ .ve-ui-mwSaveDialog-savePanel .ve-ui-mwSaveDialog-options {\ border-top: 1px solid #c8ccd1;\ border-radius: 2px;\ }\ ' ); veSaveDialog.updateSize(); } mw.hook( 'summaryButtons' ).fire(); } var additionalCSS; if ( window.ve && ve.init && ve.init.target && ve.init.target.active || $( '.ve-loading' ).length ) { mw.hook( 've.saveDialog.stateChanged' ).add( function () { if ( !mw.config.get( 'wgArticleId' ) || $( '.summaryButtons' ).length ) return; initSummaryButtons( ve.init.target.getSurface().getMode() ); } ); } else if ( [ 'edit', 'submit' ].indexOf( mw.config.get( 'wgAction' ) ) !== -1 ) { $( function () { var frm = document.getElementById( 'editform' ); if ( !mw.config.get( 'wgArticleId' ) || !frm || $( frm.wpSection ).val() === 'new' ) return; initSummaryButtons( 'classic' ); } ); } l30nit38jdrv3dipll99osphz03ivjo 265656 265655 2025-08-26T16:18:12Z ne>बडा काजी 0 उद्यतन गरियो 265656 javascript text/javascript // Код из польской Википедии, изначально адаптированный для русскоязычного раздела Википедии by [[u:Alex Smotrov]] // https://ru.wikipedia.org/w/index.php?diff=32005736&oldid=32004004&title=MediaWiki%3AEditpage.js&type=revision function initSummaryButtons( mode ) { function insertSummary( txt ) { if ( typeof txt !== 'string' ) { txt = this.title; } if ( typeof summaryItemsSeparator === 'undefined' ) { window.summaryItemsSeparator = ','; } var val = $summary.val(); var regExp = new RegExp( '(^|[,;.?!/]) ?' + mw.RegExp.escape( txt ) ); if ( regExp.test( val ) ) { return; } if ( /[^,; \/]$/.test( val ) ) { val += summaryItemsSeparator; } if ( /[^ ]$/.test( val ) ) { val += ' '; } $summary.val( val + txt ).focus().change(); } mode = mode || 'classic'; if ( typeof summaryButtons === 'undefined' ) { window.summaryButtons = { hideDefaultButtons: false }; } var veSaveDialog, $summaryWrapper, $summary; if ( mode === 'classic' ) { $summaryWrapper = $( '#wpSummaryWidget' ); $summary = $( '#wpSummary' ); } else { veSaveDialog = ve.init.target.saveDialog; $summaryWrapper = veSaveDialog.editSummaryInput.$element; $summary = veSaveDialog.editSummaryInput.$input; } var $summaryButtons = $( '<div>' ) .addClass( 'summaryButtons' ) .insertAfter( $summaryWrapper ); var $groups = $( '<div>' ) .addClass( 'summaryButtons-groups' ) .appendTo( $summaryButtons ); window.addSumButton = window.addSummaryButton = function ( label, text, group ) { group = group || 'custom'; // default is 'default' var $group = $( '.summaryButtons-group-' + group ); if ( !$group.length ) { $group = $( '<div>' ) .addClass( 'mw-ui-button-group summaryButtons-group summaryButtons-group-' + group ) .appendTo( $groups ); } $( '<a>' ) .attr( 'role', 'button' ) .attr( 'title', text ) .addClass( 'mw-ui-button summaryButtons-button' ) .html( label ) .click( insertSummary ) .appendTo( $group ); }; var buttons = mode !== 'visual' ? // Buttons for normal editing mode [ 'सुधार| गरियो', 'सफाइ| गरियो', 'विस्तार| गरियो', 'अनुवाद| गरियो', 'उद्यतन| गरियो', 'विकिफाइ| गरियो', 'हिज्जे|/वर्तनी सुधार', 'भाषा/व्याकरण| सम्बन्धी सुधार गरियो', '+विकिकडी| जोडियो', '-विकिकडी| हटाइयो', 'सन्दर्भ| जोडियो/सुधार गरियो', 'बाह्य कडी| जोडियो', 'बर्बरता/यान्त्रिक अनुवाद | हटाइयो', 'चित्र| जोडियो', 'ज्ञानबाकस| जोडियो', '+श्रेणी|जोडियो', '-श्रेणी| हटाइयो', '±श्रेणी| सुधार गरियो' ] : // Buttons for the visual editor - without buttons //for discussions (visual editor is not intended for use on discussion pages) [ 'सुधार| गरियो', 'सफाइ| गरियो', 'विस्तार| गरियो', 'अनुवाद| गरियो', 'उद्यतन| गरियो', 'विकिफाइ| गरियो', 'हिज्जे|/वर्तनी सुधार', 'भाषा/व्याकरण| सम्बन्धी सुधार गरियो', '+विकिकडी| जोडियो', '-विकिकडी| हटाइयो', 'सन्दर्भ| जोडियो/सुधार गरियो', 'बाह्य कडी| जोडियो', 'बर्बरता/यान्त्रिक अनुवाद | हटाइयो', 'चित्र| जोडियो', 'ज्ञानबाकस| जोडियो', '+श्रेणी|जोडियो', '-श्रेणी| हटाइयो', '±श्रेणी| सुधार गरियो' ]; if ( !summaryButtons.hideDefaultButtons ) { $.each( buttons, function ( i, s ) { addSummaryButton( s.replace( /\|.*/, '' ), s.replace( /\|/, '' ), 'default' ); } ); } $( '<a>' ) .attr( 'href', 'https://bh.wikipedia.org/wiki/User:SM7/summaryButtons' ) .attr( 'target', '_blank' ) .attr( 'title', 'सम्पादन सारांश बटन उपकरण' ) .attr( 'tabindex', '-1' ) .addClass( 'mw-ui-button mw-ui-quiet summaryButtons-info-link' ) .text( '?' ) .appendTo( $summaryButtons ); // Эти стили находятся здесь, а не в отдельном CSS, потому что на страницах, где кнопок нет, // они вредны, а за тем, где запускается CSS, мы не можем проследить. mw.util.addCSS( '\ .mw-editform #wpSummaryWidget {\ margin-bottom: 0;\ }\ \ .mw-editform .editCheckboxes {\ margin-top: .85714em;\ }\ ' ); if ( mode !== 'classic' && !additionalCSS ) { additionalCSS = mw.util.addCSS( '\ .ve-ui-mwSaveDialog-savePanel .summaryButtons {\ margin-top: 2px;\ }\ \ .ve-ui-mwSaveDialog-savePanel .ve-ui-mwSaveDialog-options {\ border-top: 1px solid #c8ccd1;\ border-radius: 2px;\ }\ ' ); veSaveDialog.updateSize(); } mw.hook( 'summaryButtons' ).fire(); } var additionalCSS; if ( window.ve && ve.init && ve.init.target && ve.init.target.active || $( '.ve-loading' ).length ) { mw.hook( 've.saveDialog.stateChanged' ).add( function () { if ( !mw.config.get( 'wgArticleId' ) || $( '.summaryButtons' ).length ) return; initSummaryButtons( ve.init.target.getSurface().getMode() ); } ); } else if ( [ 'edit', 'submit' ].indexOf( mw.config.get( 'wgAction' ) ) !== -1 ) { $( function () { var frm = document.getElementById( 'editform' ); if ( !mw.config.get( 'wgArticleId' ) || !frm || $( frm.wpSection ).val() === 'new' ) return; initSummaryButtons( 'classic' ); } ); } j2wy86csc89rgsqmcb3hratklac4ukn 265657 265656 2026-05-15T11:02:20Z Janak Bhatta 18 [[:ne:मीडियाविकि:Gadget-summaryButtons.js]] देखि २ पुनरावलोकनहरू आयात भयो: Import 265656 javascript text/javascript // Код из польской Википедии, изначально адаптированный для русскоязычного раздела Википедии by [[u:Alex Smotrov]] // https://ru.wikipedia.org/w/index.php?diff=32005736&oldid=32004004&title=MediaWiki%3AEditpage.js&type=revision function initSummaryButtons( mode ) { function insertSummary( txt ) { if ( typeof txt !== 'string' ) { txt = this.title; } if ( typeof summaryItemsSeparator === 'undefined' ) { window.summaryItemsSeparator = ','; } var val = $summary.val(); var regExp = new RegExp( '(^|[,;.?!/]) ?' + mw.RegExp.escape( txt ) ); if ( regExp.test( val ) ) { return; } if ( /[^,; \/]$/.test( val ) ) { val += summaryItemsSeparator; } if ( /[^ ]$/.test( val ) ) { val += ' '; } $summary.val( val + txt ).focus().change(); } mode = mode || 'classic'; if ( typeof summaryButtons === 'undefined' ) { window.summaryButtons = { hideDefaultButtons: false }; } var veSaveDialog, $summaryWrapper, $summary; if ( mode === 'classic' ) { $summaryWrapper = $( '#wpSummaryWidget' ); $summary = $( '#wpSummary' ); } else { veSaveDialog = ve.init.target.saveDialog; $summaryWrapper = veSaveDialog.editSummaryInput.$element; $summary = veSaveDialog.editSummaryInput.$input; } var $summaryButtons = $( '<div>' ) .addClass( 'summaryButtons' ) .insertAfter( $summaryWrapper ); var $groups = $( '<div>' ) .addClass( 'summaryButtons-groups' ) .appendTo( $summaryButtons ); window.addSumButton = window.addSummaryButton = function ( label, text, group ) { group = group || 'custom'; // default is 'default' var $group = $( '.summaryButtons-group-' + group ); if ( !$group.length ) { $group = $( '<div>' ) .addClass( 'mw-ui-button-group summaryButtons-group summaryButtons-group-' + group ) .appendTo( $groups ); } $( '<a>' ) .attr( 'role', 'button' ) .attr( 'title', text ) .addClass( 'mw-ui-button summaryButtons-button' ) .html( label ) .click( insertSummary ) .appendTo( $group ); }; var buttons = mode !== 'visual' ? // Buttons for normal editing mode [ 'सुधार| गरियो', 'सफाइ| गरियो', 'विस्तार| गरियो', 'अनुवाद| गरियो', 'उद्यतन| गरियो', 'विकिफाइ| गरियो', 'हिज्जे|/वर्तनी सुधार', 'भाषा/व्याकरण| सम्बन्धी सुधार गरियो', '+विकिकडी| जोडियो', '-विकिकडी| हटाइयो', 'सन्दर्भ| जोडियो/सुधार गरियो', 'बाह्य कडी| जोडियो', 'बर्बरता/यान्त्रिक अनुवाद | हटाइयो', 'चित्र| जोडियो', 'ज्ञानबाकस| जोडियो', '+श्रेणी|जोडियो', '-श्रेणी| हटाइयो', '±श्रेणी| सुधार गरियो' ] : // Buttons for the visual editor - without buttons //for discussions (visual editor is not intended for use on discussion pages) [ 'सुधार| गरियो', 'सफाइ| गरियो', 'विस्तार| गरियो', 'अनुवाद| गरियो', 'उद्यतन| गरियो', 'विकिफाइ| गरियो', 'हिज्जे|/वर्तनी सुधार', 'भाषा/व्याकरण| सम्बन्धी सुधार गरियो', '+विकिकडी| जोडियो', '-विकिकडी| हटाइयो', 'सन्दर्भ| जोडियो/सुधार गरियो', 'बाह्य कडी| जोडियो', 'बर्बरता/यान्त्रिक अनुवाद | हटाइयो', 'चित्र| जोडियो', 'ज्ञानबाकस| जोडियो', '+श्रेणी|जोडियो', '-श्रेणी| हटाइयो', '±श्रेणी| सुधार गरियो' ]; if ( !summaryButtons.hideDefaultButtons ) { $.each( buttons, function ( i, s ) { addSummaryButton( s.replace( /\|.*/, '' ), s.replace( /\|/, '' ), 'default' ); } ); } $( '<a>' ) .attr( 'href', 'https://bh.wikipedia.org/wiki/User:SM7/summaryButtons' ) .attr( 'target', '_blank' ) .attr( 'title', 'सम्पादन सारांश बटन उपकरण' ) .attr( 'tabindex', '-1' ) .addClass( 'mw-ui-button mw-ui-quiet summaryButtons-info-link' ) .text( '?' ) .appendTo( $summaryButtons ); // Эти стили находятся здесь, а не в отдельном CSS, потому что на страницах, где кнопок нет, // они вредны, а за тем, где запускается CSS, мы не можем проследить. mw.util.addCSS( '\ .mw-editform #wpSummaryWidget {\ margin-bottom: 0;\ }\ \ .mw-editform .editCheckboxes {\ margin-top: .85714em;\ }\ ' ); if ( mode !== 'classic' && !additionalCSS ) { additionalCSS = mw.util.addCSS( '\ .ve-ui-mwSaveDialog-savePanel .summaryButtons {\ margin-top: 2px;\ }\ \ .ve-ui-mwSaveDialog-savePanel .ve-ui-mwSaveDialog-options {\ border-top: 1px solid #c8ccd1;\ border-radius: 2px;\ }\ ' ); veSaveDialog.updateSize(); } mw.hook( 'summaryButtons' ).fire(); } var additionalCSS; if ( window.ve && ve.init && ve.init.target && ve.init.target.active || $( '.ve-loading' ).length ) { mw.hook( 've.saveDialog.stateChanged' ).add( function () { if ( !mw.config.get( 'wgArticleId' ) || $( '.summaryButtons' ).length ) return; initSummaryButtons( ve.init.target.getSurface().getMode() ); } ); } else if ( [ 'edit', 'submit' ].indexOf( mw.config.get( 'wgAction' ) ) !== -1 ) { $( function () { var frm = document.getElementById( 'editform' ); if ( !mw.config.get( 'wgArticleId' ) || !frm || $( frm.wpSection ).val() === 'new' ) return; initSummaryButtons( 'classic' ); } ); } j2wy86csc89rgsqmcb3hratklac4ukn 3 26523 265660 2026-05-15T11:18:18Z Mys 721tx 2666 Mys 721tx द्वारा [[प्रयोगकर्ता कुरणि:पाटलिपुत्र]] पृष्ठलाई [[प्रयोगकर्ता कुरणि:Pataliputra!]] मि सारियो: प्रयोगकर्तालाई पुन: नामाकरण गर्दा "[[Special:CentralAuth/पाटलिपुत्र|पाटलिपुत्र]]" लाई "[[Special:CentralAuth/Pataliputra!|Pataliputra!]]"मा स्वचालित रूपमा सारियो 265660 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[प्रयोगकर्ता कुरणि:Pataliputra!]] 817xmqxla1s1wasxjehq1ap5ti2r76u